ZAŁĄCZNIK

PROGRAM STOWARZYSZENIOWY MIĘDZY UNIĄ EUROPEJSKĄ A GRUZJĄ NA LATA 2021–2027

Spis treści

Wprowadzenie

1. Zasady, instrumenty i zasoby służące realizacji programu stowarzyszeniowego

2. Priorytety programu stowarzyszeniowego

A. Działania priorytetowe

1. W dziedzinie odpornych, zrównoważonych i zintegrowanych gospodarek

2. W dziedzinie rozliczalnych instytucji, praworządności i bezpieczeństwa

3. W dziedzinie odporności środowiskowej i odporności na zmiany klimatu

4. W dziedzinie odpornej transformacji cyfrowej

5. W dziedzinie odpornych, sprawiedliwych i integracyjnych społeczeństw

6. W dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa

B. Krótko- i średnioterminowe priorytety programu stowarzyszeniowego

1. Demokracja, prawa człowieka i dobre rządy

2. Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa

3. Sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo

4. Handel i zagadnienia związane z handlem

5. Współpraca gospodarcza i sektorowa

6. Łączność, energetyka, ochrona środowiska, działanie w dziedzinie klimatu oraz ochrona ludności

7. Mobilność i kontakty międzyludzkie

WPROWADZENIE

27 czerwca 2014 r. Unia Europejska, jej państwa członkowskie i Gruzja („Strony”) podpisały ambitny i innowacyjny układ o stowarzyszeniu obejmujący pogłębioną i kompleksową strefę wolnego handlu (DCFTA). Układ zawiera wiążące postanowienia oparte na zasadach oraz przewiduje wzmocnioną współpracę. DCFTA jest tymczasowo stosowana od 1 września 2014 r. Po zakończeniu procesu ratyfikacji układ o stowarzyszeniu zaczął w pełni obowiązywać 1 lipca 2016 r.

Kolejne programy stowarzyszeniowe uzgodnione między UE i Gruzją służą przygotowaniu do wdrożenia układu o stowarzyszeniu i ułatwiają to wdrożenie. Priorytety programu stowarzyszeniowego uzupełniają zobowiązania UE i Gruzji na rzecz pełnego wykonania postanowień układu o stowarzyszeniu / DCFTA. Fakt, że w programie stowarzyszeniowym skupiono się na ograniczonej liczbie priorytetów, nie wpływa na zakres ani mandat obecnego dialogu prowadzonego w ramach innych stosownych umów lub wielostronnego procesu Partnerstwa Wschodniego. Program stowarzyszeniowy nie przesądza również o wykonaniu zobowiązań podjętych w ramach układu o stowarzyszeniu / DCFTA od czasu jego wejścia w życie i wpisuje się w zasadę dynamicznego zbliżenia przepisów.

Ponadto zwolnienie z obowiązku wizowego obywateli Gruzji posiadających paszport biometryczny i podróżujących do państw Schengen, które weszło w życie 28 marca 2017 r., znacznie poprawiło mobilność i kontakty międzyludzkie między obiema Stronami, w bezpiecznym i dobrze zarządzanym środowisku. Celem niniejszego zaktualizowanego programu stowarzyszeniowego jest zatem również zapewnienie, by warunki ruchu bezwizowego były stale spełniane, zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi w ramach procesu liberalizacji reżimu wizowego oraz zaleceniami zawartymi w regularnych sprawozdaniach wydawanych przez Komisję w ramach mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego. Mechanizm. Istotnym priorytetem współpracy między UE a Gruzją w kontekście liberalizacji reżimu wizowego pozostaje zajęcie się kwestiami związanymi z migracją, w tym w obszarach migracji nieuregulowanej, nieuzasadnionymi wnioskami o udzielenie azylu składanymi przez obywateli Gruzji, a także wyzwaniami związanymi z porządkiem publicznym i bezpieczeństwem. Można by dokładniej przeanalizować możliwości legalnej migracji.

W niniejszym dokumencie dokonuje się aktualizacji i przeformułowania dotychczasowych priorytetów programu stowarzyszeniowego na lata 2017–2020 i określa nowe priorytety dotyczące wspólnych prac, aby osiągnąć cele stowarzyszenia politycznego i integracji gospodarczej przedstawione w układzie o stowarzyszeniu na lata 2021–2027. Wprowadzono w nim rozróżnienie między priorytetami krótkoterminowymi (które należy osiągnąć w ciągu 3–4 lat lub w przypadku których należy osiągnąć w tym terminie znaczne postępy) a priorytetami średnioterminowymi (które należy osiągnąć w ciągu siedmiu lat lub w przypadku których należy osiągnąć w tym terminie znaczne postępy). Rada Stowarzyszenia będzie nadzorowała i monitorowała stosowanie i wykonanie układu o stowarzyszeniu oraz prowadziła okresowe przeglądy jego funkcjonowania w kontekście jego celów, przy wsparciu ze strony Komitetu Stowarzyszenia i podkomitetów ustanowionych na mocy układu o stowarzyszeniu.

Niniejszy program stowarzyszeniowy będzie miał zastosowanie od momentu jego przyjęcia do końca 2027 r. Program stowarzyszeniowy może zostać zmieniony lub zaktualizowany w dowolnym momencie za zgodą Rady Stowarzyszenia UE–Gruzja.

1. ZASADY, INSTRUMENTY I ZASOBY SŁUŻĄCE REALIZACJI PROGRAMU STOWARZYSZENIOWEGO

Realizacja programu stowarzyszeniowego będzie nadal przebiegać według następujących wspólnych zasad:

— działania podejmowane w ramach programu stowarzyszeniowego należy realizować, w pełni przestrzegając układu o stowarzyszeniu / DCFTA, w tym zapisów preambuły;

— program stowarzyszeniowy należy realizować z pełnym poszanowaniem zasad przejrzystości, odpowiedzialności i włączenia zainteresowanych podmiotów;

— program stowarzyszeniowy wymaga zaangażowania obu stron i dialogu dotyczącego reform związanych ze stowarzyszeniem;

— program stowarzyszeniowy ma na celu osiągnięcie konkretnych i określonych rezultatów poprzez stopniową realizację praktycznych środków;

— Strony uznają istotne znaczenie wspierania uzgodnionych priorytetów za pomocą odpowiednich i wystarczających środków politycznych, technicznych i finansowych;

— realizacja programu stowarzyszeniowego będzie przedmiotem monitorowania, corocznej sprawozdawczości, w tym dotyczącej ogólnego postępu, i oceny. Przeprowadzany będzie przegląd postępów, m.in. w ramach struktury instytucjonalnej ustanowionej w układzie o stowarzyszeniu. Do monitorowania programu stowarzyszeniowego zachęcane będzie także społeczeństwo obywatelskie;

— Unia Europejska będzie wspierać Gruzję w realizacji celów i priorytetów określonych w programie stowarzyszeniowym. Będzie to czynić, korzystając ze wszelkich dostępnych źródeł unijnego wsparcia, jak również wiedzy fachowej i doradztwa, najlepszych praktyk, know-how, poprzez wymianę informacji, wsparcie na rzecz budowania zdolności, wzmocnienie instytucjonalne, a także rozwijanie nowych instrumentów pomocowych. Podkreśla ona, że pomoc UE jest ściśle uzależniona od wypełniania wspólnie uzgodnionych zasad dotyczących postępu reform. UE będzie również współpracować z innymi partnerami, aby zapewnić koordynację wsparcia ze strony innych partnerów Gruzji i wzmocnić skoordynowane podejście w przypadku wsparcia Drużyny Europy łączącego w sobie zasoby UE, jej państw członkowskich i instytucji finansowych. Dostępne będą również odpowiednie instrumenty finansowe UE służące pomocy w realizacji programu stowarzyszeniowego. Program nie jest jednak sam w sobie dokumentem programowania finansowego i nie zastępuje programowania i formułowania działań podejmowanego przez Strony.

Uznając, że program stowarzyszeniowy jest podstawowym narzędziem wykonania układu o stowarzyszeniu / DCFTA, priorytety określone w programie stowarzyszeniowym odzwierciedlają również długoterminowe cele polityczne określone we wspólnym komunikacie pt. „Polityka Partnerstwa Wschodniego po 2020 r. Wzmacnianie odporności – Partnerstwo Wschodnie, które służy wszystkim (1)” oraz w deklaracji ze szczytu Partnerstwa Wschodniego (2), która stanowić będzie podstawę priorytetów Partnerstwa Wschodniego po 2020 r. Priorytety te będą stanowić podstawę pomocy UE dla Gruzji, zgodnie z Instrumentem Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej (ISWMR) oraz odpowiednimi dokumentami programowymi na okres po 2020 r. UE może także zapewniać pomoc z innych instrumentów UE. Wszelkie wsparcie będzie udzielane w pełnej zgodności z zasadami i procedurami wykonawczymi dotyczącymi pomocy zewnętrznej UE. We wsparciu UE zostanie odzwierciedlona jego warunkowość i podejście oparte na zachętach, wsparcie to będzie też uzależnione od realizacji uzgodnionych reform.

2. PRIORYTETY PROGRAMU STOWARZYSZENIOWEGO

UE i Gruzja uznają wykonanie układu o stowarzyszeniu i programu stowarzyszeniowego za główny priorytet służący umocnieniu i propagowaniu wspólnych wartości i zasad, zgodnie z deklaracjami obu stron. Układ o stowarzyszeniu przewiduje przyspieszenie stowarzyszenia politycznego i gospodarczej integracji z Unią Europejską.

Gruzja od czasu podpisania układu o stowarzyszeniu podjęła kroki i przeprowadziła istotne reformy, by zapewnić jego skuteczne wdrożenie. Obie strony doceniają postępy poczynione przez Gruzję w kierunku głębszego stowarzyszenia politycznego i integracji gospodarczej z UE oraz wyzwania w takich dziedzinach jak wspólne podstawowe wartości, praworządność i reforma wymiaru sprawiedliwości, i ponownie stwierdzają, że nadal konieczne są dalsze działania, aby osiągnąć znaczny i trwały postęp umożliwiający obywatelom pełne korzystanie z układu o stowarzyszeniu między UE a Gruzją.

Postępy w realizacji gruzińskiego programu demokracji i praworządności poprzez ambitne reformy w zakresie polityki, sądownictwa i walki z korupcją w ramach szeroko zakrojonego i pluralistycznego procesu będą miały kluczowe znaczenie dla współpracy między UE a Gruzją w okresie objętym niniejszym programem stowarzyszeniowym.

Skuteczne wdrożenie układu o stowarzyszeniu i związanej z nim pogłębionej i kompleksowej strefy wolnego handlu, w powiązaniu z szerszym procesem zbliżenia przepisów i odnośnymi niezbędnymi reformami, przyczynia się do stworzenia warunków sprzyjających zacieśnieniu stosunków gospodarczych i handlowych z UE, prowadząc do dalszej stopniowej integracji gospodarczej Gruzji z rynkiem wewnętrznym Unii Europejskiej, jak przewidziano w układzie o stowarzyszeniu.

UE potwierdza swoje zdecydowane poparcie dla suwerenności i integralności terytorialnej Gruzji w granicach uznanych przez społeczność międzynarodową, w tym swoją politykę nieuznawania i zaangażowania w Gruzji, a także swoje zdecydowane przywiązanie do promowania pokoju, stabilności i rozwiązania konfliktu w Gruzji. Ponadto UE uznaje znaczący wkład Gruzji we wspólną politykę bezpieczeństwa i obrony UE, polegający między innymi na udziale w prowadzonych przez UE operacjach zarządzania kryzysowego. UE jest gotowa kontynuować współpracę z Gruzją w kwestiach bezpieczeństwa, by realizować swoje strategiczne priorytety w sąsiedztwie.

Współpraca między UE a Gruzją, w tym w ramach Partnerstwa Wschodniego, ma również pomóc w osiąganiu globalnych celów polityki, w tym założeń porozumienia klimatycznego z Paryża, a także we wdrażaniu Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i określonych w niej 17 celów zrównoważonego rozwoju, do czego obie strony są zobowiązane. Współpraca umocni międzynarodowy ład oparty na zasadach oraz przyczyni się do budowania silniejszej pozycji Europy na świecie.

W tym kontekście następujące reformy powinny być priorytetem.

A. Działania priorytetowe

1. W dziedzinie odpornych, zrównoważonych i zintegrowanych gospodarek

1.1. Rozwój gospodarczy, klimat biznesowy i warunki inwestycyjne

Strony będą współpracować, aby pobudzić rozwój gospodarczy kraju i integrację gospodarczą między Gruzją a UE, co przyniesie korzyści obywatelom Gruzji i poprawi ich dobrobyt. Dzięki temu zmniejszą się nierówności społeczno-ekonomiczne i edukacyjne oraz poprawią się warunki pracy, a równocześnie zapewnione zostanie stopniowe obniżanie emisyjności i neutralność klimatyczna gospodarki. Biorąc pod uwagę okoliczności, kluczowe znaczenie będzie miało zajęcie się społeczno-gospodarczymi skutkami pandemii COVID-19 przy jednoczesnym budowaniu krótko- i długoterminowej odporności. Powinno to przekładać się na starania mające na celu zapewnienie, aby odbudowa po pandemii COVID-19 była ekologiczna oraz by osiągnięto cele środowiskowe i klimatyczne. Zasadnicze znaczenie dla zrównoważonej i sprawiedliwej odbudowy będzie miało również utrzymanie ochrony pracy i wspieranie godnej pracy.

W centrum uwagi znajdzie się poprawa klimatu biznesowego i warunków inwestycyjnych, stworzenie – dzięki praworządności, pewności prawa i ciągłym działaniom antykorupcyjnym – równych warunków działania dla wszystkich przedsiębiorców. Obejmie to również dalszy rozwój postępowań polubownych między przedsiębiorstwami oraz wykonywanie orzeczeń sądowych. Ważne będzie zapewnienie bezpośredniego wsparcia małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP) – m.in. poprzez realizację strategii na rzecz MŚP – wspieranie przedsiębiorczości (w tym przedsiębiorczości kobiet i młodzieży), zapewnienie dostępu do finansowania i wzmocnienie spółdzielni na obszarach wiejskich w Gruzji. Realizacja nowej strategii na rzecz rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich na lata 2021–2027 przyczyni się do rozwoju wydajnych łańcuchów wartości, poprawi zatrudnienie na obszarach wiejskich oraz wesprze MŚP w zwiększeniu ich konkurencyjności w wybranych sektorach o wysokim potencjale eksportowym. Spowoduje to również dalsze umiędzynarodowienie gospodarki i integrację z unijnymi łańcuchami wartości. Prace na rzecz przystąpienia do jednolitego obszaru płatności w euro będą kluczowym elementem programu współpracy gospodarczej, który będzie istotną zachętą dla przedsiębiorstw i przyniesie ludności Gruzji wymierne korzyści. Realizacja polityki rozwoju regionalnego przyczyni się do bardziej zrównoważonego rozwoju terytorialnego, zmniejszy dysproporcje i utworzy nowe centra przyciągania poza Tbilisi i Batumi.

Jednocześnie ważne jest kontynuowanie skutecznej ścieżki silnego zarządzania gospodarczego i budżetowego, co zapewni stabilność gospodarczą i finansową, oraz kontynuowanie modernizacji sektora finansowego, m.in. poprzez reformę sektora bankowego, wspieranie rynków kapitałowych i rozwój mikrokredytów.

Dalsza konwergencja przepisów z normami UE będzie istotna dla przyspieszenia pełnej realizacji zobowiązań wynikających z umowy o pogłębionej i kompleksowej strefie wolnego handlu, co jest warunkiem koniecznym integracji gospodarczej między Gruzją a UE. Szczególny nacisk zostanie położony na wdrażanie przepisów technicznych, nadzór rynku, środki sanitarne i fitosanitarne, w tym bezpieczeństwo żywności i dostosowanie do norm europejskich. Kluczowe znaczenie dla zwiększenia wymiany handlowej ma wdrożenie strategicznych ram współpracy celnej, egzekwowanie praw własności intelektualnej oraz pełne wdrożenie ustawy o oznaczeniach geograficznych.

Strony uznają inicjatywę trzech partnerów stowarzyszonych dotyczącą zacieśnienia współpracy z UE i odnotowują lepszą koordynację między nimi w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania związanych z wdrażaniem układów o stowarzyszeniu i DCFTA oraz współpracy w ramach Partnerstwa Wschodniego.

1.2. Poprawa łączności

Strony będą współpracować, aby wzmocnić łączność (transportową, energetyczną i cyfrową) między UE a Gruzją, w szczególności przez Morze Czarne.

W dziedzinie transportu będą one realizować wzajemnie korzystne projekty strategiczne, w tym w ramach Partnerstwa Wschodniego, oraz stopniowo uzupełniać rozszerzoną orientacyjną sieć TEN-T i wspierać rozwiązania w zakresie transportu multimodalnego. Będą one nadal współpracować, aby wdrożyć dorobek prawny UE w przypadku wszystkich rodzajów transportu (lotnictwa, transportu drogowego, morskiego, kolejowego), by poprawić łączność fizyczną, a także powiązane normy oraz aspekty regulacyjne i bezpieczeństwa (w szczególności bezpieczeństwa ruchu drogowego), kładąc jednocześnie większy nacisk na wspieranie ekologicznych rozwiązań transportowych.

Zasadnicze znaczenie będzie miało wykonanie zobowiązań wynikających z przystąpienia Gruzji do Wspólnoty Energetycznej, w szczególności za pomocą reform regulacyjnych oraz inwestycji w bezpieczeństwo energetyczne i efektywność energetyczną, wzmocnienia sieci infrastruktury energetycznej i odnośnych połączeń międzysystemowych, a także rozwoju nowych sieci i połączeń tego rodzaju oraz poprawy przejrzystości i należytego funkcjonowania rynków energii elektrycznej i gazu.

1.3. Edukacja i szanse na zatrudnienie młodzieży, badania naukowe i innowacje

Strony będą prowadzić współpracę polegającą na inwestowaniu w ludzi, zwłaszcza ludzi młodych, by zwiększyć ich szanse na zatrudnienie, a jednocześnie zapewniać godne miejsca pracy i skuteczną ochronę pracy. Gruzja poprawi wyniki w zakresie edukacji i badań naukowych przy pomocy kompleksowej reformy edukacji i badań naukowych, skupiając się na skuteczności, powszechnej dostępności i jakości edukacji na wszystkich poziomach. Za wzór wysokiej jakości edukacji zgodnej ze standardami międzynarodowymi może służyć Szkoła Europejska Partnerstwa Wschodniego w Gruzji.

Ponadto kluczowe znaczenie będzie miało zadbanie o to, by program nauczania odpowiadał potrzebom rynku pracy – pozwoli to zlikwidować niedobór kwalifikacji i lepiej dopasowywać umiejętności do oferowanych miejsc pracy. Priorytetem będzie lepszy dostęp do rynku pracy, także dla kobiet i osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Jednocześnie ma nastąpić dalsza poprawa polityki zatrudnienia i realizujących ją służb.

Strony będą nadal wspierać wdrażanie polityki w zakresie badań naukowych i innowacji; będą dążyć do tworzenia zachęt do inwestowania w silniejsze ekosystemy badań naukowych i innowacji poprzez reformy polityki, zwiększenie wydatków brutto na badania naukowe i innowacje; oraz będą wspierać transformację ekologiczną i cyfrową poprzez wdrażanie, w stosownych przypadkach, strategii inteligentnej specjalizacji i transferu technologii.

2. W dziedzinie rozliczalnych instytucji, praworządności i bezpieczeństwa

2.1. Praworządność, reforma wymiaru sprawiedliwości i walka z korupcją

Strony będą współpracować, aby przestrzegać zasad praworządności, zwracając szczególną uwagę na wymiar sprawiedliwości i niezawisłość sądownictwa. Kluczowe znaczenie dla wzmocnienia niezależności i rozliczalności sądownictwa ma pełne wdrożenie trzeciej i czwartej fali reform sądownictwa, w tym poprzez wzmocnienie struktury instytucjonalnej i praktyk Najwyższej Rady Sprawiedliwości i innych kluczowych instytucji sądowniczych, zwiększenie przejrzystości oraz procesów selekcji i awansu opartych na osiągnięciach, zgodnie z zaleceniami Komisji Weneckiej i Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE).

Gruzja podejmie dalszą reformę sądownictwa, stawiając ją m.in. jako priorytet Najwyższej Rady Sprawiedliwości, i przyjmie ambitną strategię reformy sądownictwa na okres po 2021 r., stosując szeroko zakrojony, pluralistyczny i międzypartyjny proces reformy obejmujący ocenę skuteczności trzeciej i czwartej fali reform sądownictwa. Gruzja będzie nadal pracować, w trybie priorytetowym, nad dostosowaniem ustawy o sądach powszechnych do odnośnych zaleceń Komisji Weneckiej (3) i nad pełnym stosowaniem przepisów zmienionej ustawy do wszystkich przyszłych nominacji.

Należy ponadto publikować wysokiej jakości uzasadnienia dotyczące powoływania sędziów oraz przyjąć przepisy dotyczące publikacji orzeczeń sądowych.

Gruzja ma dokonać przeglądu procesu powoływania prokuratora generalnego, aby zwiększyć niezależność urzędu/stanowiska prokuratora. W tym celu wprowadzone zostanie głosowanie większością kwalifikowaną w Parlamencie, co jest głównym zaleceniem Komisji Weneckiej w tym zakresie. Będzie to obejmować skuteczny mechanizm zapobiegający blokowaniu, który cieszy się szerokim poparciem międzypartyjnym i jest zgodny z opinią Komisji Weneckiej. Wprowadzone zostaną dodatkowe zabezpieczenia, aby zagwarantować, że proces selekcji i nominacji będzie przejrzysty i oparty na kryteriach uczciwości, niezależności, bezstronności i kompetencji.

Konieczne będzie dalsze wzmocnienie rozliczalności organów ścigania oraz demokratycznego nadzoru nad tymi organami.

Gruzja będzie kontynuować starania zapewniające jej znaczące postępy w walce z korupcją i przestępczością gospodarczą, w tym wszelkimi formami korupcji, oraz wzmacniać mechanizmy zapobiegania korupcji, m.in. w dziedzinie zamówień publicznych.

3. W dziedzinie odporności środowiskowej i odporności na zmiany klimatu

3.1. Środowisko i działanie w dziedzinie klimatu

Strony będą współpracować w celu osiągnięcia odporności środowiskowej oraz odporności na zmianę klimatu poprzez budowanie – także w ramach działań na rzecz odbudowy po pandemii COVID-19 – nowoczesnej, zasobooszczędnej, czystej gospodarki o obiegu zamkniętym, prowadzącej do zazieleniania gospodarki i bardziej zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych zgodnie z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu. Będzie temu służyć m.in. kontynuacja reform administracyjnych i budowanie odpowiednich zdolności administracyjnych w celu wdrażania działań w dziedzinie środowiska i klimatu przewidzianych w odnośnych rozdziałach układu o stowarzyszeniu. Ponadto w ramach istniejącej współpracy na mocy umowy o stowarzyszeniu pogłębiany będzie dialog między UE a Gruzją w sprawach środowiska i klimatu. Będzie on prowadzony przy uwzględnieniu opinii społeczeństwa obywatelskiego.

Oznacza to uwzględnienie celów w zakresie redukcji emisji i odporności na zmianę klimatu zgodnie z porozumieniem paryskim w ogólnej polityce gospodarczej i transportowej, aby ograniczyć skutki zmiany klimatu i zapewnić korzystny wpływ na życie obywateli. W tym kontekście Gruzja przedstawi długoterminową strategię rozwoju niskoemisyjnego celem przedłożenia jej Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) i zaktualizuje swój ustalony na poziomie krajowym wkład zgodnie z porozumieniem paryskim.

Położony zostanie większy nacisk na umożliwienie i propagowanie zrównoważonego rolnictwa i rybołówstwa, w tym jako część niebieskiej gospodarki w ramach wspólnej agendy morskiej dla Morza Czarnego (4), oraz na zachowanie różnorodności biologicznej i ekosystemów, w tym na obszarze Morza Czarnego.

Zarządzanie w zakresie środowiska zostanie wzmocnione poprzez wdrożenie przepisów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, strategicznej oceny oddziaływania na środowisko oraz poprzez przyjęcie i wdrożenie nowych przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkody w środowisku, a także zapewnienie publicznego dostępu do danych środowiskowych i udziału społeczeństwa w procesie decyzyjnym. Poprawa jakości powietrza i wody oraz lepsze gospodarowanie odpadami zgodnie z normami europejskimi nie tylko przyczynią się do poprawy stanu środowiska, ale również będą miały znaczny wpływ na zdrowie publiczne. W tym kontekście wzmocniona zostanie współpraca Stron w dziedzinie zdrowia publicznego.

3.2. Zdrowie publiczne

Strony będą współpracować, aby umożliwić świadczenie przystępnej cenowo opieki medycznej i wspierać dostęp do opieki medycznej dla całego społeczeństwa, m.in. przez zwiększenie zasięgu powszechnej opieki zdrowotnej oraz poprzez e-zdrowie. Kluczowe znaczenie będzie miała profilaktyka zdrowotna i ograniczenie użycia tytoniu. Zakłady opieki zdrowotnej oraz ich rozliczalność zostaną usprawnione przez ustanowienie wskaźników jakości, zakupów opartych na wartości oraz innych procesów zarządzania jakością. Kluczowe znaczenie będzie miało skuteczne zwalczanie chorób zakaźnych i niezakaźnych oraz ogólne zwiększenie odporności systemu opieki zdrowotnej na wstrząsy zewnętrzne, takie jak pandemie.

4. W dziedzinie odpornej transformacji cyfrowej

4.1. Rozwój infrastruktury cyfrowej

Strony będą współpracować, aby umożliwić wzrost gospodarczy i zrównoważony rozwój Gruzji poprzez dalsze wspieranie uruchomienia infrastruktury cyfrowej i wspieranie transformacji cyfrowej w oparciu o realizację krajowej strategii rozwoju sieci szerokopasmowych, zgodnie z prawodawstwem UE i najlepszymi praktykami, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa infrastruktury cyfrowej. Pandemia COVID-19 ujawniła przepaść cyfrową w społeczeństwach oraz pilną potrzebę wsparcia transformacji cyfrowej. Rozwiązania w zakresie e-zdrowia, nauki na odległość, telemedycyny, śledzenia wirusów i zapobiegania dezinformacji będą pomocne nie tylko w czasie pandemii, ale będą też wsparciem odporności i rozwoju wszystkich partnerów UE przez kolejne lata. Kluczowe znaczenie będzie miało stymulowanie gospodarki cyfrowej i innowacji za pomocą odpowiednich strategii politycznych, które pobudzą i jeszcze bardziej zdywersyfikują nie tylko branżę informatyczną, ale też sektor kreatywny, oraz wzmocnią ich konkurencyjność, pobudzą wzrost i przetrwanie przedsiębiorstw typu start-up oraz zdigitalizują łańcuchy wartości.

4.2. E-rządzenie i usługi cyfrowe

Jednocześnie należy dalej rozwijać e-rządzenie i usługi cyfrowe, aby zwiększyć skuteczność, przejrzystość i rozliczalność administracji publicznej. Musi to iść w parze z rozwojem umiejętności cyfrowych oraz informatycznych wśród szerszej populacji. W tym celu mieszkańcy Gruzji powinni mieć dostęp do internetu i innych usług łączności elektronicznej po przystępnych cenach. Strony będą współpracować na rzecz dalszego zwiększenia zdolności administracyjnych i niezależności krajowego organu regulacyjnego Gruzji ds. łączności elektronicznej, co jest warunkiem koniecznym właściwego funkcjonowania odpowiedniego rynku. Ponadto UE będzie wspierać wdrażanie umów roamingowych i umów dotyczących widma między Gruzją a innymi krajami należącymi do Partnerstwa Wschodniego oraz, w stosownych przypadkach, z UE.

4.3. Cyberodporność

Strony będą współpracować na rzecz poprawy cyberodporności i zapewnienia solidnych prawnych, politycznych i operacyjnych ram cyberbezpieczeństwa w oparciu o przepisy UE i najlepsze praktyki, w tym unijne ramy certyfikacji cyberbezpieczeństwa. Opierając się na tych ramach, Strony będą kontynuować prace nad dalszym zbliżeniem gruzińskiego ustawodawstwa do dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji.

Strony będą współpracować na rzecz przyjęcia przez Gruzję ram prawnych dotyczących systemów identyfikacji elektronicznej i elektronicznych usług zaufania, zgodnie z prawodawstwem UE i najlepszymi praktykami, w perspektywie ewentualnej umowy o wzajemnym uznawaniu usług zaufania.

5. W dziedzinie odpornych, sprawiedliwych i integracyjnych społeczeństw

5.1. Uwzględnianie aspektu praw człowieka w głównym nurcie polityki oraz wzmocnienie pozycji społeczeństwa obywatelskiego i młodzieży

Obie Strony będą propagowały dobre rządy, prawa człowieka, praworządność, niedyskryminację, godną pracę, a także podstawowe wartości i zasady humanitarne w działaniach podejmowanych w odpowiedzi na pandemię COVID-19 i w ramach procesu odbudowy.

Gruzja będzie stać na straży wolności, niezależności i pluralizmu mediów, przestrzegając norm unijnych i międzynarodowych oraz zapewniając warunki dla wolnego, profesjonalnego, pluralistycznego, niezależnego i zdrowego środowiska medialnego. Strony będą również zacieśniać współpracę w zakresie komunikacji strategicznej, w tym walki z dezinformacją, oraz promować umiejętności korzystania z mediów.

Obie Strony będą współpracować, aby zapewnić lepsze wdrożenie ustawy antydyskryminacyjnej, opracować i wdrożyć nową krajową strategię w zakresie praw człowieka i późniejszy krajowy plan działania w zakresie praw człowieka, a także aby zapewnić pluralizm i niezależność mediów oraz przestrzeganie prawa do wolności zgromadzeń. Gruzja zapewni niezbędne środki budżetowe i zasoby ludzkie, aby umożliwić skuteczne i szybkie prowadzenie dochodzeń w sprawie przestępstw zarzucanych funkcjonariuszom organów ścigania oraz sprawną kontrolę nad przetwarzaniem danych osobowych.

Kluczowymi priorytetami będzie zwiększanie równości płci i zapewnienie równego traktowania w życiu społecznym, politycznym i gospodarczym, lepsza integracja i niedyskryminowanie osób należących do wszystkich grup społecznych, w tym osób z niepełnosprawnościami i osób LGBTI. Nacisk zostanie również położony na środki ochrony dzieci przed wszelkimi formami przemocy. Kontynuowane będą działania, by zapewnić wysoki poziom ochrony danych osobowych.

UE i Gruzja będą również nadal koncentrować się na kwestii uczestnictwa i przywództwa młodzieży poprzez jej upodmiotowienie. Strony będą nadal współpracować na rzecz maksymalizacji korzyści płynących dla Gruzji z jej stowarzyszenia w ramach programów „Horyzont 2020” i „Horyzont Europa” oraz dalej wspierać jej już teraz aktywny udział w programach Erasmus+ i „Europejski Korpus Solidarności”, a także w innych programach i inicjatywach w zakresie wolontariatu, współpracy i wymiany, zgodnie z wynikami negocjacji i przyjęciem odpowiednich programów.

Gruzja będzie nadal rozwijać sektor młodzieżowy oraz politykę młodzieżową opartą na dowodach i prawach, aby stworzyć zrównoważony ekosystem rozwoju młodzieży, który pozwoli młodzieży w pełni wykorzystać swój potencjał i aktywnie uczestniczyć we wszystkich dziedzinach życia publicznego, zwiększy zrozumienie przez młodych ludzi wartości i zasad demokratycznych oraz będzie ich wspierać w dochodzeniu własnych praw, a także zapewni wszystkim młodym ludziom w Gruzji pełne i równe upodmiotowienie ekonomiczne, ochronę zdrowia i dobrostanu oraz równy dostęp do informacji i zasobów.

Gruzja będzie nadal propagować bezpieczne środowisko sprzyjające włączeniu społecznemu i działaniom organizacji społeczeństwa obywatelskiego, m.in. przez dostosowanie polityk wspierających ich stabilność finansową oraz dalszy rozwój sektora społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności organizacji działających na szczeblu lokalnym. Gruzja będzie również wspierać społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw i przedsiębiorczość społeczną, służące rozwiązaniu wyzwań społecznych i środowiskowych, ze szczególnym naciskiem na zatrudnienie osób w szczególnie trudnej sytuacji, w tym osób z niepełnosprawnościami, oraz wzmocnienie stabilności finansowej organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

Gruzja zapewni najwyższe standardy demokratyczne w całym procesie wyborczym, sprawiedliwe, przejrzyste i rygorystyczne rozpatrywanie skarg i odwołań oraz będzie nadal w pełni uwzględniać priorytetowe zalecenia Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR) oraz poczyni znaczne postępy w realizacji pozostałych zaleceń (5) w drodze pluralistycznego dialogu. Gruzja zapewni również pluralizm partii politycznych i powstrzyma się od ograniczeń sprzecznych ze standardami międzynarodowymi, w szczególności w zakresie rejestracji i finansowania, zgodnie z odpowiednimi opiniami Komisji Weneckiej (6).

5.2. Wzmocnienie administracji publicznej

Sprawą najwyższej wagi pozostaje dalsze prowadzenie reformy administracji publicznej za pomocą otwartych mechanizmów rządowych. UE i Gruzja będą współdziałać, aby przestrzegać zasad i norm europejskiej administracji publicznej i propagować je. W tym celu Strony zjednoczą wysiłki, aby promować odpowiedzialną, efektywną, skuteczną, otwartą i przejrzystą administrację publiczną w oparciu o merytokratyczną i profesjonalną służbę cywilną, zapewnić wysokiej jakości usługi publiczne i silny samorząd lokalny.

Strony będą współpracować, aby – w trybie priorytetowym – promować odpowiedzialną, efektywną, skuteczną, przejrzystą, skoncentrowaną na obywatelach administrację publiczną, w oparciu o merytokratyczną i profesjonalną służbę cywilną oraz zapewnić wysokiej jakości usługi publiczne i silny samorząd lokalny.

5.3. Mobilność, w tym system bezwizowy

Gruzja podejmie trwałe działania i zastosuje się do zaleceń zawartych w sprawozdaniach w ramach mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego, aby stale spełniać kryteria odpowiadające planowi działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego (7), niezbędne do utrzymania ruchu bezwizowego do UE. W rocznych sprawozdaniach Komisji Europejskiej w ramach mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego nadal będą zamieszczane wytyczne dotyczące dalszych działań niezbędnych do utrwalenia osiągniętych postępów. Gruzja wdroży strategię w zakresie migracji na lata 2021–2030 oraz strategię zintegrowanego zarządzania granicami na lata 2021–2025.

6. W dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa

6.1. Pokojowe rozwiązywanie konfliktów

Strony będą kontynuować skuteczną współpracę, wspierając w ten sposób Gruzję w jej staraniach, by osiągnąć postępy na drodze do pokojowego i trwałego rozwiązania konfliktu w oparciu o zasady prawa międzynarodowego oraz by ułatwić trwały pokój i bezpieczeństwo w Gruzji. Będą one dalej mobilizować wysiłki na rzecz pokojowego rozwiązania konfliktu w Gruzji, w tym także wdrożenia wynegocjowanego przy wsparciu UE porozumienia o zawieszeniu broni z 12 sierpnia 2008 r. Gruzja będzie nadal opracowywać strategiczną wizję pokojowego rozwiązania konfliktu poprzez prowadzenie pluralistycznego, ogólnokrajowego procesu. Strony zintensyfikują działania, aby osiągnąć wymierne rezultaty w ramach międzynarodowych rozmów genewskich prowadzonych wspólnie przez UE, ONZ i OBWE, pozwalające znaleźć trwałe rozwiązanie problemów w zakresie bezpieczeństwa i pomocy humanitarnej wynikających z trwającego tam nadal konfliktu. Poszczególne podmioty UE działające w terenie, delegatura Unii w Gruzji, Specjalny Przedstawiciel UE w Regionie Kaukazu Południowego i ds. Kryzysu w Gruzji oraz misja obserwacyjna Unii Europejskiej będą nadal wspierać stabilność, normalizację, budowanie zaufania i rozwiązywanie konfliktów. Podjęte zostaną odpowiednie kroki, aby wspierać handel, swobodę przemieszczania się i powiązania gospodarcze ponad granicami administracyjnymi, w tym poprzez inicjatywę pokojową „Krok ku lepszej przyszłości” oraz w razie potrzeby polegające na przeglądzie prawodawstwa; poprzez sprzyjanie kontaktom międzyludzkim, budowę zaufania i pojednanie między podzielonymi społecznościami. Strony będą kontynuować współpracę i podejmować działania zapobiegawcze sprzyjające dalszej konsolidacji polityki nieuznawania na arenie międzynarodowej.

6.2. Współpraca w obszarze bezpieczeństwa i obrony

Strony pogłębią dwustronny dialog na temat kwestii bezpieczeństwa i obrony, by zająć się problemami będącymi przedmiotem wspólnego zainteresowania, do których należą zapobieganie konfliktom i zarządzanie kryzysowe, zwalczanie terroryzmu, przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz zwalczanie przestępczości zorganizowanej i przestępczości narkotykowej. W oparciu o zalecenia zawarte w badaniu na temat zagrożeń hybrydowych wzmocniona zostanie współpraca w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym. Strony będą współpracować, by zapewnić wdrożenie reform sektora bezpieczeństwa oraz przyjąć odpowiednie ramy i procedury w obszarach cyberodporności i ochrony infrastruktury krytycznej. Dalej zacieśniana będzie współpraca między wymiarem sprawiedliwości a organami ścigania. UE będzie również ułatwiać nadal udział Gruzji w unijnych operacjach zarządzania kryzysowego oraz w działaniach szkoleniowych i konsultacyjnych związanych ze wspólną polityką bezpieczeństwa i obrony (WPBiO).

B. Krótko- i średnioterminowe priorytety programu stowarzyszeniowego

1. Demokracja, prawa człowieka i dobre rządy

Celem dialogu politycznego i współpracy na rzecz reform w ramach niniejszego programu stowarzyszeniowego jest wzmocnienie poszanowania zasad demokratycznych, takich jak pluralizm polityczny, inkluzywność w procesie decyzyjnym, podział władzy, współpraca z opozycją, praworządność i dobre rządy, prawa człowieka i podstawowe wolności. Obejmuje to promowanie praw osób należących do mniejszości zgodnie z zapisami głównych konwencji ONZ i Rady Europy oraz powiązanych z nimi protokołów, skuteczne wykonywanie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz przyczynienie się do konsolidacji krajowych reform politycznych, w szczególności poprzez zbliżenie do dorobku prawnego UE.

Zwiększenie stabilności, niezależności, skuteczności i odpowiedniego finansowania instytucji gwarantujących demokrację, rządy prawa oraz poszanowanie praw człowieka, równość płci i niedyskryminację obejmuje w szczególności:

Priorytety krótkoterminowe

— dbanie o to, by w dalszym ciągu przeprowadzano przejrzyste, pluralistyczne i wiarygodne wybory, w tym poprzez wyeliminowanie wszystkich niedociągnięć stwierdzonych przez OBWE/ODIHR;

— dbanie o to, by zmiany legislacyjne mające wpływ na kluczowe elementy praworządności, takie jak niezależność władzy sądowniczej, podlegały kompleksowym i pluralistycznym konsultacjom oraz były zgodne ze standardami europejskimi, a także z zaleceniami organów międzynarodowych, takich jak Komisja Wenecka, GRECO i OBWE/ODIHR;

— dbanie o ciągłe i skuteczne wdrażanie reform administracji publicznej i otwartego rządu, poprzez harmonizację z europejskimi zasadami i najlepszymi praktykami w zakresie administracji publicznej; propagowanie uczestnictwa i otwartego dialogu między społeczeństwem obywatelskim a rządem, wzmocnienie procesu współtworzenia i opartego na porozumieniu zaangażowania zainteresowanych stron w kształtowanie, monitorowanie i ocenę polityki; wspieranie innowacyjnych podejść poprzez wymianę wiedzy i doświadczeń, intensyfikację uczenia się na zasadzie partnerstwa oraz stałą współpracę na szczeblu politycznym i eksperckim;

— dialog i współpraca będą również obejmować wzmocnienie wymiaru sprawiedliwości poprzez dalszą reformę wymiaru sprawiedliwości, w szczególności zapewnienie pełnej zewnętrznej i wewnętrznej niezawisłości sędziów oraz poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym poprzez kompleksową współpracę.

Priorytety średnioterminowe

— dbanie o ciągłe wzmacnianie ram praw człowieka poprzez harmonizację i praktyczne wdrażanie międzynarodowych i europejskich praktyk i przepisów w zakresie praw człowieka.

1.1. Wymiar sprawiedliwości

Priorytety krótkoterminowe

— skuteczne wdrożenie trzeciej i czwartej fali reform sądownictwa we wszystkich jego aspektach;

— skuteczne wdrożenie strategii wymiaru sprawiedliwości na lata 2017–2021 i jej planów działania we wszystkich aspektach oraz przyjęcie ambitnej strategii reformy sądownictwa na okres po 2021 r. w oparciu o szeroko zakrojony, pluralistyczny i ponadpartyjny proces reform oraz ocenę skuteczności trzeciej i czwartej fali reform sądownictwa;

— wzmocnienie i zasadnicze zreformowanie struktury instytucjonalnej i praktyk Najwyższej Rady Sprawiedliwości i innych kluczowych instytucji sądowniczych, tak aby skutecznie zwiększyć przejrzystość, uczciwość i rozliczalność przyjmowanych przez nie norm i decyzji, w tym decyzji dotyczących mianowania, ocen, awansów, przeniesień i środków dyscyplinarnych. Przedłożenie Komisji Weneckiej i Biuru Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE propozycji reform do zaopiniowania i wdrożenie ich zaleceń;

— w szczególności zadbanie o przejrzyste i merytokratyczne ramy prawne i praktyki powoływania i awansowania sędziów poprzez ich pełne dostosowanie do norm europejskich i zaleceń Komisji Weneckiej, w tym mianowań do Sądu Najwyższego;

— publikowanie pisemnych uzasadnień powoływania sędziów w oparciu o kryteria uczciwości i kompetencji;

— poprawa szkoleń kandydatów na stanowiska sędziowskie, sędziów i pracowników sądów poprzez wdrożenie zaleceń przedstawionych przez UE i Radę Europy;

— modernizacja sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez dalsze umożliwianie składania oświadczeń i komunikacji z sądami drogą elektroniczną oraz elektronicznego zarządzania sprawami; rozszerzenie stosowania elektronicznego systemu losowego przydziału spraw;

— kontynuowanie reformy prokuratury i służb dochodzeniowych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych oraz innych agencji, która to reforma ma na celu dalsze zapewnienie niezależności i profesjonalizmu prac dochodzeniowych prokuratury i organów śledczych w sprawach karnych, wolnych od wszelkich niewłaściwych nacisków, oraz większej przejrzystości i rozliczalności;

— Gruzja ma dokonać przeglądu procesu powoływania prokuratora generalnego, aby zwiększyć niezależność urzędu/stanowiska prokuratora. W tym celu wprowadzone zostanie głosowanie większością kwalifikowaną w Parlamencie, co jest głównym zaleceniem Komisji Weneckiej w tym zakresie. Będzie to obejmować skuteczny mechanizm zapobiegający blokowaniu, który cieszy się szerokim poparciem międzypartyjnym i jest zgodny z opinią Komisji Weneckiej. Wprowadzone zostaną dodatkowe zabezpieczenia, aby zagwarantować, że proces selekcji i nominacji będzie przejrzysty i oparty na kryteriach uczciwości, niezależności, bezstronności i kompetencji;

— przyjęcie reformy kodeksu karnego w celu unowocześnienia przepisów prawa oraz zapewnienia ich zgodności z odnośnymi zobowiązaniami i normami unijnymi i międzynarodowymi; zbliżenie postępowań karnych do postępowań stosowanych w państwach członkowskich UE: — dokonanie przeglądu stosowania i gwarancji prawnych przy stosowaniu ugód sądowych; — gwarantowanie praw procesowych przestępców i ofiar w postępowaniu karnym oraz dalsza poprawa stosowania zasad sprawiedliwości naprawczej w odniesieniu do dorosłych i młodocianych przestępców; — dalsze zapewnianie ofiarom, w tym ofiarom przestępstw z nienawiści, skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości i odszkodowania oraz pełnego wsparcia i ochrony; — wzmocnienie praw procesowych i zapewnienie gwarancji prawnych osobom zatrzymanym w postępowaniu administracyjnym;

— rozszerzenie dostępu do wysokiej jakości bezpłatnej pomocy prawnej;

— zwiększenie wykorzystania i jakości mediacji; zajęcie się niedociągnięciami w arbitrażu konsumenckim oraz stworzenie warunków do częstszego stosowania z postępowań polubownych między przedsiębiorstwami;

— zintensyfikowanie wdrażania strategii zapobiegania przestępczości i więziennictwa, w szczególności poprzez zastosowanie podejścia opartego na rehabilitacji i resocjalizacji w ramach systemu penitencjarnego, prewencji kryminalnej i probacyjnego oraz po uwolnieniu.

Priorytety średnioterminowe

— stosowanie detencji administracyjnej jedynie w należycie uzasadnionych przypadkach; zapewnianie praw procesowych osób objętych detencją administracyjną, zgodnie z zasadami praw człowieka, w tym prawa do rzetelnego procesu sądowego. Dokonanie zmiany ustawy o przestępstwach administracyjnych w tym zakresie;

— modernizacja przepisów w obszarach prawa handlowego, cywilnego i handlowego zgodnie z krajowymi strategiami i poprzez zbliżenie do dorobku prawnego UE;

— zapewnienie powszechnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości za pomocą – odpowiednio finansowanej i dysponującej odpowiednim personelem – służby pomocy prawnej;

— właściwe rozdzielenie funkcji między prokuratorami a śledczymi w sprawach karnych oraz ustanowienie zrównoważonych mechanizmów współpracy w prawodawstwie i praktyce;

— zapewnienie porządku i bezpieczeństwa publicznego przy jednoczesnym zagwarantowaniu ochrony praw człowieka.

1.2. Walka z korupcją i z nadużyciami, reforma administracji publicznej i służba publiczna

Priorytety krótkoterminowe

— opracowanie i zapewnianie skutecznego wprowadzenia w życie nowej krajowej strategii antykorupcyjnej i odnośnego planu działania na okres po 2020 r. w zakresie zapobiegania wszelkim rodzajom korupcji, wykrywania ich i przeciwdziałania im;

— wzmocnienie instytucji związanych z uczciwością w pełnieniu funkcji nadzorczych: urzędu służby publicznej ds. oświadczeń majątkowych, urzędu kontroli państwowej w zakresie kontroli wydatków i dochodów na szczeblu krajowym i niższym niż krajowy, agencji ds. konkurencji; nadzoru i monitorowania prowadzonego przez parlament poprzez zwiększenie zdolności komisji sektorowych; sekretariatu ds. przeciwdziałania korupcji pod kierownictwem rządu Gruzji; cywilnych komitetów doradczych na szczeblu lokalnym;

— dalsze zwalczanie korupcji zarówno za pomocą środków represyjnych, jak i zapobiegawczych, np. przez dalsze zwiększanie skuteczności i zdolności do prowadzenia dochodzeń w sprawie korupcji; zintensyfikowanie weryfikacji oświadczeń majątkowych i oświadczeń o dochodach wszystkich odnośnych urzędników, zajęcie się potencjalnymi konfliktami interesów oraz monitorowanie i ocena skuteczności środków;

— zadbanie o skuteczne mechanizmy zapobiegania wszelkim zagrożeniom i słabościom związanym z pandemią COVID-19 oraz ich wykrywanie w walce z korupcją w obszarach wysokiego ryzyka, takich jak zamówienia publiczne i zdrowie;

— dalsze wzmocnienie mechanizmów zapobiegania korupcji i jej zwalczania w kluczowych obszarach ryzyka, takich jak: — zapewnienie otwartych i konkurencyjnych procedur udzielania zamówień publicznych, ograniczenie liczby bezpośrednich zamówień oraz ustanowienie niezależnego, bezstronnego i przejrzystego organu odwoławczego ds. zamówień publicznych; — podniesienie standardów rozliczalności i uczciwości w sektorze bezpieczeństwa oraz wzmocnienie nadzoru demokratycznego, m.in. przez ograniczenie odstępstw od tych standardów (w tym w zakresie sprawozdawczości finansowej) lub, w stosownych przypadkach, zmianę odpowiednich przepisów; — zwalczanie oszustw podatkowych i oszustw związanych z podatkiem od wartości dodanej (VAT) jako integralny element walki z przestępstwami gospodarczymi, korupcją i praniem pieniędzy oraz ochrony finansów publicznych; — zadbanie o skuteczną współpracę ze stosownymi instytucjami i organami UE, w tym z Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) w zakresie dochodzeń w sprawie nadużyć finansowych i nielegalnych działań mających wpływ na interesy finansowe Unii, i odpowiednie wspieranie ich w zakresie kontroli na miejscu i inspekcji związanych z zarządzaniem i kontrolą środków unijnych oraz skutecznej współpracy z Prokuraturą Europejską (EPPO) i jej wspieranie w zakresie jej dochodzeń i postępowań karnych w sprawie przestępstw mających wpływ na interesy finansowe Unii, zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami i procedurami;

— kontynuowanie zbliżania przepisów Gruzji do dorobku prawnego UE w obszarze zwalczania nadużyć finansowych oraz wdrożenie przepisów prawa Unii, jak przewidziano w odpowiednich załącznikach do układu o stowarzyszeniu;

— propagowanie praw i możliwości obywateli w zakresie dostępu do informacji i uczestnictwa w zarządzaniu na szczeblu krajowym i niższym niż krajowy, w tym za pośrednictwem społeczeństwa obywatelskiego oraz wolnego i bezpiecznego monitorowania mediów;

— opracowanie nowej strategii reformy administracji publicznej oraz odpowiedniego planu działania na okres po 2020 r. i zadbanie o ich skuteczne wdrożenie;

— wspieranie wdrażania reformy administracji publicznej na szczeblu politycznym i administracyjnym, m.in. przez wzmocnienie koordynacji i monitorowania odpowiednich planów działania i sprawozdawczości w odniesieniu do tych planów;

— zwiększenie otwartości, przejrzystości i rozliczalności administracji publicznej przez wdrożenie otwartych reform rządowych;

— opracowanie jednolitej polityki, jeśli chodzi o rozwój, świadczenie i zapewnianie jakości usług publicznych, ku większemu zadowoleniu obywateli i w celu podniesienia ich zaufania do rządu;

— opracowanie solidnej komunikacji, która poprawi wiedzę na temat pozytywnych skutków reformy administracji publicznej;

— wdrożenie ram prawnych dotyczących służby cywilnej w celu zagwarantowania, że będzie ona bardziej profesjonalna i merytokratyczna;

— dalsze wdrażanie i postępy w zakresie kryteriów praworządności i walki z korupcją w ramach mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego.

Priorytety średnioterminowe

— dalsze zwalczanie korupcji oraz zapewnienie skutecznego wdrożenia stosownych międzynarodowych instrumentów prawnych, np. Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji, Prawnokarnej konwencji o korupcji i Protokołu dodatkowego do tej konwencji, a także zaleceń działającej przy Radzie Europy Grupy Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) oraz zaleceń sieci antykorupcyjnej Europy Wschodniej i Azji Centralnej przy OECD;

— dalsze zapewnianie prowadzenia skutecznych dochodzeń w sprawach dotyczących domniemanych przypadków korupcji oraz stworzenie skutecznego systemu zapobiegania powstawaniu konfliktu interesów;

— wspieranie odpowiedzialnej, efektywnej, skutecznej i przejrzystej administracji publicznej oraz budowanie merytokratycznej i profesjonalnej służby cywilnej, w tym w odniesieniu do systemu zatrudniania, awansowania i zwalniania oraz specjalistycznych szkoleń, dostosowanych do konkretnych potrzeb;

— poprawa jakości, efektywności i dostępności usług publicznych w regionach Gruzji;

— poprawa zarządzania finansami publicznymi i ich rozliczalności, z uwzględnieniem aspektu płci w budżetowaniu zadaniowym, oraz wzmocnienie średniookresowego planowania strategicznego i wdrażania;

— zwiększenie zaangażowania i zdolności zainteresowanych stron, w tym organizacji pozarządowych, samorządów lokalnych, młodzieży, środowisk akademickich; zadbanie o skuteczne narzędzie szerszego zaangażowania społeczeństwa w proces podejmowania decyzji i monitorowania wyników reform administracji publicznej;

— zapewnienie samorządu lokalnego, który byłby wiarygodny, rozliczalny, przejrzysty i zorientowany na wyniki oraz wyposażony w nowe funkcje, obowiązki i zasoby, zgodnie z normami europejskimi.

1.3. Prawa człowieka i podstawowe wolności

Priorytety krótkoterminowe

— opracowanie nowej krajowej strategii w zakresie praw człowieka na lata 2021–2030 oraz odnośnych planów działania na okres po 2020 r., z uwzględnieniem szczegółowych zaleceń organów ONZ, OBWE/ODIHR, Rady Europy, Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji (ECRI) oraz międzynarodowych organizacji praw człowieka, szczególnie poprzez wprowadzenie w życie polityki antydyskryminacyjnej, podejmowanie działań na rzecz ochrony osób należących do mniejszości i życia prywatnego oraz zapewnienie wolności religii lub przekonań; wdrożenie strategii i planów działania w ścisłej współpracy z podmiotami krajowymi i międzynarodowymi;

— dalsze wdrażanie ustawy antydyskryminacyjnej zapewniającej skuteczną ochronę przed dyskryminacją w duchu „niepozostawiania nikogo w tyle”; przyczynianie się do podnoszenia poziomu tolerancji i obniżania poziomu przemocy;

— dalsze wzmacnianie pluralizmu, przejrzystości i niezależności mediów zgodnie z zaleceniami Rady Europy;

— wzmocnienie wdrażania środków ochrony pracowników mediów oraz zapewnienie skutecznych i wydajnych dochodzeń we wszystkich przypadkach przemocy wobec pracowników mediów i postawienia winnych przed sądem;

— opracowanie nowej państwowej strategii na rzecz równości i integracji obywatelskiej oraz planu działania na okres po 2020 r., które mają zapewnić równy i pełny udział przedstawicieli mniejszości etnicznych we wszystkich sferach życia publicznego oraz dalsze wspieranie różnorodności kulturowej;

— poczynienie postępów we wdrażaniu Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, tzw. konwencji stambulskiej, poprzez wzmocnienie krajowych zdolności instytucjonalnych w zakresie wspierania kwestii związanych z równością płci i przemocą uwarunkowaną płcią. Dalsze wzmacnianie środków mających zapobiegać przypadkom przemocy wobec kobiet i dziewcząt, w tym przemocy seksualnej, oraz prowadzenie dochodzeń w ich sprawie, ochrona ofiar i wspieranie rehabilitacji sprawców. Działania na rzecz transformacji społecznej i zmiany istniejących dyskryminacyjnych postaw i praktyk w odniesieniu do przemocy wobec kobiet i przemocy domowej;

— Zintensyfikowanie środków zwalczania dyskryminacji osób LGBTI i zapewnienie im możliwości pełnego korzystania ze wszystkich praw człowieka – obywatelskich i politycznych, gospodarczych, społecznych i kulturalnych – w tym z prawa do swobodnych zgromadzeń;

— poprawa dostępu do zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego dla osób w każdym wieku, informacja i profilaktyka oraz dalsze zwalczanie szkodliwych praktyk skierowanych przeciwko kobietom i dziewczętom, w tym okaleczania narządów płciowych, małżeństw dzieci, wczesnych i przymusowych małżeństw oraz innych form łamania praw człowieka i poniżającego traktowania, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich. Zwiększenie wsparcia w zakresie opieki zdrowotnej nad matkami;

— wprowadzenie specjalnych środków wobec osób należących do mniejszości, aby zwiększyć równość w politycznych, gospodarczych i społecznych sferach życia;

— zharmonizowanie prawodawstwa z Konwencją ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami i jej protokołem fakultatywnym oraz ustanowienie organu koordynującego kwestie związane z prawami osób niepełnosprawnych;

— zintensyfikowanie działań, aby wzmocnić integrację osób z niepełnosprawnościami w życiu publicznym i gospodarczym oraz zapewnić im lepszy dostęp do przestrzeni publicznej. Poprawa warunków życia osób z problemami ze zdrowiem psychicznym;

— zwiększenie wysiłków ukierunkowanych na zwalczanie przemocy wobec dzieci przez propagowanie dobrych praktyk w zakresie rodzicielstwa, większe wsparcie w systemie edukacji oraz ulepszony mechanizm ukierunkowanej pomocy;

— zwiększenie wysiłków ukierunkowanych na identyfikację przypadków przemocy wobec osób starszych i zwalczanie jej, dalsze wsparcie gospodarcze i zdrowotne dla osób starszych, przyczynienie się do poprawy włączenia społecznego osób starszych;

— zwiększenie zdolności urzędników publicznych i budowanie wśród nich wiedzy na temat kwestii związanych z prawami człowieka.

Priorytety średnioterminowe

— utrzymanie skutecznych mechanizmów rozstrzygania sporów i ochrony praw człowieka, mających pierwszeństwo przed mechanizmami sądowymi lub stanowiących alternatywę do tych mechanizmów;

— dalsze promowanie, prowadzenie szkoleń i pogłębianie wiedzy na temat ochrony praw człowieka i niedyskryminacji w sądownictwie, organach ścigania i wszystkich organach administracji publicznej, w tym w regionach;

— dalsze wykonywanie zaleceń Biura Obrońcy Publicznego, dotyczących m.in. przypadków dyskryminacji, oraz dalsze zapewnianie skutecznego funkcjonowania mechanizmu instytucjonalnego przewidzianego w ustawie antydyskryminacyjnej;

— dalsze budowanie zdolności kontrolnych komisji parlamentarnej ds. praw człowieka i integracji obywatelskiej, a także w odniesieniu do kwestii prawnych dotyczących realizacji strategii i planu działania w zakresie praw człowieka;

— dalsza współpraca z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i właściwymi partnerami społecznymi (związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców) jako zainteresowanymi stronami i obserwatorami w dziedzinach priorytetowo traktowanych w układzie o stowarzyszeniu UE–Gruzja, w tym w dziedzinie prawa pracy, prywatności, praw osób należących do mniejszości i innych osób będących w trudnej sytuacji oraz wolności mediów;

— podjęcie działań, aby zwiększyć świadomość oraz zapewnić dalsze przestrzeganie obowiązujących postanowień Konwencji ramowej Rady Europy o ochronie mniejszości narodowych, w tym języków mniejszości;

— dalsze zwalczanie przemocy uwarunkowanej płcią i zapobieganie jej, a ponadto skupienie się na zmianie stereotypów uwarunkowanych płcią, większym zaangażowaniu mężczyzn i chłopców, wspieraniu udziału kobiet w życiu politycznym oraz ich niezależności ekonomicznej i finansowej poprzez przedsiębiorczość i lepszy dostęp do rynku pracy.

1.4. Złe traktowanie i tortury

Priorytety krótkoterminowe

— zapewnienie wdrożenia odpowiednich planów działania dotyczących przeciwdziałania torturom, a także stałe podejmowanie dalszych środków w celu zwalczania niewłaściwego traktowania i tortur oraz wzmożenie wysiłków służących zwalczaniu bezkarności;

— dalsze wspieranie i dalsze zwiększanie niezależności organu nadzoru odpowiedzialnego za prowadzenie dochodzeń w sprawie skarg na funkcjonariuszy organów ścigania, na szczeblu legislacyjnym i w praktyce, aby skutecznie prowadzić dochodzenia w sprawie przypadków złego traktowania i tortur, zgodnie ze standardami międzynarodowymi;

— zapewnienie gruntownego, przejrzystego i niezależnego dochodzenia w przypadku wszelkich zarzutów stosowania tortur i złego traktowania w obiektach penitencjarnych, policyjnych, wojskowych i innych ośrodkach detencyjnych przez wyżej wspomniany odpowiedzialny organ nadzoru;

— dalsze wspieranie i stosowanie krajowego mechanizmu prewencji zapewnianego przez Biuro Obrońcy Publicznego z myślą o skutecznym funkcjonowaniu tego mechanizmu mającego zapobiegać nadużyciom w tym poprzez odpowiednie finansowanie i ochronę poufności procesu;

— dalsza poprawa warunków panujących w więzieniach i warunków w placówkach zdrowia psychicznego;

Priorytety średnioterminowe

— kontynuowanie wysiłków na rzecz dalszej poprawy systemu opieki zdrowotnej w zakładach karnych i lepszego dostępu więźniów do usług opieki zdrowotnej, w tym usług dotyczących zdrowia psychicznego, na poziomie porównywalnym do sektora cywilnego. Dalsze rozwijanie zdolności pracowników służby zdrowia pracujących w zakładach zamkniętych (lub na rzecz takich zakładów) i przyznanie im uprawnień w zakresie zgłaszania złego traktowania;

— dalsze wzmacnianie programów rehabilitacji, redukcji szkód i opieki zdrowotnej w ramach systemu penitencjarnego; dalsze wzmacnianie skuteczności trwającego wewnętrznego i zewnętrznego monitorowania obiektów penitencjarnych, policyjnych, wojskowych i innych obiektów zamkniętych pod kątem wczesnego wykrywania nadużyć i złego traktowania oraz zapobiegania im.

1.5. Równe traktowanie

Priorytety krótkoterminowe

— wzmocnienie równouprawnienia płci i zapewnienie równego traktowania kobiet i mężczyzn oraz osób należących do mniejszości bez względu na religię lub przekonania, pochodzenie etniczne lub narodowe, rasę, język, płeć, orientację seksualną, tożsamość płciową, zdolności czy inne elementy w życiu społecznym, politycznym i gospodarczym;

— wprowadzenie dalszych środków na rzecz lepszego wdrażania ustawodawstwa dotyczącego przeciwdziałania przemocy ze względu na płeć, w tym podnoszenie świadomości ogółu społeczeństwa i określonych grup zawodowych, takich jak policja, w szczególności na obszarach wiejskich; zwiększenie dostępu ofiar do usług doradczych, mieszkań i schronisk;

— zwiększenie dostępu ofiar, w tym osób należących do mniejszości, do usług doradczych i schronisk, a także programów upodmiotowienia ekonomicznego po opuszczeniu schroniska;

— usprawnienie gromadzenia danych dotyczących przemocy ze względu na płeć, ich analizy i sprawozdawczości w tym zakresie. Wspieranie zwalczania przemocy ze względu na płeć na szczeblu lokalnym poprzez większe zaangażowanie podmiotów lokalnych, takich jak gminy, pracownicy socjalni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego;

— opracowanie i wdrożenie – w ramach strategii i planu działania w zakresie praw człowieka – kompleksowej polityki równości zapewniającej, by wszystkie osoby, w tym będące w trudnej sytuacji, w pełni korzystały z praw człowieka.

— stanowisko UE będzie miało na celu, między innymi w świetle Planu działania UE dotyczącego praw człowieka i demokracji na lata 2020–2024, wzmocnienie międzynarodowych ram politycznych i prawnych i ich egzekwowanie z myślą o działaniach na rzecz równego, pełnego, skutecznego i znaczącego uczestnictwa kobiet i młodzieży, w całej ich różnorodności, we wszystkich sferach i na wszystkich szczeblach publicznego i politycznego życia, w tym poprzez propagowanie ich umieszczania na listach partii politycznych na miejscach, które mają duże szanse na zwycięstwo, i budowanie zdolności kandydatów.

Priorytety średnioterminowe

— zbliżenie do standardów europejskich w zakresie przepisów dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa, przepisów dotyczących ochrony macierzyństwa, przepisów dotyczących łączenia obowiązków rodzicielskich i zawodowych zgodnie z układem o stowarzyszeniu;

— podjęcie aktywnych działań polegających na zwiększeniu znaczącego udziału i reprezentacji kobiet i osób należących do mniejszości na forach podejmujących decyzje polityczne oraz w rynku pracy i w działalności gospodarczej, w tym na szczeblu reprezentacji lokalnej (tj. gmin);

— wspieranie niedyskryminacji na rynku pracy i wdrażania zasady równości wynagrodzeń za pracę o równej wartości;

— przyczynianie się do większego włączenia społecznego i gospodarczego oraz uczestnictwa osób należących do mniejszości etnicznych, m.in. poprzez dostęp do informacji i edukacji, a także do nauki języka gruzińskiego;

— zwiększanie akceptacji i tolerancji wśród ogółu społeczeństwa poprzez szerzenie wiedzy i podnoszenie świadomości.

1.6. Prawa dziecka

Priorytety krótkoterminowe

— wdrożenie kodeksu praw dziecka poprzez dostosowanie wszystkich niezbędnych przepisów i wzmocnienie krajowych mechanizmów ochrony dzieci przed wszelkimi formami przemocy, w tym polegającej na dziecięcym, wczesnym i przymusowym małżeństwie;

— zajęcie się potrzebami wszystkich dzieci, także dzieci znajdujących się w sytuacji największej marginalizacji i szczególnie trudnej sytuacji, w tym dzieci z niepełnosprawnościami oraz dzieci ulicy, m.in. poprzez udoskonalenie i rozbudowę mechanizmów ochrony socjalnej, jak też poprzez wspieranie terytorialnego dostępu do programów habilitacji i rehabilitacji dzieci z niepełnosprawnościami, oraz podjęcie dalszych działań mających na celu pełne wyeliminowanie pracy dzieci;

— wdrożenie ustawy o pracy socjalnej oraz zapewnienie zasobów na rekrutację i budowanie zdolności grup zawodowych zajmujących się dziećmi wymagającymi szczególnego traktowania, w tym dziećmi z niepełnosprawnościami;

— podnoszenie świadomości i budowanie wiedzy specjalistów pracujących z dziećmi oraz ogółu społeczeństwa w zakresie zapobiegania przemocy wobec dzieci i jej zwalczania;

— dalsze prace na rzecz deinstytucjonalizacji dzieci, stosowanie mechanizmu bramki i dalszy rozwój opieki zastępczej.

Priorytety średnioterminowe

— kontynuacja reformy wymiaru sprawiedliwości dla nieletnich;

— podjęcie działań na rzecz transformacji społecznej i behawioralnej w zakresie zwalczania przemocy wobec dzieci;

— zakończenie procesu deinstytucjonalizacji opieki nad dziećmi.

1.7. Prawa związkowe i podstawowe zasady prawa pracy

Priorytety krótkoterminowe

— przyjęcie i wdrożenie ram prawnych ustanawiających funkcje nadzorcze systemu inspekcji pracy w odniesieniu do całości prawodawstwa dotyczącego pracy i warunków pracy, usunięcie wszystkich przepisów ograniczających uprawnienia inspektorów zgodnie z normami Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP);

— dalsze wprowadzanie zmian do kodeksu pracy i innych odpowiednich przepisów oraz dalsze dostosowywanie ich do standardów MOP;

— dalsze zapewnianie skutecznego systemu inspekcji pracy wyposażonego w odpowiednie kompetencje, zdolności i zasoby (finansowe, ludzkie i administracyjne) w zakresie przeprowadzania inspekcji dowolnych warunków i stosunków pracy zgodnie z normami MOP.

Priorytety średnioterminowe

— podbudowanie przepisów prawa pracy procedurami rozstrzygania sporów zbiorowych, w tym za pośrednictwem systemu mediacji w sprawach z zakresu prawa pracy;

— opracowanie metodologii oceny/pomiaru takiej samej pracy i wynagrodzenia;

— zapewnienie skutecznego funkcjonowania trójstronnej komisji ds. partnerstwa społecznego i jej oddziału regionalnego oraz dalsza poprawa dialogu społecznego poprzez współpracę z MOP i europejskimi partnerami społecznymi.

2. Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa

Dialog i współpraca w dziedzinie unijnej wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) będą wzmocnione, a ich celem jest stopniowa konwergencja, w tym w zakresie wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO); dialog i współpraca mają dotyczyć w szczególności zapobiegania konfliktom i zarządzania w sytuacji kryzysowej, stabilności regionalnej, kontroli zbrojeń, rozbrojenia, nieproliferacji, bezpieczeństwa cybernetycznego i zagrożeń hybrydowych. Współpraca będzie się opierać na wspólnych wartościach, w tym zobowiązaniu dotyczącym zasad poszanowania suwerenności i integralności terytorialnej, nienaruszalności granic i niezależności, i na wzajemnych interesach, a jej celem będzie zwiększenie spójności i skuteczności polityki, wykorzystywanie dwustronnych, wielostronnych i regionalnych forów oraz podtrzymywanie międzynarodowego ładu opartego na zasadach.

2.1. Współpraca w dziedzinie WPBiO, dostosowanie, zagrożenia hybrydowe i bezpieczeństwo cybernetyczne, komunikacja strategiczna i współpraca regionalna

Priorytety krótkoterminowe

— zintensyfikowanie wysiłków, aby zwiększyć dostosowanie sytuacji w Gruzji do deklaracji i decyzji UE w ramach WPZiB, w tym zgodnie z zasadami suwerenności i integralności terytorialnej, zapisanymi w układzie o stowarzyszeniu między UE a Gruzją, oraz zwiększenie działań na forach wielostronnych;

— zacieśnienie współpracy w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym, zwiększenia bezpieczeństwa cybernetycznego, m.in. poprzez wdrożenie zaleceń opartych na badaniu zagrożeń hybrydowych;

— wzmocnienie współpracy w zakresie komunikacji strategicznej w celu zwiększenia odporności państwa i społeczeństwa na dezinformację; rozszerzenie i zróżnicowanie ram praktycznej współpracy w celu włączenia podmiotów społeczeństwa obywatelskiego oraz innych podmiotów i instytucji państwowych o zbieżnych poglądach;

— kontynuowanie wysiłków, aby wdrożyć skuteczną reformę sektora bezpieczeństwa w Gruzji;

— zacieśnienie praktycznej współpracy w zakresie zapobiegania konfliktom i zarządzania kryzysowego poprzez ułatwienie udziału Gruzji w prowadzonych przez UE cywilnych i wojskowych operacjach zarządzania kryzysowego, w działaniach konsultacyjnych i szkoleniowych w obszarze WPBiO – na podstawie umowy w sprawie ram udziału podpisanej w listopadzie 2013 r. i w ramach wielostronnego panelu Partnerstwa Wschodniego w sprawie bezpieczeństwa, WPBiO i ochrony ludności oraz w ramach współpracy z agencjami UE w sprawie kwestii związanych z WPBiO; propagowanie współpracy regionalnej w zakresie kwestii związanych z bezpieczeństwem, takich jak: migracja, lepsze zarządzanie granicami, ochrona infrastruktury krytycznej, kontrola wywozu, zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i zarządzanie nim, w tym reagowanie kryzysowe, ochrona ludności, przeciwdziałanie przemytowi i nielegalnemu handlowi materiałami (takimi jak materiały biologiczne i jądrowe), szkolenia i zapewnienie odpowiedniego personelu, w tym w szczególności za pośrednictwem inicjatywy centrum doskonałości w zakresie ograniczania ryzyka chemicznego, biologicznego, radiologicznego i jądrowego oraz jej regionalnego sekretariatu ds. Europy Południowo-Wschodniej i Wschodniej, znajdującego się w Gruzji.

Priorytety średnioterminowe

— propagowanie pokojowego rozwiązywania konfliktów oraz międzynarodowej stabilności i bezpieczeństwa, aby utrzymać międzynarodowy ład oparty na zasadach i na skutecznym multilateralizmie;

— propagowanie wspólnego poszanowania zasad niezależności, suwerenności, integralności terytorialnej i nienaruszalności granic, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych oraz aktem końcowym KBWE, w tym poprzez dostosowanie do decyzji i deklaracji UE w ramach WPZiB.

2.2. Zwalczanie terroryzmu, nierozprzestrzenianie broni masowego rażenia oraz nielegalny eksport broni

Priorytety krótkoterminowe

— współpraca w zakresie przeciwdziałania rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia oraz środków jej przenoszenia poprzez pełne przestrzeganie istniejących zobowiązań Stron wynikających z międzynarodowych traktatów i umów o rozbrojeniu i nierozprzestrzenianiu broni oraz innych odpowiednich zobowiązań międzynarodowych, jak również poprzez realizację takich zobowiązań na poziomie krajowym;

— pełne wykorzystanie umowy o współpracy operacyjnej między Gruzją a Europolem, w celu wymiany informacji o organizacjach i grupach terrorystycznych, ich działalności oraz ich sieciach wsparcia.

Priorytety średnioterminowe

— współpraca na rzecz pogłębienia międzynarodowego konsensusu dotyczącego zwalczania terroryzmu w oparciu o prawa człowieka, w tym prawnej definicji aktów terrorystycznych, między innymi poprzez propagowanie porozumienia w sprawie całościowej konwencji dotyczącej terroryzmu międzynarodowego;

— dalsze wdrażanie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2396, a w szczególności wymiana informacji o osobach podejrzanych o terroryzm w celu identyfikacji, wykrywania i ścigania zagranicznych bojowników terrorystycznych;

— współpraca w zakresie kontroli celnych opartych na analizie ryzyka zapewniających bezpieczeństwo i ochronę towarów będących przedmiotem importu, eksportu lub tranzytu;

— radzenie sobie z nielegalnym handlem bronią strzelecką i lekką, w tym amunicją, zgodnie z istniejącymi umowami międzynarodowymi i rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz zobowiązaniami wynikającymi z innych instrumentów międzynarodowych mających zastosowanie w tej dziedzinie;

— dalsza współpraca w dziedzinie kontroli wywozu broni konwencjonalnej, w świetle wspólnego stanowiska UE w sprawie kontroli wywozu technologii wojskowej i sprzętu wojskowego; dalsza współpraca w zakresie zwalczania handlu bronią i niszczenia jej zapasów;

— dalsze przyczynianie się do wdrażania kontroli zbrojeń i odpowiednich systemów budowy zaufania; Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT) dotyczący wszystkich jego trzech filarów, a także konwencja o zakazie broni chemicznej (CWC), konwencja o zakazie broni biologicznej i toksycznej (BWC) oraz inne istniejące zobowiązania wynikające z odpowiednich umów międzynarodowych i innych zobowiązań międzynarodowych.

2.3. Pokojowe rozwiązywanie konfliktów

Priorytety krótkoterminowe

— utrzymanie skutecznej współpracy między UE a Gruzją na rzecz rozwiązania konfliktu w ramach uzgodnionych reguł, w tym z myślą o zapewnieniu pełnego wdrożenia wspieranego przez UE porozumienia o zawieszeniu broni z 12 sierpnia 2008 r. oraz bezpiecznego, dobrowolnego i godnego powrotu osób wewnętrznie przesiedlonych i uchodźców do swoich domów, a także ustanowienia sposobów odpowiedniego zaangażowania gruzińskich regionów Abchazji i Regionu Cchinwali/Osetii Południowej w zacieśnianie stosunków między UE a Gruzją;

— utrzymanie skutecznej współpracy i koordynacji między UE a Gruzją w zakresie pokojowego rozwiązywania konfliktów, w tym poprzez regularny dialog polityczny, oraz utrzymanie kwestii budowania pokoju i bezpieczeństwa na ważnym miejscu w programie działań UE;

— koordynowanie wysiłków w celu ułatwienia realizacji wynegocjowanej przez UE umowy o zawieszeniu broni z 12 sierpnia 2008 r., m.in. poprzez opracowanie i propagowanie kolejnych środków wykonawczych w następstwie pierwotnej umowy;

— zintensyfikowanie działań w zakresie znaczących negocjacji, tak aby osiągnąć wymierne rezultaty w ramach międzynarodowych rozmów genewskich prowadzonych wspólnie przez UE, ONZ i OBWE – na podstawie wynegocjowanej przez UE umowy o zawieszeniu broni z 12 sierpnia 2008 r. – i aby znaleźć trwałe rozwiązanie problemów w zakresie bezpieczeństwa i pomocy humanitarnej wynikających z trwającego tam nadal konfliktu;

— pełne i skuteczne wykorzystanie biur misji obserwacyjnej Unii Europejskiej w Gruzji pozwalające przyczynić się do stabilności i normalizacji, w tym ułatwienia bezpiecznego i normalnego życia społecznościom lokalnym mieszkającym po obu stronach granic administracyjnych, oraz budowania zaufania;

— dalsze prace na rzecz wznowienia i skutecznego funkcjonowania mechanizmów zapobiegania incydentom i reagowania na nie w Gali i Ergneti oraz zdwojenie wysiłków w celu zaspokojenia potrzeb humanitarnych i bezpieczeństwa ludności dotkniętej konfliktem;

— kontynuowanie wysiłków na rzecz rozwiązania problemu łamania praw człowieka w gruzińskich regionach Abchazji i Cchinwali / Osetii Południowej;

— wspieranie wysiłków zmierzających do pokojowego rozwiązywania konfliktów, w tym poprzez nawiązywanie kontaktów z ludnością w gruzińskich regionach Abchazji i Cchinwali / Osetii Południowej w kontekście gruzińskiej polityki pojednania i zaangażowania (obejmującej inicjatywę pokojową) oraz unijnej polityki nieuznawania i zaangażowania, nad której wdrożeniem wspólnie pracują UE i Gruzja;

— współpraca ponad podziałami w zakresie dzielenia się z ludnością korzyściami i możliwościami wynikającymi z procesu stowarzyszenia politycznego i integracji gospodarczej między UE a Gruzją, w tym z systemu bezwizowego w przypadku pobytów krótkoterminowych w strefie Schengen;

— dalsze wspieranie swobody przemieszczania się, handlu, więzi gospodarczych i możliwości edukacyjnych ponad granicami administracyjnymi, w tym poprzez inicjatywę pokojową „Krok ku lepszej przyszłości” oraz, w razie potrzeby, przegląd prawodawstwa. współpraca we wprowadzaniu środków na rzecz wspierania kontaktów międzyludzkich, budowania zaufania i na rzecz pojednania między społecznościami podzielonymi konfliktem;

— podejmowanie dalszych kroków (w zakresie praw własności, zatrudnienia i ukierunkowanego wsparcia), aby ułatwiać trwałą integrację osób wewnętrznie przesiedlonych;

— zapewnienie skutecznej realizacji krajowego planu działania na lata 2022–2024 w sprawie wdrożenia rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ dotyczącej kobiet, pokoju i bezpieczeństwa (rezolucja RB ONZ 1325+);

— zwiększenie znaczącego udziału kobiet w pokojowym rozwiązywaniu konfliktów i budowaniu pokoju oraz zadbanie o to, by w ramach wszelkich wysiłków na rzecz rozwiązania konfliktu aktywnie konsultowano kobiety dotknięte konfliktem i społeczeństwo obywatelskie;

— kontynuowanie wspólnych starań i podejmowanie skutecznych działań zapobiegawczych sprzyjających dalszej konsolidacji polityki nieuznawania na arenie międzynarodowej.

Priorytety średnioterminowe

— podejmowanie działań w kierunku trwałego rozwiązania konfliktu, bez uszczerbku dla istniejących reguł rozwiązywania kwestii związanych z konfliktami; pokojowe rozwiązanie konfliktu będzie stanowiło jeden z głównych tematów w programie dialogu politycznego między Stronami, jak również dialogu z innymi odpowiednimi podmiotami międzynarodowymi;

— kontynuowanie wspólnych starań sprzyjających ustanowieniu międzynarodowych mechanizmów bezpieczeństwa w gruzińskich regionach Abchazji i Cchinwali / Osetii Południowej, dostępu międzynarodowych organizacji praw człowieka do tych terytoriów oraz pełnego wykonania mandatu Misji Obserwacyjnej Unii Europejskiej w Gruzji (EUMM Georgia) w całej Gruzji;

— dalsze prace na rzecz umożliwienia bezpiecznego, godnego i dobrowolnego powrotu osób wewnętrznie przesiedlonych i uchodźców do miejsc pochodzenia zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego;

— kontynuowanie współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym poprzez wdrażanie statutu rzymskiego i związanych z nim instrumentów przy należytym uwzględnieniu zachowania jego integralności; kontynuowanie współpracy z MTK w odniesieniu do dochodzeń dotyczących konfliktu zbrojnego z sierpnia 2008 r.

3. Sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo

W marcu 2017 r. obywatelom Gruzji przyznano możliwość bezwizowych podróży do UE. W tym kontekście Gruzja powinna stale spełniać kryteria liberalizacji reżimu wizowego i uwzględniać zalecenia zawarte w sporządzanych przez Komisję regularnych sprawozdaniach w ramach mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego, aby zapewnić stabilność ruchu bezwizowego, a tym samym przyczynić się do mobilności i rozwoju kontaktów międzyludzkich między UE a Gruzją.

Wzmocniona współpraca w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych osadzona jest ponadto w kontekście, który tworzy umowa o readmisji, partnerstwo na rzecz mobilności między UE a Gruzją oraz, w stosownych przypadkach, ustalenia dotyczące współpracy i umowy o współpracy z kilkoma agencjami UE w obszarze wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, takimi jak Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex), Europejska Sieć Migracyjna (ESM), Europol, CEPOL i Eurojust.

3.1. Ochrona danych osobowych

Priorytety krótkoterminowe

— zapewnienie wysokiego poziomu ochrony danych osobowych i przyjęcie prawodawstwa zgodnie z normami europejskimi oraz podejmowanie działań praktycznych na rzecz zagwarantowania ochrony danych osobowych w sektorze publicznym i prywatnym, w tym w dziedzinie sądownictwa karnego;

— wzmocnienie zdolności organu nadzorującego ochronę danych, aby sprostać współczesnym wyzwaniom technologicznym w dziedzinie ochrony danych, oraz pomyślne wdrożenie norm europejskich w Gruzji.

Priorytety średnioterminowe

— dalsze zwiększanie zdolności organów nadzorujących ochronę danych oraz kontrolowanie stosowania norm ochrony danych.

3.2. Migracja, azyl i zintegrowane zarządzanie granicami

Priorytety krótkoterminowe

— zapewnienie nieustannego spełniania wszystkich kryteriów liberalizacji reżimu wizowego oraz zaleceń wydanych przez Komisję w sprawozdaniach dotyczących mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego;

— dalsze skuteczne wdrażanie umów o readmisji, w tym umowy o readmisji między UE a Gruzją;

— zacieśnienie współpracy operacyjnej w celu szybkiego zmniejszenia liczby nieuzasadnionych wniosków o udzielenie azylu składanych przez obywateli Gruzji w państwach strefy Schengen+;

— skuteczne wdrożenie zmian do gruzińskiej ustawy o zasadach i procedurach dotyczących obywateli Gruzji opuszczających Gruzję i wjeżdżających na jej terytorium, przy pełnym poszanowaniu praw człowieka i wymogów w zakresie ochrony danych;

— dalsze organizowanie kampanii informacyjnych na temat praw i obowiązków związanych z ruchem bezwizowym;

— dalsze wzmocnienie zarządzania granicami i utrzymanie wysokiej jakości odpraw granicznych i ochrony granic;

— składanie sprawozdań na temat poprawy w zakresie analizy danych dotyczących migracji i oceny ryzyka;

— regularna aktualizacja profilu migracyjnego Gruzji (nie rzadziej niż co dwa lata);

— dalsze zacieśnianie współpracy operacyjnej z Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex), w tym współpracy dotyczącej zintegrowanego zarządzania granicami, wymiany pracowników, szkoleń, obserwatorów z regionu uczestniczących we wspólnych operacjach oraz wymiany informacji za pośrednictwem sieci analizy ryzyka w ramach Partnerstwa Wschodniego (Partnerstwo Wschodnie – sieć upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw);

— ukończenie i skuteczne wdrożenie gruzińskiej strategii zintegrowanego zarządzania granicą na lata 2021–2025 oraz towarzyszącego jej planu działania.

Priorytety średnioterminowe

— skuteczne wdrożenie gruzińskiej strategii migracyjnej na lata 2021–2030 oraz towarzyszących jej planów działania;

— opracowanie skuteczniejszych sposobów wspierania migracji legalnej i cyrkulacyjnej, w tym programów migracji zarobkowej, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązujących przepisów i kompetencji krajowych, a także przy pełnym poszanowaniu praw człowieka wszystkich pracowników migrujących;

— skuteczne opracowanie i wdrożenie gruzińskiej strategii zintegrowanego zarządzania granicą na lata 2021–2025 oraz towarzyszących jej planów działania;

— utrzymanie wysokiej jakości kontroli granicznych i ochrony granic;

— poczynienie postępów w zakresie wytyczania granic państwowych z krajami sąsiadującymi;

— dalsza skuteczna realizacja państwowego programu i działań na rzecz reintegracji.

3.3. Egzekwowanie prawa

Priorytety krótkoterminowe

— zapewnienie pełnej zdolności operacyjnej organu nadzoru odpowiedzialnego za niezależne dochodzenia w sprawie skarg przeciwko funkcjonariuszom organów ścigania. Potrzebny będzie profesjonalny i skuteczny mechanizm, który zapewni wiarygodne rozpatrywanie skarg dotyczących działań policji, w tym przez wewnętrzną inspekcję generalną;

— kontynuowanie skutecznego funkcjonowania Departamentu Ochrony Praw Człowieka i Monitorowania Jakości Dochodzeń w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, w tym przez wspieranie szkolenia zawodowego funkcjonariuszy organów ścigania w zakresie praw człowieka zagwarantowanych w europejskiej konwencji praw człowieka;

— dalsze rozszerzenie stosowania rozwiązań alternatywnych dla kary pozbawienia wolności przez poprawę wykorzystania istniejących i wprowadzenie nowych kar nieizolacyjnych oraz zwiększenie zdolności służby kuratorskiej;

— modernizacja procesów i technik dochodzeniowych w walce z przestępczością zorganizowaną, poważną i innymi rodzajami przestępczości.

3.4. Walka z przestępczością zorganizowaną

Priorytety krótkoterminowe

— zadbanie o dalsze wdrażanie odpowiednich planów działania na rzecz zwalczania handlu ludźmi oraz dalsze działania na rzecz rozwijania zdolności organów państwowych w zakresie proaktywnego wykrywania przypadków handlu ludźmi i efektywnego prowadzenia dochodzeń w tych sprawach;

— monitorowanie i sprawozdawczość w zakresie skuteczności wykrywania przypadków handlu ludźmi oraz prowadzenia odnośnych dochodzeń;

— opracowanie nowej krajowej strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej wraz z towarzyszącym jej planem działania oraz zapewnienie ich skutecznej realizacji;

— pełne wykorzystanie porozumienia w sprawie współpracy operacyjnej i strategicznej z Europolem, m.in. poprzez dostarczanie informacji operacyjnych i strategicznych oraz większe zaangażowanie w cykl polityki UE / europejską multidyscyplinarną platformę przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT);

— kontynuowanie współpracy z CEPOL-em na potrzeby szkoleń w zakresie egzekwowania prawa;

— dalsze rozwijanie działań policyjnych z wykorzystaniem danych wywiadowczych oraz jednolitego systemu analizy kryminalnej, w tym poprzez przyjęcie i wdrożenie strategii działań policyjnych z wykorzystaniem danych wywiadowczych.

Priorytety średnioterminowe

— kontynuowanie wysiłków w dziedzinie zapobiegania przestępczości zorganizowanej i jej zwalczania, zwłaszcza w ramach cyklu polityki unijnej dotyczącej zorganizowanej i poważnej przestępczości międzynarodowej / europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT);

— zacieśnienie współpracy w zakresie walki z cyberprzestępczością oraz zapewnienie gruzińskim organom odpowiednich szkoleń na potrzeby ścigania przestępstw;

— wzmożenie starań na rzecz zwalczania cyberprzestępczości, zmierzających do opracowania kompleksowych ram prawnych i instytucjonalnych zgodnych z Konwencją o cyberprzestępczości;

— dalsze zacieśnianie transgranicznej współpracy w zakresie ścigania przestępstw w celu zwalczania gruzińskich organizacji przestępczych.

3.5. Walka z niedozwolonymi środkami odurzającymi

Priorytety krótkoterminowe

— kontynuowanie współpracy w zakresie zapobiegania stosowaniu środków odurzających oraz poprzez pełne dostosowanie polityki antynarkotykowej do stanowisk UE i dalsze rozwijanie mechanizmów profilaktyki przez wdrożenie krajowej strategii zapobiegania nadużywaniu środków odurzających na lata 2021–2026 i jej odpowiednich planów działania;

— utrzymywanie ścisłej współpracy z Europejskim Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA) w celu zwiększenia zdolności gruzińskiego Krajowego Biura Monitorowania Narkotyków oraz wymiany istotnych i aktualnych informacji;

— zadbanie o wdrożenie krajowych strategii antynarkotykowych i późniejszych planów działania.

Priorytety średnioterminowe

— dalsze zapewnianie zrównoważonego i zintegrowanego podejścia do kwestii środków odurzających w celu wzmocnienia systemów służących do radzenia sobie ze zdrowotnymi i społecznymi skutkami używania takich środków, a także skuteczniejsze zapobieganie temu zjawisku oraz działanie na rzecz ograniczenia podaży niedozwolonych środków odurzających, handlu nimi i popytu na nie;

— kontynuowanie regularnego dialogu w sprawie środków odurzających w ramach Partnerstwa Wschodniego.

3.6. Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu

Priorytety krótkoterminowe

— dostosowanie prawodawstwa gruzińskiego do czwartej i piątej dyrektywy UE w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy;

— monitorowanie i sprawozdawczość dotyczące liczby wydawanych nakazów zamrożenia i konfiskaty oraz szacowanej wartości zamrożonego lub skonfiskowanego mienia, w celu zapewnienia skutecznego wdrożenia przez Gruzję prawodawstwa dotyczącego konfiskaty mienia pochodzącego z działalności przestępczej.

Priorytety średnioterminowe

— kontynuowanie wysiłków na rzecz dalszego rozwoju ram prawnych i instytucjonalnych dotyczących zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz walki z tymi zjawiskami, m.in. poprzez zbliżenie przepisów do ustawodawstwa unijnego we wspomnianych dziedzinach;

— dalsze wdrażanie standardów ujętych w zaleceniach Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) dotyczących finansowania terroryzmu;

— kontynuowanie współpracy z FATF, Radą Europy, MONEYVAL oraz z właściwymi organami w państwach członkowskich UE w kwestiach dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy;

— dalsze zacieśnianie współpracy operacyjnej w zakresie konfiskaty, odzyskiwania mienia i zarządzania nim poprzez skuteczną komunikację i wymianę najlepszych praktyk między gruzińskimi organami a unijnymi biurami ds. odzyskiwania mienia.

3.7. Współpraca prawna

Priorytety krótkoterminowe

— Dalsza realizacja umowy o współpracy operacyjnej z Eurojustem.

Priorytety średnioterminowe

— wzmocnienie współpracy sądowej w sprawach cywilnych i handlowych poprzez wdrożenie Konwencji z 1965 r. o doręczaniu za granicą dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych oraz Konwencji z 1970 r. o przeprowadzaniu dowodów za granicą w sprawach cywilnych lub handlowych;

— przystąpienie do głównych konwencji Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego w dziedzinie współpracy sądowej i ochrony dzieci, takich jak Konwencja o umowach dotyczących właściwości sądu z 2005 r. i Konwencja haska o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny z 2007 r. oraz jej Protokół w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań alimentacyjnych, oraz wdrożenie tych konwencji;

— wzmocnienie współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych poprzez przystąpienie do odpowiednich konwencji, w szczególności konwencji Rady Europy, i wdrożenie ich postanowień.

4. Handel i zagadnienia związane z handlem

Strony będą kontynuować pogłębianie integracji na podstawie układu o stowarzyszeniu oraz pogłębionej i kompleksowej strefy wolnego handlu (DCFTA). Strony są świadome, że nie wykorzystano jeszcze pełnego potencjału tego układu i będą współpracować, aby osiągnąć zgodność z dorobkiem prawnym UE, jak wskazano w odpowiednich załącznikach do układu o stowarzyszeniu / DCFTA, w szczególności w obszarach związanych z handlem określonych poniżej.

Skuteczne wdrożenie układu o stowarzyszeniu i związanej z nim DCFTA, w powiązaniu z szerszym procesem zbliżenia przepisów i odnośnymi niezbędnymi reformami, przyczynia się do stworzenia warunków sprzyjających zacieśnieniu stosunków gospodarczych i handlowych z UE, prowadząc do dalszej stopniowej integracji gospodarczej Gruzji z rynkiem wewnętrznym Unii Europejskiej, jak przewidziano w układzie o stowarzyszeniu. Strony będą współpracować, aby wdrożyć wszystkie postanowienia układu o stowarzyszeniu / DCFTA. Obie Strony prowadzą regularną współpracę, m.in. za pośrednictwem struktur dwustronnych ustanowionych na mocy układu o stowarzyszeniu UE–Gruzja, a także w ramach stosunków wielostronnych.

Gruzja wzmocni krajowe ramy instytucjonalne, aby zapewnić bezstronne wdrażanie, egzekwowanie i monitorowanie nowego prawodawstwa przyjętego w poszczególnych odpowiednich obszarach.

Za pośrednictwem wyspecjalizowanych podkomitetów oraz w ramach zwoływanego co roku Komitetu Stowarzyszenia w Składzie Rozstrzygającym Kwestie Dotyczące Handlu Gruzja będzie regularnie informować UE o stanie realizacji procesu zbliżania przepisów ustawodawstwa. W stosownych przypadkach i za zgodą obu Stron UE będzie służyć pomocą i wiedzą fachową, aby wesprzeć gruzińskie organy w tym procesie.

4.1. Handel towarami

Priorytety krótkoterminowe

— wprowadzanie dalszych usprawnień w obszarze statystyk handlowych;

— współdziałanie na rzecz dywersyfikacji struktury eksportu Gruzji, m.in. wsparcia eksportu nowych produktów na rynek UE.

Priorytety średnioterminowe

— bliskie współdziałanie na rzecz skutecznego stosowania mechanizmu przeciwdziałania obejściu ceł;

— wsparcie Gruzji przy sporządzaniu projektów ustaw, które zamierza przygotować w zakresie dostępu do rynku oraz innych kwestii z tym związanych (tj. środków ochrony handlu), oraz przy ich wdrażaniu;

— zapewnienie wymiany informacji dotyczących zmian związanych z dostępem do rynku oraz polityki w zakresie dostępu do rynku.

4.2. Przepisy techniczne, normalizacja i odnośna infrastruktura

Priorytety krótkoterminowe

— opracowanie przepisów, które Gruzja zobowiązała się wdrożyć na podstawie układu o stowarzyszeniu, przewidzianych w jej strategii w sprawie barier technicznych w handlu;

— dalszy rozwój infrastruktury związanej z zarządzaniem normami, przepisami technicznymi, metrologią, nadzorem rynku, akredytacją oraz procedurami oceny zgodności, w tym z wykorzystaniem wsparcia unijnego;

— ułatwienie przygotowania i dostosowania się zainteresowanych podmiotów, w tym podmiotów gospodarczych, w celu wdrożenia zbliżonych przepisów;

— dalsze wdrażanie strategii nadzoru rynku w odniesieniu do produktów przemysłowych;

— w zakresie nadzoru rynku – wzmocnienie zdolności administracyjnych odpowiednich gruzińskich instytucji państwowych i organów nadzoru rynku;

— dalsze szkolenie personelu w zakresie zarządzania organami i agencjami rządowymi zajmującymi się przepisami technicznymi, metrologią i normalizacją oraz akredytacją;

— wymiana informacji na temat wszelkich odpowiednich aspektów gruzińskich strategii w sprawie barier technicznych w handlu i nadzoru rynku, w stosownych przypadkach z uwzględnieniem ram czasowych.

4.3. Środki sanitarne i fitosanitarne

Priorytety krótkoterminowe

— wsparcie systemu wczesnego ostrzegania w zakresie bezpieczeństwa żywności i pasz, zdrowia zwierząt oraz zdrowia roślin;

— organizowanie kampanii informacyjnych wraz z odpowiednimi agencjami, przedsiębiorstwami i organizacjami pozarządowymi (NGO) na temat wymogów w zakresie dostępu do rynku UE, jak również wraz ze społeczeństwem obywatelskim na temat odpowiednich aspektów ochrony konsumentów w zakresie żywności i bezpieczeństwa żywności;

— dalsze unijne doradztwo techniczne i wsparcie dla Gruzji w przygotowaniu projektów przepisów w sprawie środków sanitarnych i fitosanitarnych oraz w ich wdrożeniu, w tym szkolenie odpowiedniego personelu, umożliwienie właściwemu organowi budowania zdolności oraz wspieranie zwiększania potencjału laboratoryjnego, zgodnie z wymogami UE;

— wspieranie Gruzji w skutecznym wdrażaniu zbliżonych przepisów w obszarze środków sanitarnych i fitosanitarnych;

— zwiększanie zdolności gruzińskich przedsiębiorstw do dostosowania się do wdrażanych zbliżonych przepisów; ukierunkowanie wsparcia dotyczącego zdolności przystosowawczych w szczególności na mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa sektora spożywczego.

Priorytety średnioterminowe

— wspieranie Gruzji w udoskonalaniu analizy ryzyka w odniesieniu do kwestii sanitarnych i fitosanitarnych; zapewnienie weterynaryjnych kontroli fitosanitarnych oraz kontroli bezpieczeństwa żywności w punktach kontroli granicznej; ułatwienie gruzińskim przedsiębiorstwom dostosowania się do wdrożenia zbliżonych przepisów; postęp w zakresie udzielania zezwoleń na dodatkowe produkty spożywcze na rynek UE;

— współdziałanie w dziedzinie dobrostanu zwierząt i w zakresie ograniczenia stosowania antybiotyków w produkcji zwierzęcej z myślą o zaradzeniu problemowi oporności na antybiotyki.

4.4. Ułatwienia celne i handlowe

Priorytety krótkoterminowe

— dalsze współdziałanie w zakresie trwających prac dotyczących zbliżenia przepisów Gruzji do dorobku prawnego UE i do międzynarodowych norm wymienionych w odpowiednim załączniku do układu o stowarzyszeniu, takich jak nowy kodeks celny;

— zadbanie o wdrożenie strategicznych ram współpracy celnej, wraz z przeglądem działań następczych i aktualizacją, jeżeli zajdzie taka potrzeba;

— dalsze wspieranie wdrażania gruzińskich przepisów w zakresie egzekwowania przez organy celne praw własności intelektualnej zgodnie z dorobkiem prawnym UE, jak przewidziano w układzie o stowarzyszeniu;

— regularne informowanie o postępach we wdrażaniu kodeksu celnego;

— pomoc Gruzji w jej przystąpieniu do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej;

— współpraca dotycząca środków odnoszących się do inicjatyw i platform (otwartych dla Gruzji) dotyczących cyfryzacji systemu celnego.

Priorytety średnioterminowe

— dalsze modernizowanie gruzińskich organów celnych;

— dalsze upraszczanie i modernizowanie procedur celnych;

— współpraca w zakresie kontroli celnej opartej na ryzyku oraz dzielenie się odpowiednimi informacjami, które przyczyniają się do lepszego zarządzania ryzykiem i większego bezpieczeństwa łańcuchów dostaw, ułatwienia legalnej wymiany handlowej oraz poprawy bezpieczeństwa i ochrony towarów będących przedmiotem importu, eksportu lub tranzytu;

— zacieśnienie dialogu w zakresie walki z nadużyciami finansowymi w celu zapobiegania nielegalnemu handlowi, w tym handlowi produktami objętymi akcyzą, w szczególności w ramach Protokołu dotyczącego wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych;

— budowanie zdolności pozwalających usprawnić wdrażanie cyfrowego środowiska celnego;

— prace na rzecz wzajemnego uznawania Systemu Upoważnionych Przedsiębiorców, jak przewidziano w układzie o stowarzyszeniu.

4.5. Reguły pochodzenia

Priorytety krótkoterminowe

— wdrożenie postanowień konwencji paneurośródziemnomorskiej, w szczególności w dziedzinie dowodów pochodzenia (wydawanie i weryfikacja, zgodność z regułami pochodzenia) i współpracy celnej.

4.6. Prowadzenie działalności gospodarczej, handel usługami i handel elektroniczny

— szkolenie i budowanie odpowiednich zdolności administracyjnych, aby przedsięwziąć planowane zbliżenie przepisów;

— wymiana informacji i doświadczeń dotyczących rozwoju interoperacyjnych platform obrotu na potrzeby handlu elektronicznego;

— wymiana informacji i doświadczeń w zakresie pogłębiania wiedzy zainteresowanych podmiotów o wdrażaniu i egzekwowaniu kluczowych przepisów unijnej dyrektywy o usługach pocztowych, w szczególności obowiązku świadczenia usługi powszechnej, jak również innych odpowiednich strategii dotyczących sektora usług pocztowych.

4.7. Zamówienia publiczne

Priorytety krótkoterminowe

— zmniejszenie odsetka zamówień bezpośrednich (bez procedury otwartej) dzięki bardziej rygorystycznemu prawodawstwu wtórnemu i bardziej rygorystycznemu stosowaniu przepisów, w szczególności w odniesieniu do zamówień bezpośrednich ze względu na pilną konieczność i wydarzenia o ograniczonym czasie;

— ustanowienie niezależnego i bezstronnego organu odwoławczego ds. zamówień publicznych, zgodnie ze zmienionymi ramami prawnymi;

— udzielanie dokładnych i aktualnych informacji na temat planowanych prac legislacyjnych dotyczących polityki zamówień i jej wdrażania, zarówno w odniesieniu do kwestii zbliżenia przepisów, jak i powoływania instytucji w dziedzinie zamówień publicznych;

— Rada Stowarzyszenia przyjmie odpowiednią wspólną decyzję w sprawie przyznania dostępu do rynku zgodnie z zakończeniem etapu I planu działania dotyczącego rozdziału o zamówieniach publicznych.

Priorytety średnioterminowe

— Strony będą dalej omawiały realizację zobowiązań wynikających z układu o stowarzyszeniu;

— Gruzja powinna kontynuować, przy wsparciu UE, opracowywanie i przyjmowanie nowych przepisów dotyczących zamówień publicznych, zgodnie z procesem zbliżania przepisów i harmonogramem przewidzianym w układzie o stowarzyszeniu.

4.8. Prawa własności intelektualnej

Priorytety krótkoterminowe

— wspieranie funkcjonowania gruzińskiego krajowego ośrodka własności intelektualnej „Sakpatenti” w celu zapewnienia ochrony praw własności przemysłowej oraz praw autorskich; poszerzenie współpracy z organami i stowarzyszeniami branżowymi w państwach trzecich;

— zwiększenie możliwości egzekwowania prawa przez odpowiednie organy rządowe lub agencje wykonawcze, jak również zapewnienie właściwego funkcjonowania systemu sądowego, aby podmioty prawa autorskiego miały dostęp do wymiaru sprawiedliwości oraz by zagwarantować wdrażanie sankcji;

— wprowadzenie skutecznych środków przeciwko podrabianiu towarów i piractwu, w tym tworzenie odnośnych statystyk, którymi Strony będą się dzielić;

— współpraca w zakresie stosowania systemu wyczerpania praw własności intelektualnej.

Priorytety średnioterminowe

— zapewnienie podmiotom prawa autorskiego obu Stron wysokiego poziomu ochrony praw własności intelektualnej oraz egzekwowania tych praw; wprowadzenie środków w celu zwiększenia świadomości społeczeństwa w zakresie ochrony i stosowania własności intelektualnej i przemysłowej oraz zapewnienie skutecznego dialogu z podmiotami prawa autorskiego.

4.9. Konkurencja

Priorytety średnioterminowe

— współpraca na rzecz wdrożenia rozdziału „Konkurencja” układu o stowarzyszeniu i powiązanych reform. Współpraca będzie dotyczyć ram instytucjonalnych i odpowiednich zdolności administracyjnych gruzińskiego organu ds. konkurencji, aby zagwarantować skuteczne wdrożenie odpowiednich przepisów w dziedzinie konkurencji;

— współpraca obejmie również wzmocniony dialog na temat działań w zakresie egzekwowania prawa w obszarach konkurencji i dotacji.

4.10. Przejrzystość

Priorytety krótkoterminowe

— dalsze wzmocnienie realizacji zobowiązań dotyczących przejrzystości w kształtowaniu polityki związanej z handlem;

— omawianie najlepszych praktyk oraz doświadczeń w zakresie przejrzystego kształtowania polityki, wymiana informacji oraz zapewnienie odpowiednich szkoleń, m.in. dotyczących mechanizmów komunikacji i konsultacji z zainteresowanymi podmiotami; oraz organizowanie seminariów i innych wydarzeń dla ogółu społeczeństwa objaśniających proces wdrażania układu o stowarzyszeniu i zbliżania przepisów.

4.11. Handel i zrównoważony rozwój

Priorytety krótkoterminowe

— ustanowienie odpowiedniego systemu egzekwowania i nadzoru w odniesieniu do wszystkich norm i praw pracowniczych, a w szczególności zwalczania pracy dzieci, zgodnie z międzynarodowymi i unijnymi zasadami i praktykami;

— współpraca na rzecz wdrażania zaktualizowanego, ustalonego na poziomie krajowym wkładu oraz opracowania długoterminowej strategii rozwoju niskoemisyjnego zgodnie z porozumieniem paryskim;

— dalsze zwiększenie skuteczności wdrażania systemu CITES, w szczególności w odniesieniu do gatunków będących przedmiotem handlu z UE w dużych ilościach, takich jak Galanthus spp.;

— dalsza poprawa i wymiana najlepszych praktyk w ramach rozdziału dotyczącego zaangażowania zainteresowanych stron i dialogu ze społeczeństwem obywatelskim;

— kontynuowanie dialogu na temat realizacji zobowiązań związanych z handlem i zrównoważonym rozwojem.

Priorytety średnioterminowe

— dalsza wymiana informacji na temat skutecznego wdrażania norm pracy oraz utrzymania ochrony pracy, w tym skutecznego nadzoru i egzekwowania;

— omawianie wdrażania wielostronnych umów środowiskowych, do których przystąpiła co najmniej jedna ze stron;

— współpraca na rzecz realizacji ambitnych globalnych ram różnorodności biologicznej w ramach Konwencji o różnorodności biologicznej.

5. Współpraca gospodarcza i sektorowa

Strony będą współpracować na rzecz pobudzenia rozwoju gospodarczego i integracji gospodarczej, m.in. poprzez zacieśnienie współpracy sektorowej, wspieranie rozwoju MŚP, koncentrując się na osiągnięciu zrównoważonego, ekologicznego i cyfrowego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Strony będą współpracować na rzecz niwelowania społeczno-gospodarczych skutków pandemii COVID-19 przy jednoczesnym budowaniu krótko- i długoterminowej odporności. Strony będą współpracować na rzecz zapewnienia godnej pracy i sprawiedliwych warunków pracy dla wszystkich, zwiększenia równości szans i dostępu do zatrudnienia, zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego. Gruzja poprawi zbieżność swoich przepisów z dorobkiem prawnym UE zgodnie ze zobowiązaniami wynikającymi z układu o stowarzyszeniu. Gruzja wzmocni także krajowe ramy instytucjonalne, aby zapewnić niezależne wdrażanie, egzekwowanie i monitorowanie nowego prawodawstwa przyjętego w poszczególnych odpowiednich obszarach. Za pośrednictwem wyspecjalizowanych podkomitetów Gruzja będzie regularnie informować UE o postępach w zbliżaniu ustawodawstwa, a w stosownych przypadkach i za zgodą obu Stron UE udzieli pomocy i przekaże wiedzę fachową, aby wesprzeć gruzińskie organy w tym procesie.

5.1. Rozwój gospodarczy i możliwości rynkowe

Priorytety średnioterminowe

— współpraca w celu udzielenia Gruzji wsparcia w zakresie ustanowienia w pełni sprawnej