Układ o Stabilizacji i Stowarzyszeniu

między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii, z drugiej strony [1]

KRÓLESTWO BELGII,

KRÓLESTWO DANII,

REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC,

REPUBLIKA GRECKA,

KRÓLESTWO HISZPANII,

REPUBLIKA FRANCUSKA,

IRLANDIA,

REPUBLIKA WŁOSKA,

WIELKIE KSIĘSTWO LUKSEMBURGA,

KRÓLESTWO NIDERLANDÓW,

REPUBLIKA AUSTRII,

REPUBLIKA PORTUGALSKA,

REPUBLIKA FINLANDII,

KRÓLESTWO SZWECJI,

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ,

Umawiające się Strony Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej oraz Traktatu o Unii Europejskiej,

zwane dalej "Państwami Członkowskimi", oraz

WSPÓLNOTA EUROPEJSKA, EUROPEJSKA WSPÓLNOTA WĘGLA I STALI, EUROPEJSKA WSPÓLNOTA ENERGII ATOMOWEJ,

zwane dalej "Wspólnotą",

z jednej strony, oraz

BYŁA JUGOSŁOWIAŃSKA REPUBLIKA MACEDONII,

zwana dalej "Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii",

z drugiej strony,

MAJĄC NA UWADZE silne więzi między Stronami i wartości, które podzielają, ich pragnienie wzmocnienia tych więzi i stworzenia ścisłych i trwałych stosunków opartych na wzajemności i wzajemnych interesach, które powinny pozwolić Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii na dalsze umocnienie i poszerzenie stosunków uprzednio ustanowionych, w szczególności na mocy Umowy o współpracy zawartej dnia 29 kwietnia 1997 r. w drodze wymiany listów, która weszła w życie dnia 1 stycznia 1998 r.,

MAJĄC NA UWADZE, że stosunki między Stronami w dziedzinie transportu lądowego powinny nadal być regulowane Porozumieniem między Wspólnotą Europejską a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii w dziedzinie transportu, podpisanym dnia 29 czerwca 1997 r., które weszło w życie dnia 28 listopada 1997 r.,

MAJĄC NA UWADZE znaczenie niniejszego Układu w ramach procesu stabilizacji i stowarzyszenia z państwami Europy Południowo-Wschodniej, w celu dalszego rozwoju zgodnie ze Wspólną strategią UE dla tego regionu, dla stworzenia i konsolidacji stabilnego porządku europejskiego opartego na współpracy, którego Unia Europejska jest gwarantem, jak również w ramach Paktu na rzecz Stabilności,

MAJĄC NA UWADZE zobowiązanie Stron do wniesienia wkładu wszelkimi środkami do politycznej, gospodarczej i instytucjonalnej stabilizacji w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, jak również w regionie, poprzez rozwijanie społeczeństwa obywatelskiego i demokratyzacji, rozwój instytucjonalny i reformę administracji publicznej, wzmocnienie współpracy handlowej i gospodarczej, wzmocnienie narodowego i regionalnego bezpieczeństwa, jak również zwiększoną współpracę w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych,

MAJĄC NA UWADZE zobowiązanie Stron do zwiększenia wolności politycznych i gospodarczych, będących podstawą niniejszego Układu, jak również ich zobowiązanie do poszanowania praw człowieka i państwa prawnego, w tym praw osób należących do mniejszości narodowych oraz zasad demokratycznych poprzez wolne i uczciwe wybory oraz system wielopartyjny,

MAJĄC NA UWADZE przywiązanie Stron do zasad gospodarki wolnorynkowej oraz gotowość Wspólnoty do wniesienia wkładu w reformy gospodarcze w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii,

MAJĄC NA UWADZE dążenie Stron do pełnej realizacji zasad i postanowień Karty NZ, OBWE, szczególnie tych zawartych w Akcie końcowym z Helsinek, dokumentów końcowych z Konferencji w Madrycie i w Wiedniu, Karty Paryskiej dla Nowej Europy, jak również Kolońskiego Paktu na rzecz Stabilności dla Europy Południowo-Wschodniej, celem przyczynienia się do stabilności regionalnej i współpracy między państwami regionu,

PRAGNĄC stworzenia regularnego dialogu politycznego w sprawach dwu- i wielostronnych będących przedmiotem wzajemnego zainteresowania, w tym w aspektach regionalnych,

MAJĄC NA UWADZE przywiązanie Stron do wolnego handlu, zgodnie z prawami i obowiązkami wynikającymi z WTO,

PRZEKONANE, że Układ o Stabilizacji i Stowarzyszeniu stworzy nowy klimat dla stosunków gospodarczych między nimi, a przede wszystkim w dziedzinie handlu i inwestycji, które są kluczowymi czynnikami dla restrukturyzacji i modernizacji gospodarczej,

MAJĄC NA UWADZE zobowiązanie Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii do zbliżenia jej ustawodawstwa do prawodawstwa wspólnotowego,

BIORĄC POD UWAGĘ wolę Wspólnoty zapewnienia zdecydowanego wsparcia dla realizacji reform i wykorzystania wszelkich dostępnych instrumentów współpracy oraz pomocy technicznej, finansowej i gospodarczej na oparciu o wszechstronne, służące jako wskazówka i wieloletnie wysiłki na rzecz tych celów,

POTWIERDZAJĄC, że postanowienia niniejszego Układu, które odnoszą się do części III tytułu IV Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wiążą Zjednoczone Królestwo i Irlandię jako oddzielne Umawiające się Strony, a nie jako część Wspólnoty Europejskiej, do czasu kiedy to Zjednoczone Królestwo lub Irlandia (w zależności od okoliczności) zawiadomią Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii, że związały się powyższymi postanowieniami jako część Wspólnoty Europejskiej zgodnie z Protokołem w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii załączonym do Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Powyższe stosuje się do Danii, zgodnie z Protokołem załączonym do tych Traktatów w sprawie stanowiska Danii,

PRZYPOMINAJĄC gotowość Unii Europejskiej do włączenia w jak najszerszym zakresie Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii do europejskich procesów politycznych i gospodarczych oraz jej status jako potencjalnego kandydata do członkostwa w UE na podstawie Traktatu o Unii Europejskiej, jak również spełnienie kryteriów określonych przez Radę Europejską w czerwcu 1993 r., pod warunkiem pomyślnej realizacji niniejszego Układu, szczególnie w zakresie współpracy regionalnej,

UZGODNIŁY, CO NASTĘPUJE:

Artykuł 1

1. Ustanawia się niniejszym stowarzyszenie między Wspólnotą i jej Państwami Członkowskimi, z jednej strony a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii, z drugiej strony.

2. Celami stowarzyszenia są:

- zapewnienie odpowiednich ram dla dialogu politycznego, pozwalającego na rozwijanie ścisłych stosunków politycznych między Stronami,

- wspieranie wysiłków Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w celu rozwijania jej współpracy gospodarczej i międzynarodowej, również poprzez zbliżenie jej ustawodawstwa do prawodawstwa Wspólnoty,

- promowanie harmonijnych stosunków gospodarczych oraz stopniowe rozwijanie obszaru wolnego handlu między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii,

- sprzyjanie współpracy regionalnej we wszystkich dziedzinach objętych niniejszym Układem.

TYTUŁ I

ZASADY OGÓLNE

Artykuł 2

Poszanowanie zasad demokratycznych i praw człowieka ustanowionych w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i określonych w Akcie końcowym z Helsinek oraz Karcie Paryskiej dla Nowej Europy, poszanowanie zasad prawa międzynarodowego i państwa prawnego, jak również zasad gospodarki rynkowej odzwierciedlonych w Dokumencie z Konferencji Bońskiej KBWE w sprawie Współpracy Gospodarczej, stanowią podstawę polityki wewnętrznej i zagranicznej Stron oraz stanowią zasadnicze elementy niniejszego Układu.

Artykuł 3

Międzynarodowy i regionalny pokój i stabilizacja, rozwój dobrosąsiedzkich stosunków mają zasadnicze znaczenie dla procesu stabilizacji i stowarzyszenia. Zawarcie i wykonanie niniejszego Układu dokonują się w ramach regionalnego podejścia Wspólnoty określonego we wnioskach Rady z dnia 29 kwietnia 1997 r., opartych na wartościach poszczególnych państw regionu.

Artykuł 4

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zobowiązuje się do nawiązania współpracy i dobrosąsiedzkich stosunków z innymi państwami regionu, w tym do wprowadzenia odpowiedniego poziomu wzajemnych koncesji dotyczących przepływu osób, towarów, kapitału i usług, jak również rozwijania projektów będących przedmiotem wzajemnego zainteresowania. Zobowiązanie powyższe stanowi podstawowy czynnik w rozwijaniu stosunków i współpracy między Stronami, a tym samym pozytywnie wpływa na stabilność w regionie.

Artykuł 5

1. Stowarzyszenie będzie w pełni realizowane przez przejściowy okres najwyżej dziesięciu lat, podzielony na dwa kolejne etapy. Celem powyższego podziału na kolejne etapy jest stopniowe wdrożenie postanowień Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu oraz skoncentrowanie się na obszarach określonych poniżej w tytułach III, V, VI oraz VII w ramach pierwszego etapu.

2. Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia utworzona na mocy art. 108 będzie dokonywać regularnego przeglądu stosowania niniejszego Układu oraz przeprowadzenia przez Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii reform prawnych, administracyjnych, instytucjonalnych i gospodarczych w świetle preambuły oraz zgodnie z zasadami ogólnymi ustanowionymi w niniejszym Układzie.

3. Po upływie czterech lat od wejścia w życie niniejszego Układu Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia dokona oceny osiągniętego postępu oraz zdecyduje o przejściu do drugiego etapu oraz okresie jego trwania, jak również podejmie decyzje co do ewentualnych zmian, jakie powinny zostać wprowadzone do treści postanowień dotyczących drugiego etapu. Czyniąc to, Rada weźmie pod uwagę wyniki wyżej wymienionego przeglądu.

4. Obydwa etapy przewidziane w ust. 1 i 3 nie mają zastosowania do tytułu IV.

Artykuł 6

Niniejszy Układ będzie całkowicie zgodny z odpowiednimi postanowieniami WTO, w szczególności z art. XXIV GATT z 1994 r. oraz art. V GATS.

TYTUŁ II

DIALOG POLITYCZNY

Artykuł 7

Dialog polityczny między Stronami będzie dalej rozwijany i intensyfikowany. Będzie on towarzyszyć i konsolidować zbliżenie między Unią Europejską a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii oraz przyczyniać się do ustanawiania ścisłych więzów solidarności i nowych form współpracy między Stronami.

Dialog polityczny powinien w szczególności wspierać:

- coraz większe zbliżenie stanowisk Stron w sprawach międzynarodowych oraz, w szczególności, w odniesieniu do tych kwestii, które mogą mieć znaczący wpływ na Strony,

- współpracę regionalną oraz rozwój dobrosąsiedzkich stosunków,

- wspólne poglądy w sprawach bezpieczeństwa i stabilności w Europie, w tym w dziedzinach objętych wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa Unii Europejskiej.

Artykuł 8

Dialog polityczny może odbywać się w ramach wielostronnych, jak również jako dialog regionalny obejmujący inne państwa regionu.

Artykuł 9

1. Na poziomie ministerialnym dialog polityczny jest prowadzony w ramach Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia, która ponosi ogólną odpowiedzialność we wszystkich sprawach, jakie Strony pragną jej przedstawić.

2. Na wniosek Stron dialog polityczny może również odbywać się w następujących formach:

- spotkań, o ile to konieczne, wyższych rangą urzędników reprezentujących Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii, z jednej strony, i Prezydencję Rady Unii Europejskiej oraz Komisję, z drugiej strony,

- pełnego wykorzystania wszystkich kanałów dyplomatycznych między Stronami, w tym odpowiednich kontaktów w państwach trzecich oraz na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych, OBWE i innych gremiach międzynarodowych,

- wszelkich innych środków, które wniosłyby pożyteczny wkład do umocnienia, rozwoju i intensyfikacji powyższego dialogu.

Artykuł 10

Dialog polityczny na poziomie parlamentarnym będzie miał miejsce w ramach Komitetu Parlamentarnego Stabilizacji i Stowarzyszenia, utworzonego na mocy art. 114.

TYTUŁ III

WSPÓŁPRACA REGIONALNA

Artykuł 11

Zgodnie ze swoim przywiązaniem do pokoju i stabilności oraz rozwijania dobrosąsiedzkich stosunków, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii będzie aktywnie wspierać współpracę regionalną. Wspólnota również będzie wspierać projekty o wymiarze regionalnym lub transgranicznym poprzez swoje programy pomocy technicznej.

Jeśli kiedykolwiek Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zaplanuje pogłębienie swojej współpracy z jednym z państw wymienionych w art. 12–14, poinformuje o tym i przeprowadzi konsultacje ze Wspólnotą i jej Państwami Członkowskimi zgodnie z postanowieniami określonymi w tytule X.

Artykuł 12

Współpraca z innymi państwami, które podpisały Układ o Stabilizacji i Stowarzyszeniu

Nie później niż wraz z podpisaniem co najmniej jednego Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z innymi państwami, których dotyczy proces stabilizacji i stowarzyszenia, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii rozpoczyna negocjacje z danym państwem lub państwami w celu zawarcia Konwencji w sprawie współpracy regionalnej, której celem będzie wzmocnienie zakresu współpracy między danymi państwami.

Głównymi elementami tej Konwencji będą:

- dialog polityczny,

- ustanowienie obszaru wolnego handlu między Stronami zgodnie z odpowiednimi postanowieniami WTO,

- wzajemne koncesje dotyczące przepływu pracowników, zakładania przedsiębiorstw, świadczenia usług, płatności bieżących oraz przepływu kapitału na poziomie równoważnym jak ten przewidziany w niniejszym Układzie,

- postanowienia dotyczące współpracy w innych dziedzinach, zarówno tych objętych niniejszym Układem, jak i pozostających poza jego regulacją, w szczególności w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych.

Konwencja, o której mowa powyżej, będzie zawierać postanowienia dotyczące utworzenia niezbędnych mechanizmów instytucjonalnych, w odpowiednim przypadku.

Konwencja o współpracy regionalnej zostanie zawarta w ciągu dwóch lat od wejścia w życie co najmniej drugiego Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu. Gotowość Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii do zawarcia takiej Konwencji będzie warunkiem dla dalszego rozwoju stosunków między Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii a UE.

Artykuł 13

Współpraca z innymi państwami, których dotyczy proces stabilizacji i stowarzyszenia

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii nawiązuje współpracę regionalną z innymi państwami, których dotyczy proces stabilizacji i stowarzyszenia w niektórych lub we wszystkich dziedzinach współpracy objętych niniejszym Układem, a w szczególności w dziedzinach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Współpraca taka powinna być zgodna z zasadami i celami niniejszego Układu.

Artykuł 14

Współpraca z państwami kandydującymi do UE

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii może sprzyjać swojej współpracy i zawrzeć Konwencję o współpracy regionalnej z jakimkolwiek państwem kandydującym do UE w jakiejkolwiek dziedzinie współpracy objętej niniejszym Układem. Celem takiej Konwencji powinno być stopniowe dostosowanie stosunków dwustronnych między Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii a takim państwem do odpowiednich części stosunków między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi a tym państwem.

TYTUŁ IV

SWOBODNY PRZEPŁYW TOWARÓW

Artykuł 15

1. Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii stworzą stopniowo obszar wolnego handlu przez okres trwający najwyżej 10 lat od dnia wejścia w życie niniejszego Układu zgodnie z postanowieniami niniejszego Układu oraz zgodnie z postanowieniami GATT z 1994 r. i WTO. Czyniąc tak, uwzględniają one szczególne wymogi ustanowione poniżej.

2. Do klasyfikacji towarów w handlu między obydwoma Stronami stosuje się Nomenklaturę Scaloną towarów.

3. Dla każdego produktu podstawowa stawka celna, do której stosuje się kolejne obniżki przewidziane niniejszym Układem, jest stawką celną rzeczywiście stosowaną erga omnes w dniu poprzedzającym podpisanie niniejszego Układu.

4. Jeśli po podpisaniu niniejszego Układu na zasadach erga omnes zostanie zastosowana jakakolwiek obniżka taryf, w szczególności obniżki wynikające z negocjacji taryfowych w ramach WTO, takie obniżone cło zastępuje podstawową stawkę celną, o której mowa w ust. 3 od dnia, kiedy takie obniżki są stosowane.

5. Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii poinformują się wzajemnie o swoich odpowiednich podstawowych stawkach celnych.

ROZDZIAŁ I

WYROBY PRZEMYSŁOWE

Artykuł 16

1. Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się do produktów pochodzących ze Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii wymienionych w rozdziałach 25–97 Nomenklatury Scalonej, z wyjątkiem produktów wymienionych w Załączniku ust. 1. ppkt ii) Porozumienia w sprawie rolnictwa (GATT z 1994).

2. Postanowień art. 17 i 18 nie stosuje się także do wyrobów tekstylnych ani do wyrobów stalowych wymienionych w art. 22 i 23.

3. Wymiana handlowa między Stronami produktami objętymi Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej odbywa się zgodnie z postanowieniami tego Traktatu.

Artykuł 17

1. Opłaty celne w odniesieniu do przywozu do Wspólnoty produktów pochodzących z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii zostają zniesione z wejściem w życie niniejszego Układu.

2. Ograniczenia ilościowe w przywozie do Wspólnoty i środki o skutku równoważnym znosi się z dniem wejścia w życie niniejszego Układu w odniesieniu do produktów pochodzących z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

Artykuł 18

1. Opłaty celne w odniesieniu do przywozu do Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii towarów pochodzących ze Wspólnoty, innych niż wymienione w załącznikach I i II, zostają zniesione z wejściem w życie niniejszego Układu.

2. Opłaty celne w odniesieniu do przywozu do Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii towarów pochodzących ze Wspólnoty, wymienionych w załączniku I, są stopniowo obniżane zgodnie z poniższym harmonogramem:

- z dniem 1 stycznia pierwszego roku po wejściu w życie niniejszego Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 90 % stawki podstawowej,

- z dniem 1 stycznia drugiego roku po wejściu w życie niniejszego Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 80 % stawki podstawowej,

- z dniem 1 stycznia trzeciego roku po wejściu w życie niniejszego Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 70 % stawki podstawowej,

- z dniem 1 stycznia czwartego roku po wejściu w życie niniejszego Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 60 % stawki podstawowej,

- z dniem 1 stycznia piątego roku po wejściu w życie niniejszego Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 50 % stawki podstawowej,

- z dniem 1 stycznia szóstego roku po wejściu w życie niniejszego Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 40 % stawki podstawowej,

- z dniem 1 stycznia siódmego roku po wejściu w życie niniejszego Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 30 % stawki podstawowej,

- z dniem 1 stycznia ósmego roku po wejściu w życie niniejszego Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 20 % stawki podstawowej,

- z dniem 1 stycznia dziewiątego roku po wejściu w życie niniejszego Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 10 % stawki podstawowej,

- z dniem 1 stycznia dziesiątego roku po wejściu w życie niniejszego Układu pozostałe cła zostaną zniesione.

3. Opłaty celne w odniesieniu do przywozu do Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii towarów pochodzących ze Wspólnoty, wymienionych w załączniku II, są stopniowo obniżane i zostaną zniesione zgodnie z harmonogramem określonym w załączniku.

4. Ograniczenia ilościowe w odniesieniu do przywozu do Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii towarów pochodzących ze Wspólnoty oraz środki o skutku równoważnym zostaną zniesione z dniem wejścia w życie niniejszego Układu.

Artykuł 19

Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zniosą w handlu między sobą wszelkie opłaty o skutku równoważnym do opłat celnych w odniesieniu do przywozu.

Artykuł 20

1. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii znoszą wszelkie opłaty celne w odniesieniu do wywozu oraz opłaty o skutku równoważnym.

2. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zniosą między sobą wszelkie ograniczenia ilościowe w odniesieniu do wywozu oraz środki o skutku równoważnym.

Artykuł 21

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii deklaruje swoją gotowość do obniżenia opłat celnych w handlu ze Wspólnotą w tempie szybszym niż przewidziane w art. 18, o ile jej ogólna sytuacja gospodarcza i sytuacja gospodarcza danego sektora na to pozwolą.

Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia sformułuje stosowne zalecenia w tym celu.

Artykuł 22

Protokół nr 1 ustanawia regulacje dotyczące produktów tekstylnych, o których w nim mowa.

Artykuł 23

Protokół nr 2 ustanawia regulacje dotyczące produktów stalowych, o których w nim mowa.

ROZDZIAŁ II

ROLNICTWO I RYBOŁÓWSTWO

Artykuł 24

Definicja

1. Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się do handlu produktami rolnymi i produktami rybołówstwa pochodzącymi ze Wspólnoty lub z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

2. Pojęcie "produkty rolne i rybołówstwa" dotyczy produktów wymienionych w rozdziałach 1–24 Nomenklatury Scalonej oraz produktów wymienionych w załączniku I, ust. 1 ppkt ii) Porozumienia w sprawie rolnictwa (GATT z 1994).

3. Niniejsza definicja obejmuje ryby i produkty rybne objęte rozdziałem 3, nagłówek 1604 i 1605 oraz podtytuły 051191, 23012000 i ex190220 [2].

Artykuł 25

Protokół nr 3 ustanawia przepisy dotyczące handlu przetworzonymi produktami rolnymi, które są w nim wymienione.

Artykuł 26

1. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Wspólnota zniesie wszelkie ograniczenia ilościowe i środki o skutku równoważnym, w odniesieniu do przywozu produktów rolnych i rybołówstwa pochodzących z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

2. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zniesie wszelkie ograniczenia ilościowe oraz środki o skutku równoważnym w odniesieniu do przywozu produktów rolnych i rybołówstwa pochodzących ze Wspólnoty.

Artykuł 27

Produkty rolne

1. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Wspólnota znosi opłaty celne oraz opłaty o skutku równoważnym w odniesieniu do przywozu produktów rolnych pochodzących z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, innych niż wymienione w nagłówkach 0102, 0201, 0202 i 2204 Nomenklatury Scalonej.

W przypadku produktów objętych działami 7 i 8 Nomenklatury Scalonej, dla których Wspólna Taryfa Celna przewiduje stosowanie opłat celnych ad valorem oraz szczególną stawkę celną, zniesienie stosuje się jedynie w odniesieniu do części ad valorem stawki celnej.

2. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Wspólnota ustali opłaty celne stosowane w odniesieniu do przywozu do Wspólnoty produktów z cielęciny określonych w załączniku III oraz pochodzących z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, w wysokości 20 % opłaty celnej ad valorem oraz 20 % szczególnego cła ustanowionego we Wspólnej Taryfie Celnej Wspólnot Europejskich, w ramach limitu rocznego kontyngentu taryfowego 1650 ton wyrażonych w żywej wadze.

3. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Była Jugosłowiańska Republika Macedonii:

a) znosi opłaty celne stosowane w odniesieniu do przywozu niektórych produktów rolnych pochodzących ze Wspólnoty, wymienionych w załączniku IV lit. a);

b) znosi opłaty celne na przywóz niektórych produktów rolnych pochodzących ze Wspólnoty, wymienionych w załączniku IV lit. b) w ramach limitów kontyngentów taryfowych wskazanych dla każdego produktu w powyższym załączniku. W przypadku ilości przekraczających kontyngenty taryfowe Była Jugosłowiańska Republika Macedonii obniża stopniowo opłaty celne zgodnie z harmonogramem wskazanym dla każdego produktu w tym załączniku;

c) obniża stopniowo opłaty celne stosowane w stosunku do przywozu niektórych produktów rolnych pochodzących ze Wspólnoty, wymienionych w załączniku IV lit. c) w ramach limitów kontyngentów taryfowych oraz zgodnie z harmonogramem wskazanym dla każdego produktu w tym załączniku.

4. Ustalenia handlowe, które stosuje się do wina i produktów spirytusowych, zostaną określone w oddzielnym porozumieniu dotyczącym wina i napojów spirytusowych.

Artykuł 28

Produkty rybołówstwa

1. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Wspólnota całkowicie znosi opłaty celne na ryby i produkty rybołówstwa pochodzące z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii. Produkty wymienione w załączniku V lit. a) podlegają postanowieniom tam określonym.

2. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Była Jugosłowiańska Republika Macedonii znosi wszystkie opłaty o skutku równoważnym do ceł oraz obniża opłaty celne na ryby i produkty rybołówstwa pochodzące ze Wspólnoty Europejskiej o 50 % cła MFN. Pozostałe cła będą obniżane przez sześć lat w celu zniesienia z końcem tego okresu.

Zasad zawartych w niniejszym ustępie nie stosuje się do produktów wymienionych w załączniku V lit. b), które podlegają obniżkom taryfowym ustanowionymw załączniku, o którym mowa.

Artykuł 29

1. Biorąc pod uwagę wielkość wymiany handlowej produktami rolnymi i rybołówstwa między Stronami, ich szczególną wrażliwość, zasady wspólnych polityk Wspólnoty dla produktów rolnych i produktów rybołówstwa, zasady polityk rolnych Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, rolę rolnictwa w gospodarce Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, potencjał produkcyjny i wywozowy jej tradycyjnych gałęzi oraz rynków, jak również konsekwencje wielostronnych negocjacji handlowych pod auspicjami WTO, Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii dokonają analizy w ramach Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia, nie później niż do 1 stycznia 2003 r., według produktów oraz na uporządkowanych i odpowiednio wzajemnych zasadach, możliwości przyznania sobie wzajemnie innych dalszych koncesji w celu wprowadzenia większej liberalizacji handlu produktami rolnymi i rybołówstwa.

2. Postanowienia niniejszego rozdziału w żaden sposób nie przynoszą uszczerbku dla jednostronnego stosowania bardziej korzystnych środków przez jedną lub drugą Stronę.

Artykuł 30

Nie naruszając innych postanowień niniejszego Układu, a w szczególności art. 37, z uwagi na szczególną wrażliwość rynków rolnego i rybnego, jeżeli przywóz produktów pochodzących z jednej ze Stron, które podlegają koncesjom przyznanym na mocy art. 25, 27 i 28, powoduje poważne zakłócenia na rynkach lub w krajowych mechanizmach regulacyjnych u drugiej Strony, obydwie Strony podejmą niezwłocznie konsultacje w celu znalezienia odpowiedniego rozwiązania. Do czasu znalezienia takiego rozwiązania zainteresowana Strona może podjąć odpowiednie środki, jakie uzna za stosowne.

ROZDZIAŁ III

POSTANOWIENIA WSPÓLNE

Artykuł 31

Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się do obrotu wszystkimi produktami między Stronami, o ile Protokoły 1, 2 i 3 nie postanawiają inaczej.

Artykuł 32

Zasada standstill

1. Od dnia wejścia w życie niniejszego Układu w handlu między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii nie wprowadza się żadnych nowych ceł na przywóz lub wywóz ani opłaty o skutku równoważnym, ani nie mogą być podwyższane obowiązujące stawki.

2. Od dnia wejścia w życie niniejszego Układu w handlu między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii nie mogą być wprowadzane żadne nowe ograniczenia ilościowe w odniesieniu do przywozu lub wywozu, bądź środki o skutku równoważnym, ani te obowiązujące nie mogą być zaostrzane.

3. Bez uszczerbku dla koncesji przyznanych na mocy art. 26, postanowienia ust. 1 i 2 niniejszego artykułu nie ograniczają w jakikolwiek sposób realizacji odpowiednich polityk rolnych Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii i Wspólnoty lub podejmowania jakichkolwiek środków zgodnie z powyższymi politykami, o ile reżim przywozowy w załącznikach III, IV lit. a), b) i c) oraz V lit. a) i b) nie zostanie naruszony.

Artykuł 33

Zakaz dyskryminacji podatkowej

1. Strony powstrzymają się od podejmowania wszelkich środków lub praktyk o charakterze wewnętrznym podatkowym, ustanawiających, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio, dyskryminację między produktami jednej Strony oraz podobnymi produktami pochodzącymi z terytorium drugiej Strony, jak również zniosą takie istniejące środki lub praktyki.

2. Produkty wywożone na terytorium jednej ze Stron nie mogą korzystać z dopłat wewnętrznych podatków pośrednich w wysokościach przekraczających sumy pośredniego opodatkowania nałożonego na nie.

Artykuł 34

Postanowienia dotyczące zniesienia opłat celnych na przywóz stosuje się również do opłat celnych o charakterze podatkowym.

Artykuł 35

Unie celne, strefy wolnego handlu, ustalenia transgraniczne

1. Niniejszy Układ nie uniemożliwia utrzymywania lub tworzenia unii celnych, stref wolnego handlu lub porozumień transgranicznych, o ile nie zmieniają one postanowień dotyczących handlu, zawartych w niniejszym Układzie.

2. Przez okresy przejściowe wymienione w art. 17 i 18 niniejszy Układ nie wpływa na wdrażanie szczegółowych postanowień preferencyjnych regulujących przepływ towarów, wynikających zarówno z porozumień granicznych uprzednio zawartych między jednym lub więcej Państw Członkowskich a Socjalistyczną Federacyjną Republiką Jugosławii oraz przejętych w ramach sukcesji przez Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii lub wynikających z porozumień dwustronnych wymienionych w tytule III, zawartych przez Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii w celu promowania handlu regionalnego.

3. W ramach Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia prowadzone są konsultacje między Stronami dotyczące umów wymienionych w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, a tam gdzie to wymagane, również w innych sprawach dotyczących ich odpowiednich polityk handlowych w stosunku do państw trzecich. W szczególności w przypadku przystąpienia państwa trzeciego do Wspólnoty, takie konsultacje zostaną przeprowadzone w celu zapewnienia, aby wziąć pod uwagę wzajemne interesy Wspólnoty i Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii określone w niniejszym Układzie.

Artykuł 36

Dumping

1. Jeśli jedna ze Stron stwierdzi wystąpienie dumpingu w handlu z drugą Stroną w rozumieniu art. VI GATT z 1994 r., może ona podjąć odpowiednie środki przeciwko takiej praktyce zgodnie z Porozumieniem w sprawie wdrażania art. VI GATT z 1994 r.oraz swojego własnego ustawodawstwa w przedmiotowej dziedzinie.

2. W odniesieniu do ust. 1 niniejszego artykułu Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia zostanie poinformowana o przypadku dumpingu, jak tylko organy Strony przywozu rozpoczną postępowanie. W przypadku niepołożenia kresu dumpingowi w rozumieniu art. VI Porozumienia GATT z 1994 r. lub nieosiągnięcia w ciągu 30 dni od przekazania sprawy do Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia jakiegokolwiek innego korzystnego rozstrzygnięcia, Strona przywożąca może podjąć odpowiednie środki.

Artykuł 37

Ogólna klauzula ochronna

1. W przypadku kiedy jakikolwiek produkt jednej Strony zostanie przywieziony na terytorium drugiej Strony w takich zwiększonych ilościach oraz na warunkach, które mogą spowodować lub grożą spowodowaniem:

- poważnej szkody analogicznemu przemysłowi krajowemu lub bezpośrednio konkurencyjnym produktom na terytorium Strony przywożącej, lub

- poważnych zakłóceń w jakiejkolwiek gałęzi gospodarki lub trudności, które mogą spowodować poważne pogorszenie sytuacji gospodarczej regionu Strony przywożącej,

Strona przywożąca może podjąć odpowiednie środki zgodnie z warunkami i procedurami ustanowionymi w niniejszym artykule.

2. Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii stosują jedynie środki ochronne między nimi zgodnie z postanowieniami niniejszego Układu. Takie środki nie przekraczają niezbędnych środków dla naprawienia powstałych trudności oraz powinny zazwyczaj polegać na zawieszeniu lub dalszej obniżce wszelkich odpowiednich stawek cła, przewidzianych niniejszym Układem w przypadku danego produktu lub podwyżce stawki cła na dany produkt.

Takie środki powinny zawierać jasne elementy prowadzące stopniowo do ich zniesienia najpóźniej pod koniec ustalonego okresu. Nie podejmuje się środków na dłużej niż jeden rok. W bardzo wyjątkowych okolicznościach środki mogą być podejmowane najwyżej do trzech lat. Żaden środek ochronny nie może być stosowany w odniesieniu do przywozu produktu, który wcześniej był przedmiotem takiego środka przez okres co najmniej trzech lat od wygaśnięcia środka.

3. W przypadkach wymienionych w niniejszym artykule, przed podjęciem środków w nim przewidzianych lub w przypadkach, do których stosuje się ust. 4 lit. b) niniejszego artykułu, tak szybko jak to możliwe, Wspólnota lub Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, w zależności od sytuacji, przekażą Komitetowi Stabilizacji i Stowarzyszenia wszelkie niezbędne informacje, w celu znalezienia rozwiązania akceptowanego dla obydwu Stron.

4. W celu wykonania powyższych ustępów stosuje się następujące postanowienia:

a) trudności wynikające z sytuacji, o których mowa w niniejszym artykule, przekazuje się do zbadania przez Komitet Stabilizacji i Stowarzyszenia, który może podjąć wszelkie decyzje niezbędne do położenia kresu takim trudnościom. Jeżeli Komitet Stabilizacji i Stowarzyszenia lub Strona wywożąca nie podejmą decyzji w sprawie położenia kresu trudnościom lub nie zostanie osiągnięte inne zadowalające rozstrzygnięcie w ciągu 30 dni od przekazania sprawy Komitetowi, Strona przywożąca może przyjąć odpowiednie środki w celu naprawienia problemu zgodnie z niniejszym artykułem. Przy wyborze środków ochronnych należy potraktować priorytetowo środki, które w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie regulacji ustanowionych niniejszym Układem;

b) w przypadku gdy wyjątkowe i krytyczne okoliczności wymagające działań natychmiastowych uniemożliwiają uprzednie przekazanie informacji lub zbadanie spawy, w zależności od sytuacji, zainteresowana Strona może w sytuacjach określonych w niniejszym artykule zastosować środki zapobiegawcze niezbędne dla naprawienia sytuacji oraz poinformuje niezwłocznie o powyższych środkach drugą Stronę.

5. O środkach ochronnych zostanie niezwłocznie zawiadomiony Komitet Stabilizacji i Stowarzyszenia oraz są one przedmiotem okresowych konsultacji w ramach powyższego organu, w szczególności w celu ustanowienia harmonogramu dla ich zniesienia, jak tylko okoliczności na to pozwolą.

6. W przypadku poddania przywozu produktów, które mogą spowodować trudności, o których mowa w niniejszym artykule, przez Wspólnotę lub Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii, postępowaniu administracyjnemu mającemu na celu szybkie przekazanie informacji na temat tendencji w obrotach handlowych, poinformują one o tym drugą Stronę.

Artykuł 38

Klauzula niedoboru

1. W przypadku gdy wykonanie postanowień niniejszego tytułu prowadzi do:

a) krytycznego niedoboru środków spożywczych lub innych produktów mających znaczenie dla Strony wywożącej lub groźby takiego niedoboru; lub

b) powrotnego przywozu do państwa trzeciego produktu, w odniesieniu do którego Strona wywożąca utrzymuje ilościowe ograniczenia wywozowe, należności celne wywozowe lub środki czy opłaty mające podobny skutek oraz jeżeli sytuacje, o których mowa powyżej, powodują lub mogą spowodować poważne trudności dla Strony wywożącej, Strona ta może podjąć odpowiednie środki zgodnie z warunkami oraz procedurami ustanowionymi w niniejszym artykule.

2. Przy wyborze środków należy potraktować priorytetowo te środki, które w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie postanowień niniejszego Układu. Takie środki nie będą stosowane w sposób, który stanowiłby dowolną lub nieusprawiedliwioną dyskryminacją w sytuacjach, kiedy istnieją takie same warunki, lub ukryte ograniczenia w handlu i znosi się je w przypadku gdy okoliczności nie uzasadniają ich dalszego utrzymywania.

3. Przed podjęciem środków, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu lub niezwłocznie w przypadkach, do których stosuje się ust. 4 niniejszego artykułu, Wspólnota lub Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, w zależności od sytuacji, przekaże odpowiednie informacje Komitetowi Stabilizacji i Stowarzyszenia w celu znalezienia rozstrzygnięcia akceptowanego przez obydwie Strony. W ramach Komitetu Strony mogą uzgodnić wszelkie środki niezbędne dla położenia kresu trudnościom. W przypadku nieosiągnięcia porozumienia w ciągu 30 dni od przekazania sprawy Komitetowi Stabilizacji i Stowarzyszenia Strona wywożąca może zastosować środki na mocy niniejszego artykułu wobec wywozu danego produktu.

4. W przypadku gdy wyjątkowe i krytyczne okoliczności wymagające natychmiastowego działania uniemożliwiają uprzednie przekazanie informacji lub zbadanie sprawy, w zależności od sytuacji, Wspólnota lub Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, w zależności od tego, której ze stron to dotyczy, może zastosować środki zapobiegawcze niezbędne dla naprawienia sytuacji oraz niezwłocznie poinformuje o nich drugą Stronę.

5. Wszelkie środki zastosowane zgodnie z niniejszym artykułem zostaną niezwłocznie notyfikowane Komitetowi Stabilizacji i Stowarzyszenia oraz będą przedmiotem okresowych konsultacji w ramach powyższego organu, w szczególności w celu ustanowienia harmonogramu ich zniesienia, jak tylko okoliczności na to pozwolą.

Artykuł 39

Monopole państwowe

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii stopniowo dostosuje wszelkie monopole państwowe o charakterze komercyjnym w celu zapewnienia, aby do końca piątego roku następującego po wejściu w życie niniejszego Układu nie istniała między obywatelami Państw Członkowskich a obywatelami Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii jakakolwiek dyskryminacja w odniesieniu do warunków, zgodnie z którymi są produkowane i sprzedawane towary. Komitet Stabilizacji i Stowarzyszenia zostanie poinformowany o środkach przyjętych w celu osiągnięcia powyższego celu.

Artykuł 40

Protokół nr 4 ustanawia zasady pochodzenia w celu stosowania preferencji taryfowych przewidzianych niniejszym Układem.

Artykuł 41

Dozwolone ograniczenia

Niniejszy Układ nie uniemożliwia wprowadzania zakazów lub ograniczeń w przywozie, wywozie lub tranzycie towarów uzasadnionych publiczną obyczajnością, polityką publiczną lub bezpieczeństwem publicznym; ochroną zdrowia i życia ludzi, zwierząt lub roślin; ochroną narodowych skarbów o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej lub ochroną własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej, lub zasadami odnoszącymi się do złota i srebra. Jednakże powyższe zakazy lub ograniczenia nie mogą stanowić elementów dowolnej dyskryminacji lub ukrytych ograniczeń w handlu między Stronami.

Artykuł 42

Obie Strony zgadzają się współpracować w celu zmniejszenia ewentualności oszustw w stosowaniu postanowień handlowych niniejszego Układu.

Nie naruszając innych postanowień niniejszego Układu, a w szczególności art. 30, 37 i 88 oraz Protokołu nr 4, jeżeli jedna ze Stron stwierdzi, że istnieją wystarczające dowody oszustwa, takie jak znaczne zwiększenie handlu produktami przez jedną Stronę do drugiej Strony, ponad poziom odzwierciedlający warunki gospodarcze, takie jak normalna produkcja oraz zdolności wywozowe lub niezdolność do zapewnienia współpracy administracyjnej wymaganej dla weryfikacji dowodu pochodzenia przez drugą Stronę, obydwie Strony podejmą niezwłocznie konsultacje w celu znalezienia odpowiedniego rozwiązania. Do czasu osiągnięcia takiego rozwiązania zainteresowana Strona może podjąć odpowiednie środki, jakie uzna za stosowne. Przy wyborze środków priorytetowo powinny być traktowane te środki, które w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie ustaleń określonych w niniejszym Układzie.

Artykuł 43

Stosowanie niniejszego Układu nie stanowi uszczerbku dla stosowaniu przepisów prawa Wspólnoty w stosunku do Wysp Kanaryjskich.

TYTUŁ V

PRZEPŁYW PRACOWNIKÓW, ZAKŁADANIE PRZEDSIĘBIORSTW, ŚWIADCZENIE USŁUG, KAPITAŁ

ROZDZIAŁ I

PRZEPŁYW PRACOWNIKÓW

Artykuł 44

1. Z zastrzeżeniem warunków i uregulowań stosowanych w każdym Państwie Członkowskim:

- traktowanie przyznane pracownikom, którzy są obywatelami Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz którzy są legalnie zatrudnieni na terytorium Państwa Członkowskiego wolne jest od wszelkiej dyskryminacji opartej na obywatelstwie, w odniesieniu do warunków pracy, wynagrodzenia lub zwolnienia, w porównaniu ze swoimi własnymi obywatelami,

- małżonkowie i dzieci pracownika legalnie zatrudnionego na terytorium Państwa Członkowskiego, będący legalnymi rezydentami, z wyłączeniem pracowników sezonowych oraz pracowników objętych porozumieniami dwustronnymi, w rozumieniu art. 45, o ile powyższe porozumienia nie przewidują inaczej, mają dostęp do rynku pracy tego Państwa Członkowskiego przez okres legalnego zatrudnienia tego pracownika.

2. Z zastrzeżeniem warunków i uregulowań obowiązujących w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, państwo to przyzna traktowanie, o którym mowa w ust. 1, pracownikom, którzy są obywatelami Państwa Członkowskiego oraz są legalnie zatrudnieni na jej terytorium, jak również ich małżonkom i dzieciom, którzy są legalnymi rezydentami w państwie, o którym mowa.

Artykuł 45

1. Biorąc pod uwagę sytuację na rynku pracy w Państwach Członkowskich, z uwzględnieniem ich ustawodawstwa oraz zgodnie z normami obowiązującymi w Państwach Członkowskich w dziedzinie mobilności pracowników:

- obowiązujące ułatwienia dostępu do zatrudnienia dla pracowników z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, przyznane przez Państwa Członkowskie na mocy porozumień dwustronnych, powinny być zachowane, a jeśli to możliwe, ulepszone,

- inne Państwa Członkowskie zbadają możliwość zawarcia podobnych porozumień.

2. Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia dokona analizy możliwości przyznania innych ulepszeń, włączając ułatwienia dostępu do szkolenia zawodowego zgodnie z zasadami i procedurami obowiązującymi w Państwach Członkowskich oraz biorąc pod uwagę sytuację na rynku pracy w Państwach Członkowskich i we Wspólnocie.

Artykuł 46

Dla koordynacji systemu ubezpieczeń społecznych dla pracowników będących obywatelami Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, legalnie zatrudnionych na terytorium Państwa Członkowskiego oraz dla członków ich rodzin legalnie zamieszkałych w nich, zostaną przyjęte odpowiednie normy. W tym celu decyzja Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia, która nie powinna naruszać jakichkolwiek praw lub zobowiązań wynikających z porozumień dwustronnych, jeśli te ostatnie przewidują bardziej korzystne traktowanie, powinna zawierać następujące postanowienia:

- wszystkie okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub zamieszkania zakończone przez takich pracowników w różnych Państwach Członkowskich dodaje się do siebie do celów rentowych i emerytalnych z tytułu wieku, inwalidztwa i śmierci oraz do celów opieki medycznej dla takich pracowników oraz takich członków rodzin,

- wszelkie renty lub emerytury z tytułu wieku, śmierci, wypadków zawodowych lub chorób zawodowych lub inwalidztwa wynikającego z nich, z wyjątkiem świadczeń nieskładkowych, powinny być swobodnie transferowalne według stawki stosowanej na mocy prawa Państwa lub Państw Członkowskich – dłużników,

- zainteresowani pracownicy otrzymują dodatki rodzinne dla członków ich rodzin jak określono powyżej.

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii przyzna pracownikom, którzy są obywatelami Państwa Członkowskiego oraz są legalnie zatrudnieni na jego terytorium oraz członkom ich rodzin zamieszkujących legalnie na tym terytorium, traktowanie podobne do tego, o którym mowa w drugi i trzecim tiret pierwszego akapitu.

ROZDZIAŁ II

ZAKŁADANIE PRZEDSIĘBIORSTW

Artykuł 47

Dla celów niniejszego Układu:

a) "spółka Wspólnoty" lub odpowiednio "spółka Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii" oznaczają spółkę utworzoną zgodnie z prawem Państwa Członkowskiego lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii i posiadającą odpowiednio siedzibę lub główny zarząd albo podstawowe miejsce prowadzenia działalności na terytorium Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

Jednakże w przypadku kiedy spółka utworzona zgodnie z prawem Państwa Członkowskiego lub prawem Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, posiada jedynie swoją siedzibę na terytorium Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, spółka ta będzie uważana odpowiednio za spółkę Wspólnoty lub spółkę z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, jeżeli jej działalność wykazuje rzeczywiste i ciągłe związki z gospodarką jednego z Państw Członkowskich lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii;

b) "filia" spółki oznacza spółkę, która jest efektywnie kontrolowana przez pierwszą spółkę;

c) "oddział" spółki oznacza jednostkę nieposiadającą osobowości prawnej, która ma cechy ciągłości jako część podmiotu dominującego, posiada zarząd oraz jest materialnie wyposażona do negocjowania spraw handlowych ze stronami trzecimi w taki sposób, że te strony trzecie, wiedząc o tym, że o ile to konieczne będzie istniało powiązanie prawne z podmiotem dominującym, którego siedziba znajduje się za granicą, nie muszą bezpośrednio prowadzić transakcji z podmiotem dominującym, lecz mogą je zawierać w miejscu funkcjonowania oddziału;

d) "zakładanie przedsiębiorstw" oznacza:

i) w przypadku obywateli prawo do zakładania przedsiębiorstw, w szczególności spółek efektywnie przez nich kontrolowanych. Zakładanie przedsiębiorstw obywateli nie obejmuje poszukiwania lub podejmowania zatrudnienia na rynku pracy lub przyznawania prawa dostępu do rynku pracy drugiej Strony;

ii) w przypadku spółek Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, odpowiednio prawo do podejmowania działalności gospodarczej poprzez tworzenie filii i oddziałów w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii lub we Wspólnocie;

e) "działalność" oznacza prowadzenie działalności gospodarczej;

f) "działalność gospodarcza" obejmuje w zasadzie działalność o charakterze przemysłowym, handlowym i zawodowym oraz działalność rzemieślniczą;

g) "obywatel Wspólnoty" i "obywatel Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii" oznaczają odpowiednio osobę fizyczną, która jest obywatelem jednego z Państw Członkowskich lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii;

h) w odniesieniu do międzynarodowego transportu morskiego, włączającego transport międzymodalny obejmujący odcinek morski, odpowiednio obywatele Państw Członkowskich lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii zamieszkali poza granicami Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz odpowiednio spółki okrętowe mające siedziby poza terytorium Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii i kontrolowane przez obywateli Państwa Członkowskiego lub obywateli Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, są również beneficjantami postanowień niniejszego rozdziału oraz rozdziału III, jeśli ich statki są zarejestrowane odpowiednio w tym Państwie Członkowskim lub w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, zgodnie z ich stosownym ustawodawstwem;

i) "usługi finansowe" oznaczają działalność opisaną w załączniku VI. Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia może poszerzyć lub zmienić zakres tego załącznika.

Artykuł 48

1. Była Jugosłowiańska Republika Macedonii przyzna, wraz z wejściem w życie niniejszego Układu:

i) w odniesieniu do zakładania spółek Wspólnoty traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane swoim własnym spółkom lub jakimkolwiek spółkom państwa trzeciego, zależnie od tego, które jest lepsze; oraz

ii) w odniesieniu do działalności filii i oddziałów spółek Wspólnoty w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, po ich utworzeniu, traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane swoim własnym spółkom i oddziałom lub jakimkolwiek filiom i oddziałom jakiejkolwiek spółki państwa trzeciego, zależnie od tego, które jest lepsze.

2. Była Jugosłowiańska Republika Macedonii nie przyjmie jakichkolwiek nowych uregulowań lub środków, które wprowadzałyby dyskryminację odnośnie do podejmowania działalności przez spółki Wspólnoty na jej terytorium lub gdy chodzi o ich działalność po utworzeniu, w porównaniu ze swoimi własnymi spółkami.

3. Wspólnota i jej Państwa Członkowskie przyznają, wraz z wejściem w życie niniejszego Układu:

i) w odniesieniu do zakładania spółek z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane przez Państwa Członkowskie swoim własnym spółkom lub jakimkolwiek spółkom państwa trzeciego, zależnie od tego, które jest lepsze;

ii) w odniesieniu do działalności filii i oddziałów spółek z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii utworzonych na ich terytorium traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane przez Państwa Członkowskie swoim własnym spółkom i oddziałom lub jakimkolwiek filiom i oddziałom jakiejkolwiek spółki państwa trzeciego, zależnie od tego, które jest lepsze.

4. Po upływie pięciu lat od wejścia w życie niniejszego Układu oraz w świetle odpowiedniego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, jak również sytuacji na rynku pracy, Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia zbada możliwość rozszerzenia powyższych postanowień na przedsiębiorstwa obywateli obydwu Stron niniejszego Układu, na działalność gospodarczą osób pracujących na własny rachunek.

5. Nie naruszając postanowień niniejszego artykułu:

a) filie i oddziały spółek Wspólnoty korzystają z dniem wejścia w życie niniejszego Układu z prawa do korzystania oraz wynajmowania nieruchomości w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii;

b) filie spółek Wspólnoty korzystają również z prawa do nabywania i korzystania z praw własności w odniesieniu do nieruchomości tak jak spółki Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz w odniesieniu do dóbr publicznych/dóbr wspólnych, włączając zasoby naturalne, grunty rolne i lasy, takie sama prawa, z jakich korzystają spółki Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, jeśli powyższe prawa są konieczne dla prowadzenia działalności gospodarczej, dla której zostały ustanowione;

c) do końca pierwszego etapu okresu przejściowego Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia zbada możliwość poszerzenia praw wynikających z lit. b) na oddziały spółek Wspólnoty.

Artykuł 49

1. Z zastrzeżeniem postanowień art. 48, z wyjątkiem usług finansowych, o których mowa w załączniku VI, każda Strona może regulować podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej przez spółki i obywateli na swoim terytorium, o ile powyższe regulacje nie stanowią dyskryminacji przeciwko spółkom lub obywatelom drugiej Strony w porównaniu ze swoimi własnymi spółkami i obywatelami.

2. W odniesieniu do usług finansowych, nie naruszając jakichkolwiek innych postanowień niniejszego Układu, Stronie nie zabrania się podejmowania środków w celach ostrożnościowych, włączając środki dla ochrony inwestorów, depozytorów, posiadaczy polis lub osób, wobec których dostawcy usług finansowych mają zobowiązania powiernicze lub do zapewnienia integralności i stabilności systemu finansowego. Takie środki nie mogą być wykorzystywane dla uniknięcia wykonania zobowiązań Strony na mocy niniejszego Układu.

3. Żadne z postanowień niniejszego Układu nie powinno być interpretowane jako wymagające od Strony ujawnienia informacji dotyczących spraw i rachunków klientów indywidualnych lub jakichkolwiek poufnych, lub informacji majątkowych znajdujących się w posiadaniu podmiotów publicznych.

Artykuł 50

1. Postanowień niniejszego rozdziału nie stosuje się do usług komunikacji lotniczej, usług żeglugi śródlądowej oraz usług kabotażu morskiego.

2. Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia może przyjąć zalecenia dotyczące udoskonalenia podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w dziedzinach objętych ust. 1.

Artykuł 51

1. Postanowienia art. 48 i 49 nie wykluczają zastosowania przez Stronę szczególnych norm dotyczących podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej na jej terytorium oddziałów spółek drugiej Strony nie zarejestrowanych na terytorium pierwszej Strony, które są uzasadnione różnicami prawnymi lub technicznymi między takimi oddziałami w porównaniu z oddziałami spółek zarejestrowanych na jej terytorium, lub w odniesieniu do usług finansowych, dla celów ostrożnościowych.

2. Różnica w traktowaniu nie może wychodzić poza to, co jest ściśle niezbędne w wyniku takich różnic prawnych lub technicznych, lub w przypadku usług finansowych – dla celów ostrożnościowych.

Artykuł 52

W celu ułatwienia obywatelom Wspólnoty i obywatelom Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii podejmowania i prowadzenia regulowanej działalności zawodowej odpowiednio w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii i Wspólnocie, Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia zbada, jakie kroki są niezbędne dla wzajemnego uznawania ich kwalifikacji. Może ona w tym celu podjąć niezbędne środki.

Artykuł 53

1. Spółka Wspólnoty lub spółka z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii założona na terytorium Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii lub Wspólnoty odpowiednio ma prawo do zatrudnienia sama lub poprzez przez jedną ze swoich filii lub oddziałów, zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem państwa przyjmującego, na terytorium Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii i Wspólnoty odpowiednio, pracowników, którzy są odpowiednio obywatelami Państw Członkowskich Wspólnoty i Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, pod warunkiem że tacy pracownicy są zasadniczym personelem określonym w ust. 2 oraz że są oni zatrudnieni wyłącznie przez spółki, filie lub oddziały. Miejsce zamieszkania i zezwolenia na pracę takich pracowników obejmują jedynie okres takiego zatrudnienia.

2. Zasadniczy personel wyżej wymienionych spółek, dalej zwanych "organizacjami", to "pracownicy delegowani w ramach firmy", zgodnie z definicją zawartą w lit. c) niniejszego ustępu w poniższych kategoriach, pod warunkiem że organizacja jest osobą prawną oraz że dane osoby zostały przez nią zatrudnione lub są partnerami w niej (i nie są większościowymi udziałowcami) przez co najmniej rok bezpośrednio poprzedzający takie przeniesienie:

a) kierownictwo organizacji, które głównie kieruje przedsiębiorstwem i otrzymuje ogólne wskazówki lub polecenia głównie od zarządu lub akcjonariuszy przedsiębiorstwa lub ich odpowiedników, w tym osoby:

- kierujące przedsiębiorstwem departamentu lub pododdziału przedsiębiorstwa,

- nadzorujące i kontrolujące pracę innych pracowników o charakterze nadzorującym, zawodowym lub zarządzającym,

- posiadające osobiste uprawnienia do rekrutacji i zwalniania lub rekomendowania rekrutacji, zwalniania lub podejmowania innych działań personalnych;

b) osoby pracujące w organizacji, które posiadają specjalistyczną wiedzę konieczną dla pracy w przedsiębiorstwie, odnośnie do sprzętu badawczego, techniki lub zarządzania. Ocena takiej wiedzy może odzwierciedlać, oprócz wiedzy specyficznej dla przedsiębiorstwa, wysoki poziom kwalifikacji odnoszących się do rodzaju pracy lub działalności handlowej wymagających specyficznej wiedzy technicznej, włączającej członkostwo w akredytowanej grupie zawodowej;

c) "pracownik delegowany w ramach firmy" oznacza osobę fizyczną pracującą w organizacji na terytorium Strony oraz czasowo przeniesioną dla prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium innej Strony; dana organizacja powinna posiadać podstawowe miejsce prowadzenia działalności na terytorium Strony, a przeniesienie powinno mieć miejsce do przedsiębiorstwa (oddziału, filii) danej organizacji, prowadzącej efektywnie podobną działalność gospodarczą na terytorium drugiej Strony.

3. Wjazd oraz czasowy pobyt na terytorium Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii odpowiednio obywateli Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii i obywateli Wspólnoty jest dozwolony, jeżeli powyżsi przedstawiciele spółek są osobami pracującymi na wyższych stanowiskach w spółce, określonych w ust. 2 lit. a), oraz odpowiadają za utworzenie filii lub oddziału spółki z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii lub filii lub oddziału w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii spółki Wspólnoty odpowiednio w Państwie Członkowskim Wspólnoty lub w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, w przypadku kiedy:

- przedstawiciele ci nie są zaangażowani w prowadzenie bezpośredniej sprzedaży lub świadczenie usług, oraz

- spółka posiada podstawowe miejsce prowadzenia działalności odpowiednio poza granicami Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz nie posiada innego przedstawiciela, biura, oddziału lub filii odpowiednio w danym Państwie Członkowskim Wspólnoty lub w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii.

Artykuł 54

W ciągu pierwszych czterech lat po dacie wejścia w życie niniejszego Układu Była Jugosłowiańska Republika Macedonii może wprowadzić środki stanowiące odstępstwo od postanowień niniejszego rozdziału w odniesieniu do zakładania spółek Wspólnoty oraz obywateli Wspólnoty w ramach niektórych gałęzi gospodarki, które:

- podlegają restrukturyzacji lub przeżywają poważne trudności, szczególnie gdy powodują one poważne problemy społeczne w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, lub

- mają przed sobą eliminację lub drastyczny spadek całkowitego udziału w rynku spółek lub obywateli Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w danym sektorze lub przemyśle w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, lub

- są wschodzącymi gałęziami gospodarki w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii.

Takie środki:

i) przestają obowiązywać najpóźniej po upływie dwóch lat od zakończenia pierwszego etapu okresu przejściowego;

ii) są rozsądne i niezbędne w celu naprawienia sytuacji; oraz

iii) nie wprowadzają dyskryminacji w zakresie działalności spółek Wspólnoty lub obywateli Wspólnoty już założonych w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii w czasie wprowadzenia danego środka, w porównaniu ze spółkami lub obywatelami z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

Przy planowaniu oraz stosowaniu takich środków Była Jugosłowiańska Republika Macedonii przyznaje traktowanie preferencyjne, o ile to możliwe, spółkom i obywatelom Wspólnoty, jak również w żadnym wypadku traktowanie nie mniej korzystne niż przyznane spółkom lub obywatelom z jakiegokolwiek państwa trzeciego. Przed przyjęciem powyższych środków Była Jugosłowiańska Republika Macedonii przeprowadzi konsultacje z Radą Stabilizacji i Stowarzyszenia oraz nie uruchomi ich przed upływem jednego miesiąca po poinformowaniu Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia o konkretnych środkach, jakie mają być wprowadzone przez Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii, z wyjątkiem gdy zagrożenie wystąpienia nieodwracalnych szkód wymaga podjęcia pilnych środków, w którym to przypadku Była Jugosłowiańska Republika Macedonii przeprowadzi konsultacje z Radą Stabilizacji i Stowarzyszenia niezwłocznie po ich przyjęciu.

Po upływie czwartego roku następującego po wejściu w życie niniejszego Układu Była Jugosłowiańska Republika Macedonii może wprowadzić lub utrzymać takie środki jedynie na podstawie upoważnienia Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia oraz na warunkach określonych przez nią.

ROZDZIAŁ III

ŚWIADCZENIE USŁUG

Artykuł 55

1. Strony zobowiązują się, zgodnie z poniższymi postanowieniami, do podejmowania niezbędnych kroków w celu stopniowego zezwolenia na świadczenie usług przez spółki lub obywateli Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, którzy działają w Stronie innej niż Strona osoby, dla której usługa jest przeznaczona.

2. Zależnie od procesu liberalizacji, o którym mowa w ust. 1, Strony zezwolą na czasowy przepływ osób fizycznych świadczących usługi lub osób, które są zatrudnione przez świadczącego usługi w charakterze zasadniczego personelu w rozumieniu art. 53, w tym osób fizycznych, które są przedstawicielami spółki lub obywatela Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, oraz starają się o czasowy pobyt w celu negocjowania sprzedaży usług lub zawarcia umów dotyczących sprzedaży usług dla tego świadczącego usługi, o ile powyżsi przedstawiciele nie są zaangażowani w bezpośrednie prowadzenie sprzedaży bezpośredniej lub nie świadczą usług samodzielnie

3. Od drugiego etapu okresu przejściowego Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia podejmuje środki niezbędne dla stopniowego wdrożenia postanowień ust. 1. Uwzględnia się postęp osiągnięty przez Strony w dziedzinie zbliżania ustawodawstwa.

Artykuł 56

1. Strony nie podejmą żadnych środków lub działań, które mogłyby sprawić, że warunki świadczenia usług przez obywateli lub spółki Wspólnoty i Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, założone u Strony innej niż Strona osoby, dla której usługi są przeznaczone, stałyby się w znaczącym stopniu bardziej restrykcyjne w porównaniu z sytuacją, jaka miała miejsce w dniu poprzedzającym wejście w życie niniejszego Układu.

2. Jeżeli jedna Strona dojdzie do wniosku, że środki wprowadzone przez drugą Stronę od dnia wejścia w życie niniejszego Układu powodują sytuację, która w znaczącym stopniu jest bardziej restrykcyjna w odniesieniu do świadczenia usług w porównaniu z sytuacją, jaka miała miejsce w dniu wejścia w życie niniejszego Układu, taka pierwsza Strona może zażądać od drugiej Strony przeprowadzenia konsultacji.

Artykuł 57

W odniesieniu do świadczenia usług transportowych między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii stosuje się następujące postanowienia:

1) w przypadku transportu lądowego stosunki między Stronami reguluje Porozumienie między Wspólnotą Europejską a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii w dziedzinie transportu, które weszło w życie dnia 28 listopada 1997 r. Strony potwierdzają znaczenie, jakie przywiązują do właściwego stosowania tego Porozumienia;

2) w przypadku międzynarodowego transportu morskiego Strony zobowiązują się do efektywnego stosowania zasady nieograniczonego dostępu do rynku i ruchu na zasadach komercyjnych.

a) Powyższe postanowienie nie stanowi uszczerbku dla praw i zobowiązań wynikających z Kodeksu postępowania Narodów Zjednoczonych dla konferencji armatorów liniowych, stosowanego przez jedną lub drugą Stronę niniejszego Układu. Liniowce niekonferencyjne będą mieć swobodę działania w konkurencji z konferencyjnymi, o ile będą się stosować do zasady uczciwej konkurencji na zasadach komercyjnych;

b) Strony potwierdzają swoje przywiązanie do warunków swobodnej konkurencji, które istotne dla transportu masowych ładunków stałych i płynnych;

3) przy stosowaniu zasad zawartych w ust. 2 Strony:

a) nie wprowadzają klauzul podziału ładunków w przyszłych porozumieniach dwustronnych z państwami trzecimi, innych niż te w okolicznościach wyjątkowych, w przypadku gdyby spółki liniowe z jednej lub drugiej Strony niniejszego Układu nie miały inaczej rzeczywistych możliwości na staranie się o prowadzenie działalności do oraz z zainteresowanego państwa trzeciego;

b) zakażą zawierania regulacji w sprawie cargo-sharing w przyszłych porozumieniach dwustronnych dotyczących handlu ładunkami stałymi i płynnymi;

c) zniosą, z dniem wejścia w życie niniejszego Układu, wszelkie jednostronne środki oraz przeszkody administracyjne, techniczne i inne, jakie mogłyby mieć restrykcyjny lub dyskryminujący skutek wobec swobodnego świadczenia usług w międzynarodowym transporcie morskim;

4) w celu zapewnienia skoordynowanego rozwoju i stopniowej liberalizacji transportu między Stronami, dostosowanego do ich wzajemnych potrzeb komercyjnych, warunki wzajemnego dostępu do rynku w komunikacji lotniczej są przedmiotem oddzielnego porozumienia, jakie zostanie wynegocjowane między Stronami po wejściu w życie niniejszego Układu;

5) do czasu zawarcia porozumienia, o którym mowa w ust. 4, Strony nie podejmują żadnych środków lub działań, które byłyby bardziej restrykcyjne lub dyskryminujące w porównaniu z sytuacją, jaka miała miejsce przed wejściem w życie niniejszego Układu;

6) w ciągu okresu przejściowego Była Jugosłowiańska Republika Macedonii dostosowuje swoje ustawodawstwo, w tym normy administracyjne, techniczne i inne, do prawodawstwa i norm Wspólnoty obowiązujących w każdym czasie w dziedzinie transportu lotniczego i lądowego, o ile służyć to będzie celom liberalizacji i wzajemnemu dostępowi do rynków Stron oraz ułatwień w ruchu pasażerów i towarów.

Zależnie od ogólnego postępu w osiąganiu celów niniejszego rozdziału, Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia bada sposoby poszerzenia warunków niezbędnych dla polepszenia swobody świadczenia usług transportu lotniczego i lądowego.

ROZDZIAŁ IV

PŁATNOŚCI BIEŻĄCE I PRZEPŁYW KAPITAŁU

Artykuł 58

Strony zobowiązują się zezwolić, zgodnie z postanowieniami art. VIII Statutu Międzynarodowego Funduszu Walutowego, na wszelkie płatności i transfery w swobodnie wymienialnej walucie na rachunek bieżący bilansu płatniczego między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii.

Artykuł 59

1. W odniesieniu do transakcji na rachunku kapitałowym i finansowym bilansu płatniczego od dnia wejścia w życie niniejszego Układu Strony zapewnią swobodny przepływ kapitału w zakresie inwestycji bezpośrednich dokonywanych w spółkach utworzonych zgodnie z prawem państwa przyjmującego oraz inwestycji dokonywanych zgodnie z postanowieniami rozdziału II tytułu V, oraz likwidacji lub repatriacji tych inwestycji, jak również jakichkolwiek zysków z nich powstałych.

2. W odniesieniu do transakcji na rachunku kapitałowym i finansowym bilansu płatniczego od dnia wejścia w życie niniejszego Układu Strony zapewniają swobodny przepływ kapitału w zakresie kredytów dotyczących transakcji handlowych lub świadczenia usług, w których uczestniczy rezydent jednej ze Stron, oraz w zakresie pożyczek i kredytów z terminem płatności dłuższym niż jeden rok.

Strony zapewniają również, od chwili rozpoczęcia drugiego etapu, swobodny przepływ kapitału w zakresie lokat portfelowych oraz pożyczek finansowych i kredytów z terminem płatności krótszym niż jeden rok.

3. Bez uszczerbku dla ust. 1, Strony nie wprowadzają żadnych nowych ograniczeń w zakresie przepływu kapitału oraz płatności bieżących między rezydentami Wspólnoty i Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz nie zaostrzają obowiązujących uregulowań.

4. Bez uszczerbku dla postanowień art. 58 oraz niniejszego artykułu, jeżeli w wyjątkowych okolicznościach przepływ kapitału między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii spowoduje lub zagrozi spowodowaniem poważnych trudności dla działania polityki kursu wymiany walut lub polityki walutowej we Wspólnocie lub w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, odpowiednio Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii mogą podjąć środki ochronne w odniesieniu do przepływu kapitału między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii przez okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, jeżeli takie środki są ściśle konieczne.

5. Strony podejmują wzajemne konsultacje w celu ułatwienia przepływu kapitału między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii w celu wspierania celów niniejszego Układu.

Artykuł 60

1. W ciągu pierwszego etapu Strony podejmują środki umożliwiające stworzenie niezbędnych warunków dla dalszego stopniowego zastosowania norm wspólnotowych w zakresie swobodnego przepływu kapitału.

2. Do końca pierwszego etapu Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia bada sposoby umożliwienia stosowania reguł wspólnotowych w zakresie przepływu kapitału w całości.

ROZDZIAŁ V

POSTANOWIENIA OGÓLNE

Artykuł 61

1. Postanowienia niniejszego tytułu stosuje się z uwzględnieniem ograniczeń uzasadnionych względami polityki publicznej, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego.

2. Nie stosuje się ich do działalności, która na terytorium jakiejkolwiek ze Stron jest związana, nawet okolicznościowo, z wykonywaniem funkcji urzędowych.

Artykuł 62

Do celów niniejszego tytułu żadne z postanowień niniejszego Układu nie uniemożliwia Stronom stosowania ich przepisów ustawowych i wykonawczych w zakresie wjazdu i pobytu, zatrudnienia, warunków pracy, osiedlania się osób fizycznych oraz świadczenia usług, pod warunkiem że przy takim stosowaniu nie stosują ich w sposób mający na celu unieważnienie lub naruszenie korzyści wynikłych dla którejkolwiek ze Stron, zgodnie z szczegółowymi postanowieniami niniejszego Układu. Niniejsze postanowienie stosuje się bez uszczerbku dla art. 61.

Artykuł 63

Spółki, które są kontrolowane oraz wyłącznie we wspólnej własności spółek lub obywateli Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz spółek lub obywateli Wspólnoty, są również objęte postanowieniami niniejszego tytułu.

Artykuł 64

1. Klauzula najwyższego uprzywilejowania, przyznana zgodnie z postanowieniami niniejszego tytułu, nie ma zastosowania do korzyści podatkowych, jakie Strony zapewniają lub zapewnią w przyszłości na podstawie porozumień mających na celu unikanie podwójnego opodatkowania lub innych porozumień podatkowych.

2. Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie jest interpretowane jako zapobiegające przyjęciu lub realizowaniu przez Strony jakiegokolwiek środka mającego na celu zapobieżenie unikania lub uchylania się od podatku, zgodnie z postanowieniami podatkowymi porozumień w zakresie unikania podwójnego opodatkowania oraz innych porozumień podatkowych lub krajowego ustawodawstwa podatkowego.

3. Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie jest interpretowane jako zapobiegające stosowaniu przez Państwa Członkowskie lub Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii odpowiednich przepisów ich ustawodawstwa podatkowego, w zakresie rozróżniania między podatnikami, którzy nie są w identycznej sytuacji, w szczególności gdy chodzi o ich miejsce zamieszkania.

Artykuł 65

1. Strony dążą, o ile to możliwe, do uniknięcia nakładania środków ograniczających, włączając środki w zakresie przywozu, do celów bilansu płatniczego. Strona przyjmująca takie środki przedstawia, jak najszybciej to możliwe, drugiej Stronie harmonogram ich usunięcia.

2. Jeżeli jedno lub więcej Państw Członkowskich lub Była Jugosłowiańska Republika Macedonii znajdują się w poważnych trudnościach dotyczących bilansu płatniczego lub pod bezpośrednim zagrożeniem nastąpienia takich trudności, Wspólnota lub Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, w zależności od sytuacji, zgodnie z warunkami ustanowionymi na mocy Porozumienia WTO, mogą przyjąć środki ograniczające, w tym środki w zakresie przywozu, które będą ograniczone czasowo w działaniu oraz nie mogą wykraczać poza to, co jest ściśle konieczne dla naprawienia bilansu płatności. Wspólnota lub Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, w zależności od sytuacji, poinformują drugą Stronę o powyższych środkach.

3. Wszelkie środki ograniczające nie mają zastosowania do transferów związanych z inwestycjami, w szczególności z repatriacją sum zainwestowanych lub ponownie zainwestowanych lub jakichkolwiek dochodów z nich wynikających.

Artykuł 66

Postanowienia niniejszego tytułu będą stopniowo dostosowywane, w szczególności w świetle wymogów wynikających z art. V Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS).

Artykuł 67

Postanowienia niniejszego Układu są bez uszczerbku dla stosowania przez każdą Stronę jakichkolwiek środków niezbędnych w celu zapobieżenia obejściu jej środków dotyczących dostępu państw trzecich do ich rynku za pomocą postanowień niniejszego Układu.

TYTUŁ VI

ZBLIŻENIE USTAWODAWSTW I EGZEKWOWANIE PRAWA

Artykuł 68

1. Strony uznają znaczenie zbliżenia obowiązujących i przyszłych przepisów ustawowych Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii do przepisów Wspólnoty. Była Jugosłowiańska Republika Macedonii dąży do zapewnienia, aby jej przepisy ustawowe były stopniowo dostosowywane do przepisów Wspólnoty.

2. To stopniowe zbliżenie przepisów ustawowych będzie mieć miejsce w dwóch etapach.

3. Począwszy od daty podpisania niniejszego Układu oraz w okresie określonym w art. 5 zbliżenie przepisów ustawowych będzie dotyczyć niektórych podstawowych elementów dorobku prawnego w zakresie rynku wewnętrznego, jak również innych obszarów związanych z handlem, zgodnie z programem, który zostanie przyjęty w porozumieniu z Komisją Wspólnot Europejskich. Była Jugosłowiańska Republika Macedonii określi również, w porozumieniu z Komisją Wspólnot Europejskich, sposoby monitorowania wdrażania zbliżania ustawodawstwa oraz działania, jakie zostaną podjęte w celu egzekwowania prawa, włączając reformę sądownictwa.

Zostaną określone terminy dla prawa konkurencji, prawa własności intelektualnej oraz prawa certyfikacji, prawa zamówień publicznych oraz prawa o ochronie danych osobowych. Zbliżenie przepisów ustawowych w innych sektorach rynku wewnętrznego będzie zobowiązaniem, jakie trzeba wypełnić z końcem okresu przejściowego.

4. W ciągu drugiego etapu okresu przejściowego, o którym mowa w art. 5, zbliżenie przepisów ustawowych dotyczy elementów dorobku prawnego, jakie nie zostały objęte poprzednim ustępem.

Artykuł 69

Konkurencja i inne postanowienia gospodarcze

1. Niżej wymienione postanowienia są niezgodne z właściwym funkcjonowaniem Układu, o ile mogą one wpływać negatywnie na handel między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii:

i) wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, decyzje stowarzyszeń przedsiębiorstw oraz praktyki uzgodnione między przedsiębiorstwami, które mają na celu lub ich skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji;

ii) nadużywanie przez jedno lub więcej przedsiębiorstw pozycji dominującej na terytoriach Wspólnoty lub Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, jako całości lub na ich znaczącej części;

iii) wszelka pomoc publiczna, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez faworyzowanie niektórych przedsiębiorstw lub niektórych produktów.

2. Wszelkie praktyki niezgodne z niniejszym artykułem są oceniane na podstawie kryteriów wynikających ze stosowania zasad zawartych w art. 81, 82 i 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

3. a) Do celów stosowania postanowień ust. 1 ppkt iii) Strony uznają, że w okresie pierwszych czterech lat od wejścia w życie niniejszego Układu wszelka pomoc publiczna przyznana przez Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii jest oceniana, biorąc pod uwagę fakt, że Była Jugosłowiańska Republika Macedonii jest uważana za obszar identyczny z obszarami Wspólnoty, określonymi w art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

b) Każda Strona zapewni przejrzystość w dziedzinie pomocy publicznej, między innymi poprzez coroczne sprawozdawanie drugiej Stronie na temat całkowitej sumy oraz podziału przyznanej pomocy oraz poprzez przedstawianie na wniosek informacji w sprawie programów pomocowych. Na wniosek jednej ze Stron druga Strona przekaże informacje na temat poszczególnych przypadków pomocy publicznej.

Każda Strona zapewnia, aby postanowienia niniejszego artykułu są stosowane w ciągu pięciu lat od wejścia w życie niniejszego Układu.

4. W odniesieniu do produktów, o których mowa w rozdziale II tytułu IV:

- nie stosuje się ust. 1 ppkt iii),

- wszelkie praktyki niezgodne z ust. 1 ppkt i) zostaną ocenione zgodnie z kryteriami ustanowionymi przez Wspólnotę na podstawie art. 36 i 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz szczególnymi aktami prawnymi Wspólnoty przyjętymi na ich podstawie.

5. Jeśli Wspólnota lub Była Jugosłowiańska Republika Macedonii uzna, że dana praktyka jest niezgodna z warunkami określonymi w ust. 1, oraz:

- jeśli taka praktyka powoduje lub zagraża spowodowaniem poważnej szkody interesom drugiej Strony lub szkody materialnej jej przemysłowi krajowemu, włączając usługi, może ona podjąć odpowiednie środki po konsultacji w ramach Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia lub po upływie trzydziestu dni roboczych następujących po przekazaniu takiej sprawy do konsultacji.

W przypadku praktyk niezgodnych z ust. 1 ppkt iii) takie stosowne środki mogą, o ile ma do nich zastosowanie Porozumienie WTO, być przyjęte jedynie zgodnie z procedurami oraz na warunkach w nim określonych lub zgodnie z odpowiednim prawodawstwem wewnętrznym Wspólnoty.

6. Strony wymienią informacje, biorąc pod uwagę ograniczenia nałożone wymogami ochrony informacji zawodowej i służbowej.

Artykuł 70

Gdy chodzi o przedsiębiorstwa publiczne oraz przedsiębiorstwa, którym zostały przyznane specjalne lub wyłączne prawa, każda Strona zapewni, aby od trzeciego roku po dacie wejścia w życie niniejszego Układu, utrzymane zostały zasady zawarte w Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską, w szczególności w jego art. 86.

Artykuł 71

Własność intelektualna, przemysłowa i handlowa

1. Zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu oraz załącznika VII Strony potwierdzają znaczenie, jakie przywiązują do zapewnienia odpowiedniej i skutecznej ochrony oraz egzekwowania praw własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej.

2. Była Jugosłowiańska Republika Macedonii podejmuje niezbędne środki w celu zagwarantowania nie później niż po upływie pięciu lat od wejścia w życie niniejszego Układu poziomu ochrony praw własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej, podobnego do tego istniejącego we Wspólnocie, w tym skutecznych środków egzekwowania takich praw.

3. Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zobowiązuje się przystąpić, w okresie wymienionym powyżej, do wielostronnych konwencji dotyczących własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej, o których mowa w załączniku VII.

W przypadku zaistnienia problemów w dziedzinie własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej, wpływających negatywnie na warunki handlowe, są one niezwłocznie przekazywane na wniosek jednej ze Stron Radzie Stabilizacji i Stowarzyszenia w celu osiągnięcia wzajemnie korzystnych rozwiązań.

Artykuł 72

Kontrakty publiczne

1. Strony uznają, że otwarcie przetargów na kontrakty publiczne na zasadach niedyskryminacji oraz wzajemności, szczególnie w kontekście WTO, jest celem pożądanym.

2. Spółkom Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, zarówno tym działającym, jak i niedziałającym we Wspólnocie przyznaje się dostęp do procedur przetargów publicznych we Wspólnocie, zgodnie ze wspólnotowymi normami w zakresie zamówień publicznych, przy traktowaniu nie mniej korzystnym niż to przyznane spółkom wspólnotowym od wejścia w życie niniejszego Układu.

Wyżej wymienione postanowienia stosuje się również do kontraktów w sektorze użyteczności publicznej, po przyjęciu przez rząd Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii ustawodawstwa wprowadzającego reguły wspólnotowe w tej dziedzinie. Wspólnota bada okresowo, czy Była Jugosłowiańska Republika Macedonii rzeczywiście wprowadziła takie ustawodawstwo.

Spółkom Wspólnoty niezałożonym w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii przyznaje się dostęp do procedur udzielania zamówień w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych, przy traktowaniu nie mniej korzystnym niż to przyznane spółkom Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, najpóźniej po upływie pięciu lat od dnia wejścia w życie niniejszego Układu. Spółki Wspólnoty założone w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, zgodnie z postanowieniami rozdziału II tytułu V, po wejściu w życie niniejszego Układu będą mieć dostęp do procedur udzielania zamówień, przy traktowaniu nie mniej korzystnym niż to przyznane spółkom Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia będzie okresowo badać możliwość przyznania dostępu przez Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii do procedur przetargowych w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii dla wszystkich spółek Wspólnoty.

3. W odniesieniu do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, świadczenia usług między Wspólnotą a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii, jak również zatrudniania i przemieszczania siły roboczej związanych z wykonywaniem kontraktów publicznych, stosuje się postanowienia art. 44–67.

Artykuł 73

Standaryzacja, metrologia, akredytacja i ocena zgodności

1. Była Jugosłowiańska Republika Macedonii podejmuje niezbędne środki w celu stopniowego osiągnięcia zgodności ze wspólnotowymi uregulowaniami technicznymi i europejskimi procedurami standaryzacji, metrologii, akredytacji i oceny zgodności.

2. W tym celu Strony będą dążyć do:

- wspierania wykorzystania wspólnotowych uregulowań technicznych oraz europejskich standardów, testów i procedur oceny zgodności,

- zawarcia, w odpowiednim przypadku, Protokołów w sprawie Europejskiej Oceny Zgodności,

- sprzyjania rozwojowi infrastruktury jakości: standaryzacji, metrologii, akredytacji i oceny zgodności,

- zachęcania do udziału w pracach wyspecjalizowanych organizacji europejskich (CEN, CENELEC, ETSI, EA, WELMEC, EUROMED itp.)

TYTUŁ VII

WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI I SPRAWY WEWNĘTRZNE

Artykuł 74

Wzmocnienie instytucjonalne i państwo prawne

We współpracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości oraz spraw wewnętrznych Strony będą przywiązywać szczególną wagę do wzmocnienia instytucjonalnego na wszystkich poziomach we wszystkich dziedzinach administracji, a szczególnie do egzekwowania prawa i mechanizmów wymiaru sprawiedliwości. Obejmuje to konsolidację państwa prawnego. Współpraca w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości będzie się koncentrować w szczególności na niezawisłości sądownictwa, udoskonalenia jego skuteczności oraz szkoleniu prawników.

Artykuł 75

Wizy, kontrola graniczna, azyl i migracja

1. Strony współpracują w dziedzinie wiz, kontroli granicznej, azylu i migracji oraz stworzą ramy dla współpracy, włączając współpracę na poziomie regionalnym w powyższych dziedzinach.

2. Współpraca w sprawach, o których mowa w ust. 1, opiera się na wzajemnych konsultacjach oraz ścisłej koordynacji między Stronami oraz powinna obejmować pomoc techniczną oraz administracyjną dla:

- wymiany informacji na temat prawodawstwa i praktyki,

- projektowania prawodawstwa,

- wzmocnienia efektywności instytucji,

- szkolenia personelu,

- zabezpieczenia dokumentów podróży i wykrywania fałszywych dokumentów.

3. Współpraca będzie się koncentrować w szczególności:

- na dziedzinie azylu, na rozwijaniu i wdrażaniu ustawodawstwa wewnętrznego w celu sprostania standardom Konwencji genewskiej z 1951 r., a tym samym na zapewnieniu poszanowania zasady niestosowania ukrytej readmisji,

- na dziedzinie legalnej migracji, na przyjmowaniu norm i praw oraz statusu osób dopuszczonych. W odniesieniu do migracji Strony zgadzają się na sprawiedliwe traktowanie obywateli innych państw, którzy legalnie zamieszkują na ich terytoriach oraz na wspieranie polityki integracyjnej mającej na celu przyznanie im praw i obowiązków porównywalnych z prawami i obowiązkami ich obywateli.

Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia może zalecić dodatkowe tematy współpracy na mocy niniejszego artykułu.

Artykuł 76

Zapobieganie i kontrola nielegalnej imigracji, readmisja

1. Strony zgadzają się współpracować w celu zapobieżenia i kontroli nielegalnej imigracji. W tym celu:

- Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zgadza się przyjąć ponownie wszelkich swoich obywateli przebywających nielegalnie na terytorium Państwa Członkowskiego, na wniosek tego ostatniego oraz bez dalszych formalności, jak tylko takie osoby zostaną zidentyfikowane jako takie,

- każde Państwo Członkowskie zgadza się przyjąć ponownie wszelkich swoich obywateli przebywających nielegalnie na terytorium Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, na wniosek tej ostatniej oraz bez dalszych formalności, jak tylko takie osoby zostaną zidentyfikowane jako takie.

Państwa Członkowskie Unii Europejskiej oraz Była Jugosłowiańska Republika Macedonii wyposażą swoich obywateli w odpowiednie dokumenty tożsamości oraz udzielą im ułatwień administracyjnych niezbędnych dla tych celów.

2. Strony zgadzają się zawrzeć, na wniosek, porozumienie między Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii a Wspólnotą Europejską, regulujące szczegółowe obowiązki Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz Państw Członkowskich Unii Europejskiej, dotyczące readmisji, włączając zobowiązanie do ponownego przyjęcia obywateli innych państw i bezpaństwowców.

3. Do czasu zawarcia porozumienia ze Wspólnotą, o którym mowa w ust. 2, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zgadza się zawrzeć, na wniosek Państwa Członkowskiego, porozumienia dwustronne z poszczególnymi Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej regulujące szczegółowe zobowiązania w zakresie readmisji między Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii a danym Państwem Członkowskim, obejmujące zobowiązanie do ponownego przekazywania obywateli innych państw i bezpaństwowców.

4. Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia bada, jakie inne wspólne działania mogą zostać podjęte w celu zapobieżenia i kontroli nielegalnej imigracji, włączając handel ludźmi.

Artykuł 77

Zwalczanie prania pieniędzy

1. Strony zgadzają się, że istnieje potrzeba dołożenia wszelkich starań oraz współpracy w celu zapobieżenia wykorzystywania ich systemów finansowych dla prania brudnych pieniędzy pochodzących z przestępstw oraz przestępstw narkotykowych w szczególności.

2. Współpraca w tej dziedzinie może obejmować pomoc administracyjną i techniczną w celu rozwijania wdrażania przepisów oraz efektywnego funkcjonowania odpowiednich standardów i mechanizmów do zwalczania prania pieniędzy odpowiadających tym przyjętym przez Wspólnotę oraz w gremiach międzynarodowych w tej dziedzinie.

Artykuł 78

Zapobieganie oraz zwalczanie przestępczości i innej nielegalnej działalności

1. Strony zgadzają się współpracować w dziedzinie zwalczania i zapobiegania działalności przestępczej i nielegalnej, zorganizowanej lub nie, takiej jak:

- handel ludźmi,

- nielegalna działalność gospodarcza, w szczególności korupcja, nielegalne transakcje wyrobami, takimi jak odpady przemysłowe, materiały radioaktywne i transakcje w zakresie wyrobów nielegalnych i podrobionych,

- nielegalny handel narkotykami i substancjami psychotropowymi,

- przemyt,

- nielegalny handel bronią,

- terroryzm.

Współpraca w wyżej wymienionych sprawach będzie przedmiotem konsultacji oraz ścisłej koordynacji między Stronami.

2. Pomoc techniczna i administracyjna w tej dziedzinie może obejmować:

- projektowanie ustawodawstwa krajowego w dziedzinie prawa karnego,

- wzmacnianie skuteczności instytucji odpowiedzialnych za zwalczanie i zapobieganie przestępczości,

- szkolenie personelu i rozwijanie infrastruktury dochodzeniowej,

- formułowanie środków w celu zapobiegania przestępczości.

Artykuł 79

Współpraca w zwalczaniu nielegalnych narkotyków

1. W ramach swoich odpowiednich uprawnień i kompetencji Strony współpracują w celu zapewnienia zrównoważonego i zintegrowanego podejścia do narkotyków. Polityki i działania będą mieć na celu zmniejszenie podaży, handlu oraz popytu na nielegalne narkotyki, jak również bardziej efektywną kontrolę substancji wyjściowych.

2. Strony uzgodniają niezbędne metody współpracy dla osiągnięcia tych celów. Działania mogą opierać się na wzajemnie uzgodnionych zasadach zgodnie ze strategią UE w dziedzinie narkotyków.

3. Współpraca między Stronami polega na pomocy technicznej i administracyjnej, w szczególności w następujących dziedzinach: projektowaniu krajowego ustawodawstwa i polityk, tworzeniu instytucji i ośrodków informacji, szkoleniu personelu, badaniach dotyczących narkotyków oraz zapobieganiu wyodrębinia substancji wyjściowych wykorzystywanych do nielegalnego wytwarzania narkotyków. Strony mogą uzgodnić dodanie innych dziedzin.

TYTUŁ VIII

POLITYKI WSPÓŁPRACY

Artykuł 80

1. Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ustanowiają ścisłą współpracę w celu wniesienia wkładu do rozwoju i zwiększenia potencjału Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii. Taka współpraca wzmacnia istniejące powiązania gospodarcze na jak najbardziej szerokich podstawach, dla obopólnych korzyści Stron.

2. Polityki i inne środki zostaną zaprojektowane w taki sposób, aby osiągnąć gospodarczemy i społecznemy rozwój Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii. Polityki te powinny zapewnić pełne uwzględnienie od samego początku elementów dotyczących ochrony środowiska oraz ich powiązanie z wymogami harmonijnego rozwoju społecznego.

3. Polityki współpracy są zintegrowane z regionalnymi ramami współpracy. Szczególnej uwagi udzieli się środkom, które mogą sprzyjać współpracy między Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii a sąsiadującymi z nią państwami, włączając Państwa Członkowskie, wpływając tym samym korzystnie na stabilność regionalną. Rada Stabilizacji i Stowarzyszenia może określić priorytety między politykami współpracy oraz w ich ramach, opisane poniżej.

Artykuł 81

Polityka gospodarcza

1. Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ułatwiają proces reform gospodarczych poprzez współpracę w celu polepszenia zrozumienia podstaw swoich gospodarek oraz wdrażania polityki gospodarczej w gospodarkach rynkowych.

2. W tych celach Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii współpracują w zakresie:

- wymiany informacji na temat wskaźników makroekonomicznych oraz perspektyw i strategii rozwoju,

- wspólnej analizy spraw gospodarczych będących przedmiotem wzajemnego zainteresowania, włączając programowanie polityki gospodarczej oraz instrumentów dla jej wdrażania.

3. Na wniosek władz Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii Wspólnota może udzielić pomocy mającej na celu wsparcie wysiłków Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w zakresie wprowadzania pełnej wymienialności dinara oraz stopniowego rozwoju jej polityk w kierunku Europejskiego Systemu Walutowego. Współpraca w tej dziedzinie będzie obejmować nieformalną wymianę informacji dotyczących zasad i funkcjonowania Europejskiego Systemu Walutowego oraz Europejskiego Systemu Banków Centralnych.

Artykuł 82

Współpraca w dziedzinie statystyki

1. Współpraca w dziedzinie statystyki będzie mieć na celu rozwijanie efektywnego i zrównoważonego systemu statystycznego zdolnego do zapewnienia w odpowiednim czasie rzetelnych, obiektywnych i dokładnych danych niezbędnych do planowania i kontrolowania procesu transformacji i reform w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii. Powinna ona umożliwić lepsze sprostanie przez krajowy system statystyczny koordynowany przez Państwowy Urząd Statystyczny potrzebom jego klientów, zarówno administracji publicznej, jak i przedsiębiorców prywatnych. Od systemu statystycznego oczekuje się poszanowania podstawowych zasad statystyki wydawanych przez Organizację Narodów Zjednoczonych oraz przepisów europejskiego prawa statystycznego, jak również ewolucji w kierunku przyjęcia wspólnotowego dorobku prawnego w dziedzinie statystyki.

2. W tym celu Strony mogą współpracować w szczególności w celu:

- wspierania rozwoju efektywnej służby statystycznej w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii opartej na odpowiednich ramach instytucjonalnych,

- rozwijania i utrzymywania krajowych zdolności zbierania, przetwarzania i rozpowszechniania informacji statystycznych wysokiej jakości, z wykorzystaniem nowoczesnych technologii w najbardziej efektywny sposób,

- zapewnienia podmiotom gospodarczym sektora prywatnego i publicznego oraz społeczności badawczej odpowiednich danych społeczno-ekonomicznych niezbędnych do monitorowania reform państwowych,

- umożliwienia dostosowania krajowego systemu statystycznego do przyjęcia zasad i standardów europejskiego systemu statystycznego,

- zapewnienia poufności poszczególnych danych.

3. Współpraca w tej dziedzinie obejmuje, lecz nie tylko, przekazywanie informacji na temat metod, udziału w wybranych grupach roboczych EUROSTAT oraz wymiany danych statystycznych.

Artykuł 83

Bankowość, ubezpieczenia i inne usługi finansowe

1. Strony współpracują w celu ustanowienia i rozwijania odpowiednich ram dla wspierania bankowości, ubezpieczeń i usług finansowych w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii.

Współpraca koncentruje się na:

- przyjęciu wspólnego systemu księgowości, zgodnego ze standardami europejskimi,

- wzmacnianiu i restrukturyzacji bankowości, ubezpieczeń oraz innych sektorów finansowych,

- polepszeniu nadzoru i regulacji bankowości i innych usług finansowych,

- wymianie informacji w szczególności w zakresie proponowanego ustawodawstwa,

- przygotowywania tłumaczeń i glosariuszy terminologicznych.

2. Strony będą współpracować w celu rozwijania efektywnych systemów audytu w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, zgodnych ze zharmonizowanymi metodami i procedurami wspólnotowymi.

Współpraca koncentruje się na:

- pomocy technicznej na rzecz Urzędu Audytorów w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii,

- tworzeniu jednostek audytu wewnętrznego w urzędach państwowych,

- wymianie informacji w zakresie systemów audytu,

- standaryzacji dokumentacji audytu,

- szkoleniach i działaniach doradczych.

Artykuł 84

Popieranie i ochrona inwestycji

1. Współpraca między Stronami będzie mieć na celu ustanowienie korzystnego klimatu dla inwestycji prywatnych, zarówno krajowych, jak i zagranicznych.

2. Szczególnymi celami współpracy są:

- w przypadku Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii – udoskonalenie ram prawnych, które popierają i chronią inwestycje,

- zawarcie, tam gdzie to konieczne, z Państwami Członkowskimi, umów dwustronnych dotyczących popierania i ochrony inwestycji,

- wdrażanie odpowiednich uregulowań w zakresie transferu kapitału,

- poprawa ochrony inwestycji.

Artykuł 85

Współpraca przemysłowa

1. Współpraca ma na celu promowanie modernizacji i restrukturyzacji przemysłu oraz poszczególnych sektorów w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, jak również współpracy przemysłowej między podmiotami gospodarczymi obydwu stron, ze szczególnym celem polegającym na umocnieniu sektora prywatnego na warunkach, które zapewnią ochronę środowiska.

2. Inicjatywy w ramach współpracy przemysłowej będą odzwierciedlać priorytety określone przez obydwie Strony. Będą one uwzględniać aspekty regionalne rozwoju przemysłowego, popieranie ponadnarodowych inicjatyw partnerskich, tam gdzie to stosowne. Inicjatywy powinny mieć na celu w szczególności ustanowienie odpowiednich ram dla przedsiębiorstw dla poprawy zarządzania know-how oraz promowanie rynków, przejrzystości rynku i środowiska gospodarczego.

Artykuł 86

Małe i średnie przedsiębiorstwa

Strony mają na celu rozwijanie i umacnianie małych i średnich przedsiębiorstw w sektorze prywatnym (MSP), tworzenie nowych przedsiębiorstw w dziedzinach oferujących potencjał rozwojowy oraz współpracę między MSP we Wspólnocie i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii.

Artykuł 87

Turystyka

Współpraca między Stronami w dziedzinie turystyki będzie mieć na celu ułatwienie i popieranie turystyki i sprzedaży turystyki poprzez transfer know-how, udział Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w ważnych europejskich organizacjach turystycznych oraz badanie możliwości wspólnych działań, w szczególności w regionalnych projektach turystycznych.

Artykuł 88

Cła

1. Celem współpracy jest zagwarantowanie przestrzegania wszystkich przepisów przewidzianych do przyjęcia w dziedzinie handlu oraz osiągnięcia zbliżenia systemu celnego Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii ze wspólnotowym, umożliwiając tym samym stworzenie warunków dla wdrożenia środków liberalizacyjnych planowanych zgodnie z niniejszym Układem.

2. Współpraca będzie w szczególności obejmować:

- wymianę informacji, w tym informacji na temat metod dochodzeniowych,

- rozwijanie infrastruktury transgranicznej między Stronami,

- możliwość powiązania między systemami tranzytowymi Wspólnoty i Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, jak również przyjęcia i wykorzystania Jednolitego Dokumentu Administracyjnego (SAD),

- uproszczenie inspekcji i formalności w zakresie przewozu towarów,

- wsparcie dla wprowadzenia nowoczesnych systemów informacji celnej.

3. Bez uszczerbku dla dalszej współpracy przewidzianej niniejszym Układem, a w szczególności w art. 76, 77 i 78, wzajemna pomoc między organami administracyjnymi właściwymi w sprawach celnych Stron jest realizowana zgodnie z postanowieniami Protokołu nr 5.

Artykuł 89

Opodatkowanie

Strony ustanowią współpracę w dziedzinie opodatkowania, w tym środki mające na celu dalsze reformowanie systemu podatkowego, modernizację służb podatkowych ze względu na zapewnienie efektywności ściągania podatków oraz zwalczania oszustw podatkowych.

Artykuł 90

Współpraca socjalna

1. W zakresie zatrudnienia, współpraca między Stronami koncentruje się głównie na udoskonalaniu służb powołanych do znajdowania zatrudnienia oraz doradztwa personalnego, zapewnianiu środków wsparcia oraz promowaniu rozwoju lokalnego w celu wsparcia restrukturyzacji sektora przemysłowego i rynku pracy. Obejmuje ona również środki takie jak studia, delegacje służbowe ekspertów oraz działalność informacyjną i szkoleniową.

2. W zakresie zabezpieczenia społecznego, współpraca między Stronami będzie mieć na celu dostosowanie systemu zabezpieczenia społecznego Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii do nowych wymogów ekonomicznych i społecznych, szczególnie poprzez zapewnienie usług ekspertów oraz organizowanie działalności informacyjnej i szkoleniowej.

3. Współpraca między Stronami będzie obejmować dostosowanie ustawodawstwa Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w zakresie warunków pracy oraz równych szans dla kobiet i mężczyzn.

4. Strony będą rozwijać wzajemną współpracę w celu podniesienia poziomu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, biorąc jako punkt odniesienia poziom ochrony istniejący we Wspólnocie.

Artykuł 91

Edukacja i szkolenia

1. Strony będą współpracować w celu podniesienia poziomu ogólnej edukacji oraz kwalifikacji zawodowych w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, biorąc pod uwagę priorytety Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

2. Program Tempus wniesie wkład do wzmacniania współpracy między obydwoma Stronami w dziedzinie eukacji i szkolenia, promocji demokracji, państwa prawnego oraz reform gospodarczych.

3. Europejska Fundacja Szkoleń również wniesie wkład do udoskonalania struktur szkoleniowych i działalności w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii.

Artykuł 92

Współpraca kulturalna

Strony zobowiązują się do wspierania współpracy kulturalnej. Współpraca ta służy między innymi podniesieniu wzajemnego zrozumienia i szacunku między jednostkami, społecznościami i narodami.

Artykuł 93

Informacja i łączność

Wspólnota i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii podejmą środki niezbędne dla stymulowania wzajemnej wymiany informacji. Priorytetowo zostaną potraktowane programy mające na celu zapewnienie społeczeństwu podstawowych informacji o Wspólnocie, a gronom zawodowym w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii bardziej wyspecjalizowanych informacji.

Artykuł 94

Współpraca w dziedzinie audiowizualnej

Strony współpracują w celu promocji przemysłu audiowizualnego w Europie oraz zachęcają do współpracy w dziedzinach kina i telewizji.

Strony będą koordynować, w odpowiednim przypadku, harmonizować swoje polityki w zakresie regulacji treści transgranicznego nadawania programów, udzielając szczególnej uwagi sprawom dotyczącym nabywania praw własności intelektualnej do programów oraz nadawania drogą satelitarną lub kablową.

Artykuł 95

Infrastruktura łączności elektronicznej i związane z tym usługi

Strony będą pogłębiać współpracę w dziedzinie infrastruktur łączności elektronicznej, w tym klasycznych sieci telekomunikacyjnych oraz odpowiednich sieci audiowizualnych i związanych z tym usług, w celu ostatecznego dostosowania przez Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii do wspólnotowego dorobku prawnego po upływie roku od wejścia w życie niniejszego Układu.

Wyżej wymieniona współpraca będzie się koncentrować na następujących priorytetowych dziedzinach:

- rozwój polityk,

- aspekty prawne i regulacyjne,

- rozwój instytucjonalny do celów zliberalizowanego otoczenia,

- modernizacja infrastruktury elektronicznej Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz jej zintegrowania z sieciami europejskimi i światowymi, ze szczególnym uwzględnieniem modernizacji na poziomie regionalnym,

- współpraca międzynarodowa,

- współpraca w ramach struktur europejskich, w szczególności tych zaangażowanych w standaryzację,

- koordynowanie stanowisk w organizacjach i gremiach międzynarodowych.

Artykuł 96

Społeczeństwo informacyjne

Strony zgadzają się wzmocnić współpracę w celu dalszego rozwijania społeczeństwa informacyjnego w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii. Do ogólnych celów należeć będzie przygotowanie społeczeństwa jako całości do ery cyfrowej, przyciągnięcie inwestycji oraz interoperacyjności sieci i usług.

Władze Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, z pomocą Wspólnoty, dokonają dokładnego przeglądu zobowiązania politycznego podjętego w ramach Unii Europejskiej w celu dostosowania swoich polityk do tych obowiązujących w Unii.

Władze Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii ustanowią plan przyjęcia ustawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego.

Artykuł 97

Ochrona konsumentów

Strony będą współpracować w celu dostosowania standardów ochrony konsumentów w Byłej