Umowa przejściowa

o partnerstwie gospodarczym między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwami SADC UPG, z drugiej

PREAMBUŁA

KRÓLESTWO BELGII,

REPUBLIKA BUŁGARII,

REPUBLIKA CZESKA,

KRÓLESTWO DANII,

REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC,

REPUBLIKA ESTOŃSKA,

IRLANDIA,

REPUBLIKA GRECKA,

KRÓLESTWO HISZPANII,

REPUBLIKA FRANCUSKA,

REPUBLIKA WŁOSKA,

REPUBLIKA CYPRYJSKA,

REPUBLIKA ŁOTEWSKA,

REPUBLIKA LITEWSKA,

WIELKIE KSIĘSTWO LUKSEMBURGA,

REPUBLIKA WĘGIERSKA,

MALTA,

KRÓLESTWO NIDERLANDÓW,

REPUBLIKA AUSTRII,

RZECZPOSPOLITA POLSKA,

REPUBLIKA PORTUGALSKA,

RUMUNIA,

REPUBLIKA SŁOWENII,

REPUBLIKA SŁOWACKA,

REPUBLIKA FINLANDII,

KRÓLESTWO SZWECJI,

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ, ORAZ

WSPÓLNOTA EUROPEJSKA (WE),

zwane dalej łącznie "Stroną WE",

z jednej strony oraz

REPUBLIKA BOTSWANY,

KRÓLESTWO LESOTHO,

REPUBLIKA MOZAMBIKU,

REPUBLIKA NAMIBII,

KRÓLESTWO SUAZI,

zwane dalej "państwami partnerskimi SADC UPG"

z drugiej strony [1],

ZWAŻYWSZY, że Strony pragną dalej wzmacniać więzi handlowe oraz ustanowić bliskie i trwałe stosunki oparte na partnerstwie i współpracy;

UZNAJĄC wysiłki państw SADC UPG w celu zapewnienia rozwoju gospodarczego i społecznego narodów Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju (Southern African Development Community – SADC);

PRZYPOMINAJĄC znaczenie, które Strony przywiązują do zasad i reguł rządzących wielostronnym systemem handlowym oraz do potrzeby stosowania tych reguł w sposób przejrzysty i niedyskryminacyjny;

BIORĄC POD UWAGĘ prawa i obowiązki Stron wynikające z ich członkowstwa w Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz potwierdzając znaczenie wielostronnego systemu handlowego;

UZNAJĄC specjalne potrzeby i interesy państw SADC UPG oraz potrzebę uwzględnienia ich zróżnicowanych poziomów rozwoju gospodarczego oraz względów geograficznych i społeczno-ekonomicznych;

MAJĄC NA UWADZE Umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisaną w dniu 23 czerwca 2000 r., zwaną dalej "umową z Kotonu";

MAJĄC NA UWADZE Umowę w sprawie handlu, rozwoju i współpracy (Trade, Development and Cooperation Agreement – TDCA) zawartą między Republiką Południowej Afryki a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi podpisaną 11 października 1999 r.;

POTWIERDZAJĄC wsparcie Stron dla procesu liberalizacji handlu;

POTWIERDZAJĄC zobowiązania Stron dotyczące rozwoju gospodarczego skierowanego na osiągnięcie milenijnych celów rozwoju w państwach SADC UPG oraz wsparcie dla tego rozwoju;

POTWIERDZAJĄC zobowiązania Stron dotyczące promowania współpracy regionalnej i integracji gospodarczej państw SADC UPG oraz wspierania liberalizacji handlu między Stronami;

MAJĄC NA UWADZE zobowiązanie Stron do zapewnienia, że ich wzajemne porozumienia wspierają proces integracji regionalnej w ramach Traktatu SADC;

PRAGNĄC stworzyć nowe możliwości dla zatrudnienia, przyciągania inwestycji oraz poprawiania warunków życia na terytorium Stron przy jednoczesnym upowszechnianiu zrównoważonego rozwoju;

PODKREŚLAJĄC znaczenia rolnictwa i zrównoważonego rozwoju w walce z ubóstwem w państwach SADC UPG;

UZNAJĄC wyjątkowe uwarunkowania Botswany, Lesotho, Namibii i Suazi uwzględnione w umowie o partnerstwie gospodarczym (UPG) oraz potrzebę uwzględnienia skutków, jakie może dla nich mieć liberalizacja handlu w ramach TDCA;

UZNAJĄC w tym zakresie szczególny przypadek Południowoafrykańskiej Unii Celnej (Southern African Customs Union – SACU) ustanowionej na mocy Umowy o Południowoafrykańskiej Unii Celnej z 2002 r.

UZNAJĄC wyjątkowe uwarunkowania i potrzeby państw najsłabiej rozwiniętych wchodzących w skład państw SADC UPG poprzez zastosowanie specjalnego i zróżnicowanego traktowania oraz asymetrii;

PRZEKONANE, że niniejsza Umowa w dalszym stopniu pogłębi i poszerzy zakres stosunków gospodarczych i handlowych pomiędzy Stronami;

UZNAJĄC znaczenie współpracy finansowej na rzecz rozwoju w celu wdrożenia niniejszej Umowy;

UZGODNIŁY, dążąc do osiągnięcia powyższych celów, zawarcie niniejszej Umowy (zwanej dalej "niniejszą Umową"):

CZĘŚĆ I

PARTNERSTWO HANDLOWE NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

ROZDZIAŁ 1

Postanowienia ogólne

Artykuł 1

Cele

Cele niniejszej Umowy obejmują:

a) przyczynianie się do zwalczania i ostatecznego wyeliminowania ubóstwa poprzez ustanowienie w handlu partnerstwa spójnego z celem zrównoważonego rozwoju, milenijnymi celami rozwoju i umową z Kotonu;

b) wspieranie integracji regionalnej, współpracy gospodarczej oraz dobrych rządów, ustanawiając tym samym i wdrażając skuteczne, przewidywalne i przejrzyste regionalne ramy prawne dla handlu i inwestycji pomiędzy Stronami i pomiędzy państwami SADC UPG;

c) wspieranie stopniowej integracji państw SADC UPG z gospodarką światową, zgodnie z ich wyborami politycznymi i priorytetami rozwoju;

d) wzmacnianie potencjału państw SADC UPG w zakresie polityki handlowej i zagadnień związanych z handlem;

e) poprawę warunków do zwiększania inwestycji i rozwoju inicjatyw sektora prywatnego oraz poprawa możliwości zaopatrzenia, konkurencyjności i wzrostu gospodarczego w państwach SADC UPG;

f) wzmacnianie istniejących więzi pomiędzy Stronami na zasadzie solidarności i obopólnego interesu. W tym celu, zgodnie ze zobowiązaniami w ramach WTO, Umowa rozszerza stosunki handlowe i gospodarcze, umacnia wdrażanea protokołu SADC w sprawie handlu, wspiera nową dynamikę handlu pomiędzy Stronami poprzez stopniową, asymetryczną liberalizację handlu pomiędzy nimi oraz wzmacnia, poszerza i pogłębia współpracę we wszystkich obszarach związanych z handlem.

Artykuł 2

Zasady

1. Niniejsza Umowa opiera się na podstawowych zasadach oraz na elementach zasadniczych i podstawowych umowy z Kotonu, określonych w jej art. 2 i 9. Niniejsza Umowa opiera się na umowie z Kotonu oraz na wcześniejszej umowie o partnerstwie AKP-WE w obszarach współpracy i integracji regionalnej, a także współpracy gospodarczej i handlowej.

2. Umowa z Kotonu oraz niniejsza Umowa będą wdrażane w uzupełniający i wzajemnie wzmacniający się sposób.

3. Strony zgadzają się współpracować we wdrażaniu niniejszej Umowy w sposób, który jest zgodny z politykami rozwoju oraz programami integracji regionalnej, w których uczestniczą, lub mogłyby uczestniczyć, państwa SADC UPG.

4. Strony zgadzają się współpracować w celu wypełnienia swoich zobowiązań i obowiązków, oraz aby zwiększać zdolność państw SADC UPG do wdrożenia niniejszej Umowy.

Artykuł 3

Zrównoważony rozwój

1. Strony potwierdzają, że cel zrównoważonego rozwoju ma być stosowany i uwzględniany na każdym szczeblu ich partnerstwa gospodarczego, w wypełnianiu nadrzędnego zobowiązania ustanowionego w art. 1, 2 i 9 umowy z Kotonu, a w szczególności głównego zobowiązania do zwalczania i ostatecznego wyeliminowania ubóstwa w sposób spójny z celami zrównoważonego rozwoju.

2. Strony ustalają, że osiąganie tego celu, w przypadku niniejszej Umowy zobowiązuje je do zapewnienia, by:

a) stosowanie niniejszej Umowy w pełni uwzględniało najlepszy interes ludzki, kulturowy, gospodarczy, społeczny, zdrowotny i środowiskowy ich społeczeństw oraz przyszłych pokoleń;

b) mechanizmy decyzyjne były zgodne z podstawowymi zasadami własności, udziału i dialogu.

3. W związku z powyższym Strony zgadzają się współpracować w celu urzeczywistnienia zrównoważonego rozwoju koncentrującego się na człowieku.

Artykuł 4

Integracja regionalna

1. Strony uznają, że integracja regionalna jest integralną częścią ich partnerstwa oraz istotnym instrumentem, który pozwala osiągnąć cele niniejszej Umowy.

2. Strony uznają i potwierdzają znaczenie integracji regionalnej i subregionalnej państw SADC UPG w osiąganiu większych możliwości gospodarczych, większej stabilności politycznej oraz we wspieraniu rzeczywistej integracji państw rozwijających się z gospodarką światową. Bez uszczerbku dla zobowiązań podjętych w niniejszej Umowie, tempo i zakres integracji regionalnej ustalane jest wyłącznie przez państwa SADC UPG podejmujące suwerenne decyzje.

3. Strony wspierają w szczególności procesy integracyjne oraz związane z nimi polityki rozwoju oraz plany rozwoju opierające się na Umowie w sprawie Południowoafrykańskiej Unii Celnej podpisanej 21 października 2002 r., Traktacie ustanawiającym Południowoafrykańską Wspólnotę Rozwoju podpisanym w dniu 17 sierpnia 1992 r. oraz na Akcie założycielskim Unii Afrykańskiej przyjętym 11 lipca 2000 r. Celem Stron jest budowanie i pogłębianie partnerstwa między nimi w oparciu o wyżej wymienione procesy oraz o wdrażanie niniejszej Umowy w sposób wzajemnie uzupełniający się z powyższymi instrumentami, biorąc pod uwagę odpowiednie poziomy rozwoju, potrzeby, uwarunkowania geograficzne i strategie zrównoważonego rozwoju.

Artykuł 5

Monitorowanie

1. Strony zobowiązują się do stałego monitorowania stosowania niniejszej Umowy i jej skutków poprzez odpowiednie mechanizmy oraz harmonogramy w ramach własnych procesów związanych z uczestnictwem i poprzez instytucje, a także poprzez procesy i instytucje ustanowione niniejszą Umową, aby zapewnić realizację celów określonych w niniejszej Umowie, jej odpowiednie wdrażanie oraz jak największe korzyści z niej płynące dla społeczeństwa, w szczególności dla grup najbardziej wrażliwych.

2. Strony zobowiązują się także do niezwłocznego przeprowadzania wzajemnych konsultacji w przypadku pojawienia się jakiegokolwiek problemu dotyczącego wdrażania niniejszej Umowy.

Artykuł 6

Współpraca na forum międzynarodowym

Strony dokładają wszelkich starań, by współpracować na wszystkich forach międzynarodowych, na których omawiane są sprawy związane z niniejszą Umową.

ROZDZIAŁ 2

Współpraca na rzecz rozwoju

Artykuł 7

Ramy współpracy na rzecz rozwoju

Strony zobowiązują się do współpracy w celu wdrażania niniejszej Umowy i do wspierania strategii handlowych i strategii rozwoju państw SADC UPG w ramach ogólnego procesu integracji regionalnej SADC. Współpraca ta może przyjąć formę finansową jak i niefinansową.

Artykuł 8

Finansowa współpraca na rzecz rozwoju

1. Strony uznają, że współpraca na rzecz rozwoju jest zasadniczym elementem ich partnerstwa i kluczowym czynnikiem osiągnięcia celów niniejszej Umowy określonych w art. 1. Współpraca finansowa na rzecz rozwoju w zakresie regionalnej współpracy i integracji gospodarczej przewidzianej w umowie z Kotonu jest kontynuowana, aby wspierać i promować wysiłki państw SADC UPG na rzecz osiągnięcia celów niniejszej Umowy oraz zmaksymalizować oczekiwane z niej korzyści. Obszary współpracy i pomocy technicznej są określone odpowiednio rozdziale 3 i innych rozdziałach niniejszej Umowy. Współpraca jest realizowana zgodnie z procedurami określonymi w niniejszym artykule, jest poddawana stałemu przeglądowi i w miarę potrzeb korygowana zgodnie z art. 108 niniejszej Umowy.

2. Finansowanie wspólnotowe [2] dotyczące współpracy na rzecz rozwoju między państwami SADC UPG a Wspólnotą Europejską wspierające wykonywanie niniejszej Umowy odbywa się zgodnie z zasadami i odpowiednimi procedurami określonymi w umowie z Kotonu, w szczególności procedurami programowania Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz w ramach odpowiednich instrumentów finansowanych z budżetu ogólnego Unii Europejskiej. W tym kontekście, wsparcie dla wdrożenia przejściowej UPG jest priorytetem.

3. Państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązują się wspólnie wspierać poprzez odpowiednie własne polityki rozwoju i instrumenty, działania w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju w zakresie regionalnej współpracy i integracji gospodarczej oraz wykonania niniejszej Umowy w państwach SADC UPG oraz na poziomie regionalnym, zgodnie z zasadami komplementarności i skuteczności pomocy.

4. Strony uznają, że konieczne będą odpowiednie środki dla wykonania niniejszej Umowy i dla możliwie najlepszego wykorzystania płynących z niej korzyści. W związku z powyższym Strony współpracują celem umożliwienia dostępu państwom SADC UPG do innych instrumentów finansowych, jak również w celu ułatwienia pozostałym donatorom udzielania dodatkowego wsparcia dla wysiłków państw SADC UPG w osiąganiu celów niniejszej Umowy.

5. Strony zgadzają się, że regionalny finansowy mechanizm rozwoju taki jak fundusz UPG może być skutecznym instrumentem dla wydajnego ukierunkowania środków finansowych na rozwój i dla wdrażania działań towarzyszących UPG. Strona WE zgadza się wspierać wysiłki regionu na rzecz ustanowienia takiego mechanizmu. Strona WE będzie partycypować w tym funduszu pod warunkiem pozytywnych wyników audytu.

ROZDZIAŁ 3

Obszary współpracy

Artykuł 9

Cele

W celu wdrożenia niniejszej Umowy, oraz biorąc pod uwagę polityki rozwojowe państw SADC UPG, Strony zgadzają się, że poniższe kwestie mają priorytetowe znaczenie dla współpracy gospodarczej i handlowej.

Artykuł 10

Współpraca w zakresie handlu towarami

Celem współpracy w tym obszarze jest zwiększenie handlu towarami oraz wzmocnienie zdolności państw SADC UPG w dziedzinie handlu, włącznie ze stopniowym znoszeniem taryf i ceł, właściwym stosowaniem reguł pochodzenia, instrumentów ochrony handlu, środków pozataryfowych, włącznie ze środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi (SPS) oraz znoszenie barier technicznych w handlu (TBT), jak również upowszechnianie współpracy celnej i ułatwianie wymiany handlowej.

Artykuł 11

Współpraca we wzmacnianiu konkurencyjności w zakresie podaży

Celem współpracy określonej w niniejszym artykule jest podnoszenie konkurencyjności państw SADC UPG oraz znoszenie barier po stronie podaży na poziomie krajowym, instytucjonalnym, a w szczególności, na poziomie przedsiębiorstw. Współpraca ta obejmuje między innymi obszary takie jak produkcja, rozwój technologii i innowacje, marketing, finanse, dystrybucję, transport, dywersyfikację podstaw gospodarki, jak również rozwój sektora prywatnego, poprawę warunków dla handlu i przedsiębiorczości oraz wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw w dziedzinach rolnictwa, rybołówstwa, przemysłu i usług.

Artykuł 12

Współpraca w zakresie poprawy infrastruktury gospodarczej

Celem współpracy określonej w niniejszym artykule jest rozwój warunków dla gospodarki opartej na konkurencyjności w obszarach takich jak technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK), transport i energia.

Artykuł 13

Współpraca w zakresie handlu usługami

Strony zgadzają się współpracować na rzecz rozwoju i zwiększania handlu usługami zgodnie z tytułem IV art. 67 niniejszej Umowy.

Artykuł 14

Współpraca w zakresie zagadnień związanych z handlem

Strony zgadzają się współpracować na rzecz rozwoju i wzmacniania współpracy handlowej zgodnie z tytułem IV art. 67 niniejszej Umowy.

Artykuł 15

Współpraca w zakresie danych dotyczących handlu

Celem współpracy określonej w niniejszym artykule jest wzmocnienie potencjału państw SADC UPG w dziedzinie gromadzenia danych dotyczących handlu, ich analizy i upowszechniania.

Artykuł 16

Współpraca w zakresie budowania zdolności instytucjonalnych w ramach UPG

Celem współpracy określonej w niniejszym artykule jest wsparcie struktur instytucjonalnych zajmujących się wdrażaniem UPG, jak również budowanie zdolności w zakresie negocjacji handlowych i polityki handlowej.

Artykuł 17

Współpraca w zakresie dostosowania fiskalnego

1. Strony uznają, że stopniowe znoszenie lub zmniejszanie ceł przewidziane w niniejszej Umowie może wpłynąć na dochody fiskalne państw SADC UPG oraz zgadzają się współpracować w celu rozwiązania tego problemu.

2. Strony zgadzają się współpracować zgodnie z postanowieniami art. 8, w szczególności:

a) w zakresie wspierania reform fiskalnych oraz

b) w zakresie środków uzupełniających reformy fiskalne w celu łagodzenia skutków fiskalnych netto niniejszej Umowy, które będą określone w oparciu o wspólnie uzgodniony mechanizm.

Artykuł 18

Rodzaje interwencji

Współpraca na rzecz rozwoju w ramach niniejszej Umowy może obejmować w szczególności następujące obszary interwencji związanych z UPG:

1) polityka rozwojowa;

2) rozwój prawodawstwa oraz ram prawnych;

3) rozwój instytucjonalny/organizacyjny;

4) budowanie zdolności oraz szkolenia [3];

5) usługi w zakresie doradztwa technicznego;

6) usługi administracyjne;

7) wsparcie w obszarach SPS i TBT, jak również

8) wsparcie operacyjne włącznie z wyposażeniem, materiałami i powiązanymi pracami.

CZĘŚĆ II

TYTUŁ I

HANDEL USŁUGAMI

ROZDZIAŁ 4

Postanowienia Ogólne

Artykuł 19

Strefa wolnego handlu

1. Niniejsza Umowa ustanawia strefę wolnego handlu pomiędzy Stronami zgodnie z postanowieniami Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (zwanego dalej "GATT 1994"), w szczególności z jego art. XXIV.

2. W strefie tej przestrzega się zasady asymetrii, współmiernie do szczególnych potrzeb i ograniczeń w zdolnościach państw SADC UPG, w zakresie poziomów i harmonogramów zobowiązań przyjętych w ramach niniejszej Umowy.

3. Strefa będzie miała zastosowanie do handlu pomiędzy, z jednej strony Wspólnotą Europejską, a z drugiej strony państwami SADC UPG.

Artykuł 20

Zakres

Niniejszy rozdział ma zastosowanie do produktów:

1) ujętych w działach 01-97 z wyjątkiem działu 93, określonych w odpowiednich nomenklaturach taryfowych każdej Strony zgodnie z zasadami klasyfikacji stosowanymi w przypadku Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów (HS); oraz

2) pochodzących ze Wspólnoty Europejskiej lub z państw SADC UPG.

Artykuł 21

Reguły pochodzenia

1. Do celów niniejszego rozdziału "pochodzący" oznacza kwalifikujący się według reguł pochodzenia określonych w protokole 1.

2. W ciągu trzech lat od wejścia w życie niniejszej Umowy Strony poddadzą przeglądowi postanowienia protokołu 1 w celu dalszego uproszczenia zasad i metod stosowanych dla określenia pochodzenia. W przeglądzie takim Strony uwzględnią rozwój technologii, procesów produkcyjnych oraz wszelkie inne czynniki, w tym aktualnie przeprowadzane reformy reguł pochodzenia, które mogą wymagać zmian postanowień tego protokołu. Wszelkich takich zmian dokonuje się decyzją Wspólnej Rady zgodnie z art. 93.

3. Szczególną uwagę przykłada się do tych postanowień w ramach przeglądu przewidzianego w ust. 2.

Artykuł 22

Cła

1. Cła obejmują każdego rodzaju podatki lub opłaty nakładane w związku z przywozem towarów, włącznie z wszelkiego rodzaju podatkami wyrównawczymi lub opłatami dodatkowymi, lecz nie obejmują:

a) podatków wewnętrznych lub innych opłat wewnętrznych nakładanych zgodnie z art. III GATT 1994;

b) środków antydumpingowych, wyrównawczych lub ochronnych stosowanych zgodnie z tytułem II;

c) opłat i należności za usługi konsularne nakładanych zgodnie z ust. 2; oraz

d) opłat i innych należności nakładanych zgodnie z ust. 2.

2. Wysokość opłat i innych należności, o których mowa w ust. 1 lit. c) i d) nie przekracza przybliżonych kosztów świadczonych usług; opłaty i inne należności nie stanowią pośredniej ochrony produktów krajowych lub opodatkowania przywozu dla celów podatkowych. Opłaty i należności te obliczane są w oparciu o właściwe stawki, które odpowiadają rzeczywistej wartości świadczonej usługi.

3. Dla każdego produktu podstawowa stawka celna, w stosunku do której naliczane są stopniowe obniżki przewidziane w niniejszej Umowie, powinna być stawką celną na zasadzie klauzuli najwyższego uprzywilejowania (zwaną dalej "stawka KNU") rzeczywiście stosowaną w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy.

4. W przypadkach, w których proces znoszenia ceł nie rozpoczyna się wraz z wejściem w życie niniejszej Umowy, stawką celną, od której naliczane są kolejne obniżki, jest podstawowa stawka, o której mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, lub stawka celna stosowana na zasadzie erga omnes pierwszego dnia obowiązywania odpowiedniego harmonogramu znoszenia ceł – w zależności od tego, która jest niższa.

5. Obniżone stawki celne obliczone zgodnie z harmonogramami obniżek zawartych w niniejszej Umowie stosuje się uwzględniając zaokrąglenie do pierwszego miejsca po przecinku lub, w przypadku specyficznych ceł, zaokrąglenie do drugiego miejsca po przecinku.

Artykuł 23

Status quo

Od wejścia w życie niniejszej Umowy w handlu między Stronami nie nakłada się żadnych nowych ceł ani nie podwyższa się ceł już obowiązujących, w przypadku wszystkich produktów objętych liberalizacją.

Artykuł 24

Cła, podatki lub inne opłaty i należności nakładane na wywóz

1. Od dnia wejścia w życie niniejszej Umowy w handlu pomiędzy Wspólnotą Europejską i państwami SADC UPG nie wprowadza się żadnych nowych ceł wywozowych lub opłat o skutku równoważnym w handlu między Stronami ani nie zwiększa się ceł lub opłat już obowiązujących.

2. W wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych przez państwa SADC UPG szczególnymi potrzebami pozyskania dochodów, ochroną nowo powstających gałęzi przemysłu lub ochroną środowiska, państwa te mogą wprowadzić, po konsultacji ze Stroną WE, tymczasowe podatki wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym na ograniczoną liczbę dodatkowych produktów.

3. Strony zgadzają się na przeprowadzanie przeglądu postanowień niniejszego artykułu przez Wspólną Radę nie później niż trzy lata po wejściu w życie niniejszej Umowy, w pełni uwzględniając ich wpływ na rozwój i dywersyfikację gospodarek państw SADC UPG.

Artykuł 25

Cła na towary pochodzące z państw SADC UPG

1. Strona WE zapewnia bezcłowe i bezkontyngentowe traktowanie wszystkich produktów, z wyjątkiem produktów, o których mowa w ust. 3, objętych niniejszą Umową i pochodzących z Botswany, Lesotho, Mozambiku, Namibii i Suazi.

2. Cła na przywóz produktów pochodzących z państw SADC UPG są zmniejszane lub znoszone zgodnie z postanowieniami zawartymi w załączniku 1.

3. Przywóz produktów, o których mowa w załączniku 2, będzie objęty systemem przejściowym określonym w tym załączniku.

Artykuł 26

Cła na towary pochodzące z WE

1. Produkty pochodzące ze Strony WE są przywożone do Botswany, Lesotho, Namibii i Suazi na warunkach określonych w załączniku 3.

2. Produkty pochodzące ze Strony WE są przywożone do Mozambiku na warunkach określonych w załączniku 4.

3. Strony zgadzają się połączyć dwa wyżej wymienione załączniki w jeden harmonogram taryfowy SADC UPG w momencie wprowadzenia przez Mozambik HS 2007. Połączenie takie dokonywane jest w drodze decyzji Wspólnej Rady.

Artykuł 27

Swobodny przepływ towarów

1. Cła na towary pochodzące ze Strony WE lub z państw SADC UPG pobiera się na terytorium drugiej Strony tylko raz.

2. Wszelkie cło zapłacone przy przywozie do państwa SADC UPG jest zwracane w całości, jeżeli towary są ponownie wywożone z obszaru celnego państwa SADC UPG pierwszego przywozu. Produkty takie podlegają ocleniu w państwie, w którym ma miejsce konsumpcja.

3. Strony zgadzają się współpracować ze sobą w celu ułatwienia przepływu towarów i uproszczenia procedur celnych.

Artykuł 28

Korzystniejsze traktowanie wynikające z porozumień o wolnym handlu

1. W odniesieniu do spraw objętych niniejszym rozdziałem, Strona WE przyznaje państwom SADC UPG wszelkie korzystniejsze traktowanie stosowane w wyniku zawarcia przez Stroną WE umowy o wolnym handlu ze stronami trzecimi po podpisaniu niniejszej Umowy.

2. W odniesieniu do spraw objętych niniejszym rozdziałem, państwa SADC UPG przyznają Stronie WE wszelkie korzystniejsze traktowanie wynikające z zawarcia przez nie lub przez którekolwiek państwo SADC UPG-sygnatariusza umowy o wolnym handlu z dowolnym państwem o znaczącej gospodarce handlowej, po podpisaniu niniejszej Umowy.

3. W przypadku jeśli państwo SADC UPG wykaże, iż uzyskało od strony trzeciej traktowanie dużo korzystniejsze od tego, które przyznała jej Strona WE, Strony przeprowadzą konsultacje i wspólnie podejmują decyzję o wdrożeniu postanowień ust. 2.

4. Postanowienia niniejszego rozdziału nie zobowiązują Strony WE lub jakiegokolwiek państwa SADC UPG do wzajemnego rozszerzenia jakiegokolwiek preferencyjnego traktowania stosowanego w wyniku uczestnictwa Strony WE lub państwa SADC UPG w umowie o wolnym handlu ze stronami trzecimi w dniu podpisania niniejszej Umowy.

5. Na użytek niniejszego artykułu "znacząca gospodarka handlowa" oznacza jakiekolwiek rozwinięte państwo lub jakiekolwiek państwo, którego udział w światowym wywozie towarów przekraczał 1 % w roku poprzedzającym wejście w życie umowy o integracji gospodarczej, o której mowa w ust. 2, lub jakąkolwiek grupę państw działających indywidualnie, wspólnie lub w ramach umowy o integracji gospodarczej, której wspólny udział w światowym wywozie towarów przekraczał 1,5 % w roku poprzedzającym wejście w życie umowy o integracji gospodarczej, o której mowa w ust. 2.

Artykuł 29

Szczególne postanowienia dotyczące współpracy administracyjnej

1. Strony uzgadniają, że współpraca administracyjna jest niezbędna do wdrażania i kontroli traktowania preferencyjnego przyznanego w niniejszym tytule i podkreślają swoje zobowiązanie do zwalczania nieprawidłowości i nadużyć finansowych w sprawach celnych i związanych z cłami.

2. Strony zgadzają się również współpracować dla zapewnienia, by konieczne struktury instytucjonalne umożliwiały właściwym organom skuteczne i terminowe odpowiadanie na wnioski o pomoc.

3. Na użytek niniejszego artykułu, oraz nie naruszając postanowień art. 9 protokołu 2, brak współpracy administracyjnej oznacza między innymi:

a) powtarzające się przypadki niedopełnienia obowiązku weryfikacji statusu pochodzenia danego produktu lub produktów, jak określono w art. 34 protokołu 1;

b) powtarzające się przypadki odmowy lub nieuzasadnionego opóźnienia w przeprowadzaniu późniejszych weryfikacji dowodów pochodzenia lub przekazywaniu ich wyników, jak określono w art. 34 protokołu 1;

c) powtarzające się przypadki odmowy lub nieuzasadnionego opóźnienia w wydawaniu zezwolenia na przeprowadzenie misji współpracy administracyjnej celem weryfikacji autentyczności dokumentów lub dokładności informacji dotyczących przyznawania omawianego traktowania preferencyjnego, jak określono w art. 7 protokołu 2.

4. Do celów niniejszego artykułu ustalenie istnienia nieprawidłowości lub nadużyć finansowych może mieć miejsce, jeśli nastąpił, między innymi, gwałtowny, nieuzasadniony, wzrost wielkości przywozu towarów, przekraczający tradycyjne możliwości produkcyjne i wywozowe drugiej Strony, w połączeniu z posiadaniem obiektywnych informacji dotyczących nieprawidłowości lub nadużyć finansowych.

5. W razie gdy Strona lub, zależnie od przypadku, państwo SADC UPG stwierdzi na podstawie obiektywnych informacji brak współpracy administracyjnej lub nieprawidłowości lub nadużycia finansowe, Strona ta może w wyjątkowych okolicznościach tymczasowo zawiesić odpowiednie traktowanie preferencyjne danego produktu lub produktów i ich odpowiedniego pochodzenia, zgodnie z niniejszym artykułem. Na użytek niniejszego artykułu wyjątkowe okoliczności oznaczają okoliczności, które mają lub mogą mieć znaczące negatywne skutki dla Strony lub, w zależności od przypadku, państwa SADC UPG, w sytuacji gdy odpowiednie traktowanie preferencyjne przedmiotowego produktu lub produktów byłoby kontynuowane.

6. Zastosowanie czasowego zawieszenia podlega następującym warunkom:

a) Strona, która stwierdziła, lub, w zależności od przypadku, państwo SADC UPG, które stwierdziło, na podstawie obiektywnych informacji brak współpracy administracyjnej, nieprawidłowości lub nadużycia finansowe, bezzwłocznie powiadamia o tym Komitet ds. Handlu i Rozwoju, przekazując jednocześnie obiektywne informacje, oraz rozpoczyna konsultacje w ramach Komitetu ds. Handlu i Rozwoju w oparciu o wszelkie stosowne informacje i obiektywne ustalenia, celem znalezienia rozwiązania zadowalającego obie Strony.

b) W przypadku gdy Strony rozpoczęły konsultacje, o których mowa powyżej, w ramach Komitetu ds. Handlu i Rozwoju i nie osiągnęły zadowalającego rozwiązania w ciągu trzech miesięcy od przekazania informacji, wówczas, w zależności od przypadku, Strona lub państwo SADC UPG, których to dotyczy, mogą tymczasowo zawiesić odpowiednie traktowanie preferencyjne danego produktu lub produktów oraz konkretnego pochodzenia. Informację o tymczasowym zawieszeniu bezzwłocznie podaje się do wiadomości Komitetu ds. Handlu i Rozwoju.

c) Tymczasowe zawieszenia przewidziane w niniejszym artykule ograniczają się do środków niezbędnych do ochrony interesów finansowych danej Strony lub państwa SADC UPG. Nie przekraczają one okresu sześciu miesięcy, który może zostać przedłużony. Informację o tymczasowych zawieszeniach bezzwłocznie po ich przyjęciu podaje się do wiadomości Komitetu ds. Handlu i Rozwoju. Stanowią one przedmiot okresowych konsultacji w ramach Komitetu ds. Handlu i Rozwoju, w szczególności w celu zniesienia tych tymczasowych zawieszeń bezzwłocznie po ustaniu warunków ich zastosowania.

Artykuł 30

Korygowanie błędów administracyjnych

Strony uznają swoje wzajemne prawo do korygowania błędów administracyjnych w trakcie wdrażania niniejszej Umowy. W przypadku zidentyfikowania błędu Strona może zażądać od Komitetu ds. Handlu i Rozwoju zbadania możliwości przedsięwzięcia odpowiednich środków w celu rozwiązania problemu.

Artykuł 31

Unie celne i strefy wolnego handlu

1. Niniejsza Umowa nie stanowi przeszkody dla zachowania lub tworzenia unii celnych, stref wolnego handlu lub innych porozumień między Stronami i państwami trzecimi, z wyjątkiem przypadków, kiedy zmieniałyby one prawa i obowiązki ustanowione w niniejszej Umowie.

2. Konsultacje pomiędzy Stroną WE i państwami SADC UPG dotyczące umów ustanawiających lub zmieniających unie celne lub strefy wolnego handlu oraz, w stosownych przypadkach, w związku z innymi zasadniczymi kwestiami dotyczącymi polityki handlowej Stron z państwami trzecimi, mają miejsce w ramach Wspólnej Rady.

TYTUŁ II

INSTRUMENTY OCHRONY HANDLU

ROZDZIAŁ 5

Artykuł 32

Środki antydumpingowe i wyrównawcze

Prawa i obowiązki Strony WE lub państw SADC UPG w zakresie stosowania środków antydumpingowych lub wyrównawczych regulują odpowiednie porozumienia WTO. Wszystkie spory dotyczące tych środków mogą być rozstrzygane jedynie w ramach procedur rozstrzygania sporów w ramach WTO.

Artykuł 33

Wielostronne środki ochronne

1. Z zastrzeżeniem postanowień niniejszego artykułu, żadne z postanowień niniejszej Umowy nie stanowi przeszkody dla podjęcia przez państwa SADC UPG i przez Stronę WE środków zgodnie z art. XIX GATT 1994, Porozumieniem WTO w sprawie środków ochronnych i art. 5 Porozumienia w sprawie rolnictwa załączonym do Porozumienia z Marrakeszu ustanawiającego Światową Organizację Handlu oraz innymi odpowiednimi porozumieniami w ramach WTO.

2. Niezależnie od ust. 1, biorąc pod uwagę cele ogólne niniejszej Umowy w zakresie rozwoju oraz niewielki rozmiar gospodarek państw SADC UPG, Strona WE wyklucza przywóz z państw SADC UPG ze stosowania jakichkolwiek środków podejmowanych zgodnie z art. XIX GATT 1994, Porozumieniem WTO w sprawie środków ochronnych i art. 5 Porozumienia WTO w sprawie rolnictwa.

3. Postanowienia ust. 2 obowiązują przez okres pięciu lat od daty wejścia w życie niniejszej Umowy. Nie później niż 120 dni przed końcem tego okresu, Wspólna Rada państw SADC UPG-WE dokona przeglądu wdrożenia tych postanowień, biorąc pod uwagę potrzeby państw SADC UPG w zakresie rozwoju, w celu ustalenia, czy przedłużyć ich stosowanie na kolejny okres.

4. Postanowienia ust. 1 nie podlegają postanowieniom dotyczącym rozstrzygania sporów zawartymi w niniejszej Umowie.

Artykuł 34

Dwustronne środki ochronne

1. Niezależnie od art. 33, po zbadaniu innych rozwiązań, Strona może zastosować środki ochronne o ograniczonym czasie obowiązywania, które stanowią odstępstwo od postanowień art. 25 i 26, na warunkach i zgodnie z procedurami określonymi w niniejszym artykule.

2. Środki ochronne, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, mogą być wprowadzone jeśli przywóz produktu pochodzącego z jednej Strony na terytorium drugiej Strony odbywa się w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że powoduje on lub może powodować:

a) poważną szkodę dla krajowego przemysłu wytwarzającego produkty podobne lub bezpośrednio konkurujące na terytorium Strony dokonującej przywozu; lub

b) zakłócenia w sektorze gospodarczym wytwarzającym produkty podobne lub bezpośrednio konkurujące, szczególnie jeżeli zakłócenia te stwarzają poważne problemy społeczne lub trudności, które mogą spowodować znaczne pogorszenie sytuacji gospodarczej Strony dokonującej przywozu; lub

c) zakłócenia na rynkach podobnych lub bezpośrednio konkurujących produktów rolnych [4] lub w mechanizmach regulacji tych rynków.

3. Środki ochronne, o których mowa w niniejszym artykule, nie przekraczają poziomu niezbędnego dla uniknięcia lub naprawienia poważnej szkody lub zakłóceń, jak określono w ust. 2 niniejszego artykułu.

4. Środki ochronne, które może podjąć Strona dokonująca przywozu, mogą obejmować wyłącznie jedno lub kilka z następujących działań:

a) zawieszenie dalszego zmniejszania stawki cła przywozowego dla danego produktu, jak przewidziano w niniejszej Umowie; lub

b) zwiększenie stawki celnej dla danego produktu do poziomu nieprzekraczającego obowiązującej stawki celnej stosowanej w ramach WTO; lub

c) wprowadzenie kontyngentów taryfowych na dany produkt.

5. Nie naruszając postanowień ust. 1, 2 i 3 niniejszego artykułu, jeśli przywóz jakiegokolwiek produktu pochodzącego z przynajmniej jednego państwa SADC UPG odbywa się w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że powoduje on lub może powodować sytuacje opisane w ust. 2 lit. a), b) i c) niniejszego artykułu w przypadku produktów podobnych lub bezpośrednio konkurujących w jednym lub kilku regionach najbardziej oddalonych WE, Strona WE może wprowadzić środki nadzoru lub środki ochronne ograniczone do danego regionu lub regionów, zgodnie z procedurami określonymi w ust. 6-9.

6. a) Nie naruszając ust. 1, 2 i 3 niniejszego artykułu, jeśli przywóz jakiegokolwiek produktu pochodzącego z WE odbywa się w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że w przypadku jakiegokolwiek państwa SADC UPG powoduje on lub może powodować jedną z sytuacji opisanych w ust. 2 lit. a), b) i c) niniejszego artykułu, dane państwo SADC UPG może wprowadzić środki nadzoru lub środki ochronne ograniczone do swojego terytorium, zgodnie z procedurami określonymi w ust. 7-10 niniejszego artykułu.

b) Państwo SADC UPG może zastosować środki ochronne, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, jeżeli przywóz produktu pochodzącego ze Strony WE na jego terytorium na skutek obniżenia ceł odbywa się w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że powoduje on lub może powodować zakłócenia w funkcjonowaniu powstającego przemysłu produktów podobnych lub bezpośrednio konkurujących. Postanowienie to obowiązuje przez okres 12 lat od daty wejścia w życie niniejszej Umowy w przypadku Botswany, Namibii oraz Suazi i 15 lat w przypadku państw najsłabiej rozwiniętych. Okres stosowania tego postanowienia może zostać rozszerzony w wyniku przeglądu przeprowadzonego przez Wspólną Radę, biorąc pod uwagę ogólny poziom rozwoju osiągniętego przez państwa SADC UPG. Środki muszą być podjęte zgodnie z procedurami określonymi w ust. 6-9 niniejszego artykułu.

7. a) Środki ochronne, o których mowa w niniejszym artykule, utrzymywane są wyłącznie przez okres niezbędny dla uniknięcia lub naprawienia poważnej szkody lub zakłóceń, o których mowa w ust. 2, 5 i 6 niniejszego artykułu.

b) Środki ochronne, o których mowa w niniejszym artykule, nie są stosowane przez okres dłuższy niż dwa lata. Jeżeli nadal występują okoliczności uzasadniające stosowanie środków ochronnych, okres obowiązywania takich środków może zostać przedłużony maksymalnie o kolejne dwa lata. Jeżeli co najmniej jedno państwo SADC UPG stosuje środek ochronny, lub jeżeli WE stosuje środek ograniczony do terytorium jednego lub kilku ze swoich najbardziej oddalonych regionów, środki takie mogą być stosowane przez okres nieprzekraczający czterech lat, a w przypadku gdy nadal występują okoliczności uzasadniające obowiązywanie środków ochronnych, ich okres obowiązywania może zostać przedłużony maksymalnie o kolejne cztery lata.

c) Środki ochronne, o których mowa w niniejszym artykule, stosowane przez okres dłuższy niż jeden rok, zawierają wyraźne elementy prowadzące do stopniowego ich usunięcia, najpóźniej z końcem wyznaczonego terminu.

d) Żadnych środków ochronnych, o których mowa w niniejszym artykule nie stosuje się do przywozu produktu, do którego taki środek stosowano wcześniej przez okres co najmniej roku, licząc od dnia wygaśnięcia stosowania środka.

8. W celu wdrożenia powyższych ustępów stosuje się następujące postanowienia:

a) W przypadku gdy Strona uznaje, że występuje jedna z okoliczności określonych w ust. 2, 5 lub 6, niezwłocznie przekazuje ona sprawę do rozpatrzenia Komitetowi ds. Handlu i Rozwoju.

b) Komitet ds. Handlu i Rozwoju może formułować zalecenia w celu zaradzenia zaistniałym okolicznościom. Jeżeli Komitet ds. Handlu i Rozwoju nie wydał zaleceń w celu zaradzenia zaistniałej sytuacji lub jeżeli zadowalające rozwiązanie nie zostało znalezione w ciągu 30 dni od powiadomienia tego Komitetu, wówczas Strona dokonująca przywozu może podjąć odpowiednie środki w celu zaradzenia sytuacji, zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu.

c) Przed wprowadzeniem środka przewidzianego w niniejszym artykule lub w przypadkach, do których zastosowanie ma ust. 9 niniejszego artykułu, Strona lub państwo SADC UPG jak najszybciej dostarczają Komitetowi ds. Handlu i Rozwoju wszelkie istotne informacje niezbędne do dokładnego zbadania sytuacji w celu znalezienia rozwiązania zadowalającego zainteresowane Strony.

d) Przy wyborze środków ochronnych zgodnie z niniejszym artykułem pierwszeństwo przyznaje się tym, które w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie niniejszej Umowy.

e) Wszelkie środki ochronne podjęte na podstawie niniejszego artykułu są niezwłocznie zgłaszane Komitetowi ds. Handlu i Rozwoju i są przedmiotem okresowych konsultacji w ramach tego Komitetu, w szczególności w celu ustalenia harmonogramu ich zniesienia, gdy tylko okoliczności na to pozwalają.

9. W wyjątkowych okolicznościach, w których opóźnienie mogłoby spowodować trudne do naprawienia szkody, zainteresowana Strona dokonująca przywozu, tj. w zależności od przypadku Strona WE lub co najmniej jedno państwo SADC UPG, może tymczasowo podjąć środki określone w ust. 3, 5 lub 6, nawet jeżeli nie są spełnione wymogi określone w ust. 8. Takie działanie może zostać podjęte na maksymalny okres 180 dni, gdy środki są wprowadzane przez Stronę WE oraz na maksymalny okres 200 dni, gdy środki są wprowadzane przez co najmniej jedno państwo SADC UPG lub gdy środki Strony WE ograniczają się do co najmniej jednego z regionów najbardziej oddalonych. Okres stosowania takiego tymczasowego środka liczony jest jako część okresu początkowego i przedłużenia, o którym mowa w ust. 6. Przy wprowadzaniu takich środków tymczasowych uwzględnia się interesy wszystkich zainteresowanych Stron. Zainteresowana Strona dokonująca przywozu zawiadamia drugą zainteresowaną Stronę i niezwłocznie przekazuje sprawę do rozpatrzenia Komitetowi ds. Handlu i Rozwoju.

10. Jeżeli Strona dokonująca przywozu stosuje w odniesieniu do przywozu danego produktu procedurę administracyjną mającą na celu szybkie dostarczenie informacji na temat tendencji w zakresie przepływów handlowych mogących powodować problemy, o których mowa w niniejszym artykule, niezwłocznie informuje o tym Komitet ds. Handlu i Rozwoju.

11. Środki ochronne stosowane zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu nie podlegają postanowieniom WTO dotyczącym rozstrzygania sporów.

ROZDZIAŁ 6

Środki pozataryfowe

Artykuł 35

Zakaz wprowadzania ograniczeń ilościowych

Z chwilą wejścia w życie niniejszej Umowy pomiędzy Stronami zniesione zostają wszelkie nałożone na towary zakazy lub ograniczenia przywozowe, wywozowe inne niż cła, podatki, opłaty i inne należności przewidziane w art. 22 niniejszej Umowy, niezależnie od tego, czy wprowadzono je w ramach kontyngentów, pozwoleń przywozowych lub wywozowych lub innych środków, chyba że są one uzasadnione wyjątkami, o których mowa w art. XI GATT 1994. Nie wprowadza się żadnych nowych środków tego rodzaju. Postanowienia niniejszego artykułu nie naruszają postanowień art. 32 tytułu II dotyczących środków antydumpingowych i wyrównawczych.

Artykuł 36

Traktowanie narodowe podatków i uregulowań wewnętrznych

1. Przywóz pochodzący z jednej ze Stron nie podlega, w sposób bezpośredni lub pośredni, podatkom wewnętrznym lub innym opłatom wewnętrznym wszelkiego rodzaju poza tymi jakie się stosuje, bezpośrednio lub pośrednio, do podobnych produktów krajowych. Poza tym Strony i państwa SADC UPG nie stosują w inny sposób podatków wewnętrznych lub opłat wewnętrznych dla ochrony produkcji krajowej.

2. Przywóz pochodzący z jednej ze Stron jest traktowany w sposób nie mniej uprzywilejowany, niż podobne produkty krajowe w odniesieniu do wszystkich przepisów ustawowych i wykonawczych lub wymogów mających wpływ na ich wewnętrzną sprzedaż, oferty sprzedaży, zakup, transport, dystrybucję lub wykorzystanie. Postanowienia niniejszego ustępu nie wykluczają stosowania zróżnicowanych wewnętrznych opłat transportowych, których jedyną podstawą jest wykorzystywanie gospodarcze środków transportu, a nie pochodzenie produktu.

3. Żadna ze Stron ani żadne państwo SADC UPG nie ustanawia i nie utrzymuje wewnętrznych regulacji ilościowych dotyczących mieszania, przetwarzania lub wykorzystywania produktów w ustalonych ilościach lub proporcjach, wymagających, bezpośrednio lub pośrednio, aby określona ilość lub proporcja produktu będącego przedmiotem regulacji była dostarczona ze źródeł krajowych. Poza tym żadna ze Stron ani żadne państwo SADC UPG nie stosują w inny sposób wewnętrznych regulacji ilościowych dla ochrony produkcji krajowej.

4. Postanowienia niniejszego artykułu nie wykluczają wypłaty dotacji wyłącznie producentom krajowym, łącznie z wypłatami dla producentów krajowych, pochodzącymi z wpływów z podatków wewnętrznych lub opłat stosowanych zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu, oraz subsydiami realizowanymi poprzez rządowe zakupy produktów krajowych.

ROZDZIAŁ 7

Ułatwienia celne i handlowe

Artykuł 37

Cele

Celami Stron wskazanymi w niniejszym artykule są:

1) wzmocnienie współpracy w obszarze ułatwień celnych i handlowych mające na celu zapewnienie, by odpowiednie przepisy prawne i procedury, a także zdolności administracyjne organów celnych spełniały cele skutecznej kontroli i promowania ułatwień w handlu;

2) promowanie harmonizacji prawodawstwa i procedur celnych;

3) zapewnienie, by uzasadnione cele polityki publicznej, w tym odnoszące się do bezpieczeństwa i zapobiegania nadużyciom w obszarze ułatwień celnych i handlowych, nie były w jakikolwiek sposób zagrożone; oraz

4) dostarczenie koniecznego wsparcia dla organów celnych państw SADC UPG w celu skutecznego wdrażania niniejszej Umowy.

Artykuł 38

Współpraca w sprawach celnych i administracyjnych

1. Dla zapewnienia zgodności z postanowieniami niniejszego tytułu i aby skutecznie osiągnąć cele wyznaczone w art. 37, Strony:

a) wymieniają informacje na temat przepisów i procedur celnych;

b) wspólnie rozwijają inicjatywy dotyczące ułatwień celnych i handlowych oraz wzmacniania zdolności administracyjnych;

c) wymieniają doświadczenia dotyczące najlepszych praktyk w zakresie zwalczania korupcji i nadużyć w sprawach dotyczących niniejszego rozdziału;

d) wymieniają doświadczenia i najlepsze praktyki w kwestiach dotyczących przywozu, wywozu oraz procedur tranzytowych, a także w kwestiach związanych z poprawą usług dla przedsiębiorców;

e) wymieniają doświadczenia i najlepsze praktyki dotyczące ułatwień tranzytowych;

f) ułatwiają wymianę ekspertów pomiędzy organami celnymi; oraz

g) propagują koordynację działań wśród wszystkich zaangażowanych podmiotów, zarówno na poziomie krajowym jak i międzynarodowym.

2. Strona WE oraz państwa SADC UPG opracują i rozwiną wzmocnioną współpracę we wdrażaniu ram standardów dla zabezpieczenia i uproszczenia handlu globalnego opracowanych przez Światową Organizację Celną. Warunki określone przez Światową Organizację Celną będą musiały zostać spełnione, w szczególności zaś konieczne będzie wdrożenie odpowiednich przepisów w tej dziedzinie po Stronie WE, jak i w państwach SADC UPG. Współpraca ta obejmuje inicjatywy na rzecz wzajemnego uznawania statusu upoważnionego podmiotu gospodarczego i wymiany wcześniejszych informacji pozwalających na skuteczną ocenę ryzyka i zarządzania nim dla zapewnienia bezpieczeństwa.

3. Niezależnie od ust. 1 i 2 Strony udzielają sobie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych zgodnie z postanowieniami protokołu 2 dotyczącego wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych.

Artykuł 39

Procedury celne i legislacyjne

1. Strony uzgadniają, że ich odpowiednie przepisy i procedury handlowe i celne opierają się na:

a) zmienionej Konwencji z Kioto dotyczącej uproszczenia i harmonizacji postępowania celnego, zasadniczych elementach ram standardów dla zabezpieczenia i uproszczenia handlu globalnego opracowanych przez Światową Organizację Celną, Międzynarodowej konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu oraz innych międzynarodowych instrumentach i standardach stosowanych w dziedzinie ceł i handlu;

b) potrzebie ochrony i ułatwiania legalnego handlu;

c) potrzebie unikania zbędnych i dyskryminacyjnych obciążeń dla podmiotów gospodarczych, na potrzebie walki z nadużyciami i korupcją oraz na potrzebie tworzenia dalszych ułatwień dla podmiotów gospodarczych ściśle przestrzegających przepisów;

d) potrzebie zastosowania przez każdą Stronę jednolitego dokumentu administracyjnego lub jego elektronicznego odpowiednika;

e) stosowaniu nowoczesnych technik celnych, wraz z oceną ryzyka, uproszczonych procedurach wprowadzenia i zwolnienia towarów, kontrolach następujących po zwolnieniu towarów i na kontrolach przedsiębiorstw;

f) przejrzystości, skuteczności i proporcjonalności w celu zmniejszenie kosztów i zwiększenie przewidywalności dla podmiotów gospodarczych;

g) przeciwdziałaniu dyskryminacji pod względem wymogów i procedur stosowanych do przywozu, wywozu i tranzytu towarów, chociaż uznaje się, iż przesyłki mogą być różnie traktowane zgodnie z obiektywnymi kryteriami oceny ryzyka;

h) stopniowym rozwoju systemów, łącznie z systemami opartymi na technologii informacyjnej, zarówno w przypadku działalności wywozowej jak i przywozowej, aby ułatwić elektroniczną wymianę danych między podmiotami gospodarczymi, organami celnymi oraz pozostałymi instytucjami;

i) przyjęciu systemu ułatwień w przywozie towarów poprzez zastosowanie uproszczonych procedur i procesów celnych, włącznie z odprawą przed przybyciem;

j) znoszeniu wszelkich wymogów dotyczących obowiązkowych inspekcji przedwysyłkowych, lub podobnych kontroli, zgodnie z Porozumieniem WTO w sprawie inspekcji przedwysyłkowej;

k) stosowaniu zasad zapewniających proporcjonalność wszystkich kar nałożonych w przypadku niewielkiego naruszenia przepisów celnych lub wymogów proceduralnych, oraz nieuzasadnionych brak opóźnień w odprawie celnej w przypadku ich zastosowania;

l) systemie wiążących interpretacji w sprawach celnych, w szczególności w sprawie klasyfikacji taryfowej oraz reguł pochodzenia, zgodnym z przepisami obowiązującymi w ich odpowiednich przepisach;

m) potrzebie ułatwiania przepływów tranzytowych;

n) znoszeniu wszystkich wymogów dotyczących obowiązkowego korzystania z usług pośredników celnych; oraz

o) przejrzystych, niedyskryminacyjnych i proporcjonalnych zasadach dotyczących licencjonowania pośredników celnych.

2. Dla usprawnienia metod pracy oraz zapewnienia przejrzystości i skuteczności czynności celnych, Strony:

a) zapewniają zachowanie najwyższych standardów etycznych poprzez wykorzystanie środków przeciwdziałających korupcji w tej dziedzinie;

b) podejmują dalsze działania w celu ograniczania ilości, uproszczenia i standaryzacji danych i dokumentacji wymaganych przez organy celne i inne powiązane podmioty;

c) w miarę możliwości, upraszczają wymogi i formalności dotyczące szybkiego zwolnienia i odprawy towarów;

d) zapewniają skuteczne, szybkie i niedyskryminacyjne procedury przewidujące prawo do odwołania się od działań i decyzji administracyjnych organów celnych i innych podmiotów mających wpływ na przywóz, wywóz lub tranzyt towarów. Procedury odwoławcze są łatwo dostępne dla wszystkich podmiotów, w tym dla małych i średnich przedsiębiorstw; oraz

e) tworzą warunki dla skutecznego egzekwowanie przepisów.

Artykuł 40

Ułatwianie przepływów tranzytowych

1. Strony lub państwa SADC UPG, w zależności od przypadku, zapewniają swobodny tranzyt towarów przez swoje terytorium, przy wykorzystaniu tras najbardziej odpowiednich dla tranzytu. Wszelkie kontrole i wymagania muszą mieć charakter niedyskryminacyjny, proporcjonalny oraz muszą być stosowane jednolicie.

2. Bez uszczerbku dla uzasadnionych kontroli celnych, Strony przyznają towarom będącym przedmiotem tranzytu traktowanie nie mniej korzystne niż traktowanie przyznawane towarom krajowym, w zakresie ich wywozu, przywozu i przemieszczania.

3. Strony lub państwa SADC UPG, w zależności od przypadku, ustanawiają transportowe procedury celne zezwalające na tranzyt towarów bez uiszczania opłat celnych ani innych opłat, pod warunkiem przedstawienia odpowiednich gwarancji.

4. Strony lub państwa SADC UPG, w zależności od przypadku, upowszechniają i wdrażają regionalne porozumienia tranzytowe.

5. Strony lub państwa SADC UPG, w zależności od przypadku, stosują z międzynarodowe standardy lub instrumenty dotyczące tranzytu.

6. Strony lub państwa SADC UPG, w zależności od przypadku, upowszechniają koordynację działań pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi organami zarówno na poziomie krajowym jak i międzynarodowym.

Artykuł 41

Opłaty i należności

1. Opłaty i należności mają charakter racjonalny i nie przekraczają kosztów usług świadczonych w związku z właściwą transakcją. Opłat tych nie nalicza się na zasadzie ad valorem.

2. Opłat i należności nie nakłada się w przypadku usług konsularnych.

Artykuł 42

Związki ze środowiskiem gospodarczym

Strony zgadzają się:

1) zapewniać, by wszelkie przepisy, procedury oraz opłaty i należności, a także, w miarę możliwości, stosowne wyjaśnienia były udostępniane publicznie, o ile to możliwe, w formie elektronicznej;

2) co do potrzeby odpowiednio wcześnie przeprowadzanych i systematycznych konsultacji z przedstawicielami handlu na temat projektów legislacyjnych oraz procedur celnych, a także kwestii dotyczących ceł i handlu;

3) w stosownych przypadkach wprowadzać nowe lub zmienione przepisy lub procedury w sposób, który umożliwia przedsiębiorstwom handlowym należyte do nich przygotowanie i dostosowanie się. Strony udostępniają właściwe komunikaty administracyjne, zawierające wymagania organów i procedury wjazdowe, godziny pracy i procedury robocze biur celnych w portach i na przejściach granicznych oraz punkty kontaktowe udzielające informacji; oraz

4) wspierać współpracę pomiędzy podmiotami gospodarczymi i właściwymi organami administracji poprzez stosowanie instrumentów takich jak protokoły ustaleń.

Artykuł 43

Ustalanie wartości celnej

1. Zasady wyceny celnej dla wymiany handlowej objętej niniejszą Umową reguluje Porozumienie w sprawie stosowania art. VII GATT 1994.

2. Strony współpracują w celu wypracowania wspólnego stanowiska w sprawach dotyczących ustalania wartości celnej.

Artykuł 44

Harmonizacja standardów celnych na poziomie regionalnym

Strony upowszechniają harmonizację przepisów i procedur celnych, standardów i wymogów. Zakres i tempo tego procesu ustala każda ze Stron.

Artykuł 45

Wsparcie dla organów celnych państw SADC UPG

1. Strony uznają znaczenie wsparcia dla administracji celnych państw SADC UPG przy wdrażaniu postanowień niniejszego rozdziału zgodnie z postanowieniami rozdziału 2 części I niniejszej Umowy.

2. Priorytetowe obszary wsparcia to:

a) stosowanie nowoczesnych technik celnych takich jak:

(i) zarządzanie ryzykiem,

(ii) kontrole po zwolnieniu towarów oraz

(iii) automatyzacja procedur celnych;

b) kontrole dotyczące ustalania wartości celnej, klasyfikacji i reguł pochodzenia, włącznie z kontrolami przeprowadzanymi w celu zapewnienia zgodności z art. 39 ust. 1 lit. j) niniejszej Umowy;

c) ułatwianie tranzytu oraz podnoszenie skuteczności regionalnych porozumień tranzytowych;

d) zasady przejrzystości dotyczące publikowania i administrowania całością przepisów celnych, jak również odpowiednimi opłatami i formalnościami;

e) wprowadzenie i stosowanie procedur i praktyk, które odzwierciedlają międzynarodowe instrumenty i standardy w dziedzinie ceł i handlu, w tym między innymi zmienioną Konwencję z Kioto dotyczącą uproszczenia i harmonizacji postępowania celnego oraz ramy standardów dla zabezpieczenia i uproszczenia handlu globalnego WCO.

3. Strony uznają potrzebę przeprowadzenia szczegółowej oceny potrzeb wziąwszy pod uwagę sytuację w każdym z państw, korzystając z instrumentów oceny potrzeb opracowanych przez WTO i WCO lub z innych wspólnie uzgodnionych instrumentów.

Artykuł 46

Uzgodnienia przejściowe

1. Strony uznają potrzebę wprowadzenia uzgodnień przejściowych, aby zapewnić sprawne wdrożenie postanowień niniejszego rozdziału.

2. W związku z potrzebą wzmocnienia zdolności w obszarze ułatwień celnych i handlowych oraz bez uszczerbku dla zobowiązań wynikających z członkowstwa w WTO, państwa SADC UPG korzystają z pięcioletniego okresu przejściowego, aby sprostać wymogom, o których mowa w art. 39-42 niniejszego rozdziału, w przypadkach w których istnieje potrzeba budowania zdolności w chwili wejścia w życie niniejszej Umowy.

3. Wspólna Rada może przyznać dwuletnie rozszerzenie tego okresu przejściowego w przypadku, kiedy właściwa zdolność nie została do tego czasu osiągnięta.

Artykuł 47

Komitet Specjalny ds. Ułatwień Handlowych i Celnych

1. Niniejszym Strony ustanawiają Specjalny Komitet ds. Ułatwień Handlowych i Celnych, złożony z przedstawicieli Stron.

2. W zakres obowiązków Specjalnego Komitetu ds. Ułatwień Handlowych i Celnych wchodzą między innymi następujące funkcje:

a) monitorowanie stosowania postanowień niniejszego rozdziału oraz Protokołu w sprawie reguł pochodzenia i administrowania nimi;

b) zapewnienie forum konsultacyjnego i dyskusyjnego w zakresie wszystkich spraw dotyczących ceł, w tym reguł pochodzenia, ogólnych procedur celnych, ustalenia wartości celnej, klasyfikacji taryfowej, tranzytu oraz wzajemnej pomocy administracyjnej;

c) wspieranie współpracy w zakresie rozwoju, stosowania i egzekwowania reguł pochodzenia i pokrewnych procedur celnych, ogólnych procedur celnych oraz wzajemnej pomocy administracyjnej;

d) wspieranie współpracy w zakresie budowania zdolności i pomocy technicznej;

e) kontrola wdrożenia art. 44 niniejszej Umowy; oraz

f) wszystkie pozostałe kwestie dotyczące niniejszego rozdziału i uzgodnione przez Strony.

3. Komitet Specjalny ds. Ułatwień Handlowych i Celnych zbiera się w terminach i zgodnie z harmonogramem uzgodnionymi wcześniej przez Strony.

4. Komitetowi Specjalnemu ds. Ułatwień Handlowych i Celnych przewodniczy na zmianę jedna ze Stron.

5. Komitet Specjalny ds. Ułatwień Handlowych i Celnych składa sprawozdania Komitetowi ds. Handlu i Rozwoju.

ROZDZIAŁ 8

Bariery techniczne w handlu

Artykuł 48

Zobowiązania wielostronne

1. Strony potwierdzają swoje zobowiązanie do przestrzegania praw i obowiązków ustanowionych w Porozumieniu WTO w sprawie barier technicznych w handlu (zwanym dalej "Porozumieniem TBT").

2. Prawa i obowiązki te stanowią podstawę dla działań Stron w ramach niniejszego rozdziału.

Artykuł 49

Cele

1. Strony zgadzają się współpracować w celu ułatwiania i zwiększania wzajemnego handlu towarami poprzez identyfikowanie, zapobieganie i znoszenie niepotrzebnych przeszkód w handlu w rozumieniu Porozumienia TBT.

2. Strony zobowiązują się współpracować we wzmacnianiu integracji i współpracy regionalnej, szczególnie między państwami SADC UPG, w kwestiach dotyczących barier technicznych w handlu.

3. Strony zobowiązują się tworzyć i wzmacniać zdolności techniczne państw SADC UPG w dziedzinie barier technicznych w handlu.

Artykuł 50

Zakres stosowania i definicje

1. Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się do przepisów technicznych, norm i procedur oceny zgodności, jak zdefiniowano w Porozumieniu TBT, w takim zakresie, w jakim wpływają one na handel objęty niniejszą Umową.

2. Dla celów niniejszego rozdziału obowiązują definicje zawarte w Porozumieniu TBT.

Artykuł 51

Współpraca i integracja regionalna

Strony uzgadniają, że współpraca między instytucjami krajowymi i regionalnymi zajmującymi się barierami technicznymi w handlu, zarówno w sektorze publicznym jak i prywatnym, ma istotne znaczenie dla ułatwiania handlu wewnątrzregionalnego i handlu między Stronami; z uwagi na ogólny proces integracji regionalnej Strony zobowiązują się także do współpracy w tym celu.

Artykuł 52

Przejrzystość

Strony potwierdzają zasadę przejrzystości w stosowaniu przepisów i norm technicznych zgodnie z Porozumieniem TBT.

Strony uznają znaczenie skutecznych mechanizmów konsultacyjnych, notyfikacyjnych i wymiany informacji w odniesieniu do przepisów i norm technicznych zgodnie z Porozumieniem TBT.

Artykuł 53

Środki identyfikowania, zapobiegania i znoszenia barier w handlu

Strony uzgadniają identyfikować i wdrażać te z mechanizmów wspieranych przez Porozumienie TBT, które są najbardziej odpowiednie w przypadku poszczególnych priorytetowych kwestii lub sektorów. Mechanizmy te mogą obejmować:

1) intensyfikowanie współpracy mającej na celu ułatwianie dostępu do swoich rynków poprzez podnoszenie wzajemnej wiedzy i wzajemnego zrozumienia swoich systemów w zakresie przepisów technicznych, norm, metrologii, akredytacji i oceny zgodności;

2) wymianę informacji, identyfikowanie i wdrażanie właściwych mechanizmów odpowiednich w przypadku poszczególnych kwestii i sektorów, tj. ujednolicenie z normami międzynarodowymi, poleganie na deklaracji dostawcy w zakresie zgodności, stosowanie uznanej na skalę międzynarodową akredytacji dla organów oceny zgodności jakości oraz stosowanie międzynarodowych systemów testowania i certyfikowania produktów;

3) identyfikowanie oraz realizowanie działań dotyczących przepisów technicznych oraz oceny zgodności w poszczególnych sektorach w celu zapewnienia lepszej znajomości i dostępu do swoich rynków. Sektory te zostaną wybrane w oparciu o kluczowe obszary handlu, włącznie z produktami priorytetowymi;

4) rozszerzanie współpracy oraz działań mających na celu wspieranie wdrażania praw i obowiązków w ramach Porozumienia TBT;

5) w stosowanych przypadkach opracowywanie wspólnego podejścia do technicznych praktyk regulacyjnych z uwzględnieniem kwestii takich jak przejrzystość, konsultacje, potrzeby i proporcjonalność, zastosowanie norm międzynarodowych, wymogów dotyczących oceny zgodności, zastosowanie oceny skutków i oceny ryzyka, egzekwowanie przepisów i nadzór rynku;

6) tam gdzie to możliwe i obopólnie korzystne promowanie harmonizacji w celu stosowania norm międzynarodowych oraz wykorzystanie takich norm w opracowywaniu przepisów technicznych oraz procedur oceny zgodności;

7) zobowiązanie do rozpatrzenia we właściwym czasie możliwości negocjowania porozumień o wzajemnym uznawaniu w sektorach stanowiących przedmiot wspólnego interesu gospodarczego;

8) promowanie współpracy pomiędzy Stronami oraz państwami SADC UPG, w zależności od przypadku, organizacjami odpowiedzialnymi za przepisy techniczne, metrologię, standaryzację, testowania, certyfikację, kontrole i akredytację; oraz

9) promowanie uczestnictwa państw SADC UPG w międzynarodowych organach normalizacyjnych.

Artykuł 54

Wdrożenie

Strony uznają, że Komitet ds. Handlu i Rozwoju jest właściwy w ramach niniejszego rozdziału do:

1) monitorowania i przeglądu jego wdrażania;

2) koordynowania i konsultacji w sprawach związanych z TBT;

3) identyfikowania i przeglądu sektorów i produktów priorytetowych oraz wynikających z nich priorytetowych obszarów współpracy; a także

4) w stosowanych przypadkach, do wydawania zaleceń dotyczących zmian w niniejszym rozdziale.

Artykuł 55

Budowanie zdolności oraz pomoc techniczna dotycząca barier technicznych w handlu

1. Strony uznają wagę współpracy w dziedzinie przepisów technicznych, norm, metrologii, akredytacji i procedur oceny zgodności, aby osiągnąć cele zapisane w niniejszym rozdziale;

2. Strony uznają, że współpraca w poniższych kwestiach ma znaczenie priorytetowe:

a) ustanowienie odpowiednich mechanizmów wymiany wiedzy specjalistycznej; włącznie z właściwymi szkoleniami zapewniającymi odpowiednie i trwałe kompetencje techniczne stosownych instytucji normalizacyjnych i odpowiedzialnych za ocenę zgodności w państwach SADC UPG oraz wzajemne zrozumienie między tymi organami na terytoriach Stron;

b) rozwój zdolności państw SADC UPG w obszarach przepisów technicznych, metrologii, norm, akredytacji oraz oceny zgodności również poprzez modernizację laboratoriów lub innego wyposażania lub poprzez ich instalowanie. Pod tym względem Strony uznają znaczenie wzmacniania współpracy regionalnej oraz potrzebę wzięcia pod uwagę produktów i sektorów priorytetowych;

c) opracowywanie i przyjmowanie w państwach SADC UPG zharmonizowanych przepisów technicznych, norm, metrologii, akredytacji oraz procedur oceny zgodności opartych na odpowiednich normach międzynarodowych;

d) wsparcie dla udziału państw SADC UPG w międzynarodowych działaniach normalizacyjnych, akredytacyjnych i metrologicznych; oraz

e) rozwój w państwach SADC UPG punktów informacyjnych i notyfikacyjnych dotyczących TBT.

ROZDZIAŁ 9

Środki sanitarne i fitosanitarne

Artykuł 56

Zobowiązania wielostronne

1. Strony potwierdzają swoje zasady i cele Porozumienia WTO SPS (zwanego dalej "Porozumieniem SPS"), Międzynarodowej Konwencji Ochrony Roślin (IPPC), Komisji Kodeksu Żywnościowego (CODEX Alimentarius) i Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE).

2. Zasady i cele te stanowią podstawę dla działań Stron i państw SADC UPG, w zależności od przypadku, określonych w niniejszym rozdziale.

Artykuł 57

Cele

1. Strony zgadzają się ułatwiać handel i inwestycje w państwach SADC UPG oraz pomiędzy Stronami, zapewniając jednocześnie, że wprowadzone środki stosuje się jedynie w zakresie koniecznym do ochrony zdrowia lub życia ludzi, zwierząt lub roślin zgodnie z postanowieniami Porozumienia SPS.

2. Strony zobowiązują się współpracować na rzecz wzmacniania integracji regionalnej, a szczególnie na rzecz współdziałania państw SADC UPG w kwestiach dotyczących środków sanitarnych i fitosanitarnych (zwanych dalej "środkami SPS"), oraz aby odpowiedzieć na problemy wynikające ze stosowania środków SPS w przypadku sektorów i produktów priorytetowych [5], biorąc jednocześnie należycie pod uwagę integrację regionalną.

3. W związku z powyższym Strony uzgadniają, że będą promować współpracę między oboma regionami, która ma na celu określenie odpowiednich poziomów ochrony w ramach środków SPS.

4. Strony uzgadniają stworzyć i wzmocnić zdolność techniczną państw SADC UPG do wdrażania i monitorowania środków SPS, włącznie z promowaniem większego wykorzystania norm międzynarodowych i innych kwestii dotyczących SPS.

Artykuł 58

Zakres i definicje

Do celów niniejszego rozdziału stosuje się definicje zawarte w Porozumieniu SPS oraz wykorzystywane przez międzynarodowe organy normalizacyjne, tj. Komisję Kodeksu Żywnościowego, Międzynarodową Konwencję Ochrony Roślin (IPPC) i Światową Organizację Zdrowia Zwierząt (OIE).

Artykuł 59

Właściwe organy

1. Odpowiednie organy SPS są organami właściwymi w państwach SADC UPG i po Stronie WE do wdrażania środków, o których mowa w niniejszym rozdziale.

2. Strony lub państwa SADC UPG, w zależności od przypadku, zgodnie z niniejszą Umową, informują się nawzajem o odpowiednich właściwych organach SPS oraz wszelkich zmianach w tej kwestii.

Artykuł 60

Przejrzystość

1. Strony potwierdzają zasadę przejrzystości w stosowaniu środków SPS zgodnie z Porozumieniem SPS.

2. Strony uznają znaczenie skutecznych mechanizmów konsultacyjnych, notyfikacyjnych i wymiany informacji w odniesieniu do środków SPS zgodnie z Porozumieniem SPS.

3. Strona dokonująca przywozu informuje Stronę dokonującą wywozu o wszelkich zmianach w wymogach sanitarnych i fitosanitarnych, które mogą wpływać na handel objęty zakresem niniejszego rozdziału. Strony zobowiązują się ustanowić mechanizmy wymiany takich informacji w odpowiednich przypadkach.

4. Strony będą stosować zasadę podziału na strefy lub segmentacji przy określaniu warunków przywozu, biorąc pod uwagę normy międzynarodowe. Strefy i segmenty o określonym statusie sanitarnym lub fitosanitarnym mogą być również określane i proponowane wspólnie przez Strony, oddzielnie dla każdego przypadku, tam gdzie jest to możliwe, aby uniknąć zakłóceń w handlu.

Artykuł 61

Wymiana informacji

1. Strony ustanawiają system wczesnego ostrzegania zapewniający, że państwa SADC UPG będą informowane z wyprzedzeniem o nowych środkach SPS wprowadzanych przez WE, które mogą wpływać na wywóz z państw SADC UPG do UE. System ten, w stosownych przypadkach, jest oparty na istniejących mechanizmach.

2. W zależności od przypadku państwa Strony lub SADC UPG zgadzają się współpracować nad dalszym rozwojem sieci nadzoru epidemiologicznego chorób zwierzęcych oraz w dziedzinie zdrowia roślin. Strony będą wymieniać informacje na temat występowania szkodników, które stanowią znane i bezpośrednie zagrożenie dla drugiej Strony.

Artykuł 62

Wdrożenie

Strony uznają, że Komitet ds. Handlu i Rozwoju jest właściwy zgodnie z niniejszym rozdziałem w zakresie:

1) monitorowania i przeglądu jego wdrażania;

2) doradztwa i wydawania zaleceń dla jego wdrażania w celu osiągnięcia celów niniejszego rozdziału;

3) organizowania forum dla dyskusji i wymiany informacji oraz dla współpracy;

4) w stosowanych przypadkach, wydawania zaleceń dotyczących zmian w niniejszym rozdziale;

5) przeglądu sektorów i produktów priorytetowych oraz wynikających z nich priorytetowych obszarów współpracy;

6) wzmacniania współpracy dotyczącej rozwoju, stosowania i egzekwowania środków SPS; oraz

7) wszelkich innych spraw z nim związanych.

Artykuł 63

Konsultacje

Jeżeli jedna ze Stron lub którekolwiek z państw SADC UPG, w zależności od przypadku, stwierdzi, że druga Strona wprowadziła środki, które mogą wpłynąć lub wpłynęły na dostęp do jej rynku, zostaną podjęte odpowiednie konsultacje w celu uniknięcia niepotrzebnych opóźnień oraz znalezienia właściwego rozwiązania zgodnego z Porozumieniu WTO SPS. W związku z powyższym Strony wymieniają nazwy i adresy punków kontaktowych, dysponujących wiedzą sanitarną i fitosanitarną, w celu ułatwienia komunikacji i wymiany informacji.

Artykuł 64

Współpraca, budowanie zdolności i pomoc techniczna w zakresie środków sanitarnych i fitosanitarnych.

1. Strony zgadzają się promować współpracę pomiędzy instytucjami państw SADC UPG i odpowiednimi instytucjami Strony WE.

2. Strony zgadzają się współpracować na rzecz ułatwiania regionalnej harmonizacji środków między państwami SADC UPG oraz na rzecz rozwoju właściwych ram prawnych i polityk w państwach SADC UPG, wzmacniając tym samym handel i inwestycje w regionie.

3. Strony uznają, że współpraca w poniższych kwestiach ma znaczenie priorytetowe:

a) budowanie w sektorze publicznym i prywatnym w państwach SADC UPG zdolności technicznych umożliwiających kontrole sanitarne i fitosanitarne, włącznie ze szkoleniami i organizowaniem spotkań informacyjnych dotyczących inspekcji, certyfikacji, nadzoru i kontroli;

b) budowanie zdolności państw SADC UPG umożliwiających utrzymywanie i rozszerzanie ich możliwości dostępu do rynku;

c) budowanie zdolności w celu zagwarantowania, że wprowadzone środki nie stanowią niepotrzebnych przeszkód w handlu, uznając prawa Stron do określania własnych odpowiednich poziomów ochrony;

d) wzmocnienie zdolności technicznych dla wdrażania i monitorowania środków SPS, włącznie z promowaniem większego wykorzystania norm międzynarodowych;

e) promowanie współpracy we wdrażaniu Porozumienia SPS, zwłaszcza wzmocnienie punków notyfikacyjnych i informacyjnych w państwach SADC UPG, jak również inne kwestie związane z odpowiednimi międzynarodowymi organami normalizacyjnymi;

f) rozwój zdolności w dziedzinie analizy ryzyka, harmonizacji, zgodności, badań, certyfikacji, monitorowania pozostałości, identyfikowalności oraz akredytacji, włącznie z modernizacją lub instalowaniem laboratoriów i innego wyposażenia, aby pomóc państwom SADC UPG w spełnianiu norm międzynarodowych. Pod tym względem Strony uznają znaczenie wzmacniania współpracy regionalnej oraz potrzebę wzięcia pod uwagę produktów i sektorów priorytetowych określonych zgodnie z niniejszym rozdziałem; oraz

g) wsparcie dla uczestnictwa państw SADC UPG w odpowiednich międzynarodowych organach normalizacyjnych.

Dodatek I A

Priorytetowe produkty i sektory podlegające harmonizacji w państwach SADC UPG

Ryby, produkty rybołówstwa, produkty akwakultury, świeże lub przetworzone

Bydło, owce i drób

Świeże mięso

Przetworzone produkty mięsne

Zboża

Warzywa i przyprawy

Nasiona oleiste

Orzechy kokosowe

Kopra

Nasiona bawełny

Orzechy ziemne

Maniok

Piwo, soki owocowe

Owoce świeże lub konserwowane

Dodatek I B

Priorytetowe produkty i sektory w zakresie wywozu z państw SADC UPG do Wspólnoty

Ryby, produkty rybołówstwa i produkty akwakultury, świeże lub przetworzone

Wołowina i produkty z wołowiny

Pozostałe produkty mięsne

Owoce i orzechy

Warzywa

Kwiaty cięte

Kawa

Cukier

TYTUŁ III

PŁATNOŚCI BIEŻĄCE I PRZEPŁYW KAPITAŁU

ROZDZIAŁ 10

Artykuł 65

Płatności bieżące

1. Z zastrzeżeniem postanowień art. 66 niniejszej Umowy, państwa SADC UPG i Strona WE zobowiązują się nie nakładać żadnych ograniczeń i umożliwiać wszelkie płatności dotyczące transakcji bieżących w walucie w pełni wymienialnej, dokonywane między rezydentami Strony WE a rezydentami państw SADC UPG.

2. Państwa SADC UPG mogą wprowadzić niezbędne środki gwarantujące, że postanowienia ust. 1 niniejszego artykułu, które liberalizują płatności bieżące, nie są wykorzystywane przez ich rezydentów do niezgodnych z prawem przepływów kapitałowych.

Artykuł 66

Środki ochronne

1. Jeżeli w wyjątkowych okolicznościach płatności i przepływ kapitału między Stronami powodują lub mogą spowodować poważne trudności w funkcjonowaniu polityki pieniężnej lub polityki kursowej jednego bądź kilku państw SADC UPG lub jednego bądź kilku państw członkowskich Unii Europejskiej, Strona WE lub zainteresowane państwo SADC UPG mogą podjąć środki ochronne, które są absolutnie niezbędne, w odniesieniu do przepływu kapitału na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy.

2. Wspólna Rada zostaje bezzwłocznie poinformowana o wprowadzeniu wszelkich środków ochronnych, oraz w możliwie najkrótszym terminie o harmonogramie ich zniesienia.

TYTUŁ IV

ROZDZIAŁ 11

Postęp w negocjacjach dotyczących pełnej UPG

Artykuł 67

Drugi etap negocjacji

Strony uzgadniają kontynuować negocjacje w 2008 r., aby rozszerzyć zakres niniejszej Umowy. Do celów niniejszego tytułu, w skład państw SADC UPG wchodzą Botswana, Lesotho, Mozambik i Suazi. Pozostałe państwa SADC UPG mogą dołączyć do procesu negocjacyjnego na podobnych zasadach. W tym celu powiadamiają one pisemnie Stronę WE oraz pozostałe państwa SADC UPG.

1. Handel usługami

a) Strony uznają rosnące znaczenie handlu usługami dla rozwoju swoich gospodarek oraz potwierdzają swoje prawa i obowiązki w ramach Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS).

b) Nie później niż 31 grudnia 2008 r. Strony zakończą negocjacje w sprawie liberalizacji usług w oparciu o:

(i) harmonogram liberalizacji dla jednego sektora usług na każdego uczestniczącego państwa SADC UPG;

(ii) zobowiązanie do utrzymania status quo określonego w art. V ust. 1 lit. b) pkt (ii) GATS dla wszystkich sektorów usług; oraz

(iii) porozumienie w sprawie negocjowania stopniowej liberalizacji obejmującej znaczącą liczbę sektorów w okresie trzech lat od zawarcia pełnej UPG.

2. Współpraca w dziedzinie usług

a) Strony uznają, że budowanie zdolności w dziedzinie handlu może wspomóc rozwój działalności gospodarczej, w szczególności w sektorach usługowych. W tym celu Strona WE zgadza się wspierać budowanie zdolności, aby wzmacniać ramy prawne zaangażowanych państw SADC UPG.

b) Do czasu podjęcia niezbędnych ustaleń dla liberalizacji handlu usługami Strony określą szczegółowe cele współpracy oraz zasady i procedury, które będą towarzyszyć liberalizacji handlu.

3. Inwestycje

Strony zgadzają się przeprowadzić negocjacje w sprawie rozdziału dotyczącego inwestycji, biorąc pod uwagę właściwe postanowienia Protokołu SADC w sprawie finansów i inwestycji, nie później niż 31 grudnia 2008 r.

4. Współpraca w dziedzinie inwestycji

Strona WE zgadza się dostarczyć właściwą pomoc techniczną, aby ułatwić negocjacje i wykonanie rozdziału w sprawie inwestycji.

5. Współpraca w dziedzinie zamówień publicznych

Strona WE zgadza się współpracować w celu wzmocnienia regionalnych zdolności w dziedzinie konkurencji i zamówień publicznych. Negocjacje będą mogły zostać zaplanowane dopiero po osiągnięciu odpowiednich zdolności regionalnych.

CZĘŚĆ III

ROZDZIAŁ 12

Unikanie i rozstrzyganie sporów

Artykuł 68

Cel

Celem postanowień niniejszej części jest unikanie lub rozstrzyganie sporów pomiędzy Stronami.

Artykuł 69

Zakres stosowania

1. Postanowienia niniejszej części mają zastosowanie w przypadku wszelkich sporów dotyczących interpretacji i stosowania niniejszej Umowy, chyba że w niniejszej Umowie wyraźnie zaznaczono inaczej.

2. Niezależnie od postanowień ust. 1, procedura określona w art. 98 umowy z Kotonu ma zastosowanie w przypadku sporów dotyczących finansowania współpracy na rzecz rozwoju pomiędzy państwami SADC UPG i Stroną WE.

Sekcja I

Konsultacje i mediacje

Artykuł 70

Konsultacje

1. Strony dokładają wszelkich starań, by rozwiązać wszelkie spory, o których mowa w art. 69, poprzez podejmowanie konsultacji prowadzonych w dobrej wierze w celu znalezienia polubownego rozwiązania.

2. W celu przeprowadzenia konsultacji Strona przesyła drugiej Stronie pisemny wniosek, którego kopię przekazuje się Komitetowi ds. Handlu i Rozwoju, z określeniem spornego środka oraz postanowień Umowy, z którym w opinii Strony środek ten jest niezgodny.

3. Konsultacje przeprowadza się w ciągu 40 dni od daty otrzymania wniosku. Konsultacje uznaje się za zakończone w ciągu 60 dni od daty otrzymania wniosku, chyba że obie Strony postanawiają je kontynuować. Wszystkie informacje ujawnione podczas konsultacji są poufne.

4. Konsultacje w sprawach pilnych, w tym dotyczących towarów nietrwałych lub sezonowych, przeprowadza się w ciągu 15 dni od daty otrzymania wniosku i uznaje się za zakończone w ciągu 30 dni od daty otrzymania wniosku.

5. Jeśli w terminie określonym w ust. 3 lub w stosownych przypadkach w ust. 4 konsultacje nie odbyły się, lub po ich zakończeniu nie osiągnięto porozumienia w sprawie wspólnie uzgodnionego rozwiązania, wówczas Strona wnosząca skargę może bezpośrednio wnioskować o powołanie zespołu arbitrażowego zgodnie z art. 73.

Artykuł 71

Mediacje

1. Jeśli w wyniku konsultacji nie osiągnięto wspólnie uzgodnionego rozwiązania, wówczas Strony mogą, za obopólną zgodą, odwołać się do mediatora. O ile Strony nie postanowią inaczej, zakres objęty mediacjami ogranicza się do sprawy, której dotyczy wniosek o konsultacje.

2. Opinia mediatora może zawierać zalecenie dotyczące tego jak rozstrzygnąć spór, zgodne z postanowieniami niniejszej Umowy. Opinia mediatora nie ma charakteru wiążącego.

3. Postępowanie obejmujące mediację, w szczególności wszystkie ujawnione informacje oraz stanowiska, jakie Strony zajęły podczas postępowania, są poufne.

Sekcja II

Procedury rozstrzygania sporów - procedura arbitrażowa

Artykuł 72

Wszczęcie procedury arbitrażowej

1. W przypadku gdy Stronom nie uda się rozstrzygnąć sporu w drodze konsultacji przewidzianych w art. 70 lub w drodze mediacji przewidzianej w art. 71, Strona skarżąca może złożyć wniosek o powołanie zespołu arbitrażowego.

2. Wniosek o powołanie zespołu arbitrażowego przedkłada się na piśmie Stronie, przeciwko której wysunięto zarzut, oraz Komitetowi ds. Handlu i Rozwoju. Strona skarżąca określa w swoim wniosku sporne środki oraz wyjaśnia, w jaki sposób środki te naruszają postanowienia niniejszej Umowy.

Artykuł 73

Powołanie zespołu arbitrażowego

1. W skład zespołu arbitrażowego wchodzi trzech arbitrów.

2. W ciągu dziesięciu dni od daty otrzymania wniosku o powołanie zespołu arbitrażowego każda Strona sporu powołuje jednego arbitra. W ciągu 20 dni od daty otrzymania wniosku o powołanie zespołu arbitrażowego, arbitrzy ci powołują trzeciego arbitra, który przewodniczy zespołowi arbitrażowemu. Przewodniczący nie może być obywatelem żadnej ze Stron, ani stałym rezydentem na terytorium Stron.

3. Jeżeli w ciągu 20 dni nie dojdzie do powołania wszystkich trzech arbitrów, lub jeżeli w ciągu dziesięciu dni od powołania trzeciego arbitra jedna ze Stron przedłoży Komitetowi ds. Handlu i Rozwoju uzasadnione zastrzeżenie co do wybranego arbitra, każda ze Stron może zwrócić się z wnioskiem do przewodniczącego Komitetu ds. Handlu i Rozwoju, lub do osoby przez niego delegowanej, o wybranie losowo z listy przyjętej zgodnie z art. 87 niniejszej Umowy wszystkich trzech członków, jednego z osób zaproponowanych przez Stronę skarżącą, jednego z osób zaproponowanych przez Stronę, przeciwko której wysunięto zarzut, i jednego z osób wybranych przez Strony do pełnienia roli przewodniczącego. W przypadku gdy Strony porozumieją się co do jednego lub większej liczby członków zespołu arbitrażowego, pozostałych członków wyznacza się zgodnie z procedura opisaną w niniejszym ustępie.

4. Przewodniczący Komitetu ds. Handlu i Rozwoju lub osoba przez niego delegowana wyznacza arbitrów w ciągu pięciu dni od otrzymania wniosku złożonego przez jedną ze Stron, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu. Wyboru dokonuje się w obecności przedstawiciela każdej ze Stron.

5. Za datę powołania zespołu arbitrażowego uznaje się dzień ostatecznego wyznaczenia trzech arbitrów.

Artykuł 74

Okresowe sprawozdanie zespołu arbitrażowego

Zespół arbitrażowy przekazuje Stronom sprawozdanie okresowe zawierające zarówno część opisową, jak i jego ustalenia i wnioski, zasadniczo nie później niż w ciągu 120 dni od daty jego powołania. W sprawach pilnych okres ten skraca się do 60 dni. Każda ze Stron może na piśmie złożyć do zespołu arbitrażowego swoje komentarze dotyczące szczegółowych aspektów sprawozdania w ciągu 15 dni od jego notyfikacji.

Artykuł 75

Decyzja zespołu arbitrażowego

1. W ciągu 150 dni od daty powołania zespołu arbitrażowego powiadamia on o swojej decyzji Strony oraz Komitet ds. Handlu i Rozwoju. Jeżeli zespół uzna, że nie zdoła dotrzymać tego terminu, przewodniczący zespołu arbitrażowego zobowiązany jest powiadomić o tym na piśmie Strony oraz Komitet ds. Handlu i Rozwoju, podając przyczyny opóźnienia oraz przewidywany termin zakończenia prac. W każdym przypadku decyzję należy wydać nie później niż w ciągu 180 dni od daty powołania zespołu arbitrażowego.

2. W sprawach pilnych, włączając w to przypadki związane z towarami nietrwałymi i sezonowymi, zespół arbitrażowy czyni wszystko, co w jego mocy, aby wydać decyzję w ciągu 90 dni od daty jego powołania. Jeżeli zespół arbitrażowy uzna daną sprawę za pilną, może wydać decyzję wstępną w ciągu dziesięciu dni od daty jego powołania.

3. Każda ze Stron może złożyć do zespołu arbitrażowego wniosek o wydanie zalecenia co do sposobu, w jaki Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, lub, w zależności od przypadku, właściwe państwo SADC UPG, może przywrócić zgodność swoich działań z postanowieniami Umowy.

Sekcja III

Zgodność

Artykuł 76

Wykonanie decyzji zespołu arbitrażowego

Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, lub, w zależności od przypadku, właściwe państwo SADC UPG, podejmuje wszelkie środki niezbędne do wykonania decyzji zespołu arbitrażowego; Strony dołożą wszelkich starań, by ustalić rozsądnie krótki czas na wykonanie tej decyzji.

Artykuł 77

Rozsądnie krótki czas na wykonanie decyzji

1. Nie później niż 30 dni po przekazaniu Stronom decyzji zespołu arbitrażowego, Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, powiadamia Stronę skarżącą oraz Komitet ds. Handlu i Rozwoju, o rozsądnie krótkim czasie, który będzie potrzebować na zastosowanie się do decyzji zespołu arbitrażowego.

2. Po otrzymaniu decyzji przez Stronę, przeciwko której wysunięto zarzut, Strony starają się porozumieć, co do określenia takiego, rozsądnie krótkiego czasu. Jeżeli Strony nie mogą się porozumieć co do rozsądnie krótkiego czasu, w którym należy zastosować się do decyzji zespołu arbitrażowego, Strona skarżąca składa w ciągu 30 dni od otrzymania decyzji, o której mowa w ust. 1, pisemny wniosek do zespołu arbitrażowego w celu ustalenia długości rozsądnie krótkiego czasu. O złożeniu takiego wniosku należy powiadomić jednocześnie drugą Stronę oraz Komitet ds. Handlu i Rozwoju. W ciągu 30 dni od daty otrzymania wniosku zespół arbitrażowy powiadamia o swojej decyzji Strony oraz Komitet ds. Handlu i Rozwoju.

3. Ustalając długość rozsądnie krótkiego czasu, zespół arbitrażowy bierze pod uwagę okres czasu niezbędny Stronie, przeciwko której wysunięto zarzut, lub, w zależności od przypadku, państwu SADC UPG, do wprowadzenia w zwykłych okolicznościach środków prawnych lub administracyjnych porównywalnych do tych, które Strona skarżąca lub, w zależności od przypadku, państwo SADC UPG, określiły jako niezbędne do wykonania decyzji. Zespół arbitrażowy bierze również pod uwagę ograniczone zdolności oraz różne poziomy rozwoju, które mogą mieć wpływ na proces wdrażania niezbędnych środków.

4. Jeżeli zespół arbitrażowy w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się procedurę określoną w art. 73 niniejszej Umowy. Termin przekazania decyzji wynosi 45 dni od daty otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 2 niniejszego artykułu.

5. Rozsądnie krótki czas może zostać przedłużony za zgodą Stron sporu.

Artykuł 78

Przegląd środków podjętych w celu wykonania decyzji zespołu arbitrażowego

1. Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, przed upływem rozsądnie krótkiego czasu powiadamia drugą Stronę oraz Komitet ds. Handlu i Rozwoju o wszelkich środkach, które podjęła w celu wykonania decyzji zespołu arbitrażowego.

2. W przypadku braku porozumienia miedzy Stronami co do zgodności środka zgłoszonego na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu z postanowieniami niniejszej Umowy, Strona skarżąca może wystąpić z pisemnym wnioskiem do zespołu arbitrażowego o wydanie decyzji w tej sprawie. Wniosek taki określa przedmiotowe środki oraz wyjaśnia, w jaki sposób środki te naruszają postanowienia niniejszej Umowy. Zespół arbitrażowy przekazuje swoją decyzję w ciągu 90 dni od daty otrzymania takiego wniosku. W sprawach pilnych, w tym w przypadkach związanych z towarami nietrwałymi i sezonowymi, zespół arbitrażowy przekazuje swoją decyzję w ciągu 45 dni od daty otrzymania wniosku.

3. Jeżeli zespół arbitrażowy w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się procedurę określoną w art. 73 niniejszej Umowy. Termin przekazania decyzji wynosi 105 dni od daty otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 2 niniejszego artykułu.

Artykuł 79

Tymczasowe środki zaradcze w przypadku niewykonania decyzji

1. Jeżeli przed upływem rozsądnie krótkiego czasu Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, nie powiadomi o podjęciu środków służących wykonaniu decyzji zespołu arbitrażowego, lub jeżeli zespół arbitrażowy uzna, że środek zgłoszony na podstawie art. 78 ust. 1 jest sprzeczny z postanowieniami niniejszej Umowy, Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, lub, w zależności od przypadku, właściwe państwo SADC UPG, jest zobowiązana(-e) do przedstawienia propozycji rekompensaty. Rekompensata taka może składać się, w całości lub częściowo, z rekompensaty finansowej, jakkolwiek żadne z postanowień niniejszej Umowy nie zobowiązuje Strony, przeciwko której wysunięto zarzut, lub, w zależności od przypadku, odpowiedniego państwa SADC UPG, do zaoferowania takiej rekompensaty finansowej.

2. Jeżeli w ciągu 30 dni od upłynięcia rozsądnie krótkiego okresu czasu lub od wydania decyzji zespołu arbitrażowego na mocy art. 78 stwierdzającej, że dany środek jest sprzeczny z postanowieniami niniejszej Umowy, Strony nie dojdą do porozumienia co do rodzaju rekompensaty, Strona skarżąca uzyskuje prawo, po wcześniejszym powiadomieniu drugiej Strony, do wprowadzenia odpowiednich środków. Środki takie mogą być wprowadzone przez Stronę skarżącą, lub, w zależności od przypadku, przez odpowiednie państwo SADC UPG.

3. Czyniąc to, Strona skarżąca lub, w zależności od przypadku, odpowiednie państwo SADC UPG, dokłada starań, by wybrać środki proporcjonalne do naruszenia, które w najmniejszym stopniu wpływają na osiągnięcie celów niniejszej Umowy, oraz bierze pod uwagę ich wpływ na gospodarkę Strony, przeciwko której wysunięto zarzut, oraz poszczególnych państw SADC UPG.

4. Jeżeli przed upływem rozsądnie krótkiego czasu Strona WE nie powiadomi o podjęciu środków służących wykonaniu decyzji zespołu arbitrażowego, lub jeżeli organ ten uzna, że środki zgłoszone na podstawie art. 78 ust. 1 są sprzeczne ze zobowiązaniami nałożonymi na tę Stronę na mocy niniejszej Umowy, a Strona skarżąca zapewnia, że wprowadzenie odpowiedniego środka spowodowałoby znaczące szkody w jej gospodarce, Strona WE rozważy zaoferowanie rekompensaty finansowej.

5. Strona WE zachowuje stosowny umiar w żądaniu rekompensaty lub wprowadzaniu odpowiednich środków zgodnie z ust. 1 lub 2 niniejszego artykułu.

6. Rekompensata lub wprowadzenie odpowiednich środków ma charakter tymczasowy i stosuje się je jedynie do czasu wycofania środka uznanego za sprzeczny z postanowieniami niniejszej Umowy lub do czasu zmiany takiego środka w sposób zapewniający jego zgodność z tymi postanowieniami, lub też do czasu rozstrzygnięcia sporu przez Strony.

Artykuł 80

Ocena środków podjętych w celu wykonania decyzji po wprowadzeniu odpowiednich środków

1. Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, powiadamia drugą Stronę oraz Komitet ds. Handlu i Rozwoju o środkach podjętych w celu wykonania decyzji zespołu arbitrażowego oraz o wniosku o zakończenie stosowania przez Stronę skarżącą lub, w zależności od przypadku, odpowiednie państwo SADC UPG, odpowiednich środków.

2. Jeżeli Strony w ciągu 30 dni od daty takiego powiadomienia nie osiągną porozumienia w kwestii zgodności zgłoszonego środka z postanowieniami niniejszej Umowy, Strona skarżąca może zwrócić się do zespołu arbitrażowego z pisemnym wnioskiem o wydanie decyzji w tej sprawie. O złożeniu takiego wniosku powiadamia się jednocześnie drugą Stronę oraz Komitet. W ciągu 45 dni od daty złożenia wniosku zespół arbitrażowy powiadamia Strony oraz Komitet o swojej decyzji. Uznawszy, że środek podjęty w celu wykonania decyzji jest sprzeczny z postanowieniami niniejszej Umowy, zespół arbitrażowy ustala, czy Strona skarżąca lub, w zależności od przypadku, właściwe państwo SADC UPG, może utrzymać stosowanie odpowiednich środków. Jeśli zespół arbitrażowy uzna, że środki podjęte w celu wykonania decyzji są zgodne z postanowieniami niniejszej Umowy, stosowanie odpowiednich środków należy zakończyć.

3. Jeżeli zespół arbitrażowy w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się procedurę określoną w art. 73 niniejszej Umowy. Termin przekazania decyzji wynosi 60 dni od daty otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 2 niniejszego artykułu.

Sekcja IV

Postanowienia wspólne

Artykuł 81

Wspólnie uzgodnione rozwiązanie

Strony mogą w dowolnym momencie wspólnie uzgodnić rozwiązanie sporu, o którym mowa w niniejszym rozdziale. O takim rozwiązaniu powiadamiają one Komitet ds. Handlu i Rozwoju. Po przyjęciu wspólnie uzgodnionego rozwiązania procedurę rozstrzygania sporów należy zakończyć.

Artykuł 82

Regulamin wewnętrzny oraz kodeks postępowania

1. W terminie do 1 lipca 2008 r. Strony ustalają regulamin wewnętrzny oraz kodeks postępowania, który zostaje następnie przyjęty przez Wspólną Radę. Regulamin wewnętrzny reguluje kwestie upublicznienia posiedzeń zespołu arbitrażowego.

2. Posiedzenia zespołu arbitrażowego są otwarte dla publiczności zgodnie z regulaminem, chyba że zespół arbitrażowy na własny wniosek lub na wniosek Stron postanowi inaczej. Zespół arbitrażowy spotyka się na sesjach zamkniętych, w przypadkach gdy wnioski lub dowody Stron zawierają informacje poufne.

Artykuł 83

Informacje i porady techniczne

Zespół arbitrażowy na wniosek jednej ze Stron lub z własnej inicjatywy może z dowolnego źródła, w tym również od Stron zaangażowanych w spór, uzyskać informacje, jakie uzna za stosowne dla postępowania arbitrażowego. Zespół arbitrażowy w razie potrzeby ma także prawo zwrócić się o opinię do specjalistów. Zainteresowane podmioty mogą składać zespołowi arbitrażowemu raporty amicus curiae zgodnie z regulaminem wewnętrznym. Wszelkie uzyskane w ten sposób informacje należy ujawnić Stronom sporu, dając im możliwość zgłoszenia swoich uwag.

Artykuł 84

Języki oświadczeń

1. Wszelkie oświadczenia Stron w formie pisemnej i ustnej składane są w dowolnym języku urzędowym Stron.

2. Strony dokładają wszelkich starań, by ustalić wspólny język roboczy, który będzie stosowany podczas szczególnych postępowań podlegających niniejszej części. Jeżeli Strony nie są w stanie porozumieć się w kwestii wspólnego języka roboczego, każda ze Stron organizuje i ponosi koszty tłumaczenia oświadczeń pisemnych oraz tłumaczenia ustnego podczas posiedzeń na język, który wybrała Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, o ile jest to urzędowy język tej Strony. Strona WE, dążąc do porozumienia w sprawie wspólnego języka roboczego, bierze pod uwagę potencjalny wpływ takich kosztów na państwa SADC UPG.

Artykuł 85

Zasady interpretacji

Zespół arbitrażowy rozstrzyga spory zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy oraz zgodnie z zasadami wykładni międzynarodowego prawa publicznego, w tym zgodnie z zasadami zawartymi w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów. Decyzje zespołu arbitrażowego nie mogą rozszerzać ani ograniczać praw i obowiązków przewidzianych w niniejszej Umowie.

Artykuł 86

Decyzje zespołu arbitrażowego

1. Zespół arbitrażowy dokłada wszelkich starań, aby decyzje podejmowane były w drodze konsensu. Jednak w przypadku, gdy decyzja nie może być podjęta w drodze konsensu, sprawa będąca przedmiotem decyzji rozstrzygana jest większością głosów.

2. W decyzji podaje się fakty ustalone w sprawie, odniesienia do odpowiednich postanowień niniejszej Umowy oraz uzasadnienie ustaleń i wniosków. Komitet ds. Handlu i Rozwoju podaje decyzje zespołu arbitrażowego do wiadomości publicznej, chyba że postanowi inaczej.

Artykuł 87

Lista arbitrów

1. Komitet ds. Handlu i Rozwoju nie później niż w ciągu trzech miesięcy od daty tymczasowego stosowania niniejszej Umowy sporządzi listę 21 osób chcących i mogących pełnić rolę arbitra. Każda ze Stron wybiera osiem osób mogących pełnić funkcję arbitra. Strony ustalają także wspólnie listę pięciu osób mających pełnić rolę przewodniczącego zespołu arbitrażowego, niebędących obywatelami żadnej ze Stron. Komitet zapewnia, że na liście znajduje się zawsze liczba osób przewidziana w niniejszym artykule.

2. Arbitrzy posiadają specjalistyczną wiedzę lub doświadczenie w dziedzinie prawa i handlu międzynarodowego. Są to osoby niezależne, działające w imieniu własnym, niedziałające na polecenie żadnego rządu czy organizacji; oraz niepowiązane z rządem żadnej ze Stron, a ich postępowanie powinno być zgodne z kodeksem postępowania, znajdującym się w załączniku do regulaminu.

3. Komitet może sporządzić dodatkową listę 15 osób posiadających fachową wiedzę sektorową w zakresie szczególnych zagadnień objętych niniejszą Umową. W przypadku odwołania się do procedury wyznaczania członków, o której mowa w art. 73 ust. 2 niniejszej Umowy, przewodniczący Komitetu może skorzystać z takiej listy sektorowej za zgodą obu Stron.

Artykuł 88

Związek ze zobowiązaniami WTO

1. Zespoły arbitrażowe ustanowione na mocy niniejszej Umowy nie orzekają w sporach dotyczących praw i obowiązków Stron lub, w zależności od przypadku, państw SADC UPG, wynikających z Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO).

2. Odwołanie do postanowień niniejszej Umowy dotyczących rozstrzygania sporów pozostaje bez uszczerbku dla ewentualnych działań w ramach WTO, w tym również działań z zakresu rozstrzygania sporów. Jeżeli jednak jedna ze Stron lub, w zależności od przypadku, odpowiednie państwo SADC UPG, w odniesieniu do konkretnego środka wszczęło postępowanie o rozstrzygnięcie sporu zgodnie z niniejszą Umową lub zgodnie z Porozumieniem WTO, do czasu zakończenia tego postępowania nie może ono wszcząć innego postępowania o rozstrzygnięcie sporu w odniesieniu do tego samego środka. Na potrzeby niniejszego ustępu postępowanie w sprawie rozstrzygania sporu na mocy Porozumienia WTO uznaje się za rozpoczęte z chwilą wniesienia przez jedną ze Stron lub, w zależności od przypadku, odpowiednie państwo SADC UPG, wniosku o ustanowienie zespołu arbitrażowego na mocy art. 6 Uzgodnienia w sprawie zasad i procedur regulujących rozstrzyganie sporów WTO.

3. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie wyklucza możliwości wprowadzenia zawieszenia zobowiązań przez jedną ze Stron lub państwo SADC UPG, jeżeli zezwala na to Organ Rozstrzygania Sporów WTO.

Artykuł 89

Terminy

1. Wszystkie terminy określone w części III niniejszej Umowy, łącznie z terminami dotyczącymi przekazywania decyzji przez zespół arbitrażowy, liczy się w dniach kalendarzowych od dnia następującego po dokonaniu czynności lub wystąpieniu faktu, do którego się odnoszą.

2. Każdy termin, o którym mowa w niniejszej części, można przedłużyć za obopólnym porozumieniem Stron.

CZĘŚĆ IV

ROZDZIAŁ 13

Wyjątki ogólne

Artykuł 90

Ogólna klauzula wyjątkowa

Pod warunkiem że środki takie nie są stosowane w sposób stanowiący arbitralną lub nieuzasadnioną dyskryminację pomiędzy Stronami, w których panują podobne warunki, albo ukrytego ograniczenia dla handlu towarami, usługami lub dla zatrudnienia, żadnego z postanowień niniejszej Umowy nie traktuje się jako przeszkody utrudniającej wprowadzenie i stosowanie przez Strony lub państwa SADC UPG środków:

a) niezbędnych dla ochrony moralności publicznej lub utrzymania porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego lub;

b) niezbędnych dla zapewnienia przestrzegania ustaw i przepisów, które nie są sprzeczne z postanowieniami niniejszej Umowy, łącznie z tymi odnoszącymi się do egzekwowania prawa celnego, ochrony praw własności intelektualnej oraz zapobiegania oszustwom lub;

c) niezbędnych dla zapewnienia przestrzegania ustaw i przepisów, które nie są sprzeczne z postanowieniami niniejszej Umowy, łącznie z tymi odnoszącymi się do:

(i) zapobiegania oszustwom i działaniom podstępnym lub postępowania ze skutkami niewykonania umów;

(ii) ochrony życia prywatnego osób w zakresie przetwarzania i rozpowszechniania danych osobowych oraz ochrony poufności ich osobistych akt i rachunków;

(iii) bezpieczeństwa; lub

d) odnoszących się do przywozu lub wywozu złota lub srebra; lub

e) odnoszących się do ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej; lub

f) odnoszących się do zachowania ograniczonych zasobów naturalnych, o ile środki te wprowadzane są w powiązaniu z ograniczeniami dotyczącymi krajowej produkcji lub konsumpcji towarów, krajowego świadczenia lub konsumpcji usług oraz inwestorów krajowych; lub

g) odnoszących się do produktów pracy więźniów; lub

h) niezgodnych z art. 36 niniejszej Umowy, pod warunkiem, że zróżnicowane traktowanie ma na celu zapewnienie skutecznego lub sprawiedliwego opodatkowania lub poboru podatków bezpośrednich w odniesieniu do działalności gospodarczej lub inwestorów drugiej Strony.

Artykuł 91

Wyjątki ze względów bezpieczeństwa

1. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie jest traktowane jako:

a) wymagające od Strony WE lub państwa SADC UPG dostarczenia jakichkolwiek informacji, których ujawnienie uważa się za sprzeczne z podstawowymi interesami bezpieczeństwa;

b) uniemożliwiające Stronie WE lub państwu SADC UPG przeprowadzenie jakiegokolwiek działania uznanego za niezbędne dla ochrony jego podstawowych interesów bezpieczeństwa:

(i) odnoszącego się do materiałów rozszczepialnych i materiałów do syntezy jądrowej lub materiałów służących do ich uzyskania;

(ii) odnoszącego się do działalności gospodarczej prowadzonej bezpośrednio lub pośrednio w celu dostaw dla sił zbrojnych lub ich zaopatrzenia;

(iii) odnoszącego się do zamówień rządowych niezbędnych dla bezpieczeństwa narodowego lub dla celów obronności państwa; lub

(iv) podjętego w czasie wojny lub w obliczu innego zagrożenia w stosunkach międzynarodowych; lub

c) uniemożliwiające Stronie WE lub państwu SADC UPG podjęcie jakiegokolwiek działania w celu wywiązania się z obowiązków w ramach Karty Narodów Zjednoczonych dla utrzymania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego.

2. Komitet ds. Handlu i Rozwoju jest informowany, w możliwie najpełniejszym zakresie, o środkach stosowanych na mocy ust. 1 lit. b) i c) oraz o ich wygaśnięciu.

Artykuł 92

Opodatkowanie

1. Żadne z postanowień niniejszej Umowy lub innych uzgodnień przyjętych na mocy niniejszej Umowy nie jest traktowane jako przeszkoda utrudniająca Stronie WE lub państwu SADC UPG, przy stosowaniu odpowiednich przepisów własnego ustawodawstwa podatkowego, zróżnicowane traktowanie podatników znajdujących się w odmiennej sytuacji, w szczególności pod względem ich miejsca zamieszkania lub miejsca, gdzie inwestują swój kapitał.

2. Żadne z postanowień niniejszej Umowy lub innych uzgodnień przyjętych na mocy niniejszej Umowy nie jest traktowane jako przeszkoda utrudniająca wprowadzenie lub egzekwowanie przez Strony jakiegokolwiek środka mającego na celu zapobieganie unikaniu lub uchylaniu się od płacenia podatków wynikających z postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowywania lub innych porozumień podatkowych lub krajowego ustawodawstwa podatkowego.

3. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie ma wpływu na prawa i obowiązki Strony WE lub państw SADC UPG wynikające z jakiejkolwiek konwencji podatkowej. W przypadku niezgodności pomiędzy taką konwencją a niniejszą Umową, pierwszeństwo w zakresie dotyczącym niezgodności mają postanowienia konwencji.

CZĘŚĆ V

POSTANOWIENIA INSTYTUCJONALNE

ROZDZIAŁ 14

Postanowienia instytucjonalne

Artykuł 93

Ustanowienie wspólnego organu

Dla celów niniejszej Umowy ustanawia się Wspólną Radę Państw SADC UPG i WE ("Wspólna Rada"), która nadzoruje i administruje stosowaniem niniejszej Umowy.

Artykuł 94

Skład i funkcje

1. Wspólna Rada składa się z jednej strony z członków Rady Unii Europejskiej oraz właściwych członków Komisji Europejskiej lub ich przedstawicieli, a z drugiej strony z ministrów rządów państw SADC UPG lub ich przedstawicieli.

2. Bez uszczerbku dla funkcji Rady Ministrów, o których mowa w art. 15 umowy z Kotonu, Wspólna Rada posiada następujące funkcje:

a) jest odpowiedzialna za stosowanie i wdrażanie niniejszej Umowy oraz monitoruje postęp w osiąganiu jej celów;

b) bada wszelkie kwestie wynikające ze stosowania niniejszej Umowy, które są wspólnym przedmiotem zainteresowania, i które mogą wpływać na handel między Stronami;

c) analizuje wnioski i zalecenia Stron dotyczące przeglądu niniejszej Umowy;

d) wydaje odpowiednie zalecenia;

e) monitoruje rozwój integracji gospodarczej i stosunków handlowych pomiędzy Stronami;

f) monitoruje i ocenia wpływ postanowień dotyczących współpracy w ramach niniejszej Umowy na zrównoważony rozwój;

g) monitoruje i dokonuje przeglądu wszystkich kwestii objętych niniejszą Umową;

h) ustala regulamin wewnętrzny Komitetu ds. Handlu i Rozwoju;

i) monitoruje prace Komitetu ds. Handlu i Rozwoju; oraz

j) sprawuje wszystkie inne funkcje przewidziane w niniejszej Umowie.

3. Wspólna Rada może przedkładać Radzie Ministrów ustanowionej zgodnie z art. 15 umowy z Kotonu sprawozdania okresowe z funkcj