Rezolucja [1]

w sprawie skuteczności pomocy i określenia publicznej pomocy rozwojowej

Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-UE,

- obradując na posiedzeniu w Port Moresby (Papua Nowa Gwinea) w dniach 24- 28 listopada 2008 r.,

- uwzględniając art. 17 ust. 1 Regulaminu,

- uwzględniając cele Umowy o partnerstwie AKP-UE podpisanej w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r.,

- uwzględniając Deklarację Milenijną ONZ z dnia 8 września 2000 r., określającą milenijne cele rozwoju (MCR) jako cele uzgodnione wspólnie przez wspólnotę międzynarodową w celu likwidacji ubóstwa, oraz sprawozdanie w sprawie milenijnych celów rozwoju ONZ z 2007 r.,

- uwzględniając Wspólne oświadczenie Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w ramach Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej: Konsensus europejski ("Konsensus europejski na rzecz rozwoju"), podpisane w dniu 20 grudnia 2005 r.,

- uwzględniając deklarację paryską (DP) w sprawie skuteczności pomocy z dnia 2 marca 2005 r.,

- uwzględniając konsensus z Monterrey przyjęty przez międzynarodową konferencję ONZ w sprawie finansowania rozwoju w dniach 21- 22 marca 2002 r.,

- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 28 lutego 2007 r. pt. "Wspólnotowy kodeks postępowania w sprawie podziału pracy w polityce rozwoju" (COM(2007)0072),

- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 9 kwietnia 2008 r. pt. "UE światowym partnerem na rzecz rozwoju. Przyspieszenie realizacji milenijnych celów rozwoju" (COM(2008)0177),

- uwzględniając główne wnioski i zalecenia Komitetu ds. Pomocy na rzecz Rozwoju (DAC) OECD w ramach wzajemnej oceny Wspólnoty Europejskiej w 2007 r.,

- uwzględniając konkluzje Rady do Spraw Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych (GAERC) (maj 2008 r.) i Rady (czerwiec 2008 r.),

- uwzględniając wyniki trzeciego forum wysokiego szczebla w sprawie skuteczności pomocy, obradującego na posiedzeniu w Akrze ( 2- 4 września 2008 r.),

- uwzględniając deklarację z Akry przyjętą przez przywódców państw i szefów rządów państw AKP w dniu 3 października 2008 r.,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Gospodarczego, Finansów i Handlu (AKP-UE/100.300/08/końcowe),

A. mając na uwadze, że program skuteczności pomocy powinien umożliwić konkretne postępy w likwidacji ubóstwa i nierówności oraz pomóc krajom partnerskim w realizacji MCR i w osiągnięciu uzgodnionych na arenie międzynarodowej standardów praw człowieka,

B. mając na uwadze, że istotnym mankamentem definicji samodzielności zawartej w deklaracji paryskiej jest brak wyraźnego uznania znaczenia demokratycznego zaangażowania, a zwłaszcza roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych, a także jasnego zobowiązania w sprawie roli parlamentów,

C. mając na uwadze, że UE podjęła istotne zobowiązania w dziedzinie równouprawnienia, które muszą być kontynuowane, ale że wymiar płci w debacie nad skutecznością pomocy jest nadal ograniczony,

D. mając na uwadze, że zwiększenie pomocy i poprawa jej skuteczności mają równie istotne znaczenie oraz że potrzebny jest postęp zarówno w aspekcie ilościowym, jak i jakościowym pomocy celem osiągnięcia MCR — zwłaszcza tych związanych ze zdrowiem i płcią, w zakresie których postęp jest niemal niewidoczny, a które są kluczowe dla osiągnięcia wspomnianych zobowiązań,

E. mając na uwadze, że ostatnie dane OECD wskazują, iż ogólnie pomoc UE w 2007 r. uległa znacznemu zmniejszeniu, zaś wysokość pomocy jest często zawyżana wskutek uwzględnienia redukcji zadłużenia oraz zaliczenia funduszy, które nie docierają do ludności krajów partnerskich,

F. mając na uwadze, że kraje udzielające pomocy i kraje partnerskie muszą przestrzegać najwyższych standardów otwartości i przejrzystości, co dotyczy zwłaszcza darczyńców w zakresie ich szacunków budżetowych dotyczących przepływów pomocy, które w przeciwnym wypadku nie mogą być odzwierciedlone w dorocznych prognozach budżetowych krajów partnerskich, poważnie ograniczając tym samym zdolność parlamentów do kontroli nad rządową polityką rozwoju oraz możliwość dokonywania długoterminowych inwestycji przez kraje partnerskie,

G. mając na uwadze, że pomoc wiązana znacząco oddziałuje na przejrzystość pomocy i powoduje wzrost kosztów towarów i usług nawet o 30 % — jak szacuje Bank Światowy,

H. mając na uwadze, że darczyńcy są nadal opieszali, zaś postęp w wykorzystywaniu krajowych systemów jest bardzo powolny, a jednocześnie mając świadomość, że stanowi to kluczowy komponent samodzielności i dostosowania oraz ma istotne znaczenie dla zwiększenia potencjału i rozwoju lokalnego rynku,

I. mając na uwadze, że system pomocy międzynarodowej staje się coraz bardziej złożony wraz z utworzeniem pionowych struktur oraz dołączeniem nowych podmiotów publicznych i prywatnych, które często działają poza istniejącymi kodeksami i mechanizmami koordynacji,

J. mając na uwadze, że wsparcie budżetowe może przyczynić się do samodzielności, zwiększenia potencjału rządów, poprawy odpowiedzialności i kontroli przez zainteresowane strony krajowe, ale że jego powodzenie zależy od zdolności rządów do planowania, dokonywania i rozliczania się z wydatków publicznych,

K. mając na uwadze, że kraje partnerskie stoją często przed setkami uwarunkowań dotyczących wyników i polityki, które niekiedy mogą być sprzeczne i podyktowane przez różnych darczyńców, co może nakładać na kraje partnerskie niewspółmierne obciążenie oraz umniejszać zaangażowanie kraju i odpowiedzialność rządów wobec obywateli i parlamentów,

L. mając na uwadze, że wsparcie techniczne może stanowić nawet 50 % pomocy, ale duża jego część jest w dalszym stopniu wiązana, nadmiernie kosztowna i nieskuteczna w zwiększaniu lokalnego potencjału i samodzielności,

M. mając na uwadze, że stale rosnąca liczba osób należących do najbardziej narażonych części społeczeństwa będzie jeszcze bardziej narażona,

N. mając na uwadze, że narażenie w aspekcie środowiskowym i gospodarczym małych i rozwijających się państw wyspiarskich oraz państw śródlądowych AKP na liczne kryzysy może prowadzić do poważnych konsekwencji dla społeczeństwa i środowiska oraz osłabić prężność gospodarczą, a także może negatywnie wpływać na zdolność tych krajów do realizacji celów w zakresie trwałego rozwoju i skutecznego podejmowania koniecznej reformy gospodarczej,

O. mając na uwadze, że wspólnota międzynarodowa słusznie podjęła znaczny wysiłek we współpracy z najuboższymi krajami i że nie towarzyszył mu podobny ruch w odniesieniu do krajów o średnim dochodzie, w szczególności małych i rozwijających się państw wyspiarskich-importerów netto żywności i paliwa, a także mając na uwadze, że krajom tym zagraża spadek do statusu krajów o niskim dochodzie, o ile w odpowiednim czasie nie zostaną podjęte właściwe kroki wspomagające realizację ich potrzeb;

1. z zadowoleniem przyjmuje postępy w przyjmowaniu politycznych zobowiązań w planie działania z Akry oraz podkreśla, że istnieje potrzeba ambitnego wdrażania tego planu działania, w którym od koncepcji i zobowiązań politycznych przechodzi się do namacalnych i wymiernych osiągnięć we wdrażaniu zasad zawartych w deklaracji paryskiej; oczekuje, że UE zaangażuje się aktywniej i odegra wiodącą rolę w poprawie skuteczności pomocy w skali światowej;

2. zwraca się do krajów UE i AKP, aby w programie skuteczności pomocy czynnie promowały wspólne wartości i priorytety określone w umowie z Kotonu, takie jak zmniejszenie ubóstwa, równość płci, trwały rozwój gospodarczy, społeczny i ekologiczny, integracja regionalna, wspieranie pokoju, bezpieczeństwa i demokracji przy poszanowaniu praw człowieka;

3. podkreśla, że demokracja zapewnia najlepsze podstawy trwałego rozwoju, pokoju i bezpieczeństwa; z tego względu wzywa współpracujące kraje UE-AKP, żeby nadały priorytet wspieraniu demokracji, umożliwiając przejrzysty, inkluzyjny i oparty na odpowiedzialności proces podejmowania decyzji jako istotny sposób zwiększenia skuteczności pomocy;

4. wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie, aby zastosowały szerszą definicję spójności niż zawarta w planie działań z Akry, tak aby zapewnić większą spójność polityki rozwoju w takich dziedzinach polityki europejskiej jak rolnictwo, rybołówstwo, handel, energia, środowisko naturalne, zmiany klimatu, bezpieczeństwo i migracja, dokonały oceny ich wpływu na rozwój i zadbały o odpowiednie reformy, tak aby te dziedziny polityki nie tworzyły barier pozataryfowych i nie osłabiły realizacji MCR oraz celów zawartych w umowach o partnerstwie gospodarczym;

5. podkreśla, że chociaż deklaracja paryska stanowi siłę napędową debaty nad skutecznością pomocy, umowa z Kotonu i DP mogą się wzajemnie umacniać, jako że umowa z Kotonu również jest modelem skutecznej współpracy w zakresie rozwoju;

Zapewnienie demokratycznego zaangażowania i odpowiedzialności

6. podkreśla, że koncepcję i wymiar samodzielności z deklaracji paryskiej, zgodnie z umową z Kotonu, należy poszerzyć o demokratyczne zaangażowanie (z udziałem parlamentów krajowych, rządów lokalnych, społeczeństwa obywatelskiego, niezależnego sądownictwa i mediów) dla zwiększenia przejrzystości i wzajemnej odpowiedzialności opartej na jasnych wskaźnikach, które można śledzić, oraz zagwarantowania realizacji celu pomocy na rzecz rozwoju;

7. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w planie działania z Akry uznano istotną rolę, jaką parlamenty i lokalne rządy odgrywają w procesie rozwoju; wzywa darczyńców i rządy partnerskie do zapewnienia roli, którą parlamentarzyści i lokalne rządy muszą odegrać w zapewnieniu skuteczności pomocy, wspierając samodzielność, zapewniając kontrolę i równowagę poprzez nadzór nad budżetami, polityką i jej rezultatami oraz angażując obywateli za sprawą procesu demokratycznego w decyzje dotyczące rozwoju;

8. z zadowoleniem przyjmuje również fakt, że w planie działania z Akry uznano istotną rolę, jaką w procesie rozwoju odgrywa społeczeństwo obywatelskie; wzywa darczyńców i rządy partnerskie do zagwarantowania pełnego i znaczącego udziału społeczeństwa obywatelskiego w planowaniu, wdrażaniu, monitorowaniu i ocenie budżetów i programów oraz do tworzenia warunków niezbędnych do wypełniania przez nie odpowiedniej roli;

9. wzywa kraje udzielające pomocy i kraje partnerskie do wzięcia pod uwagę niewspółmiernego wpływu ubóstwa na kobiety i do zapewnienia, że równość płci, upodmiotowienie kobiet i prawa kobiet są w pełni uwzględnione w krajowych procesach rozwoju; stwierdza z ubolewaniem, że plan działań z Akry nie określa mechanizmów wdrażania równości płci i upodmiotowienia kobiet, oraz nie zawiera wskaźników dla badania postępów w tym zakresie;

10. z ubolewaniem stwierdza, że plan działań z Akry nie przekłada na konkretne działania zawartego w deklaracji paryskiej zobowiązania dotyczącego zaangażowania parlamentów, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych; oczekuje, że UE będzie respektowała wiodącą rolę krajów partnerskich oraz wspierała je w umacnianiu zdolności do pełnienia tej roli, i nalega na kraje partnerskie UE, żeby opracowały konkretne plany działań mające na celu zapewnienie demokratycznego zaangażowania i uzgodnienie wskaźników dla badania postępów;

Poprawa skuteczności pomocy

11. przyjmuje z zadowoleniem konkluzje Rady, która potwierdza zobowiązanie do realizacji wspólnego celu zwiększenia oficjalnej pomocy rozwojowej wynoszącego 0,56 % w 2010 r. i 0,7 % w 2015 r.; zwraca się o podjęcie nowych zobowiązań w zakresie ambitnych wieloletnich harmonogramów w celu pomiaru stopniowego wzrostu budżetów pomocowych;

12. wzywa Komisję i państwa członkowskie, żeby zagwarantowały, że nie dojdzie do poszerzania definicji oficjalnej pomocy rozwojowej w celu włączenia pozycji niestanowiących pomocy, takich jak wydatki na cele wojskowe; wzywa Komisję i państwa członkowskie, żeby oddzieliły wydatki na redukcję zadłużenia od innych danych dotyczących oficjalnej pomocy rozwojowej oraz żeby wyłączyły wydatki dokonywane w Europie na studentów i uchodźców z obliczeń całkowitych wydatków na pomoc rozwojową;

13. nalega, aby przydzielanie funduszy przez darczyńców odbywało się w sposób przejrzysty i rzetelny, oraz podkreśla, że należy zdecydowanie poprawić przewidywalność przepływu środków, programowania i wydatkowania, w szczególności sporządzając wiarygodne wieloletnie harmonogramy oraz zapewniając przewidywalność w danym roku bieżącym; z zadowoleniem przyjmuje przewidzianą w planie działań z Akry inicjatywę programowania ewolucyjnego, które zapewnia śródokresową przewidywalność;

Trwały wzrost gospodarczy na rzecz trwałego rozwoju

14. podkreśla, że jedną z miar skuteczności pomocy jest stopień, w jakim przyczynia się ona do stworzenia silnej gospodarki, która chroni środowisko naturalne i w której nikt nie jest pozbawiony podstawowych świadczeń socjalnych;

15. wzywa do współpracy rozwojowej, żeby sprawniej pokonywać bariery dla wzrostu gospodarczego, takie jak brak bezpośrednich inwestycji zagranicznych, ucieczka kapitału i duże przeszkody administracyjne dla małych i średnich przedsiębiorstw;

16. wzywa w związku z tym do prowadzenia polityki na rzecz rozwoju, która wspiera przekazywanie know-how, politykę konkurencji i solidną politykę makroekonomiczną, jak również minimalizuje formalności administracyjne dla przedsiębiorstw, przestrzega prawa własności lub je ustanawia oraz przeciwdziała korupcji;

17. podkreśla, że sprawiedliwy handel może być jednym z najbardziej efektywnych czynników wpływających na zrównoważony wzrost gospodarczy, wspomaganych przez odpowiednie środki towarzyszące mające na celu pokrycie kosztów związanych z dostosowaniem oraz sfinansowanie sieci bezpieczeństwa społecznego i programów służących umacnianiu pozycji, rozwój sprawiedliwego handlu należy jednak uzupełnić polityką redystrybucyjną i społeczną, żeby umożliwić sprawiedliwy podział korzyści;

18. stwierdza z ubolewaniem, że dokonano niewielkich postępów w wykorzystaniu systemów krajowych (tylko niewielka część oficjalnej pomocy rozwojowej przechodzi przez budżety krajowe, podczas gdy udzielający pomocy obiecali udział 50 % w 2010 r.) oraz że nawet w krajach o dobrze działających systemach krajowych udzielający pomocy nie chcą wykorzystywać tych systemów; wzywa kraje udzielające pomocy, aby możliwie jak najbardziej przyspieszyły dostosowanie pomocy do systemów krajowych, wzmocniły systemy rządów i zwiększyły wysokość pomocy przekazywanej w formie ogólnego i sektorowego wsparcia budżetowego w przypadku spełnienia warunków dobrych rządów gospodarczych i politycznych, które umożliwiają pełną przejrzystość budżetową i odpowiedzialność; podkreśla, że w żadnym razie nie powinno się udzielać wsparcia budżetowego w sytuacji powszechnej korupcji;

19. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że plan działań z Akry wymienia szereg podmiotów działających na rzecz rozwoju poza darczyńcami dwustronnymi; podkreśla, że jednym z wielkich wyzwań w perspektywie roku 2011 będzie objęcie zasadami deklaracji paryskiej funduszy przeznaczonych na konkretne cele i nowych krajów udzielających pomocy, tak aby zapewnić rzeczywistą koordynację udzielających pomocy i dostosowanie do krajów partnerskich;

20. wzywa rządy partnerskie, aby oparły wsparcie budżetowe na rzetelnym krajowym planie zmniejszenia ubóstwa, wzmacniającym odpowiedzialność, zarządzanie finansowe i monitoring w wymiarze krajowym poprzez systematyczną i strategiczną współpracę z parlamentem krajowym, władzami lokalnymi i podmiotami niepaństwowymi, która aktualnie jest skrajnie ograniczona;

21. przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji Europejskiej dotyczący zapewnienia bardziej przewidywalnej formy długookresowego wsparcia budżetowego poprzez wykorzystanie kontraktowania MCR w odniesieniu do krajów osiągających dobre wyniki, ale podkreśla, że wymaga to dużego zaangażowania krajów partnerskich w realizację MCR oraz że potrzebny jest stały monitoring kładący silny akcent na wyniki;

22. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w planie działań z Akry stwierdzono, iż kraje udzielające pomocy, zasiadające w Komitecie Pomocy Rozwojowej OECD (OECD-DAC), obejmą zaleceniem DAC z 2001 r. w sprawie odchodzenia od pomocy wiązanej bardzo zadłużone ubogie kraje, które nie są krajami najsłabiej rozwiniętymi; nalega na Komisję i państwa członkowskie, aby podjęły rzeczywiste zobowiązanie dotyczące odejścia do 2010 r. od wszelkiej pomocy wiązanej w odniesieniu do krajów AKP, włączając w to pomoc techniczną, która musi odpowiadać krajowym priorytetom i charakterystykom, zamówienia publiczne, pomoc w zakresie żywności i transportu oraz przechowywania żywności;

23. wzywa Komisję do włączenia kwestii równości płci do procesu budżetowego poprzez powiązanie wypłat zmiennych transz pomocy ze wskaźnikami osiągnięć w dziedzinie równouprawnienia płci; wzywa kraje partnerskie do włączenia perspektywy płci na wszystkich szczeblach procesu budżetowego i do pobudzenia szerszego dialogu z organizacjami kobiecymi;

24. wzywa Komisję i państwa członkowskie do wyprzedzenia postanowień planu działań z Akry i w związku z tym znacznej redukcji liczby uwarunkowań, stopniowego zaprzestania wykorzystywania uwarunkowań polityki gospodarczej oraz do zastąpienia ich wspólnie uzgodnionymi umowami odzwierciedlającymi wspólne zrozumienie kluczowych priorytetów, które wiążą wypłaty ze skutecznym działaniem i wynikami polityki, zwłaszcza skoncentrowanymi na MCR, oraz do sporządzenia realnego harmonogramu dla tego procesu; wzywa UE i państwa członkowskie do wykorzystania swych wpływów, aby przekonać Bank Światowy i MFW do podjęcia działań w kierunku takiego samego przejścia, zwłaszcza w czasie, gdy większość krajów AKP jest zagrożona negatywnym wpływem wielu kryzysów doświadczających gospodarkę światową;

Podział pracy i koordynacja darczyńców

25. wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby znacznie zwiększyły wysiłki celem poprawy koordynacji darczyńców i podziału pracy, a jednocześnie podjęły decydujące kroki na rzecz dostosowania pomocy wielo- i dwustronnej do procesów krajowych, demokratycznego zaangażowania, odpowiedzialności, harmonizacji, wspólnej analizy, programowania i świadczenia pomocy, oraz aby znacznie ograniczyły liczbę jednostek wdrożeniowych programu; odnotowuje zawartą w planie działań z Akry inicjatywę w sprawie podjęcia do czerwca 2009 r. dialogu na temat międzynarodowego podziału pracy między krajami;

26. wyraża nadzieję, że atlas donatorów z 2008 r. przyczyni się do większej informacji i ambitniejszej koordynacji darczyńców, zwłaszcza w celu rozwiązania problemu krajów "ulubionych" i "pozbawionych pomocy" oraz zaniedbywanych kluczowych sektorów, takich jak zdrowie, energetyka, edukacja, spójność społeczna, równość płci i rolnictwo, z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w planie działań z Akry stwierdzono również, iż kraje udzielające pomocy będą pracowały nad rozwiązaniem problemu krajów, które otrzymują niewystarczającą pomoc, oraz że dopilnują, żeby nowe ustalenia w sprawie podziału pracy nie spowodowały, iż poszczególne kraje rozwijające się otrzymają mniej pomocy;

27. wzywa do budowania potencjału wszystkich ministerstw, żeby dzięki wsparciu budżetowemu zwiększyć skuteczność wydatków na zdrowie, kształcenie i równouprawnienie płci, ponieważ odpowiedzialność kraju otrzymującego pomoc zbyt często ogranicza się do ministerstwa finansów;

28. uznaje potrzebę trwalszej pomocy na rzecz państw niestabilnych oraz krajów o niższym dochodzie wychodzących z konfliktów zbrojnych; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w planie działań z Akry wezwano kraje udzielające pomocy i kraje partnerskie do dostosowania deklaracji paryskiej do Zasad dotyczących podejmowania działań międzynarodowych w państwach niestabilnych i w sytuacjach konfliktowych Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD, jednak podkreśla również potrzebę zbudowania silnego społeczeństwa obywatelskiego w państwach niestabilnych i narażonych;

29. uważa jednak, że należy poczynić większe i lepiej ukierunkowane wysiłki, aby zwiększyć wsparcie dla krajów AKP o średnim dochodzie, i wzywa do jak najszybszego opracowania i realizacji umowy w sprawie regularnego i przewidywalnego świadczenia pomocy, która skutecznie będzie odpowiadać na konkretne potrzeby tych państw, aby umożliwić im dalsze podążanie drogą trwałego rozwoju;

30. przyjmuje z zadowoleniem fakt, że wspólnota darczyńców zobowiązała się do zwiększenia wysiłków na rzecz współpracy z najuboższymi krajami oraz że poziom programowalnej pomocy dla Afryki rośnie w rezultacie zobowiązania do podwojenia oficjalnej pomocy rozwojowej dla Afryki do 2010 r., tym bardziej że aktualny wzrost cen ropy i żywności oraz efekt globalnych zmian klimatu mógłby udaremnić już poczynione starania;

31. wyraża uznanie dla pracy Sekretariatu Wspólnoty Narodów oraz Instytutu Wysp i Małych Państw na Uniwersytecie Maltańskim w zakresie opracowania wskaźników niestabilności i odporności oraz oczekuje, że UE przejmie wiodącą rolę we wdrażaniu wskaźników i w opracowaniu nowych ram systematycznej pomocy małym rozwijającym się państwom wyspiarskim i rozwijającym się krajom śródlądowym; proponuje, aby w szczególności małe państwa zaplanowały profil niestabilności i odporności w związku z przygotowaniem średniookresowej strategii rozwoju;

32. wzywa Komisję i państwa członkowskie, żeby na konferencji dauhańskiej przedstawiły silne, wspólne zaangażowanie UE na rzecz ilości i jakości pomocy rozwojowej, która będzie zmierzała w kierunku osiągnięcia MCR na podstawie trwałego podejścia i jasnych map drogowych dotyczących realizacji ich zobowiązań w zakresie oficjalnej pomocy rozwojowej, indywidualnie, jak i wspólnie, pomimo obecnego kryzysu finansowego;

33. zobowiązuje swoich współprzewodniczących do przekazania niniejszej rezolucji Radzie Ministrów AKP-UE, Komisji Europejskiej, prezydencji Rady, Unii Afrykańskiej, Parlamentowi Panafrykańskiemu, parlamentom narodowym i regionalnym, regionalnym organizacjom AKP oraz Komitetowi Pomocy Rozwojowej OECD.

[1] Przyjęta przez Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-UE w dniu 28 listopada 2008 r. w Port Moresby (Papua Nowa Gwinea).

--------------------------------------------------