UMO WA O HANDLU I WSPÓŁ PRA CY MIĘDZY UNIĄ EUR OPEJSKĄ I EUR OPEJSKĄ 
WSPÓL NOTĄ ENER GII ATOMO WEJ, Z JEDNEJ STR ONY , A ZJEDNOCZONYM KRÓLEST WEM 
WIELKIEJ BRYTANII I IRL ANDII PÓŁNOCNEJ, Z DRUGIEJ STR ONY  PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 444/14                                                                                                                                       31.12.2020   
 
  
PREAMBUŁA  ................................ ................................ ................................ ................................ .. 20 
CZĘŚĆ PIERWSZA: POSTANOWIENIA WSPÓLNE I  INSTYTUCJONALNE  ................................ .............  23 
Tytuł I: Postanowienia ogólne  ................................ ................................ ................................ .......  23 
Tytuł II: Zasady wykładni i  definicje  ................................ ................................ ..............................  23 
Tytuł  III: Ramy instytucjonalne  ................................ ................................ ................................ ...... 24 
CZĘŚĆ DRUGA: HANDEL, TRANSPORT, RYBOŁÓWSTWO I INNE USTALENIA  ................................ ... 32 
DZIAŁ PIERWSZY: HANDEL  ................................ ................................ ................................ ................  32 
Tytuł I: Handel towarami  ................................ ................................ ................................ ..............  32 
Tytuł II: Usługi i  inwestycje  ................................ ................................ ................................ ............  92 
Tytu ł III: Handel cyfrowy  ................................ ................................ ................................ .............  137 
Tytuł  IV: Przepływy kapitału, płatności, transfery i  tymczasowe środki ochronne  .....................  145 
Tytuł  V: Własność intelektualna  ................................ ................................ ................................ .. 147 
Tytuł  VI: Zamówienia publiczne  ................................ ................................ ................................ .. 172 
Tytuł  VII: Małe i średnie przedsiębiorstwa  ................................ ................................ .................  178 
Tytuł  VIII: Energia  ................................ ................................ ................................ ........................  181 
Tytuł  IX: Pr zejrzystość  ................................ ................................ ................................ .................  198 
Tytuł X: Dobre praktyki regulacyjne i  współpraca regulacyjna  ................................ ...................  200 
Tytuł  XI: Równe warunki działania na rzecz otwartej i  uczciwej konkurencji oraz 
zrównoważonego rozwoju  ................................ ................................ ................................ ..........  205 
Tytuł  XII: Wyjątki  ................................ ................................ ................................ .........................  246 
DZIAŁ  DRUGI: LOTNICTWO  ................................ ................................ ................................ .............  251 
Tytuł I: Transport lotniczy  ................................ ................................ ................................ ...........  251 
Tytu ł II: Bezpieczeństwo lotnicze  ................................ ................................ ................................  273 
DZIAŁ  TRZECI: TRANSPORT DROGOWY  ................................ ................................ ...........................  279 
Tytuł I: Transport drogowy towarów  ................................ ................................ ..........................  279 
Tytuł II: Przewóz drogowy pasażerów ................................ ................................ .........................  285 
DZIAŁ  CZWARTY: KOORDYNACJA SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO I WIZY W 
PRZYPADKU WIZYT KRÓTKOTERMINOWYCH  ................................ ................................ ..................  294 
Tytuł I: Koordynac ja systemów zabezpieczenia społecznego  ................................ .....................  294 
Tytuł II: Wizy na pobyt krótkoterminowy  ................................ ................................ ...................  294 
DZIAŁ  PIĄTY: Rybołówstwo  ................................ ................................ ................................ .............  296 
DZIAŁ SZ ÓSTY: POZOSTAŁE POSTANOWIENIA  ................................ ................................ ................  310 
CZĘŚĆ TRZECIA: WSPÓŁPRACA ORGANÓW ŚCIGANIA I WYMIARÓW SPRAWIEDLIWOŚCI 
W SPRAWACH KARNYCH  ................................ ................................ ................................ .............  318 
Tytuł I: Postanowienia ogólne  ................................ ................................ ................................ ..... 318 
Tytuł II: Wymiana danych DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych pojazdów  .............  321 
Tytuł  III: Przekaz ywanie danych dotyczących przelotu pasażera i  ich przetwarzanie  ................  327 
Tytuł  IV: Współpraca w  zakresie informacji operacyjnych  ................................ .........................  339 
 
16 
 Tytuł  V: Współpraca z  Europolem  ................................ ................................ ...............................  340 
Tytuł  VI: Współpraca z  Eurojustem  ................................ ................................ .............................  347 
Tytuł  VII: Zrzeczenie się  ................................ ................................ ................................ ...............  351 
Tytuł  VIII: Wzajemna pomoc  ................................ ................................ ................................ .......  370 
Tytuł  IX: Wymiana informacji z rejestrów karnych  ................................ ................................ ..... 374 
Tytuł X: Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu  ................................ ..... 377 
Tytuł  XI: Zabezpieczenie i konfiskata  ................................ ................................ ..........................  380 
Tytuł  XII: Pozostałe postanowienia  ................................ ................................ .............................  395 
Tytuł  XIII: Rozstrzyganie sporów  ................................ ................................ ................................ . 401 
CZĘŚĆ CZWARTA: WSPÓŁPRACA TEMATYCZNA  ................................ ................................ ...........  405 
Tytuł I: Bezpieczeństwo zdrowotne  ................................ ................................ ............................  405 
Tytuł II: Cyberbezpieczeństwo  ................................ ................................ ................................ .... 406 
CZĘŚĆ PIĄTA: UDZIAŁ W PROGRAMACH UNII, NALEŻYTE ZARZĄDZANIE FINANSAMI I 
POSTANOWIENIA FINANSOWE  ................................ ................................ ................................ ... 409 
CZĘŚĆ SZÓSTA: ROZSTRZYGANIE SPORÓW  I POSTANOWIENIA HORYZONTALNE  .........................  428 
Tytuł I: Rozstrzyganie sporów  ................................ ................................ ................................ ..... 428 
Tytuł II: Podstawa współpracy  ................................ ................................ ................................ .... 442 
Tytuł  III: Wypełnianie zobowiązań i środki ochronne  ................................ ................................ . 446 
CZĘŚĆ SIÓDMA: POSTANOWIENIA KOŃCOWE  ................................ ................................ .............  448 
ZAŁĄCZNIKI  ................................ ................................ ................................ ................................ . 460 
ZAŁĄCZNIK  INST:  REGULAMIN RADY PARTNERSTWA I KOMITETÓW  ................................ ............  460 
ZAŁĄCZNIK ORIG -1:UWAGI WPROWADZAJĄCE DO REGUŁ POCHODZENIA DLA POSZCZEGÓLNYCH 
PRODUKTÓW  ................................ ................................ ................................ ................................ .. 465 
ZAŁĄCZNIK ORIG -2:REGUŁY POCHODZENIA DLA POSZCZEGÓLNYCH PRODUKTÓW  ......................  474 
ZAŁĄCZNIK ORIG -2A: KONTYNGENTY POCHODZENIA I ALTERNATYWY DLA REGUŁ POCHODZENIA 
DOTYCZĄCYCH POSZCZEGÓLNYCH PRODUKTÓW, OKREŚLONYCH W ZAŁĄCZNIKU ORIG -2 [REGUŁY 
POCHODZENIA DLA POSZCZEGÓLNYCH PRODUKTÓW]  ................................ ................................ .. 523 
ZAŁĄCZNIK ORIG -2B: PRZEJŚCIOWE REGUŁY POCHODZENIA DLA AKUMULATORÓW 
ELEKTRYCZNYCH I  POJAZDÓW Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM  ................................ .........................  527 
ZAŁĄCZNIK ORIG -3: DEKLARACJA DOSTAWCY  ................................ ................................ ................  531 
ZAŁĄCZNIK ORIG -4: TREŚĆ OŚWIADCZENIA O POCHODZENIU  ................................ .......................  535 
ZAŁĄCZNIK ORIG -5: WSPÓLNA DEKLARACJA DOTYCZĄCA KSIĘSTWA ANDORY  .............................  537 
ZAŁĄCZNIK ORIG -6: WSPÓLNA DEKLARACJA DOTYCZĄCA R EPUBLIKI SAN MARINO  .....................  538 
ZAŁĄCZNIK SPS -1: KRYTERIA, O KTÓRYCH MOWA W ART. SPS.19 LIT. d)  ................................ ...... 539 
ZAŁĄCZNIK TBT -1: POJAZDY SILNIKOWE ORAZ WYPOSAŻENIE I CZĘŚCI  ................................ .........  540 
ZAŁĄCZNIK TBT -2:PRODUKTY LECZNICZE  ................................ ................................ .......................  545 
ZAŁĄCZNIK TBT -3:CHEMIKALIA  ................................ ................................ ................................ .......  558 
ZAŁĄCZNIK TBT -4:PRODUKTY EKOLOGICZNE  ................................ ................................ ..................  561 
 
17 
 ZAŁĄCZNIK -TBT-5: HANDEL WINEM  ................................ ................................ ...............................  569 
ZAŁĄCZNIK TBT -XX – USTALENIE, O KTÓRYM MOWA W ART. TBT.9 UST. 4, DOTYCZĄCE 
REGULARNEJ WYMIANY INFORMACJI NA TEMAT BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTÓW 
NIEŻYWNOŚCIOWYCH I PO WIĄZANYCH ŚRODKÓW ZAPOBIEGAWCZYCH, OGRANICZAJĄCYCH I 
NAPRAWCZYCH  ................................ ................................ ................................ ...............................  577 
ZAŁĄCZNIK TBT -ZZ – USTALENIE, O KTÓRYM MOWA W ART. TBT.9 UST. 5,  DOTYCZĄCE 
REGULARNEJ WYMIANY INFORMACJI NA TEMAT ŚRODKÓW WPROWADZONYCH W ODNIESIENIU 
DO PRODUKTÓW NIESPOŻYWCZYCH NIEZGODNYCH Z WYMOGAMI, INNYCH NIŻ TE OBJĘTE 
ZAKRESEM ART. TBT.9 UST. 4  ................................ ................................ ................................ .........  578 
ZAŁĄCZNIK CUSTMS -1: UPOWAŻNIENI PRZEDSIĘBIORCY  ................................ ...............................  579 
ZAŁĄCZNIK SERVIN -1: OBOW IĄZUJĄCE ŚRODKI  ................................ ................................ .............  584 
ZAŁĄCZNIK SERVIN -2: PRZYSZŁE ŚRODKI  ................................ ................................ ........................  705 
ZAŁĄCZNIK SERVIN -3: OSOBY ODBYWAJĄCE WIZYTY SŁUŻBOWE DO CELÓW PROWADZENIA 
PRZEDSIĘBIORSTWA, OSOBY PRZENIESIONE WEWNĄTRZ PRZEDSIĘBIORSTWA I OSOBY 
ODBYWAJĄCE KRÓT KOTERMINOWE WIZYTY SŁUŻBOWE  ................................ ..............................  808 
ZAŁĄCZNIK SERVIN -4: USŁUGODAWCY UMOWNI ORAZ  OSOBY WYKONUJĄCE WOLNY ZAWÓD  . 814 
ZAŁĄCZNIK SERVIN -5: PRZEPŁYW OSÓB FIZYCZNYCH  ................................ ................................ ..... 838 
ZAŁĄCZNIK SERVIN -6: WYTYCZNE DOTYCZĄCE USTALEŃ W  ZAKRESIE UZNAWANIA KWALIFIKACJI 
ZAWODOWYCH  ................................ ................................ ................................ ...............................  840 
ZAŁĄCZNIK PPROC -1: ZAMÓWIENIA PUBLICZNE  ................................ ................................ ............  845 
ZAŁĄCZNIK ENER -1: WYKAZ TOWARÓW ENERGETYCZNYCH, WĘGLOWODORÓW I  SUROWCÓW  850 
ZAŁĄCZNIK ENER -2: SUBSYDIA DOTYCZĄCE ENERGII I ŚRODOWISKA  ................................ ............  852 
ZAŁĄCZNIK ENER -3: NIESTOSOWANIE DOSTĘPU STRON TRZECICH I ROZDZIAŁU 
WŁASNOŚCIOWEGO DO INFRASTRUKTURY  ................................ ................................ ....................  853 
ZAŁĄCZNIK ENER -4:  ALOKACJA ZDOLNOŚCI PRZESYŁOWYCH ELEKTROENERGETYCZNYCH 
POŁĄCZEŃ MIĘDZYSYSTEMOWYCH W PRZEDZIALE CZASOWYM RYNKU DNIA NASTĘPNEGO  ...... 854 
ZAŁĄCZNIK AVSAF -1: CERTYFIKACJA ZDATNOŚCI DO  LOTU ORAZ  ZGODNOŚCI Z  WYMOGAMI 
OCHRONY ŚRODOWISKA ................................ ................................ ................................ .................  857 
ZAŁĄCZNIK ROAD -1: TRANSPORT DROGOWY TOWARÓW  ................................ .............................  873 
ZAŁĄCZNIK ROAD -2: WZÓR ZEZWOLENIA NA M IĘDZYNARODOWE USŁUGI  REGULARNE 
I SZCZEGÓLNE USŁUGI REGULARNE  ................................ ................................ ................................  965 
ZAŁĄCZNIK ROAD -3: WZÓR WNIOSKU O  ZEZWOLENIE NA MIĘDZYNARODOWE USŁUGI 
REGULARNE I  SZCZEGÓLNE USŁUGI REGULARNE  ................................ ................................ ...........  969 
ZAŁĄCZNIK ROAD -4: WZÓR FORMULARZA PODRÓŻY DLA USŁUG OKAZJONALNYCH  ...................  972 
ZAŁĄCZNIK FISH.1  ................................ ................................ ................................ ............................  974 
ZAŁĄCZNIK FISH.2  ................................ ................................ ................................ ............................  978 
 
18 
  ................................ ................................ ................................ ................................ ........................  978 
ZAŁĄCZNIK FISH.3  ................................ ................................ ................................ ............................  981 
ZAŁĄCZNIK FISH.4: PROTOKÓŁ W SPRAWIE DOSTĘPU DO WÓD  ................................ ....................  983 
ZAŁĄCZNIK LAW -1: WYMIANA DANYCH DNA, ODCISKÓW PALCÓW I  DANYCH REJESTRACYJNYCH 
POJAZDÓW  ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 984 
ZAŁĄCZNIK LAW -2:  DANE DOTYCZĄCE PRZELOTU PASAŻERA  ................................ .....................  1079  
ZAŁĄCZNIK LAW -3: FORMY PRZESTĘPCZOŚCI, W  ODNIESIENIU DO KTÓRYCH EUROPOL JEST 
WŁAŚCIWY  ................................ ................................ ................................ ................................ .... 1081  
ZAŁĄCZNIK LAW -4: FORMY POWAŻNEJ PRZES TĘPCZOŚCI, W  ODNIESI ENIU DO KTÓRYCH EURO JUST 
JEST WŁAŚCIWY  ................................ ................................ ................................ .............................  1083  
ZAŁĄCZNIK LAW -5: NAKAZ ARESZTOWANIA ................................ ................................ .................  1085  
ZAŁĄCZNIK LAW -6: WYMIANA INFORMACJI P OCHODZĄCYCH Z  REJEST RÓW KARNYCH – 
SPECYFIKACJE TECHNIC ZNE I  PROCEDURALNE  ................................ ................................ .............  1093  
ZAŁĄCZNIK LAW -7: DEFINICJA TERRORYZMU  ................................ ................................ ...............  1117  
ZAŁĄCZNIK LA W-8: ZABEZPIECZENIE I KON FISKATA  ................................ ................................ ..... 1122  
ZAŁĄCZNIK UNPRO -1: REALIZACJA WARUNKÓW FINANSOWYCH  ................................ ...............  1139  
ZAŁĄCZNIK INST: REGULAMIN DOTYCZĄCY ROZSTRZYGANIA SPORÓW  ................................ ...... 1142  
ZAŁĄCZNIK INST:KODEKS POSTĘPOWANIA ARBITRÓW  ................................ ................................  1149  
PROTOKÓŁ W  SPRAWIE WSPÓŁPRACY ADMINISTRACYJNEJ I  ZWALCZANIA OSZUSTW W  DZIEDZINIE 
PODATKU OD WARTOŚCI DODANEJ ORAZ W  SPRAWIE WZAJEMNEJ POMOCY PRZY 
ODZYSKIWANIU WIERZYTELNOŚCI DOTYCZĄCYCH PODATKÓW I  CEŁ ................................ ........  1152  
TYTUŁ I: POSTANOWIENIA OGÓLNE  ................................ ................................ .........................  1152  
TYTUŁ II: WSPÓŁPRACA ADMINISTRACYJNA I ZWALCZANIE OSZUSTW ZWIĄZANYCH Z VAT  .. 1156  

 
19 
 TYTUŁ III: POMOC PRZY ODZYSKIWANIU WIERZYTELNOŚCI  ................................ .....................  1162  
TYTUŁ IV: WDROŻENIE I STOSOWANIE  ................................ ................................ .....................  1171  
TYTUŁ V: POSTANOWIENIA KOŃCOWE  ................................ ................................ ....................  1172  
ZAŁĄCZNIK DO PROTOKOŁU W  SPRAWIE WSPÓŁPRACY ADMINISTRACYJNEJ I  ZWALCZANIA 
OSZUSTW W  DZIEDINIE PODATKU OD WARTOŚCI DODANEJ ORAZ W  SPRAWIE WZAJEMNEJ 
POMOCY PRZY ODZYSKIWANIU WIERZYTELNOŚCI DOTYCZĄCYCH PODATKÓW I  CEŁ .................  1174  
PROTOKÓŁ DOTYCZĄCY WZAJEMNEJ POMOCY ADMINISTRACYJNEJ W  SPRAWACH CELNYCH  ... 1219  
PROTOKÓŁ W SPRAWIE KOORDYNACJI SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO  ................  1226  
TYTUŁ I: POSTANOWIEN IA OGÓLNE  ................................ ................................ .........................  1226  
TYTUŁ II: OKREŚLANIE MAJĄCEGO ZASTOSOWANIE USTAWODAWSTWA  ...............................  1232  
TYTUŁ III: POSTANOWIENIA SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE POSZCZEGÓLNYCH KATEGORII 
ŚWIADCZEŃ  ................................ ................................ ................................ ...............................  1237  
TYTUŁ IV: POSTANOWIENIA RÓŻNE  ................................ ................................ ..........................  1254  
TYTUŁ V: POSTANOWIENIA KOŃCOWE  ................................ ................................ ....................  1258  
ZAŁĄCZNIK SSC -1: NIEKTÓRE ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE, DO KTÓRYCH PROTOKÓŁ NIE MA 
ZASTOSOWANIA  ................................ ................................ ................................ ............................  1260  
ZAŁĄCZNIK SSC -2: OGRANICZENIE PRAW DO ŚWIADCZEŃ RZECZOWYCH DLA CZŁONKÓW RODZINY 
PRACOWNIKA PRZYGRANICZNEGO ................................ ................................ ...............................  1277  
ZAŁĄCZNIK SSC -3: WIĘCEJ PRAW DLA EMERYTÓW LUB RENCISTÓW POWRACAJĄCYCH DO 
WŁAŚCIWEGO PAŃSTWA  ................................ ................................ ................................ ..............  1278  
ZAŁĄCZNIK SSC -4: PRZYPADKI, W  KTÓRYCH ODSTĘPUJE SIĘ OD WYLICZENIA PROPORCJONALNEGO 
LUB NIE STOSUJE SIĘ GO  ................................ ................................ ................................ ...............  1279  
ZAŁĄCZNIK SSC -5: ŚWIADCZENIA I UMOWY, KTÓRE UMOŻLIWIAJĄ STOSOWANIE ART. SSC.49 
[Kumulacja świadczeń tego samego rodzaju]  ................................ ................................ ...............  1284  
ZAŁĄCZNIK SSC -6: POSTANOWIENIA SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE STOSOWANIA USTAWODAWSTW 
PAŃSTW CZŁONKOWSKICH ORAZ ZJEDNOCZONEGO KRÓLESTWA  ................................ ..............  1287  
ZAŁĄCZNIK SSC -7: CZĘŚĆ WYKONAWCZA  ................................ ................................ .....................  1301  
ZAŁĄCZNIK SSC -8: POSTANOWIENIA PRZEJŚCIOWE DOTYCZĄCE STOSOWANIA ART. SSC.11 
[Pracownicy delegowani]  ................................ ................................ ................................ ..............  1349  
 
  
 
20 
 UMOWA O HANDLU I WSPÓŁPRACY MIĘDZY UNIĄ EUROPEJSKĄ I EUROPEJSKĄ WSPÓLNOTĄ 
ENERGII ATOMOWEJ, Z JEDNEJ STRONY, A ZJEDNOCZONYM KRÓLESTWEM WIELKIEJ 
BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ, Z DRUGIEJ STRONY  
 
PREAMBUŁA  
UNIA EUROPEJSKA I EUROPEJSKA WSPÓLNOTA ENERGII ATOMOWEJ  
ORAZ  
ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ,  
 
POTWIERDZAJĄC swoje zobowiązanie do przestrzegania zasad demokracji, praworządności, praw 
człowieka oraz do przeciwdziałania rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, a  także do 
przeciwdziałania zmianie klimatu, które stanowią elementy zasadnicze niniejszej Umowy i  umów 
uzupełniających;  
UZNAJĄC znaczenie globalnej współpracy na rzecz kwestii będących przedmiotem wspólnego 
zaint eresowania;  
UZNAJĄC znaczenie przejrzystości w  handlu międzynarodowym i  inwestycjach przynoszącej korzyści 
wszystkim zainteresowanym stronom;   
DĄŻĄC do ustanowienia jasnych i  wzajemnie korzystnych zasad regulujących kwestie handlu 
i inwestycji między Stron ami;  
MAJĄC NA UWADZE, że w  celu zagwarantowania skutecznego zarządzania niniejszą Umową 
i wszelkimi umowami uzupełniającymi oraz ich właściwego interpretowania i  stosowania, a  także 
w celu zapewnienia zgodności z  wynikającymi z  tych umów obowiązkami, konie czne jest 
ustanowienie przepisów zapewniających ogólne sprawowanie rządów, w  szczególności zasad 
rozstrzygania sporów i  egzekwowania prawa gwarantujących pełne poszanowanie odpowiednich 
porządków prawnych Unii i  Zjednoczonego Królestwa, a  także statusu Zje dnoczonego Królestwa jako 
państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej;  
OPIERAJĄC SIĘ na swoich odpowiednich prawach i  obowiązkach na mocy Porozumienia z  Marrakeszu 
ustanawiającego Światową Organizację Handlu, sporządzonego w  dniu 15  kwietnia  1994  r., oraz na 
mocy innych wielostronnych i  dwustronnych instrumentach współpracy;  
UZNAJĄC właściwą autonomię Stron i  prawo do wprowadzania regulacji na swoich terytoriach w  celu 
osiągnięcia uzasadnionych celów polityki publicznej, takich jak ochrona i  promowanie zdrowia 
publicznego, usługi społeczne, edukacja publiczna, bezpieczeństwo, środowisko, w  tym zmiana 
klimatu, moralność publiczna, ochrona socjalna lub ochrona konsumentów, dobrostan zwierząt, 
prywatność i  ochrona danych lub promowanie i  ochrona różnorodnoś ci kulturowej, przy 
jednoczesnym dążeniu do podniesienia swoich odpowiednio wysokich poziomów ochrony;  
WIERZĄC w  korzyści płynące z  przewidywalnego środowiska handlowego wpływającego na rozwój 
handlu i  inwestycji między nimi i  zapobiegającego powstawaniu z akłóceń w  handlu i  nieuczciwej 
przewadze konkurencyjnej, oraz w  sposób sprzyjający zrównoważonemu rozwojowi jego wymiaru 
gospodarczego, społecznego i  środowiskowego;  
 
21 
 Uznając potrzebę oparcia ambitnego, szeroko zakrojonego i zrównoważonego partnerstwa 
gospo darczego na równych warunkach dla otwartej i uczciwej konkurencji oraz zrównoważonego 
rozwoju, poprzez skuteczne i solidne zasady w  zakresie subsydiów i  konkurencji oraz zobowiązanie do 
utrzymania swoich odpowiednich wysokich poziomów ochrony w dziedzinie norm pracy i norm 
społecznych, środowiska, przeciwdziałania zmianie klimatu i opodatkowania,  
UZNAJĄC potrzebę zapewnienia otwartego i bezpiecznego rynku dla przedsiębiorstw, w tym średnich 
przedsiębiorstw, oraz ich towarów i usług poprzez usunięcie nieuza sadnionych barier w handlu i 
inwestycjach,  
ODNOTOWUJĄC znaczenie ułatwiania przedsiębiorstwom i konsumentom nowych możliwości dzięki 
handlowi cyfrowemu oraz usuwania nieuzasadnionych barier w przepływie danych i handlu za 
pomocą środków elektronicznych, pr zy jednoczesnym poszanowaniu przepisów Stron w zakresie 
ochrony danych osobowych,  
PRAGNĄC, aby niniejsza Umowa przyczyniała się do panowania dobrobytu konsumentów poprzez 
realizację polityki zapewniającej wysoki poziom ochrony konsumentów i  dobrobytu gospo darczego 
oraz poprzez zapewnienie współpracy między właściwymi organami;  
MAJĄC NA UWADZE znaczenie łączności transgranicznej drogą powietrzną, lądową i  morską 
w odniesieniu do pasażerów i  towarów, a  także potrzebę zapewnienia wysokich standardów 
świadczeni a usług transportowych między Stronami;  
UZNAJĄC korzyści płynące z  handlu i  inwestycji w  energię i  surowce oraz znaczenie wspierania 
dostaw opłacalnej, czystej i  bezpiecznej energii do Unii i  Zjednoczonego Królestwa;  
ZAUWAŻAJĄC zainteresowanie Stron ustanowieniem ram ułatwiających współpracę techniczną 
i opracowanie nowych porozumień handlowych dotyczących połączeń wzajemnych przynoszących 
solidne i  skuteczne rezultaty we wszystkich przedziałach czasowych;  
ZAUWAŻAJĄC, że współpracę i  handel między Str onami w  tych obszarach należy oprzeć na uczciwej 
konkurencji na rynkach energii oraz na niedyskryminującym dostępie do sieci;  
UZNAJĄC korzyści płynące ze zrównoważonej energii, energii ze źródeł odnawialnych, w  szczególności 
wytwarzania energii na Morzu Pó łnocnym, oraz efektywności energetycznej;  
PRAGNĄC promować pokojowe wykorzystanie wód przyległych do wybrzeży Stron oraz optymalne i 
sprawiedliwe wykorzystanie żywych zasobów morza na tych wodach, w tym dalsze zrównoważone 
zarządzanie wspólnymi stadami,  
STWIERDZAJĄC, że Zjednoczone Królestwo wystąpiło z Unii Europejskiej i że ze skutkiem od dnia 1 
stycznia 2021 r. Zjednoczone Królestwo jest niezależnym państwem nadbrzeżnym posiadającym 
odpowiednie prawa i obowiązki wynikające z prawa międzynarodowego,  
POTWI ERDZAJĄC, że suwerenne prawa państw nadbrzeżnych wykonywane przez Strony w  celu 
poszukiwania,wydobywania i  chronienia żywych zasobów w  ich wodach oraz zarządzania nimi należy 
realizować na podstawie zasad prawa międzynarodowego i  zgodnie z  nimi, w  tym z  Konwencją 
Narodów Zjednoczonych o  prawie morza z  10 grudnia  1982  r.; 
UZNAJĄC znaczenie koordynowania praw w  zakresie zabezpieczenia społecznego, z  których 
korzystają osoby przemieszczające się między terytoriami Stron w  celu zatrudnienia, pobytu lub 
zamieszk ania, a także praw, z których korzystają członkowie rodzin tych osób oraz osoby ocalałe;  
 
22 
 MAJĄC NA UWADZE, że współpraca w  obszarach będących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania, takich jak nauka, badania i  innowacje, badania jądrowe lub przestrzeń kosmi czna, 
w postaci udziału Zjednoczonego Królestwa w  odpowiednich programach Unii na sprawiedliwych 
i odpowiednich warunkach przyniesie korzyści obu Stronom,  
MAJĄC NA UWADZE, że współpraca między Zjednoczonym Królestwem a  Unią w  zakresie 
zapobiegania przestęp stwom, prowadzenia dochodzeń w  ich sprawie, wykrywania ich lub ścigania 
oraz wykonywania sankcji karnych, w  tym ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa 
publicznego i  zapobiegania takim zagrożeniom, umożliwi wzmocnienie bezpieczeństwa 
Zjednoczonego Kr ólestwa i  Unii;  
PRAGNĄC, aby między Zjednoczonym Królestwem a  Unią została zawarta umowa zapewniająca 
podstawę prawną takiej współpracy;  
UZNAJĄC, że Strony mogą uzupełniać niniejszą Umowę innymi umowami stanowiącymi integralną 
część ich ogólnych stosunków dwustronnych regulowanych niniejszą Umową oraz że Umowa w 
sprawie procedur bezpieczeństwa na potrzeby wymiany i ochrony informacji niejawnych została 
zawarta jako taka uzupełniająca umowa i umożliwia wymianę informacji niejawnych między 
Stronami na mocy ni niejszej Umowy lub jakiejkolwiek innej umowy uzupełniającej,  
 
UZGADNIAJĄ, CO NASTĘPUJE:  
 
 
  
 
23 
 CZĘŚĆ PIERWSZA: POSTANOWIENIA WSPÓLNE I  INSTYTUCJONALNE  
TYTUŁ I: POSTANOWIEN IA OGÓLNE  
Artykuł COMPROV.1: Cel  
W niniejszej Umowie ustanowiono podstawę dla szeroko zakrojonych stosunków między Stronami 
w obszarze dobrobytu i  dobrego sąsiedztwa charakteryzującego się bliskimi i  pokojowymi 
stosunkami opartymi na współpracy, z  poszanowaniem autonomii i  suwerenności Stron.  
Artykuł COMPROV.2: Umowy uzupełniające   
1. Jeżel i Unia i  Zjednoczone Królestwo zawierają inne umowy dwustronne, umowy te – o ile ich 
treść nie stanowi inaczej – stanowią umowy uzupełniające względem niniejszej Umowy. Takie 
umowy uzupełniające są integralną częścią ogólnych stosunków dwustronnych regulow anych 
niniejszą Umową oraz stanowią część ogólnych ram.  
2. Ustęp  1 ma zastosowanie również do:  
(a) umów między Unią i  jej państwami członkowskimi z  jednej strony a  Zjednoczonym Królestwem 
z drugiej strony; oraz  
(b) umów między Euratomem z  jednej strony a Zjednoczo nym Królestwem z  drugiej strony.  
Artykuł COMPROV.3: Dobra wiara  
1. Strony, darząc się wzajemnym szacunkiem i  działając w  dobrej wierze, wspierają się 
wzajemnie w  realizacji zadań wynikających z  niniejszej Umowy i  wszelkich umów uzupełniających.  
2. Wprow adzają one wszelkie właściwe środki ogólne lub szczególne w  celu zapewnienia 
realizacji obowiązków wynikających z  niniejszej Umowy i  wszelkich umów uzupełniających oraz 
powstrzymują się od wszelkich działań, które mogłyby zagrozić osiągnięciu celów niniejs zej Umowy 
i wszelkich umów uzupełniających.  
TYTUŁ II: ZASADY WYK ŁADNI I  DEFINICJE  
Artykuł COMPROV.13: Międzynarodowe prawo publiczne  
1. Wykładni postanowień niniejszej Umowy oraz jakiejkolwiek umowy uzupełniającej dokonuje 
się w  dobrej wierze na podstawie  ich zwykłego rozumienia w  ich kontekście oraz w  świetle celu 
umowy, zgodnie ze zwyczajowymi zasadami wykładni międzynarodowego prawa publicznego, w  tym 
zasadami skodyfikowanymi w  Konwencji wiedeńskiej o  prawie traktatów sporządzonej w Wiedniu w 
dniu 23 ma ja 1969  r. 
2. Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, że niniejsza Umowa ani żadna z  umów 
uzupełniających nie ustanawiają obowiązku dokonywania wykładni ich postanowień zgodnie 
z przepisami prawa wewnętrznego danej Strony.  
3. Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, że wykładnia postanowień niniejszej umowy lub 
jakiejkolwiek umowy uzupełniającej dokonywana przez sądy jednej Strony nie jest wiążąca dla sądów 
drugiej Strony.  
 
24 
 Artykuł COMPROV.16: Prawa prywatne  
1. Bez uszczerbku dla art.  MOBI.SSC.67 [Ochrona praw indywidualnych] i  z wyjątkiem, 
w odniesieniu do Unii, części trzeciej [Współpraca organów ścigania i  wymiarów sprawiedliwości], 
żadnego z  postanowień niniejszej Umowy ani jakiejkolwiek umowy uzupełniającej nie interpretuje 
się jak o przyznania osobom praw lub nałożenia na nie obowiązków innych niż prawa i  obowiązki 
powstałe między Stronami na mocy prawa międzynarodowego publicznego ani jako dopuszczenia 
bezpośredniego powoływania się na niniejszą Umowę lub jakąkolwiek umowę uzupełni ającą 
w wewnętrznych systemach prawnych Stron.  
2. Strona nie przewiduje prawa do wniesienia na mocy własnego prawa skargi przeciwko 
drugiej Stronie na tej podstawie, że druga Strona działała z  naruszeniem niniejszej Umowy lub 
jakiejkolwiek umowy uzupełnia jącej.  
Artykuł COMPROV.17: Definicje   
1. Do celów niniejszej Umowy i  wszelkich umów uzupełniających oraz o  ile nie określono 
inaczej, zastosowanie mają następujące definicje:   
(a) „osoba,której dane dotyczą” oznacza zidentyfikowaną lub możliwą do zidentyfikowa nia osobę 
fizyczną; możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub 
pośrednio zidentyfikować, w  szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię 
i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o  lokalizacji, identyfikato r internetowy lub jeden bądź 
kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, 
ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej;  
(b) „dzień” oznacza dzień kalendarzowy;  
(c) „państwo członkowskie” oznacza pańs two członkowskie Unii Europejskiej;  
(d) „dane osobowe” oznaczają wszelkie informacje o  osobie, której dane dotyczą;  
(e) „państwo” oznacza państwo członkowskie lub Zjednoczone Królestwo;  
(f) „terytorium” Strony oznacza, w odniesieniu do każdej ze Stron, terytoria, do których ma 
zastosowanie Umowa zgodnie z art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny];  
(g) „okres przejściowy” oznacza okres przejściowy przewidziany w  art. 126 umowy o wystąpieniu; 
oraz  
(h) „umo wa o  wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z  Unii Europejskiej” oznacza Umowę 
o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i  Irlandii Północnej z  Unii 
Europejskiej i  Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, wraz z  protokołami do niej.  
2. Wszelkie odniesienia do „Unii”, „Strony” lub „Stron” w niniejszej Umowie lub jakiejkolwiek 
umowie uzupełniającej rozumie się jako nieobejmujące Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, 
chyba że określono inaczej lub jeżeli z kontekstu wynika inaczej.  
TYTUŁ  III: RAM Y INSTYTUCJONALNE  
 
25 
 Artykuł INST.1: Rada Partnerstwa  
1. Niniejszym ustanawia się Radę Partnerstwa. W jej skład wchodzą przedstawiciele Unii 
i Zjednoczonego Królestwa. Rada Partnerstwa może zbierać się w  różnych składach w  zależności od 
omawianych kwestii.  
2. Radzie Partnerstwa współprzewodniczą członek Komisji Europejskiej i  przedstawiciel rządu 
Zjednoczonego Królestwa na szczeblu ministerialnym. Posiedzenia Rady odbywają się na wniosek 
Unii lub Zjednoczonego Królestwa, a w  każdym razie co najmniej raz w  roku, natomiast 
harmonogram posiedzeń i  porządek obrad są ustalane za obopólną zgodą.  
3. Rada Partnerstwa nadzoruje osiąganie celów niniejszej Umowy i  wszelkich umów 
uzupełniających. Nadzoruje i  ułatwia wdrażanie i  stosowanie niniejszej Umowy oraz wszelkich umów 
uzupełniających. Każda ze Stron może kierować do Rady Partnerstwa wszelkie kwestie związane z 
wykonaniem, stosowaniem i  interpretacją niniejszej Umowy lub wszelkich umów uzupełniających.  
4. Rada Partnerstwa jest uprawniona do:  
(a) przyjmowania decyzji w  odniesieniu do wszystkich spraw, co do których niniejsza Umowa lub 
jakakolwiek umowa uzupełniająca tak stanowi;  
(b) wydawania Stronom zaleceń dotyczących wykonania i  stosowania niniejszej Umowy lub 
wszelkich umów uzupełniających;  
(c) przyjm owania, w  drodze decyzji, zmian do niniejszej Umowy lub do jakiejkolwiek umowy 
uzupełniającej w  przypadkach przewidzianych w  niniejszej Umowie lub jakiejkolwiek umowie 
uzupełniającej;  
(d) z wyjątkiem tytułu  III [Ramy instytucjonalne] części Pierwszej [Postanow ienia wspólne 
i instytucjonalne], do końca czwartego roku od wejścia w  życie niniejszej Umowy, 
przyjmowania decyzji zmieniających niniejszą Umowę lub każdą umowę uzupełniającą, pod 
warunkiem że takie zmiany są niezbędne w  celu skorygowania błędów lub usuni ęcia pominięć 
lub innych braków;  
(e) omawiania wszelkich kwestii związanych z  dziedzinami objętymi niniejszą Umową lub 
jakąkolwiek umową uzupełniającą;  
(f) przekazywania niektórych ze swoich uprawnień Komitetowi Partnerstwa Handlowego lub 
specjalnemu komitetowi z  wyjątkiem tych uprawnień i  obowiązków, o  których mowa 
w art. INST.1 [Rada Partnerstwa] ust.  4 lit.  g);  
(g) ustanawiania, w  drodze decyzji, specjalnych komitetów ds. handlu i specjalnych komitetów 
innych niż te, o  których mowa w  art. INST.2 [Komitety] ust.  1, rozwiązywania specjalnego 
komitetu handlowego lub specjalnego komitetu lub zmiany powierzonych im zadań; oraz  
(h) wydawanie Stronom zaleceń dotyczących przekazywania danych osobowych w określonych 
dziedzinach objętych niniejszą Umową lub jakąkolwiek umową uzu pełniającą.  
5. Prace Rady Partnerstwa podlegają regulaminowi wewnętrznemu określonemu 
w ZAŁĄCZNIKU INST -1 [Regulamin Rady Partnerstwa i  komitetów]. Rada Partnerstwa może zmienić 
ten załącznik.  
 
26 
 Artykuł INST.2: Komitety  
1. Niniejszym ustanawia się następuj ące komitety:  
(a) Komitet Partnerstwa Handlowego, który zajmuje się sprawami objętymi zakresem części 
drugiej dział pierwszy [Handel] tytuły  I–VII, tytuł  VIII rozdział  4 [Towary energetyczne 
i surowce], tytuły  IX–XII; części drugiej, dział szósty [Pozostałe po stanowienia] oraz załącznika 
ENER -2 [DOTACJE NA OCHRONĘ ŚRODOWISKA I W ENERGETYCE];  
(b) Specjalny Komitet Handlowy ds. Towarów, który zajmuje się sprawami objętymi zakresem 
części drugiej dział pierwszy tytuł  I rozdział  1 oraz części drugiej dział pierwszy tyt uł VIII 
rozdział  4 [Towary energetyczne i  surowce];  
(c) Specjalny Komitet Handlowy ds.  Współpracy Celnej i  Reguł Pochodzenia, który zajmuje się 
sprawami objętymi zakresem części drugiej, dział pierwszy, tytuł  I rozdziały  2 i 5, Protokołu 
o wzajemnej pomocy adm inistracyjnej w  sprawach celnych oraz postanowień dotyczących 
egzekwowania przez organy celne praw własności intelektualnej, opłat i  należności, ustalania 
wartości celnej i  towarów naprawionych;  
(d) Specjalny Komitet Handlowy ds. Środków Sanitarnych i  Fitosani tarnych, który zajmuje się 
sprawami objętymi zakresem części drugiej dział pierwszy tytuł  I rozdział  3; 
(e) Specjalny Komitet Handlowy ds. Barier Technicznych w  Handlu, który zajmuje się sprawami 
objętymi zakresem części drugiej dział pierwszy tytuł  I rozdział  4 oraz części drugiej dział 
pierwszy tytuł  VIII [Energia] art.  ENER.25 [Współpraca w  zakresie norm];  
(f) Specjalny Komitet Handlowy ds. Usług, Inwestycji i  Handlu Cyfrowego, który zajmuje się 
sprawami objętymi zakresem części drugiej dział pierwszy tytuły  II–IV oraz części drugiej dział 
pierwszy tytuł  VIII rozdział  4 [Towary energetyczne i  surowce];  
(g) Specjalny Komitet Handlowy ds. Własności Intelektualnej, który zajmuje się sprawami 
objętymi zakresem części drugiej dział pierwszy tytuł  V; 
(h) Specjalny Komitet Hand lowy ds. Zamówień Publicznych, który zajmuje się sprawami objętymi 
zakresem części drugiej dział pierwszy tytuł  VI; 
(i) Specjalny Komitet Handlowy ds. Współpracy Regulacyjnej, który zajmuje się sprawami 
objętymi zakresem części drugiej dział pierwszy tytuł  X; 
(j) Specjalny Komitet Handlowy ds. Równych Warunków Działania na rzecz Otwartej i  Uczciwej 
Konkurencji oraz Zrównoważonego Rozwoju, który zajmuje się sprawami objętymi zakresem 
części drugiej dział pierwszy tytuł  XI i załącznikiem ENER -2 [DOTACJE NA OCHRONĘ 
ŚRODOWISKA I W ENERGETYCE];  
(k) Specjalny Komitet Handlowy ds.  Współpracy Administracyjnej w  dziedzinie VAT oraz 
Odzyskiwania Podatków i  Ceł, który zajmuje się sprawami objętymi zakresem Protokołu 
w sprawie współpracy administracyjnej i  zwalczania oszustw w  dziedzinie podatku od wartości 
dodanej oraz w  sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących 
podatków i  ceł; 
(l) Specjalny Komitet ds.  Energii,  
 
27 
 (i) który zajmuje się sprawami objętymi zakresem części drugiej dział pierwszy tytuł  VIII, 
z wyjątki em rozdziału  4 [Towary energetyczne i  surowce] i  art. ENER.25 [Współpraca 
w zakresie norm] oraz załącznikiem ENER -2 [Dotacje na ochronę środowiska i w 
energetyce], oraz  
 
(ii) może prowadzić dyskusje i  zapewniać dostęp do wiedzy eksperckiej odpowiednim 
specjaln ym komitetom handlowym w  sprawach dotyczących rozdziału  4 [Towary 
energetyczne i  surowce] i  części drugiej dział pierwszy tytuł  VIII art.  ENER.25 
[Współpraca w  zakresie norm];  
(m) Specjalny Komitet ds. Transportu Lotniczego, który zajmuje się sprawami objętymi  zakresem 
części drugiej dział drugi tytuł  I; 
(n) Specjalny Komitet ds. Bezpieczeństwa Lotniczego, który zajmuje się sprawami objętymi 
zakresem części drugiej dział drugi tytuł  II; 
(o) Specjalny Komitet ds. Transportu Drogowego, który zajmuje się sprawami objętymi  zakresem 
części drugiej dział trzeci [Transport drogowy];  
(p) Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego, który zajmuje się sprawami 
objętymi zakresem części drugiej dział czwarty i  Protokołu w  sprawie koordynacji systemów 
zabezpieczenia społecznego;  
(q) Specjalny Komitet ds. Rybołówstwa, który zajmuje się sprawami objętymi zakresem części 
drugiej dział  V  [Rybołówstwo];  
(r) Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości, który 
zajmuje się sprawami objętymi zakres em części trzeciej [Współpraca organów ścigania 
i wymiarów sprawiedliwości]; oraz  
(s) Specjalny Komitet ds. Uczestnictwa w  Programach Unii, który zajmuje się sprawami objętymi 
zakresem części piątej [Programy Unii].  
2. W odniesieniu do kwestii związanych z  tytułami I –VII, tytułem  VIII rozdział  4 [Energia 
i surowce], częścią drugą dział pierwszy [Handel] tytuły  IX–XII, częścią drugą dział szósty [Pozostałe 
postanowienia] oraz załącznikiem ENER -2 [DOTACJE NA OCHRONĘ ŚRODOWISKA I W ENERGETYCE], 
Komitet Partnerstwa  Handlowego, o  którym mowa w  ust. 1 niniejszego artykułu, jest uprawniony do:  
(a) wspierania Rady Partnerstwa w  wykonywaniu jej zadań, a w  szczególności składa 
sprawozdania Radzie Partnerstwa i  wykonuje wszelkie zadania powierzone mu przez Radę 
Partnerstwa;  
(b) nadzorowania wykonania niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej;  
(c) przyjmowania decyzji lub wydawania zaleceń przewidzianych w  niniejszej Umowie lub 
w przypadku gdy takie uprawnienia zostały mu przekazane przez Radę Partnerstwa;  
(d) nadzorowania prac specjalnych komitetów ds.  handlu, o  których mowa w  ust. 1 niniejszego 
artykułu;  
 
28 
 (e) zbadania najwłaściwszego sposobu zapobiegania wszelkim trudnościom, które mogą pojawić 
się w  związku z interpretacją i  stosowaniem niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy  
uzupełniającej, bez uszczerbku dla postanowień części szóstej tytuł  I [Rozstrzyganie sporów];  
(f) wykonywania uprawnień przekazanych mu przez Radę Partnerstwa zgodnie z  art. INST.1 ust.  4 
lit. f) [Rada Partnerstwa];  
(g) ustanawiania, w  drodze decyzji, specjalnych  komitetów ds.  handlu innych niż te, o  których 
mowa w  ust. 1 niniejszego artykułu, rozwiązywania takich specjalnych komitetów ds.  handlu 
lub zmieniania powierzonych im zadań; oraz  
(h) ustanawiania, rozwiązywania, nadzorowania i  koordynowania grup roboczych lub  przekazania 
nadzoru nad nimi Specjalnemu Komitetowi ds.  Handlu.  
3. W odniesieniu do kwestii związanych z obszarem ich kompetencji specjalne komitety 
handlowe są uprawnione do:  
(a) monitorują wdrażanie i  dokonują jego przeglądu oraz zapewniają właściwe funkcj onowanie 
niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej;  
(b) wspierania Komitetu Partnerstwa Handlowego w  wykonywaniu jego zadań, w  szczególności 
składania sprawozdań Komitetowi Partnerstwa Handlowego i  wykonywania wszelkich zadań 
powierzonych im prze z ten komitet;  
(c) prowadzenia przygotowawczych prac technicznych niezbędnych do wspierania funkcji Rady 
Partnerstwa i  Komitetu Partnerstwa Handlowego, w  tym gdy organy te muszą przyjmować 
decyzje lub zalecenia;  
(d) przyjmowania decyzji w  odniesieniu do wszystkich  spraw, co do których niniejsza Umowa lub 
jakakolwiek umowa uzupełniająca tak stanowi;  
(e) omawiania kwestii technicznych wynikających z  wykonania niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek 
umowy uzupełniającej, bez uszczerbku dla postanowień części szóstej tytuł  I [Rozstrzyganie 
sporów]; oraz  
(f) zapewnienia Stronom wymiany informacji, omówienia najlepszych praktyk i prowadzenia 
wymiany doświadczeń w zakresie wdrażania,  
4. W odniesieniu do kwestii związanych z obszarem ich kompetencji specjalne komitety są 
uprawnione do:  
(a) monitorują wdrażanie i  dokonują jego przeglądu oraz zapewniają właściwe funkcjonowanie 
niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej;  
(b) wspierają Radę Partnerstwa w  wykonywaniu jej zadań, w  szczególności składają sprawozdania 
Radzie Partnerstwa i wykonują wszelkie zadania powierzone im przez tę radę;  
(c) przyjmują decyzje, w  tym zmiany, i  zalecenia w  odniesieniu do wszystkich kwestii, co do 
których niniejsza Umowa lub jakakolwiek umowa uzupełniająca tak stanowi lub w  odniesieniu 
do których Rada Partn erstwa przekazała swoje uprawnienia specjalnemu komitetowi zgodnie 
z art. INST.1 [Rada Partnerstwa] ust.  4 lit.  f); 
 
29 
 (d) omawiają kwestie techniczne wynikające z  wykonania niniejszej Umowy lub jakichkolwiek 
umów uzupełniających;  
(e) zapewniają Stronom forum wymiany  informacji, omawiają najlepsze praktyki i  prowadzą 
wymianę doświadczeń w  zakresie wdrażania;  
(f) ustanawiają i  rozwiązują, nadzorują i  koordynują grupy robocze; oraz  
(g) zapewniają forum w  celu prowadzenia konsultacji zgodnie z  częścią szóstą tytuł  I 
[Rozstrzygan ie sporów] art.  INST.13 [Konsultacje] ust.  7. 
5. Komitety składają się z przedstawicieli każdej ze Stron. Każda ze Stron zapewnia, aby jej 
przedstawiciele w  komitetach posiadali odpowiednią wiedzę fachową w  odniesieniu do omawianych 
kwestii.  
6. Komitetowi Partnerstwa Handlowego współprzewodniczą przedstawiciel Unii 
i przedstawiciel Zjednoczonego Królestwa odpowiedzialni za sprawy związane z  handlem lub 
wyznaczone przez nich osoby. Posiedzenia Komitetu  odbywają się na wniosek Unii lub 
Zjednoczonego Królestwa , a w  każdym razie co najmniej raz w  roku, a Komitet ustala za obopólną 
zgodą swój harmonogram posiedzeń i  porządek obrad.  
7. Specjalnym komitetom handlowym i  specjalnymi komitetom współprzewodniczą 
przedstawiciel Unii i  przedstawiciel Zjednoczonego Króle stwa . O ile niniejsza Umowa nie stanowi 
inaczej lub o  ile współprzewodniczący nie postanowią inaczej, spotykają się oni co najmniej raz 
w roku.  
8. Komitety ustalają swój harmonogram i  porządek obrad za obopólną zgodą.  
9. Prace komitetów podlegają regulamin owi określonemu w  ZAŁĄCZNIKU INST -X [Regulamin 
Rady Partnerstwa i  komitetów] do niniejszej Umowy.  
10.  W drodze odstępstwa od ust. 9, Komitet może przyjąć, a  następnie zmienić swoje zasady 
regulujące jego prace.  
Artykuł INST.3: Grupy robocze  
1. Niniejszym  ustanawia się następujące grupy robocze:  
a) Grupę Roboczą ds. Produktów Ekologicznych pod nadzorem Specjalnego Komitetu Handlowego 
ds. Barier Technicznych w  Handlu;  
b) Grupę Roboczą ds. Pojazdów Silnikowych oraz części do nich pod nadzorem Specjalnego Kom itetu 
Handlowego ds. Barier Technicznych w  Handlu;  
c) Grupę Roboczą ds. Produktów Leczniczych pod nadzorem Specjalnego Komitetu Handlowego ds. 
Barier Technicznych w  Handlu;  
d) Grupę Roboczą ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego pod nadzorem s pecjalnego 
komitetu ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego;  
 
30 
 2. Grupy robocze, pod nadzorem komitetów, wspierają komitety w  wykonywaniu ich zadań, a 
w szczególności przygotowują prace komitetów i  wykonują wszelkie zadania powierzone im przez te  
ostatnie.  
3. W skład grup roboczych wchodzą przedstawiciele Unii i  Zjednoczonego Królestwa, 
a współprzewodniczą im przedstawiciel Unii i  przedstawiciel Zjednoczonego Królestwa .  
4. Grupy robocze ustalają swoje regulaminy i  porządek obrad za obopólną zgodą . 
Artykuł INST.4: Decyzje i  zalecenia  
1. Decyzje przyjęte przez Radę Partnerstwa lub, w  zależności od przypadku, przez komitet są 
wiążące dla Stron oraz dla wszystkich organów utworzonych na mocy niniejszej Umowy i  wszelkich 
umów uzupełniających, w  tym dla  trybunału arbitrażowego, o  którym mowa w  części szóstej tytuł  I 
[Rozstrzyganie sporów]. Zalecenia nie mają mocy wiążącej.  
2. Rada Partnerstwa lub, w  zależności od przypadku, komitet przyjmuje decyzje i  formułuje 
zalecenia za obopólną zgodą.  
Artykuł INST.5 : Współpraca parlamentarna  
1. Parlament Europejski i  Parlament Zjednoczonego Królestwa mogą ustanowić – jako forum 
wymiany poglądów na temat partnerstwa – Zgromadzenie Parlamentarne Partnerstwa, w  skład 
którego wchodzą posłowie do Parlamentu Europejskiego i posłowie do Parlamentu Zjednoczonego 
Królestwa.  
2. Z chwilą ustanowienia Zgromadzenie Parlamentarne Partnerstwa:  
(a) może zwrócić się o  istotne informacje dotyczące wykonania niniejszej Umowy i  jakiejkolwiek 
umowy uzupełniającej do Rady Partnerstwa, która na stępnie przekazuje wymagane 
informacje;  
(b) jest informowane o  decyzjach i  zaleceniach Rady Partnerstwa; oraz  
(c) może formułować zalecenia dla Rady Partnerstwa.  
Artykuł INST.6: Udział społeczeństwa obywatelskiego  
Strony konsultują się ze społeczeństwem obywatelsk im w  sprawie wykonania niniejszej Umowy 
i jakiejkolwiek umowy uzupełniającej, w  szczególności poprzez interakcję z wewnętrznymi grupami 
doradczymi i  Forum Społeczeństwa Obywatelskiego, o  których mowa w  art. INST.7 [Wewnętrzne 
grupy doradcze] i  INST.8 [Foru m Społeczeństwa Obywatelskiego].   
Artykuł INST.7: Wewnętrzne grupy doradcze  
1. Każda ze Stron konsultuje się w kwestiach objętych niniejszą Umową i jakąkolwiek umową 
uzupełniającą, z nowo utworzoną lub istniejącą wewnętrzną grupę doradczą lub wewnętrznymi  
grupami doradczymi składającymi się z przedstawicieli niezależnych organizacji społeczeństwa 
obywatelskiego, w tym organizacji pozarządowych, organizacji przedsiębiorców i pracodawców, a 
także związków zawodowych, działających w sprawach gospodarczych, zr ównoważonego rozwoju, 
społecznych, praw człowieka, ochrony środowiska i innych. Każda ze Stron może zwoływać swoją 
 
31 
 wewnętrzną grupę lub wewnętrzne grupy doradcze w różnych składach w celu omówienia wdrażania 
różnych postanowień niniejszej Umowy lub jakiejk olwiek umowy uzupełniającej.  
2. Każda ze Stron uwzględnia opinie lub zalecenia przedstawione przez jej wewnętrzną grupę 
doradczą lub takie grupy. Przedstawiciele każdej ze Stron starają się konsultować z odpowiednią 
wewnętrzną grupą doradczą lub takimi gru pami co najmniej raz w  roku. Posiedzenia mogą odbywać 
się za pomocą środków wirtualnych.  
3. W celu propagowania świadomości społecznej na temat wewnętrznych grup doradczych 
każda ze Stron stara się publikować wykaz organizacji uczestniczących w  jej wewnętr znej grupie 
doradczej lub takich grupach, a także punkt kontaktowy dla tej grupy lub grup.  
4. Strony promują interakcje między swoimi wewnętrznymi grupami doradczymi, w tym 
poprzez wymianę, w miarę możliwości, danych kontaktowych członków ich wewnętrznych grup 
doradczych.  
Artykuł INST.8: Forum Społeczeństwa Obywatelskiego  
1. Strony ułatwiają organizację Forum Społeczeństwa Obywatelskiego w  celu prowadzenia 
dialogu na temat wdrażania części drugiej niniejszej Umowy. Rada Partnerstwa przyjmuje wytyczne 
operac yjne dotyczące prowadzenia Forum.  
2. Forum społeczeństwa obywatelskiego spotyka się przynajmniej raz w  roku, o  ile Strony nie 
postanowią inaczej. Forum społeczeństwa obywatelskiego może spotykać się za pomocą środków 
wirtualnych.  
3. Udział w  Forum Społeczeństwa Obywatelskiego jest otwarty dla niezależnych organizacji 
społeczeństwa obywatelskiego mających siedzibę na terytorium Stron, w  tym członków 
wewnętrznych grup doradczych, o  których mowa w  art. INST.7 [Wewnętrzne grupy doradcze]. Każda 
ze Stron  propaguje zrównoważoną reprezentację, w  tym organizacje pozarządowe, organizacje 
przedsiębiorców i  pracodawców oraz związki zawodowe, działające w sprawach gospodarczych, 
zrównoważonego rozwoju, społecznych, dotyczących praw człowieka, ochrony środowiska i innych.  
 
  
 
32 
 CZĘŚĆ DRUGA: HANDEL, TRANSPORT, RYBOŁÓWSTWO I INNE USTALENIA  
DZIAŁ PIERWSZY: HANDEL  
TYTUŁ I: HANDEL TOWA RAMI  
Rozdział  1: Traktowanie narodowe i  dostęp do rynku w  odniesieniu do towarów (w tym środki 
ochrony handlu)  
Artykuł GOODS.1: Cel  
Celem niniejszego rozdziału jest ułatwienie handlu towarami między Stronami oraz utrzymanie 
zliberalizowanego handlu towarami zgodnie z  postanowieniami niniejszej Umowy.  
Artykuł GOODS.2: Zakres  
O ile nie postanowiono inaczej, niniejszy rozdział ma zastosowanie d o handlu towarami Strony.  
Artykuł GOODS.3: Definicje  
Na potrzeby niniejszego rozdziału stosuje się następujące definicje:  
(a) „czynności konsularne” oznaczają procedurę uzyskania od konsula Strony dokonującej 
przywozu na terytorium Strony dokonującej wywozu l ub na terytorium strony trzeciej faktury 
konsularnej lub wizy konsularnej dla faktur handlowych, świadectwa pochodzenia, manifestu 
ładunkowego, zgłoszenia wywozowego przewoźnika lub innej dokumentacji celnej związanej 
z przywozem towarów;  
(b) „Porozumienie w  sprawie ustalania wartości celnej” oznacza porozumienie w  sprawie 
stosowania artykułu VII  GATT 1994  
(c) „procedura licencjonowania wywozu” oznacza procedurę administracyjną, niezależnie od 
tego, czy określa się ją mianem procedury licencjonowania, stosowaną p rzez Stronę w  ramach 
systemów wydawania pozwolenia na  wywóz, wymagającą jako warunek wstępny wywozu od 
tej Strony złożenia właściwemu organowi administracyjnemu wniosku lub innych 
dokumentów, innych niż ogólnie wymagane w  procedurach odpraw celnych;  
(d) „proce dura licencjonowania przywozu” oznacza procedurę administracyjną, niezależnie od 
tego, czy określa się ją mianem procedury licencjonowania, stosowaną przez Stronę w  ramach 
systemów wydawania pozwolenia na  przywóz, wymagającą jako warunek wstępny przywozu 
na terytorium Strony dokonującej przywozu złożenia właściwemu organowi 
administracyjnemu lub organom administracyjnym wniosku lub innych dokumentów, innych 
niż ogólnie wymagane w  procedurach odpraw celnych;  
(e) „towary pochodzące” oznaczają, o  ile nie przewidz iano inaczej, towar kwalifikujący się zgodnie 
z regułami pochodzenia określonymi w  niniejszym tytule rozdział  2 [Reguły pochodzenia];  
(f) „wymogi dotyczące wyników” oznaczają wymogi:  
(i) wywozu określonej ilości, wartości lub określonego odsetka towarów;  
 
33 
 (ii) zastępow ania towarów przywożonych towarami Strony udzielającej pozwolenia na 
przywóz;  
(iii) zakupu przez osobę, która korzysta z  pozwolenia na przywóz, innych towarów na 
terytorium Strony udzielającej pozwolenia na przywóz lub przyznania przez nią 
pierwszeństwa towarom  produkcji wewnętrznej;  
(iv) produkowania przez osobę, która korzysta z  pozwolenia na przywóz, na terytorium 
Strony udzielającej pozwolenia na przywóz, towarów zawierających określoną ilość, 
wartość lub określony odsetek zawartości wewnętrznej; albo  
(v) odnoszące  się w  jakikolwiek sposób do wielkości lub wartości przywozu, wielkości lub 
wartości wywozu lub kwoty przepływów w  walucie obcej.  
(g) „Towar przerobiony” oznacza towar sklasyfikowany w  działach HS: 32, 40, 84 –90, 94 lub 95, 
który:  
(i) składa się całkowicie lub cz ęściowo z  części uzyskanych z  towarów używanych;  
(ii) w przypadku gdy jest nowy, ma podobną przewidywaną żywotność i  podobną 
wydajność w  porównaniu z  takimi towarami; oraz  
(iii) objęty jest gwarancją równoważną tej, która ma zastosowanie do takich towarów, gdy 
są nowe; oraz  
(h) „naprawa” oznacza wszelkie operacje przetwarzania podjęte na towarze w  celu usunięcia wad 
eksploatacyjnych lub szkód materialnych, wiążące się z  przywróceniem towaru do jego 
pierwotnej funkcji lub prowadzone w  celu zapewnienia zgodności z  wymogam i technicznymi 
na potrzeby jego użytkowania. Naprawa towaru obejmuje renowację i  konserwację, 
z możliwością zwiększenia wartości towaru w  wyniku przywrócenia pierwotnej funkcjonalności 
tego towaru, ale nie obejmuje operacji ani procesu, które:  
(i) prowadzą do  pozbawienia towaru jego zasadniczych właściwości lub powstania 
nowego towaru lub towaru o  odmiennych cechach handlowych;  
(ii) przyczyniają się do przekształcenia wyrobu niegotowego w wyrób gotowy; albo  
(iii) są wykorzystywane do  poprawy lub ulepszenia parametrów t echnicznych towaru.  
Artykuł GOODS.3A: Klasyfikacja towarów  
Klasyfikacja towarów w  handlu między Stronami na podstawie niniejszej Umowy jest określona 
w nomenklaturze taryfowej każdej ze Stron zgodnie z  Systemem Zharmonizowanym (HS).  
Artykuł GOODS.4: Trak towanie narodowe w  zakresie podatków i  uregulowań wewnętrznych  
Każda ze Stron przyznaje traktowanie narodowe towarom drugiej Strony zgodnie z  art. III GATT 
1994  wraz z  uwagami i  postanowieniami uzupełniającymi. W  tym celu art.  III GATT  1994 wraz 
z uwagami i postanowieniami uzupełniającymi zostają włączone do niniejszej Umowy i  stanowią jej 
część, z  uwzględnieniem niezbędnych zmian.  
 
34 
 Artykuł GOODS.4A: Swoboda tranzytu  
Każda ze Stron przyznaje swobodę tranzytu przez swoje terytorium trasami najbardziej dogodn ymi 
dla tranzytu międzynarodowego, na potrzeby ruchu tranzytowego na terytorium lub z  terytorium 
drugiej Strony lub dowolnego innego państwa trzeciego. W  tym celu art.  V GATT 1994 wraz 
z uwagami i  postanowieniami uzupełniającymi zostają włączone do niniejs zej Umowy i  stanowią jej 
część, z  uwzględnieniem niezbędnych zmian. Strony uznają, że art.  V GATT  1994 obejmuje przepływ 
towarów energetycznych, między innymi rurociągami lub sieciami elektroenergetycznymi.  
Artykuł GOODS.5: Zakaz należności celnych  
O ile niniejsza Umowa nie stanowi inaczej, cła na wszystkie towary pochodzące z  terytorium drugiej 
Strony są zakazane.  
Artykuł GOODS.6: Należności celne wywozowe, podatki i  inne opłaty  
1. Strona nie może przyjmować ani utrzymywać żadnych ceł, podatków ani innych o płat 
dowolnego rodzaju nakładanych na wywóz towaru do drugiej Strony lub w  związku z  tym wywozem; 
ani żadnych podatków wewnętrznych lub innych opłat nakładanych na towary wywożone do drugiej 
Strony, które przekraczają podatek lub opłatę, które zostałyby na łożone na towary podobne, jeżeli są 
przeznaczone do konsumpcji wewnętrznej.  
2. Do celów niniejszego artykułu termin „inne opłaty dowolnego rodzaju” nie obejmują opłat 
ani innych należności dozwolonych na mocy art.  GOODS.7 [Opłaty i  formalności].  
Artykuł GOODS.7: Opłaty i  formalności  
1. Kwoty opłat i  innych należności nakładanych przez Stronę na przywóz lub wywóz towarów 
drugiej Strony lub w  związku z  przywozem lub wywozem takich towarów są ograniczone do 
przybliżonych kosztów świadczonych usług i  nie stanowią pośredniej ochrony towarów 
wewnętrznych ani opodatkowania przywozu lub wywozu do celów podatkowych. Strona nie pobiera 
opłat ani innych należności od przywozu lub wywozu ani w  związku z  przywozem lub wywozem na 
zasadzie ad valorem . 
2. Każda ze Stron może nakładać opłaty lub odzyskiwać k oszty wyłącznie w  przypadku 
świadczenia określonych usług, w  szczególności, choć nie wyłącznie, w  następujących przypadkach:  
(a) obecność funkcjonariuszy celnych, na wniosek, poza oficjalnymi godzinami urzędowania lub 
w miejscach innych niż miejsca celne;  
(b) analizy lub ekspertyzy dotyczące towarów oraz opłaty pocztowe za zwrot towarów do 
wnioskodawcy, w  szczególności w  odniesieniu do decyzji w  sprawie wiążących informacji lub 
udzielenia informacji dotyczących stosowania przepisów ustawowych i  wykonawczych prawa  
celnego;  
(c) kontrola lub pobieranie próbek towarów do celów weryfikacji lub zniszczenie towarów, jeżeli 
powoduje to koszty inne niż koszty pracy funkcjonariuszy celnych; oraz  
(d) nadzwyczajne środki kontroli, jeżeli jest to niezbędne ze względu na rodzaj towaru  lub 
potencjalne ryzyko.  
 
35 
 3. Każda ze Stron niezwłocznie publikuje za pośrednictwem oficjalnej strony internetowej 
wszystkie opłaty i  należności, które nakłada w  związku z  przywozem lub wywozem, w  taki sposób, 
aby umożliwić rządom, przedsiębiorstwom handlowym i innym zainteresowanym stronom 
zapoznanie się z  nimi. Informacje te zawierają przyczyny nałożenia opłat lub należności na 
świadczone usługi, nazwę odpowiedzialnego organu, opłaty i  należności, jakie zostaną zastosowane, 
a także informację, kiedy i  jak nal eży dokonać płatności. Nie nakłada się nowych lub zmienionych 
opłat i  należności aż do czasu opublikowania i  udostępnienia informacji zgodnie z  niniejszym 
ustępem.  
4. Żadna ze Stron nie wymaga czynności konsularnych, w  tym zapłaty powiązanych opłat 
i należnoś ci, w  związku z  przywozem jakichkolwiek towarów drugiej Strony.  
Artykuł GOODS.8: Towary poddane naprawie  
1. Niezależnie od pochodzenia towaru Strona nie stosuje należności celnych w  odniesieniu do 
towaru, który ponownie wjeżdża na obszar Strony po czasowym wy wozie towarów z  jej obszaru na 
obszar drugiej Strony w  celu naprawy.  
2. Ustęp  1 nie ma zastosowania do towarów przywożonych pod zabezpieczeniem majątkowym, 
do wolnych obszarów celnych lub na podobnych zasadach, które są następnie wywożone w  celu 
naprawy i  nie są ponownie przywożone pod zabezpieczeniem majątkowym, do wolnych obszarów 
celnych lub na podobnych zasadach.  
3. Strona nie stosuje należności celnych w  stosunku do  towarów tymczasowo przywiezionych 
z terytorium drugiej Strony w  celu naprawy, niezależnie o d ich pochodzenia.  
Artykuł GOODS.9: Towary przerobione  
1. Strona nie przyznaje towarom przerobionym drugiej Strony traktowania mniej korzystnego 
niż to, które przyznaje równoważnym towarom nowym.  
2. Artykuł TOWARY.10 [Ograniczenia przywozu i  wywozu] ma zastoso wanie do zakazów lub 
ograniczeń przywozu i  wywozu towarów przerobionych. Jeżeli Strona przyjmuje lub utrzymuje zakazy 
lub ograniczenia przywozu i wywozu dotyczące towarów używanych, środki te nie mają 
zastosowania do  towarów przerobionych.  
3. Strona może wym agać, aby towary przerobione były identyfikowane jako takie do celów 
dystrybucji lub sprzedaży na jej terytorium oraz aby spełniały wszystkie obowiązujące wymogi 
techniczne mające zastosowanie do równoważnych towarów nowych.  
Artykuł GOODS.10: Ograniczenia  w przywozie i  wywozie  
1. Strona nie przyjmuje ani nie utrzymuje żadnych zakazów ani ograniczeń w  przywozie 
jakichkolwiek towarów drugiej Strony ani w  wywozie lub sprzedaży na wywóz jakiegokolwiek towaru 
przeznaczonego na terytorium drugiej Strony, chyba że z godnie z  art. XI GATT 1994 wraz z  uwagami 
i postanowieniami uzupełniającymi. W  tym celu art.  XI GATT  1994 wraz z  uwagami 
i postanowieniami uzupełniającymi zostają włączone do niniejszej Umowy i  stanowią jej część, 
z uwzględnieniem niezbędnych zmian.  
2. Stron a nie przyjmuje ani nie utrzymuje:  
 
36 
 (a) wymogów dotyczących cen wywozowych i  przywozowych, z  wyjątkiem przypadków 
dozwolonych w  ramach egzekwowania nakazów i  zobowiązań dotyczących ceł 
wyrównawczych i  antydumpingowych; lub  
(b) zezwoleń na  przywóz uzależnionych od spełnienia wymogów dotyczących wyników.  
Artykuł GOODS.11: Monopol w  przywozie i  wywozie  
Strona nie wyznacza ani nie utrzymuje monopolu przywozowego lub wywozowego. Do celów 
niniejszego artykułu monopol przywozowy lub wywozowy oznacza wyłączne prawo podm iotu lub 
udzielenie przez Stronę podmiotowi upoważnienia do przywozu towaru lub wywozu towaru do 
drugiej Strony.  
Artykuł GOODS. 13: Procedury licencjonowania przywozu  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby wszystkie procedury licencjonowania przywozu obowiązujące 
w handlu towarami między Stronami były neutralne pod względem stosowania i  prowadzone 
w sposób uczciwy, sprawiedliwy, niedyskryminacyjny i  przejrzysty.  
2. Strona przyjmuje lub utrzymuje procedury licencjonowania jako warunek przywozu na jej 
terytorium z  teryto rium drugiej Strony tylko jeżeli inne odpowiednie procedury służące osiągnięciu 
celu administracyjnego nie są odpowiednio dostępne.  
3. Strona nie przyjmuje ani nie utrzymuje żadnych nieautomatycznych procedur 
licencjonowania przywozu, chyba że jest to koniecz ne, aby wprowadzić środek, który jest spójny 
z niniejszą Umową. Strona przyjmująca procedurę nieautomatycznego licencjonowania przywozu 
wyraźnie wskazuje środek wprowadzany przez tego rodzaju procedurę licencjonowania.  
4. Każda ze Stron wprowadza i  prowadzi w szelkie procedury licencjonowania przywozu zgodnie 
z art. 1–3 Porozumienia WTO w  sprawie licencjonowania przywozu („Porozumienia w  sprawie 
licencjonowania przywozu”). W tym celu art.  1–3 Porozumienia w  sprawie licencjonowania przywozu 
zostają włączone do n iniejszej Umowy i   stanowią jej część, z  uwzględnieniem niezbędnych zmian.  
5. Strona wprowadzająca lub zmieniająca dowolną procedurę licencjonowania przywozu 
udostępnia wszystkie istotne informacje na oficjalnej stronie internetowej. Informacje te udostępnia 
się w  miarę możliwości co najmniej 21 dni przed datą rozpoczęcia stosowania nowej lub zmienionej 
procedury licencjonowania, a w  każdym razie nie później niż w  dniu rozpoczęcia stosowania. 
Informacje te zawierają dane wymagane na podstawie art.  5 Porozumien ia w  sprawie 
licencjonowania przywozu.  
6. Na wniosek drugiej Strony Strona niezwłocznie przekazuje wszelkie istotne informacje 
dotyczące wszelkich procedur licencjonowania przywozu, które zamierza przyjąć lub które 
utrzymuje, w  tym informacje, o  których mowa w art. 1–3 Porozumienia w  sprawie licencjonowania 
przywozu.  
7. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że żadne z  postanowień niniejszego artykułu nie 
wymaga od żadnej ze Stron przyznania pozwolenia na przywóz ani nie uniemożliwia żadnej ze Stron 
realizacji je j obowiązków lub zobowiązań wynikających z  rezolucji Rady Bezpieczeństwa Organizacji 
Narodów Zjednoczonych czy z  wielostronnych układów o  nierozprzestrzenianiu i  ustaleń w  sprawie 
kontroli przywozu.  
 
37 
 Artykuł GOODS. 14: Procedury licencjonowania wywozu  
1. Każd a ze Stron publikuje wszelkie nowe procedury licencjonowania wywozu lub wszelkie 
zmiany w  istniejącej procedurze licencjonowania wywozu w  taki sposób, aby umożliwić rządom, 
przedsiębiorstwom handlowym i  innym zainteresowanym stronom zapoznanie się z  nimi. O ile to 
możliwe, publikacja taka ma miejsce 45  dni przed wejściem w  życie procedury lub zmiany, a 
w każdym razie nie później niż w  dniu, w  którym taka procedura lub zmiana stają się skuteczne, oraz, 
w stosownych przypadkach, publikacja ma miejsce na wszel kich odpowiednich rządowych stronach 
internetowych.  
2. Publikacja procedur licencjonowania wywozu zawiera następujące informacje:  
(a) treść procedur licencjonowania wywozu lub wszelkich zmian dokonanych w  tych procedurach;  
(b) towary podlegające każdej procedurze li cencjonowania;  
(c) w odniesieniu do każdej procedury: opis procedury wnioskowania o  licencję oraz wszelkie 
kryteria, które wnioskodawca musi spełnić, aby kwalifikować się do wnioskowania o  licencję, 
takie jak posiadanie zezwolenia na prowadzenie działalności,  przedsięwzięcie lub utrzymanie 
inwestycji lub prowadzenie działalności w  określonej formie na terytorium Strony;  
(d) punkt lub punkty kontaktowe, w  których zainteresowane podmioty mogą uzyskać 
szczegółowe informacje na  temat warunków uzyskania pozwolenia na  wywóz;  
(e) organ lub organy administracyjne, do  których składa się wniosek lub inne stosowne 
dokumenty;  
(f) opis wszelkich środków wdrażanych w  ramach procedury licencjonowania wywozu;   
(g) okres obowiązywania każdej procedury licencjonowania wywozu, chyba że proced ura ta 
pozostaje w  mocy do czasu wycofania lub zmiany w  nowej publikacji;  
(h) jeżeli Strona zamierza skorzystać z  procedury licencjonowania w  celu zarządzania 
kontyngentem wywozowym, całkowita ilość oraz, w  stosownych przypadkach, wartość 
kontyngentu oraz daty  otwarcia i  zamknięcia kontyngentu oraz  
(i) wszelkie wyłączenia lub wyjątki, które zastępują wymóg uzyskania pozwolenia na wywóz, 
sposób wnioskowania o  te wyłączenia lub wyjątki lub korzystania z  nich, a także kryteria ich 
przyznawania.  
3. W terminie 45  dni od dnia wejścia w  życie niniejszej Umowy każda ze Stron powiadamia 
drugą Stronę o  swoich istniejących procedurach licencjonowania wywozu. Każda ze Stron 
powiadamia drugą Stronę o  wszelkich nowych procedurach licencjonowania wywozu oraz 
o wszelkich zmianach is tniejących procedur licencjonowania wywozu w  ciągu 60  dni od publikacji. 
Powiadomienie zawiera odniesienie do źródeł, w  których publikowane są informacje wymagane 
zgodnie z  ust. 2 oraz – w stosownych przypadkach – adresy odpowiednich rządowych stron 
intern etowych.  
4. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że żadne z  postanowień niniejszego artykułu nie 
wymaga od Strony udzielenia pozwolenia na wywóz ani nie uniemożliwia Stronie realizacji jej 
zobowiązań wynikających z  rezolucji Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak 
również wielostronnych układów o  nierozprzestrzenianiu i  ustaleń w  sprawie kontroli wywozu, 
 
38 
 w tym Porozumienia z  Wassenaar w  sprawie kontroli eksportu broni konwencjonalnej oraz towarów 
i technologii podwójnego zastosowania, Grup y Australijskiej, Grupy Dostawców Jądrowych oraz 
Reżimu Kontrolnego Technologii Rakietowych, ani nie uniemożliwia przyjmowania, utrzymywania lub 
wdrażania niezależnych systemów sankcji.  
Artykuł GOODS.15: Ustalanie wartości celnej  
Każda ze Stron określa war tość celną towarów drugiej Strony przywożonych na jej terytorium 
zgodnie z  art. VII GATT 1994 i  Porozumieniem w  sprawie ustalania wartości celnej. W  tym celu 
art. VII GATT 1994 wraz z  uwagami i  postanowieniami uzupełniającymi, a także art.  1–17 
porozumieni a w  sprawie ustalania wartości celnej wraz z  uwagami interpretacyjnymi zostają 
włączone do niniejszej Umowy i  stanowią jej część, z  uwzględnieniem niezbędnych zmian.  
Artykuł GOODS.16: Wykorzystanie preferencji  
1. Do celów monitorowania funkcjonowania niniejsz ej Umowy i  obliczania wskaźników 
wykorzystania preferencji Strony co roku wymieniają się danymi statystycznymi dotyczącymi 
przywozu za okres 10  lat, począwszy od jednego roku od wejścia w  życie niniejszej Umowy. O  ile 
Komitet Partnerstwa Handlowego nie pos tanowi inaczej, okres ten jest automatycznie przedłużany 
o pięć lat, a  następnie Komitet Partnerstwa Handlowego może zdecydować o dalszym jego 
przedłużeniu.  
2. Wymiana danych statystycznych dotyczących przywozu obejmuje dane dotyczące ostatniego 
dostępnego ro ku, w  tym wartość i  – w stosownych przypadkach – wolumen, na poziomie pozycji 
taryfowej w  odniesieniu do przywozu towarów drugiej Strony, w  odniesieniu do których skorzystano 
z preferencyjnego traktowania celnego na mocy niniejszej Umowy oraz towarów, w  odniesieniu do 
których skorzystano z  traktowania niepreferencyjnego.  
Artykuł GOODS.17: Środki ochrony handlu  
1. Strony potwierdzają swoje prawa i  obowiązki wynikające z  art. VI GATT  1994, porozumienia 
antydumpingowego, porozumienia SCM, art.  XIX GATT  1994,  Porozumienia w  sprawie środków 
ochronnych i  art. 5 porozumienia w  sprawie rolnictwa.  
2. Rozdział 2 [Reguły pochodzenia] niniejszego tytułu nie ma zastosowania do dochodzeń 
i środków antydumpingowych, wyrównawczych i  ochronnych.  
3. Każda  ze Stron stosuje środki ant ydumpingowe i  wyrównawcze zgodnie z  wymogami 
porozumienia antydumpingowego i  porozumienia SCM oraz zgodnie z  uczciwą i  przejrzystą 
procedurą.   
4. Każda zainteresowana strona biorąca udział w  dochodzeniu antydumpingowym lub 
dochodzeniu w  sprawie środków wyrów nawczych1 ma zapewnioną pełną możliwość obrony 
własnych interesów, pod warunkiem że nie spowoduje to niepotrzebnego opóźnienia 
w prowadzeniu dochodzenia.   
                                                            
1Do celów niniejszego artykułu zainteresowane strony określa się zgodnie z  art. 6 ust.  11 porozumienia 
antydumpingowego i  art. 12.9 porozumienia SCM.  
 
39 
 5. Organ dochodzeniowy każdej ze Stron może zgodnie z  przepisami Strony rozważyć, czy 
kwota cła antydump ingowego, które ma zostać nałożone, powinna być równa kwocie pełnego 
marginesu dumpingu, czy też niższa.  
6. Organ dochodzeniowy każdej ze Stron zgodnie z  przepisami Strony analizuje dostarczone 
informacje, aby ustalić, czy nakładanie cła antydumpingowego lub wyrównawczego nie leżałoby 
w interesie publicznym.  
7. Strona nie stosuje ani nie utrzymuje jednocześnie w odniesieniu do tego samego towaru:  
(a) środka na podstawie art.  5 porozumienia w  sprawie rolnictwa; oraz   
(b) środka na podstawie art.  XIX GATT  1994 oraz Porozu mienia w  sprawie środków ochronnych.  
8. Część szósta tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] nie ma zastosowania do ust.  1–6 niniejszego 
artykułu.  
Artykuł GOODS.18: Wykorzystanie istniejących kontyngentów taryfowych WTO  
1. Produkty pochodzące od jednej ze Stron nie kwali fikują się do przywozu do drugiej Strony 
w ramach istniejących kontyngentów taryfowych WTO określonych w  ust. 2. Obejmuje to 
kontyngenty taryfowe rozdzielone między Strony zgodnie z  art. XXVIII negocjacji GATT 
zainicjowanych przez Unię Europejską w  dokumen cie WTO G/SECRET/42/Add.2 oraz przez 
Zjednoczone Królestwo w  dokumencie WTO G/SECRET/44 oraz zgodnie z  odpowiednim 
ustawodawstwem wewnętrznym każdej ze Stron. Do celów niniejszego artykułu status pochodzenia 
produktów ustala się na podstawie reguł nieprefe rencyjnego pochodzenia obowiązujących na 
terytorium Strony dokonującej przywozu.  
2. Do celów ust.  1 „istniejące kontyngenty taryfowe WTO” oznaczają kontyngenty taryfowe, 
które są koncesjami Unii Europejskiej w  ramach WTO zawartymi w  projekcie listy koncesyjne j 
i zobowiązań UE -28 na mocy GATT  1994, przedłożonym WTO w  dokumencie G/MA/TAR/RS/506 
i zmienionym dokumentami G/MA/TAR/RS/506/Add.1 i  G/MA/TAR/RS/506/Add.2.  
Artykuł GOODS.19: Środki w  przypadku naruszenia lub obejścia przepisów prawa celnego  
1. Strony współpracują przy zapobieganiu naruszeniom lub obchodzeniu przepisów prawa 
celnego, ich wykrywaniu i  zwalczaniu, zgodnie z  ich obowiązkami wynikającymi z  niniejszego tytułu 
rozdział  2 [Reguły pochodzenia] i  Protokołu o  wzajemnej pomocy administracyjnej w  sprawach 
celnych. Każda ze Stron  stosuje odpowiednie i  porównywalne środki w  celu ochrony swoich 
interesów finansowych i  interesów finansowych drugiej Strony w  odniesieniu do nakładania ceł na 
towary wprowadzane na obszary celne Zjednoczonego Królestwa lub Unii.  
2. Z zastrzeżeniem możliwości wyłączenia na podstawie ust.  7 przedsiębiorstw handlowych 
stosujących się do wymogów Strona może tymczasowo zawiesić odpowiednie preferencyjne 
traktowanie danego produktu lub danych produktów zgodnie z  procedurą określoną w ust. 3 i 4, 
jeżeli:  
a) Strona ta stwierdziła na podstawie obiektywnych, przekonujących i  możliwych do zweryfikowania 
informacji, że miało miejsce systematyczne naruszanie lub obchodzenie przepisów prawa 
celnego na dużą skalę; oraz  
 
40 
 b) druga Strona wielokr otnie i  bezpodstawnie odmawia wypełnienia lub w  inny sposób nie wypełnia 
obowiązków, o  których mowa w  ust. 1. 
3. Strona, która dokonała ustalenia, o  którym mowa w  ust. 2, powiadamia Komitet Partnerstwa 
Handlowego i  rozpoczyna konsultacje z  drugą Stroną w  rama ch Komitetu Partnerstwa Handlowego 
w celu znalezienia rozwiązania możliwego do zaakceptowania przez obie Strony.  
4. Jeżeli Strony nie dojdą do porozumienia w  sprawie wzajemnie akceptowalnego rozwiązania 
w ciągu trzech miesięcy od dnia powiadomienia, Strona, k tóra dokonała ustalenia, może podjąć 
decyzję o  tymczasowym zawieszeniu odpowiedniego preferencyjnego traktowania danego produktu 
lub produktów. W  takim przypadku Strona, która dokonała ustalenia, niezwłocznie powiadamia 
o tymczasowym zawieszeniu, w  tym o  okresie, w  którym ma ono mieć zastosowanie, Komitet 
Partnerstwa Handlowego.  
5. Tymczasowe zawieszenie stosuje się jedynie przez okres niezbędny do przeciwdziałania 
naruszeniom lub obchodzeniu przepisów oraz do ochrony interesów finansowych danej Strony, 
a w każdym razie nie dłużej niż sześć miesięcy. Zainteresowana Strona dokonuje przeglądu sytuacji 
i w przypadku gdy stwierdzi, że tymczasowe zawieszenie nie jest już konieczne, kończy je przed 
upływem okresu, o  którym powiadomiła Komitet Partnerstwa Handlowego. Jeżeli warunki, które 
doprowadziły do zawieszenia, utrzymują się w  momencie upływu okresu, o  którym powiadomiono 
Komitet Partnerstwa Handlowego, zainteresowana Strona może podjąć decyzję o  odnowieniu 
zawieszenia. Każde zawieszenie podlega okresowym konsult acjom w  ramach Komitetu Partnerstwa 
Handlowego.  
6. Każda ze Stron publikuje, zgodnie ze swoimi procedurami wewnętrznymi, zawiadomienia dla 
importerów w  sprawie wszelkich decyzji dotyczących tymczasowego zawieszenia, o  którym mowa 
w ust. 4 i 5.  
7. Niezależnie od postanowień ust.  4, jeżeli importer jest w  stanie wykazać wobec organu 
celnego przywozu, że takie produkty są w  pełni zgodne z  przepisami celnymi Strony dokonującej 
przywozu, wymogami niniejszej Umowy i  wszelkimi innymi odpowiednimi warunkami związanymi 
z tymczasowym zawieszeniem ustanowionym przez Stronę dokonującą przywozu zgodnie z  jej 
przepisami ustawowymi i  wykonawczymi, Strona dokonująca przywozu zezwala importerowi na 
złożenie wniosku o  preferencyjne traktowanie i  odzyskanie wszelkich zapłaconych ceł  
przekraczających preferencyjne stawki celne obowiązujące w  czasie przywozu produktów.  
Artykuł GOODS.20: Usuwanie błędów administracyjnych  
W przypadku systemowych błędów właściwych organów lub uchybień we właściwym zarządzaniu 
systemem preferencyjnym w  wyw ozie, w  szczególności w  stosowaniu postanowień niniejszego 
tytułu rozdział  2 lub w  stosowaniu Protokołu o  wzajemnej pomocy administracyjnej w  sprawach 
celnych, oraz w  przypadku gdy te błędy lub uchybienia prowadzą do skutków w  zakresie należności 
celnych p rzywozowych, Strona mająca do czynienia z  takimi konsekwencjami może zwrócić się do 
Komitetu Partnerstwa Handlowego o  zbadanie możliwości przyjęcia odpowiednich decyzji w  celu 
rozwiązania tej sytuacji.  
Artykuł GOODS.21: Dobra kultury  
1. Strony współpracują w  celu ułatwienia zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych nielegalnie 
z terytorium Strony, uwzględniając zasady zawarte w  Konwencji UNESCO dotyczącej środków 
zmierzających do zakazu i  zapobiegania nielegalnemu przywozowi, wywozowi i  przenoszeniu 
własności dóbr ku ltury, podpisanej w  Paryżu w dniu 17  listopada 1970  r. 
 
41 
 2. Do celów niniejszego artykułu:  
(a) „dobro kultury” oznacza mienie sklasyfikowane lub zdefiniowane jako należące do skarbów 
kultury narodowej o  wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej zgodn ie 
z odpowiednimi zasadami i  procedurami każdej ze Stron; oraz  
(b) „wyprowadzone nielegalnie z  terytorium Strony” oznacza:  
(i) wyprowadzone z  terytorium Strony w  dniu 1  stycznia 1993  r. lub później z  naruszeniem 
zasad tej Strony dotyczących ochrony skarbów ku ltury narodowej lub z  naruszeniem 
jej zasad dotyczących wywozu dóbr kultury albo  
(ii) niezwrócone przed upływem okresu zgodnego z  prawem czasowego wyprowadzenia lub 
w przypadku jakiegokolwiek naruszenia innego warunku regulującego takie czasowe 
wyprowadzen ie w dniu 1  stycznia 1993  r. lub po tej dacie.   
3. Właściwe organy Stron współpracują ze sobą w  szczególności poprzez:  
a) powiadamianie drugiej Strony o  odnalezieniu dobra kultury na jej terytorium i  istnieniu 
uzasadnionych podstaw, by przypuszczać, że dobro  kultury zostało wyprowadzone 
z terytorium drugiej Strony nielegalnie;  
b) reagowanie na wnioski drugiej Strony o  zwrot dobra kultury wyprowadzonego nielegalnie 
z terytorium tej Strony;  
c) zapobieganie za pomocą jakichkolwiek niezbędnych środków tymczasowych wszelkim 
działaniom mającym na celu uniknięcie zwrotu takich dóbr kultury; oraz  
d) wprowadzanie wszelkich niezbędnych środków w  celu fizycznego zachowania dobra kultury 
wyprowadzonego nielegalnie z  terytorium drugiej Strony.  
4. Każda ze Stron wyz nacza punkt kontaktowy odpowiedzialny za komunikację z  punktem 
kontaktowym drugiej Strony we wszelkich kwestiach wynikających z  niniejszego artykułu, w  tym 
w odniesieniu do powiadomień i  wniosków, o  których mowa w  ust. 3 lit.  a) i b). 
5. W stosownych przypadk ach i  w razie konieczności planowana współpraca między Stronami 
obejmuje organy celne Stron odpowiedzialne za zarządzanie procedurami wywozu dóbr kultury.  
6. Część szósta tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] nie ma zastosowania do niniejszego artykułu.  
 
Rozdział  2: Reguły pochodzenia  
Sekcja 1: Reguły pochodzenia  
Artykuł ORIG.1: Cel  
Celem niniejszego rozdziału jest ustanowienie postanowień określających pochodzenie towarów do 
celów stosowania preferencyjnego traktowania taryfowego na mocy niniejszej Umowy, a takż e 
określenie powiązanych procedur dotyczących pochodzenia.  
 
42 
 Artykuł ORIG.2: Definicje  
Na potrzeby niniejszego rozdziału stosuje się następujące definicje:  
(a) „klasyfikacja” odnosi się do klasyfikacji produktu lub materiału w  konkretnym dziale, pozycji 
lub podpozycji Systemu Zharmonizowanego;  
(b) „przesyłka” oznacza produkty, które są albo łącznie wysyłane od jednego eksportera do 
jednego odbiorcy, albo objęte jednym dokumentem przewozowym obejmującym ich transport 
od eksportera do odbiorcy bądź, w  przypadku bra ku takiego dokumentu, jedną fakturą;  
(c) „eksporter” oznacza osobę znajdującą się na terytorium Strony, która zgodnie z  wymogami 
określonymi w  przepisach ustawowych i  wykonawczych tej Strony dokonuje wywozu lub 
produkcji produktu pochodzącego oraz sporządza o świadczenie o  pochodzeniu;  
(d) „importer” oznacza osobę, która dokonuje przywozu produktu pochodzącego i  ubiega się 
w odniesieniu do niego o  preferencyjne traktowanie taryfowe;  
(e) „materiał” oznacza każdą substancję wykorzystywaną do produkcji produktu, w  tym wsz elkie 
składowe, składniki, surowce lub części;  
(f) „materiał niepochodzący” oznacza materiał, który nie kwalifikuje się jako pochodzący na mocy 
niniejszego rozdziału, w  tym materiał, którego statusu pochodzenia nie można określić;  
(g) „produkt” oznacza produkt pow stały w  wyniku produkcji, nawet jeżeli jest przeznaczony do 
wykorzystania jako materiał do produkcji innego produktu;  
(h) „produkcja” oznacza każdy rodzaj obróbki lub przetwarzania, w  tym montaż.  
Artykuł ORIG.3: Wymagania ogólne  
1. Do celów  stosowania preferen cyjnego traktowania taryfowego przez Stronę w  odniesieniu 
do towarów pochodzących z  terytorium drugiej Strony zgodnie z  niniejszą Umową, pod warunkiem 
że produkty te spełniają wszystkie pozostałe obowiązujące wymogi niniejszego rozdziału, za 
pochodzące z  terytorium drugiej Strony uważa się następujące produkty:  
(a) produkty całkowicie uzyskane na terytorium tej Strony w  rozumieniu art.  ORIG.5 [Produkty 
całkowicie uzyskane]  
(b) produkty wytworzone na terytorium tej Strony wyłącznie z  materiałów pochodzących 
z terytorium tej Strony oraz  
(c) produkty wytworzone na terytorium tej Strony zawierające materiały niepochodzące, pod 
warunkiem że spełniają one wymogi określone w  ZAŁĄCZNIKU OR IG-2 [Reguły pochodzenia 
dla poszczególnych produktów].  
2.  Jeżeli produkt uzyskał status pochodzenia, materiały niepochodzące użyte do wytworzenia 
tego produktu nie są uważane za niepochodzące, jeżeli produkt ten został włączony jako materiał do 
innego pr oduktu.  
3.  Uzyskanie statusu pochodzenia musi odbywać się w  sposób ciągły w  Zjednoczonym 
Królestwie lub w  Unii.  
 
43 
 Artykuł ORIG.4: Kumulacja pochodzenia  
1. Produkt pochodzący z  terytorium Strony uważa się za pochodzący z  terytorium drugiej 
Strony, jeżeli produk t ten jest wykorzystywany jako materiał do produkcji innego produktu na 
terytorium tej drugiej Strony.  
2. Produkcja prowadzona na terytorium jednej ze Stron z wykorzystaniem materiału 
niepochodzącego może być brana pod uwagę przy ustalaniu, czy produkt jest pochodzący z 
terytorium drugiej Strony.  
3. Ust. 1 i 2 nie mają zastosowania, jeżeli produkcja prowadzona na terytorium drugiej Strony 
nie wykracza poza działania, o  których mowa w  art. ORIG.7 [Niewystarczająca produkcja].  
4. W celu wypełnienia przez eksportera oświadczenia o pochodzeniu, o którym mowa w art. 
ORIG.18 ust. 2 lit. a) [Wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe] w odniesieniu do produktu, o 
którym mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, eksporter uzyskuje od swojego dostawcy deklarację 
dostawcy przewi dzianą w załączniku ORIG -3 [Deklaracja dostawcy] lub równoważny dokument 
zawierający te same informacje opisujące przedmiotowe materiały niepochodzące w sposób 
wystarczająco szczegółowy, aby umożliwić ich identyfikację.  
Artykuł ORIG.5: Produkty całkowicie uzyskane  
1. Za całkowicie uzyskane na terytorium Strony uważa się następujące produkty:  
(a) produkty mineralne wydobyte z  ziemi lub pozyskane z  dna morskiego;  
(b) produkty roślinne tam uprawiane lub zebrane;  
(c) żywe zwierzęta tam urodzone i  wyhodowane;   
(d) produkty uzy skane od żywych zwierząt tam chowanych;  
(e) produkty pochodzące z  ubitych zwierząt tam urodzonych i  chowanych;  
(f) produkty uzyskane przez polowania lub połowy tam przeprowadzone;  
(g) produkty uzyskane z  akwakultury tam, gdzie organizmy wodne, w  tym ryby, mięczaki, 
skorupiaki, inne bezkręgowce wodne i  rośliny wodne, urodziły się lub zostały wyhodowane 
z materiału obsadowego, takiego jak jaja, ikra, narybek, palczaki,larwy, parr, smolt lub inne 
młode ryby w stadium postlarwalnym, poprzez interwencję w  proces chowu lub  wzrostu 
w celu zwiększenia produkcji taką jak regularne zarybianie, karmienie lub ochrona przed 
drapieżnikami;  
(h) produkty rybołówstwa morskiego i  inne produkty wydobyte z  morza znajdującego się poza 
wszystkimi morzami terytorialnymi przez statek Strony;  
(i) produkty wytworzone na pokładzie statku Strony wyłącznie z  produktów, o  których mowa 
w lit. h); 
(j) produkty wydobyte z  dna morskiego lub podglebia poza jakimkolwiek morzem terytorialnym, 
pod warunkiem że Strona ma prawo do eksploatacji takiego dna morskiego lub podglebia lub 
prowadzenia tam prac;  
 
44 
 (k) odpady i  złom powstające w  wyniku działalności produkcyjnej tam przeprowadzonej;  
(l) odpady i  złom pochodzące z  zebranych tam produktów zużytych, pod warunkiem że produkty 
te nadają się wyłącznie do odzysku surowców;  
(m) produkty wytworzone tam wyłącznie z  produktów wymienionych w  lit. a)–l). 
2.  Termin „statek Strony” w  ust. 1 lit.  h) i i) oznacza statek, który:  
a) jest zarejestrowany w  państwie członkowskim lub w  Zjednoczonym Królestwie;  
b) pływa pod banderą państwa czł onkowskiego lub Zjednoczonego Królestwa oraz  
c) spełnia jeden z  poniższych warunków:  
 (i) jest w  co najmniej 50  % własnością obywateli państwa członkowskiego lub 
Zjednoczonego Królestwa albo  
 (ii) jest własnością osób prawnych, z  których każda:  
  (A) posi ada siedzibę zarządu lub główne miejsce prowadzenia działalności w  Unii lub 
Zjednoczonym Królestwie oraz  
  (B) jest w  co najmniej 50  % własnością podmiotów publicznych, obywateli lub osób 
prawnych państwa członkowskiego lub Zjednoczonego Królestwa.  
 Artyk uł ORIG.6: Tolerancje  
1. Jeżeli produkt nie spełnia wymogów określonych w  ZAŁĄCZNIKU  ORIG -2 [Reguły 
pochodzenia dla poszczególnych produktów] ze względu na zastosowanie do jego produkcji 
materiału niepochodzącego, produkt ten uznaje się mimo to za pochodzący z terytorium Strony, pod 
warunkiem że:  
a)  całkowita masa materiałów niepochodzących stosowanych do wytwarzania produktów 
sklasyfikowanych w  działach  2 i 4–24 Systemu Zharmonizowanego, innych niż przetworzone 
produkty rybołówstwa objęte działem  16, nie prz ekracza 15  % masy produktu;]  
 b)  całkowita wartość materiałów niepochodzących dla wszystkich pozostałych produktów, 
z wyjątkiem produktów sklasyfikowanych w działach 50 –63 Systemu Zharmonizowanego, nie 
przekracza 10  % ceny ex -works produktu; albo  
c)  w od niesieniu do produktu sklasyfikowanego w  działach  50–63 Systemu Zharmonizowanego 
stosuje się tolerancje określone w  uwadze  7 i 8 do ZAŁĄCZNIKA ORIG -1 [Uwagi wprowadzające 
do reguł pochodzenia dla poszczególnych produktów].  
2.  Ustęp  1 nie ma zastosowania, jeżeli wartość lub masa materiałów niepochodzących użytych 
do wytworzenia produktu przekracza którąkolwiek z  wartości procentowych określających 
maksymalną wartość lub masę materiałów niepochodzących, jak określono w  wymogach 
określonych w  ZAŁĄCZNIKU ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów].  
3.  Ust. 1 niniejszego artykułu nie ma zastosowania do produktów całkowicie uzyskanych na 
terytorium Strony w  rozumieniu art.  ORIG.5 [Produkty całkowicie uzyskane]. Jeżeli ZAŁĄCZNIK ORIG -
 
45 
 2 [Reguły pochod zenia dla poszczególnych produktów] wymaga, aby materiały użyte do wytworzenia 
produktu były całkowicie uzyskane, zastosowanie mają ust.  1 i 2 niniejszego artykułu.  
Artykuł ORIG.7: Niewystarczająca produkcja  
1. Niezależnie od art.  ORIG.3 [Wymogi ogólne] us t. 1 lit.  c) produkt nie jest uważany za 
pochodzący z  terytorium Strony, jeżeli wytwarzanie produktu na terytorium Strony polega wyłącznie 
na jednej z  następujących czynności lub większej liczby następujących czynności przeprowadzonych 
na materiałach niepo chodzących:  
a) czynności konserwowania, takie jak suszenie, mrożenie, przechowywanie w  solance i  inne 
podobne czynności, których jedynym celem jest zapewnienie, aby produkty pozostały 
w dobrym stanie podczas transportu i  składowania;2 
b) rozłączanie i  łączenie opakowań;  
c) mycie, czyszczenie; odkurzanie, usuwanie rdzy, oleju, farby lub innych pokryć;  
d)  wszelkie prasowanie materiałów i  artykułów włókienniczych;  
e) proste czynności malowania i  polerowania;  
f) łuskanie i  częściowe lub całkowite bielenie ryżu; polerowanie i  glazurowanie zbóż i  ryżu; 
bielenie ryżu;  
g)  czynności polegające na barwieniu lub aromatyzowaniu cukru lub formowaniu kostek cukru; 
częściowe lub całkowite mielenie cukru w  postaci stałej;  
h)  obieranie ze skóry, drylowanie i  łuskanie owoców, orzechów i  warzyw;  
i)  ostrzenie, proste szlifowanie lub przycinanie;  
j) przesiewanie, odsiewanie, sortowanie, klasyfikowanie, ocenianie, dobieranie, łącznie 
z tworzeniem zestawów artykułów;  
k)  proste umieszczanie w  butelkach, puszkach, flakonach,  torbach, skrzynkach, pudełkach, 
umieszczanie na kartach lub tablicach oraz wszystkie inne proste czynności związane 
z pakowaniem;  
l)  umieszczanie lub drukowanie znaków, etykiet, logo i  innych znaków rozpoznawczych na 
produktach lub ich opakowaniach;  
m)  proste mieszanie produktów, nawet różnych rodzajów; mieszanie cukru z  dowolnymi 
materiałami;  
n)  proste dodawanie wody lub rozcieńczanie wodą lub inną substancją, które nie zmienia 
w istotny sposób właściwości produktu, albo odwadnianie lub denaturacja pro duktów;  
                                                            
2 Takie czynności konserwowania, jak: chłodzenie, zamrażanie lub went ylacja, uznaje się za niewystarczające 
w rozumieniu lit.  a), natomiast takich czynności, jak: marynowanie, suszenie lub wędzenie, które mają nadać 
produktowi szczególne lub odmienne właściwości, nie uznaje się za niewystarczające.  
 
46 
 o)  prosty montaż części artykułów w  celu utworzenia całego artykułu lub rozkładanie produktów 
na części;  
p) ubój zwierząt.  
2. Na potrzeby ust. 1 czynność uznaje się za prostą, jeżeli jej wykonanie nie wymaga 
szczególnych umiejętności ani maszyn, aparatury czy sprzętów specjalnie wytworzonych lub 
zainstalowanych w  celu wykonania takich czynności.  
 Artykuł ORIG.8: Jednostka kwalifikacyjna  
1. Do celów niniejszego rozdziału jednostką kwalifikacyjną jest poszczególny produkt, który jest 
uważany za jedn ostkę podstawową przy klasyfikowaniu produktu według Systemu 
Zharmonizowanego.  
2. W przypadku przesyłki składającej się z  wielu identycznych produktów klasyfikowanych w  tej 
samej pozycji Systemu Zharmonizowanego, każdy produkt traktuje się indywidualnie do  celów 
stosowania postanowień niniejszego rozdziału.  
Artykuł ORIG.9: Materiały opakowaniowe i  opakowania do wysyłki  
Przy określaniu, czy produkt jest pochodzący, nie bierze się pod uwagę materiałów opakowaniowych 
i opakowań do wysyłki, które są wykorzystyw ane do ochrony produktu podczas transportu.  
Artykuł ORIG.10: Materiały opakowaniowe i  opakowania do sprzedaży detalicznej  
Jeżeli materiały opakowaniowe i  opakowania, w  których produkt jest umieszczany na potrzeby 
sprzedaży detalicznej, są sklasyfikowane razem z  produktem, nie są brane pod uwagę przy określaniu 
pochodzenia produktu, z  wyjątkiem obliczania wartości materiałów niepochodzących, jeżeli produkt 
podlega maksymalnej wartości materiałów niepochodzących zgodnie z  ZAŁĄCZNIKIEM  ORIG -2 
[Reguły pochodz enia dla poszczególnych produktów].  
Artykuł ORIG.11:  Akcesoria, części zapasowe i narzędzia  
1. Akcesoria, części zamienne, narzędzia i  instrukcje lub inne materiały informacyjne uważa się 
za jeden produkt z  danym sprzętem, maszyną, aparaturą lub pojazdem, jeżeli:  
(a) są klasyfikowane i  dostarczane wraz z  produktem, ale nie są fakturowane oddzielnie od 
produktu; oraz  
(b) są typami, ilościami i  wartością zwyczajowo stosowaną dla tego produktu.  
2. Akcesoria, części zamienne, narzędzia i  instrukcje lub inne materiały informacyjne, o  których 
mowa w  ust. 1, nie są brane pod uwagę przy określaniu pochodzenia produktu, z  wyjątkiem 
obliczania wartości materiałów niepochodzących, jeżeli produkt podlega mak symalnej wartości 
materiałów niepochodzących, określonej w  ZAŁĄCZNIKU  ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla 
poszczególnych produktów].  
Artykuł ORIG.12: Zestawy  
Zestawy w  rozumieniu ogólnej reguły interpretacji nr  3 Systemu Zharmonizowanego uznaje się za 
pochodzą ce z  terytorium Strony, jeżeli wszystkie elementy zestawu są produktami pochodzącymi. 
 
47 
 Jeżeli zestaw składa się z  elementów pochodzących i  niepochodzących, cały zestaw uważa się za 
pochodzący z  terytorium Strony, jeżeli wartość elementów niepochodzących nie  przekracza 15  % 
ceny zestawu ex -works.  
Artykuł ORIG.13: Elementy neutralne  
Aby ustalić, czy produkt jest produktem pochodzącym z  terytorium Strony, nie jest konieczne 
ustalenie pochodzenia następujących składników, które mogły zostać użyte w  procesie jego  
wytwarzania:  
a) paliwa, energii, katalizatorów i  rozpuszczalników;  
b) instalacji, sprzętu, części zamiennych i  materiałów wykorzystywanych do konserwacji sprzętu 
i budynków;  
c) maszyn, narzędzi, matryc i  form;  
d)  oliw, smarów, materiałów składowych i  innych materiałów stosowanych w  produkcji lub 
używanych do obsługi sprzętu i  budynków;  
e)  rękawic, okularów, obuwia, odzieży, sprzętu ochronnego i  zapasów;  
f) sprzętu, urządzeń i  zapasów stosowanych do testowania lu b kontrolowania produktu oraz  
g) innych materiałów użytych do produkcji, które nie są włączone do produktu ani nie są 
przeznaczone do włączenia do ostatecznego składu produktu.  
Artykuł ORIG.14: Rozróżnienie księgowe  
1. Materiały zamienne pochodzące i  niepo chodzące lub „produkty zamienne” są podczas 
składowania fizycznie segregowane w  celu zachowania ich statusu pochodzących i  niepochodzących.  
2. Do celów ust.  1 terminy „materiały zamienne” lub „produkty zamienne” oznaczają materiały 
lub produkty tego samego  rodzaju i o tej samej jakości handlowej, mające te same właściwości 
techniczne i fizyczne, i których nie można odróżnić od siebie w celu określenia ich pochodzenia.  
3. Niezależnie od ust.  1 materiały zamienne pochodzące i  niepochodzące mogą być użyte do 
wytworzenia produktu bez fizycznego oddzielenia podczas składowania, jeżeli stosowana jest 
metoda rozróżnienia księgowego.  
4.  Niezależnie od ust.  1 produkty zamienne pochodzące i  niepochodzące sklasyfikowane 
w dziale  10, 15, 27, 28, 29, na pozycjach 32.01 –32.07 lub na pozycjach 39.01 –39.14 Systemu 
Zharmonizowanego mogą być przechowywane bez fizycznego oddzielenia na terytorium Strony 
przed wywozem do terytorium drugiej Strony, pod warunkiem że stosowana jest metoda 
rozróżnienia księgowego.  
5. Metodę rozróżn ienia księgowego, o  której mowa w  ust. 3 i 4, stosuje się zgodnie z  metodą 
zarządzania zapasami zgodnie z  zasadami rachunkowości powszechnie akceptowanymi przez Stronę.  
6. Metodą rozróżnienia księgowego jest każda metoda gwarantująca, że w  żadnym momencie  
status materiałów pochodzących nie przysługuje większej ilości materiałów lub produktów niż 
miałoby to miejsce, gdyby materiały lub produkty zostały fizycznie rozdzielone.  
 
48 
 7. Strona może wymagać, na warunkach określonych w  jej przepisach ustawowych lub 
wykonawczych, aby stosowanie metody rozróżnienia księgowego odbywało się pod warunkiem 
uzyskania wcześniejszego pozwolenia organów celnych tej Strony. Organy celne Strony monitorują 
korzystanie z  takich pozwoleń i  mogą cofnąć pozwolenie, jeżeli podmiot, któr y je uzyskał, 
niewłaściwie stosuje metodę rozróżnienia księgowego lub nie spełnia któregokolwiek z  pozostałych 
warunków określonych w  niniejszym rozdziale.  
Artykuł ORIG.15: Produkty zwrócone  
Jeżeli produkt pochodzący z  terytorium Strony wywieziony z  teryto rium tej Strony do państwa 
trzeciego powraca do tej Strony, uznaje się go za produkt niepochodzący, chyba że można wykazać 
w sposób zgodny z  wymogami organu celnego tej Strony, że powracający produkt:  
(a) jest tożsamy z  wywiezionym oraz  
(b) nie został poddany żadn ym czynnościom wykraczającym poza czynności niezbędne do 
zachowania go w  dobrym stanie, gdy znajdował się w  państwie trzecim, do którego został 
wywieziony, lub gdy był wywożony.  
Artykuł ORIG.16: Zasada niemanipulacji  
1. Produkt pochodzący zgłoszony do użyt ku domowego na terytorium Strony dokonującej 
przywozu nie może po dokonaniu wywozu i  przed zgłoszeniem go do użytku domowego zostać 
zmieniony, przekształcony w  jakikolwiek sposób ani poddany czynnościom innym niż służące 
zachowaniu go w  dobrym stanie lub i nnym niż dodawanie lub umieszczanie oznaczeń, etykiet, 
pieczęci lub jakiejkolwiek innej dokumentacji w  celu zapewnienia zgodności z  określonymi 
wymogami wewnętrznymi Strony dokonującej przywozu.  
2. Przechowywanie lub wystawianie produktu może odbywać się w państwie trzecim, pod 
warunkiem że produkt pozostaje pod dozorem celnym w  tym państwie trzecim.  
3. Dzielenie przesyłek może mieć miejsce w  państwie trzecim, jeżeli prowadzone jest przez 
eksportera lub na odpowiedzialność eksportera i  pod warunkiem, że pr zesyłki pozostają pod 
dozorem celnym w  tym państwie trzecim.  
4. W razie wątpliwości, czy warunki przewidziane w  ust. 1–3 zostały spełnione, organ celny 
Strony dokonującej przywozu może zażądać od importera dostarczenia dowodu spełniania tych 
warunków, przy  czym można to udowodnić za pomocą wszelkich środków, w  tym umownych 
dokumentów przewozowych, takich jak konosament, lub dowodów faktycznych lub materialnych, 
takich jak oznakowanie lub numeracja opakowań, lub jakichkolwiek innych dowodów związanych 
z samy m produktem.  
Artykuł ORIG.17: Przegląd zwrotu ceł lub zwolnienia z ceł  
Nie wcześniej niż 2 lata od wejścia w życie niniejszej Umowy, na wniosek jednej ze Stron, Specjalny 
Komitet Handlowy ds. Współpracy Celnej i  Reguł Pochodzenia dokonuje przeglądu odpowi ednich 
systemów zwrotu ceł i uszlachetniania czynnego Stron. W tym celu, na wniosek jednej ze Stron, nie 
później niż 60 dni od złożenia takiego wniosku, druga Strona dostarcza wnioskującej Stronie 
dostępne informacje i szczegółowe dane statystyczne na tema t funkcjonowania systemu ceł 
zwrotnych i uszlachetniania czynnego obejmujące okres od wejścia w życie niniejszej Umowy lub 
poprzednich 5 lat w przypadku gdy taki okres jest krótszy. W  świetle tego przeglądu Specjalny 
Komitet Handlowy ds. Współpracy Celnej i Reguł Pochodzenia może skierować do Rady Partnerstwa 
 
49 
 zalecenia dotyczące zmiany postanowień niniejszego rozdziału i załączników do niego w celu 
wprowadzenia limitów lub ograniczeń w odniesieniu do zwrotu ceł lub zwolnienia z ceł.  
Sekcja 2: Procedury doty czące pochodzenia  
Artykuł ORIG.18: Wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe  
1. Przy przywozie Strona dokonująca przywozu przyznaje preferencyjne traktowanie taryfowe 
produktowi pochodzącemu z  terytorium drugiej Strony w  rozumieniu niniejszego rozdziału na  
podstawie wniosku importera o  preferencyjne traktowanie taryfowe. Za poprawność wniosku 
o preferencyjne traktowanie taryfowe oraz za zgodność z  wymogami przewidzianymi w  niniejszym 
rozdziale odpowiedzialny jest importer.  
2. Wniosek o  preferencyjne traktowan ie taryfowe opiera się na:  
(a) wystawionym przez eksportera oświadczeniu o pochodzeniu wskazującym, że produkt jest 
pochodzący lub  
(b) wiedzy importera, że produkt jest produktem pochodzącym.  
3. Importer składający wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe na p odstawie 
oświadczenia o  pochodzeniu, o  którym mowa w  ust. 2 lit.  a), przechowuje oświadczenie 
o pochodzeniu i, jeżeli wymaga tego organ celny Strony dokonującej przywozu, dostarcza jego kopię 
temu organowi celnemu.  
Artykuł ORIG.18a: Termin złożenia wniosk u o preferencyjne traktowanie taryfowe  
1. Wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe i  podstawę tego wniosku, o  której mowa 
w art. ORIG.18 [Wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe] ust.  2, włącza się do zgłoszenia 
przywozowego zgodnie z  przepisami usta wowymi i  wykonawczymi Strony dokonującej przywozu.  
2. W drodze odstępstwa od ust.  1 niniejszego artykułu, jeżeli importer nie złożył wniosku 
o preferencyjne traktowanie taryfowe w  momencie przywozu, Strona dokonująca przywozu 
przyznaje preferencyjne traktowan ie taryfowe i  zwraca lub umarza wszelkie nadpłacone cła, pod 
warunkiem że:  
(a) wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe zostanie złożony nie później niż trzy lata po 
dacie przywozu lub w  takim dłuższym terminie, jaki określono w  przepisach ustawowych 
i wykonawczych Strony dokonującej przywozu;  
(b) importer przedstawi podstawę wniosk u, o  której mowa w  art. ORIG.18 [Wniosek 
o preferencyjne traktowanie taryfowe] ust.  2; oraz   
(c) produkt zostałby uznany za pochodzący i  spełniałby wszystkie inne obowiązujące wymogi 
w rozumieniu sekcji  1 [Reguły pochodzenia], gdyby importer składał wniosek w  momencie 
dokonywania przywozu.  
 Pozostałe obowiązki mające zastosowanie do importera zgodnie z  art. ORIG.18 [Wniosek 
o preferencyjne traktowanie taryfowe] pozostają niezmienione.  
 
50 
 Artykuł ORIG.19: Oświadczenie o pochodzeniu  
1. Eksporter produktu sporządza o świadczenie o  pochodzeniu na podstawie informacji 
świadczących o  tym, że produkt jest produktem pochodzącym, w  tym informacji na temat statusu 
pochodzenia materiałów użytych do wytworzenia produktu. Eksporter odpowiada za poprawność 
oświadczenia o  pochodze niu i  dostarczonych informacji.  
2. Oświadczenie o  pochodzeniu sporządza się w  jednej z  wersji językowych określonych 
w ZAŁĄCZNIKU ORIG -4 [Tekst oświadczenia o  pochodzeniu] na fakturze lub dowolnym innym 
dokumencie opisującym produkt pochodzący w  sposób wystarczająco szczegółowy, aby umożliw ić 
identyfikację tego produktu. Eksporter jest odpowiedzialny za dostarczenie informacji 
wystarczających do identyfikacji produktu pochodzącego. Strona dokonująca przywozu nie wymaga 
od importera przedłożenia tłumaczenia oświadczenia o  pochodzeniu.  
3. Oświad czenie o  pochodzeniu ważne jest przez 12  miesięcy od dnia jego sporządzenia lub 
przez dłuższy okres określony przez Stronę dokonującą przywozu, wynoszący maksymalnie 
24 miesiące.  
4. Oświadczenie o  pochodzeniu może mieć zastosowanie do:  
(a) pojedynczej wysyłki je dnego produktu lub większej liczby produktów przywożonych na 
terytorium danej Strony lub  
(b) wielokrotnych przesyłek identycznych produktów przywożonych na terytorium Strony 
w okresie określonym w  oświadczeniu o  pochodzeniu, nieprzekraczającym 12  miesięcy.  
5. Jeżeli na wniosek importera produkty niezmontowane lub rozmontowane w  rozumieniu 
ogólnej reguły interpretacji  2 lit.  a) Systemu Zharmonizowanego, objęte sekcjami XV –XXI Systemu 
Zharmonizowanego, przywożone są partiami, można stosować dla takich produktów je dno 
oświadczenie o  pochodzeniu zgodnie z  wymogami określonymi przez organ celny Strony dokonującej 
przywozu.   
Artykuł ORIG.20: Rozbieżności  
Organ celny Strony dokonującej przywozu nie może odrzucić wniosku o  preferencyjne traktowanie 
taryfowe z  powodu dro bnych błędów lub rozbieżności w  oświadczeniu o  pochodzeniu lub wyłącznie 
z uwagi na fakt, że faktura została wystawiona w  państwie trzecim.  
 Artykuł ORIG.21: Wiedza importera  
1. Do celów wniosku o  preferencyjne traktowanie taryfowe złożonego na podstawie 
art. ORIG.18 [Wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe] ust.  2 lit.  b)wiedza importera 
o pochodzeniu produktu z  terytorium Strony dokonującej wywozu opiera się na informacjach 
świadczących, że produkt jest produktem pochodzącym i  spełnia wymogi przewidzian e w niniejszym 
rozdziale.  
2. Przed złożeniem wniosku o  preferencyjne traktowanie taryfowe, w  przypadku gdy importer 
nie może zdobyć informacji, o  których mowa w  ust. 1 niniejszego artykułu, ponieważ eksporter 
uznaje je za poufne lub z  jakiejkolwiek innej przy czyny, eksporter może przedłożyć oświadczenie 
o pochodzeniu, co umożliwi importerowi złożenie wniosku o  preferencyjne traktowanie taryfowe na 
podstawie art.  ORIG.18 [Wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe]ust.  2 lit.  a). 
 
51 
 Artykuł ORIG.22: Wymogi dotyc zące prowadzenia rejestrów  
1. Importer składający wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe w  odniesieniu do 
produktu przywożonego do Strony dokonującej przywozu przechowuje przez okres co najmniej 
trzech lat od dnia przywozu produktu:  
(a) oświadczenie o poch odzeniu sporządzone przez eksportera, jeżeli wniosek opierał się na 
oświadczeniu o pochodzeniu lub  
(b) całość dokumentacji świadczącej, że produkt spełnia wymogi do uzyskania statusu 
pochodzenia, jeżeli wniosek opierał się na wiedzy importera.  
2. Eksporter, któr y sporządził oświadczenie o  pochodzeniu, przechowuje kopię oświadczenia 
o pochodzeniu oraz wszystkie inne dokumenty świadczące, że produkt spełnia wymogi uzyskania 
statusu pochodzenia, przez okres co najmniej czterech lat od sporządzenia takiego oświadczen ia 
o pochodzeniu.  
3. Dokumenty, które mają być przechowywane zgodnie z  niniejszym artykułem, mogą być 
przechowywane w  formie elektronicznej.  
Artykuł ORIG.23: Małe przesyłki  
1. Na zasadzie odstępstwa od artykułów od  ORIG.18 [Wniosek o  preferencyjne traktowanie 
taryfowe] do ORIG.21 [Wiedza importera], pod warunkiem że produkt został zgłoszony jako 
spełniający wymogi niniejszego rozdziału, a  organ celny Strony dokonującej przywozu nie ma 
wątpliwości co do prawdziwości tego zgłoszenia, Strona dokonująca przywozu pr zyznaje 
preferencyjne traktowanie taryfowe w  odniesieniu do:   
(a) produktu wysyłanego w  małych opakowaniach od osób prywatnych do osób prywatnych;   
(b) produktu stanowiącego część bagażu osobistego podróżnych oraz  
(c) w przypadku Zjednoczonego Królestwa – oprócz produktów wymienionych w  lit. a) i b) innych 
przesyłek o  niskiej wartości.  
2. Wyłączone ze stosowania ust.  1 niniejszego artykułu są następujące produkty:   
(a) produkty, których przywóz stanowi część serii przywozów, które można racjonalnie uznać za 
dokonane odd zielnie w  celu uniknięcia wymogów art.  ORIG.18 [Wniosek o  preferencyjne 
traktowanie taryfowe];  
(b) w odniesieniu do Unii:  
(i) produkt przywożony w  celach handlowych; przywozu, który jest okazjonalny i  dotyczy 
wyłącznie produktów do osobistego użytku  ich odbiorców  albo podróżnych lub ich 
rodzin, nie uważa się za przywóz w  celach handlowych, jeżeli rodzaj i  ilość produktów 
nie wskazuje na przeznaczenie handlowe; oraz  
(ii) produkty , których całkowita wartość przekracza 500  EUR w  przypadku produktów 
wysyłanych w  małych opa kowaniach lub 1  200 EUR w  przypadku produktów 
stanowiących część bagażu osobistego podróżnych. Kwoty wyrażone w  danej walucie 
krajowej stanowią równowartość w  tej walucie kwot wyrażonych w  euro według kursu 
 
52 
 z pierwszego dnia roboczego października. Kwoty k ursu wymiany są kwotami 
opublikowanymi na ten dzień przez Europejski Bank Centralny, chyba że do dnia 
15 października Komisja Europejska zostanie powiadomiona o  innej kwocie, i  stosuje 
się je od dnia 1  stycznia następnego roku. Komisja Europejska powiadami a 
Zjednoczone Królestwo o  odpowiednich kwotach. Unia może ustanowić inne limity, 
o których poinformuje Zjednoczone Królestwo; oraz  
(c) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa – produkty, których całkowita wartość przekracza 
limity określone w prawie krajowym Zjednoczonego Królestwa. Zjednoczone  Królestwo 
poinformuje Unię o  tych limitach.  
3. Za poprawność deklaracji oraz zgodność z  wymogami przewidzianymi w  niniejszym rozdziale 
odpowiada importer. Wymogi przechowywania dokumentacji, o  których mow a w  art. ORIG.22 
[Wymogi w  zakresie przechowywania dokumentacji], nie obowiązują importera na mocy niniejszego 
artykułu.  
Artykuł ORIG.24: Weryfikacja  
1. Organ celny Strony dokonującej przywozu może zweryfikować, czy produkt jest produktem 
pochodzącym lub czy  spełnione są inne wymogi niniejszego rozdziału w  oparciu o  metody oceny 
ryzyka, które mogą obejmować losowy dobór próby. Weryfikacje takie można przeprowadzić 
w drodze wniosku o  udzielenie informacji przez importera, który złożył wniosek, o  którym mowa 
w art. ORIG.18 [Wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe], w  momencie składania zgłoszenia 
przywozowego, przed zwolnieniem produktów lub po zwolnieniu produktów.  
2. Informacje wymagane zgodnie z  ust. 1 obejmują nie więcej niż następujące elementy:  
(a) jeżeli wniosek opierał się na oświadczeniu o  pochodzeniu – oświadczenie o  pochodzeniu; oraz  
(b) informacje dotyczące spełnienia kryteriów pochodzenia, to jest:  
(i) w przypadku gdy kryterium pochodzenia jest „całkowicie uzyskane” – mająca 
zastosowanie kategoria (taka jak  zbiory, górnictwo, rybołówstwo ) i miejsce produkcji;  
(ii) w przypadku gdy kryterium pochodzenia jest oparte na zmianie w  klasyfikacji 
taryfowej – wykaz wszystkich materiałów niepochodzących wraz z  ich klasyfikacją 
taryfową (w  formacie  2, 4 lub 6 -cyfrowym, w  zależności od kryterium pochodzenia);  
(iii) w przypadku gdy kryterium pochodzenia jest oparte na metodzie wartości – wartość 
produktu końcowego, jak również wartość wszystkich materiałów niepochodzących 
wykorzystanych w  produkcji tego produktu;  
(iv) w przypadku gdy kryterium pochodzenia jest oparte na wadze – waga produktu 
końcowego, jak również waga odpowiednich materiałów niepochodzących użytych 
w produkcie końcowym;  
(v) w przypadku gdy kryterium pochodzenia jest oparte na konkretnym procesie produkcji  
– opis tego konkretnego procesu.  
3. Przekazując wymagane informacje, importer może dodać wszelkie inne informacje, które 
uzna za istotne do celów weryfikacji.  
 
53 
 4. Jeżeli wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe opiera się na oświadczeniu 
o pochodzeniu, imp orter dostarcza to oświadczenie, ale może poinformować organ celny Strony 
dokonującej przywozu, że nie jest w  stanie dostarczyć informacji, o  których mowa w  ust. 2 lit.  b).  
5. Jeżeli wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe opiera się na wiedzy importera , po 
otrzymaniu informacji, o  które zwrócono się po raz pierwszy zgodnie z  ust. 1, organ celny Strony 
dokonującej przywozu przeprowadzający weryfikację może zwrócić się do importera o  udzielenie 
informacji, jeżeli organ celny uzna, że dodatkowe informacje są niezbędne do zweryfikowania 
statusu pochodzenia produktu lub ustalenia, czy spełnione są pozostałe wymogi niniejszego 
rozdziału. Organ celny Strony dokonującej przywozu może w  stosownych przypadkach zażądać od 
importera przedstawienia konkretnych dokume ntów i  informacji.  
6. Jeżeli organ celny Strony dokonującej przywozu postanowi zawiesić przyznanie 
preferencyjnego traktowania taryfowego w  odniesieniu do danych produktów do czasu uzyskania 
wyników weryfikacji, proponuje on importerowi zwolnienie produktów,  stosując odpowiednie środki 
zabezpieczające, w  tym gwarancje. Wszelkie zawieszenie preferencyjnego traktowania taryfowego 
ustaje tak szybko, jak to możliwe po ustaleniu przez organ celny Strony dokonującej przywozu 
statusu pochodzenia danych produktów lub  spełnienia innych wymogów niniejszego rozdziału.  
Artykuł ORIG.25: Współpraca administracyjna  
1. W celu zapewnienia właściwego stosowania niniejszego rozdziału Strony współpracują, za 
pośrednictwem organów celnych każdej z  nich, przy weryfikowaniu, czy produ kt jest produktem 
pochodzącym i  zgodnym z  innymi wymogami przewidzianymi w  niniejszym rozdziale.  
2. Jeżeli wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe opierał się na oświadczeniu 
o pochodzeniu, w  stosownych przypadkach po zwróceniu się o  udzielenie informac ji zgodnie 
z art. ORIG.24 [Weryfikacja] ust.  1 i w oparciu o  odpowiedź importera, organ celny Strony 
dokonującej przywozu przeprowadzający weryfikację może również zwrócić się do organu celnego 
Strony dokonującej wywozu o  udzielenie informacji w  terminie d wóch lat od przywozu produktów  
lub od momentu złożenia wniosku na podstawie  art.  ORIG.18a [Termin złożenia wniosku 
o preferencyjne traktowanie taryfowe] ust.  2 lit.  a), jeżeli organ celny Strony dokonującej przywozu 
prowadzący weryfikację uznaje, że konie czne jest uzyskanie dodatkowych informacji w  celu 
zweryfikowania statusu pochodzenia produktu lub ustalenia, czy spełniono inne wymogi 
przewidziane w  niniejszym rozdziale. Wniosek o  udzielenie informacji obejmuje następujące 
elementy:  
(a) oświadczenie o pocho dzeniu;  
(b) nazwę organu celnego składającego wniosek;  
(c) nazwę eksportera;  
(d) przedmiot i zakres weryfikacji; oraz  
(e) wszelkie stosowne dokumenty.  
Ponadto organ celny Strony dokonującej przywozu może, w  stosownych przypadkach, zwrócić się do 
organu celnego Strony  dokonującej wywozu o  przedstawienie konkretnych dokumentów 
i informacji.  
 
54 
 3. Organ celny Strony dokonującej wywozu może, zgodnie ze swoimi przepisami ustawowymi 
i wykonawczymi, zażądać dokumentacji lub sprawdzenia, wzywając do przedstawienia wszelkich 
dowodó w lub wizytując teren eksportera w  celu dokonania przeglądu dokumentacji i  inspekcji 
obiektów wykorzystywanych do wytwarzania produktu.  
4. Nie naruszając postanowień ust.  5 organ celny Strony dokonującej wywozu otrzymujący 
wniosek, o  którym mowa w  ust. 2, do starcza organowi celnemu Strony dokonującej przywozu 
następujące informacje:  
(a) wymagane dokumenty, o ile są one dostępne;  
(b) opinię w sprawie statusu pochodzenia produktu;  
(c) opis produktu objętego sprawdzeniem oraz klasyfikacji taryfowej odnoszącej się do 
stoso wania niniejszego rozdziału;  
(d) opis i  wyjaśnienie procesu produkcji wystarczające do potwierdzenia statusu pochodzenia 
produktu;  
(e) informacje o  sposobie przeprowadzenia sprawdzenia produktu; oraz  
(f) dokumenty potwierdzające (w stosownych przypadkach).  
5. Organ celny Strony dokonującej wywozu nie dostarcza informacji, o  których mowa w  ust. 4 
lit. a), d) i  f) organowi celnemu Strony dokonującej przywozu, jeżeli eksporter uzna te informacje za 
poufne.  
6. Każda ze Stron powiadamia drugą Stronę o  danych kontaktow ych organów celnych 
i powiadamia drugą Stronę o  wszelkich zmianach dotyczących tych danych w  ciągu 30  dni od dnia 
zmiany.  
Artykuł ORIG.26: Odmowa preferencyjnego traktowania taryfowego  
1. Nie naruszając postanowień ust.  3 organ celny Strony dokonującej przyw ozu może odmówić 
preferencyjnego traktowania taryfowego, jeżeli:  
(a) w terminie trzech miesięcy od dnia wniosku o  udzielenie informacji zgodnie z  art. ORIG.24 
[Weryfikacja] ust.  1:  
(i) importer  nie udzielił  odpowiedzi;    
(ii) jeżeli wniosek o  preferencyjne  traktowani e taryfowe opiera się na oświadczeniu 
o pochodzeniu – oświadczenie o  pochodzeniu nie zostało przedłożone; lub  
(iii) jeżeli wniosek o  preferencyjne traktowanie taryfowe opierał się na wiedzy importera – 
informacje dostarczone przez importera nie są wystarczające  do potwierdzenia, że 
produkt jest produktem pochodzącym;  
(b) w terminie trzech miesięcy od dnia wniosku o  udzielenie informacji zgodnie z  art. ORIG.24 
[Weryfikacja] ust.  5:  
 (i) importer nie udzielił odpowiedzi; albo  
 
55 
  (ii) informacje dostarczone przez impor tera nie są wystarczające do potwierdzenia, że 
produkt jest produktem pochodzącym;  
 c) w terminie 10  miesięcy3 od dnia wniosku o  udzielenie informacji zgodnie z  art. ORIG.25 
[Współpraca administracyjna] ust.  2:  
 (i) organ celny Strony dokonującej wywozu nie udzielił odpowiedzi albo  
 (ii) informacje dostarczone przez organ celny Strony dokonującej wywozu nie są 
wystarczające do potwierdzenia, że produkt jest produktem pochodzącym.  
2. Organ celny Strony dokonującej przywozu może odmówić preferencyjnego trakt owania 
taryfowego produktowi, w  odniesieniu do którego importer ubiega się o  preferencyjne traktowanie 
taryfowe, jeżeli importer nie spełnia wymogów niniejszego rozdziału innych niż wymogi dotyczące 
statusu pochodzenia produktów.  
3. Jeżeli organ celny Strony  dokonującej przywozu ma wystarczające uzasadnienie, aby 
odmówić preferencyjnego traktowania taryfowego na mocy ust.  1 niniejszego artykułu, 
w przypadkach gdy organ celny Strony wywozu wydał opinię zgodnie z  art. ORIG.25 ust.  4 lit.  b) 
[Współpraca administ racyjna], potwierdzającą status pochodzenia produktów, organ celny Strony 
dokonującej przywozu powiadamia organ celny Strony dokonującej wywozu o  swoim zamiarze 
odmowy preferencyjnego traktowania taryfowego w  terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania 
tej opinii.  
W przypadku wystosowania takiego powiadomienia na wniosek którejkolwiek ze Stron, w  ciągu 
trzech miesięcy od dnia powiadomienia przeprowadza się konsultacje. Okres konsultacji może zostać 
przedłużony indywidualnie dla każdego przypadku za obopólną  zgodą organów celnych Stron. 
Konsultacje mogą odbywać się zgodnie z  procedurą określoną przez Specjalny Komitet Handlowy ds. 
Współpracy Celnej i  Reguł Pochodzenia.  
Po upływie okresu konsultacji, jeżeli organ celny Strony dokonującej przywozu nie może potwierdzić, 
że produkt jest produktem pochodzącym, może on odmówić preferencyjnego traktowania 
taryfowego, jeżeli ma do tego wystarczające uzasadnienie i  po przyznaniu importerowi prawa do 
bycia wysłuchanym. Jeżeli jednak organ celny Strony dokonującej wywozu potwierdzi status 
pochodzenia produktów i  przedstawi uzasadnienie takiego wniosku, organ celny Strony dokonującej 
przywozu nie może odmówić preferencyjnego traktowa nia taryfowego produktowi wyłącznie na tej 
podstawie, że zastosowano art.  ORIG.25 [Współpraca administracyjna] ust.  5.   
4. We wszystkich przypadkach rozstrzyganie sporów między importerem a  organem celnym 
Strony dokonującej przywozu odbywa się zgodnie z  praw em Strony dokonującej przywozu.  
Artykuł ORIG.27: Poufność  
1. Każda ze Stron utrzymuje, zgodnie ze swoimi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi, 
poufność wszelkich informacji przekazanych jej przez drugą Stronę zgodnie z  niniejszym rozdziałem 
i chroni te informacje przed ich ujawnieniem.  
                                                            
3 Okres ten będzie wynosił 12  miesięcy w  przypadku wniosków o  udzielenie informacji zgodnie z  art. ORIG.25 
[Współpraca administracyjna] ust.  2 skierowanych do organu celnego Strony dokonującej wywozu w  ciągu 
pierwszych trzech miesięcy stosowania niniejszej Umowy.  
 
56 
 2. Jeżeli, niezależnie od postan owień art.  ORIG.25 [Współpraca administracyjna] ust.  5, poufne 
informacje handlowe zostały uzyskane od eksportera przez organ celny Strony dokonującej wywozu 
lub Strony dokonującej przywozu w  wyniku zastosowania art.  ORIG.24 [Weryfikacja] i  ORIG.25 
[Współp raca administracyjna] informacje te nie są ujawniane.  
3. Każda ze Stron zapewnia, aby informacje poufne zgromadzone na podstawie niniejszego 
rozdziału nie były wykorzystywane do celów innych niż administracja oraz egzekwowanie decyzji 
i postanowień dotyczącyc h pochodzenia i  spraw celnych, chyba że osoba lub Strona, która 
dostarczyła te poufne informacje, wyrazi na to zgodę.  
4. Niezależnie od postanowień ust.  3 Strona może zezwolić na wykorzystanie informacji 
zgromadzonych na podstawie niniejszego rozdziału w  post ępowaniu administracyjnym, sądowym 
lub quasi -sądowym wszczętym w  związku z  nieprzestrzeganiem przepisów celnych wdrażających 
postanowienia niniejszego rozdziału. Strona z  wyprzedzeniem powiadamia o  takim wykorzystaniu 
informacji osobę lub Stronę, która je dostarczyła.  
Artykuł ORIG.28: Środki i  kary administracyjne  
Każda ze Stron zapewnia skuteczne egzekwowanie postanowień niniejszego rozdziału. Każda ze 
Stron zapewnia, aby właściwe organy mogły nakładać środki administracyjne, a  w stosownych 
przypadkach – kary, zgodnie ze swoimi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi, na każdą osobę 
sporządzającą dokument lub zlecającą sporządzenie dokumentu, który zawiera nieprawdziwe 
informacje przekazane w  celu uzyskania preferencyjnego traktowania taryfowego dla danego 
produktu, niespełniającą wymogów określonych w  art. ORIG.22 [Wymogi w  zakresie 
przechowywania dokumentacji] lub niezdolną do dostarczenia dowodów lub odmawiającą 
przeprowadzenia wizyty, o  której mowa w  art. ORIG.25 [Współpraca administracyjna] ust.  3.  
 Sekcj a 3: Pozostałe postanowienia  
 Artykuł ORIG.29: Ceuta i  Melilla  
1. Do celów niniejszego rozdziału w  przypadku Unii  termin „Strona” nie obejmuje Ceuty 
i Melilli.  
2. Produkty pochodzące z  terytorium Zjednoczonego Królestwa przy przywozie do Ceuty lub 
Melilli podl egają pod wszystkimi względami takiemu samemu traktowaniu celnemu na podstawie 
niniejszej Umowy, jakie jest stosowane do produktów pochodzących z  terytorium celnego Unii na 
podstawie protokołu  2 Aktu przystąpienia Królestwa Hiszpanii i  Republiki Portugalsk iej do Unii 
Europejskiej. Zjednoczone Królestwo przyznaje w  odniesieniu do przywozu produktów objętych 
niniejszą Umową i  pochodzących z  Ceuty i  Melilli takie samo traktowanie celne, jakie zostało 
przyznane produktom przywożonym i  pochodzącym z  Unii.  
3. Reguł y pochodzenia i  procedury dotyczące pochodzenia, o  których mowa w  niniejszym 
rozdziale, stosuje się odpowiednio do produktów wywożonych ze Zjednoczonego Królestwa do Ceuty 
i Melilli oraz do produktów wywożonych z  Ceuty i  Melilli do Zjednoczonego Królestwa.    
4. Ceutę i  Melillę uważa się za jedno terytorium.  
5. Artykuł ORIG.4 [Kumulacja pochodzenia] ma zastosowanie do przywozu i  wywozu 
produktów między Unią, Zjednoczonym Królestwem oraz Ceutą i  Melillą.    
 
57 
 6. Eksporterzy, w  zależności od pochodzenia produktu, w  polu  3 tekstu oświadczenia 
o pochodzeniu wpisują „Zjednoczone Królestwo” lub „Ceuta i  Melilla”.   
7. Za stosowanie i  wykonywanie postanowień niniejszego rozdziału w  Ceucie i  Melilli 
odpowiada organ celny Królestwa Hiszpanii.  
Artykuł ORIG.30: Postanowienia przejś ciowe dotyczące produktów w tranzycie lub składowanych  
Postanowienia niniejszej Umowy mogą być stosowane do produktów, które są zgodne 
z postanowieniami niniejszego rozdziału i  które w  dniu wejścia w  życie niniejszej Umowy znajdują się 
w tranzycie ze Stron y dokonującej wywozu do Strony dokonującej przywozu lub znajdują się pod 
kontrolą celną Strony dokonującej przywozu, bez uiszczenia ceł i  podatków przywozowych, pod 
warunkiem złożenia organowi celnemu Strony dokonującej przywozu wniosku o  preferencyjne 
traktowanie taryfowe, o  którym mowa w  art. ORIG.18 [Wniosek o  preferencyjne traktowanie 
taryfowe] niniejszego rozdziału, w  terminie 12  miesięcy od tej daty.  
Artykuł ORIG.31: Zmiana niniejszego rozdziału i  załączników do niego  
Zmiany niniejszego rozdziału i  załączników do niego może dokonać Rada Partnerstwa.  
 
Rozdział  3: Środki sanitarne i  fitosanitarne  
Artykuł SPS.1: Cele  
Celem niniejszego rozdziału jest:  
a) ochrona życia lub zdrowia ludzi, zwierząt i  roślin na terytoriach Stron przy jednoczesnym 
ułatwianiu handlu między Stronami;  
b) przyczynienie się do wdrażania postanowień porozumienia SPS.  
c) zapewnienie, aby środki sanitarne i  fitosanitarne Stron nie tw orzyły zbędnych barier w  handlu;  
d) propagowanie większej przejrzystości i  zrozumienia w  zakresie stosowania środków sanitarnych 
i fitosanitarnych każdej ze Stron;   
e) zacieśnienie współpracy między Stronami w  zakresie zwalczania oporności na środki 
prze ciwdrobnoustrojowe, promowania zrównoważonych systemów żywnościowych, ochrony 
dobrostanu zwierząt oraz certyfikacji elektronicznej;  
f) zacieśnienie współpracy w  ramach odpowiednich organizacji międzynarodowych w  celu 
opracowania międzynarodowych norm, wyt ycznych i  zaleceń dotyczących zdrowia zwierząt, 
bezpieczeństwa żywności i  zdrowia roślin; oraz  
g) promowanie wdrażania przez każdą ze Stron międzynarodowych norm, wytycznych i  zaleceń.  
Artykuł SPS.2: Zakres   
 
1. Niniejszy rozdział ma zastosowanie do wszystki ch środków sanitarnych i  fitosanitarnych 
Strony, które mogą bezpośrednio lub pośrednio wpływać na handel między Stronami.  
 
58 
 2. W rozdziale tym określono również odrębne postanowienia dotyczące współpracy 
w zakresie dobrostanu zwierząt, oporności na środki przec iwdrobnoustrojowe i  zrównoważonych 
systemów żywnościowych.  
Artykuł SPS.3: Definicje  
1. Na potrzeby niniejszego rozdziału stosuje się następujące definicje:  
(a) definicje zawarte w  załączniku A do  porozumienia SPS;  
(b) definicje przyjęte pod auspicjami Komisji Kodeksu Żywnościowego („Codexˮ);  
(c) definicje przyjęte pod auspicjami Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt („OIE”); oraz  
(d) definicje przyjęte w  ramach Międzynarodowej konwencji ochrony roślin („IPPC”);   
2. Do celów nin iejszego rozdziału:  
(a)  „warunki przywozu” oznaczają wszelkie środki sanitarne i  fitosanitarne, których spełnienie 
jest wymagane do przywozu produktów; oraz  
(b) „strefa chroniona” w  odniesieniu do określonego objętego regulacjami agrofagu roślin 
oznacza urzędowo określony obszar geograficzny, na którym agrofag ten nie występuje 
pomimo korzystnych warunków i  jego występowania w  innych częściach terytorium Strony 
oraz na którym nie wolno wprowadzać tego agrofagu.  
3. Specjalny Komitet Handlowy ds.  Środków Sanitarnych i  Fitosanitarnych może przyjąć inne 
definicje do celów niniejszego rozdziału, uwzględniając glosariusze i  definicje odpowiednich 
organizacji międzynarodowych, takich jak Codex, OIE i  IPPC.  
4. Definicje zawarte w  porozumieniu  SPS mają pierwszeństwo w  zakresie, w jakim istnieje 
niezgodność między definicjami przyjętymi przez Specjalny Komitet Handlowy ds.  Środków 
Sanitarnych i  Fitosanitarnych lub przyjętymi pod auspicjami organizacji Codex, OIE, IPPC a  definicjami 
zawartymi w  porozumieniu SPS. W  przypadku niezgod ności między definicjami przyjętymi przez 
Specjalny Komitet Handlowy ds.  Środków Sanitarnych i  Fitosanitarnych a  definicjami zawartymi w 
Codex, OIE lub IPPC, pierwszeństwo mają definicje zawarte w   Codex, OIE lub IPPC.  
Artykuł SPS.4: Prawa i  obowiązki  
Strony potwierdzają swoje prawa i  obowiązki wynikające z  porozumienia SPS. Obejmuje to prawo do 
przyjmowania środków zgodnie z  art. 5 ust.  7 porozumienia SPS.  
Artykuł SPS.5: Zasady ogólne    
1. Strony stosują środki sanitarne i  fitosanitarne służące osiągnięciu o dpowiedniego poziomu 
ochrony, które opierają się na ocenach ryzyka zgodnie z  odpowiednimi postanowieniami, w  tym 
art. 5 porozumienia SPS.  
2. Strony nie stosują środków SPS do tworzenia nieuzasadnionych barier w  handlu.  
 
59 
 3. W odniesieniu do związanych z  handlem procedur sanitarnych i  fitosanitarnych oraz 
zatwierdzeń ustanowionych na mocy niniejszego rozdziału każda ze Stron zapewnia, aby procedury 
te i związane z  nimi środki sanitarne i  fitosanitarne:  
(a) były uruchamiane i  realizowane bez zbędnej zwłoki;  
(b) nie obejmo wały zbędnych, naukowo i  technicznie nieuzasadnionych lub stanowiących 
nienależyte obciążenie wniosków o  udzielenie informacji, które mogą opóźniać dostęp do 
rynku drugiej Strony;   
(c) nie były stosowane w  sposób, który stanowiłby arbitralną lub nieuzasadnion ą dyskryminację 
całego terytorium lub części terytorium drugiej Strony, na których istnieją identyczne lub 
podobne warunki sanitarne i  fitosanitarne; oraz  
(d) były proporcjonalne względem zidentyfikowanych rodzajów ryzyka i  nie ograniczały handlu 
w stopniu wię kszym niż konieczny do osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony Strony 
dokonującej przywozu.  
4. Strony nie stosują procedur, o  których mowa w  ust. 3 ani innych wniosków o  dodatkowe 
informacje w  celu opóźniania, bez naukowego ani technicznego uzasadnienia, d ostępu do swoich 
rynków.  
5. Każda ze Stron zapewnia, aby procedura administracyjna, której Strona wymaga 
w odniesieniu do warunków przywozu dotyczących bezpieczeństwa żywności, zdrowia zwierząt 
i roślin, nie była bardziej uciążliwa ani ograniczająca handel, niż jest to konieczne, aby dać Stronie 
dokonującej przywozu wystarczającą pewność, że warunki te są spełnione. Każda ze Stron zapewnia, 
aby negatywny wpływ wszelkich procedur administracyjnych na handel był ograniczony do minimum 
oraz aby procesy rozliczan ia były proste i  sprawne, a  jednocześnie spełniały warunki Strony 
dokonującej przywozu.  
6. Strona dokonująca przywozu nie wprowadza żadnych dodatkowych systemów ani procedur 
administracyjnych, które niepotrzebnie utrudniają handel.   
Artykuł SPS.6: Certyfika cja urzędowa  
1. W przypadku gdy Strona dokonująca przywozu wymaga urzędowych świadectw, wzory 
świadectw:  
(a) są zgodne z  zasadami określonymi w  międzynarodowych normach Codex, IPPC i  OIE oraz  
(b) mają zastosowanie do przywozu ze wszystkich części terytorium Strony dokonującej 
wywozu.   
2. Specjalny Komitet Handlowy ds.  Środków Sanitarnych i  Fitosanitarnych może uzgodnić 
szczególne przypadki, w  których wzory urzędowych świadectw, o  których mowa w  ust. 1, będą 
ustalane tylko dla jednej części lub pewnych części terytorium Strony dokonującej wywozu. 
Strony propagują wdrażanie certyfikacji elektronicznej i  innych technologii w  celu ułatwienia 
handlu.  
 
60 
 Artykuł SPS.7: Warunki i  procedury przywozu    
1. Bez uszczerbku dla praw i  obowiązków każdej ze Stron wynikających z  porozumienia SPS 
i niniejszego rozdziału warunki przywozu Strony dokonującej przywozu mają zastosowanie w  sposób 
spójny do całego terytorium Strony dokonującej wywozu.  
2. Strona dokonująca w ywozu zapewnia, aby produkty wywożone do drugiej Strony, takie jak 
zwierzęta i  produkty zwierzęce, rośliny i  produkty roślinne lub inne powiązane przedmioty, spełniały 
wymogi SPS Strony dokonującej przywozu.    
3. Strona dokonująca przywozu może wymagać, aby przywóz określonych produktów odbywał 
się pod warunkiem uzyskania pozwolenia. Pozwolenie takie przyznaje się, gdy odpowiedni właściwy 
organ Strony dokonującej wywozu złoży wniosek, w  którym obiektywnie wykaże w  sposób 
zadowalający Stronę dokonującą przywoz u, że spełnione zostały wymogi tej Strony dotyczące 
pozwolenia. Odpowiedni właściwy organ Strony dokonującej wywozu może wystąpić z  wnioskiem 
o pozwolenie w  odniesieniu do całego terytorium Strony dokonującej wywozu. Strona dokonująca 
przywozu uwzględnia t akie wnioski na tej podstawie, jeżeli spełniają one wymogi Strony dokonującej 
przywozu dotyczące pozwolenia określone w  niniejszym ustępie.  
4. Strona dokonująca przywozu nie może wprowadzić wymogów dotyczących pozwolenia 
będących wymogami dodatkowymi w  stosu nku do tych, które mają zastosowanie na koniec okresu 
przejściowego, chyba że stosowanie takich wymogów do dalszych produktów jest uzasadnione 
w celu zmniejszenia znacznego zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin.   
5. Strona dokonująca przywozu ust anawia i  przekazuje drugiej Stronie warunki przywozu 
w odniesieniu do wszystkich produktów. Strona dokonująca przywozu zapewnia, aby warunki 
przywozu stosowano w  sposób proporcjonalny i  niedyskryminacyjny.  
6. Bez uszczerbku dla środków tymczasowych na podstaw ie art.  5 ust.  7 porozumienia SPS, 
w odniesieniu do produktów lub innych powiązanych przedmiotów, w  przypadku których istnieje 
obawa o  charakterze fitosanitarnym, warunki przywozu ograniczają się do środków chroniących 
przed objętymi regulacjami agrofagami  Strony dokonującej przywozu i  mają zastosowanie do całego 
terytorium Strony dokonującej wywozu.  
7. Niezależnie od postanowień ust.  1 i 3, w  przypadku wniosków o  pozwolenie na przywóz 
konkretnego produktu, jeżeli Strona dokonująca wywozu wystąpiła z  wnioskie m o zbadanie jedynie 
jednej części lub pewnych części jej terytorium (w  przypadku Unii – poszczególnych państw 
członkowskich), Strona dokonująca przywozu niezwłocznie przystępuje do rozpatrzenia tego 
wniosku. W  przypadku gdy Strona dokonująca przywozu otrz ymuje wnioski dotyczące określonego 
produktu od więcej niż jednej części Strony dokonującej wywozu lub gdy otrzymuje dalsze wnioski 
w odniesieniu do produktu, na który wydano już pozwolenie, Strona dokonująca przywozu 
przyspiesza zakończenie procedury udzi elania pozwolenia, biorąc pod uwagę identyczny lub 
podobny system w  zakresie środków sanitarnych i  fitosanitarnych mający zastosowanie w  różnych 
częściach Strony dokonującej wywozu.  
8. Każda ze stron zapewnia, aby wszystkie procedury kontroli, inspekcji i  zatwierdzania 
środków sanitarnych i  fitosanitarnych były rozpoczynane i  kończone bez zbędnej zwłoki. Wymogi 
informacyjne ograniczają się do tego, co jest konieczne, aby proces zatwierdzania uwzględniał 
informacje dostępne już na terytorium Strony dokonującej przywozu, takie jak informacje dotyczące 
ram prawnych i  sprawozdań z  audytu Strony dokonującej wywozu.  
 
61 
 9. Z wyjątkiem należycie uzasadnionych okoliczności związanych z  poziomem ochrony, każda ze 
Stron zapewnia okres przejściowy między publikacją wszelkich zm ian w  swoich procedurach 
zatwierdzania a ich zastosowaniem, aby umożliwić drugiej Stronie zapoznanie się z  takimi zmianami 
i dostosowanie się do nich. Żadna ze Stron nie przedłuża nadmiernie procesu zatwierdzania 
wniosków złożonych przed publikacją zmian.  
10. W odniesieniu do procesów określonych w  ust. 3–8 podejmuje się następujące działania:   
(a) niezwłocznie po pozytywnym zakończeniu oceny przez Stronę dokonującą przywozu 
podejmuje ona niezwłocznie wszelkie niezbędne działania ustawodawcze i  administracyjne, 
aby umożliwić handel bez zbędnej zwłoki;  
(b) Strona dokonująca wywozu:  
(i) dostarcza  wszelkie  istotne  informacje  wymagane  przez  Stronę  dokonującą  przywozu  
oraz  
(ii) zapewnia  Stronie  dokonującej  przywozu  odpowiedni  dostęp  umożliwiający  
przeprowadzanie  audytów  i innych  odpowiednich  procedur.   
(c) Strona dokonująca przywozu ustanawia wykaz objętych regulacjami agrofagów dla produktów 
lub innych powiązanych przedmiotów, w  przypadku których istnieje obawa o  charakterze 
fitosanitarnym. Wykaz ten powinien zawierać:  
(i) agrofagi,  których  występowania  nie stwierdzono  w żadnej  części  jej terytorium;   
(ii) agrofagi,  których  występowanie  stwierdzono  w części  jej terytorium  i które  znajdują  
się pod urzędową  kontrolą;   
(iii) agrofagi,  o których  wiadomo,  że występują  w częściach  ich własne go terytorium  i dla 
których  ustanowiono  obszary  wolne  od agrofagu  lub strefy  chronione  oraz   
(iv) agrofagi  niebędące  agrofagami  kwarantannowymi,  których  występowanie  
stwierdzono  w części  jej terytorium  i które  znajdują  się pod urzędową  kontrolą  
odnośnie  do okre ślonego  materiału  nasadzeniowego.   
11. Strona dokonująca przywozu przyjmuje przesyłki bez wymagania, aby Strona dokonująca 
przywozu sprawdzała zgodność tych przesyłek przed ich wyjazdem z  terytorium Strony dokonującej 
wywozu.  
12. Strona może pobierać opłaty z  tytułu kosztów poniesionych na prowadzenie konkretnych 
sanitarnych i  fitosanitarnych kontroli granicznych, które nie powinny przekraczać poziomu zwrotu 
kosztów.  
13. Strona dokonująca przywozu ma prawo do przeprowadzania kontroli przywozu produktów 
przywożonych z  terytorium Strony dokonującej wywozu w  celu zapewnienia zgodności z  jej 
sanitarnymi i  fitosanitarnymi wymogami przywozowymi.  
14. Kontrole przywozowe przeprowadzane w  odniesieniu do produktów przywożonych 
z terytorium Strony dokonującej wywozu opierają się na ry zyku sanitarnym i  fitosanitarnym 
związanym z  takim przywozem. Kontrole przywozowe przeprowadza się wyłącznie w  zakresie 
 
62 
 niezbędnym do ochrony życia i  zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin, bez zbędnej zwłoki i  przy 
minimalnym wpływie na handel między Stronami . 
15. Na wniosek Strony dokonującej wywozu Strona dokonująca przywozu udostępnia informacje 
dotyczące odsetka produktów z  terytorium Strony dokonującej wywozu poddanych kontroli przy 
przywozie.  
16. Jeżeli kontrole przywozowe wykazują brak zgodności z  odpowiednimi warunkami przywozu, 
działania podejmowane przez Stronę dokonującą przywozu muszą opierać się na ocenie ryzyka i  nie 
mogą ograniczać handlu w  większym stopniu niż jest to wymagane, aby osiągnąć odpowiedni poziom 
ochrony sanitarnej lub fitosanitarnej Strony.  
Artykuł SPS.8 Wykazy zatwierdzonych zakładów    
1. W każdym przypadku gdy jest to uzasadnione, Strona dokonująca przywozu może prowadzić 
wykaz zatwierdzonych zakładów spełniających wymogi przywozowe, co stanowi warunek 
dopuszczenia przywozu produktów pochodzenia zwierzęcego z  tych zakładów.  
2. O ile nie jest  to uzasadnione w  celu zmniejszenia znacznego zagrożenia dla zdrowia ludzi, 
zwierząt lub roślin, wykazy zatwierdzonych zakładów są wymagane wyłącznie w  odniesieniu do 
produktów, dla których były wymagane na koniec okresu przejściowego.  
3. Strona dokonująca w ywozu informuje Stronę dokonującą przywozu o  swoim wykazie 
zakładów spełniających warunki Strony dokonującej przywozu, który to wykaz jest oparty na 
gwarancjach przedstawionych przez Stronę dokonującą wywozu.  
4. Na wniosek Strony dokonującej wywozu Strona do konująca przywozu zatwierdza zakłady 
znajdujące się na terytorium Strony dokonującej wywozu na podstawie gwarancji udzielonych przez 
Stronę dokonującą wywozu, bez uprzedniej inspekcji poszczególnych zakładów.  
5. O ile Strona dokonująca przywozu nie zażąda do datkowych informacji i  z zastrzeżeniem 
gwarancji przedstawionych przez Stronę dokonującą wywozu, Strona dokonująca przywozu 
podejmuje niezbędne działania ustawodawcze lub administracyjne, zgodnie ze swoimi 
obowiązującymi procedurami prawnymi, aby umożliwić  – bez zbędnej zwłoki – dokonanie przywozu 
z tych zakładów.  
6. Wykaz zatwierdzonych zakładów jest podawany do wiadomości publicznej przez Stronę 
dokonującą przywozu.  
7. W przypadku gdy Strona dokonująca przywozu podejmuje decyzję o  odrzuceniu wniosku 
Strony do konującej wywozu o  zgodę na dodanie zakładu do wykazu zatwierdzonych zakładów, 
bezzwłocznie informuje ona o  tym Stronę dokonującą wywozu i  udziela odpowiedzi, w  tym 
informacji na temat niezgodności, które doprowadziły do odrzucenia zatwierdzenia zakładu.  
Artykuł SPS.9: Przejrzystość i  wymiana informacji  
1. Każda ze Stron dąży do zachowania przejrzystości w  odniesieniu do środków sanitarnych 
i fitosanitarnych mających zastosowanie do handlu i  podejmuje w  tym celu następujące działania:  
a) niezwłocznie powiad amia drugą Stronę o  wszelkich zmianach w  jej środkach sanitarnych 
i fitosanitarnych oraz procedurach zatwierdzania, w  tym o  zmianach, które mogą wpłynąć na 
 
63 
 jej zdolność do spełnienia wymogów sanitarnych i  fitosanitarnych drugiej Strony w  odniesieniu 
do prz ywozu niektórych produktów;  
b) zwiększa wzajemne zrozumienie środków sanitarnych i  fitosanitarnych drugiej Strony 
i zastosowania tych środków;  
c) wymienia się informacjami na tematy związane z  rozwojem i  stosowaniem środków sanitarnych 
i fitosanitarnych, w  tym postępów w  zakresie nowych dostępnych dowodów naukowych, które 
wpływają lub mogą wpływać na handel między Stronami, w  celu zminimalizowani a ich 
negatywnego wpływu na handel;  
d) na wniosek drugiej Strony informuje o  warunkach mających zastosowanie do przywozu 
określonych produktów w  ciągu 20  dni roboczych;  
e) na wniosek drugiej Strony informuje o  stanie zaawansowania procedury wydawania zez wolenia na 
określone produkty w  ciągu 20  dni roboczych.  
f) informuje drugą Stronę o  wszelkich istotnych zmianach w  strukturze lub organizacji właściwego 
organu Strony;  
g) na wniosek informuje o  wynikach oficjalnej kontroli przeprowadzonej przez Stronę i  sprawozdaniu 
dotyczącym wyników przeprowadzonej kontroli;  
h) na wniosek przekazuje wyniki kontroli przywozowej przewidzianej w  przypadku odrzuconej lub 
niezgodnej przesyłki; oraz  
i) na wniosek przekazuje bez zbędnej zwłoki analizę ryzyka lub opinię naukową wydaną przez Stronę, 
które są istotne w  kontekście niniejszego rozdziału.  
2. W przypadku gdy Strona udostępniła informacje określone w  ust. 1 poprzez zgłoszenie, 
zgodnie ze swoimi odpowiednimi zasadami, do centralnego rejestru powiadomień WTO lub 
odpowiednieg o międzynarodowego organu normalizacyjnego, spełnione są wymogi określone 
w ust. 1, obowiązujące w  odniesieniu do tych informacji.  
Artykuł SPS.10: Dostosowanie się do warunków regionalnych    
1. Strony uznają koncepcję podziału na strefy, w  tym obszary wolne od chorób lub agrofagów, 
strefy chronione i  obszary niewielkiego rozpowszechnienia chorób lub agrofagów oraz stosują ją 
w handlu między Stronami zgodnie z  porozumieniem SPS, w  tym z  wytycznymi dotyczącymi dalszego 
praktycznego wdrażania art.  6 porozumienia  SPS (decyzja Komitetu WTO/SPS G/SPS/48) oraz 
odpowiednimi zaleceniami, normami i  wytycznymi OIE i  IPPC. Specjalny Komitet Handlowy 
ds. Środków Sanitarnych i  Fitosanitarnych może określić dalsze szczegóły tych procedur, 
uwzględniając wszelkie stosowne poro zumienia SPS, normy, wytyczne lub zalecenia OIE i  IPPC.  
2. Strony mogą również zgodzić się współpracować w  kwestii koncepcji podziału na przedziały, 
o której mowa w  rozdziałach 4.4 i  4.5 Kodeksu zdrowia zwierząt lądowych OIE oraz rozdziałach 4.1 i 
4.2 Kodeksu  zdrowia zwierząt wodnych OIE . 
3. Przy ustanawianiu lub utrzymywaniu stref, o  których mowa w  ust. 1, Strony uwzględniają 
takie czynniki, jak: położenie geograficzne, ekosystemy, nadzór epidemiologiczny i  skuteczność 
kontroli sanitarnych i  fitosanitarnych.  
 
64 
 4. W o dniesieniu do zwierząt i  produktów pochodzenia zwierzęcego przy ustanawianiu lub 
utrzymywaniu warunków przywozu na wniosek Strony dokonującej wywozu Strona dokonująca 
przywozu uznaje obszary wolne od chorób ustanowione przez Stronę dokonującą wywozu za 
podstawę do rozważenia w  celu ustalenia, czy przywóz jest dozwolony lub ma być utrzymany, nie 
naruszając postanowień ust.  8 i 9.   
5. Strona dokonująca wywozu określa części swojego terytorium, o  których mowa w  ust. 4, 
oraz, na żądanie, przedstawia pełne wyjaśni enie i  dane uzupełniające oparte na normach OIE lub 
w inny sposób ustanowiony przez Specjalny Komitet Handlowy ds.  Środków Sanitarnych 
i Fitosanitarnych w  oparciu o  wiedzę zdobytą dzięki doświadczeniu właściwych organów Strony 
dokonującej wywozu.  
6. W odniesi eniu do roślin, produktów roślinnych i  innych przedmiotów powiązanych, 
ustanawiając lub utrzymując fitosanitarne warunki przywozu na wniosek Strony dokonującej 
wywozu, Strona dokonująca przywozu uznaje obszary wolne od agrofagów, miejsca produkcji wolne 
od agrofagów, zakłady produkcji wolne od agrofagów, obszary niewielkiego rozpowszechnienia 
agrofagów i  strefy chronione ustanowione przez Stronę dokonującą wywozu jako podstawę do 
rozważenia w  celu umożliwienia lub utrzymania przywozu, nie naruszając postano wień ust.  8 i 9. 
7. Strona dokonująca wywozu określa swoje obszary wolne od agrofagów, miejsca produkcji 
wolne od agrofagów, zakłady produkcji wolne od agrofagów oraz obszary niewielkiego 
rozpowszechnienia agrofagów lub strefy chronione. Na wniosek Strony dok onującej przywozu Strona 
dokonująca wywozu przedstawia pełne wyjaśnienie i  dane uzupełniające oparte na 
międzynarodowych normach dla środków fitosanitarnych opracowanych w  ramach IPPC lub w  inny 
sposób ustanowionych przez Specjalny Komitet Handlowy ds.  Środków Sanitarnych i  Fitosanitarnych, 
w oparciu o  wiedzę zdobytą dzięki doświadczeniu właściwych organów fitosanitarnych Strony 
dokonującej wywozu.  
8. Strony uznają obszary wolne od choroby oraz strefy chronione istniejące w  dniu zakończenia 
okresu przejściowe go. 
9. Ustęp  8 stosuje się również do późniejszych dostosowań obszarów wolnych od chorób oraz 
stref chronionych (w  przypadku Zjednoczonego Królestwa – obszarów wolnych od agrofagów), 
z wyjątkiem przypadków znaczących zmian w  sytuacji związanej z  występowaniem  chorób lub 
agrofagów.  
10. Strony mogą przeprowadzać audyty i  weryfikacje zgodnie z  art. 11 w  celu wdrożenia ust.  4–9 
niniejszego artykułu.  
11. Strony nawiązują ścisłą współpracę w  celu utrzymania zaufania względem procedur 
związanych z  ustanawianiem obszarów wol nych od chorób lub agrofagów, miejsc produkcji wolnych 
od agrofagów, zakładów produkcji wolnych od agrofagów oraz obszarów niewielkiego 
rozpowszechnienia agrofagów lub chorób, a także stref chronionych, w  celu zminimalizowania 
zakłóceń w  handlu.  
12. Strona do konująca przywozu określa stan zdrowia zwierząt lub roślin Strony dokonującej 
wywozu lub jej części w  oparciu o  informacje dostarczone przez Stronę dokonującą wywozu zgodnie 
z porozumieniem SPS, normami OIE i  IPPC, a  także uwzględnia wszelkie ustalenia poc zynione przez 
Stronę dokonującą wywozu.  
13. Jeżeli Strona dokonująca przywozu nie akceptuje ustalenia poczynionego przez Stronę 
dokonującą wywozu, o  którym mowa w  ust. 12 niniejszego artykułu, Strona dokonująca przywozu 
 
65 
 obiektywnie uzasadnia i  wyjaśnia Stroni e dokonującej wywozu powody takiego odrzucenia oraz na 
wniosek przeprowadza konsultacje zgodnie z  art. SPS 12 ust.  2. 
14. Każda ze Stron zapewnia, aby obowiązki określone w  ust. 4–9, 12 i  13 były wykonywane bez 
zbędnej zwłoki. Strona dokonująca przywozu przysp iesza uznanie statusu choroby lub agrofaga, 
jeżeli status został przywrócony po wystąpieniu ogniska choroby lub pojawu agrofaga.  
15. Gdy Strona uzna, że dany region ma specjalny status w  odniesieniu do określonej choroby 
i spełnia kryteria określone w rozdziale 1.2  Kodeksu zdrowia zwierząt lądowych OIE lub w  rozdziale 
1.2 Kodeksu zdrowia zwierząt wodnych OIE, może zwrócić się z  wnioskiem o  uznanie tego statusu. 
Strona dokonująca przywozu może wymagać dodatkowych gwarancji w  odniesieniu do przywozu 
żywych zwierząt i  produktów zwierzęcych stosownie do uzgodnionego statusu.  
Artykuł SPS.11: Audyty i  weryfikacje  
1. Strona dokonująca przywozu może przeprowadzać audyty i  weryfikacje następujących 
elementów:   
(a) całości lub części systemu inspekcji i  certyfikacji organów drugiej Strony;  
(b) wyników kontroli przeprowadzonych w  ramach systemu inspekcji i  certyfikacji Strony 
dokonującej wywozu.  
2. Strony przeprowadzają te audyty i  weryfikacje zgodnie z  postanowieniami por ozumienia SPS, 
uwzględniając odpowiednie międzynarodowe normy, wytyczne i  zalecenia Kodeksu Żywnościowego, 
OIE lub IPPC.  
3. Do celów przeprowadzenia takich audytów i weryfikacji Strona dokonująca przywozu może 
przeprowadzać audyty i weryfikacje w  drodze stos owania wniosków o  udzielenie informacji od 
Strony dokonującej wywozu lub wizyt kontrolnych i weryfikacyjnych u  Strony dokonującej wywozu, 
które mogą obejmować:   
(a) ocenę całości lub części programu kontroli odpowiedzialnych organów, łącznie z  – stosownie 
do sytuacji – przeglądem czynności w  zakresie audytu regulacyjnego i  inspekcji;  
(b) kontrole na miejscu oraz  
(c) gromadzenie informacji i  danych w  celu oceny przyczyn powtarzających się lub pojawiających 
się problemów związanych z  wywozem produktów.  
4. Strona dokonując a przywozu dzieli się ze Stroną dokonującą wywozu wynikami i  wnioskami 
z audytów i  weryfikacji przeprowadzonych na mocy ust.  1. Strona dokonująca przywozu może wyniki 
te udostępnić publicznie.  
5. Przed rozpoczęciem audytu lub weryfikacji Strony omawiają cele i zakres audytu lub 
weryfikacji, kryteria lub wymogi, w oparciu o które Strona dokonująca wywozu będzie oceniana, 
a także harmonogram i  procedury przeprowadzania audytu lub weryfikacji, które zostaną określone 
w planie audytu lub weryfikacji. O ile Strony nie postanowią inaczej, Strona dokonująca przywozu 
przedstawia Stronie dokonującej wywozu plan audytu lub weryfikacji co najmniej 30 dni przed 
rozpoczęciem audytu lub weryfikacji.  
 
66 
 6. Strona dokonująca przywozu umożliwia Stronie dokonującej wywozu przedstawien ie uwag 
do projektu sprawozdania z  audytu lub weryfikacji. Strona dokonująca przywozu przekazuje Stronie 
dokonującej wywozu sprawozdanie końcowe na piśmie zwykle w  terminie dwóch miesięcy od daty 
otrzymania tych uwag.  
7. Każda ze Stron pokrywa swoje wydatki p oniesione w  związku z  takim audytem lub 
weryfikacją.   
Artykuł SPS.12: Powiadamianie i konsultacje    
1. Strona powiadamia drugą Stronę bez zbędnej zwłoki o:  
a) znaczącej zmianie statusu agrofagu lub choroby;  
b) pojawieniu się nowej choroby zwierząt;  
c) usta leniu o  znaczeniu epidemiologicznym w  odniesieniu do choroby zwierząt;  
d) istotnym problemie w  zakresie bezpieczeństwa żywności wskazanym przez Stronę;  
e) o  wszystkich dodatkowych środkach wykraczających poza podstawowe wymagania jej 
odpowiednich środków sanitarnych i  fitosanitarnych wprowadzonych w  celu kontroli lub 
likwidacji choroby zwierząt lub ochrony zdrowia publicznego oraz o  wszystkich zmianach 
w polityce zapobiegania, włączając w  to politykę szczepień;  
f) na wniosek – o wynikach oficjalnej kontro li przeprowadzonej przez Stronę i  sprawozdaniu 
dotyczącym wyników przeprowadzonej kontroli oraz  
g) o wszelkich istotnych zmianach w  funkcjonowaniu systemu lub bazy danych.   
2. Jeżeli Strona ma poważne zastrzeżenia w  odniesieniu do bezpieczeństwa żywności, z drowia 
roślin, zdrowia zwierząt lub środka sanitarnego lub fitosanitarnego, który druga Strona 
zaproponowała lub wdrożyła, Strona ta może zwrócić się o  przeprowadzenie konsultacji 
technicznych z  drugą Stroną. Strona wezwana powinna odpowiedzieć na wniosek bez zbędnej 
zwłoki. Każda ze Stron dokłada starań w  celu dostarczenia informacji niezbędnych, aby uniknąć 
zakłóceń w  handlu lub, w  zależności od przypadku, aby znaleźć rozwiązanie akceptowalne dla obu 
Stron.  
3. Konsultacje,  o których mowa w ust. 2, mogą odby wać się za pośrednictwem konferencji 
telefonicznej, wideokonferencji lub za pomocą wszelkich innych środków komunikacji uzgodnionych 
wspólnie przez Strony.  
Artykuł SPS.13: Środki nadzwyczajne  
1. Jeżeli Strona dokonująca przywozu uzna, że istnieje poważne zagrożenie dla życia i  zdrowia 
ludzi, zwierząt lub roślin, może ona bez uprzedniego powiadomienia zastosować niezbędne środki 
w celu ochrony życia i  zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin. W odniesien iu do przesyłek, które są w 
tranzycie między Stronami, Strona dokonująca przywozu rozważa najodpowiedniejsze i  najbardziej 
proporcjonalne rozwiązanie, aby uniknąć niepotrzebnych zakłóceń w  handlu.  
2. Strona wprowadzająca środki powiadamia drugą Stronę o  nadz wyczajnym środku 
sanitarnym lub fitosanitarnym możliwie najszybciej po podjęciu decyzji o  wdrożeniu środka i  nie 
 
67 
 później niż 24  godziny po podjęciu takiej decyzji. Jeżeli Strona wymaga konsultacji technicznych 
w celu rozpatrzenia nadzwyczajnego środka sani tarnego i  fitosanitarnego, konsultacje techniczne 
muszą się odbyć w  ciągu 10  dni od dnia powiadomienia o  nadzwyczajnym środku sanitarnym 
i fitosanitarnym. Strony uwzględniają wszelkie informacje uzyskane za pośrednictwem konsultacji 
technicznych. Konsultac je te przeprowadza się, aby uniknąć niepotrzebnych zakłóceń w  handlu. 
Strony mogą rozważyć warianty dla ułatwienia wdrożenia lub zmiany środków.  
3. Strona dokonująca przywozu bierze w  odpowiednim czasie pod uwagę informacje 
dostarczone przez Stronę dokonującą wywozu przy podejmowaniu decyzji w  odniesieniu do 
przesyłek, które w  momencie przyjęcia nadzwyczajnego środka sanitarnego i  fitosanitarnego są 
transportowane między Stronami, aby uniknąć zbędnych zakłóceń w  handlu.  
4. Strona dokonująca przywozu zapewnia, aby wszelkie środki nadzwyczajne zastosowane 
z przyczyn, o  których mowa w  ust. 1 niniejszego artykułu, nie były utrzymywane bez dowodów 
naukowych l ub, w  przypadku gdy dowody naukowe są niewystarczające, aby środki te były 
stosowane zgodnie z  art. 5 ust.  7 porozumienia SPS.  
Artykuł: SPS.14: Wielostronne fora międzynarodowe  
Strony postanawiają współpracować na wielostronnych forach międzynarodowych na d 
opracowywaniem międzynarodowych norm, wytycznych i  zaleceń w  dziedzinach objętych zakresem 
niniejszego rozdziału.   
Artykuł SPS.15: Wdrażanie i  właściwe organy  
1. Do celów realizacji  postanowień niniejszego rozdziału każda ze Stron bierze pod uwagę 
wszystkie  poniższe elementy:  
(a) decyzje Komitetu ds.  Sanitarnych i  Fitosanitarnych WTO;  
 
(b) prace odpowiednich międzynarodowych organów normalizacyjnych;   
 
(c) wszelką wiedzę i  wcześniejsze doświadczenie, jakie posiada w  handlu ze Stroną 
dokonującą wywozu; oraz  
 
(d) informacj e dostarczone przez drugą Stronę.  
2. Strony niezwłocznie przekazują sobie wzajemnie opis właściwych organów Stron do celów 
wykonania postanowień niniejszego rozdziału. Strony niezwłocznie powiadamiają się wzajemnie 
o wszelkich istotnych zmianach właściwych o rganów.  
3. Każda ze Stron zapewnia swoim właściwym organom zasoby niezbędne do skutecznego 
wykonania postanowień niniejszego rozdziału.  
Artykuł SPS.16: Współpraca w  zakresie dobrostanu zwierząt  
1. Strony uznają, że zwierzęta są istotami zdolnymi do odczuwania.  Uznają one również 
związek między poprawą dobrostanu zwierząt a zrównoważonymi systemami produkcji żywności.  
2. Strony zobowiązują się do współpracy na forach międzynarodowych w  celu promowania 
rozwoju najlepszych możliwych praktyk w  zakresie dobrostanu zwierząt i  ich wdrażania. W 
szczególności Strony współpracują w  celu wzmocnienia i  rozszerzenia zakresu norm OIE d otyczących 
 
68 
 dobrostanu zwierząt, jak również ich wdrażania, ze szczególnym uwzględnieniem zwierząt 
utrzymywanych w  warunkach fermowych.  
3. Strony wymieniają informacje, wiedzę fachową i  doświadczenia w  dziedzinie dobrostanu 
zwierząt, w  szczególności dotyczące  hodowli, przechowywania, przeładunku, transportu i  uboju 
zwierząt, od których lub z  których pozyskuje się żywność.  
4. Strony zacieśniają współpracę w  zakresie badań w  dziedzinie dobrostanu zwierząt 
związanych z  hodowlą zwierząt i  traktowaniem zwierząt w  gospodarstwach, podczas transportu 
i uboju.  
Artykuł SPS.17: Współpraca w  zakresie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe   
1. Strony zapewniają ramy dialogu i  współpracy w  celu wzmocnienia walki z  rozwojem 
oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.  
2. Strony u znają, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe stanowi poważne zagrożenie 
dla zdrowia ludzi i  zwierząt. Niewłaściwe stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych 
w produkcji zwierzęcej, w  tym stosowanie nieterapeutyczne, może przyczynić się do oporności  na 
środki przeciwdrobnoustrojowe, mogącej stanowić zagrożenie dla życia ludzkiego. Strony uznają, że 
charakter zagrożenia wymaga podejścia transnarodowego i  podejścia „Jedno zdrowie”.  
3. Aby zwalczać oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, Strony dążą do  międzynarodowej 
współpracy w  ramach regionalnych lub wielostronnych programów prac w  celu ograniczenia 
zbędnego stosowania antybiotyków w  produkcji zwierzęcej oraz działania na rzecz zaprzestania 
stosowania na szczeblu międzynarodowym antybiotyków jako cz ynników pobudzających wzrost, co 
ma służyć zwalczaniu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe zgodnie z  podejściem „Jedno 
zdrowie” oraz zgodnie z  globalnym planem działania.  
4. Strony współpracują przy opracowywaniu międzynarodowych wytycznych, norm, zalec eń 
i działań w  odpowiednich organizacjach międzynarodowych mających na celu promowanie 
rozważnego i  odpowiedzialnego stosowania antybiotyków w  hodowli zwierząt i  w praktykach 
weterynaryjnych.  
5. Dialog, o  którym mowa w  ust. 1, obejmuje między innymi:  
(a) współpracę  w celu monitorowania istniejących i  przyszłych wytycznych, norm, zaleceń 
i działań opracowanych w  ramach odpowiednich organizacji międzynarodowych oraz 
istniejących i przyszłych inicjatyw i  planów krajowych mających na celu promowanie 
ostrożnego  i odpowiedzialnego stosowania antybiotyków oraz związanych z  produkcją 
zwierzęcą i  praktykami weterynaryjnymi;   
(b) współpracę  we wdrażaniu zaleceń OIE, WHO i  Codex, w  szczególności CAC -RCP61/2005;  
(c) wymianę informacji na temat dobrych praktyk gospodarki roln ej;  
(d) promowanie badań naukowych, innowacji i  rozwoju;  
(e) promowanie wielodyscyplinarnych podejść do zwalczania oporności na środki 
przeciwdrobnoustrojowe, w  tym podejścia „Jedno zdrowie”  WHO, OIE i  Kodeksu 
Żywnościowego.  
 
69 
 Artykuł SPS.18: Zrównoważone systemy  żywnościowe  
Każda ze Stron zachęca swoje służby do spraw bezpieczeństwa żywności oraz zdrowia zwierząt 
i roślin do współpracy z  ich odpowiednikami drugiej Strony w  celu promowania zrównoważonych 
metod produkcji żywności i  systemów żywnościowych.  
Artykuł SPS.19: Specjalny Komitet Handlowy ds.  Środków Sanitarnych i  Fitosanitarnych  
Specjalny Komitet Handlowy ds.  Środków Sanitarnych i  Fitosanitarnych nadzoruje wdrażanie 
i funkcjonowanie niniejszego rozdziału oraz pełni następujące funkcje:  
a) niezwłoczne wyj aśnianie i  rozwiązywanie, w  miarę możliwości, wszelkich kwestii podnoszonych 
przez Stronę w  związku z  opracowywaniem, przyjmowaniem lub stosowaniem wymogów, 
norm i  zaleceń sanitarnych i  fitosanitarnych na podstawie niniejszego rozdziału lub 
porozumienia SP S; 
b) omawianie bieżących procesów opracowywania nowych przepisów;  
c) jak najszybsze omawianie obaw wyrażonych przez Stronę w  odniesieniu do sanitarnych 
i fitosanitarnych warunków i  procedur przywozu stosowanych przez drugą Stronę;  
d)  przeprowadzanie regu larnych przeglądów środków sanitarnych i  fitosanitarnych Stron, w  tym 
wymogów certyfikacji i  procesów odprawy granicznej, oraz ich stosowania, aby ułatwić handel 
między Stronami, zgodnie z  zasadami, celami i  procedurami określonymi w  art. 5 
porozumienia SP S. Każda ze Stron określa wszelkie odpowiednie działania, które podejmie, 
w tym w  odniesieniu do częstotliwości kontroli identyfikacyjnych i  kontroli bezpośrednich, 
biorąc pod uwagę wyniki tego przeglądu i  w oparciu o  kryteria ustanowione w  ZAŁĄCZNIKU 
SPS-1:  kryteria, o których mowa w art. SPS.19. lit. d)  
e) wymianę poglądów, informacji i doświadczeń w odniesieniu do działań w ramach współpracy 
w zakresie ochrony dobrostanu zwierząt i zwalczania oporności na środki 
przeciwdrobnoustrojowe prowadzone w ramac h SPS. 16 i 17;  
f) na wniosek Strony – rozważanie, co stanowi znaczącą zmianę w  sytuacji związanej 
z występowaniem chorób lub agrofagów, o  której to zmianie mowa w  art. SPS 10 ust.  9; 
g) przyjmowanie decyzji w  celu:  
(i) dodania  definicji, o  których mowa w  art. SPS 3 ust. 3;  
(ii) określenia  szczególnych przypadków, o  których mowa w  art. SPS 6 ust.  2; 
(iii) określenia  szczegółów procedur, o  których mowa w  art. SPS 10 ust.  1; 
(iv) ustanowienia  innych sposobów uzupełnienia wyjaśnień, o  których mowa w  art. SPS 10 
ust. 5 i 7. 
 
Rozdział  4: Bariery techniczne w  handlu  
 
70 
 Artykuł TBT.1: Cel  
Celem niniejszego rozdziału jest ułatwienie handlu towarami między Stronami poprzez zapobieganie 
zbędnym barierom  technicznym w  handlu, ich identyfikowanie i  eliminowanie.  
Artykuł TBT.2: Zakres  
1. Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się do opracowania, przyjęcia i  stosowania 
wszystkich norm, regulacji technicznych i  procedur oceny zgodności, które mogą wpływać  na handel 
towarami między Stronami.  
2. Niniejszego rozdziału nie stosuje się do:   
(a) specyfikacji zakupów opracowanych przez organy rządowe i  dotyczących ich wymogów 
w zakresie produkcji lub konsumpcji, lub  
(b) środków SPS wchodzących w zakres rozdziału 3 [Środki  sanitarne i fitosanitarne].  
3. Załączniki do niniejszego rozdziału mają zastosowanie, w odniesieniu do produktów objętych 
ich zakresem, w uzupełnieniu do niniejszego rozdziału. Żadne postanowienie zawarte w załączniku 
do niniejszego rozdziału, zgodnie z któ rym międzynarodową normę lub międzynarodowy organ lub 
organizację należy uznać lub uważać za stosowne, nie uniemożliwia uznania normy opracowanej 
przez jakikolwiek inny organ lub organizację za odpowiednią normę międzynarodową zgodnie z art. 
TBT.4 ust. 4 i  5. 
Artykuł TBT.3: Powiązania z  porozumieniem TBT  
1. Art. 2–9 oraz załączniki  1 i 3 do porozumienia TBT zostają włączone do niniejszej Umowy 
i odpowiednio stanowią jej część.   
2. Pojęcia, o  których mowa w  niniejszym rozdziale i w załącznikach do niniejszego roz działu, 
mają takie samo znaczenie jak w  porozumieniu TBT.  
Artykuł TBT.4: Postanowienia techniczne  
1. Każda ze Stron przeprowadza oceny skutków planowanych przepisów technicznych zgodnie 
ze swoimi odpowiednimi zasadami i  procedurami. W zasadach i  procedurach,  o których mowa 
w niniejszym ustępie i  w ust.  8, mogą zostać przewidziane wyjątki.  
2. Każda Strona ocenia dostępne możliwości regulacyjne i  pozaregulacyjne stanowiące 
alternatywę dla proponowanego przepisu technicznego, które pozwoliłyby osiągnąć uzasadnione 
cele Strony, zgodnie z  art. 2.2 porozumienia TBT.   
3. Każda Strona wykorzystuje odpowiednie normy międzynarodowe jako podstawę przepisów 
technicznych, z wyjątkiem sytuacji, w  których takie międzynarodowe normy byłyby nieskutecznymi 
lub niewłaściwymi środkami realizacji uzasadnionych celów.  
4. Normy międzynarodo we opracowane przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną 
(ISO), Międzynarodową Komisję Elektrotechniczną (IEC), Międzynarodowy Związek 
Telekomunikacyjny (ITU) i Komisję Kodeksu Żywnościowego (Codex) są odpowiednimi normami 
międzynarodowymi w rozumieni u art. 2, art. 5 i załącznika 3 do Porozumienia TBT.  
 
71 
 5. Norma opracowana przez inne organizacje międzynarodowe mogłaby również zostać uznana 
za odpowiednią normę międzynarodową w rozumieniu art. 2, art. 5 i załącznika 3 do Porozumienia 
TBT, pod warunkiem że:  
a) została opracowana przez organ normalizacyjny, który dąży do osiągnięcia konsensusu:  
(i) między delegacjami krajowymi uczestniczących członków WTO reprezentujących 
wszystkie krajowe jednostki normalizacyjne na ich terytorium, które przyjęły lub 
zamierzają p rzyjąć normy w zakresie objętym międzynarodową działalnością 
normalizacyjną, lub  
(ii) między organami rządowymi uczestniczących członków WTO, oraz  
b) została opracowana zgodnie z decyzją Komitetu WTO do spraw barier technicznych w 
handlu, dotyczącą zasad rozwoju międzynarodowych norm, wskazówek i zaleceń, w związku z 
artykułami 2, 5 i załącznikiem 3 do Porozumienia TBT4.  
6. W przypadku gdy Strona nie stosuje norm międzynarodowych jako podstawy przepisu 
technicznego, na wniosek drugiej Strony wskazuje ona wsz elkie istotne odstępstwa od odpowiedniej 
normy międzynarodowej, wyjaśnia powody, dla których normy te zostały uznane za nieodpowiednie 
lub nieskuteczne względem zamierzonego celu, oraz przedstawia dowody naukowe lub techniczne, 
na których oparto tę ocenę.  
7. Każda ze Stron dokonuje przeglądu swoich przepisów technicznych w  celu zwiększenia 
zbieżności tych przepisów technicznych z  odpowiednimi normami międzynarodowymi, 
uwzględniając między innymi wszelkie zmiany w  odpowiednich normach międzynarodowych lub 
wsze lkie zmiany okoliczności, które doprowadziły do rozbieżności w  stosunku do odpowiednich 
norm międzynarodowych.   
8. Zgodnie ze swoimi odpowiednimi zasadami i  procedurami oraz bez uszczerbku dla tytułu  X 
[Dobre praktyki regulacyjne i  współpraca regulacyjna], w  przypadku opracowywania istotnego 
przepisu technicznego, który może mieć znaczący wpływ na handel, każda ze Stron zapewnia 
istnienie procedur umożliwiających osobom wyrażenie opinii w  konsultacjach publicznych, 
z wyjątkiem sytuacji, gdy pojawiają się lub mogą wystąpić pilne problemy związane 
z bezpieczeństwem, zdrowiem, środowiskiem lub bezpieczeństwem narodowym. Każda ze Stron 
zezwala osobom pochodzącym z  terytorium drugiej Strony na udział w  takich konsultacjach na 
warunkach nie mniej korzystnych niż te przyznane jej własnym obywatelom oraz podaje wyniki tych 
konsultacji do wiadomości publicznej.  
Artykuł TBT.5: Normy  
1. Każda ze Stron zachęca organy normalizacyjne ustanowione na jej terytorium, jak również 
regionalne organy normalizacyjne, których członkiem  jest Strona, lub organy normalizacyjne mające 
siedzibę na jej terytorium do:  
(a) uczestniczenia, w  ramach posiadanych zasobów, w  opracowywaniu norm międzynarodowych 
przez odpowiednie międzynarodowe organy normalizacyjne;  
                                                            
4 G/TBT/9, 13  listopada 2000  r., załącznik  4. 
 
72 
 (b) wykorzystywania międzynarodowych nor m jako podstawy opracowywanych norm, 
z wyjątkiem sytuacji, kiedy takie międzynarodowe normy byłyby nieskuteczne lub 
niewłaściwe, na przykład ze względu na niewystarczający poziom ochrony, podstawowe 
czynniki klimatyczne lub geograficzne lub poważne problem y techniczne;   
(c) unikania powielania lub nakładania się prac z  pracami międzynarodowych jednostek 
normalizacyjnych;   
(d) dokonywania regularnego przeglądu norm krajowych i  regionalnych, które nie opierają się 
na odpowiednich normach międzynarodowych, w  celu zw iększenia spójności tych norm 
z odpowiednimi normami międzynarodowymi;  
(e) współpracy z  odpowiednimi organami normalizacyjnymi drugiej Strony w  ramach 
międzynarodowych działań normalizacyjnych, w  tym poprzez współpracę 
w międzynarodowych organach normalizacyj nych lub na  poziomie regionalnym;  
(f) wspierania współpracy dwustronnej z  organami normalizacyjnymi drugiej Strony; oraz  
(g)  wymiany informacji między organami normalizacyjnymi.  
2.  Strony prowadzą wymianę informacji w  zakresie:   
(a) stosowania przez nie norm w  związku z  przepisami technicznymi;  oraz  
(b) swoich odpowiednich procesów normalizacyjnych oraz zakresu wykorzystania norm 
międzynarodowych, regionalnych lub szczebla niższego niż regionalny jako podstawy dla ich 
norm krajowych.  
3.  W przypadku gdy normy są obowiązkowe przez włączenie lub odniesienie do projektu 
przepisu technicznego lub procedury oceny zgodności, zastosowanie mają obowiązki w  zakresie 
przejrzystości określone w  art. TBT.7 [Przejrzystość] oraz w  art. 2 lub 5 porozu mienia  TBT.  
Artykuł TBT.6: Ocena zgodności  
1. Artykuł  TBT.4 [Postanowienia techniczne] dotyczący opracowania, przyjęcia i  stosowania 
przepisów technicznych stosuje się również odpowiednio do procedur oceny zgodności.   
2. W przypadku gdy Strona wymaga oceny zg odności jako pozytywnego zapewnienia, że 
produkt jest zgodny z  przepisem technicznym, Strona:  
(a) dokonuje wyboru procedury oceny zgodności proporcjonalnej względem istniejącego ryzyka 
określonego na podstawie oceny ryzyka;  
(b) uznaje za dowód zgodności z  przepi sami technicznymi stosowanie deklaracji zgodności 
dostawcy, tj.  deklaracji zgodności wydanej przez producenta na wyłączną odpowiedzialność 
producenta bez obowiązkowej oceny przez osobę trzecią, uznając to za zapewnienie zgodności 
zgodne z  wariantami wykaza nia zgodności z  przepisami technicznymi;  
(c) na wniosek drugiej Strony dostarcza informacje na temat kryteriów stosowanych przy wyborze 
procedur oceny zgodności dla określonych produktów.  
 
73 
 3. W przypadku gdy Strona wymaga przeprowadzenia przez osobę trzecią ocen y zgodności jako 
pozytywnego zapewnienia, że produkt jest zgodny z  przepisem technicznym i  nie zastrzegła tego 
zadania dla organu rządowego, jak określono w  ust. 4, Strona ta:  
(a) stosuje akredytację, w  stosownych przypadkach, jako sposób wykazania kompetencj i 
technicznych do kwalifikowania jednostek oceniających zgodność. Bez uszczerbku dla swojego 
prawa do ustanawiania wymogów odnośnie do jednostek oceniających zgodność każda ze 
Stron uznaje cenną rolę, jaką akredytacja prowadzona na podstawie upoważnienia 
udzielonego przez państwo i  na zasadach niekomercyjnych może odgrywać w  kwalifikowaniu 
jednostek oceniających zgodność;  
(b) stosuje odpowiednie normy międzynarodowe w  zakresie akredytacji i  oceny zgodności;  
(c) zachęca jednostki akredytujące i  jednostki oceniając e zgodność, posiadające siedzibę na jej 
terytorium, do przystępowania do wszelkich stosownych międzynarodowych umów lub 
uzgodnień dotyczących harmonizacji lub ułatwiania przyjmowania wyników oceny zgodności;   
(d) jeżeli co najmniej dwie jednostki oceniające z godność zostały upoważnione przez Stronę do 
przeprowadzania procedur oceny zgodności wymaganych do wprowadzenia produktu do 
obrotu, Strona zapewnia, aby przedsiębiorcy mogli dokonać wyboru spośród organów oceny 
zgodności wyznaczonych przez organy Strony dl a danego produktu lub zestawu produktów;  
(e) zapewnia, aby jednostki oceniające zgodność były niezależne od producentów, importerów 
i przedsiębiorców ogółem oraz by nie dochodziło do konfliktu interesów między jednostkami 
akredytującymi a jednostkami oceniają cymi zgodność;  
(f) zezwala jednostkom oceniającym zgodność na korzystanie z  usług podwykonawców w  celu 
przeprowadzania badań lub inspekcji w  związku z  oceną zgodności, w  tym podwykonawców 
mających siedzibę na terytorium drugiej Strony, a także może wymagać od  podwykonawców 
spełnienia tych samych wymogów, które jednostka oceniająca zgodność musi spełnić, aby 
samodzielnie przeprowadzać takie badania lub inspekcje oraz  
(g) publikuje na jednej stronie internetowej wykaz jednostek, które wyznaczyła do 
przeprowadzania takiej oceny zgodności, oraz odpowiednie informacje na temat zakresu 
działania każdej takiej jednostki.   
4.  Żadne z  postanowień niniejszego artykułu nie wyklucza możliwości wymagania przez Stronę, 
aby ocena zgodności w  odniesieniu do konkretnych produktó w była przeprowadzana przez jej 
określone organy rządowe. Jeżeli Strona wymaga, aby ocena zgodności była przeprowadzana przez 
jej określone organy rządowe, Strona ta:  
(a) ogranicza opłaty za ocenę zgodności do przybliżonych kosztów świadczonych usług oraz na 
wniosek wnioskodawcy w  ramach oceny zgodności wyjaśnia, w  jaki sposób wszelkie opłaty 
nałożone przez nią za tę ocenę zgodności ograniczają się do przybliżonego kosztu 
świadczonych usług oraz  
(b) podaje do wiadomości publicznej opłaty za ocenę zgodności.  
5. Niez ależnie od postanowień ust.  2–4 każda ze Stron  akceptuje  deklarację zgodności 
dostawcy jako dowód zgodności z  jej przepisami technicznymi w  tych obszarach produktów, 
w przypadku gdy czyni to w  dniu wejścia w  życie niniejszej Umowy.  
 
74 
 6. Każda ze Stron publikuje i  prowadzi wykaz obszarów produktów, o  których mowa w  ust. 5, 
do celów informacyjnych wraz z  odniesieniami do obowiązujących przepisów technicznych.  
7. Niezależnie od postanowień ust.  5 każda ze Stron może wprowadzić wymogi dotyczące  
obowiązkowych badań lub certyfikacji przez osobę trzecią w  odniesieniu do obszarów produktów, 
o których mowa w  tym ustępie, pod warunkiem że wymogi takie są uzasadnione uprawnionymi  
celami i  proporcjonalne względem celu, jakim jest zapewnienie Stronie dok onującej przywozu 
odpowiedniej pewności, że produkty są zgodne z  obowiązującymi przepisami technicznymi lub 
normami, biorąc pod uwagę ryzyko, jakie stwarzałaby niezgodność.  
8. Strona proponująca wprowadzenie procedur oceny zgodności, o  których mowa w  ust. 7, 
powiadamia drugą Stronę na wczesnym etapie i  uwzględnia uwagi drugiej Strony przy 
opracowywaniu takich procedur oceny zgodności.  
Artykuł TBT.7: Przejrzystość  
1. Z wyjątkiem nagłych problemów związanych z  bezpieczeństwem, zdrowiem, ochroną 
środowiska lub be zpieczeństwem narodowym, każda ze Stron zezwala drugiej Stronie na 
przedstawienie pisemnych uwag do zgłoszonych proponowanych przepisów technicznych i  procedur 
oceny zgodności w  terminie co najmniej 60  dni od dnia przekazania powiadomienia o  takich 
przepis ach lub procedurach do centralnego rejestru powiadomień WTO. Strona przychyla się do 
uzasadnionego wniosku o  przedłużenie okresu na składanie uwag.  
2. Każda ze Stron przedstawia wraz z  powiadomieniem elektroniczną wersję pełnego tekstu, 
którego dotyczy powia domienie.  W przypadku gdy tekst, którego dotyczy powiadomienie, nie jest 
sformułowany w  jednym z  urzędowych języków WTO, Strona powiadamiająca przedstawia 
szczegółowy i  wyczerpujący opis treści środka na  formularzu powiadomienia WTO.   
3. Jeżeli Strona otrzym uje od drugiej Strony pisemne uwagi dotyczące proponowanego 
przepisu technicznego lub proponowanej procedury oceny zgodności:  
(a) na wniosek drugiej Strony omawia pisemne uwagi z  udziałem swojego właściwego organu 
regulacyjnego w  terminie, w  którym można je u względnić oraz  
(b) udziela na piśmie odpowiedzi na uwagi nie później niż w  dniu publikacji przepisu technicznego 
lub procedury oceny zgodności.  
4. Każda ze Stron stara się publikować na stronie internetowej swoje odpowiedzi na uwagi 
otrzymane po powiadomieniu, o którym mowa w  ust. 1, nie później niż w  dniu publikacji przyjętego 
przepisu technicznego lub procedury oceny zgodności.  
5. Każda ze Stron dostarcza na wniosek drugiej Strony informacje dotyczące celów, podstawy 
prawnej i  powodów wprowadzenia wszelkich prze pisów technicznych lub procedur oceny zgodności, 
które Strona przyjęła lub których przyjęcie proponuje.  
6. Każda ze Stron zapewnia, aby przyjęte przez nią przepisy techniczne i  procedury oceny 
zgodności były publikowane na stronie internetowej dostępnej bezp łatnie.  
7. Każda ze Stron dostarcza informacje na temat przyjęcia i  wejścia w  życie przepisów 
technicznych lub procedur oceny zgodności oraz przyjętych tekstów końcowych poprzez addendum 
do pierwotnego powiadomienia skierowanego do WTO.  
 
75 
 8. Każda ze Stron zapew nia rozsądny odstęp czasu między publikacją przepisów technicznych a 
ich wejściem w  życie, aby dać przedsiębiorcom drugiej Strony czas na dostosowanie się. „Rozsądny 
odstęp czasu” oznacza okres co najmniej sześciu  miesięcy, chyba że byłoby to nieskuteczne 
z perspektywy realizacji uzasadnionych zamierzonych celów.   
9. Strona przychyla się do uzasadnionego wniosku drugiej Strony o  przedłużenie okresu między 
przyjęciem przepisu technicznego a jego wejściem w  życie, otrzymanego przed upływem okresu na 
zgłaszanie uwag określonego w  ust. 1, z wyjątkiem sytuacji, gdy opóźnienie byłoby nieskuteczne 
z perspektywy realizacji uzasadnionych zamierzonych celów.   
10. Każda ze Stron zapewnia, aby punkt informacyjny ustanowiony zgodnie z  art. 10 
porozumienia TBT udzielał informac ji i odpowiedzi na rozsądne zapytania drugiej Strony lub 
zainteresowanych osób pochodzących z  terytorium drugiej Strony na temat przyjętych przepisów 
technicznych i  procedur oceny zgodności w  jednym z  języków urzędowych WTO.   
Artykuł TBT.8: Oznakowanie i  etykietowanie  
1. Przepisy techniczne Strony mogą zawierać lub poruszać wyłącznie wymogi dotyczące 
obowiązkowego oznakowania lub etykietowania. W takich przypadkach do tych przepisów 
technicznych zastosowanie mają zasady określone w  art. 2.2 porozumienia TBT.   
2. W przypadku gdy Strona wymaga obowiązkowego oznakowania lub etykietowania 
produktów, zastosowanie mają wszystkie następujące warunki:  
(a) wymaga ona podawania tylko takich informacji, które są istotne dla konsumentów lub 
użytkowników produktu lub informacji , które wskazują na  zgodność produktu 
z obowiązkowymi wymaganiami technicznymi;  
(b) nie wymaga ona żadnego uprzedniego zatwierdzenia, żadnej uprzedniej rejestracji, certyfikacji 
oznakowań ani etykiet produktów ani wniesienia opłaty jako warunku wstępnego 
wpro wadzenia do obrotu na swoim rynku produktów, które spełniają obowiązkowe 
wymagania techniczne, chyba że jest to niezbędne ze względu na uzasadniony cel;  
(c) jeśli Strona wymaga stosowania przez przedsiębiorców niepowtarzalnego numeru 
identyfikacyjnego, niezwł ocznie i  w sposób niedyskryminacyjny wydaje taki numer 
przedsiębiorcom drugiej Strony;  
(d) o ile informacje wymienione w  ppkt  (i), (ii) lub (iii) nie są wprowadzające w  błąd, sprzeczne lub 
mylące w  odniesieniu do informacji, których Strona dokonująca przywozu wymaga 
w odniesieniu do towarów, Strona dokonująca przywozu zezwala na:  
(i) informacje w  innych językach oprócz języka wymaganego na terytorium Strony 
dokonującej przywozu towarów;  
(ii) uznane  na poziomie międzynarodowym nazwy, piktogramy, symbole lub elementy 
graficzne oraz  
(iii) informacje dodatkowe w  stosunku do informacji wymaganych na terytorium St rony 
dokonującej przywozu towarów;  
(e) zezwala ona, aby etykietowanie, w  tym dodatkowe etykietowanie lub korekty etykietowania, 
odbywało się w  składach celnych lub innych wyznaczonych miejscach w  kraju przywozu jako 
 
76 
 alternatywa dla etykietowania w  kraju pocho dzenia, chyba że takie etykietowanie musi zostać 
wykonane przez zatwierdzone osoby ze względów zdrowotnych lub ze względów 
bezpieczeństwa publicznego; oraz  
(f) o ile nie uzna, że mogłoby to podważać uzasadnione cele,  stara się ona zezwalać na 
stosowanie etykiet nietrwałych lub dających się odłączyć, lub oznakowanie lub etykietowanie 
w dokumentacji towarzyszącej, a  nie wymagać etykiet lub oznakowań fizycznie 
przymocowanych do produktu.  
Artykuł TBT.9: Współpraca w  zakre sie nadzoru rynku oraz bezpieczeństwa i  zgodności produktów 
nieżywnościowych  
1. Strony uznają znaczenie współpracy w  zakresie nadzoru rynku, zgodności i  bezpieczeństwa 
produktów nieżywnościowych dla ułatwienia handlu oraz ochrony konsumentów i  innych 
użytkow ników, jak również znaczenie budowania wzajemnego zaufania w  oparciu o  wspólne 
informacje.   
2. W celu zagwarantowania niezależnego i  bezstronnego funkcjonowania nadzoru rynku Strony 
zapewniają:  
(a) oddzielenie funkcji nadzoru rynku od funkcji oceny zgodności; o raz 
(b) brak jakichkolwiek interesów, które mogłyby wpłynąć na bezstronność organów nadzoru 
rynku w  prowadzeniu kontroli lub nadzoru nad przedsiębiorcami.   
3. Strony współpracują i  wymieniają się informacjami w  dziedzinie bezpieczeństwa produktów 
nieżywnościowyc h i ich zgodności, co może obejmować w  szczególności:  
(a) działania i  środki w  zakresie nadzoru rynku i  egzekwowania prawa;   
(b) metody oceny ryzyka i  testowania produktów;  
(c) skoordynowane odzyskiwanie produktu lub inne podobne działania;   
(d) kwestie naukowe, techn iczne i  regulacyjne w celu poprawy bezpieczeństwa i  zgodności 
produktów nieżywnościowych;   
(e) pojawiające się kwestie o  istotnym znaczeniu dla zdrowia i  bezpieczeństwa;   
(f) działania związane z  normalizacją;  
(g) wymiany urzędników.  
4. Rada Partnerstwa dokłada wszel kich starań, aby zawrzeć w  załączniku TBT -XX– jak 
najszybciej, a  najlepiej w  ciągu sześciu miesięcy od wejścia w  życie niniejszej Umowy – porozumienie 
w sprawie regularnej wymiany informacji na temat bezpieczeństwa produktów nieżywnościowych 
i związanych z  tym środków zapobiegawczych, ograniczających i  naprawczych, prowadzonej między 
systemem wczesnego ostrzegania o  niebezpiecznych produktach nieżywnościowych (RAPEX) lub jego 
następcą a  bazą danych dotyczącą nadzoru rynku i  bezpieczeństwa produktów, ustanow ioną na 
mocy rozporządzenia w  sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów z  2005  r. (General Product 
Safety Regulations 2005), lub jej następcą.  
 
77 
 W porozumieniu określa się warunki, zgodnie z  którymi:  
a) Unia ma przekazać Zjednoczonemu Królestwu dostęp do wybranych informacji z  unijnego systemu 
ostrzegania RAPEX lub systemu będącego jego następcą w  odniesieniu do produktów 
konsumpcyjnych, o  których mowa w  dyrektywie  2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady 
z dnia 3  grudnia 2001  r. w sprawie ogólnego bezpi eczeństwa produktów;  
b) Zjednoczone Królestwo ma przekazać Unii wybrane informacje ze swojej bazy danych dotyczące 
nadzoru rynku i  bezpieczeństwa produktów, ustanowionej na mocy rozporządzenia w  sprawie 
ogólnego bezpieczeństwa produktów z  2005  r., lub z  jej następcy; oraz  
c) Strony mają się wzajemnie informować o  wszelkich działaniach następczych i  środkach 
wprowadzonych w  odpowiedzi na wymieniane informacje.   
5. Rada Partnerstwa może w  w załączniku TBT -ZZ zawrzeć ustalenie w  sprawie regularnej 
wymiany informacji, w  tym drogą elektroniczną, dotyczących środków wprowadzonych 
w odniesieniu do niezgodnych z  wymogami produktów nieżywnościowych, innych niż te, o  których 
mowa w  ust. 4. 
6. Każda ze Stron wykorzystuje informacje uzyskane zgodnie z  ust. 3, 4 i  5 wył ącznie w  celu 
ochrony konsumentów, zdrowia, bezpieczeństwa lub środowiska.   
7. Każda ze Stron traktuje informacje uzyskane zgodnie z  ust. 3, 4 i  5 jako poufne.   
8. W porozumieniu, o  którym mowa w  ust. 4 i 5, określa się rodzaj informacji podlegających 
wymianie, zasady wymiany i  stosowanie przepisów dotyczących poufności i  ochrony danych 
osobowych.   Rada Partnerstwa jest uprawniona do przyjmowania decyzji mających na celu 
określenie lub zmianę ustaleń zawartych w  załącznikach TBT -XX i TBT -ZZ. 
9. Do celów niniejszego artykułu „nadzór rynku” oznacza działania i  środki stosowane na 
podstawie procedur Strony przez organy nadzoru rynku i  organy odpowiedzialne za egzekwowanie 
prawa, w  tym działania i  środki stosowane we współpracy z  przedsiębiorcami, które służą 
umożliwieni u tej Stronie monitorowania bezpieczeństwa lub zgodności produktów z  wymogami 
określonymi w  jej przepisach ustawowych i  wykonawczych, lub zajmowania się tą kwestią.  
10. Każda ze Stron zapewnia, aby każdy środek, który jej organy nadzoru rynku lub organy 
odpow iedzialne za egzekwowanie prawa stosują z  przyczyn związanych z  niezgodnością z  mającym 
zastosowaniem ustawodawstwem w  celu wycofania z  obrotu lub wycofania z  używania bądź 
zakazania lub ograniczenia udostępniania na jej rynku produktu przywożonego z  teryt orium drugiej 
Strony, był proporcjonalny, zawierał dokładne określenie podstaw, na których jest oparty, oraz był 
niezwłocznie przekazywany odpowiedniemu przedsiębiorcy.  
Artykuł TBT.10: Dyskusje techniczne  
1.  Jeżeli jedna ze Stron uzna, że projekt przepis ów technicznych lub procedury oceny zgodności 
drugiej Strony lub ich proponowana wersja mogą mieć znaczący wpływ na handel między Stronami, 
może wnioskować o  przeprowadzenie dyskusji technicznych w  tej sprawie. Wniosek jest kierowany 
do drugiej Strony na p iśmie i  określa się w  nim:  
(a) przedmiotowy środek;  
 
78 
 (b) postanowienia niniejszego rozdziału lub załącznika do niniejszego rozdziału, do których 
odnoszą się obawy; oraz  
(c) uzasadnienie wniosku, w  tym opis obaw Strony wnioskującej o  dyskusje w  odniesieniu do 
danego ś rodka.  
2. Strona przekazuje swój wniosek punktowi kontaktowemu drugiej Strony wyznaczonemu 
zgodnie z  art. TBT.12 [Punkty kontaktowe].  
3. Na wniosek jednej ze Stron Strony spotykają się osobiście lub za pośrednictwem 
wideokonferencji lub telekonferencji w  celu omówienia obaw zgłoszonych we wniosku w  ciągu 
60 dni od dnia złożenia wniosku i  dokładają starań, aby jak najszybciej rozwiązać tę kwestię. Jeżeli 
Strona wnioskująca o  dyskusje uważa, że sprawa jest pilna, może zwrócić się o  wyznaczenie 
spotkania w  krótszy m terminie. W takich przypadkach Strona odpowiadająca przychyla się do 
takiego wniosku.  
Artykuł TBT.11: Współpraca  
1. Strony współpracują w  dziedzinie przepisów technicznych, norm i  procedur oceny zgodności, 
gdy leży to w  ich wspólnym interesie i  pozostaje b ez uszczerbku dla autonomii ich własnych 
odpowiednich procesów decyzyjnych i  porządków prawnych. Specjalny Komitet Handlowy ds. Barier 
Technicznych w  Handlu może wymieniać poglądy na temat działań w  zakresie współpracy 
prowadzonych na podstawie niniejszego  artykułu lub załączników do niniejszego rozdziału.  
2. Do celów ust.  1 Strony starają się określić, opracować i  promować działania w  zakresie 
współpracy leżące we wspólnym interesie. Działania te mogą w  szczególności dotyczyć:  
(a) wymiany informacji, doświadczeń  i danych związanych z  przepisami technicznymi, normami 
i procedurami oceny zgodności;  
(b) zapewnienia sprawnej interakcji i współpracy między ich odpowiednimi organami 
regulacyjnymi na szczeblu międzynarodowym, regionalnym lub krajowym;  
(c) wymiany informacji, w miarę możliwości, na temat barier technicznych w  handlu w  kontekście 
umów i  porozumień międzynarodowych, których jedna ze Stron lub obie Strony są stronami; 
oraz  
(d) ustanowienia inicjatyw ułatwiających wymianę handlową lub udziału w  nich.  
3.  Do celów ninie jszego artykułu oraz postanowień dotyczących współpracy na mocy załączników do 
niniejszego rozdziału Komisja Europejska działa w imieniu Unii Europejskiej.  
Artykuł TBT.12: Punkty kontaktowe   
1. Z chwilą wejścia w  życie niniejszej Umowy każda ze Stron wyzna cza punkt kontaktowy na 
potrzeby wykonania postanowień niniejszego rozdziału oraz przekazuje drugiej Stronie dane 
kontaktowe tego punktu wraz z  informacjami dotyczącymi właściwych urzędników. Strony 
niezwłocznie powiadamiają się wzajemnie o  wszelkich zmian ach tych danych kontaktowych.   
2. Punkt kontaktowy w  rozsądnym terminie, a  w miarę możliwości w  ciągu 60  dni od daty 
otrzymania wniosku, przekazuje wszelkie informacje lub wyjaśnienia związane z  wdrażaniem 
postanowień niniejszego rozdziału, o  które wniosk uje punkt kontaktowy drugiej Strony.  
 
79 
 Artykuł TBT.13: Specjalny Komitet Handlowy ds.  Barier Technicznych w  Handlu  
Specjalny Komitet Handlowy ds.  Barier Technicznych w  Handlu nadzoruje wdrażanie 
i funkcjonowanie niniejszego rozdziału i załączników do niego oraz niezwłocznie wyjaśnia i  porusza 
w miarę możliwości wszelkie kwestie podniesione przez Stronę w  związku z  opra cowywaniem, 
przyjmowaniem lub stosowaniem przepisów technicznych, norm i  procedur oceny zgodności na 
mocy niniejszego rozdziału lub porozumienia TBT.  
 
Rozdział  5: Ułatwienia celne i  ułatwienia w  handlu  
Artykuł CUSTMS.1: Cel  
Celem niniejszego rozdziału jes t: 
a) wzmocnienie współpracy między Stronami w  dziedzinie ułatwień celnych i  ułatwień w  handlu oraz 
wspieranie lub utrzymanie, w  stosownych przypadkach, odpowiednich poziomów zgodności 
ich przepisów i  praktyk celnych w  celu zapewnienia, aby odpowiednie prz episy i  procedury, 
a także zdolność administracyjna odpowiednich organów administracyjnych spełniały cele 
promowania ułatwień w  handlu przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznej kontroli celnej 
i skutecznego egzekwowania przepisów celnych oraz związanych z  handlem przepisów 
ustawowych i  wykonawczych, właściwej ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz 
przestrzegania zakazów i  ograniczeń oraz interesów finansowych Stron;  
 b) wzmocnienie współpracy administracyjnej między Stronami w  dziedzinie VAT i  wzajemnej 
pomo cy przy odzyskiwaniu należności związanych z  podatkami i  cłami;  
c) zapewnienie, aby ustawodawstwo było niedyskryminujące, a  procedury celne opierały się 
na stosowaniu nowoczesnych metod i  skutecznej kontroli w  celu zwalczania nadużyć 
i promowania legalnego  handlu; oraz  
d) zapewnienie, aby uzasadnione cele polityki publicznej, w  tym w  odniesieniu do bezpieczeństwa, 
ochrony i  zwalczania nadużyć, nie były w  żaden sposób zagrożone.  
Artykuł CUSTMS.1a: Definicje  
Do celów niniejszego rozdziału i ZAŁĄCZNIKA CUSTMS -1 [Upoważnieni przedsiębiorcy] oraz 
Protokołu o wzajemnej pomocy administracyjnej w  sprawach celnych oraz Protokołu w  sprawie 
współpracy administracyjnej i  zwalczania oszustw w  dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz 
w sprawie wzajemnej pomocy przy odz yskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł stosuje 
się następujące definicje:  
(a) „Porozumienie w  sprawie inspekcji przedwysyłkowej” oznacza Porozumienie w  sprawie 
inspekcji przedwysyłkowej zawarte w  załączniku  1A do porozumienia WTO;  
 
(b) „Konwencja doty cząca odprawy czasowej i  konwencje stambulskie” oznaczają Konwencję 
celną dotyczącą karnetu ATA dla odprawy warunkowej towarów, sporządzoną w  Brukseli dnia 
6 grudnia 1961  r. oraz Konwencję stambulską dotyczącą odprawy czasowej sporządzoną dnia 
26 czerwca 1 990 r.; 
 
 
80 
 (c) „Konwencja o wspólnej procedurze tranzytowej” oznacza konwencję z  dnia 20  maja  1987  r. 
w sprawie wspólnej procedury tranzytowej;  
 
(d) „Model danych celnych WCO” oznacza bibliotekę elementów danych i  szablonów 
elektronicznych do celów wymiany danych biznesowych i  zestawiania międzynarodowych norm 
dotyczących danych i  informacji wykorzystywanych przy stosowaniu ułatwień regulacyjnych 
i środków kontroli w  handlu światowym, publikowane okresowo przez Zespół Projektowy ds.  Modelu 
Danych WCO;  
 
(e) „przepisy pr awa celnego” oznaczają wszelkie przepisy ustawowe i  wykonawcze 
obowiązujące na terytorium Strony, regulujące wprowadzanie lub przywóz towarów, wyjazd lub 
wywóz towarów,  tranzyt towarów oraz poddawanie towarów jakimkolwiek innym systemom lub 
procedurom celn ym, łącznie ze środkami zakazu, ograniczenia i  kontroli;  
 
(f) „informacje” oznaczają wszelkie dane, dokumenty, obrazy, sprawozdania, komunikaty lub 
uwierzytelnioną kopię w  dowolnym formacie, w  tym w  formie elektronicznej, niezależnie od tego, 
czy są przetwarza ne lub analizowane;  
 
(g) „osoba” oznacza każdą osobę zgodnie z  definicją zawartą w  tytule  XVII [POZOSTAŁE 
POSTANOWIENIA] art.  OTH.1 [Definicje] lit.  m)5; 
 
(h)  „ramy SAFE” oznaczają Ramy norm na rzecz zabezpieczenia i  ułatwienia handlu światowego 
(SAFE), przyjęte na sesji Światowej Organizacji Celnej w  Brukseli w  czerwcu 2005 r. i  okresowo 
aktualizowane; oraz  
 
(i) „Porozumienie WTO o  ułatwieniach w  handlu” oznacza porozumienie o  ułatwieniach 
w handlu załączone do Protokołu zmieniającego porozumienie WTO (decyzja z  dnia  
27 listopada  2014  r.). 
Artykuł CUSTMS.2: Współpraca celna  
1. Właściwe organy Stron współpracują w  sprawach celnych, aby wspierać osiągnięcie celów 
określonych w  art. CUSTMS.1 [Cel], z  uwzględnieniem zasobów ich odpowiednich organów. Do celów 
niniejszego tyt ułu [Handel towarami] stosuje się Konwencję o  uproszczeniu formalności w  obrocie 
towarowym z  dnia 20  maja 1987  r. 
2. Strony rozwijają współpracę w  następujących obszarach:  
(a) wymiana informacji na temat przepisów prawa celnego, wdrażania przepisów prawa celnego 
oraz procedur celnych, w szczególności w  następujących dziedzinach:  
(i) uproszczenie  i modernizacja procedur celnych;  
(ii) ułatwianie  przemieszczania w  ramach tranzytu i  przeładunku;  
(iii) stosunki ze środowiskiem biznesowym; oraz  
                                                            
5 Dla większej pewności rozumie się, że – w szczególności na potrzeby niniejszego rozdziału – pojęcie „osoba” 
obejmuje wszelkie stowarzyszenia osób nieposiadające statusu prawnego osoby prawnej, lecz uzn ane na 
podstawie właściwego prawa za mające zdolność do czynności prawnych.  
 
81 
 (iv) bezpieczeństwo łańcucha  dostaw i  zarządzanie ryzykiem;  
(b) współpraca w  zakresie związanych z  cłami aspektów zabezpieczenia i  ułatwienia 
międzynarodowego łańcucha dostaw zgodnie z  ramami SAFE;  
(c) rozważenie opracowania wspólnych inicjatyw odnoszących się do procedur przywozowyc h, 
wywozowych i  innych procedur celnych, w  tym pomocy technicznej, jak również inicjatyw na 
rzecz zapewnienia skuteczności służb dla środowiska biznesu;  
(d) wzmacnianie współpracy w  dziedzinie ceł w  organizacjach międzynarodowych, takich jak WTO 
i WCO, oraz wy miana informacji lub prowadzenie dyskusji w  celu ustalenia, w  miarę 
możliwości, wspólnych stanowisk w  tych organizacjach międzynarodowych oraz w  UNCTAD, 
EKG ONZ;  
(e) dążenie do harmonizacji wymogów dotyczących danych w  odniesieniu do procedur 
przywozowych, wyw ozowych i  innych procedur celnych poprzez wdrożenie wspólnych norm 
i elementów danych zgodnie z  Modelem danych celnych WCO;  
(f) zacieśnienie współpracy w  zakresie technik zarządzania ryzykiem, w  tym wymiana najlepszych 
praktyk oraz, w  stosownych przypadkach, informacji o  ryzyku i  wyników kontroli. W 
stosownych przypadkach Strony mogą również rozważyć wzajemne uznawanie technik 
zarządzania ryzykiem, norm i  kontroli ryzyka oraz środków bezpieczeństwa stosowanych przez 
organy celne. Strony mogą również rozważyć, w stosownych przypadkach, opracowanie 
kompatybilnych kryteriów i  norm ryzyka, środków kontroli i  priorytetowych obszarów kontroli;  
(g) ustanowienie  wzajemnego uznawania programów upoważnionego przedsiębiorcy w  celu 
zabezpieczenia i  ułatwienia handlu;  
(h) wspierani e współpracy między organami celnymi a  innymi organami lub agencjami rządowymi 
w odniesieniu do programów upoważnionego przedsiębiorcy, którą można osiągnąć, między 
innymi, uzgadniając najwyższe normy, ułatwiając dostęp do korzyści i  minimalizując zbędne 
powielanie działań;  
(i) egzekwowanie praw własności intelektualnej przez organy celne, w  tym wymiana informacji 
i najlepszych praktyk w  operacjach celnych koncentrujących się w  szczególności na 
egzekwowaniu praw własności intelektualnej;  
(j) utrzymanie zgodnych pro cedur celnych, w  stosownych przypadkach i  w zakresie, w  jakim jest 
to wykonalne, w  tym stosowanie jednolitego dokumentu administracyjnego do celów 
zgłoszenia celnego; oraz  
(k) wymiana – w stosownych przypadkach według uzgodnionych ustaleń – pewnych kategorii 
informacji celnych między organami celnymi Stron poprzez ustrukturyzowaną i  powtarzającą 
się komunikację do celów poprawy zarządzania ryzykiem i  skuteczności kontroli celnych, 
ukierunkowania działań na towary zagrożone pod względem poboru dochodów lub 
bezpi eczeństwa i  ochrony oraz ułatwiania legalnego handlu; wymiana taka może obejmować 
dane ze zgłoszeń wywozowych i  przywozowych dotyczące handlu między Stronami, 
z możliwością zbadania – poprzez inicjatywy pilotażowe – utworzenia mechanizmów 
interoperacyjnych  służących unikaniu powielania działań w  ramach przedkładania takich 
informacji. Wymiany, o których mowa w  tym punkcie, nie powodują uszczerbku dla wymian 
informacji, które mogą mieć miejsce między Stronami zgodnie z  Protokołem o  wzajemnej 
pomocy administr acyjnej w  sprawach celnych.  
 
82 
 3. Bez uszczerbku dla innych form współpracy przewidzianych w  niniejszej Umowie, organy 
celne Stron udzielają sobie wzajemnej pomocy administracyjnej w  sprawach objętych zakresem 
niniejszego rozdziału zgodnie z  Protokołem o  wzajemn ej pomocy administracyjnej w  sprawach 
celnych.  
4. Wszelka wymiana informacji między Stronami na podstawie niniejszego rozdziału podlega 
odpowiednio postanowieniom dotyczącym poufności i  ochrony informacji zawartym w  art. 12 
[Wymiana informacji i poufność] Pro tokołu o  wzajemnej pomocy administracyjnej w  sprawach 
celnych, jak również wszelkim wymogom w  zakresie poufności określonym w  prawodawstwie Stron.  
Artykuł CUSTMS.3: Przepisy i  procedury celne oraz inne przepisy i  procedury związane z  handlem  
1. Każda ze Stron  zapewnia, aby jej przepisy i  procedury celne:  
(a) były zgodne z  międzynarodowymi instrumentami i  normami mającymi zastosowanie 
w dziedzinie ceł i  handlu, w  tym z  Porozumieniem WTO o  ułatwieniach w  handlu, istotnymi 
elementami zmienionej konwencji z  Kioto doty czącej uproszczenia i  harmonizacji 
postępowania celnego, Międzynarodową konwencją w  sprawie zharmonizowanego systemu 
oznaczania i  kodowania towarów, a  także ramami SAFE oraz Modelem danych celnych WCO;  
(b) zapewniały ochronę i  ułatwienie legalnego handlu z  uwzględnieniem ewolucji praktyk 
handlowych poprzez skuteczne egzekwowanie, w  tym w  przypadku zaistnienia naruszenia jej 
przepisów ustawowych i  wykonawczych, uchylania się od obowiązku celnego i  przemytu, a 
także poprzez zapewnienie zgodności z  wymogami prawny mi; 
(c) opierały się na proporcjonalnych i  niedyskryminujących przepisach, nie powodowały zbędnych 
obciążeń dla przedsiębiorców, zapewniały dalsze ułatwienia dla przedsiębiorców w  dużym 
stopniu przestrzegających przepisów, w  tym preferencyjne traktowanie w  odniesieniu do 
kontroli celnych przed zwolnieniem towarów, a  także zapewniały zabezpieczenia przed 
nadużyciami i  nielegalnymi lub szkodliwymi działaniami przy jednoczesnym zapewnieniu 
wysokiego poziomu ochrony i  bezpieczeństwa obywateli i przestrzeganiu zakaz ów i  ograniczeń 
oraz poszanowaniu interesów finansowych Stron oraz  
(d) zawierały zasady zapewniające proporcjonalność i  niedyskryminujący charakter wszelkich 
sankcji nałożonych za naruszenie przepisów celnych lub wymogów proceduralnych 
i zapewniające brak nieu zasadnionych opóźnień wynikających z  nałożenia takich sankcji.  
Każda ze Stron powinna okresowo dokonywać przeglądu swoich przepisów i  procedur celnych. 
Procedury celne powinny być również stosowane w  sposób przewidywalny, spójny i  przejrzysty.  
2. W celu uspra wnienia metod pracy oraz zapewnienia niedyskryminacji, przejrzystości, 
efektywności, praworządności i  rozliczalności działań każda ze Stron:  
(a) w miarę możliwości upraszcza i  weryfikuje wymogi i  formalności w  celu zapewnienia szybkiego 
zwolnienia i  odprawy to warów;  
(b) działa na rzecz dalszego uproszczenia i  standaryzacji danych i  dokumentacji wymaganych przez 
organy celne i  inne agencje; oraz  
(c) promuje koordynację między wszystkimi agencjami granicznymi, zarówno w  wymiarze 
wewnętrznym, jak i  transgranicznym, w  celu ułatwienia procesów przekraczania granic 
 
83 
 i wzmocnienia kontroli, w  miarę możliwości i  w stosownych przypadkach z  uwzględnieniem 
wspólnych kontroli granicznych.  
Artykuł CUSTMS.4: Zwolnienie towarów  
1. Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje procedury celne, które:  
a) przewidują szybkie zwalnianie towarów w  terminie nie dłuższym, niż jest to konieczne do 
zapewnienia zgodności z  jej przepisami ustawowymi i  wykonawczymi;  
b) przewidują wcześniejsze elektroniczne składanie i  przetwarzanie dokumentacji oraz wszelkich 
innych wymaganych informacji przed przybyciem towarów, aby umożliwić niezwłoczne 
zwolnienie towarów z  chwilą przybycia, jeżeli w  wyniku analizy ryzyka nie stwierdzono ryzyka 
lub jeżeli nie ma kontroli losowych lub innych kontroli do przeprowadzen ia; 
c) przewidują możliwość, w  stosownych przypadkach i  jeżeli spełnione są niezbędne warunki, 
zwolnienia towarów do swobodnego obrotu w  pierwszym punkcie przybycia; oraz  
d) umożliwiają zwolnienie towarów przed ostatecznym ustaleniem ceł, podatków, opłat 
i należności, jeżeli ustalenia tego nie dokonano przed przybyciem, z  chwilą przybycia lub 
możliwie szybko po przybyciu i  pod warunkiem spełnienia wszystkich innych wymogów 
regulacyjnych.  
2. Warunkiem takiego zwolnienia może być stosowany przez każdą ze Stron wymóg złożenia 
gwarancji na kwotę jeszcze nieokreśloną w  formie poręczenia, depozytu lub innego odpowiedniego 
instrumentu przewidzianego w  jej przepisach ustawowych i  wykonawczych. Kwota takiej gwarancji 
nie będzie wyższa od kwoty, której uiszczenia Strona  wymaga z  tytułu należności celnych, podatków, 
opłat i  należności za towary objęte gwarancją. Gwarancja zostaje zwolniona, gdy nie jest już 
wymagana.  
3. Strony zapewniają, aby organy celne i  inne organy odpowiedzialne za kontrole graniczne 
oraz procedury doty czące przywozu, wywozu i  tranzytu towarów współpracowały ze sobą 
i koordynowały swoje działania w  celu ułatwienia handlu i  przyspieszenia zwalniania towarów.  
Artykuł CUSTMS.5: Uproszczone procedury celne  
1. Każda ze Stron podejmuje działania na rzecz uproszcz enia wymogów i formalności 
dotyczących procedur celnych w celu skrócenia czasu potrzebnego na ich spełnienie i obniżenia 
związanych z nimi kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa handlowe lub podmioty 
gospodarcze, w tym małe i średnie przedsiębiorstwa.  
2. Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje środki umożliwiające przedsiębiorstwom 
handlowym lub podmiotom gospodarczym spełniającym kryteria określone w przepisach 
ustawowych i wykonawczych korzystanie z dalszego uproszczenia procedur celnych. Takie środki 
mog ą obejmować między innymi:  
(a) zgłoszenia celne zawierające ograniczony zestaw danych lub dokumentów potwierdzających;   
(b) okresowe zgłoszenia celne w  celu określenia i  zapłaty należności celnych i  podatków 
obejmujących wielokrotny przywóz w  danym okresie, po zwo lnieniu przywożonych towarów;  
 
84 
 (c) samoobsługę celną w  zakresie obliczania należności celnych i  podatków oraz odroczenie ich 
płatności do czasu zwolnienia przywożonych towarów; oraz  
(d) korzystanie z  zabezpieczenia w  obniżonej wysokości lub zwolnienie z  obowiązku złożenia 
zabezpieczenia.   
3. W przypadku gdy Strona zdecyduje się na przyjęcie jednego z  tych środków, oferuje ona – 
w zakresie, w  jakim uzna to za stosowne i  wykonalne, oraz zgodnie ze swoimi przepisami 
ustawowymi i  wykonawczymi – te uproszczenia wszystkim przedsiębiorstwom handlowym, które 
spełniają odpowiednie kryteria.  
Artykuł CUSTMS.6: Tranzyt i  przeładunek  
1. Do celów art.  GOODS.4a [Swoboda tranzytu] ma zastosowanie Konwencja o  wspólnej 
procedurze tranzytowej.  
2. Każda ze Stron zapewnia ułatwienie i  skuteczną  kontrolę operacji przeładunku i  tranzytu 
przez ich odpowiednie terytoria.  
3. Każda ze Stron promuje i  wdraża regionalne ustalenia tranzytowe w  celu ułatwienia handlu 
zgodnie z  Konwencją o  wspólnej procedurze tranzytowej.  
4. Każda ze Stron zapewnia współpracę i  koordynację pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi 
organami i  agencjami na ich odpowiednich terytoriach, tak by ułatwić ruch tranzytowy.  
5. Każda ze Stron zezwala na przemieszczanie towarów przeznaczonych do przywozu na jej 
terytorium pod kontrolą celną z  urzęd u celnego wprowadzenia do innego urzędu celnego na jej 
terytorium, z  którego towary zostałyby zwolnione lub odprawione.  
Artykuł CUSTMS.7: Zarządzanie ryzykiem  
1. Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje system zarządzania ryzykiem w  zakresie kontroli 
celnych w celu ograniczenia prawdopodobieństwa i  skutków zdarzenia, które uniemożliwiłoby 
prawidłowe stosowanie przepisów prawa celnego, zagroziłoby interesom finansowym Stron 
lub stanowiłoby zagrożenie dla bezpieczeństwa i  ochrony Stron i  ich mieszkańców, zdrowia  ludzi, 
zwierząt lub roślin, środowiska lub konsumentów.  
2. Kontrole celne, inne niż kontrole losowe, opierają się głównie na analizie ryzyka 
przeprowadzanej z  zastosowaniem technik elektronicznego przetwarzania danych.  
3. Każda ze Stron projektuje i  stosuje sys tem zarządzania ryzykiem w  sposób zapewniający 
uniknięcie arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji lub ukrytych ograniczeń w  handlu 
międzynarodowym.  
4. Każda ze Stron ukierunkowuje kontrole celne i  inne odpowiednie kontrole graniczne na 
przesyłki wysokie go ryzyka i  przyspiesza zwalnianie przesyłek niskiego ryzyka. Każda ze Stron może 
również wyrywkowo wybierać przesyłki do takich kontroli w  ramach swojego systemu zarządzania 
ryzykiem.  
5. Każda ze Stron będzie zarządzała ryzykiem w  oparciu o  ocenę ryzyka wedł ug właściwych 
kryteriów selektywności.  
 
85 
 Artykuł CUSTMS.8: Audyt po odprawie celnej  
1. Aby usprawnić procedurę zwolnienia towarów, każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje 
audyt po odprawie celnej w  celu zapewnienia zgodności z  przepisami ustawowymi i  wykonawczym i 
odnoszącymi się do ceł oraz z  innymi powiązanymi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi.  
2. Każda Strona wybiera osoby lub przesyłki do audytów po odprawie celnej w  oparciu 
o analizę ryzyka, która może obejmować wykorzystywanie właściwych kryteriów selektywno ści. 
Każda ze Stron prowadzi audyty po odprawie celnej w  przejrzysty sposób. W  przypadku objęcia 
osoby procedurą audytu i  otrzymania ostatecznych wyników Strona niezwłocznie powiadomi 
o wynikach osobę, której dokumenty poddano audytowi, informując ją przy tym o  jej prawach 
i obowiązkach oraz uzasadniając wyniki.  
3. Informacje uzyskane w  ramach audytów po odprawie celnej mogą być wykorzystane 
w dalszych postępowaniach administracyjnych lub sądowych.  
4. Tam, gdzie jest to możliwe, Strony wykorzystują wyniki audytu po odprawie celnej do celów 
zarządzania ryzykiem.  
Artykuł CUSTMS.9: Upoważnieni przedsiębiorcy  
1. Każda ze Stron utrzymuje program partnerstwa dla przedsiębiorców, którzy spełniają 
kryteria określone w  załączniku  CUSTMS -1 [Upoważnieni przedsiębiorcy].  
2. Strony uznają swoje odpowiednie programy upoważnionych przedsiębiorców zgodnie 
z załącznikiem  CUSTMS -1 [Upoważnieni przedsiębiorcy].  
Artykuł CUSTMS.10: Publikowanie i  dostępność informacji  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby jej przepisy prawa celnego i  inne przepisy us tawowe 
i wykonawcze dotyczące handlu, jak również ogólne procedury administracyjne i  istotne informacje 
ogólnego zastosowania związane z  handlem były publikowane i  natychmiast dostępne dla każdej 
zainteresowanej osoby w  łatwo dostępny sposób, w  tym – w stosownych przypadkach – za 
pośrednictwem internetu.  
2. Każda ze Stron niezwłocznie publikuje nowe przepisy i  ogólne procedury dotyczące kwestii 
ułatwień celnych i  ułatwień w  handlu możliwie jak najwcześniej przed ich wejściem w  życie oraz 
niezwłocznie publikuje  wszelkie zmiany i  wykładnię takich przepisów i  procedur. Publikacja taka 
obejmuje:  
(a) odpowiednie zawiadomienia o  charakterze administracyjnym;  
(b) procedury przywozowe, wywozowe i  tranzytowe (w  tym procedury obowiązujące w  portach, 
portach lotniczych i  innych punktach wprowadzenia) oraz wymagane formularze i  dokumenty;  
(c) stosowane stawki celne i  wszelkiego rodzaju podatków od przywozu lub wywozu bądź 
nakładanych w  związku z  przywozem lub wywozem;  
(d) opłaty i  należności nakładane przez organy administracji publicznej  lub na rzecz tych organów 
w związku z  przywozem, wywozem lub tranzytem;  
(e) przepisy dotyczące klasyfikacji lub wyceny produktów do celów celnych;  
 
86 
 (f) przepisy ustawowe, wykonawcze i  administracyjne o  zasięgu ogólnym dotyczące reguł 
pochodzenia;  
(g) ograniczenia lub zakazy przywozowe, wywozowe lub tranzytowe;  
(h) przepisy dotyczące kar za niedopełnienie formalności przywozowych, wywozowych lub 
tranzytowych;  
(i) procedury odwoławcze;  
(j) umowy lub części umów zawartych z  dowolnym krajem lub krajami odnoszące się do 
przywozu, wywoz u lub tranzytu;  
(k) procedury dotyczące zarządzania kontyngentami taryfowymi;  
(l) godziny pracy i  procedury operacyjne urzędów celnych w  portach i  na przejściach granicznych 
oraz  
(m) punkty kontaktowe, do których kieruje się zapytania.  
3. Każda ze Stron zapewnia rozsądny  odstęp między publikacją nowych lub zmienionych 
przepisów i  procedur oraz informacją o  należnościach i  opłatach a ich wejściem w  życie.  
4. Każda ze Stron udostępnia za pośrednictwem internetu następujące informacje:  
(a) opis procedur przywozu, wywozu i  tranzytu,  w tym procedur odwoławczych, informujący 
o praktycznych krokach niezbędnych do przywozu i  wywozu oraz tranzytu;  
(b) formularze i  dokumenty wymagane w  przypadku przywozu na terytorium danej Strony, 
wywozu z  tego terytorium lub tranzytu przez to terytorium; ora z 
(c) dane kontaktowe punktów informacyjnych.  
Każda ze Stron zapewnia aktualizację opisów, formularzy, dokumentów i  informacji, o  których mowa 
w akapicie pierwszym lit.  a), b) i  c). 
5. Każda ze Stron ustanawia lub utrzymuje co najmniej jeden punkt informacyjny w  celu 
udzielenia w  rozsądnym terminie odpowiedzi na zapytania rządów, przedsiębiorstw handlowych 
i innych zainteresowanych stron dotyczące ceł i  innych kwestii związanych z  handlem. Strony nie 
wymagają uiszczenia opłaty za udzielenie odpowiedzi na zapytania . 
Artykuł CUSTMS.11: Interpretacje indywidualne  
1. Każda ze Stron za pośrednictwem swoich organów celnych wydaje interpretacje 
indywidualne przyszłych na wniosek przedsiębiorców, określając traktowanie, jakie należy przyznać 
danym towarom. Takie interpretacje  wydawane są na piśmie lub w  formie elektronicznej 
w określonym czasie i  zawierają wszelkie niezbędne informacje zgodnie z  przepisami Strony 
wydającej.  
2. Interpretacje indywidualne są ważne przez okres co najmniej trzech lat od dnia rozpoczęcia 
ich ważności,  chyba że  interpretacja przestaje być zgodna z  prawem lub zmieniły się fakty lub 
okoliczności, na których opiera się pierwotna interpretacja.  
 
87 
 3. Strona może odmówić wydania interpretacji indywidualnej, jeżeli kwestia poruszona we 
wniosku podlega kontroli admi nistracyjnej lub sądowej lub jeżeli wniosek nie odnosi się do 
zamierzonego wykorzystania interpretacji indywidualnej lub zamierzonego zastosowania procedury 
celnej. Jeżeli Strona odmawia wydania interpretacji indywidualnej, bezzwłocznie zawiadomi o  tym na 
piśmie wnioskodawcę, podając ważne fakty oraz uzasadnienie takiej decyzji.  
4. Każda ze Stron publikuje co najmniej:  
(a) wymogi dotyczące stosowania interpretacji indywidualnej, w  tym informacje, które należy 
dostarczyć i  format, w  jakim mają być dostarczone;  
(b) termin wydawania interpretacji indywidualnej oraz  
(c) okres obowiązywania interpretacji indywidualnej.  
5. Jeżeli Strona uchyla, zmienia lub unieważnia interpretację indywidualną, przekaże 
wnioskodawcy pisemne powiadomienie, podając ważne fakty oraz uzasadnienie t akiej decyzji. 
Strona uchyla, zmienia lub unieważnia interpretacje indywidualne z  mocą wsteczną wówczas, gdy 
interpretacja została wydana na podstawie niepełnych, nieprawidłowych, fałszywych lub 
wprowadzających w  błąd informacji.  
6. Wydana przez Stronę interp retacja indywidualna będzie wiążąca dla tej Strony w  odniesieniu 
do wnioskodawcy, który wystąpił o  jej wydanie. Strona może postanowić, że interpretacja 
indywidualna jest wiążąca dla wnioskodawcy.  
7. Każda ze Stron na pisemny wniosek zainteresowanego zapew nia kontrolę interpretacji 
indywidualnej lub decyzji o  jej zmianie, cofnięciu lub unieważnieniu.  
8. Każda ze Stron podaje do wiadomości publicznej informacje dotyczące interpretacji 
indywidualnych, uwzględniając potrzebę ochrony informacji osobowych i  pouf nych informacji 
handlowych.  
9. Interpretacje indywidualne są wydawane w  odniesieniu do:  
a) klasyfikacji taryfowej towarów;  
b) pochodzenia towarów oraz  
c) wszelkich innych kwestii uzgodnionych przez Strony.  
Artykuł CUSTMS.12: Agenci celni  
Przepisy i  procedu ry celne Strony nie mogą przewidywać wymogu obowiązkowego korzystania 
z agentów celnych lub innych pośredników. Każda ze Stron publikuje swoje środki dotyczące 
korzystania z  usług agentów celnych. Każda ze Stron stosuje przejrzyste, niedyskryminujące 
i proporcjonalne zasady przy ewentualnym udzielaniu zezwoleń agentom celnym.  
Artykuł CUSTMS.13: Inspekcje przedwysyłkowe  
Strona nie wymaga obowiązkowego przeprowadzania inspekcji przedwysyłkowych zdefiniowanych 
w Porozumieniu WTO w  sprawie inspekcji przedwysyłk owej ani żadnych innych inspekcji 
dokonywanych przez przedsiębiorstwa prywatne w  miejscu przeznaczenia przed odprawą celną.  
 
88 
 Artykuł CUSTMS.14: Kontrola i  odwołanie  
1. Każda ze Stron zapewnia skuteczne, szybkie, niedyskryminacyjne i  łatwo dostępne 
procedury, k tóre gwarantują prawo do odwołania od działań administracyjnych, interpretacji 
i decyzji organów celnych lub innych właściwych organów mających wpływ na przywóz lub wywóz 
towarów albo tranzyt towarów.  
2. Procedury, o  których mowa w  ust. 1, obejmują:  
(a) odwołanie  na drodze administracyjnej do organu administracyjnego szczebla wyższego niż 
urzędnik lub urząd, który wydał decyzję, lub organu niezależnego od takiego urzędnika lub 
urzędu lub rewizję przez takiego urzędnika lub urząd oraz  
(b) odwołanie się od decyzji lub jej rewizja na drodze sądowej.  
3. Każda ze Stron zapewnia, aby w  przypadku gdy decyzja w  sprawie odwołania lub kontroli na 
mocy ust.  2 lit.  a) nie została wydana w  terminie przewidzianym w  jej przepisach ustawowych 
i wykonawczych lub bez zbędnej zwłoki, stron a powodowa miała prawo do dalszego odwołania się 
lub kontroli na drodze administracyjnej lub sądowej lub do jakiegokolwiek innego środka 
odwoławczego przed organem sądowym zgodnie z  przepisami ustawowymi i  wykonawczymi danej 
Strony.  
4. Każda ze Stron zapewnia , aby strona powodowa otrzymała uzasadnienie decyzji 
administracyjnej, co ma umożliwić stronie powodowej skorzystanie w  razie potrzeby z  procedur 
odwoławczych lub kontroli sądowej.  
Artykuł CUSTMS.15: Relacje ze środowiskiem biznesu  
1. Każda ze Stron przeprowadza w  odpowiednim terminie regularne konsultacje 
z przedstawicielami handlu na temat wniosków legislacyjnych i  ogólnych procedur dotyczących 
kwestii ułatwień celnych i  ułatwień w handlu. W  tym celu każda ze Stron przeprowadza odpowi ednie 
konsultacje między organami administracji a  środowiskiem biznesu.  
2. Każda ze Stron zapewnia, aby jej odpowiednie cła i  związane z  nimi wymogi oraz procedury 
zaspokajały w  dalszym ciągu potrzeby środowiska handlowego, były zgodne z  najlepszymi 
praktyka mi i w jak najmniejszym stopniu ograniczały wymianę handlową.  
Artykuł CUSTMS.16: Odprawa czasowa  
1. Do celów niniejszego artykułu „odprawa czasowa” oznacza procedurę celną, w  ramach 
której określone towary, łącznie ze środkami transportu, mogą być przywiezion e na obszar celny 
z warunkowym zwolnieniem od należności przywozowych i  podatków oraz bez zastosowania wobec 
nich zakazów lub ograniczeń przywozowych o  charakterze gospodarczym, pod warunkiem że towary 
te przywozi się w  określonym celu i  są one przeznaczon e do powrotnego wywozu w  określonym 
czasie bez poddawania ich jakimkolwiek zmianom, z  wyjątkiem zwykłych ubytków spowodowanych 
użytkowaniem tych towarów.  
2. Każda ze Stron udziela odprawy czasowej z  całkowitym warunkowym zwolnieniem od 
należności przywozowych  i podatków oraz bez stosowania zakazów lub ograniczeń przywozowych 
mających charakter gospodarczy, przewidzianych w  jej przepisach ustawowych i  wykonawczych, 
w odniesieniu do następujących kategorii towarów:  
 
89 
 (a) towary przeznaczone do wystawiania albo wykorzy stania na wystawach, targach, kongresach 
lub podobnych imprezach (towary przeznaczone do wystawiania albo wykorzystania na 
imprezach; towary przeznaczone do wykorzystania w  związku z  wystawieniem produktów 
zagranicznych na imprezie; wyposażenie, łącznie z  wyposażeniem do tłumaczenia ustnego, 
aparatura nagrywająca dźwięk i  obraz, filmy o  charakterze wychowawczym, naukowym lub 
kulturalnym, przeznaczone do wykorzystania na międzynarodowych zgromadzeniach, 
konferencjach lub kongresach); wyroby uzyskane przypadk owo podczas imprezy ubocznie 
z towarów przywiezionych czasowo, będące wynikiem zademonstrowania wystawianego 
urządzenia lub aparatury;  
(b) wyposażenie zawodowe (wyposażenie dla prasy albo do nadawania programów radiowych lub 
telewizyjnych, które jest potrzebne  przedstawicielom prasy albo organizacji radiowych lub 
telewizyjnych udającym się na terytorium innego kraju w  celu relacjonowania czy też nadania 
lub nagrania materiału dla określonych programów; wyposażenie kinematograficzne 
potrzebne osobie udającej się  na terytorium innego kraju w  celu zrealizowania określonego 
filmu lub filmów; każde inne wyposażenie potrzebne do wykonywania zajęcia zarobkowego, 
prac rzemieślniczych lub zawodu osobie udającej się na terytorium innego kraju w  celu 
wykonania określonego zadania, o  ile nie ma być wykorzystane do produkcji na skalę 
przemysłową lub do pakowania towarów albo też (z wyjątkiem narzędzi ręcznych) do 
eksploatacji bogactw naturalnych, budowy, naprawy lub konserwacji konstrukcji budowlanych 
czy też do wykonywania r obót ziemnych i  realizacji podobnych projektów; aparatura 
pomocnicza do wyposażenia wymienionego powyżej oraz akcesoria do tego wyposażenia); 
części składowe przywiezione w  celu naprawy wyposażenia zawodowego odprawionego 
czasowo;  
(c) towary przywożone w  związ ku z operacją handlową, których przywóz sam w  sobie nie stanowi 
operacji handlowej (opakowania, które są przywożone pełne, które są przywożone w  celu 
powrotnego wywozu jako puste lub pełne lub które są przywożone puste w  celu powrotnego 
wywozu jako pełne; załadowane lub niezaładowane towarami kontenery, jak również części 
i wyposażenie kontenerów odprawionych czasowo, które są przywożone wraz z  kontenerem 
w celu powrotnego wywozu oddzielnie lub wraz z  innym kontenerem, bądź są przywożone 
oddzielnie w  celu p owrotnego wywozu z  kontenerem oraz części zamienne przywożone w  celu 
naprawy kontenerów, którym udzielono odprawy czasowej; palety; próbki; filmy reklamowe; 
inne towary przywożone w  związku z  operacją handlową);  
(d) towary przywożone w  związku z  operacją produ kcyjną (matryce, klisze drukarskie, ryciny, 
formy, rysunki, plany, modele i  inne podobne artykuły; przyrządy do pomiarów, kontroli 
i sprawdzania oraz inne podobne artykuły; specjalne narzędzia i  przyrządy przywożone w  celu 
wykorzystania podczas operacji pr odukcyjnej); zastępcze środki produkcji (przyrządy, 
aparatura i  maszyny udostępniane klientowi przez dostawcę lub naprawiającego w  związku 
z oczekiwaniem na dostawę lub naprawę podobnych towarów);  
(e) towary przywożone wyłącznie w  celach oświatowych, naukowych  lub kulturalnych 
(wyposażenie naukowe, materiały pedagogiczne, materiały o  charakterze socjalnym dla 
marynarzy oraz wszelkie inne towary przywożone w  związku z  działalnością oświatową, 
naukową lub kulturalną); części zapasowe do wyposażenia naukowego i  materiału 
pedagogicznego, któremu udzielono odprawy czasowej; narzędzia specjalnie przeznaczone do 
konserwacji, sprawdzania, dokonywania pomiarów lub naprawy takiego wyposażenia;  
(f) przedmioty osobistego użytku (wszystkie przedmioty, nowe lub używane, których p odróżny 
może potrzebować z  uzasadnionych powodów do osobistego użytku podczas podróży, biorąc 
 
90 
 pod uwagę wszystkie okoliczności podróży, ale wyłączając wszelkie towary przywożone 
w celach handlowych); towary przywożone w  celach sportowych (sprzęt sportowy i  inne 
przedmioty do wykorzystania przez podróżnych w  zawodach sportowych lub pokazach albo 
też do treningu na obszarze odprawy czasowej);  
(g) materiały reklamujące turystykę (towary przywożone w  celu zachęcania ludności do 
odwiedzania obcego kraju, w  szczególn ości w  celu brania udziału w  spotkaniach lub 
manifestacjach o  charakterze kulturalnym, religijnym, turystycznym, sportowym lub 
zawodowym);  
(h) towary przywożone w  celach humanitarnych (sprzęt medyczny, chirurgiczny i  laboratoryjny 
oraz przesyłki towarów z  pomo cą, takie jak pojazdy i  inne środki transportu, koce, namioty, 
domy z  prefabrykatów lub inne towary pierwszej potrzeby, wysyłane jako pomoc dla 
dotkniętych klęską żywiołową lub podobnymi katastrofami) oraz  
(i) zwierzęta przywożone w  określonych celach (ujeżdża nie, trening, reprodukcja, podkuwanie 
lub ważenie, leczenie weterynaryjne, przeprowadzenie prób (mając na przykład na względzie 
kupno), udział w  imprezach o  charakterze publicznym, wystawach, konkursach, zawodach lub 
pokazach, udział w  spektaklach (zwierzę ta utrzymywane w  cyrku itp.), wyjazdy o  charakterze 
turystycznym (włącznie ze zwierzętami domowymi podróżnych), wykonywanie określonych 
zadań (psy lub konie policyjne, psy do poszukiwań, psy przewodnicy itp.), akcje ratunkowe, 
okresowe pędzenie bydła lub w ypas, wykonywanie pracy lub transportu, wykorzystanie do 
celów medycznych (dostarczanie jadu węży itp.).  
3. Każda ze Stron, na potrzeby odprawy czasowej towarów, o  których mowa w  ust. 2, 
niezależnie od ich pochodzenia, przyjmuje karnety ATA i  konwencje stambu lskie wydane na 
terytorium drugiej Strony, zatwierdzone tam i  gwarantowane przez stowarzyszenie należące do 
międzynarodowego łańcucha gwarancji, poświadczone przez właściwe organy i  ważne na obszarze 
celnym Strony dokonującej przywozu.  
Artykuł CUSTMS 17. P ojedynczy punkt kontaktowy  
Strony dążą do ustanowienia pojedynczego punktu kontaktowego, umożliwiającego 
przedsiębiorstwom handlowym składanie dokumentów lub wymaganych danych dla uczestniczących 
organów lub służb w  związku z  przywozem, wywozem lub tranzyt em towarów za pośrednictwem 
jednego punktu wprowadzenia.  
Artykuł CUSTMS 18. Ułatwienie ruchu ro -ro 
1. Ze względu na dużą liczbę przepraw morskich, w  szczególności duże natężenie ruchu ro -ro 
między obszarami celnymi Stron, Strony postanawiają współpracować w celu ułatwienia takiego 
ruchu, jak również innych alternatywnych rodzajów ruchu.  
2. Strony uznają:  
(a) prawo każdej ze Stron do przyjmowania w  ramach ich odpowiednich ram prawnych 
formalności i  procedur celnych ułatwiających handel w  odniesieniu do ruchu mi ędzy Stronami; 
oraz  
(b) prawo portów, organów portowych i  operatorów portowych do działania, w  ramach 
porządków prawnych odpowiednich Stron, zgodnie ze swoimi zasadami oraz modelami 
operacyjnymi i  biznesowymi.  
 
91 
 3. W tym celu Strony:  
a) przyjmują lub utrzymują procedury umożliwiające przedstawienie dokumentacji przywozowej 
oraz innych wymaganych informacji, w  tym manifestów, w  celu zapoczątkowania procedury 
przed przybyciem towarów, mając na uwadze szybsze zwolnienie towarów po ich przybyciu; 
oraz  
b) zobowiązują  się ułatwić przedsiębiorstwom korzystanie z  procedury tranzytowej, w  tym 
z uproszczeń procedury tranzytowej przewidzianych w  Konwencji o  wspólnej procedurze 
tranzytowej.  
4. Strony zgodnie postanawiają wspierać współpracę między swoimi organami celnymi 
w odniesieniu do dwustronnych tras morskich oraz prowadzić wymianę informacji na temat 
funkcjonowania portów obsługujących ruch między Stronami oraz na temat mających zastosowanie 
przepisów i  procedur. Będą podawać do wiadomości publicznej informacje na temat  
wprowadzonych przez nie środków i  procesów ustanowionych przez porty w  celu ułatwienia takiego 
ruchu oraz propagować wśród przedsiębiorstw wiedzę w  tym zakresie.  
Artykuł CUSTMS.19: Współpraca administracyjna w  zakresie VAT i  wzajemna pomoc przy 
odzyskiwan iu podatków i  ceł 
Właściwe organy Stron współpracują ze sobą w  celu zapewnienia przestrzegania przepisów 
dotyczących VAT oraz odzyskiwania wierzytelności dotyczących podatków i  ceł zgodnie z  Protokołem 
o współpracy administracyjnej oraz zwalczaniu oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej 
oraz o  wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł. 
Artykuł  CUSTMS. 20: Specjalny Komitet Handlowy ds. Współpracy Celnej i  Reguł Pochodzenia  
1.  Specjalny Komitet Handlowy ds. Współ pracy Celnej i  Reguł Pochodzenia:  
a) przeprowadza regularne konsultacje; oraz  
b) w odniesieniu do przeglądu postanowień załącznika CUSTMS -1 [Upoważnieni 
przedsiębiorcy]:  
(i) wspólnie zatwierdza  uczestników programów w  celu określenia mocnych i  słabych 
stron we wdrażaniu załącznika CUSTMS -1 [Upoważnieni przedsiębiorcy]; oraz  
(ii) wymienia poglądy na temat danych, które mają być wymieniane, oraz traktowania 
przedsiębiorców.  
2. Specjalny Komitet Handlowy d s. Współpracy Celnej i  Reguł Pochodzenia może przyjmować 
decyzje lub zalecenia:  
a) dotyczące wymiany informacji celnych, wzajemnego uznawania technik zarządzania ryzykiem, 
norm i  kontroli ryzyka, środków bezpieczeństwa stosowanych przez organy celne, inter pretacji 
indywidualnych, wspólnego podejścia do ustalania wartości celnej oraz dotyczące innych 
kwestii związanych z  wykonaniem postanowień niniejszego rozdziału;  
b) dotyczące zasad automatycznej wymiany informacji, o  której mowa w  art. 10 [Automatyczna 
wymiana informacji] Protokołu o  wzajemnej pomocy administracyjnej w  sprawach celnych, 
oraz dotyczące innych kwestii związanych z  wykonaniem tego Protokołu;  
 
92 
 c) dotyczące wszelkich kwestii związanych z  wykonaniem załącznika CUSTMS -1 [Upoważnieni 
przedsiębiorc y]; oraz  
d) dotyczące procedur konsultacji ustanowionych w art. ORIG.26 [Odmowa preferencyjnego 
traktowania taryfowego] we wszelkich kwestiach technicznych lub administracyjnych 
związanych z wdrażaniem rozdziału 2 [Reguły pochodzenia] niniejszego tytułu, w  tym w 
sprawie uwag interpretacyjnych mających na celu zapewnienie jednolitego zarządzania 
regułami pochodzenia.  
Artykuł CUSTMS.21: Zmiany  
1.  Rada Partnerstwa może zmienić:  
a) załącznik CUSTMS -1 [Upoważnieni przedsiębiorcy, Protokół o  wzajemnej pomocy adm inistracyjnej 
w sprawach celnych] oraz wykaz towarów określony w  CUSTMS.16 [Odprawa czasowa] ust.  2; 
oraz  
b) Protokół w  sprawie współpracy administracyjnej i  zwalczania oszustw w  dziedzinie podatku od 
wartości dodanej oraz w  sprawie wzajemnej pomocy przy o dzyskiwaniu wierzytelności 
dotyczących podatków i  ceł.   
2.  Specjalny Komitet Handlowy ds. Współpracy Administracyjnej w  dziedzinie VAT oraz 
Odzyskiwania Podatków i  Ceł może zmienić wartość, o  której mowa w  art. 33 ust.  4 Protokołu 
w sprawie współpracy ad ministracyjnej i  zwalczania oszustw w  dziedzinie podatku od wartości 
dodanej oraz w  sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków 
i ceł. 
TYTUŁ II: USŁUGI I  INWESTYCJE  
Rozdział  1: Postanowienia ogólne  
Artykuł SERVIN.1.1: Cel  i zakres  
1. Strony potwierdzają swoje zobowiązanie do stworzenia klimatu sprzyjającego rozwojowi 
handlu i  inwestycji między nimi.  
2. Strony potwierdzają prawo do wprowadzania regulacji na swoich terytoriach w  celu 
osiągnięcia uzasadnionych celów polityki, takic h jak: ochrona zdrowia publicznego; usługi społeczne; 
edukacja publiczna; bezpieczeństwo; środowisko, w  tym zmiana klimatu; moralność publiczna; 
ochrona socjalna lub ochrona konsumentów; prywatność i  ochrona danych lub promowanie 
i ochrona różnorodności ku lturowej.  
3. Niniejszy tytuł nie ma zastosowania do środków odnoszących się do osób fizycznych Strony 
starających się o  dostęp do rynku pracy drugiej Strony ani do środków dotyczących narodowości lub 
obywatelstwa, stałego pobytu czy też stałego zatrudnienia.  
4. Niniejszy tytuł nie uniemożliwia Stronie stosowania środków regulujących wjazd lub pobyt 
czasowy osób fizycznych na jej terytorium, w  tym środków niezbędnych do ochrony integralności 
granic i  zapewnienia zorganizowanego przemieszczania się osób fizycznych przez jej granice, pod 
warunkiem że środki takie nie są stosowane w  sposób niweczący lub naruszający korzyści 
przypadające drugiej Stronie na mocy postanowień niniejszego tytułu.  Sam fakt wymagania wizy od 
 
93 
 osób fizycznych pochodzących tylko z niektórych państw nie jest uznawany za niweczący lub 
naruszający korzyści wynikające z niniejszego Tytułu.  
5. Niniejszy tytuł ten nie ma zastosowania do:  
(a) przewozów lotniczych lub powiązanych usług wspierających przewozy lotnicze6, innych niż:  
(i) usługi w  zakresie naprawy  i obsługi technicznej statków powietrznych;  
(ii) usługi komputerowego systemu rezerwacji;  
(iii) obsługa naziemna  
(iv) następujące usługi świadczone z  wykorzystaniem załogowych statków powietrznych, 
z zastrzeżeniem zgodności z  odpowiednimi przepisami ustawowymi i  wykona wczymi 
Stron dotyczącymi dopuszczania statków powietrznych na ich terytorium, opuszczania 
przez nie terytorium i  prowadzenia działalności w  jego obrębie: gaszenie pożarów 
z powietrza; loty szkoleniowe; opryski; dokonywanie pomiarów; tworzenie map; 
fotograf owanie; oraz inne wykonywane z  powietrza usługi rolnicze, przemysłowe 
i inspekcyjne; oraz  
(v) sprzedaż i  marketing usług transportu lotniczego;  
(b) usług audiowizualnych  
(c) krajowego kabotażu morskiego7; oraz  
(d) transport wodny śródlądowy.  
6. Tytuł ten nie ma zastosowani a do żadnego środka Strony w odniesieniu do zamówień 
publicznych na towary lub usługi zakupione do celów rządowych, a nie w celu komercyjnej 
odsprzedaży lub w celu wykorzystania w dostarczaniu towarów lub świadczeniu usług w sprzedaży 
                                                            
6  Przewozy lotnicze lub powiązane usługi wspierające przewozy lotnicze obejmują między innymi 
następujące usługi: transport lotniczy; usługi świadczone przy użyciu statku powietrz nego, którego 
głównym celem nie jest transport towarów lub  pasażerów , takie jak: gaszenie pożarów z  powietrza, loty 
szkoleniowe, loty widokowe, opryski, dokonywanie pomiarów, tworzenie map, fotografowanie, skoki 
spadochronowe, holowanie szybowców, wycinka drzew i  prace budowlane z użyciem helikoptera, 
a także inne wykonywane z  powietrza usługi rolnicze, przemysłowe i  inspekcyjne; wynajem statków 
powietrznych z załogą; oraz usługi w  zakresie eksploatacji portu lotniczego.  
7  Krajowy kabotaż morski obejmuje:  w odniesieniu do Unii – bez uszczerbku dla zakresu działalności, 
która może być uznana za kabotaż na mocy odnośnego ustawodawstwa krajowego – transport 
pasażerów lub towarów między portem lub punktem znajdującym się w państwie członkowskim 
a innym portem lub punktem znajdującym się w  tym samym państwie członkowskim, w  tym na jego 
szelfie kontynentalnym, zgodnie z  Konwencją Narodów Zjednoczonych o  prawie morza przyjętą 
w Montego Bay na Jamajce w  dniu 10  grudnia 1982  r., oraz ruch rozpoczynający się i  kończą cy w  tym 
samym porcie lub punkcie znajdującym się w  państwie członkowskim; w  odniesieniu do Zjednoczonego 
Królestwa – transport pasażerów lub towarów między portem lub punktem znajdującym się 
w Zjednoczonym Królestwie a  innym portem lub punktem znajdującym  się w  Zjednoczonym Królestwie, 
w tym na jego szelfie kontynentalnym, zgodnie z  Konwencją Narodów Zjednoczonych o  prawie morza 
przyjętą w  Montego Bay na Jamajce w  dniu 10  grudnia 1982  r., oraz ruch rozpoczynający się i  kończący 
w tym samym porcie lub punkc ie znajdującym się w  Zjednoczonym Królestwie.  
 
94 
 komercyjnej, niezależ nie od tego, czy zamówienie to jest „zamówieniem objętym niniejszą Umową” 
w rozumieniu art. PPROC.2 [Włączenie niektórych postanowień GPA i zamówień objętych niniejszą 
Umową].  
7. Z wyłączeniem art.  SERVIN.2.6 [Wymogi dotyczące wyników] niniejszy tytuł nie ma 
zastosowania do subsydiów lub dotacji udzielanych przez Strony, w  tym pożyczek, gwarancji 
i ubezpieczeń wspieranych przez rząd.  
Artykuł SERVIN.1.2: Definicje  
Na użytek niniejszego tytułu:  
(a) „działania prowadzone w  ramach wykonywania władzy publicznej” oznacz ają działania, w  tym 
świadczone usługi, które nie są realizowane na zasadach komercyjnych ani w  ramach 
konkurencji z  jednym przedsiębiorcą lub większą ich liczbą8; 
(b) „usługi w  zakresie naprawy i  obsługi technicznej statków powietrznych” oznaczają takie 
dział ania, które są podejmowane na statku powietrznym lub w  jego części, gdy jest on 
wycofany z  użytku, i  nie obejmują tzw. obsługi liniowej;  
(c) „usługi komputerowego systemu rezerwacji” oznaczają usługi świadczone przy użyciu 
systemów komputerowych zawierających  informacje o  rozkładach lotów przewoźników 
lotniczych, dostępności oraz opłatach i  zasadach pobierania opłat, za pomocą których to 
systemów można dokonywać rezerwacji lub wystawiać bilety;  
(d) „przedsiębiorstwo objęte niniejszą Umową” oznacza przedsiębiorstwo  na terytorium Strony 
ustanowione zgodnie z  lit. h) przez inwestora drugiej Strony, zgodnie z  obowiązującym 
prawem, istniejące w  dniu wejścia w  życie niniejszej Umowy lub ustanowione po tej dacie;  
(e) „transgraniczny handel usługami” oznacza świadczenie usług:  
(i) z terytorium jednej Strony na  terytorium drugiej Strony lub  
(ii) na terytorium jednej Strony na  rzecz usługobiorcy pochodzącego z  terytorium drugiej 
Strony;  
(f) „działalność gospodarcza” oznacza wszelką działalność o  charakterze przemysłowym, 
handlowym lub zawodo wym lub działalność rzemieślniczą, w  tym świadczenie usług, 
z wyjątkiem działań prowadzonych w  ramach wykonywania władzy publicznej;  
(g) „przedsiębiorstwo” oznacza osobę prawną, oddział lub przedstawicielstwo osoby prawnej;  
(h) „zakładanie przedsiębiorstw” oznacz a ustanowienie lub nabycie osoby prawnej, między innymi 
w oparciu o  udział kapitałowy, lub założenie oddziału lub przedstawicielstwa na terytorium 
Strony w  celu ustanowienia lub utrzymania trwałych powiązań gospodarczych;  
                                                            
8  Dla większej pewności należy wyjaśnić, że w  przypadku gdy termin „działania prowadzone w  ramach 
wykonywania władzy publicznej” stosowany jest w  odniesieniu do środków Strony, które mają wpływ 
na świadczenie usług, obejmuje „usługi świadczone w  związku z  wykonywaniem władzy publicznej” 
zgodnie z  definicją zawartą w  art. SERVIN.1.2 [Definicje] lit.  p). 
 
95 
 (i) „obsługa naziemna” oznacza świadcz enie w porcie lotniczym, na podstawie wynagrodzenia lub 
umowy,  takich usług, jak: reprezentowanie przedsiębiorstw lotniczych, usługi w  zakresie 
administracji i  nadzoru; obsługa pasażerów; obsługa bagażu; obsługa ramp; usługi 
gastronomiczne; obsługa towaró w i przesyłek; zaopatrzenie statków powietrznych w  materiały 
napędowe; obsługa oraz sprzątanie statków powietrznych; transport naziemny oraz operacje 
lotnicze, czynności administracyjne związane z załogą i  planowanie lotów; obsługa naziemna 
nie obejmuje: w łasnej obsługi naziemnej; ochrony; naprawy i  obsługi technicznej statku 
powietrznego; lub eksploatacja niezbędnej scentralizowanej infrastruktury portu lotniczego, 
takiej jak: urządzenia odladzające, systemy dystrybucji paliwa, systemy obsługi bagażu 
i systemy transportu wewnątrzlotniskowego, lub zarządzania tą infrastrukturą;  
(j) „inwestor Strony” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która zamierza założyć lub założyła 
przedsiębiorstwo zgodnie z  lit. h), na terytorium drugiej Strony;  
(k) „osoba prawna Strony”9 oznacza:  
(i) w odniesieniu do Unii:  
A) osobę prawną utworzoną lub zorganizowaną na mocy przepisów prawa Unii 
lub co najmniej jednego z  jej państw członkowskich i  prowadzącą na 
terytorium Unii istotną działalność gospodarczą rozumianą przez Unię 
Europejską, z godnie z  jej notyfikacją Traktatu ustanawiającego Wspólnotę 
Europejską do WTO (WT/REG39/1), jako równoznaczną z  pojęciem 
„skutecznego i  trwałego powiązania” z  gospodarką państwa członkowskiego 
Unii Europejskiej, czemu poświęcony jest art.  54 Traktatu o fun kcjonowaniu 
Unii Europejskiej (TFUE); oraz  
B) przedsiębiorstwa żeglugowe mające siedzibę poza Unią i  kontrolowane przez 
osoby fizyczne z  państwa członkowskiego, których statki są zarejestrowane 
w państwie członkowskim i  pływają pod jego banderą;  
(ii) w odnies ieniu do Zjednoczonego Królestwa :  
A) osobę prawną utworzoną lub zorganizowaną na mocy prawa Zjednoczonego 
Królestwa i  prowadzącą znaczące operacje gospodarcze na terytorium 
Zjednoczonego Królestwa; oraz  
B) przedsiębiorstwa żeglugowe mające siedzibę poza Zjednoczonym 
Królestwem i  kontrolowane przez osoby fizyczne ze Zjednoczonego 
Królestwa, których statki są zarejestrowane w  Zjednoczonym Królestwie 
i pływają pod jego banderą;  
(l) „działalność” oznacza prowadzenie i  utrzymywanie przedsiębiorstwa, zarządzanie ni m, 
korzystanie z niego, a także jego sprzedaż lub rozporządzanie nim w  inny sposób;  
                                                            
9  Dla większej pewności należy wyjaśnić, że przedsiębiorstwa żeglugowe, o  których mowa w  niniejszym 
punkcie, uznaje się za osoby prawne Strony wyłącznie w  odniesieniu do ich działalności związanej ze 
świadczeniem usług transportu morskiego.  
 
96 
 (m) „kwalifikacje zawodowe” oznaczają kwalifikacje poświadczone dokumentem potwierdzającym 
posiadanie kwalifikacji, doświadczenia zawodowego lub inne poświadczenie kompetencji;  
(n) „sprzedaż i  marketing usług transportu lotniczego” oznaczają możliwość swobodnej sprzedaży 
i swobodnego wprowadzania do obrotu własnych usług z  zakresu transportu lotniczego przez 
danego przewoźnika lotniczego, które obejmują wszystkie aspekty marketingu,  takie jak 
badanie rynku, reklama i  dystrybucja, ale nie obejmują wyceny usług transportu lotniczego ani 
mających zastosowanie warunków;  
(o) „usługa” oznacza jakąkolwiek usługę w  jakimkolwiek sektorze z  wyjątkiem usług świadczonych 
w związku z  wykonywaniem wła dzy publicznej;  
(p) „usługi świadczone w  związku z  wykonywaniem władzy publicznej” oznaczają wszelkie usługi, 
które nie są świadczone na zasadach komercyjnych ani w  ramach konkurencji z  co najmniej 
jednym usługodawcą;  
(q) „usługodawca” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która zamierza świadczyć lub świadczy 
usługi;  
(r) „usługodawca Strony” oznacza osobę fizyczną lub prawną Strony, która zamierza świadczyć 
lub świadczy usługi.  
Artykuł SERVIN.1.3: Odmowa przyznania korzyści  
1. Strona może odmówić korzyści wynikających z niniejszego tytułu oraz z  tytułu  IV [Przepływy 
kapitału, płatności, transfery i  tymczasowe środki ochronne] niniejszego działu inwestorowi lub 
usługodawcy drugiej Strony, lub przedsiębiorstwu objętemu niniejszą Umową, jeżeli Strona 
odmawiająca przyjmuje lub zachowuje środki służące utrzymaniu międzynarodowego pokoju 
i bezpieczeństwa, w  tym ochrony praw człowieka, które:  
(a) zakazują transakcji z tym inwestorem, usługodawcą lub przedsiębiorstwem objętym niniejszą 
Umową lub  
(b) zostałyby naruszone lub pominięte, gd yby korzyści wynikające z  niniejszego tytułu oraz 
z tytułu  IV [Przepływy kapitału, płatności, transfery i  tymczasowe środki ochronne] niniejszego działu 
zostały przyznane temu inwestorowi, usługodawcy lub przedsiębiorstwu objętemu niniejszą Umową, 
również w przypadku, gdy środki te zabraniają transakcji z  osobą fizyczną lub prawną, która jest ich 
właścicielem lub sprawuje nad nimi kontrolę.  
2. Dla większej pewności, ust. 1 ma zastosowanie do tytułu IV [Przepływy kapitału, płatności, 
transfery i tymczasowe środ ki ochronne] niniejszego działu w zakresie, w jakim odnosi się on do 
usług lub inwestycji, w odniesieniu do których Strona odmówiła korzyści wynikających z niniejszego 
tytułu.  
Artykuł SERVIN.1.4: Przegląd  
1. Mając na uwadze wprowadzenie ewentualnych zmian pos tanowień niniejszego tytułu 
i zgodnie ze swoimi zobowiązaniami wynikającymi z  umów międzynarodowych, Strony dokonują 
przeglądu swoich ram prawnych dotyczących handlu usługami i  inwestycji, w  tym niniejszej Umowy, 
zgodnie z  art. FINPROV.3 [Przegląd].  
 
97 
 2. Strony  starają się, w stosownych przypadkach, dokonać przeglądu niezgodnych z wymogami 
środków i rezerwacji określonych w załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środki], załączniku SERVIN -2 
[Przyszłe środki], załączniku SERVIN -3 [Osoby odbywające wizyty służbowe do c elów zakładania 
przedsiębiorstwa, osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa i osoby odbywające 
krótkoterminowe wizyty służbowe] oraz załączniku SERVIN -4 [Usługodawcy umowni i niezależni 
specjaliści] oraz czynności związanych z osobami odbywającymi krótk oterminowe wizyty służbowe 
określonych w załączniku SERVIN -3 [Osoby odbywające wizyty służbowe do celów zakładania 
przedsiębiorstwa, osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa i osoby odbywające 
krótkoterminowe wizyty służbowe] w celu uzgodnienia ewentua lnych zmian .leżących w ich 
wspólnym interesie.  
3. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do usług finansowych.  
Rozdział  2: Liberalizacja inwestycji  
Artykuł SERVIN.2.1: Zakres  
Niniejszy rozdział ma zastosowanie do środków Strony, które dotyczą zakładania p rzedsiębiorstwa 
w celu prowadzenia działalności gospodarczej i  tego przedsiębiorstwa przez:  
(a) inwestorów drugiej Strony;  
(b) przedsiębiorstwa objęte niniejszą Umową oraz  
(c) do celów art.  SERVIN.2.6 [Wymogi dotyczące wyników] każdego przedsiębiorstwa na 
terytorium Strony przyjmującego lub utrzymującego ten środek.  
Artykuł SERVIN.2.2: Dostęp do rynku  
Strona nie może przyjmować ani utrzymywać, w  odniesieniu do zakładania przedsiębiorstwa przez 
inwestora pochodzącego z  terytorium drugiej Strony lub przez przedsiębiorst wo objęte niniejszą 
Umową, ani na całym swoim terytorium, ani na podstawie podziału terytorialnego, środków, które:   
(a) nakładają ograniczenia odnoszące się do:   
(i) liczby przedsiębiorstw, które mogą prowadzić określoną działalność gospodarczą, czy 
to w  post aci kontyngentów liczbowych, monopolów, praw wyłącznych, czy też 
wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych;  
(ii) całkowitej wartości transakcji lub aktywów, w  postaci kontyngentów liczbowych lub 
wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych;  
(iii) całkowitej liczby transakcji lub całkowitej wielkości produkcji wyrażonych jako 
określone jednostki liczbowe, w  postaci kontyngentów lub wymogu wykonania testu 
potrzeb ekonomicznych10; 11 
                                                            
10  Art. SERVIN 2.2 [Dostęp do rynku] lit. a) ppkt (i) –(iii) nie obejmują środków wprowadzonych w celu 
ograniczenia produkcj i produktów rolnych lub produktów rybołówstwa.   
11  Art. SERVIN 2.2 [Dostęp do rynku] lit. a) ppkt (iii) nie obejmuje środków Strony ograniczających nakłady 
na dostawy usług.  
 
98 
 (iv) udziału kapitału zagranicznego, w  postaci górnego progu procentow ego 
ograniczającego udziały zagranicznych podmiotów albo całkowitą wartość inwestycji 
zagranicznych w  ujęciu indywidualnym lub zbiorczym lub  
(v) całkowitej liczby osób fizycznych, które mogą być zatrudnione w  danym sektorze lub 
które przedsiębiorstwo może  zatrudniać i  które są niezbędne do  prowadzenia 
działalności gospodarczej i  bezpośrednio związane z  jej prowadzeniem, w  postaci 
kontyngentów liczbowych lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych lub  
(b) stanowią ograniczenie lub wymagają szczególnego rod zaju podmiotowości prawnej lub spółki 
joint venture, poprzez które inwestor drugiej Strony może prowadzić działalność gospodarczą.   
Artykuł SERVIN.2.3: Traktowanie narodowe  
1. Każda ze Stron przyznaje inwestorom drugiej Strony i  przedsiębiorstwom objętym nini ejszą 
Umową traktowanie nie mniej korzystne od traktowania, jakie Strona ta przyznaje, w  podobnych 
sytuacjach, własnym inwestorom i  ich przedsiębiorstwom, w  odniesieniu do działalności na jej 
terytorium.   
2. Traktowanie przyznane przez Stronę na mocy ust.  1 oznacza:  
(a) w odniesieniu do regionalnego lub lokalnego szczebla władz Zjednoczonego Królestwa Wielkiej 
Brytanii i  Irlandii Północnej, traktowanie nie mniej korzystne niż najkorzystniejsze traktowanie 
przyznane, w  podobnych sytuacjach, przez ten szczebel władz y inwestorom ze Zjednoczonego 
Królestwa Wielkiej Brytanii i  Irlandii Północnej oraz ich przedsiębiorstwom na jego terytorium  
oraz  
(b) w odniesieniu do rządu lub państwa członkowskiego Unii Europejskiej, traktowanie nie mniej 
korzystne niż najkorzystniejsze tra ktowanie przyznane, w  podobnych sytuacjach, przez ten 
rząd inwestorom tego państwa członkowskiego i  ich przedsiębiorstwom na jego terytorium.  
Artykuł SERVIN.2.4: Zasada największego uprzywilejowania  
1. Każda ze Stron przyznaje inwestorom drugiej Strony i  prze dsiębiorstwom objętym niniejszą 
Umową traktowanie nie mniej korzystne od traktowania, jakie Strona ta przyznaje, w  podobnych 
sytuacjach, inwestorom z państw trzecich oraz ich przedsiębiorstwom, w  odniesieniu do działalności 
na jej terytorium.  
2. Każda ze Stro n przyznaje inwestorom drugiej Strony i  przedsiębiorstwom objętym niniejszą 
Umową traktowanie nie mniej korzystne od traktowania, jakie Strona ta przyznaje, w  podobnych 
sytuacjach, inwestorom z państw trzecich oraz ich przedsiębiorstwom, w  odniesieniu do d ziałalności 
na jej terytorium.  
3. Ustępów  1 i 2 nie należy interpretować jako zobowiązujących Stronę do rozszerzenia na 
inwestorów drugiej Strony i  przedsiębiorstwa objęte niniejszą Umową traktowania wynikającego z:   
(a) umowy międzynarodowej w  sprawie unikania podwójnego opodatkowania lub innej umowy 
międzynarodowej lub innego ustalenia międzynarodowego odnoszących się całkowicie lub 
głównie do opodatkowania; lub   
(b) środków, w których przewidziano uznanie między innymi norm lub kryteriów dotyczących 
upoważniania,  licencjonowania lub certyfikacji osoby fizycznej lub przedsiębiorstwa do 
 
99 
 prowadzenia działalności gospodarczej, lub uznanie środków ostrożnościowych, o  których 
mowa w  ust. 3 załącznika do GATS dotyczącego usług finansowych.  
4. Dla większej pewności należy wy jaśnić, że „traktowanie”, o  którym mowa w  ust. 1 i 2, nie 
obejmuje procedur dotyczących rozstrzygania sporów inwestycyjnych między inwestorami 
a państwami przewidzianych w  innych umowach międzynarodowych.  
5. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że istnienie  przepisów materialnych w  innych 
umowach międzynarodowych zawartych przez Stronę z  państwem trzecim lub sama formalna 
transpozycja tych przepisów do prawa wewnętrznego w  zakresie, w  jakim jest to konieczne do 
włączenia ich do wewnętrznego porządku prawnego , nie stanowią same w  sobie „traktowania”, 
o którym mowa w  ust. 1 i 2. Środki Strony na podstawie tych postanowień mogą stanowić takie 
traktowanie i  tym samym spowodować naruszenie niniejszego artykułu.   
Artykuł SERVIN.2.5: Kadra kierownicza wyższego szcze bla i  zarząd  
Strona nie wymaga, aby przedsiębiorstwo objęte niniejszą Umową powoływało na stanowiska 
w kadrze zarządzającej, kierowniczej lub w  zarządzie osoby fizyczne posiadające określone 
obywatelstwo.   
Artykuł SERVIN.2.6: Wymogi dotyczące wyników  
1. Strona nie nakłada i  nie egzekwuje żadnego z następujących wymogów, ani też nie 
egzekwuje podjętych zobowiązań, w  związku z zakładaniem przedsiębiorstwa lub działalnością 
dowolnego przedsiębiorstwa na  jej terytorium:  
(a) wywozu określonego poziomu lub odsetka towarów lub usług;  
(b) osiągnięcia określonego poziomu lub odsetka udziału wewnętrznego;  
(c) nabycia, wykorzystywania lub przyznawania preferencji towarom produkowanym lub usługom 
świadczonym na jej terytorium lub nabywaniu towarów lub usług od osób fizycznych lub  
prawnych lub wszelkich innych podmiotów na jej terytorium;  
(d) powiązania w  jakikolwiek sposób wolumenu lub wartości przywozu z  wolumenem lub 
wartością wywozu lub z  kwotą wpływów w  walucie obcej związanych z  danym 
przedsiębiorstwem;  
(e) ograniczenia na  jej teryto rium sprzedaży towarów lub usług, które są produkowane lub 
świadczone przez to przedsiębiorstwo, poprzez powiązanie tej sprzedaży w  jakikolwiek sposób 
z wolumenem lub wartością jej wywozu lub wpływów w  walucie obcej;  
(f) przekazywania lub zapewnienia dostępu d o technologii, procesu produkcyjnego lub innej 
zastrzeżonej wiedzy osobie fizycznej lub prawnej lub każdemu innemu podmiotowi 
działającemu na jej terytorium12; 
(g) dostarczania wyłącznie z terytorium tej Strony towaru wyprodukowanego lub usługi 
świadczonej prze z przedsiębiorstwo na określony rynek regionalny lub światowy;  
                                                            
12  Dla większej pewności należy wyjaśnić, że art. SERVIN 2.6 [Wymogi dotyczące wyn ików] ust. 1 lit. f) nie 
narusza postanowień art. DIGIT.12 [Przeniesienie lub udostępnienie kodu źródłowego].  
 
100 
 (h) zlokalizowania siedziby głównej w  konkretnym rejonie świata, który jest szerszy niż terytorium 
Strony lub rynek światowy na jej terytorium;  
(i) zatrudniania określonej liczby lub odsetka osób fizyc znych tej Strony;  
(j) osiągnięcia danego poziomu lub wartości prac badawczo -rozwojowych na terytorium Strony;  
(k) ograniczenia wywozu lub sprzedaży na wywóz lub  
(l) w odniesieniu do wszelkich umów licencyjnych obowiązujących w  czasie, kiedy wymóg ten jest 
nakładany lu b egzekwowany lub gdy egzekwowane jest zobowiązanie, lub w  odniesieniu do 
wszelkich przyszłych umów licencyjnych zawartych dobrowolnie między przedsiębiorstwem 
a osobą fizyczną lub prawną lub też dowolnym innym podmiotem na terytorium Strony, jeżeli 
wymóg jest nakładany lub egzekwowany lub egzekwowane jest zobowiązanie, w  sposób, który 
stanowi bezpośrednią ingerencję w  tę umowę licencyjną przez wykonywanie pozasądowej 
władzy publicznej Strony, przyjęcia:  
(i) stawki lub kwoty opłaty licencyjnej poniżej pewne go poziomu lub  
(ii) określonego okresu obowiązywania umowy licencyjnej.  
Niniejsza litera nie ma zastosowania w przypadku, gdy umowa licencji zawierana jest między 
przedsiębiorstwem a Stroną. Do celów niniejszej litery „umowa licencji” oznacza każdą 
umowę d otyczącą udzielania licencji na technologię, proces produkcji lub inną prawnie 
zastrzeżoną wiedzę.  
2. Strona nie uzależnia otrzymania lub dalszego otrzymywania korzyści, które są związane z 
zakładaniem przedsiębiorstwa lub działalnością jakiegokolwiek przeds iębiorstwa na  jej terytorium, 
od wywiązania się z  któregokolwiek z  poniższych wymogów:  
(a) osiągnięcia określonego poziomu lub odsetka udziału wewnętrznego;  
(b) nabycia lub wykorzystania towarów produkowanych lub usług świadczonych na  terytorium 
Strony lub przyz nania preferencji względem takich towarów lub usług, lub też nabycia 
towarów lub usług od  osób fizycznych lub prawnych bądź innych podmiotów na  terytorium 
Strony;  
(c) powiązania w  jakikolwiek sposób wolumenu lub wartości przywozu z  wolumenem lub 
wartością wyw ozu lub z  kwotą wpływów w  walucie obcej związanych z  danym 
przedsiębiorstwem;  
(d) ograniczenia na  jej terytorium sprzedaży towarów lub usług, które są produkowane lub 
świadczone przez to przedsiębiorstwo, poprzez powiązanie tej sprzedaży w  jakikolwiek sposób 
z wolumenem lub wartością jej wywozu lub wpływów w  walucie obcej lub  
(e) ograniczenia wywozu lub sprzedaży eksportowej.  
3. Postanowień ust.  2 nie można interpretować jako uniemożliwiających Stronie uzależnienie 
otrzymania lub dalszego otrzymywania korzyści zwią zanych z działalnością jakiegokolwiek 
przedsiębiorstwa na jej terytorium od wywiązania się z wymogu ulokowania produkcji, świadczenia 
usług, szkolenia lub zatrudnienia pracowników, budowy lub rozbudowy poszczególnych zakładów lub 
prowadzenia prac badawczo -rozwojowych na  jej terytorium.  
 
101 
 4. Postanowienia ust.  1 lit.  f) i l) nie mają zastosowania, gdy:  
(a) sąd, sąd administracyjny lub urząd ds. konkurencji na podstawie prawa konkurencji Strony 
nałożyły lub wyegzekwowały wymóg lub wyegzekwowały zobowiązanie w  celu zapobieżenia 
ograniczeniu lub zakłóceniu konkurencji lub zaradzenia takiemu ograniczeniu lub zakłóceniu; 
lub 
(b) Strona zezwala na korzystanie z  prawa własności intelektualnej zgodnie z  art. 31 lub 31bis 
porozumienia TRIPS lub przyjmuje lub utrzymuje środki wy magające ujawnienia danych lub 
informacji zastrzeżonych, które wchodzą w  zakres art.  39 ust.  3 porozumienia TRIPS i  są z nim 
zgodne.  
5. Do wymogów dotyczących kwalifikacji towarów lub usług w  odniesieniu do udziału 
w programach wspierania eksportu i  pomocy za granicznej nie stosuje się postanowień ust.  1 lit. a) –c) 
i ust. 2 lit. a) –b). 
6.  Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, że niniejszy artykuł nie wyklucza egzekwowania 
przez właściwe organy Strony jakiegokolwiek zobowiązania podjętego między osobami  innymi niż 
Strona, które nie było bezpośrednio lub pośrednio nałożone lub wymagane przez tę Stronę.  
7.  Dla większej pewności należy wyjaśnić, że ust.  2 lit.  a) i b) nie mają zastosowania do 
wymogów nałożonych przez Stronę dokonującą przywozu w  odniesieni u do składu towarów, który 
jest niezbędny, aby uznać je za kwalifikujące się do taryf lub kontyngentów preferencyjnych.  
8.  Ust. 1 lit. l) nie ma zastosowania, jeżeli wymóg został nałożony lub wyegzekwowany lub 
zobowiązanie zostało wyegzekwowane przez orga n sądowy jako godziwe wynagrodzenie na mocy 
prawa autorskiego Strony.  
9.  Strona nie nakłada ani nie egzekwuje żadnego środka niezgodnego z jej zobowiązaniami 
wynikającymi z Porozumienia w sprawie środków dotyczących inwestycji i związanych z handlem 
(TRIM s), nawet jeżeli środek taki został wymieniony przez tę Stronę w ZAŁĄCZNIKU SERVIN -1 
[Obowiązujące środki] lub w ZAŁĄCZNIKU SERVIN -2 [Przyszłe środki].  
10.  Dla większej pewności należy wyjaśnić, że niniejszego artykułu nie należy interpretować jako 
wymaga jącego od Strony zezwolenia na świadczenie określonej usługi w  wymiarze transgranicznym, 
jeżeli Strona ta przyjmuje lub utrzymuje ograniczenia lub zakazy dotyczące takiego świadczenia 
usług, które są zgodne z  zastrzeżeniami, warunkami lub kwalifikacjami ok reślonymi w  odniesieniu do 
sektora, podsektora lub działalności wymienionych w  ZAŁĄCZNIKU SERVIN -1 [Obowiązujące środki] 
lub ZAŁĄCZNIKU SERVIN -2 [Przyszłe środki].  
11.  Spełnienie warunku uzyskania lub dalszego uzyskiwania korzyści, o  których mowa w  ust. 2, 
nie stanowi wymogu ani zobowiązania lub zobowiązania do celów ust.  1. 
Artykuł SERVIN.2.7: Środki niespełniające wymogów i  wyjątki  
1. Art. SERVIN.2.2 [Dostęp do rynku], SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe], SERVIN.2.4 [Zasada 
największego uprzywilejowania], SER VIN.2.5 [Kadra kierownicza wyższego szczebla i zarząd] oraz 
SERVIN.2.6 [Wymogi dotyczące wyników] nie mają zastosowania do:  
(a) wszelkich istniejących środków niezgodnych Strony na poziomie:  
(i) w odniesieniu do Unii:  
 
102 
 A) Unii, zgodnie z wykazem Unii w załączniku SERVIN.1 [Obowiązujące środki];  
B) władz centralnych państwa członkowskiego, zgodnie z wykazem Unii w 
załączniku SERVIN.1 [Obowiązujące środki];  
C) władz regionalnych państwa członkowskiego, zgodnie z wykazem Uni i w 
załączniku SERVIN.1 [Obowiązujące środki]; lub  
D) władz lokalnych, innych niż wskazanych w lit.  C) oraz  
(ii) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa:   
A) władz centralnych, zgodnie z wykazem Zjednoczonego Królestwa w 
załączniku SERVIN.1 [Obowiązując e środki];  
B) [władz regionalnych], zgodnie z wykazem Zjednoczonego Królestwa w 
załączniku SERVIN.1 [Obowiązujące środki];  
lub  
C) władz lokalnych;  
(b) dalszego stosowania lub szybkiego przedłużenia obowiązywania wszelkich środków 
niespełniających wymogów, o których mowa w  lit. a), lub   
(c) zmiany środka niespełniającego wymogów, o  których mowa w  lit. a) i b) niniejszego ustępu, 
pod warunkiem że nie zmniejsza to jego zgodności, istniejącej bezpośrednio przed zmianą, 
z art. SERVIN.2.2 [Dostęp do rynku], art.  SERV IN.2.3 [Traktowanie narodowe], art.  SERVIN.2.4 
[Klauzula najwyższego uprzywilejowania], art.  SERVIN.2.5 [Kadra kierownicza wyższego 
szczebla i  zarząd] lub art.  SERVIN.2.6 [Wymogi dotyczące wyników].  
2. Art. SERVIN.2.2 [Dostęp do rynku], SERVIN.2.3 [Traktowani e narodowe], art. SERVIN 2.4 
[Klauzula najwyższego uprzywilejowania], art.  SERVIN.2.5 [Kadra kierownicza wyższego szczebla 
i zarząd] lub art.  SERVIN.2.6 [Wymogi dotyczące wyników] nie mają zastosowania do środka Strony, 
który jest zgodny z zastrzeżeniami, warunkami lub kwalifikacjami określonymi w odniesieniu do 
sektora, podsektora lub działalności wymienionych w załączniku SERVIN.2 [Przyszłe środki].  
3. Art. SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe] i  2.4 [Klauzula najwyższego uprzywilejowania] nie 
mają zastosowania do żadnego środka, który stanowi wyjątek lub odstępstwo od art.  3 lub 4 
porozumienia TRIPS, jak szczegółowo określono w  art. 3–5 niniejszej Umowy.  
4. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że art.  SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe] oraz 
art. 2.4 [Klauzula najw yższego uprzywilejowania] nie należy interpretować jako uniemożliwiających 
Stronie określanie wymogów informacyjnych, między innymi do celów statystycznych, w  związku 
z zakładaniem lub prowadzeniem działalności przez inwestorów drugiej Strony lub przedsięb iorstw 
objętych niniejszą Umową, pod warunkiem że nie stanowi to sposobu na uchylenie się od 
zobowiązań tej Strony wynikających z  tych artykułów.  
Rozdział  3: Transgraniczny handel usługami  
 
103 
 Artykuł SERVIN.3.1: Zakres  
Niniejszy rozdział ma zastosowanie do śr odków Strony, które wywierają wpływ na transgraniczny 
handel usługami świadczonymi przez usługodawców drugiej Strony.  
Artykuł SERVIN.3.2: Dostęp do rynku  
Strona nie przyjmuje ani nie utrzymuje, zarówno na całym swoim terytorium, jak i  na podstawie 
podziału  terytorialnego, środków, które:  
(a) nakładają ograniczenia odnoszące się do:  
(i) liczby usługodawców, którzy mogą świadczyć określoną usługę, bez względu na to, czy 
ma ona charakter kwot liczbowych, monopoli, wyłączności na dostawy usług czy 
wymogu testu potr zeb ekonomicznych;  
(ii) łącznej wartości transakcji usługowych lub aktywów w  formie kwot liczbowych lub do 
wymogu przeprowadzenia testu potrzeb ekonomicznych lub  
(iii) łącznej liczby operacji usługowych lub łącznego wolumenu wykonanych usług 
wyrażonych ja ko określone jednostki liczbowe w  formie kwot lub wymogu wykonania 
testu potrzeb ekonomicznych13 lub 
b) szczególnych rodzajów podmiotowości lub spółek joint venture, za pośrednictwem których 
usługodawca może świadczyć usługi.  
Artykuł SERVIN.3.3: Obecność lo kalna  
Strona nie może wymagać od usługodawcy drugiej Strony ustanowienia ani prowadzenia 
przedsiębiorstwa lub posiadania siedziby na jej terytorium jako warunku transgranicznego 
świadczenia usługi.  
Artykuł SERVIN.3.4:  Traktowanie narodowe  
1. Każda ze Stron przyznaje usługom i  usługodawcom drugiej Strony traktowanie nie mniej 
korzystne od  tego, jakie przyznaje w  podobnych warunkach własnym usługom i  usługodawcom.  
2. Strona może spełniać wymóg określony w  ust. 1 poprzez przyznanie usługom 
i usługodawcom drugiej S trony traktowania z formalnego punktu widzenia identycznego z tym, które 
stosuje wobec własnych podobnych usług i  usługodawców, lub od niego różnego z formalnego 
punktu widzenia.  
3. Traktowanie identyczne lub różne z  formalnego punktu widzenia uważane jest za  mniej 
korzystne, jeżeli zmienia ono warunki konkurencji na  korzyść usług lub usługodawców pochodzących 
z terytorium danej Strony w  porównaniu z  podobnymi usługami lub usługodawcami drugiej Strony.  
                                                            
13  Art. SERVIN 3.2 [Dostęp do rynku] lit. a) ppkt (iii) nie obejmuje środków Strony ograniczających nakłady 
na dostawy usług.  
 
104 
 4. Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie może być interpretowane jako wymagające od 
którejkolwiek ze Stron rekompensaty za nieodłączne niekorzystne czynniki konkurencji, które 
wynikają z faktu, że odnośne usługi lub usługodawcy pochodzą z zagranicy.  
Artykuł  SERVIN .3.5: Zasada największego uprzywilejowania  
1. Każda ze Stron przyznaje usługom i  usługodawcom drugiej Strony traktowanie nie mniej 
korzystne od  tego, jakie przyznaje w  podobnych warunkach usługom i  usługodawcom z  państwa 
trzeciego.  
2. Ustępu  1 nie należy interpretować jako zobowiązującego Stronę do rozs zerzenia na usługi 
i usługodawców drugiej Strony korzystniejszego traktowania wynikającego  z: 
(a) umowy międzynarodowej w  sprawie unikania podwójnego opodatkowania lub innej umowy 
międzynarodowej lub innego ustalenia międzynarodowego odnoszących się całkowicie  lub 
głównie do opodatkowania; lub  
(b) środków, w  których przewidziano uznanie między innymi norm lub kryteriów dotyczących 
upoważniania, licencjonowania lub certyfikacji osoby fizycznej lub przedsiębiorstwa do 
prowadzenia działalności gospodarczej, lub środkó w ostrożnościowych, o  których mowa 
w ust. 3 załącznika do GATS dotyczącego usług finansowych.  
3. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że istnienie przepisów materialnych w  innych 
umowach międzynarodowych zawartych przez Stronę z  państwem trzecim lub sama fo rmalna 
transpozycja tych postanowień do prawa wewnętrznego w  zakresie, w  jakim jest to konieczne do 
włączenia ich do wewnętrznego porządku prawnego, nie stanowią same w  sobie „traktowania”, 
o którym mowa w  ust. 1. Środki Strony na podstawie tych postanowie ń mogą stanowić takie 
traktowanie i  tym samym spowodować naruszenie niniejszego artykułu.  
Artykuł SERVIN.3.6: Środki niespełniające wymogów  
1. Postanowienia art.  SERVIN.3.2 [Dostęp do rynku], art.  SERVIN.3.3 [Obecność lokalna], 
art. SERVIN.3.4 [Traktowanie na rodowe] oraz art.  SERVIN.3.5  [Klauzula najwyższego 
uprzywilejowania] nie mają zastosowania do:  
(a) wszelkich istniejących środków niezgodnych Strony na poziomie:  
(i) w odniesieniu do Unii:  
A) Unii, zgodnie z wykazem Unii w załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące śr odki];  
B) władz centralnych państwa członkowskiego, zgodnie z wykazem Unii w 
załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środki];  
C) władz regionalnych państwa członkowskiego, zgodnie z wykazem Unii w 
załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środki]; lub  
D) władz lokalnych, innych niż wskazanych w lit.  C) oraz  
(ii) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa:  
 
105 
 A) władz centralnych, zgodnie z wykazem Zjednoczonego Królestwa w 
załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środki];  
B) władz regionalnych, zgodnie z wykazem Zjednoczone go Królestwa w 
załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środki]; lub  
C) władz lokalnych;  
(b) dalszego stosowania lub szybkiego przedłużenia obowiązywania wszelkich środków 
niespełniających wymogów, o  których mowa w  lit. a), lub  
(c) zmiany środka niespełniającego wymogó w, o  których mowa w  lit. a) i  b) niniejszego ustępu, 
w zakresie, w  jakim nie zmniejsza ona jego zgodności, istniejącej bezpośrednio przed zmianą, 
z art. SERVIN.3.2 [Dostęp do rynku], SERVIN.3.3 [Obecność lokalna], SERVIN.3.4  [Traktowanie 
narodowe] i  SERVIN .3.5 [Klauzula najwyższego uprzywilejowania], w  brzmieniu 
obowiązującym bezpośrednio przed tą zmianą.  
2. Postanowienia art.  SERVIN.3.2 [Dostęp do rynku], SERVIN.3.3 [Obecność lokalna], SERVIN.3.4 
[Traktowanie narodowe] i  SERVIN.3.5  [Klauzula najwyższego uprzy wilejowania] nie mają 
zastosowania do wszelkich środków Strony  zgodnych z  zastrzeżeniami, warunkami lub 
kwalifikacjami określonymi w  odniesieniu do sektora, podsektora lub działalności 
wymienionych w  załączniku SERVIN -2 [Przyszłe środki].  
Rozdział  4: Przyj azd i czasowy pobyt osób fizycznych odbywających wizyty służbowe  
Artykuł SERVIN.4.1: Zakres i  definicje  
1. Niniejszy rozdział ma zastosowanie do środków Strony, które wpływają na prowadzenie 
działalności gospodarczej w  związku z  przyjazdem i  czasowym pobytem  na jej terytorium osób 
fizycznych drugiej Strony, które odbywają wizyty służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa, 
osób świadczących usługi kontraktowe, osób wykonujących wolne zawody, osób przeniesionych 
wewnątrz przedsiębiorstwa oraz osób odbywający ch krótkoterminowe wizyty służbowe.  
2. W zakresie nieobjętym niniejszym rozdziałem stosuje się wszystkie wymogi przewidziane 
w prawie danej Strony dotyczące wjazdu i  czasowego pobytu osób fizycznych, w  tym przepisy 
ustawowe i  wykonawcze dotyczące okresu pobyt u. 
3. Niezależnie od postanowień niniejszego rozdziału nadal mają zastosowanie przepisy prawa 
obowiązujące na terytorium danej Strony dotyczące pracy i  zabezpieczenia społecznego, w  tym 
również przepisy ustawowe i  wykonawcze dotyczące płacy minimalnej i układów zbiorowych.  
4. Zobowiązania dotyczące przyjazdu i  pobytu czasowego osób fizycznych odbywających wizyty 
służbowe nie mają zastosowania do  przypadków, w  których celem lub skutkiem wjazdu i  pobytu 
czasowego jest ingerowanie lub wpłynięcie w  inny sposób  na wynik sporu zbiorowego albo 
negocjacji pracowniczych lub kierowniczych, lub zatrudnienie osób fizycznych uczestniczących 
w takim sporze.  
5. Do celów niniejszego rozdziału:  
(a) „osoby odbywające wizyty służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa” oznaczają osoby 
fizyczne pracujące na wyższych stanowiskach w  ramach osoby prawnej Strony, które:  
 
106 
 (i) są odpowiedzialne za założenie przedsiębiorstwa takiej osoby prawnej na terytorium 
drugiej Strony;  
(ii) nie oferują ani nie świadczą usług, ani nie prowadzą działa lności gospodarczej innej niż 
działalność wymagana do celów zakładania przedsiębiorstwa oraz oraz  
(iii) nie otrzymują wynagrodzenia ze źródła znajdującego się na terytorium drugiej Strony;  
(b) „usługodawcy umowni” oznaczają osoby fizyczne zatrudnione przez osobę prawną jednej ze 
Stron (nie będącą agencją zajmującą się usługami rekrutacji i  pozyskiwania personelu), która 
nie ma siedziby na terytorium drugiej Strony i  która zawarła w  dobrej wierze umowę na okres 
nie dłuższy niż 12  miesięcy na świadczenie usług  na rzecz klienta końcowego na terytorium 
drugiej Strony, wymagających czasowego pobytu jej pracowników, którzy:  
(i) zaoferowali ten sam rodzaj usług co pracownicy osoby prawnej przez okres nie krótszy 
niż jeden rok bezpośrednio poprzedzający datę złożenia  wniosku o  wjazd i  pobyt 
czasowy;  
(ii) mają, na dzień wskazany w  umowie, co najmniej trzyletnie doświadczenie zawodowe, 
uzyskane po osiągnięciu pełnoletności, w  sektorze działalności, który jest przedmiotem 
umowy, posiadają wykształcenie wyższe lub kwalif ikacje potwierdzające posiadanie 
wiedzy na równoważnym poziomie oraz kwalifikacje zawodowe wymagane zgodnie z 
prawem do wykonywania takiej działalności na terytorium drugiej Strony14 oraz  
(iii) nie otrzymują wynagrodzenia ze źródła znajdującego się na tery torium drugiej Strony;  
(c) „osoby wykonujące wolny zawód” oznaczają osoby fizyczne świadczące usługi i  prowadzące 
działalność na własny rachunek na terytorium Strony, które:  
(i) nie posiadają przedsiębiorstwa na terytorium drugiej Strony;  
(ii) zawarły w  dobr ej wierze umowę (inną niż za pośrednictwem agencji świadczącej usługi 
rekrutacji i pozyskiwania personelu) na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy na 
świadczenie usług na rzecz klienta końcowego na terytorium drugiej Strony, 
wymagających ich czasowej obecnośc i oraz  
(iii) na dzień złożenia wniosku o  wjazd i  pobyt czasowy mają co najmniej sześcioletnie 
doświadczenie zawodowe związane z  daną działalnością, wykształcenie wyższe lub 
kwalifikacje potwierdzające wiedzę na równorzędnym poziomie oraz kwalifikacje 
zawo dowe wymagane zgodnie z  prawem do wykonywania takiej działalności na 
terytorium drugiej Strony15;  
(d) „osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa” oznaczają osoby fizyczne, które:  
                                                            
14  Jeżeli wykształcenie lub kwalifikacje nie zostały uzyskane na terytorium Strony, na którym świadczona 
jest usługa, Strona ta może ocenić, czy są one równoważne z wyższym wykształceniem wymaganym na 
jej terytorium.   
15  Jeżeli wykształcenie lub kwalifikacje  nie zostały uzyskane na terytorium Strony, na którym świadczona 
jest usługa, Strona ta może ocenić, czy są one równoważne z wyższym wykształceniem wymaganym na 
jej terytorium.  
 
107 
 (i) zostały zatrudnione przez osobę prawną jednej ze Stron lub były jej wspóln ikami przez 
okres bezpośrednio poprzedzający datę przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, nie 
krótszy niż jeden rok w  przypadku kadry kierowniczej i  specjalistów oraz nie krótszy niż 
sześć miesięcy w  przypadku pracowników odbywających staż;  
(ii) w momenc ie składania wniosku zamieszkują poza terytorium drugiej Strony;  
(iii) są czasowo przeniesione do przedsiębiorstwa osoby prawnej na terytorium drugiej 
Strony, które jest członkiem tej samej grupy co osoba prawna, z której pochodzi, 
w tym jej przedstawicie lstwa, filii, oddziału lub spółki dominującej16 oraz  
(iv) należą do jednej z następujących kategorii:  
A) kadra kierownicza17;  
B) specjaliści; lub  
C) pracownicy odbywający staż;  
(e) „kierownik” oznacza  osobę fizyczną pracującą na wyższym stanowisku, która zaj muje się 
przede wszystkim zarządzaniem przedsiębiorstwem na terytorium drugiej Strony, podlegającą 
ogólnemu nadzorowi lub kierownictwu głównie ze strony zarządu lub udziałowców 
przedsiębiorstwa, lub osób o podobnej funkcji, i  której obowiązki obejmują:  
(i) kierowanie przedsiębiorstwem lub jego departamentem lub działem;  
(ii) nadzór i  kontrolę pracy innych pracowników odpowiedzialnych za nadzór i  zarządzanie 
oraz sprawujących funkcje techniczne oraz  
(iii) decyzje dotyczące zatrudniania, zwalniania lub innych  działań związanych z 
zarządzaniem personelem;  
(f) „specjalista” oznacza osobę fizyczną posiadającą specjalistyczną wiedzę, która jest istotna dla 
obszarów działalności przedsiębiorstwa, technik lub zarządzania, ocenianą z  uwzględnieniem 
nie tylko wiedzy właśc iwej dla danego przedsiębiorstwa, ale również tego, czy dana osoba 
posiada wysokie kwalifikacje, w  tym odpowiednie doświadczenie zawodowe w  zakresie 
danego rodzaju pracy lub działalności wymagających szczególnej wiedzy technicznej, łącznie 
z akredytacją w przypadku  zawodu regulowanego; oraz  
(g) „pracownik odbywający staż” oznacza osobę fizyczną posiadającą dyplom ukończenia studiów 
wyższych, która jest czasowo przenoszona, aby rozwijać swoją karierę zawodową lub przejść 
szkolenie w  zakresie technik lub metod pr owadzenia działalności gospodarczej i  otrzymuje 
wynagrodzenie w  trakcie trwania przeniesienia18. 
                                                            
16  Kadra kierownicza i  specjaliści mogą być poproszeni o  udokumentowanie swoich  kwalifikacji 
zawodowych i  doświadczenia niezbędnego do pracy na rzecz osoby prawnej, do której są delegowani.  
17  Mimo że kadra kierownicza nie wykonuje bezpośrednio zadań dotyczących faktycznego świadczenia 
usług, nie stanowi to jednak przeszkody w  wykony waniu przez nią, w  ramach wykonywania obowiązków 
opisanych powyżej, wszelkich zadań, które mogą być niezbędne do świadczenia usług.  
18  Przedsiębiorstwo otrzymujące pomoc może zostać zobowiązane do przedłożenia programu szkolenia 
 
108 
 6. Umowa o  świadczenie usług, o  której mowa w  ust. 5 lit. b) i  c), musi być zgodna z wymogami 
prawa obowiązującego na terytorium Strony, na którym umowa jest reali zowana.  
Artykuł SERVIN.4.2: Osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa i osoby odbywające wizyty 
służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa  
1. Z zastrzeżeniem stosownych warunków i  kwalifikacji określonych w  ZAŁĄCZNIKU SERVIN -3 
[Zastrzeżenia dla osób odbywających wizyty służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa, osób 
przeniesionych wewnątrz przedsiębiorstwa i  osób odbywających krótkoterminowe  wizyty służbowe]:  
(a) każda ze Stron zezwala na:  
(i) wjazd i  pobyt czasowy osób przeniesionych wewnątrz przedsiębiorstwa;  
(ii) wjazd i  pobyt czasowy osób odbywających wizyty służbowe do celów zakładania 
przedsiębiorstwa bez wymogu uzyskania zezwolenia na pracę lub zastosowania innych 
procedur wymagających uprzedniego zezwolenia i  mających podobny cel; oraz  
(iii) zatrudnienie na s woim terytorium osób przeniesionych wewnątrz przedsiębiorstwa 
drugiej Strony;  
(b) Strona nie utrzymuje ani nie przyjmuje ograniczeń w  postaci kontyngentów określonych 
liczbowo lub testów potrzeb ekonomicznych w  odniesieniu do całkowitej liczby osób 
fizycznych , które w  określonym sektorze mają pozwolenie na wjazd w  charakterze osób 
odbywających wizyty służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa lub które inwestor 
drugiej Strony może zatrudnić jako osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa, albo na 
podstawi e podziału terytorialnego, albo na podstawie całego swojego terytorium; oraz  
(c) każda ze Stron przyznaje osobom przeniesionym wewnątrz przedsiębiorstwa i  osobom 
odbywającym wizyty służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa reprezentującym drugą 
Stronę, po dczas ich czasowego pobytu na swoim terytorium, traktowanie nie mniej korzystne 
od tego, które przyznaje, w  podobnych sytuacjach, osobom fizycznym pochodzącym ze 
swojego terytorium.  
2. Dopuszczalna długość pobytu wynosi maksymalnie trzy lata w  przypadku kadr y kierowniczej 
i specjalistów, jeden rok w  przypadku pracowników odbywających staż oraz 90  dni w  okresie sześciu 
miesięcy w  przypadku osób odbywających wizyty służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa.  
Artykuł SERVIN.4.3: Osoby odbywające krótkotermin owe wizyty służbowe  
1. Z zastrzeżeniem odpowiednich warunków i kwalifikacji określonych w załączniku SERVIN -3 
[Osoby odbywające wizyty służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa, osoby przeniesione 
wewnątrz przedsiębiorstwa i osoby odbywające krótkotermino we wizyty służbowe] każda ze Stron 
zezwala na przyjazd i czasowy pobyt osób odbywających krótkoterminowe wizyty służbowe 
reprezentujących drugą Stronę do celów wykonywania czynności wymienionych w załączniku 
SERVIN -3 [Osoby odbywające wizyty służbowe do ce lów zakładania przedsiębiorstwa, pracownicy 
                                                                                                                                                                                         
obejmującego okres pobytu, aby uzyskać uprzednią zgodę na pobyt, wykazując, że jego celem jest 
szkolenie. W przypadku AT, CZ, DE, FR, ES, HU i  LT szkolenie musi być powiązane z uzyskanym 
dyplomem ukończenia studiów wyższych.  
 
109 
 przenoszeni wewnątrz przedsiębiorstwa i osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe], z 
zastrzeżeniem następujących warunków:  
(a) osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe nie prowadzą sprzedaży swoich 
towarów ani nie świadczą usług na rzecz ogółu społeczeństwa;  
(b) osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe nie otrzymują na swoją rzecz 
wynagrodzenia ze źródła zlokalizowanego na  terytorium Strony, gdzie przebywają czasowo 
oraz  
(c) osoby odbywające krótkot erminowe wizyty służbowe nie świadczą usług w  ramach umowy 
zawartej między osobą prawną niemającą siedziby na terytorium Strony, na którym 
przebywają czasowo, a  klientem na tym terytorium, z  wyjątkiem przypadków przewidzianych 
w załączniku SERVIN -3 [Osoby odbywające wizyty służbowe do celów zakładania 
przedsiębiorstwa, osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa i  osoby odbywające 
krótkoterminowe wizyty służbowe].  
2. O ile w załączniku SERVIN -3 [Osoby odbywające wizyty służbowe do celów zakładania 
przedsiębi orstwa, osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa i  osoby odbywające 
krótkoterminowe wizyty służbowe] nie określono inaczej, Strona zezwala na wjazd osób 
odbywających krótkoterminowe wizyty służbowe bez wymogu posiadania zezwolenia na pracę, testu 
potrz eb ekonomicznych lub innych procedur uprzedniej zgody o podobnym zamiarze.  
3. Jeżeli osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe reprezentujące jedną ze Stron są 
zaangażowane w świadczenie usług na rzecz klienta na terytorium Strony, na którym przebywają  
czasowo zgodnie z załącznikiem SERVIN -3 [Osoby odbywające wizyty służbowe do celów zakładania 
przedsiębiorstwa, osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa i osoby odbywające 
krótkoterminowe wizyty służbowe], Strona ta przyznaje im, w odniesieniu do świa dczenia tej usługi, 
traktowanie nie mniej korzystne niż traktowanie, które w podobnych sytuacjach przyznaje własnym 
usługodawcom.  
4. Dopuszczalny czas pobytu wynosi do 90  dni w  dowolnym okresie 6  miesięcy.  
Artykuł SERVIN.4.4: Usługodawcy umowni i  osoby wykon ujące wolny zawód  
1. W odniesieniu do sektorów, podsektorów i działalności określonych w załączniku SERVIN -4 
[Usługodawcy umowni i osoby wykonujące wolny zawód] i z zastrzeżeniem odpowiednich warunków 
i kwalifikacji w nim określonych:  
(a) Strona zezwala na wjazd  i czasowy pobyt na jej terytorium usługodawców umownych i  osób 
wykonujących wolny zawód;  
(b) Strona nie przyjmuje ani nie utrzymuje ograniczeń w  postaci kontyngentów określonych 
liczbowo lub testu potrzeb ekonomicznych w  odniesieniu do całkowitej liczby usługodawców 
umownych i  osób wykonujących wolny zawód pochodzących z  terytorium drugiej Strony,  
którym zezwolono na wjazd i  pobyt czasowy oraz  
(c) każda ze Stron przyznaje usługodawcom umownym i  osobom wykonującym wolny zawód 
pochodzącym z terytorium drugiej Strony, w  odniesieniu do usług świadczonych przez nich na 
jej terytorium, traktowanie nie mniej  korzystne od tego, które zapewnia w  podobnych 
okolicznościach krajowym usługodawcom.  
 
110 
 2. Dostęp przyznany na mocy niniejszego artykułu odnosi się wyłącznie do usługi będącej 
przedmiotem umowy i  nie uprawnia do stosowania tytułu zawodowego Strony, na której t erytorium 
usługa jest świadczona.  
3. Liczba osób objętych umową o  świadczenie usług nie może być większa niż jest to niezbędne 
do wykonania umowy, zgodnie z przepisami prawa Strony, na której terytorium usługa jest 
świadczona.  
4. Dopuszczalny czas pobytu nie m oże przekraczać łącznie 12  miesięcy lub okresu 
obowiązywania umowy, w  zależności od tego, który z  tych okresów będzie krótszy.  
Artykuł SERVIN.4.5: Środki niespełniające wymogów  
W zakresie, w jakim dany środek ma wpływ na czasowy pobyt osób fizycznych odby wających 
wizyty służbowe, art. SERVIN.4.2 [Osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa i osoby 
odbywające wizyty służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa] ust. 1 lit. b) i c), art. 
SERVIN.4.3 [Osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe] ust. 3 oraz art. 
SERVIN.4.4 [Usługodawcy umowni i osoby wykonujące wolny zawód] ust. 1 lit. b) i c) nie 
mają zastosowania do:   
(a) wszelkich istniejących środków niezgodnych Strony na poziomie:  
(i) w odniesieniu do Unii:  
A) Unii, zgodnie z wykazem Unii w załączniku S ERVIN -1 [Obowiązujące środki];  
B) władz centralnych państwa członkowskiego, zgodnie z wykazem Unii w 
załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środki];  
C) władz regionalnych państwa członkowskiego, zgodnie z wykazem Unii w 
załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środk i]; lub  
D) władz lokalnych, innych niż wskazanych w lit.  C) oraz  
(ii) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa:  
A) władz centralnych, zgodnie z wykazem Zjednoczonego Królestwa w 
załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środki];  
B) [władz regionalnych], zgodnie z wykazem Zjednoczonego Królestwa w 
załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środki]; lub  
C) władz lokalnych;  
(b) dalszego stosowania lub szybkiego przedłużenia obowiązywania wszelkich środków 
niespełniających wymogów, o  których mowa w  lit. a),  
(c) zmiany środka niespełniającego wymogów, o  których mowa w  lit. a) i  b) niniejszego artykułu, 
w zakresie, w  jakim nie zmniejsza ona jego zgodności, istniejącej bezpośrednio przed zmianą, 
z art. SERVIN.4.2 [Osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorst wa i osoby odbywające wizyty 
służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa] ust. 1 lit. b) i c), art. SERVIN.4.3 [Osoby 
 
111 
 odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe] ust. 3 i art. SERVIN 4.4 [Usługodawcy umowni 
i osoby wykonujące wolny zawód] ust. 1 lit. b) i c). lub  
(d) wszelkich środków Strony zgodnych z  warunkami lub kwalifikacjami określonymi w  załączniku 
SERVIN -2 [Przyszłe środki].  
Artykuł SERVIN.4.6: Przejrzystość  
1. Każda ze Stron udostępnia publicznie informacje na temat odpowiednich środków 
dotyczących wjazdu i  czasowego pobytu osób fizycznych drugiej Strony, o  których to środkach mowa 
w art. SERVIN.4.1 [Zakres i definicje] ust.  1.  
2. Informacje, o  których mowa w  ust. 1, obejmują, w  zakresie w  jakim jest to możliwe, 
następujące informacje odnoszące się do wjazdu i  czasowego pobytu osób fizycznych:  
(a) kategorii wiz, pozwoleń lub wszelkich podobnych rodzajów zezwolenia w odniesieniu do 
wjazdu i pobytu czasowego;  
(b) wymaganych  dokumentów oraz warunków, jakie należy spełnić;  
(c) sposobu złożenia wniosku i możliwości jego złożenia, np. w urzędzie konsularnym lub w 
internecie;  
(d) opłat za wniosek oraz orientacyjnego terminu rozpatrzenia wniosku;  
(e) maksymalną długość pobytu na podstawie każ dego rodzaju zezwolenia opisanego w  lit. a); 
(f) warunków możliwego przedłużenia lub odnowienia;  
(g) przepisy dotyczące towarzyszących osób pozostających na utrzymaniu;  
(h) dostępnych procedur przeglądu i odwołania oraz  
(i) odpowiednie przepisy ogólnego zastosowania odno szące się do czasowego przyjazdu i  pobytu 
osób fizycznych odbywających wizyty służbowe.  
3. W odniesieniu do informacji, o  których mowa w  ust. 1 i 2, każda ze Stron dokłada starań, aby 
bezzwłocznie informować drugą Stronę o  wprowadzeniu wszelkich nowych wymogó w i procedur lub 
zmian w  wymogach i  procedurach, mających wpływ na bieżące wnioski o  przyznanie prawa do 
wjazdu, pobytu czasowego oraz, w  stosownych przypadkach, zezwolenie na pracę na terytorium 
pierwszej Strony.  
Rozdział  5: Ramy regulacyjne  
Sekcja  1: Reg ulacje wewnętrzne  
Artykuł SERVIN.5.1: Zakres i  definicje  
1. Niniejsza sekcja ma zastosowanie do środków wprowadzanych przez Strony w  odniesieniu 
do wymogów i  procedur w zakresie licencjonowania, wymogów i  procedur dotyczących kwalifikacji 
oraz formalności i  norm technicznych, które mają wpływ na:  
(a) transgraniczny handel usługami;  
 
112 
 (b)  zakładanie lub działalność przedsiębiorstw lub  
(c) świadczenie usługi przez osobę fizyczną jednej Strony przebywającą na terytorium drugiej 
Strony, jak określono w  art. SERVIN.4.1 [Zakre s i definicje].  
Niniejsza sekcja ma zastosowanie wyłącznie do tych środków dotyczących norm technicznych, które 
mają wpływ na obrót usługami. Do celów niniejszej sekcji termin „normy techniczne” nie obejmuje 
regulacyjnych lub wykonawczych norm technicznyc h mających zastosowanie do usług finansowych.  
2. Niniejsza sekcja nie ma zastosowania do wymogów i  procedur w  zakresie licencjonowania, 
a także wymogów i  procedur dotyczących kwalifikacji oraz norm technicznych dotyczących środka:  
(a) który nie jest zgodny z art. SERVIN.2.2 [Dostęp do rynku] lub art.  2.3 [Traktowanie narodowe] 
i o którym mowa w  art. SERVIN.2.7 [Środki niespełniające wymogów i  wyjątki] ust.  1 lit.  a)–c) 
lub art.  SERVIN.3.2 [Dostęp do rynku], art.  SERVIN.3.3 [Obecność lokalna] lub art.  SERVIN.3. 4 
[Traktowanie narodowe] i  o którym mowa w  art. SERVIN.3.6  [Środki niespełniające wymogów] 
ust. 1 lit.  a)–c) lub w  art. SERVIN 4.2 [Osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa i  osoby 
odbywające wizyty służbowe do celów zakładania przedsiębiorstwa] ust.  1 lit.  b) i c), lub 
art. SERVIN 4.3 [Osoby odbywające krótko terminowe wizyty służbowe] ust.  3, lub art.  SERVIN 
4.4 [Usługodawcy umowni oraz  osoby wykonujące wolny zawód] ust. 1 lit. b) i  c) i o którym 
mowa w  art. SERVIN 4.5 [Środki niespełniające wymogów] ust.  1; lub  
(b) o których mowa w art. SERVIN.2.7 [środki niespe łniające wymogów i wyjątki] ust. 2 lub art. 
SERVIN.3.6 [Środki niespełniające wymogów] ust. 2.  
3. Do celów niniejszej sekcji:  
(a) „zezwolenie” oznacza udzielenie pozwolenia na prowadzenie działalności, o  której mowa 
w ust. 1 lit.  a)–c), wynikającej z  procedury, której musi przestrzegać osoba fizyczna lub prawna 
w celu wykazania zgodności z  wymogami w  zakresie licencjonowania, wymogami dotyczącymi 
kwalifikacji, normami technicznymi lub formalnościami do celów uzyskania, utrzymania lub 
przedłużenia tego pozwolenia;  oraz  
(b) „właściwy organ” oznacza organ administracji centralnej, regionalnej lub lokalnej bądź 
podmiot pozarządowy uczestniczący w  sprawowaniu władzy delegowanej przez organy 
administracji centralnej, regionalnej lub lokalnej, odpowiedzialny za podejmowanie decyzji 
dotyczących zezwoleń, o  których mowa w  lit. a). 
Artykuł SERVIN.5.2: Składanie wniosków  
Każda ze Stron nie wymaga, w  zakresie, w  jakim jest to możliwe, aby wnioskodawca zwracał się do 
więcej niż jednego właściwego organu w  sprawie każdego wniosku o  udzielenie zezwolenia. Jeżeli 
działalność będąca przedmiotem wniosku o  udzielenie zezwolenia podlega jurysdykcji wielu 
właściwych organów, może zaistnieć konieczność złożenia wielu wniosków o  udzielenie zezwolenia.  
Artykuł SERVIN.5.3: Terminy składania wn iosków  
Jeżeli Strona wymaga zezwolenia, zapewnia ona, aby jej właściwe organy umożliwiały, w  zakresie, 
w jakim jest to możliwe, składanie wniosków w  dowolnym czasie w  ciągu roku. Jeżeli przewidziano 
określony czas na złożenie wniosku o  zezwolenie, Strona z apewnia, aby właściwe organy umożliwiały 
złożenie wniosku w  odpowiednim terminie.  
 
113 
 Artykuł SERVIN.5.4: Wnioski elektroniczne i  przyjmowanie kopii  
Jeżeli Strona wymaga zezwolenia, zapewnia ona, aby jej właściwe organy:  
(a) w zakresie, w  jakim jest to możliwe, przewidywały możliwość wypełniania wniosków drogą 
elektroniczną, w  tym z  terytorium drugiej Strony; oraz  
(b) przyjmowały kopie dokumentów uwierzytelnionych zgodnie z prawem wewnętrznym Strony, 
zamiast dokumentów oryginalnych, chyba że właściwe organy wymagają  oryginałów 
dokumentów w  celu ochrony integralności procesu udzielania zezwoleń.  
Artykuł SERVIN.5.5: Rozpatrywanie wniosków  
1. Jeżeli Strona wymaga zezwolenia, zapewnia ona, aby jej właściwe organy:  
(a) rozpatrywały wnioski przez cały rok. Jeżeli jest to niemożl iwe, informację tę należy podać do 
wiadomości publicznej z  wyprzedzeniem, w  zakresie, w  jakim jest to możliwe;  
(b) w zakresie, w  jakim jest to możliwe, wskazywały orientacyjne ramy czasowe rozpatrywania 
wniosku. Te ramy czasowe są rozsądne w  zakresie, w  jakim jest to możliwe;  
(c) na prośbę wnioskodawcy, udzielały bez zbędnej zwłoki informacji na temat statusu wniosku;  
(d) w zakresie, w  jakim jest to możliwe, sprawdzały bez zbędnej zwłoki kompletność wniosku 
złożonego do rozpatrzenia zgodnie z przepisami prawa wewnętr znego Strony;  
(e) jeżeli uznają wniosek za kompletny do celów przetwarzania19 w rozsądnym terminie po jego 
złożeniu, zgodnie z  przepisami prawa wewnętrznego Strony, zapewniały, aby:  
(i) przetwarzanie wniosku zostało zakończone oraz  
(ii) wnioskodawca został poinformowany o  decyzji podjętej w  sprawie wniosku, 
w zakresie, w  jakim jest to możliwe, na piśmie20; 
(f) jeżeli uznają wniosek za niekompletny w  celu jego rozpatrzenia w  rozsądnym terminie po jego 
złożeniu, zgodnie z przepisami prawa wewnętrznego Strony, w  zakresie, w  jakim jest to 
możliwe:  
(i) poinformowały wnioskodawcę, że wniosek jest niekompletny;  
(ii) na prośbę wnioskodawcy wskazały dodatkowe informacje wymagane do uzupełnienia 
wniosku lub w  inny sposób udzieliły wytycznych wyjaśniających, dlaczego wniosek 
został uznany za niekompletny oraz  
                                                            
19  Aby zrównoważyć ograniczenia zasobów i  potencjalne obci ążenie dla przedsiębiorstw, w  przypadkach, 
w których jest to uzasadnione, właściwe organy mogą wymagać, aby wszystkie informacje były 
przedkładane w  określonym formacie, aby uznać je za „kompletne do celów przetwarzania”.  
20  Właściwe organy mogą spełnić wymóg określony w  ppkt (ii) informując uprzednio wnioskodawcę na 
piśmie, między innymi za pomocą opublikowanego środka, że brak odpowiedzi po upływie określonego 
czasu od dnia złożenia wniosku wskazuje na jego przyjęcie. Odniesienie do „na piśmie” należy r ozumieć 
jako uwzględniające format elektroniczny.  
 
114 
 (iii) zapewniły wnioskodawcy możliwość dostarczenia dodatkowyc h informacji 
wymaganych w  celu uzupełnienia wniosku21; 
jeżeli jednak żadne z  powyższych rozwiązań nie będzie miało zastosowania, a  wniosek 
zostanie odrzucony z  powodu niekompletności, właściwe organy poinformują o  tym 
wnioskodawcę w  rozsądnym terminie oraz  
(g) jeżeli wniosek zostanie odrzucony, poinformowały wnioskodawcę, z własnej inicjatywy lub na 
wniosek wnioskodawcy, o  przyczynach odrzucenia wniosku oraz o  terminie odwołania od tej 
decyzji, a także, w  stosownych przypadkach, o  procedurach ponownego złożenia  wniosku; 
wnioskodawcy nie zabrania się składania innego wniosku wyłącznie na podstawie wcześniej 
odrzuconego wniosku.  
2. Strony zapewniają, aby ich właściwe organy udzielały zezwolenia niezwłocznie po 
stwierdzeniu, na podstawie odpowiedniego badania, że wni oskodawca spełnia warunki niezbędne 
do jego uzyskania.  
3. Strony zapewniają, aby zezwolenie, po jego udzieleniu, weszło w  życie bez zbędnej zwłoki, 
z zastrzeżeniem obowiązujących zasad i  warunków22. 
Artykuł SERVIN.5.6: Opłaty  
1. W odniesieniu do wszelkiej działal ności gospodarczej innej niż usługi finansowe każda ze 
Stron zapewnia, aby opłaty za udzielenie zezwolenia pobierane przez właściwe organy krajowe były 
racjonalne i  przejrzyste, i  nie ograniczały świadczenia danej usługi lub prowadzenia jakiejkolwiek 
innej  działalności gospodarczej. Mając na uwadze koszty i  obciążenie administracyjne, każdą ze Stron 
zachęca się do akceptowania płatności drogą elektroniczną w  odniesieniu do opłat za udzielenie 
zezwolenia.  
2. W zakresie usług finansowych, każda ze Stron zapewnia , aby właściwe organy, w  odniesieniu 
do pobieranych przez siebie opłat za udzielenie zezwolenia, przekazywały ubiegającym się 
o zezwolenie wykaz opłat lub informacje na temat sposobu ich naliczania, a także nie traktowały tych 
opłat jako środków umożliwiaj ących Stronie uniknięcie zobowiązań lub obowiązków.  
3. Opłaty za zezwolenie nie obejmują opłat z tytułu eksploatacji zasobów naturalnych, płatności 
aukcyjnych, przetargowych lub innych niedyskryminujących środków dotyczących przyznania 
koncesji ani obowiązko wych składek za świadczenie usług powszechnych.  
Artykuł SERVIN.5.7: Ocena kwalifikacji  
Jeżeli Strona wymaga przeprowadzenia egzaminu w  celu oceny kwalifikacji osoby ubiegającej się 
o zezwolenie, zapewnia, aby jej właściwe organy planowały przeprowadzenie takiego egzaminu 
w odpowiednich odstępach czasu i  zapewniały rozsądny termin umożliwiający ubiegającym się 
o zezwolenie złożenie wniosku o  przystąpienie do egzaminu. W zakresie, w  jakim jest to możliwe, 
każda ze Stron przyjmuje wnioski o  przystąpienie do e gzaminu w  formie elektronicznej i  uwzględnia 
wykorzystanie środków elektronicznych w  innych aspektach procesu egzaminowania.  
                                                            
21  Taka „możliwość” nie wymaga od właściwego organu przedłużenia terminów.  
22  Właściwe organy nie ponoszą odpowiedzialności za opóźnienia wynikające z przyczyn niezależnych od 
ich kompetencji.  
 
115 
 Artykuł SERVIN.5.8: Publikacja i  dostępne informacje  
1. Jeżeli Strona wymaga zezwolenia, niezwłocznie publikuje ona informacje niezbę dne osobom 
prowadzącym lub zamierzającym prowadzić działania, o  których mowa w  art. SERVIN.5.1 [Zakres i 
definicje] ust.  1, w  odniesieniu do których wymagane jest zezwolenie w  celu spełnienia wymogów, 
formalności, norm technicznych i  procedur dotyczących u zyskania, utrzymania, zmiany i  przedłużenia 
takiego zezwolenia. Informacje te obejmują, w  zakresie, w  jakim istnieją:  
(a) wymogi i  procedury oraz formalności dotyczące licencjonowania i  kwalifikacji;  
(b) dane kontaktowe odpowiednich właściwych organów;  
(c) opłaty za zezwolenie;  
(d) obowiązujące standardy techniczne;  
(e) procedury odwoławcze lub rewizyjne w  odniesieniu do decyzji dotyczących wniosków;  
(f) procedury monitorowania lub zapewniania zgodności z  warunkami licencji lub kwalifikacji;  
(g) możliwości udziału obywa teli, np. w  postaci wysłuchania lub zgłoszenia komentarzy oraz  
(h) orientacyjne ramy czasowe rozpatrywania wniosku.  
Dla celów niniejszej sekcji „publikować” oznacza zamieszczać w  oficjalnej publikacji, takiej jak 
dziennik urzędowy, lub na oficjalnej stronie i nternetowej. Strony łączą publikacje elektroniczne 
w jeden portal internetowy lub w  inny sposób zapewniają, aby właściwe organy udostępniały je za 
pośrednictwem alternatywnych środków elektronicznych, tak by były łatwo dostępne.  
2. Każda ze Stron wymaga, aby każdy z  jej właściwych organów reagował na wszelkie wnioski 
o udzielenie informacji lub pomocy, w  zakresie, w  jakim jest to możliwe.  
Artykuł SERVIN.5.9: Normy techniczne  
Każda ze Stron zachęca właściwe organy, aby przyjmując normy techniczne, przyjmowały normy 
techniczne opracowane w  drodze otwartych i  przejrzystych procesów, a  także zachęca każdy organ, 
w tym odpowiednie organizacje międzynarodowe, wyznaczony do opracowania norm technicznych, 
aby uczynił to w  drodze otwartych i  przejrzystych procesów.  
Artykuł SERVIN.5.10: Warunki udzielania zezwoleń  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby środki dotyczące wydawania zezwoleń opierały się na 
kryteriach, które uniemożliwiają właściwym organom wykonywanie uprawnień w  zakresie oceny 
w sposób arbitralny i  które mogą obejm ować między innymi kompetencje i  zdolność do świadczenia 
usług lub prowadzenia wszelkiej innej działalności gospodarczej, w  tym zgodność z  wymogami 
regulacyjnymi Strony, takimi jak wymogi w  zakresie ochrony zdrowia i  środowiska naturalnego. 
W celu uniknięc ia wątpliwości Strony uznają, że przy podejmowaniu decyzji właściwy organ może 
ważyć kryteria.  
2. Środki, o  których mowa w  ust. 1: 
(a) jasne i jednoznaczne;  
 
116 
 (b) obiektywne i  przejrzyste;  
(c) określone z góry;  
(d) publikowane z  wyprzedzeniem;  
(e) bezstronne; oraz  
(f) łatwo dostępne.  
3. Jeżeli Strona wprowadza lub utrzymuje środki związane z  wydawaniem zezwoleń, to 
zapewnia, aby  
(a) dany właściwy organ rozpatrywał wnioski oraz podejmował decyzje i  zarządzał nimi w  sposób 
obiektywny i  bezstronny oraz niezależny od bezprawnego wpływu jakiejkolwiek osoby 
prowadzącej działalność gospodarczą, dla której wymagane jest zezwolenie; oraz  
(b) procedury same w  sobie nie stanowiły przeszkody w  spełnieniu wymogów.  
Artykuł SERVIN.5.11: Ograniczona liczba licencji  
Jeżeli liczba dostępnych licencji na d aną działalność jest ograniczona z powodu braku dostępnych 
zasobów naturalnych lub możliwości technicznych, Strona stosuje procedurę selekcji wobec 
potencjalnych kandydatów, która zapewnia pełną bezstronność, obiektywizm i  przejrzystość, w  tym 
w szczególno ści odpowiednie informowanie o  rozpoczęciu, przeprowadzeniu i  zakończeniu 
procedury. Ustanawiając zasady procedury wyboru, Strona może wziąć pod uwagę uzasadnione cele 
polityki, w  tym względy zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony środowiska i  zachowania dziedzi ctwa 
kulturowego.  
Sekcja 2: Postanowienia o zasięgu ogólnym  
Artykuł SERVIN.5.12: Procedury odwoławcze w  przypadku decyzji administracyjnych  
Strona utrzymuje powszechne, polubowne lub administracyjne sądy lub procedury sądowe, które 
zapewniają, na żądanie poszkodowanego inwestora lub usługodawcy drugiej Strony, szybkie 
rozpatrzenie sprawy i, w  uzasadnionych przypadkach, odpowiednie środki odwoławcze od decyzji 
administracyjnych mających wpływ na zakładanie przedsiębiorstw lub ich działalność, transgraniczny  
handel usługami lub świadczenie usług za pośrednictwem obecności osoby fizycznej jednej ze Stron 
na terytorium drugiej Strony. Do celów niniejszej sekcji „decyzje administracyjne” oznaczają 
decyzję lub działanie wywołujące skutek prawny, który ma zastosow anie do konkretnej 
osoby, określonego towaru lub określonej usługi w  indywidualnym przypadku i  który 
obejmuje niepodjęcie decyzji administracyjnej lub niepodjęcie takiego działania, gdy 
wymaga tego prawo Strony.  Jeżeli procedury te są zależne od właściwego  organu, który wydaje 
odnośną decyzję administracyjną, Strona zapewnia, aby procedury te rzeczywiście przewidywały 
obiektywną i  bezstronną kontrolę.  
 
117 
 Artykuł SERVIN.5.13: Kwalifikacje zawodowe  
1. Żadne z  postanowień niniejszego artykułu nie uniemożliwia Stroni e nakładania na osoby 
fizyczne obowiązku posiadania niezbędnych kwalifikacji zawodowych wymaganych na terytorium, na 
którym świadczona jest usługa, w  danym sektorze działalności23.   
2. Organizacje lub organy zawodowe, które są właściwe dla danego sektora dzia łalności na 
odpowiednich terytoriach, mogą opracowywać i  przedstawiać Radzie Partnerstwa wspólne zalecenia 
dotyczące uznawania kwalifikacji zawodowych. Takim wspólnym zaleceniom musi towarzyszyć 
oparta na dowodach ocena:  
(a) wartości ekonomicznej przewidywane go ustalenia dotyczącego uznawania kwalifikacji 
zawodowych; oraz  
(b) zgodności odpowiednich systemów, tj. stopnia, w  jakim wymogi stosowane przez każdą ze 
Stron w  celu wydawania zezwoleń, licencji, prowadzenia działalności i  certyfikacji są zgodne.  
3. Po otrzym aniu wspólnego zalecenia Rada Partnerstwa w  rozsądnym terminie dokonuje 
przeglądu jego spójności z  niniejszym tytułem. Rada Partnerstwa może po takim przeglądzie 
opracować i  przyjąć ustalenie dotyczące warunków uznawania kwalifikacji zawodowych decyzją 
w formie załącznika do niniejszej Umowy, który będzie uznawany za integralną część niniejszego 
tytułu24. 
4. Ustalenie, o  którym mowa w  ust. 3, przewiduje warunki uznawania kwalifikacji zawodowych 
uzyskanych w  Unii oraz kwalifikacji zawodowych uzyskanych w Zjednoczonym Królestwie 
w odniesieniu do działalności objętej niniejszym tytułem i  tytułem  III [Handel cyfrowy] działu 
pierwszego.  
5. Wytyczne dotyczące ustaleń w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych określone w 
załączniku SERVIN -6 [Wytyczne dotyczące ustaleń w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych] są 
uwzględniane przy opracowywaniu wspólnych zaleceń, o których mowa w ust. 2 niniejszego 
artykułu, oraz przez Radę Partnerstwa przy ocenie, czy należy przyjąć takie ustalenie, o czym mowa 
w ust. 3 ninie jszego artykułu.  
Sekcja  3: Usługi doręczania  
Artykuł SERVIN.5.14: Zakres i  definicje  
1. Niniejsza sekcja ma zastosowanie do środków Strony, które mają wpływ na świadczenie 
usług telekomunikacyjnych w  uzupełnieniu do rozdziałów 1, 2, 3 i  4 niniejszego tytułu o raz sekcji 1 i  2 
niniejszego rozdziału.   
2. Do celów niniejszej sekcji:   
                                                            
23  Dla więks zej pewności należy zaznaczyć, że niniejszego artykułu nie należy interpretować jako 
uniemożliwiającego negocjowanie lub zawarcie jednego lub więcej porozumień między Stronami 
w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych na warunkach i  wymogach innych niż p rzewidziane 
w niniejszym artykule.  
24  Dla większej pewności należy zaznaczyć, że ustalenia takie nie prowadzą do automatycznego uznawania 
kwalifikacji, lecz określają, we wspólnym interesie obu Stron, warunki uznawania kwalifikacji przez 
właściwe organy.  
 
118 
 (a) „usługi doręczania ” oznaczają usługi pocztowe, kurierskie, usługi doręczania ekspresowego lub 
usługi w  zakresie przesyłek ekspresowych, które obejmują następujące działania: 
przyjmowani e, sortowanie, transport i  doręczanie przesyłek pocztowych;   
(b) „usługi doręczania ekspresowego ” oznaczają przyjmowanie, sortowanie, transport 
i doręczanie przesyłek pocztowych z większą szybkością i  niezawodnością oraz mogą 
obejmować elementy stanowiące wartość dodaną, takie jak: odbieranie przesyłek z miejsca 
pochodzenia, doręczenie osobiste do adresata, śledzenie, możliwość zmiany miejsca 
przeznaczenia i  adresata w  trakcie przewozu lub potwierdzenie odbioru;   
(c) „usługi w  zakresie przesyłek ekspresowych ” oznaczają usługi międzynarodowego doręczania 
przesyłek ekspresowych świadczone za pośrednictwem EMS Cooperative, która jest 
organizacją społeczną zrzeszającą wyznaczonych operatorów pocztowych w  ramach 
Światowego Związku Pocztowego (UPU);   
(d) „licencja ” oznacz a zezwolenie, którego organ regulacyjny Strony może wymagać od 
indywidualnego dostawcy, aby mógł on oferować usługi pocztowe lub  kurierskie;   
(e) „przesyłka pocztowa ” oznacza przesyłkę o  wadze do 31,5  kg opatrzoną adresem w  ostatecznej 
formie, którą ma przewoz ić dowolny podmiot świadczący usługi doręczania, publiczny lub 
prywatny, i  może obejmować takie przesyłki jak: list, paczka, gazeta lub katalog;   
(f) „monopol pocztowy ” oznacza wyłączne prawo do świadczenia określonych usług doręczania 
na terytorium jednej ze Stron lub na jego części, zgodnie z prawem obowiązującym tę Stronę 
oraz   
(g) „usługa powszechna ” oznacza stałe świadczenie usług doręczenia o  określonej jakości we 
wszystkich punktach na terytorium jednej ze Stron lub na jego części, w przystępnych cenach 
dla wszystkich użytkowników.  
Artykuł SERVIN.5.15: Usługa powszechna   
1. Każda Strona ma prawo określić rodzaj obowiązku świadczenia usługi powszechnej, jaki chce 
utrzymać, oraz zdecydować o  jego zakresie i  realizacji. Każdy obowiązek świadczenia usługi 
powszechnej jest realizowany w  sposób przejrzysty, niedyskryminujący i  neutralny w  odniesieniu do 
wszystkich dostawców podlegających temu obowiązkowi.  
2. Jeżeli Strona wymaga, aby usługi w  zakresie przychodzących przesyłek ekspresowych były 
świadczone na zasa dzie usługi powszechnej, to nie będzie traktowała tych usług w  sposób 
uprzywilejowany w  stosunku do innych usług międzynarodowego doręczania przesyłek 
ekspresowych.  
Artykuł SERVIN.5.16: Finansowanie usługi powszechnej  
Strona nie będzie nakładać opłat ani i nnych należności na świadczenie usług nienależących do usług 
powszechnych w  celu finansowania świadczenia usług powszechnych. Niniejszy artykuł nie ma 
zastosowania do ogólnie stosowanych środków podatkowych lub opłat administracyjnych.  
 
119 
 Artykuł SERVIN.5.17:  Zapobieganie praktykom szkodliwym dla  rynku  
Każda ze Stron zapewnia, aby dostawcy usług doręczania podlegający obowiązkowi świadczenia 
usługi powszechnej lub posiadający monopol pocztowy nie podejmowali praktyk zakłócających 
rynek, takich jak:   
(a) wykorzysty wanie przychodów pochodzących ze  świadczenia usługi podlegającej obowiązkowi 
świadczenia usługi powszechnej lub z  monopolu pocztowego do subsydiowania skrośnego 
świadczenia usługi doręczania ekspresowego lub jakiejkolwiek usługi doręczania 
niepodlegającej obowiązkowi świadczenia usługi powszechnej lub   
(b) nieuzasadnione różnicowanie wśród klientów w  odniesieniu do taryf lub innych warunków 
świadczenia usługi podlegającej obowiązkowi świadczenia usługi powszechnej lub monopolu 
pocztowego.  
Artykuł SERVIN.5.18: L icencje   
1. Jeśli Strona wymaga licencji na świadczenie usług doręczania, to udostępnia publicznie:   
(a) wszystkie wymogi udzielania licencji i  termin, w  jakim zwykle podejmowana jest decyzja 
w sprawie wniosku o  licencję oraz  
(b) warunki dotyczące licencji.  
2. Procedury , obowiązki i  wymogi dotyczące licencji są przejrzyste, niedyskryminujące i  oparte 
na obiektywnych kryteriach.  
3. Jeżeli wniosek o  wydanie licencji zostanie odrzucony przez właściwy organ, informuje on 
wnioskodawcę na piśmie o  przyczynach odrzucenia. Każda ze  Stron ustanawia procedurę 
odwoławczą z udziałem niezależnego organu, z której będą mogli skorzystać ubiegający się o  licencję, 
których wniosek o  licencję został odrzucony. Jednostką taką może być sąd.  
Artykuł SERVIN.5.19: Niezależność organu regulacyjnego  
1. Każda ze Stron ustanawia lub utrzymuje organ regulacyjny, który jest niezależny pod 
względem prawnym i  funkcjonalnym od jakiegokolwiek dostawcy usług doręczania. Jeżeli Strona jest 
właścicielem lub kontroluje dostawcę usług doręczania, to zapewnia ona sku teczne strukturalne 
oddzielenie funkcji regulacyjnej od działań związanych z  własnością lub kontrolą.   
2. Organy regulacyjne wykonują swoje zadania w  sposób przejrzysty i  terminowy oraz 
dysponują odpowiednimi zasobami finansowymi i  ludzkimi, aby wykonywać pow ierzone im zadania. 
Ich decyzje są bezstronne w  odniesieniu do wszystkich uczestników rynku.   
Sekcja 4: Usługi telekomunikacyjne  
Artykuł SERVIN.5.20: Zakres  
Niniejsza sekcja ma zastosowanie do środków Strony, które mają wpływ na świadczenie usług 
telekomun ikacyjnych w  uzupełnieniu do rozdziałów 1, 2, 3 i  4 niniejszego tytułu oraz sekcji 1 i  2 
niniejszego rozdziału.  
 
120 
 Artykuł SERVIN.5.21: Definicje  
Do celów niniejszej sekcji:  
(a) „udogodnienia towarzyszące” oznaczają usługi towarzyszące, infrastrukturę fizyczną or az inne 
urządzenia lub elementy związane z siecią telekomunikacyjną lub usługami 
telekomunikacyjnymi, które umożliwiają lub wspierają świadczenie usług za pośrednictwem 
tej sieci lub usługi bądź posiadają potencjał umożliwiający ich świadczenie;  
(b) „użytkowni k końcowy” oznacza klienta końcowego lub abonenta publicznej usługi 
telekomunikacyjnej, włącznie z  usługodawcą innym niż dostawca publicznych usług 
telekomunikacyjnych;  
(c) „infrastruktura podstawowa” oznacza udogodnienia związane z publiczną siecią 
telekomuni kacyjną lub publicznymi usługami telekomunikacyjnymi:  
(i)  które dostarczane są wyłącznie lub głównie przez jednego dostawcę lub ograniczoną 
liczbę dostawców; oraz  
(ii) których z przyczyn ekonomicznych lub technicznych nie można łatwo zastąpić w  celu 
świad czenia usługi;  
(d) „wzajemne połączenie” oznacza połączenie publicznych sieci telekomunikacyjnych 
wykorzystywanych przez tego samego dostawcę lub różnych dostawców sieci 
telekomunikacyjnych lub usług telekomunikacyjnych w  celu umożliwienia użytkownikom 
jednego  dostawcy komunikowania się z  użytkownikami tego samego lub innego dostawcy lub 
dostępu do usług świadczonych przez innego dostawcę, niezależnie od tego, czy usługi te są 
świadczone przez zaangażowanych dostawców, czy dowolnego innego usługodawcę mającego 
dostęp do sieci;  
(e) „usługa roamingu międzynarodowego” oznacza komercyjną usługę łączności ruchomej 
świadczoną na podstawie umowy handlowej między dostawcami publicznych usług 
telekomunikacyjnych, która umożliwia użytkownikowi końcowemu korzystanie ze swojego  
telefonu komórkowego lub innego urządzenia umożliwiającego korzystanie z  usług głosowych, 
usług przesyłania danych lub przesyłania wiadomości podczas pobytu poza terytorium, na 
którym znajduje się macierzysta publiczna sieć telekomunikacyjna użytkownika k ońcowego;  
(f) „usługa dostępu do internetu” oznacza publiczną usługę telekomunikacyjną zapewniającą 
dostęp do internetu, a tym samym łączność z niemal wszystkimi punktami końcowymi 
internetu, niezależnie od stosowanej technologii sieciowej i  urządzeń końcowych ; 
(g) „łącze dzierżawione” oznacza usługi lub urządzenia telekomunikacyjne, w  tym o  charakterze 
wirtualnym, które rezerwują pojemność do dedykowanego użytkowania lub dostępności dla 
użytkownika pomiędzy dwoma wyznaczonymi punktami lub większą ich liczbą;  
(h) „głów ny dostawca” oznacza dostawcę sieci telekomunikacyjnych lub usług 
telekomunikacyjnych, który może w  sposób istotny wpłynąć na warunki uczestnictwa, 
uwzględniając cenę i  dostawy, we właściwym rynku sieci telekomunikacyjnych lub usług 
telekomunikacyjnych w  wyniku kontroli nad infrastrukturą podstawową lub wykorzystania 
swojej pozycji na tym rynku;  
 
121 
 (i) „element sieci” oznacza obiekt lub sprzęt wykorzystywany do świadczenia usług 
telekomunikacyjnych, w  tym cechy, funkcje i  możliwości zapewniane przez ten obiekt lub  
sprzęt;  
(j) „możliwość przeniesienia numeru” oznacza zdolność abonentów, którzy o  to poproszą, do 
zachowania tych samych numerów telefonicznych, w  tej samej lokalizacji w  przypadku linii 
stacjonarnej, bez uszczerbku dla jakości, niezawodności lub wygody przy zmianie dostawcy 
publicznych usług telekomunikacyjnych tej samej kategorii;  
(k) „publiczna sieć telekomunikacyjna” oznacza każdą sieć telekomunikacyjną wykorzystywaną 
całkowicie lub głównie do świadczenia publicznych usług telekomunikacyjnych, która wspiera 
przekazywanie informacji pomiędzy punktami końcowymi sieci;  
(l) „publiczna usługa telekomunikacyjna” oznacza każdą usługę telekomunikacyjną oferowaną 
ogółowi społeczeństwa;  
(m) „abonent” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która jest stroną umowy z dostawcą 
publicznych usług telekomunikacyjnych na świadczenie takich usług;  
(n) „telekomunikacja” oznacza przesyłanie i  odbiór sygnałów za pomocą dowolnych środków 
elektromagnetycznych;  
(o) „sieć telekomunikacyjna” oznacza systemy przesyłowe oraz, w  stosownych przypadkach,  
urządzenia przełączające lub routingowe oraz inne zasoby, w  tym nieaktywne elementy sieci, 
które umożliwiają przekazywanie sygnałów przewodowo, za pomocą radia, środków 
optycznych lub innych środków elektromagnetycznych;  
(p) „telekomunikacyjny organ regulacyj ny” oznacza organ lub organy, którym Strona powierza 
regulację sieci telekomunikacyjnych i  usług telekomunikacyjnych objętych niniejszą sekcją;  
(q) „usługa telekomunikacyjna” oznacza usługę, która polega całkowicie lub głównie na 
przesyłaniu i  odbiorze sygnałó w, w  tym sygnałów nadawczych, za pośrednictwem sieci 
telekomunikacyjnych, w  tym sygnałów używanych do nadawania, ale nie jest to usługa 
polegająca na dostarczaniu lub sprawowaniu kontroli redakcyjnej nad treścią przesyłaną za 
pośrednictwem sieci telekomuni kacyjnych i  usług telekomunikacyjnych;  
(r) „usługa powszechna” oznacza minimalny zestaw usług o  określonej jakości, który musi być 
udostępniony wszystkim użytkownikom lub grupie użytkowników na terytorium jednej ze 
Stron lub w  jej części, niezależnie od ich lo kalizacji geograficznej oraz po przystępnej cenie 
oraz  
(s) „użytkownik” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną korzystającą z publicznych usług 
telekomunikacyjnych.  
Artykuł SERVIN.5.22: Organ regulacyjny w  obszarze telekomunikacji  
1. Każda Strona ustanawia lub u trzymuje telekomunikacyjny organ regulacyjny, który:  
(a) jest niezależny pod względem prawnym i  funkcjonalnym od jakiegokolwiek dostawcy sieci 
telekomunikacyjnych, usług telekomunikacyjnych lub sprzętu telekomunikacyjnego;  
 
122 
 (b) stosuje procedury i  wydaje decyzje, k tóre są bezstronne w  stosunku do wszystkich 
uczestników rynku;  
(c) działa niezależnie i  nie zwraca się o  instrukcje do żadnego innego organu ani nie przyjmuje od 
niego instrukcji w  związku z  wykonywaniem zadań powierzonych mu na mocy prawa w  celu 
egzekwowania obowiązków określonych w  art. SERVIN.5.24 [Wzajemne połączenie], 
SERVIN.5.25 [Dostęp i  wykorzystanie], SERVIN.5.26 [Rozstrzyganie sporów w  zakresie 
telekomunikacji], SERVIN.5.28 [Wzajemne połączenia z  głównymi dostawcami] oraz 
SERVIN.5.29 [Dostęp do infras truktury podstawowej głównych dostawców];  
(d) posiada uprawnienia regulacyjne, jak również odpowiednie zasoby finansowe i  ludzkie do 
wykonywania zadań wymienionych w  lit. c);  
(e) jest uprawniony do zapewnienia, aby dostawcy sieci telekomunikacyjnych lub usług 
telekomunikacyjnych dostarczali mu, niezwłocznie na jego wniosek, wszelkich informacji25, 
w tym informacji finansowych, które są niezbędne, aby mógł on realizować zadania 
wymienione w  lit. c) oraz  
(f) wykonuje swoje uprawnienia w  sposób przejrzysty i  terminowy.  
2. Każda ze Stron zapewnia, aby zadania przydzielone telekomunikacyjnemu organowi 
regulacyjnemu były podawane do wiadomości publicznej w  łatwo dostępnej i  jasnej formie, 
w szczególności w  przypadku gdy zadania te są przydzielone więcej niż jednemu organowi.  
3. Strona, która zachowuje własność lub kontrolę nad dostawcami sieci telekomunikacyjnych 
lub usług telekomunikacyjnych, zapewnia skuteczny, strukturalny rozdział funkcji regulacyjnej od 
działań związanych z  własnością lub kontrolą.  
4. Każda ze Stron zapewnia, aby u żytkownik lub dostawca sieci telekomunikacyjnych lub usług 
telekomunikacyjnych, których dotyczy decyzja telekomunikacyjnego organu regulacyjnego, miał 
prawo do odwołania się do organu odwoławczego, który jest niezależny od organu regulacyjnego 
i innych zai nteresowanych stron. Do czasu rozpatrzenia odwołania decyzja pozostaje w  mocy, chyba 
że środki tymczasowe zostaną przyznane zgodnie z prawem Strony.  
Artykuł SERVIN.5.23: Zezwolenie na udostępnianie sieci lub świadczenie usług telekomunikacyjnych  
1. Każda ze S tron zezwala na udostępnianie sieci telekomunikacyjnych lub świadczenie usług 
telekomunikacyjnych bez uprzedniego formalnego zezwolenia.  
2. Każda ze Stron podaje do publicznej wiadomości wszystkie kryteria, obowiązujące procedury 
i warunki, na podstawie który ch dostawcy są dopuszczeni do świadczenia usług w  zakresie sieci 
telekomunikacyjnych lub usług telekomunikacyjnych.  
3. Wszelkie kryteria udzielania zezwoleń oraz obowiązujące procedury są możliwie jak 
najprostsze, obiektywne, przejrzyste, niedyskryminujące i  proporcjonalne. Wszelkie obowiązki 
i warunki nałożone na zezwolenie lub związane z  zezwoleniem są niedyskryminujące, przejrzyste, 
proporcjonalne i  związane ze świadczonymi usługami lub sieciami.  
                                                            
25  Wymagane informacje należy traktować zgodnie z wymogami poufności.  
 
123 
 4. Każda ze Stron zapewnia, aby ubiegający się o  zezwolenie otrz ymał na piśmie powody 
odmowy lub cofnięcia zezwolenia lub nałożenia warunków specyficznych dla dostawcy. W takich 
przypadkach wnioskodawca ma prawo odwołania się do organu odwoławczego.  
5. Opłaty administracyjne nakładane na dostawców są obiektywne, przejrzys te, 
niedyskryminujące i  współmierne do kosztów administracyjnych racjonalnie poniesionych w  związku 
z zarządzaniem, kontrolą i  egzekwowaniem obowiązków określonych w  niniejszej sekcji26.  
DODATEK SERVIN.5.24: Wzajemne połączenie  
Każda ze Stron zapewnia, aby  dostawca publicznych sieci telekomunikacyjnych lub publicznych usług 
telekomunikacyjnych miał prawo i, na wniosek innego dostawcy publicznych sieci 
telekomunikacyjnych lub publicznych usług telekomunikacyjnych, obowiązek negocjowania 
wzajemnych połączeń d la celów świadczenia publicznych sieci telekomunikacyjnych lub publicznych 
usług telekomunikacyjnych.  
Artykuł SERVIN.5.25: Dostęp i  wykorzystanie  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby każdemu przedsiębiorstwu lub usługodawcy drugiej Strony 
objętemu niniejszą Umową przyznano dostęp do publicznych sieci telekomunikacyjnych lub 
publicznych usług telekomunikacyjnych i  umożliwiono korzystanie z  nich na rozsądnych 
i niedyskryminujących27 warunkach. Zobowiązanie to jest stosowane, między innymi, do ust.  2–5. 
2. Każda ze Stron zapewnia przedsiębiorstwom lub usługodawcom objętym niniejszą Umową 
dostęp do wszelkich publicznych sieci telekomunikacyjnych lub publicznych usług 
telekomunikacyjnych oferowanych na jej terytorium lub poza jego granicami, między innymi do 
prywatnych łączy  dzierżawionych, oraz korzystanie z  nich, i  w tym celu zapewnia, z  zastrzeżeniem 
ust. 5, zezwolenie dla takich przedsiębiorstw i  usługodawców:  
(a) na zakup lub dzierżawę i  przyłączenie terminala lub innego sprzętu, który łączy się z siecią 
i który jest niezbęd ny do prowadzenia działalności;  
(b) na podłączanie łączy prywatnie dzierżawionych lub stanowiących własność prywatną do 
publicznych sieci telekomunikacyjnych lub do łączy dzierżawionych lub należących do innego 
przedsiębiorstwa lub usługodawcy objętego umową oraz  
(c) na korzystanie z  wybranych przez siebie protokołów operacyjnych do celów związanych 
z prowadzoną działalnością, w  sposób inny niż jest to konieczne, aby zapewnić powszechną 
dostępność usług telekomunikacyjnych.  
3. Każda ze Stron zapewnia, aby przedsiębio rstwa lub usługodawcy drugiej Strony objęci 
umową mogli korzystać z publicznych sieci telekomunikacyjnych i  publicznych usług 
telekomunikacyjnych w  celu przekazywania informacji wewnątrz i  ponad granicami, między innymi 
                                                            
26  Opłaty administracyjne nie obejmują płatności za prawa do korzystania z ograniczonych zasobów oraz 
obowiązkowych składek na rzecz świadczenia usługi powszechnej.  
27  Do celów niniejszego artykułu „niedyskryminujący” oznacza najwyższe uprzywilejowanie i traktowanie 
narodowego zdefiniowane w art. SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe], SERVIN.3.3 [Obecność lokalna], 
SERVIN.2.4 [Najwyższe uprzywilejowanie] i SERVIN.3.4 [Traktowanie nar odowe], a także na warunkach 
nie mniej korzystnych niż warunki przyznane każdemu innemu użytkownikowi podobnych publicznych 
sieci telekomunikacyjnych lub usług w podobnych sytuacjach.  
 
124 
 do celów komunikacji wewnątrz przeds iębiorstwa oraz w  celu dostępu do informacji zawartych 
w bazach danych lub przechowywanych w  inny sposób w  formie nadającej się do odczytu 
maszynowego na terytorium którejkolwiek ze Stron.  
4. Niezależnie od postanowień ust.  3, Strona może wprowadzić środki ni ezbędne do 
zapewnienia bezpieczeństwa i  poufności komunikacji, z zastrzeżeniem wymogu, że środki te nie są 
stosowane w  sposób, który stanowiłby ukryte ograniczenie w  handlu usługami albo środek 
arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji, lub też zniwecz enia lub naruszenia korzyści 
wynikających z niniejszego tytułu.  
5. Każda ze Stron zapewnia, aby na dostęp do publicznych sieci i  usług telekomunikacyjnych 
oraz korzystanie z nich nie nakładały się inne warunki niż te, które są niezbędne w  celu:  
(a) zabezpieczenia  obowiązków świadczenia usług publicznych przez dostawców publicznych sieci 
telekomunikacyjnych lub publicznych usług telekomunikacyjnych, w  szczególności ich 
zdolności do powszechnego udostępnienia swoich usług lub  
(b) ochrony technicznej integralności public znych sieci lub usług telekomunikacyjnych.  
Artykuł SERVIN.5.26: Rozstrzyganie sporów w  zakresie telekomunikacji  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby w  przypadku powstania sporu między dostawcami sieci 
telekomunikacyjnych lub usług telekomunikacyjnych w  związku z p rawami i  obowiązkami 
wynikającymi z niniejszej sekcji oraz na wniosek którejkolwiek ze Stron uczestniczących w  sporze, 
telekomunikacyjny organ regulacyjny wydał wiążącą decyzję w  rozsądnym terminie w  celu 
rozstrzygnięcia sporu.  
2. Decyzja telekomunikacyjnego organu regulacyjnego będzie podawana do wiadomości 
publicznej, z uwzględnieniem wymogów tajemnicy handlowej. Zainteresowane strony otrzymają 
pełne uzasadnienie i  mają prawo do odwołania się, o  którym mowa w  art. SERVIN.5.22 
[Telekomunikacyjny organ regulac yjny] ust.  4. 
3. Procedura, o  której mowa w  ust. 1 i 2, nie uniemożliwia żadnej z  zainteresowanych stron 
wniesienia sprawy do organu sądowego.  
Artykuł SERVIN.5.27: Środki ochronne w  zakresie konkurencyjności stosowane wobec głównych 
dostawców  
Każda ze Stron w prowadza lub utrzymuje odpowiednie środki w  celu uniemożliwienia dostawcom 
sieci telekomunikacyjnych lub usług telekomunikacyjnych, którzy sami lub wspólnie są głównym 
dostawcą, podejmowania lub kontynuowania praktyk antykonkurencyjnych. Takie praktyki 
antykonkurencyjne obejmują w  szczególności:  
(a) uczestniczenie w  antykonkurencyjnym subsydiowaniu skrośnym;  
(b) wykorzystywanie informacji uzyskanych od konkurentów w  antykonkurencyjnych celach oraz  
(c) nieudostępnianie w  odpowiednim czasie dostawcom innych usług informacji technicznych 
dotyczących infrastruktury podstawowej oraz informacji istotnych z  komercyjnego punktu 
widzenia niezbędnych do  świadczenia przez nich usług.  
 
125 
 Artykuł SERVIN.5.28: Wzajemne połączenia z głównymi dostawcami  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby  główni dostawcy publicznych sieci telekomunikacyjnych lub 
publicznych usług telekomunikacyjnych dostarczali wzajemne połączenia w  każdym technicznie 
dostępnym punkcie sieci. Takie wzajemne połączenia są zapewnione:  
(a) na niedyskryminujących warunkach (włącza jąc w  to: stawki, normy techniczne, specyfikacje, 
jakość i  konserwację), o  jakości nie mniej korzystnej niż w  przypadku podobnych usług 
własnych takiego głównego dostawcy lub podobnych usług jego spółek zależnych lub innych 
podmiotów stowarzyszonych;  
(b) bez z będnych opóźnień, na warunkach (włączając w  to: stawki, normy techniczne, 
specyfikacje, jakość i  utrzymanie), które są przejrzyste, rozsądne, uwzględniają wydajność 
ekonomiczną oraz są w  wystarczającym stopniu wyodrębnione, tak aby usługodawca nie 
musiał p łacić za elementy sieci ani za infrastrukturę, których nie potrzebuje do świadczenia 
usługi oraz  
(c) na żądanie, w  punktach innych niż punkty końcowe sieci oferowane większości użytkowników, 
z zastrzeżeniem opłat odzwierciedlających koszty budowy niezbędnej do datkowej 
infrastruktury.  
2. Procedury mające zastosowanie do  wzajemnych połączeń z  głównym dostawcą są podawane 
do wiadomości publicznej.  
3. Główni dostawcy podają do  wiadomości publicznej uzgodnienia dotyczące wzajemnych 
połączeń lub, w  stosownych przypadkach, referencyjne oferty dotyczące wzajemnych połączeń.  
Artykuł SERVIN.5.29: Dostęp do infrastruktury podstawowej głównych dostawców  
Każda ze Stron zapewnia, aby główni dostawcy na jej terytorium udostępniali swoją infrastrukturę 
podstawową dostawcom sieci tele komunikacyjnych lub usług telekomunikacyjnych na rozsądnych, 
przejrzystych i  niedyskryminujących warunkach w  celu świadczenia publicznych usług 
telekomunikacyjnych, z  wyjątkiem przypadków, gdy nie jest to konieczne do osiągnięcia skutecznej 
konkurencyjnośc i na podstawie zebranych faktów i  oceny rynku przeprowadzonej przez 
telekomunikacyjny organ regulacyjny. Infrastruktura podstawowa głównego dostawcy może 
obejmować elementy sieci, usługi w  zakresie łączy dzierżawionych i  infrastrukturę towarzyszącą.  
Artyku ł SERVIN.5.30: Ograniczone zasoby  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby przydział i  przyznawanie praw użytkowania ograniczonych 
zasobów, w  tym widma radiowego, numerów i  służebności przesyłu, odbywały się w  sposób otwarty, 
obiektywny, terminowy, przejrzysty, niedys kryminujący i  proporcjonalny oraz z  uwzględnieniem 
celów leżących w  interesie ogólnym. Procedury oraz warunki i  obowiązki związane z  prawami 
użytkowania opierają się na obiektywnych, przejrzystych, niedyskryminujących i  proporcjonalnych 
kryteriach.  
2. Aktualn e użytkowanie przyznanych pasm częstotliwości podaje się do wiadomości 
publicznej, lecz nie wymaga się szczegółowej identyfikacji widma radiowego przyznanego na 
realizację określonych zadań publicznych.  
3. Przy przyznawaniu widma do zastosowań komercyjnych St rony mogą opierać się na 
podejściu rynkowym takim jak procedury przetargowe.  
 
126 
 4. Strony uznają, że środki Strony służące rozdzielaniu i  przydzielaniu widma oraz zarządzaniu 
częstotliwościami nie są same w  sobie niezgodne z  art. SERVIN.2.2 [Dostęp do rynku] i S ERVIN.3.2 
[Dostęp do rynku]. Każda ze Stron zachowuje prawo do ustanowienia i  stosowania środków 
zarządzania widmem i  częstotliwościami, które mogą spowodować ograniczenie liczby dostawców 
usług telekomunikacyjnych, o  ile robi to w  sposób zgodny z  niniejsz ą Umową. Obejmuje to 
możliwość przyznawania częstotliwości przy uwzględnieniu bieżących i  przyszłych potrzeb oraz 
dostępności widma radiowego.  
Artykuł SERVIN.5.31: Usługa powszechna  
1. Każda ze Stron ma prawo do określenia rodzaju obowiązku świadczenia usługi  powszechnej, 
który chce utrzymać, oraz do decydowania o  jego zakresie i  realizacji.  
2. Każda ze Stron nakłada obowiązek świadczenia usługi powszechnej w  sposób 
proporcjonalny, przejrzysty, obiektywny i  niedyskryminujący, który jest neutralny w  odniesieniu do  
konkurencji i  nie bardziej obciążający niż jest to konieczne dla rodzaju usługi powszechnej 
określonego przez Stronę.  
3. Każda ze Stron zapewnia, aby procedury wyznaczania dostawców usługi powszechnej były 
otwarte dla wszystkich dostawców publicznych sieci t elekomunikacyjnych lub publicznych usług 
telekomunikacyjnych. Wyznaczanie odbywa się za pomocą skutecznego, przejrzystego 
i niedyskryminującego mechanizmu.  
4. Jeżeli Strona podejmie decyzję o  przyznaniu rekompensat operatorom świadczącym usługę 
powszechną, zapewni, aby taka rekompensata nie przekroczyła kosztów netto spowodowanych 
obowiązkiem świadczenia usługi powszechnej.  
Artykuł SERVIN.5.32: Możliwość przeniesienia numeru  
Każda ze Stron zapewnia, aby dostawcy publicznych usług telekomunikacyjnych oferowal i możliwość 
przeniesienia numeru na rozsądnych warunkach.  
Artykuł SERVIN.5.33: Otwarty dostęp do internetu  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby z  zastrzeżeniem obowiązujących ją przepisów ustawowych 
i wykonawczych, dostawcy usług dostępu do internetu umożliwiali użytkownikom tych usług:  
(a) dostęp do informacji i  treści oraz ich rozpowszechnianie, wykorzystywanie i  dostarczanie 
wybranych aplikacji i  usług, pod warunkiem niedyskryminującego, racjonalnego, przejrzystego 
i proporcjonalnego zarządzania siecią oraz  
(b) korzyst anie z wybranych przez siebie urządzeń, pod warunkiem że urządzenia takie nie 
zagrażają bezpieczeństwu innych urządzeń, sieci lub usług świadczonych za pośrednictwem 
sieci.  
2. Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, że żadne z  postanowień niniejszego ar tykułu nie 
uniemożliwia Stronom przyjmowania środków w  celu ochrony bezpieczeństwa publicznego 
w odniesieniu do użytkowników online.  
Artykuł SERVIN.5.34: Poufność informacji  
 
127 
 1. Każda ze Stron zapewnia, aby dostawcy, którzy nabywają informacje od innego dostaw cy 
w procesie negocjowania ustaleń zgodnie z  artykułami: SERVIN.5.24 [Wzajemne połączenie], 
SERVIN.5.25 [Dostęp i  wykorzystanie], SERVIN.5.28 [Wzajemne połączenie z głównymi dostawcami] 
i SERVIN.5.29 [Dostęp do infrastruktury podstawowej głównych dostawców ] wykorzystywali te 
informacje wyłącznie do celów, dla których zostały one dostarczone, i  zawsze przestrzegali poufności 
przekazywanych lub przechowywanych informacji.  
2. Każda ze Stron zapewnia poufność komunikacji i  związanych z  nią danych dotyczących ruchu  
przesyłanych w  ramach korzystania z  publicznych sieci telekomunikacyjnych lub publicznych usług 
telekomunikacyjnych, z  zastrzeżeniem wymogu, że środki stosowane w  tym celu nie stanowią środka 
arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji ani ukrytego ogra niczenia w  handlu usługami.  
Artykuł SERVIN.5.35: Udziały zagraniczne  
W odniesieniu do świadczenia usług w  zakresie sieci telekomunikacyjnych lub usług 
telekomunikacyjnych poprzez zakładanie przedsiębiorstw i  niezależnie od postanowień 
art. SERVIN.2.7 [Środ ki niespełniające wymogów i  wyjątki], Strona nie nakłada wymogów 
dotyczących spółek joint venture ani nie ogranicza udziału kapitału zagranicznego pod względem 
maksymalnych limitów procentowych udziału zagranicznego ani całkowitej wartości indywidualnych 
lub łącznych inwestycji zagranicznych.  
Artykuł SERVIN.5.36: Roaming międzynarodowy28 
1. Strony starają się współpracować w  celu propagowania przejrzystych i  rozsądnych stawek za 
usługi roamingu międzynarodowego w  sposób, który może przyczynić się do wzrostu han dlu między 
Stronami i  polepszania dobrobytu konsumentów.  
2. Strony mogą zdecydować się na podjęcie takich działań w  celu zwiększenia przejrzystości 
i konkurencji w  zakresie stawek za usługi roamingu międzynarodowego oraz technologicznych 
alternatyw dla usług roamingowych, jak:  
(a) zapewnienie, aby informacje dotyczące stawek detalicznych były łatwo dostępne dla 
użytkowników końcowych; oraz  
(b) ograniczanie do minimum przeszkód utrudniających korzystanie z  technologicznych 
alternatyw dla usług roamingowych, tak by użyt kownicy końcowi przyjeżdżający na terytorium 
Strony z  terytorium drugiej Strony mogli mieć dostęp do usług telekomunikacyjnych za 
pomocą wybranego przez siebie urządzenia.  
3. Każda ze Stron zachęca dostawców publicznych usług telekomunikacyjnych na swoim 
terytorium do podawania do wiadomości publicznej informacji na temat stawek detalicznych za 
usługi roamingu międzynarodowego w  przypadku połączeń głosowych, transmisji danych 
                                                            
28  Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do usług roamingu na terenie Un ii Europejskiej, które są 
komercyjnymi usługami łączności ruchomej świadczonymi na podstawie umowy handlowej między 
dostawcami publicznych usług telekomunikacyjnych, które umożliwiają użytkownikowi końcowemu 
korzystanie ze swojego telefonu komórkowego lub innego urządzenia umożliwiającego korzystanie 
z usług głosowych, usług przesyłania danych lub przesyłania wiadomości w  państwie członkowskim Unii 
Europejskiej innym niż to, w  którym znajduje się macierzysta publiczna sieć telekomunikacyjna tego 
użytkownika  końcowego.  
 
128 
 i wiadomości tekstowych, oferowanych użytkownikom końcowym podczas ich pobytu na tery torium 
drugiej Strony.  
4. Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie zobowiązuje Strony do regulowania stawek lub 
warunków dla usług roamingu międzynarodowego.  
Sekcja 5: Usługi finansowe  
Artykuł SERVIN.5.37 Zakres  
1. Niniejsza sekcja ma zastosowanie do środków Strony, które mają wpływ na świadczenie 
usług finansowych w  uzupełnieniu do rozdziałów 1, 2, 3 i  4 niniejszego tytułu oraz sekcji  1 i 2 
niniejszego rozdziału.  
2. Do celów niniejszej sekcji termin „działania prowadzone w  ramach wykonywania władzy 
publi cznej”, o  których mowa w  art. SERVIN.1.2 [Definicje] lit.  f) oznaczają29: 
(a) działalność prowadzoną przez bank centralny lub organ kształtujący politykę pieniężną lub 
przez jakikolwiek inny podmiot publiczny przy realizacji polityki pieniężnej lub kursowej;  
(b) działalność stanowiącą część ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego lub 
powszechnego programu emerytalnego oraz  
(c) inną działalność prowadzoną przez podmiot publiczny na rachunek, z gwarancją lub przy 
wykorzystaniu zasobów finansowych Strony lub jej podm iotów publicznych.  
3. Do celów stosowania art.  SERVIN.1.2 [Definicje] lit. f) do niniejszej sekcji, jeżeli Strona 
zezwala na prowadzenie któregokolwiek z  działań, o  których mowa w  niniejszym artykule ust.  2 lit.  b) 
lub c), przez swoich dostawców usług finanso wych w  konkurencji z  podmiotem publicznym lub 
usługodawcą finansowym, „działania prowadzone w  ramach wykonywania władzy publicznej” nie 
obejmują tych działań.  
4. Art. SERVIN.1.2 lit. a) [Definicje] nie ma zastosowania do usług ujętych w  niniejszej sekcji.  
Artykuł SERVIN.5.38: Definicje  
Na użytek niniejszego tytułu:  
(a) „usługa finansowa” oznacza dowolną usługę o  charakterze finansowym oferowaną przez 
usługodawcę finansowego Strony i  obejmuje następujące rodzaje działalności:  
(i) usługi ubezpieczeniowe oraz zwią zane z  ubezpieczeniami;  
A) ubezpieczenia bezpośrednie (w tym koasekuracja):  
aa) ubezpieczenia na  życie;  
                                                            
29  Dla większej pewności należy zaznaczyć, że niniejsza zmiana ma zastosowanie do „usług świadczonych 
w związku z  wykonywaniem władzy publicznej”, o  których mowa w  art. SERVIN.1.2 [Definicje] lit.  o), 
gdyż ma zastosowanie do „działań prowadzony ch w  ramach wykonywania władzy publicznej”, o  których 
mowa w  art. SERVIN.1.2 [Definicje] lit.  f). 
 
129 
 bb) ubezpieczenia inne niż na  życie;  
B) reasekuracja i  retrocesja;  
C) pośrednictwo ubezpieczeniowe, takie jak usługi brokerskie i  agencyjne; oraz  
D) usługi pomocnicze związane z ubezpieczeniami, takie jak doradztwo 
ubezpieczeniowe, usługi aktuarialne, ocena ryzyka oraz likwidacja szkód;  
(ii) usługi bankowe i  pozostałe usługi finansowe (z wyłączeniem ubezpieczeń):  
A) przyjmowanie depozytów i  innych funduszy zwrotnych od  ludności;  
B) udzielanie wszelkiego rodzaju pożyczek i  kredytów, w  tym kredytów 
konsumenckich i  kredytów hipotecznych, faktoring oraz finansowanie 
transakcji handlowych;  
C) leasing finansowy;  
D) wszelkie usługi w  sferze płatności i  transferu środków pieniężnych, w  tym 
karty kredytowe, debetowe, czeki podróżne oraz czeki;  
E) gwarancje i  zobowiązania;  
F) operacje przeprowadzane na własny rachunek lub na zlecenie klientów, 
zarówno na giełdzie, jak i  poza giełdą, bądź w  inny sposób za pomo cą:  
(aa) instrumentów rynku pieniężnego (w tym czeków, weksli, 
certyfikatów depozytowych);  
(bb) walut obcych;  
(cc) instrumentów pochodnych, między innymi transakcji typu futures 
i opcji;  
(dd) instrumentów kursu walutowego i  instrumentów pochodnych stóp 
procentowych, w  tym t akich produktów jak transakcje swapowe 
i kontrakty terminowe na stopę procentową;  
(ee) zbywalnych papierów wartościowych; oraz  
(ff) innych instrumentów zbywalnych i  aktywów finansowych, w  tym 
kruszców;  
G) udział w  emisji wszelkiego rodzaju papierów wartościowych, w tym 
w gwarantowaniu i  inwestycjach (publicznych i  prywatnych) w  charakterze 
agenta oraz świadczenia usług z  tym związanych;  
H) pośrednictwo na rynku pieniężnym;  
I) zarządzanie aktywami, takie jak: zarządzanie płynnością lub portfelem 
aktywów, wszelkie f ormy zarządzania inwestycjami zbiorowymi, zarządzanie 
 
130 
 funduszami emerytalnymi, usługi w  zakresie przechowywania, deponowania 
i powiernictwa;  
J) usługi rozliczeniowe i  rozrachunkowe dotyczące aktywów finansowych, 
w tym: papierów wartościowych, instrumentów pochodnych oraz innych 
instrumentów zbywalnych;  
K) dostarczanie i  przekazywanie informacji finansowych, przetwarzanie danych 
finansowych i  udostępnianie związanego z  nimi oprogramowania oraz  
L) doradztwo, pośrednictwo i  inne pomocnicze usługi finansowe w  zakresie 
wszystkich rodzajów działalności wymienionych w  lit. A) –K), w  tym 
informacji kredytowych i  analiz kredytowych, badań i  doradztwa w  zakresie 
inwestycji i  portfeli inwestycyjnych oraz doradztwa w  zakresie przejęć oraz 
restrukturyzacji i  strategii p rzedsiębiorstw;  
(b) „usługodawca finansowy” oznacza dowolną osobę fizyczną lub prawną pochodzącą 
z terytorium Strony, która zamierza świadczyć lub świadczy usługi finansowe, a  nie jest 
podmiotem publicznym;  
(c) „nowa usługa finansowa” oznacza usługę o  charakterze finansowym, włączając usługi 
związane z istniejącymi i  nowymi produktami lub sposób, w  jaki produkt jest dostarczany, 
która nie jest świadczona przez żadnego usługodawcę finansowego na terytorium Strony, ale 
która jest świadczona na terytorium drugiej Stro ny 
(d) „podmiot publiczny” oznacza:  
(i) rząd, bank centralny lub organ kształtujący politykę pieniężną Strony albo podmiot 
będący własnością Strony lub kontrolowany przez Stronę, który jest głównie 
zaangażowany w  realizowanie funkcji publicznych lub działań do  celów publicznych, 
niebędący podmio tem głównie zaangażowanym w  świadczenie usług finansowych 
na warunkach komercyjnych lub  
(ii) podmiot prywatny realizujący zadania wykonywane zwykle przez bank centralny lub 
organ kształtujący politykę pieniężną i  finansową – w zakresie wykonywania tych 
zadań;  
(e) „organ samoregulacyjny” oznacza organ pozarządowy, w  tym wszelkie giełdy lub rynki, na 
których prowadzony jest obrót papierami wartościowymi lub kontraktami terminowymi typu 
futures, izby rozrachunkowe lub inne organizacje bądź stowarzyszenia, które w ykonują 
uprawnienia regulacyjne lub nadzorcze wobec usługodawców finansowych na  podstawie 
ustawy lub delegowania kompetencji, w  stosownych przypadkach, przez organy szczebla 
centralnego, regionalnego lub lokalnego.  
Artykuł SERVIN.5.39: Wyłączenie ze względ ów ostrożnościowych  
1. Żadne z  postanowień niniejszej Umowy nie stanowi przeszkody dla  przyjęcia lub 
utrzymywania  przez Stronę środków ze  względów ostrożnościowych30, takich jak:  
                                                            
30  Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, że nie uniemożliwia to Stronie przyjęcia lub utrzymywania 
 
131 
 (a) ochrona inwestorów, deponentów, ubezpieczonych lub osób, którym przysługuje 
zobowiązanie powiernicze z tytułu umów z usługodawcami finansowymi lub  
(b) zapewnienie integralności i  stabilności systemu finansowego Strony.  
2. W przypadku gdy środki te nie odpowiadają postanowieniom niniejszej Umowy, nie są one 
wykorzystywane jako środki unik ania zobowiązań lub obowiązków Strony wynikających z niniejszej 
Umowy.  
Artykuł SERVIN.5.40: Informacje poufne  
Nie naruszając postanowień części 3  [Współpraca organów ścigania i  wymiarów sprawiedliwości 
w sprawach karnych], żadne z  postanowień niniejszej Um owy nie może być interpretowane jako 
nakładające na Stronę obowiązek ujawnienia informacji odnoszących się do interesów i  rachunków 
indywidualnych klientów ani jakiejkolwiek informacji poufnej lub informacji zastrzeżonej będącej 
w posiadaniu podmiotów publ icznych.  
Artykuł SERVIN.5.41: Normy międzynarodowe  
Strony dokładają wszelkich starań, aby zapewnić wdrożenie i  stosowanie na ich terytorium norm 
uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym w  sektorze usług finansowych w  zakresie regulacji 
i nadzoru, zwalczani a prania pieniędzy i  finansowania terroryzmu oraz przeciwdziałania uchylaniu się 
od opodatkowania i  unikania opodatkowania. Takimi normami uzgodnionymi na szczeblu 
międzynarodowym są między innymi normy przyjęte przez: grupę G -20; Radę Stabilności 
Finansow ej; Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego, w szczególności jego „Podstawowe zasady 
skutecznego nadzoru bankowego”; Międzynarodowe Stowarzyszenie Organów Nadzoru 
Ubezpieczeniowego, w szczególności jego „Podstawowe zasady ubezpieczeń”; Międzynarodową 
Organiza cję Komisji Papierów Wartościowych, w szczególności jej „Cele i zasady regulacji papierów 
wartościowych”; Grupę Specjalną ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy; oraz Światowe Forum 
Przejrzystości i Wymiany Informacji do Celów Podatkowych Organizacji Współp racy Gospodarczej i 
Rozwoju.  
Artykuł SERVIN.5.42: Nowe usługi finansowe na terytorium Strony  
1. Każda ze Stron zezwala usługodawcy finansowemu drugiej Strony, który ma siedzibę na jej 
terytorium, na świadczenie wszelkiego rodzaju nowych usług finansowych, na świadczenie których 
Strona ta zezwoliłaby swoim własnym usługodawcom finansowym w  podobnych okolicznościach, 
zgodnie z  prawem krajowym, pod warunkiem że świadczenie tej nowej usługi finansowej nie 
wymaga przyjęcia nowych lub zmiany istniejących przepisów. Nie ma to zastosowania do oddziałów 
drugiej Strony mających siedzibę na terytorium Strony.  
2. Strona może ustalić formę prawną i  instytucjonalną, za pośrednictwem której nowa usługa 
finansowa może być świadczona, i  może wymagać uzyskania zezwolenia na  świadcz enie tej usługi. 
W przypadkach, w  których wymagane jest takie zezwolenie, decyzja w  sprawie jego udzielenia jest 
wydawana w  rozsądnym terminie, a  odmowa może nastąpić wyłącznie ze względów ostrożności.  
Artykuł SERVIN.5.43: Organy samoregulacyjne  
                                                                                                                                                                                         
środków ze  względów ostrożnościowych w  odniesieniu do oddziałów utworzonych na jej terytorium 
przez osoby prawne pochodzące z  terytorium drugiej Strony.  
 
132 
 W przypadk u gdy Strona wymaga członkostwa lub uczestnictwa w organie samoregulacyjnym bądź 
lub dostępu do organu samoregulacyjnego od usługodawców finansowych drugiej Strony, aby mogli 
świadczyć usługi finansowe na jej terytorium, Strona zapewnia przestrzeganie prze z ten organ 
samoregulacyjny obowiązków wynikających z   art. SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe], SERVIN.2.4 
[Zasada największego uprzywilejowania], SERVIN.3.4 [Traktowanie narodowe] oraz SERVIN.3.5  
[Zasada największego uprzywilejowania].  
Artykuł SERVIN.5.44:  Systemy rozliczeń i  płatności  
Zgodnie z warunkami traktowania narodowego każda ze Stron przyznaje usługodawcom finansowym 
drugiej Strony, mającym siedzibę na jej terytorium, dostęp do systemów płatności i  rozliczeń 
obsługiwanych przez podmioty publiczne o raz do możliwości związanych z urzędową konsolidacją 
długu i  refinansowaniem, dostępnych w  ramach zwykłego prowadzenia działalności. Niniejszy artykuł 
nie ma na celu przyznania dostępu do narzędzi kredytodawcy ostatniego stopnia danej Strony.  
Sekcja 6: Usługi międzynarodowego transportu morskiego  
Artykuł SERVIN.5.45: Zakres i  definicje  
1. Niniejsza sekcja ma zastosowanie do środków Strony mających wpływ na świadczenie usług 
międzynarodowego transportu morskiego w uzupełnieniu do rozdziałów 1, 2, 3 i 4 oraz sekcji 1 
niniejszego rozdziału.  
2. Do celów niniejszej sekcji oraz rozdziałów  1, 2, 3 i  4 niniejszego tytułu:  
(a) „usługi międzynarodowego transportu morskiego” oznaczają przewóz osób lub ładunku 
statkiem morskim między portem jednej Strony a portem drugiej Stro ny lub państwa trzeciego 
lub między portami rożnych państw członkowskich, obejmujący bezpośrednie zawieranie 
umów z podmiotami świadczącymi inne usługi transportowe w  celu zapewnienia transportu 
„od drzwi do drzwi” lub transportu multimodalnego na podstawi e jednolitego dokumentu 
przewozowego, ale nie obejmujący prawa do świadczenia takich innych usług transportowych;  
(b) „transport od »drzwi do  drzwi« lub transport multimodalny” oznacza przewóz ładunku 
międzynarodowego odbywający się w  ramach jednolitego dokume ntu przewozowego, 
wykorzystujący więcej niż jeden rodzaj transportu i  obejmujący międzynarodowy odcinek 
morski;  
(c) „ładunek międzynarodowy” oznacza ładunek przewożony między portem jednej Strony a 
portem drugiej Strony lub państwa trzeciego, lub między porta mi różnych państw 
członkowskich;  
(d) „morskie usługi pomocnicze” oznaczają usługi w  zakresie obsługi ładunku morskiego, usługi 
w zakresie odprawy celnej, usługi w  zakresie obsługi stacji kontenerowej i  magazynowania, 
usługi agencji morskich, usługi spedycji mo rskiej oraz usługi w  zakresie przechowywania 
i składowania;  
(e) „usługi w zakresie obsługi ładunku morskiego” oznaczają działania wykonywane przez 
przedsiębiorstwa zajmujące się załadunkiem i  rozładunkiem, w  tym przez operatorów 
terminali portowych, jednak nie obejmujące działalności pracowników portowych 
w przypadkach, kiedy nie są oni pracownikami przedsiębiorstw zajmujących się załadunkiem 
i rozładunkiem lub operatorów terminali portowych; do  działań objętych powyższą definicją 
zalicza się organizacja i  nadzó r:  
 
133 
 (i) załadunku ładunku na  statek lub jego wyładunku ze statku;  
(ii) mocowania lub odmocowywania ładunku oraz  
(iii) odbioru lub dostawy i  przechowywania ładunków przed załadunkiem lub 
po rozładunku;  
(f) „usługi w  zakresie odprawy celnej” oznaczają działalno ść polegającą na przeprowadzaniu 
w imieniu innego podmiotu formalności celnych dotyczących przywozu, wywozu lub przewozu 
ładunków, bez względu na to, czy usługi te stanowią główny przedmiot działalności 
usługodawcy czy zwyczajowe uzupełnienie głównego prze dmiotu jego działalności;  
(g) „usługi w  zakresie obsługi stacji kontenerowej i  magazynowania” oznaczają działalność 
polegającą na przechowywaniu kontenerów, na terenie portu lub na lądzie, w  celu ich 
zapełnienia lub opróżnienia, napraw i  udostępniania do zała dunku;  
(h) „usługi agencji morskich” oznaczają reprezentowanie, w  charakterze agenta, na danym 
obszarze geograficznym, interesów linii żeglugi morskiej lub przedsiębiorstwa żeglugowego do 
następujących celów:  
(i) marketing i  sprzedaż usług transportu morskieg o i usług powiązanych, począwszy od 
kwotowania po fakturowanie, wystawianie konosamentów w  imieniu linii żeglugi 
morskiej lub przedsiębiorstw, nabywanie i  odsprzedaż niezbędnych usług 
powiązanych, przygotowanie dokumentów i  dostarczanie informacji handlowy ch oraz  
(ii) działanie w  imieniu linii żeglugi morskiej lub przedsiębiorstw organizujących zawinięcia 
statku do portu lub przejęcie ładunków w  razie potrzeby;  
(i) „usługi dowozowe” oznaczają, bez uszczerbku dla zakresu działalności, która może być uznana 
za ka botaż na mocy odnośnego ustawodawstwa krajowego, transport morski ładunków 
międzynarodowych, w  tym przewożonych w  kontenerach, drobnicy konwencjonalnej oraz 
suchych lub płynnych przesyłek masowych, między portami znajdującymi się na terytorium 
danej Strony , pod warunkiem że taki ładunek międzynarodowy jest „w drodze”, tj. jest 
skierowany do miejsca przeznaczenia lub pochodzi z  portu załadunku znajdującego się poza 
terytorium tej Strony;  
(j) „usługi spedycji morskiej” oznaczają działalność polegającą na organiz owaniu i  monitorowaniu 
operacji przewozu w  imieniu przewoźników poprzez organizację usług transportowych 
i pokrewnych, przygotowanie dokumentacji i  dostarczenie informacji handlowych;  
(k) „usługi portowe” oznaczają usługi świadczone na obszarze portu morskieg o lub na drodze 
wodnej do takiego obszaru przez podmiot zarządzający portem, jego podwykonawców lub 
innych usługodawców w  celu wspierania transportu ładunków lub pasażerów; oraz  
(l) „usługi w  zakresie przechowywania i  składowania” oznaczają usługi w  zakresie 
przechowywania towarów mrożonych lub schłodzonych, usługi w  zakresie przechowywania 
luzem płynów lub gazów oraz inne usługi w  zakresie przechowywania lub składowania.  
Artykuł SERVIN.5.46: Zobowiązania  
1. Bez uszczerbku dla środków niespełniających wymogów lub innych środków, o których 
mowa w art. SERVIN.2.7 [Środki niespełniające wymogów i wyjątki] i SERVIN.3.6 [Środki 
 
134 
 niespełniające wymogów], każda ze Stron wdraża zasadę nieograniczonego dostępu do 
między narodowych rynków morskich i handlu morskiego na zasadach handlowych i 
niedyskryminacyjnych poprzez:  
(a) przyznanie statkom pływającym pod banderą drugiej Strony lub obsługiwanym przez 
usługodawców drugiej Strony traktowania nie mniej korzystnego od traktowania 
przyznawanego własnym statkom, między innymi w  zakresie:  
(i) dostępu do portów;  
(ii) korzystania z infrastruktury portowej;  
(iii) korzystania z morskich usług pomocniczych oraz  
(iv) infrastruktury celnej oraz wyznaczania miejsca do cumowania st atku w  porcie oraz 
sprzętu do załadunku i  rozładunku; w tym powiązanych opłat i  należności;  
(b) udostępnienie podmiotom drugiej Strony świadczącym usługi międzynarodowego transportu 
morskiego na warunkach rozsądnych i  nie mniej korzystnych niż te, które stosuj e wobec 
własnych dostawców lub statków albo wobec statków lub dostawców z  państwa trzeciego 
(włączając w  to opłaty i  należności, specyfikacje i  jakość świadczonej usługi), następujących 
usług portowych: pilotaż, holowanie i  pomoc holownicza, zaopatrzenie, uzupełnianie paliwa 
i wody, odbiór odpadów i  utylizację odpadów balastowych, usługi kapitanatu portu, pomoc 
nawigacyjną, usługi naprawcze w  przypadku nagłych awarii, kotwiczenie, cumowanie i  usługi 
związane z cumowaniem, nabrzeżu niezbędne do funkcjonowani a statku, włączając w  to usługi 
komunikacyjne, dostawę wody i  energii elektrycznej;  
(c) zezwalanie podmiotom drugiej Strony świadczącym usługi międzynarodowego transportu 
morskiego, pod warunkiem uzyskania zezwolenia wydanego przez właściwy organ, 
w stosownych  przypadkach, na zmianę lokalizacji posiadanych lub dzierżawionych pustych 
kontenerów, które nie są przewożone jako ładunek za opłatą, między portami Zjednoczonego 
Królestwa lub między portami państwa członkowskiego; oraz  
(d) zezwalanie podmiotom drugiej Stron y świadczącym usługi międzynarodowego transportu 
morskiego na świadczenie usług dowozowych między portami Zjednoczonego Królestwa lub 
między portami państwa członkowskiego, pod warunkiem uzyskania zezwolenia właściwego 
organu, w  stosownych przypadkach.  
2. Stosując zasady określone w  ust. 1, Strony:  
(a) nie wprowadzają uzgodnienia dotyczącego dzielenia ładunku w  przyszłych umowach 
z państwami trzecimi dotyczącymi usług międzynarodowego transportu morskiego, w  tym 
handlu towarami masowymi w  postaci płynnej i  stałej oraz  ładunków przewożonych 
liniowcami, a  także nie kończą w  rozsądnym terminie obowiązywania takich uzgodnień 
w przypadkach, gdy zostały one zawarte we wcześniej podpisanych umowach;  
(b) nie wprowadzają ani nie utrzymują środka, który wymaga, aby cały ładunek  międzynarodowy 
lub jego część przewożono wyłącznie statkami zarejestrowanymi na terytorium danej Strony 
lub należącymi do obywateli danej Strony lub przez nich kontrolowanymi;  
(c) znoszą wszelkie jednostronne środki lub przeszkody administracyjne, techniczne i inne, 
mogące stanowić ukryte ograniczenie lub mieć dyskryminujący skutek w  stosunku do 
 
135 
 swobodnego świadczenia usług międzynarodowego transportu morskiego, i  nie wprowadzają 
nowych środków ani przeszkód tego rodzaju; oraz  
(d) nie uniemożliwiają podmiotom drug iej Strony świadczącym usługi międzynarodowego 
transportu morskiego bezpośredniego zawierania z  innymi podmiotami świadczącymi usługi 
transportowe umów odnoszących się do transportu „od drzwi do drzwi” lub transportu 
multimodalnego.  
Sekcja 7: Usługi prawne  
Artykuł SERVIN.5.47: Zakres  
1. Niniejsza sekcja ma zastosowanie do środków Strony, które mają wpływ na świadczenie 
wyznaczonych usług prawnych w  uzupełnieniu do rozdziałów 1, 2, 3, i  4 niniejszego tytułu oraz 
sekcji  1 i 2 niniejszego rozdziału.  
2. Żadne z  posta nowień niniejszej sekcji nie wpływa na prawo Strony do regulowania 
i nadzorowania świadczenia wyznaczonych usług prawnych na jej terytorium w  sposób 
niedyskryminujący.  
Artykuł SERVIN.5.48: Definicje  
Do celów niniejszej sekcji:  
a) „wyznaczone usługi prawne”  oznaczają usługi prawne dotyczące prawa jurysdykcji krajowej 
i międzynarodowego prawa  publicznego, z  wykluczeniem prawa Unii Europejskiej;  
b) „jurysdykcja krajowa” oznacza jurysdykcję (lub część jurysdykcji) państwa członkowskiego lub 
Zjednoczonego Królestwa, w  której prawnik uzyskał tytuł zawodowy jurysdykcji krajowej lub, 
w przypadku prawnika, który uzyskał tytuł zawodowy jurysdykcji krajowej w  więcej niż jednej 
jurysdykcji, którąkolwiek z  tych jurysdykcji;   
c) „prawo jurysdykcji krajowej” oznacza prawo jurysdykcji krajowej danego prawnika31;  
d) „tytuł zawodowy jurysdykcji krajowej” oznacza:  
(i) w odniesieniu do prawnika Unii – tytuł zawodowy nabywany w  państwie członkowskim, 
Unii upoważniający do świadczenia usług prawnych w  tym państwie członkowsk im; lub  
(ii) w odniesieniu do prawnika Zjednoczonego Królestwa – tytuł adwokata lub radcy prawnego 
upoważniający do świadczenia usług prawnych w  jakiejkolwiek części jurysdykcji 
Zjednoczonego Królestwa;  
e) „prawnik” oznacza:  
(i) osobę fizyczną z  Unii, upo ważnioną w  państwie członkowskim do świadczenia usług 
prawnych na podstawie tytułu zawodowego jurysdykcji krajowej; lub  
(ii) osobę fizyczną ze Zjednoczonego Królestwa upoważnioną w  jakiejkolwiek części jurysdykcji 
Zjednoczonego Królestwa do świadczenia usł ug prawnych na podstawie tytułu 
zawodowego jurysdykcji krajowej;  
f) „prawnik drugiej Strony” oznacza:  
(i) gdy „drugą Stronę” stanowi Unia – prawnika, o  którym mowa w  lit. e) ppkt  (i); lub 
                                                            
31Dla większej pewności należy wyjaśnić, że do celów niniejszego tytułu prawo Unii Europejskiej jest 
częścią prawa jurysdykcji krajowej prawników, określon ych w art. SERVIN.5.48 [Definicje] lit. e) ppkt 
(i). 
 
136 
 (ii) gdy „drugą Stronę” stanowi Zjednoczone Królestwo – prawnika, o  którym mowa w  lit. e) 
ppkt  (ii); oraz  
g) „usługi prawne” oznaczają następujące usługi:  
(i) usługi w  zakresie doradztwa prawnego; oraz  
(ii) usługi arbitrażu prawnego, postępowania pojednawczego i mediacji (z wyłączeniem 
takich usług świadczonych przez osoby fizyczne zgodnie z art. SERVIN 4.1 [Zakres i 
definicje]32. 
Zakres pojęcia „usługi prawne” nie obejmuje przedstawicielstwa prawnego przed placówkami 
administracyjnymi, sądami i  innymi właściwie ustanowionymi oficjalnymi sądami danej 
Strony, usług w  zakresie doradztwa prawnego oraz w zakresie zezwoleń, dokumentacji 
i świadectw prawnych, świadczonych przez przedstawicieli zawodów prawniczych pełniących 
funkcje publiczne w  organach wymiaru sprawiedliwości, takich jak notariusze, komornicy 
sądowi lub inni u rzędnicy państwowi, a  także usług świadczonych przez komorników 
sądowych wyznaczonych urzędowym aktem rządu.  
Artykuł SERVIN.5.49: Zobowiązania  
1.  Strona zezwala prawnikowi drugiej Strony na świadczenie na jej terytorium wskazanych 
usług prawnych na podsta wie tytułu zawodowego jurysdykcji krajowej tego prawnika zgodnie z art. 
SERVIN 2.2 [Dostęp do rynku], SERVIN 2.3 [Traktowanie narodowe], SERVIN 3.2 [Dostęp do rynku], 
SERVIN 3.4 [Traktowanie narodowe] i SERVIN 4.4. [Usługodawcy umowni i  osoby wykonujące wo lny 
zawód].  
2.  Jeżeli Strona (jurysdykcja państwa przyjmującego) wymaga od prawnika drugiej Strony 
rejestracji na jej terytorium jako warunku świadczenia wyznaczonych usług prawnych zgodnie 
z ust. 1, wymogi i  proces takiej rejestracji nie mogą:  
(a) być mniej korzystne niż te, które stosuje się do osoby fizycznej z  państwa trzeciego 
świadczącej usługi prawne zgodnie z  prawem państwa trzeciego lub międzynarodowego 
prawa publicznego na podstawie  tytułu zawodowego tej osoby z  państwa trzeciego 
obowiązującego na te rytorium jurysdykcji państwa przyjmującego; oraz  
(b) stanowić jakiegokolwiek wymogu przekwalifikowania się lub przyjęcia do  zawodu 
prawniczego jurysdykcji państwa przyjmującego lub być równoważne z  takim wymogiem.  
3.  Ustęp  4 ma zastosowanie do świadczenia wyz naczonych usług prawnych na podstawie ust.  1 
poprzez zakładanie przedsiębiorstw.  
4.  Strona zezwala osobie prawnej z  terytorium drugiej Strony na ustanowienie na swoim 
terytorium oddziału świadczącego wyznaczone usługi prawne33 na podstawie ust.  1, zgodnie 
                                                            
32 Pojęcie „usługi prawnicze w  zakresie arbitrażu, postępowania pojednawczego i  mediacji” oznacza 
przygotowanie dokumentów do przedłożenia arbitrowi, rozjemcy lub mediatorowi oraz 
przygotowanie do stawien ia się i  stawienie się przed tymi osobami w  przypadku jakiegokolwiek 
sporu wymagającego zastosowania prawa i  dokonania jego wykładni.  Nie obejmują usług w  zakresie 
arbitrażu, postępowania pojednawczego i  mediacji w  sporach niedotyczących stosowania i  wykła dni prawa, 
które wchodzą w  zakres usług związanych z  usługami konsultacyjnymi w  zakresie zarządzania. Nie obejmują 
również działania w  charakterze arbitra, rozjemcy lub mediatora. Jako podkategoria usługi w  zakresie 
międzynarodowego arbitrażu prawnego, pos tępowania pojednawczego lub mediacji oznaczają te same usługi, 
w przypadku gdy w  sporze uczestniczą strony z  co najmniej dwóch państw.  
 
137 
 z warunkami określonymi w  rozdziale  2 [Liberalizacja inwestycji] niniejszego tytułu i  z ich 
zastrzeżeniem. Pozostaje to bez uszczerbku dla wymogu, aby określony odsetek udziałowców, 
właścicieli, partnerów lub dyrektorów osoby prawnej posiadał określone kwa lifikacje zawodowe lub 
wykonywał określony zawód, np. zawód prawnika lub księgowego.  
Artykuł SERVIN.5.50: Środki niespełniające wymogów  
1. Art. 5.49 [Zobowiązania] nie ma zastosowania do:  
a) wszelkich istniejących środków  Strony niespełniających wymogów na poziomie:  
(i) w odniesieniu do Unii:  
A) Unii, zgodnie z wykazem Unii w załączniku SERVIN -1 [Obowiązujące środki];  
B) władz centralnych państwa członkowskiego, zgodnie z wykazem Unii w załączniku 
SERVIN -1 [Obowiązujące środki];  
C)  władz regionalnych pań stwa członkowskiego, zgodnie z wykazem Unii w załączniku 
SERVIN -1 [Obowiązujące środki]; lub  
D) władz lokalnych, innych niż wskazanych w lit.  C); oraz  
(ii) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa:  
A) władz centralnych, zgodnie z wykazem Zjednoczonego Król estwa w załączniku SERVIN -1 
[Obowiązujące środki];  
B) władz regionalnych, zgodnie z wykazem Zjednoczonego Królestwa w załączniku SERVIN -
1 [Obowiązujące środki]; lub  
C) władz lokalnych;  
b) dalszego stosowania lub szybkiego przedłużenia obowiązywania wszelki ch środków 
niespełniających wymogów, o  których mowa w  lit. a), lub  
c) zmiany środka niespełniającego wymogów, o  których mowa w  lit. a) i b), w  zakresie, w  jakim 
nie zmniejsza to jego zgodności z  art. SERVIN.5.49 [Zobowiązania] w  brzmieniu obowiązującym 
bezpośrednio przed tą zmianą.  
2.  Artykuł SERVIN 5.49 [Zobowiązania] nie ma zastosowania do środków Strony zgodnych z 
zastrzeżeniami, warunkami lub kwalifikacjami określonymi w odniesieniu do sektora, podsektora lub 
działalności wymienionych w załączniku SERVIN -2 [Przyszłe środki].  
3.  Niniejszą sekcję stosuje się bez uszczerbku dla załącznika SERVIN -4 [Usługodawcy umowni i 
osoby wykonujące wolne zawód].   
 
TYTUŁ  III: HANDEL CY FROWY  
Rozdział  1: Postanowienia ogólne  
                                                                                                                                                                                         
33Dla większej pewności należy wyjaśnić, że do celów niniejszego ustępu „wyznaczone usługi 
prawne” oznaczają, w odniesieni u do usług świadczonych w Unii, usługi prawne w związku z prawem 
Zjednoczonego Królestwa lub dowolnej jego części oraz z prawem międzynarodowym (z 
wyłączeniem prawa Unii), a w odniesieniu do usług świadczonych w Zjednoczonym Królestwie – 
usługi prawne w zw iązku z prawem państwa członkowskim (w tym prawa unii) oraz z 
międzynarodowym prawem publicznym (z wyłączeniem prawa Unii).  
 
138 
 Artykuł DIGIT.1 Cel  
Celem tego tytułu jest  ułatwienie handlu cyfrowego, wyeliminowanie nieuzasadnionych barier 
w handlu, które można usunąć, wykorzystując środki elektroniczne, oraz zapewnienie otwartego, 
bezpiecznego i  godnego zaufania środowiska internetowego dla przedsiębiorstw i  klientów.  
Arty kuł DIGIT.2 Zakres  
1. Tytuł ten ma zastosowanie do środków Strony wpływających na handel możliwy za pomocą 
środków elektronicznych.  
2. Niniejszy tytuł ten nie ma zastosowania do usług audiowizualnych.  
Artykuł DIGIT.3 Prawo do wprowadzania regulacji  
Strony  potwierdzają prawo do wprowadzania regulacji na swoich terytoriach w  celu osiągnięcia 
uzasadnionych celów polityki, takich jak ochrona zdrowia publicznego, usługi społeczne, edukacja 
publiczna, bezpieczeństwo, środowisko, w  tym zmiana klimatu, moralność p ubliczna, ochrona 
socjalna lub ochrona konsumentów, prywatność i  ochrona danych lub promowanie i  ochrona 
różnorodności kulturowej.  
Artykuł DIGIT.4 Wyjątki  
Dla większej pewności należy wyjaśnić, że żadne z  postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia 
Stronom przyjmowania lub utrzymywania środków zgodnie z  art. EXC.1 [Wyjątki o  charakterze 
ogólnym], art.  EXC.4 [Wyjątki dotyczące bezpieczeństwa] i  art. SERVIN.5.39 [Wyłączenie ze względów 
ostrożnościowych] ze względów interesu publicznego określonych w  tym a rtykule.  
Artykuł DIGIT.5 Definicje  
1. Definicje zawarte w art. SERVIN.1.2 [Definicje] tytułu II [Usługi i inwestycje] niniejszego 
działu mają zastosowanie do niniejszego tytułu.  
2. Na użytek niniejszego tytułu:  
(a) „konsument” oznacza każdą osobę fizyczną korzystaj ącą z publicznych usług 
telekomunikacyjnych do celów innych niż działalność zawodowa;  
(b) „bezpośrednia komunikacja marketingowa” oznacza każdą formę reklamy handlowej, która 
służy przekazywaniu przez osobę fizyczną lub prawną wiadomości marketingowych 
bezpoś rednio do użytkownika poprzez publiczne usługi telekomunikacyjne i  obejmuje 
wiadomości co najmniej w  formie elektronicznej oraz wiadomości tekstowe i  multimedialne 
(SMS i  MMS);  
(c) „uwierzytelnianie elektroniczne” oznacza proces elektroniczny, który umożliwia  
potwierdzenie:  
(i) identyfikacji elektronicznej osoby fizycznej lub prawnej, lub  
(ii) pochodzenie i  integralność danych zawartych w  formie elektronicznej;  
 
139 
 (d) „usługa rejestrowanego doręczenia elektronicznego” oznacza usługę umożliwiającą przesłanie 
danych między osobami trzecimi drogą elektroniczną i  zapewniającą dowody związane 
z posługiwaniem się przesyłanymi danymi, w  tym dowód wysłania i  otrzymania danych, oraz 
chroniącą przesyłane dane przed ryzykiem utraty, kradzieży, uszkodzenia lub jakiejkolwiek 
nieupoważn ionej zmiany;  
(e) „pieczęć elektroniczna” oznacza dane w  formie elektronicznej wykorzystywane przez osobę 
prawną, które są dołączone do innych danych w  formie elektronicznej lub logicznie z  nimi 
powiązane w  celu zapewnienia ich pochodzenia i  integralności;  
(f) „podpis elektroniczny” oznacza dane w  formie elektronicznej, dołączone do innych danych 
w formie elektronicznej lub logicznie z  nimi powiązane, które:  
(i) są wykorzystywane przez osobę fizyczną w  celu uzgadniania danych w  formie 
elektronicznej, do których się o dnoszą, oraz  
(ii) są powiązane z danymi w  formie elektronicznej, do których się odnoszą, w  taki sposób, 
że wszelkie późniejsze zmiany danych są wykrywalne;  
(g) „elektroniczny znacznik czasu” oznacza dane w  postaci elektronicznej, które wiążą inne dane 
w postaci e lektronicznej z  określonym czasem, stanowiąc dowód na to, że te inne dane istniały 
w danym czasie;  
(h) „usługa zaufania” oznacza usługę elektroniczną, na którą składa się:  
(i) tworzenie, weryfikacja i  walidacja podpisów elektronicznych, pieczęci elektronicznych 
lub elektronicznych znaczników czasu, usług rejestrowanego doręczenia 
elektronicznego oraz certyfikatów powiązanych z  tymi usługami;  
(ii) tworzenie, weryfikacja i  walidacja certyfikatów uwierzytelniania witryn internetowych 
lub  
(iii) konserwacja elektronicznych podpi sów, pieczęci lub certyfikatów powiązanych z  tymi 
usługami;  
(i) „dane publiczne” oznaczają dane będące własnością lub znajdujące się w  posiadaniu instytucji 
rządowych dowolnego szczebla oraz organów pozarządowych uczestniczących w  sprawowaniu 
władzy powierzon ej im przez instytucję rządową dowolnego szczebla;  
(j) „publiczna usługa telekomunikacyjna” oznacza każdą usługę telekomunikacyjną oferowaną 
ogółowi społeczeństwa;  
(k) „użytkownik” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną korzystającą z publicznych usług 
telekomuni kacyjnych.  
Rozdział  2: Przepływ danych i  ochrona danych osobowych  
Artykuł DIGIT.6 Transgraniczny przepływ danych  
1. Strony są zobowiązane do zapewnienia transgranicznego przepływu danych, aby ułatwić 
handel w  gospodarce cyfrowej. W  tym celu Strona nie może o graniczać transgranicznego przepływu 
danych między Stronami przez:  
 
140 
 (a) wymóg korzystania z  systemów obliczeniowych lub elementów sieci na terytorium Strony 
w celu przetwarzania, w  tym poprzez narzucenie korzystania z  systemów obliczeniowych lub 
elementów sieci , które są certyfikowane lub zatwierdzone na terytorium Strony;  
(b) wymóg lokalizacji danych na terytorium Strony na potrzeby ich przechowywania lub 
przetwarzania;  
(c) zakaz przechowywania lub przetwarzania danych na terytorium drugiej Strony; lub  
(d) uzależnienie transgranicznego przekazywania danych od korzystania z  systemów 
obliczeniowych lub elementów sieci na terytorium Stron lub od wymogów dotyczących 
lokalizacji na terytorium Stron.  
2. Strony na bieżąco dokonują przeglądu wykonania niniejszego postanowienia i  oceniają jego 
funkcjonowanie w  ciągu trzech lat od dnia wejścia w  życie niniejszej Umowy. Strona może w  każdej 
chwili zaproponować drugiej Stronie dokonanie przeglądu wykazu ograniczeń wymienionych 
w ust. 1. Wniosek taki zostaje rozpatrzony życzliwie.  
Artyku ł DIGIT.7 Ochrona danych osobowych i  prywatności  
1. Każda ze Stron uznaje, że osoby fizyczne mają prawo do ochrony danych osobowych 
i prywatności, oraz że zapewnienie wysokich standardów w  tym zakresie przyczynia się do wzrostu 
zaufania do gospodarki cyfrowej  oraz do rozwoju handlu.  
2. Żadne z  postanowień niniejszej Umowy nie uniemożliwia Stronie przyjęcia lub utrzymania 
środków ochrony danych osobowych i  prywatności, w  tym w  odniesieniu do transgranicznego 
przekazywania danych, pod warunkiem że prawo Strony prze widuje instrumenty umożliwiające 
przekazywanie danych na warunkach ogólnego zastosowania34 w celu ochrony przekazywanych 
danych.  
3. Każda ze Stron informuje drugą Stronę o  jakichkolwiek środkach wymienionych w  ust. 2, 
które przyjmuje lub utrzymuje.  
Rozdział  3: Przepisy szczegółowe  
Artykuł DIGIT.8 Opłaty celne od transmisji elektronicznych  
1. Transmisje elektroniczne uznaje się za świadczenie usługi w rozumieniu tytułu II [Usługi i 
inwestycje] niniejszego działu.  
2. Strony nie nakładają opłat celnych od transmisji el ektronicznych.  
Artykuł DIGIT.9 Brak uprzedniego zezwolenia  
1. Strona nie wymaga uprzedniego zezwolenia na świadczenie usługi drogą elektroniczną 
wyłącznie ze względu na fakt, że usługa jest świadczona przez internet, oraz nie przyjmuje ani nie 
utrzymuje żadny ch innych wymogów mających równoważny skutek.  
                                                            
34  Dla większej przejrzystości należy wyjaśnić, że „warunki ogólnego zastosowania” odnoszą się do 
warunków sformułowanych w  sposób o biektywny i  mających zastosowanie horyzontalne do 
nieokreślonej liczby przedsiębiorców, a  zatem obejmują różne sytuacje i  przypadki.  
 
141 
 Usługa jest świadczona przez internet, jeżeli jest dostarczana za pomocą środków elektronicznych 
i bez jednoczesnej obecności stron.  
2. Ust. 1 nie ma zastosowania do usług telekomunikacyjnych, usług nadawczych, u sług 
w zakresie gier hazardowych, usług w  zakresie reprezentacji prawnej ani usług notariuszy lub 
przedstawicieli równoważnych zawodów w  zakresie, w  jakim mają one bezpośredni i  szczególny 
związek z wykonywaniem władzy publicznej.  
Artykuł DIGIT.10: Zawiera nie umów drogą elektroniczną  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby umowy mogły być zawierane drogą elektroniczną, a jej prawo 
nie stwarzało przeszkód dla korzystania z umów zawieranych drogą elektroniczną ani nie prowadziło 
do pozbawienia tych umów skutków prawnych  i ważności wyłącznie na podstawie faktu, że zostały 
zawarte drogą elektroniczną.  
2. Ust. 1 nie ma zastosowania do:  
(a) usług nadawczych;  
(b) usług w  zakresie gier hazardowych;  
(c) usług w  zakresie reprezentacji prawnej;  
(d) usług notariuszy lub usług świadczonych przez przedstawicieli równoważnych zawodów 
w zakresie, w  jakim mają one bezpośredni i  szczególny związek z wykonywaniem władzy 
publicznej;  
(e) umów, które wymagają poświadczenia osobistego;  
(f) umów ustanawiających lub przenoszących prawa do nieruchomości;  
(g) umów, dla któ rych prawo wymaga czynności sądów, władz publicznych lub zawodów 
związanych z wykonywaniem władzy publicznej;  
(h) umów poręczenia, dodatkowych zabezpieczeń zawieranych przez osoby, w  przypadku których 
działania te nie mieszczą się w  ramach ich działalności zaw odowej lub handlowej lub  
(i) umów podlegających prawu rodzinnemu lub prawu spadkowemu.  
Artykuł DIGIT.11 Uwierzytelnianie elektroniczne i  usługi zaufania  
1. Strona nie kwestionuje skutków prawnych ani dopuszczalności jako dowodu 
w postępowaniu sądowym dokumentu el ektronicznego, podpisu elektronicznego, pieczęci 
elektronicznej lub elektronicznego znacznika czasu lub danych wysłanych i  otrzymanych za pomocą 
usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego wyłącznie na tej podstawie, że ma on formę 
elektroniczną.  
2. Strona nie przyjmuje ani nie utrzymuje środków, które:  
(a) zakazywałyby stronom transakcji elektronicznej określenia wzajemnie odpowiednich metod 
uwierzytelniania elektronicznego w odniesieniu do ich transakcji; lub  
 
142 
 (b) uniemożliwiają stronom transakcji elektronicznej  przedstawienie organom sądowym 
i administracyjnym dowodów na to, że korzystanie z  uwierzytelniania elektronicznego lub 
usługi zaufania w  tej transakcji jest zgodne z  obowiązującymi wymogami prawnymi.  
3. Niezależnie od ust.  2 Strona może wymagać, aby w  odnies ieniu do określonej kategorii 
transakcji metoda uwierzytelniania elektronicznego lub usługi zaufania była certyfikowana przez 
organ akredytowany zgodnie z jej prawem lub spełniała określone standardy wykonania, które są 
obiektywne, przejrzyste i  niedyskrym inujące oraz odnoszą się wyłącznie do szczególnych cech danej 
kategorii transakcji.  
Artykuł DIGIT.12: Przeniesienie lub udostępnienie kodu źródłowego  
1. Strona nie wymaga przeniesienia lub udostępnienia kodu źródłowego oprogramowania 
będącego własnością osob y fizycznej lub prawnej drugiej Strony.  
2. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że:  
(a) wyjątki o  charakterze ogólnym, wyjątki dotyczące bezpieczeństwa i  wyłączenie ze względów 
ostrożnościowych, o  których mowa w  art. DIGIT.4 [Wyjątki], mają zastosowanie do śro dków 
Strony wprowadzonych lub utrzymanych w  mocy w  kontekście procedury certyfikacji oraz  
(b) ust. 1 nie ma zastosowania do dobrowolnego przekazywania lub udostępniania kodu 
źródłowego na zasadach handlowych przez osobę fizyczną lub prawną pochodzącą z 
terytor ium drugiej Strony, na przykład w  ramach transakcji zamówienia publicznego lub 
umowy będącej przedmiotem negocjacji.  
3. Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie wpływa na:  
(a) wymóg sądu lub sądu administracyjnego lub wymóg urzędu ds. konkurencji na podstawie  
prawa konkurencji Strony mający na celu zapobieżenie ograniczeniu lub zakłóceniu 
konkurencji lub zaradzenie takiemu ograniczeniu lub zakłóceniu;  
(b) wymóg organu regulacyjnego na podstawie przepisów ustawowych lub wykonawczych Strony 
dotyczący ochrony bezpiec zeństwa publicznego w  odniesieniu do użytkowników  online, 
z zastrzeżeniem zabezpieczeń przed nieuprawnionym ujawnieniem;  
(c) ochronę i  egzekwowanie praw własności intelektualnej oraz  
(d) prawo Strony do wprowadzenia środków zgodnie z art. III GPA włączonego do art . PPROC.2 
[Włączenie niektórych postanowień GPA i zamówień objętych niniejszą Umową] tytułu VI 
[Zamówienia publiczne] niniejszego działu.  
Artykuł DIGIT.13 Zaufanie konsumentów w  internecie  
1. Uznając znaczenie zwiększenia zaufania konsumentów do handlu cyfrow ego, każda ze Stron 
przyjmuje lub utrzymuje środki w  celu zapewnienia rzeczywistej ochrony konsumentów 
uczestniczących w  transakcjach handlu elektronicznego, w  tym między innymi środki, które:  
(a) delegalizują oszukańcze i  wprowadzające w  błąd praktyki handlow e; 
 
143 
 (b) wymagają od dostawców towarów i  usług działania w  dobrej wierze oraz stosowania 
uczciwych praktyk handlowych, między innymi poprzez zakaz nakładania na konsumentów 
opłat za niezamówione towary i  usługi;  
(c) wymagają od dostawców towarów lub usług, aby przek azywali konsumentom jasne i  dokładne 
informacje, w  tym – w przypadku gdy działają oni za pośrednictwem usługodawców będących 
pośrednikami – dotyczące ich tożsamości i  danych kontaktowych, danej transakcji, w  tym 
głównych cech towarów lub usług oraz pełnej ich ceny, z uwzględnieniem wszystkich mających 
zastosowanie opłat, a także obowiązujących praw konsumenta (w przypadku usługodawców 
będących pośrednikami dotyczy to również umożliwienia dostarczania takich informacji przez 
dostawcę towarów lub usług) oraz  
(d) zapewniają konsumentom dostęp do środków odwoławczych w  przypadku naruszenia ich 
praw, w  tym prawo do środków odwoławczych, jeżeli za towary lub usługi zapłacono i  nie 
zostały one dostarczone zgodnie z ustaleniami.  
2. Strony uznają znaczenie powierzenia swoim  agencjom ochrony konsumentów lub innym 
właściwym organom odpowiednich uprawnień w  zakresie egzekwowania prawa oraz znaczenie 
współpracy między tymi agencjami w  celu ochrony konsumentów i  zwiększenia ich zaufania 
w internecie.  
Artykuł DIGIT.14 Niezamówione  materiały do celów bezpośredniej komunikacji marketingowej  
1.  Każda ze Stron zapewnia skuteczną ochronę użytkowników przed niezamówionymi 
materiałami do celów bezpośredniej komunikacji marketingowej.  
2.  Każda ze Stron zapewnia, aby materiały do celów be zpośredniej komunikacji marketingowej 
nie były wysyłane do użytkowników będących osobami fizycznymi, chyba że wyrazili oni zgodę 
zgodnie z przepisami każdej ze Stron na otrzymywanie takich materiałów.  
3.  Niezależnie od ust.  2 Strona zezwala osobom fizyczn ym lub prawnym, które na mocy 
warunków określonych w  prawie tej Strony zgromadziły dane kontaktowe użytkownika w  związku 
z dostawą towarów lub świadczeniem usług, na wysyłanie do tego użytkownika materiałów do celów 
bezpośredniej komunikacji marketingowej dotyczących ich własnych towarów lub usług o  podobnym 
charakterze.  
4.  Każda ze Stron zapewnia, aby materiały do celów bezpośredniej komunikacji marketingowej 
były wyraźnie rozpoznawalne jako takie, jednoznacznie informowały o  tym, w  czyim imieniu są 
przek azywane i  zawierały niezbędne informacje umożliwiające użytkownikom bezpłatne 
i natychmiastowe zażądanie zaprzestania ich przekazywania.  
5.  Każda ze Stron zapewnia użytkownikom dostęp do środków odwoławczych w  stosunku do 
dostawców materiałów do celów mar ketingu bezpośredniego, którzy nie przestrzegają środków 
przyjętych lub utrzymywanych zgodnie z ust.  1-4. 
Artykuł DIGIT.15 Otwarte dane publiczne  
1. Strony uznają, że ułatwienie publicznego dostępu do danych publicznych i  ich 
wykorzystywania przyczynia się do  stymulowania rozwoju gospodarczego i  społecznego, 
konkurencyjności, wydajności i  innowacji.  
 
144 
 2. Jeżeli Strona podejmuje decyzję o  publicznym udostępnieniu danych publicznych, dokłada 
starań, aby zapewnić, w  zakresie, w  jakim jest to możliwe, że dane te:  
(a) są w  formacie umożliwiającym ich łatwe wyszukiwanie, pozyskiwanie, wykorzystywanie, 
ponowne wykorzystywanie i  redystrybucję;  
(b) są w formacie nadającym się do przetwarzania automatycznego i  zorientowanym 
przestrzennie;  
(c) zawierają metadane opisowe, które są tak standardowe, jak to tylko możliwe;  
(d) są udostępniane za pośrednictwem niezawodnych, przyjaznych dla użytkownika i  bezpłatnie 
dostępnych interfejsów programowania aplikacji;  
(e) są regularnie aktualizowane;  
(f) nie są objęte warunkami użytkowania, które są dyskryminu jące lub niepotrzebnie ograniczają 
ponowne wykorzystywanie; oraz  
(g) są udostępniane do ponownego wykorzystywania w  pełnej zgodności z  odpowiednimi 
przepisami obu Stron w  zakresie ochrony danych osobowych.  
3. Strony dążą do współpracy w  celu określenia, w  jaki sp osób każda ze Stron może rozszerzyć 
dostęp do danych publicznych udostępnianych przez nią publicznie i  wykorzystywanie tych danych, 
aby zwiększyć i  stworzyć możliwości biznesowe wykraczające poza wykorzystywanie tych danych 
przez sektor publiczny.  
Artykuł DIGIT.16 Współpraca w  kwestiach regulacyjnych w  odniesieniu do handlu cyfrowego  
1. Strony prowadzą wymianę informacji na temat kwestii regulacyjnych w  kontekście handlu 
cyfrowego, które dotyczą następujących kwestii:  
(a) uznawania i  ułatwiania świadczenia interop eracyjnych usług zaufania i  uwierzytelniania 
elektronicznego;  
(b) traktowania bezpośredniej komunikacji marketingowej;  
(c) ochrony konsumentów; oraz  
(d) wszelkich innych kwestii istotnych dla rozwoju handlu cyfrowego, w  tym powstających 
technologii.  
2. Ust. 1 nie ma zast osowania do zasad i  zabezpieczeń Strony dotyczących ochrony danych 
osobowych i  prywatności, w  tym dotyczących transgranicznego przekazywania danych osobowych.  
Artykuł  DIGIT.17  – Zrozumienie usług informatycznych  
1. Strony zgadzają się, że dla celów liberalizacji handlu usługami i  inwestycji zgodnie z  tytułem  II 
[Usługi i  inwestycje] niniejszego działu, następujące usługi uznaje się za usługi informatyczne i usługi 
powiązane, niezależnie od tego, czy są świadczone za pośrednictwem sieci, w  tym internetu:  
(a) doradztwo, dostosowanie, strategię, analizę, planowanie, specyfikację, projektowanie, 
opracowanie, instalację, wdrożenie, integrowanie, testowanie, usuwanie błędów, 
 
145 
 aktualizowanie, wsparcie, pomoc techniczną lub zarzą dzanie komputerami bądź systemami 
komputerowymi;  
(b) oprogramowanie określone jako zestaw instrukcji wymaganych do pracy i  komunikacji 
komputerów (zewnętrznej i  wewnętrznej), jak również doradztwo, strategię, analizę, 
planowanie, specyfikację, projektowanie, o pracowanie, instalację, wdrożenie, integrowanie, 
testowanie, usuwanie błędów, aktualizowanie, dostosowanie, konserwację, wsparcie, pomoc 
techniczną, zarządzanie oprogramowaniem lub jego użytkowanie;  
(c) przetwarzanie danych, przechowywanie danych, hosting dany ch lub usługi w  zakresie baz 
danych;  
(d) usługi konserwacji i  naprawy maszyn biurowych oraz sprzętu, w  tym komputerów; oraz  
(e) usługi w  zakresie szkolenia pracowników klienta, związane z  oprogramowaniem, komputerami 
lub systemami komputerowymi, gdzie indziej niesklasyfikowane.  
Dla większej pewności należy wyjaśnić, że usługi udostępniane za pośrednictwem komputera i  usługi 
powiązane, inne niż wymienione w  ust. 1, same w  sobie nie są uznawane za usługi informatyczne 
i usługi powiązane.  
 
TYTUŁ  IV: PRZEPŁYWY KAPI TAŁU, PŁATNOŚCI, TRA NSFERY I  TYMCZASOWE ŚRODKI OCHRONNE  
Artykuł CAP.1: Cele  
Celem niniejszego tytułu jest umożliwienie swobodnego przepływu kapitału i  płatności związanych z 
transakcjami zliberalizowanymi na mocy niniejszej Umowy.  
Artykuł CAP.2: Rachunek b ieżący  
Każda ze Stron zezwala, w  walucie w  pełni wymienialnej i  zgodnie z  Umową o  Międzynarodowym 
Funduszu Walutowym, na dokonywanie wszelkich płatności i  transferów w  odniesieniu do transakcji 
na rachunku bieżącym bilansu płatniczego, które wchodzą w  zakres niniejszej Umowy.  
Artykuł CAP.3: Przepływy kapitału  
1. Każda ze Stron zezwala, w  odniesieniu do transakcji na rachunku kapitałowym i  finansowym 
bilansu płatniczego, na swobodny przepływ kapitału do celów liberalizacji inwestycji i  innych 
transakcji pr zewidzianych w  tytule  II [Usługi i  inwestycje] niniejszego działu.  
2. Strony konsultują się wzajemnie w  ramach Specjalnego Komitetu Handlowego ds.  Usług, 
Inwestycji i  Handlu Cyfrowego, aby ułatwić przepływ kapitału między nimi w  celu wspierania handlu 
i inwestycji.  
Artykuł CAP.4: Środki wpływające na przepływ kapitału, płatności lub transfery  
1. Artykułów CAP.2 [Rachunek bieżący] i  CAP.3 [Przepływy kapitału] nie można interpretować 
jako uniemożliwiających Stronie stosowanie jej przepisów ustawowych i  wykonawcz ych dotyczących:  
(a) upadłości , niewypłacalności  lub ochrony praw kredytodawców ; 
 
146 
 (b) emisji, obrotu lub dokonywania transakcji na papierach wartościowych lub kontraktach 
terminowych typu future, opcjach i  innych instrumentach finansowych;  
(c) sprawozdawczości finansowej lub prowadzenia rejestrów dotyczących przepływu kapitału, 
płatności lub transferów, jeżeli jest to konieczne w  celu wsparcia organów ścigania lub 
finansowych organów regulacyjnych;  
(d) czynów zabronionych,  oszukańczych praktyk lub nadużyć;  
(e) zapewnien ia zgodności z  nakazami lub wyrokami wydanymi w  postępowaniach sądowych lub 
administracyjnych lub  
(f) zabezpieczenia społecznego , publicznych systemów emerytalnych lub obowiązkowych 
programów oszczędnościowych.  
2. Przepisy ustawowe i  wykonawcze, o  których mowa w  ustępie 1, nie mogą być stosowane 
w sposób arbitralny lub dyskryminacyjny ani stanowić ukrytego ograniczenia w  przepływie kapitału, 
płatnościach lub  transferach.  
Artykuł CAP.5: Tymczasowe środki ochronne  
1. W wyjątkowych okolicznościach poważnych trudności w  funkcjonowaniu unii gospodarczej 
i walutowej Unii lub groźby ich wystąpienia Unia może przyjąć lub utrzymać środki ochronne 
w odniesieniu do przepływu kapitału, płatności lub transferów przez okres nieprzekraczający sześciu 
miesięcy.  
2. Środki, o  których mowa w  ust. 1, są ograniczone do absolutnie niezbędnego zakresu.  
Artykuł CAP.6: Ograniczenia w  przypadku trudności związanych z bilansem płatniczym i  finansami 
zagranicznymi  
1. Jeżeli Strona doświadczy poważnych trudności w  zakresie bilansu płatniczego lub fi nansów 
zagranicznych lub zaistnieje groźba ich wystąpienia, może ona przyjąć lub utrzymać środki 
ograniczające w  odniesieniu do przepływu kapitału, płatności lub transferów35.  
2. Środki, o  których mowa w  ust. 1: 
(a) są zgodne z Umową o  Międzynarodowym Funduszu Walutowym;  
(b) nie wykraczają poza zakres niezbędny do zaradzenia okolicznościom opisanym w  ust. 1; 
(c) mają charakter tymczasowy i  są stopniowo wycofywane w  miarę poprawy sytuacji określonej 
w ust. 1; 
(d) nie dopuszczają do wystąpienia niepotrzebnych szkód dla intere sów handlowych, 
gospodarczych i  finansowych drugiej Strony oraz  
                                                            
35  Dla większej pewności należy wyjaśnić, że poważne trudności w  zakresie bilansu płatniczego lub 
finansów zagranicznych, l ub zagrożenie ich wystąpienia, mogą być spowodowane między innymi poważnymi 
trudnościami związanymi z  polityką pieniężną lub kursową lub zagrożeniem wystąpienia takich trudności.  
 
147 
 (e) są niedyskryminujące w  porównaniu z  państwami trzecimi w  podobnych sytuacjach.  
3. W przypadku handlu towarami każda ze Stron może wprowadzić lub utrzymać środki 
ograniczające w  celu ochrony swoje j zagranicznej pozycji finansowej lub bilansu płatniczego. Takie 
środki ograniczające muszą być zgodne z  postanowieniami GATT 1994 i  Uzgodnienia w  sprawie 
postanowień dotyczących bilansu płatniczego w  Układzie ogólnym w  sprawie taryf celnych i  handlu 
1994.  
4. W przypadku handlu usługami każda ze Stron może wprowadzić lub utrzymać środki 
ograniczające w  celu zabezpieczenia swojej zewnętrznej sytuacji finansowej lub bilansu płatniczego. 
Środki te są zgodne z art. XII GATS.  
5. Strona utrzymująca lub przyjmująca środ ki, o  których mowa w  ust. 1 i 2, niezwłocznie 
powiadamia o  nich drugą Stronę.  
6. Jeżeli Strona wprowadza lub utrzymuje ograniczenia na mocy niniejszego artykułu, Strony 
niezwłocznie przeprowadzają konsultacje w  ramach Specjalnego Komitetu Handlowego ds.  Usłu g, 
Inwestycji i  Handlu Cyfrowego, chyba że konsultacje odbywają się na innych forach. Komitet ocenia 
trudności w zakresie bilansu płatniczego lub finansów zagranicznych, które doprowadziły do 
wprowadzenia odpowiednich środków, biorąc pod uwagę takie czynni ki, jak:  
(a) charakter i  zakres trudności;  
(b) zewnętrzne warunki gospodarcze i  handlowe oraz  
(c) ewentualne dostępne alternatywne środki naprawcze.  
7. Konsultacje, o  których mowa w  ust. 6, dotyczą zgodności wszelkich środków ograniczających, 
o których mowa w  ust. 1 i 2. W  stosownych przypadkach przyjmowane są wszelkie odpowiednie 
ustalenia statystyczne i  faktyczne, przedstawione przez MFW, a we wnioskach uwzględnia się 
dokonaną przez MFW ocenę bilansu płatniczego i  sytuacji w  zakresie finansów zagranicznych danej 
Strony.  
TYTUŁ  V: WŁASNOŚĆ IN TELEKTUALNA  
Rozdział  1: Postanowienia ogólne  
Artykuł IP.1: Cele  
Celami niniejszego tytułu są:  
a) ułatwianie produkcji, dostarczania i  komercjalizacji innowacyjnych i  kreatywnych produktów 
i usług między Stronami poprzez ograniczanie zakłóceń i  przeszkód utrudniających tego 
rodzaju handel, a tym samym przyczyniając się do tworzenia bardziej zrównoważon ej 
i inkluzywnej gospodarki oraz  
b) zapewnienie odpowiedniego i  skutecznego poziomu ochrony i  egzekwowania praw własności 
intelektualnej.  
 
148 
 Artykuł IP.2: Zakres  
1. Niniejszy tytuł uzupełnia i  doprecyzowuje prawa i  obowiązki każdej ze Stron wynikające z 
porozumienia TRIPS i  innych traktatów międzynarodowych w  dziedzinie własności intelektualnej, 
których są stronami.  
2. Niniejszy tytuł nie uniemożliwia żadnej ze Stron wprowadzenia szerszej ochrony 
i egzekwowania praw własności intelektualnej niż jest to wyma gane na mocy niniejszego tytułu, pod 
warunkiem że taka ochrona i  egzekwowanie nie są sprzeczne z niniejszym tytułem.  
Artykuł IP.3: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
a) „konwencja paryska” oznacza Konwencję paryską o  ochronie własności przemysłowej z  dnia 
20 marca 1883  r., zmienioną w  Sztokholmie w  dniu 14  lipca 1967  r.;  
b) „konwencja berneńska” oznacza Konwencję berneńską o  ochronie dzieł literackich 
i artystycznych z  dnia 9  września 1886  r., zmienioną w  Paryżu  dnia 24  lipca 1971  r. 
i zmienioną  dnia 28  września 1979  r.;  
c) „konwencja rzymska” oznacza Międzynarodową konwencję o  ochronie wykonawców, 
producentów fonogramów oraz organizacji nadawczych sporządzoną w  Rzymie  dnia 
26 października 1961  r.;  
d) „WIPO” oznacza Światową Organizację Własności Intelektualnej;  
e) „prawa własności intelektualnej” oznaczają wszystkie kategorie własności intelektualnej, które 
są objęte niniejszym tytułem art. od  IP.7 [Autorzy] do IP.37 [ Ochrona praw do odmian roślin] 
oraz częścią  II sekcje od  1 do  7 porozumienia TRIPS. Ochrona własności intelektualnej 
obejmuje ochronę przed nieuczciwą konkurencją, o  której mowa w  art. 10bis konwencji 
paryskiej;  
f) „obywatel” oznacza, w  odniesieniu do odpo wiedniego prawa własności intelektualnej, osobę 
pochodzącą z terytorium Strony, która spełniałaby kryteria kwalifikowania się do ochrony 
przewidziane w  porozumieniu TRIPS i  porozumieniach wielostronnych zawartych 
i administrowanych pod auspicjami WIPO, któ rej stroną jest umawiająca się Strona.   
Artykuł IP.4: Umowy międzynarodowe  
1. Strony potwierdzają swoje zobowiązanie do przestrzegania umów międzynarodowych, 
których są stronami:  
a) porozumienie TRIPS;  
b) konwencja rzymska;  
c) konwencja berneńska;  
d) Trak tat WIPO o  prawie autorskim, sporządzony w  Genewie dnia 20 grudnia 1996  r.;  
 
149 
 e) Traktat WIPO o artystycznych wykonaniach i fonogramach, sporządzony w Genewie dnia 20 
grudnia 1996 r.;  
f) protokół do Porozumienia madryckiego o  międzynarodowej rejestracji zn aków przyjęty 
w Madrycie dnia 27  czerwca 1989  r., ostatnio zmieniony dnia 12  listopada 2007  r.;  
g) Traktat o prawie znaków towarowych, sporządzony w  Genewie dnia 27 października 1994  r.;  
h) Traktat z Marrakeszu o  ułatwieniu dostępu do opublikowanych utwo rów osobom 
niewidomym, słabowidzącym i  osobom z  niepełnosprawnościami uniemożliwiającymi 
zapoznawanie się z  drukiem, przyjęty w  Marrakeszu dnia 27  czerwca 2013  r.; 
i) Akt genewski Porozumienia haskiego w sprawie międzynarodowej rejestracji wzorów 
przemysło wych, przyjęty w  Genewie dnia 2  lipca 1999  r.; 
2. Każda ze Stron  podejmuje wszelkie uzasadnione starania w  celu ratyfikowania następujących 
umów międzynarodowych lub przystąpienia  do nich:  
a) traktat pekiński o artystycznych wykonaniach audiowizualnych, sporządzony w Pekinie dnia 24 
czerwca 2012  r.  
b) Traktat singapurski  o prawie znaków towarowych, przyjęty w  Singapurze  dnia 27  marca 
2006  r. 
Artykuł IP.5: Wyczerpanie  
Niniejszy tytuł pozostaje bez wpływu na swobodę Stron w  kwestii ustalenia, czy i  w jakich warunkach 
zastosowanie ma wyczerpanie praw własności intelektualnej.  
Artykuł IP.6: Traktowanie narodowe  
1. W odniesieniu do wszystkich kategorii własności intelektualnej objętych niniejszym tytuł em 
każda ze Stron przyznaje obywatelom  drugiej Strony traktowanie nie mniej korzystne niż to, które 
przyznaje własnym obywatelom w  odniesieniu do ochrony praw własności intelektualnej, 
z zastrzeżeniem, w  stosownych przypadkach, wyjątków już przewidzianych odpowiednio 
w konwencji paryskiej, konwencji berneńskiej, konwencji rzymskiej i  Traktacie o  własności 
intelektualnej w  odniesieniu do układów scalonych sporządzonym w  Waszyngtonie  dnia 26  maja 
1989  r. W odniesieniu do artystów wykonawców, producentów fonog ramów oraz organizacji 
nadawczych obowiązek ten stosuje się jedynie do praw przyznanych na mocy postanowień niniejszej 
Umowy.  
2. Do celów ust.  1 niniejszego artykułu „ochrona” obejmuje kwestie mające wpływ na 
dostępność, nabycie, zakres, utrzymanie i  egzekwow anie praw własności intelektualnej, jak również 
kwestie mające wpływ na korzystanie z praw własności intelektualnej, o  których mowa w  niniejszym 
tytule, w  tym środki zapobiegające uchylaniu się od skutecznych środków technologicznych, 
o których mowa w  art. IP.16 [Ochrona środków technologicznych] oraz środki dotyczące informacji 
o zarządzaniu prawami, o  których mowa w  art. IP.17 [Zobowiązania dotyczące informacji 
o zarządzaniu prawami].  
3. Strona może skorzystać z wyjątków dozwolonych na mocy ust.  1 w odniesie niu do swoich 
procedur sądowych i  administracyjnych, w  tym wymagać od obywatela drugiej Strony wyznaczenia 
 
150 
 adresu do doręczeń na jej terytorium lub wyznaczenia przedstawiciela na jej terytorium, jeżeli 
wyjątki takie są:  
a) niezbędne do zapewnienia przestr zegania przepisów ustawowych lub wykonawczych Strony, 
które nie są niezgodne z niniejszym tytułem, lub  
b) nie mają zastosowania w  sposób, który stanowiłby ukryte ograniczenie w  handlu.  
4. Ust. 1 nie ma zastosowania do procedur przewidzianych w  umowach wielo stronnych 
zawartych pod auspicjami WIPO dotyczących nabywania lub utrzymywania praw własności 
intelektualnej.  
Rozdział  2: Normy dotyczące praw własności intelektualnej  
Sekcja 1: Prawo autorskie i prawa pokrewne  
Artykuł IP.7: Autorzy  
Każda ze Stron przyznaj e autorom prawo wyłączne do zezwolenia lub zakazu:  
a) bezpośredniego lub pośredniego, czasowego lub trwałego zwielokrotniania ich utworów, 
w jakikolwiek sposób i  w jakiejkolwiek formie, w  całości lub w  części;  
b) jakiejkolwiek formy publicznej dystrybucj i poprzez sprzedaż lub w  inny sposób oryginalnego 
utworu lub jego kopii;  
c) jakiegokolwiek publicznego przekazu ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, 
w tym publicznego udostępniania ich utworów w  taki sposób, że osoby postronne mają do 
nich dos tęp w  wybranym przez siebie miejscu i  czasie;  
d) komercyjnego najmu publicznego oryginałów lub kopii ich utworów; każda ze Stron może 
postanowić, że niniejsza litera nie ma zastosowania do budynków lub dzieł sztuki użytkowej.  
Artykuł IP.8: Artyści wykonaw cy 
Każda ze Stron przyznaje artystom wykonawcom wyłączne prawo do zezwolenia lub zakazu:  
a) utrwalania ich wykonań;   
b) bezpośredniego lub pośredniego, czasowego lub trwałego zwielokrotniania ich wykonań, 
w jakikolwiek sposób i  w jakiejkolwiek formie, w  całości lub w  części;  
c) publicznej dystrybucji, poprzez sprzedaż lub w  inny sposób, utrwalonych wykonań;  
d) publicznego  udostępniania ich utrwalonych wykonań, drogą przewodową lub 
bezprzewodową, w  taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w  wybranym przez 
siebie miejscu i  czasie;  
e) bezprzewodowego nadawania oraz publicznego przekazu ich wykonań artystycznych, c hyba że 
wykonania te stanowią same w  sobie nadawane wykonanie lub oparte są na utrwaleniu;  
f) komercyjnego najmu publicznego oryginałów lub kopii ich utworów.  
 
151 
 Artykuł IP.9: Producenci fonogramów  
Każda ze Stron przyznaje producentom fonogramów wyłączne prawo do zezwolenia lub zakazu:  
a) bezpośredniego lub pośredniego, czasowego lub trwałego zwielokrotniania ich fonogramów, 
w jakikolwiek sposób i  w jakiejkolwiek formie, w  całości lub w  części;  
b) publicznego udostępnienia, poprzez sprzedaż lub w  inny sposób, fonogramów lub ich kopii;   
c) publicznego udostępniania ich fonogramów, drogą przewodową lub bezprzewodową, w  taki 
sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w  wybranym przez siebie miejsc u i czasie;   
d) komercyjnego najmu publicznego ich fonogramów.  
Artykuł IP.10: Organizacje nadawcze  
Każda ze Stron nadaje organizacjom nadawczym prawo wyłączne do  zezwolenia lub zakazu:  
a) utrwalania ich audycji, niezależnie od  tego, czy audycje te są em itowane przewodowo czy 
bezprzewodowo, w  tym za pośrednictwem przekazu kablowego lub satelitarnego;  
b) bezpośredniego lub pośredniego, tymczasowego lub trwałego zwielokrotniania ich 
utrwalonych audycji, w  jakikolwiek sposób i  w jakiejkolwiek formie, w  całości lub w  części, 
niezależnie od  tego, czy audycje te są transmitowane przewodowo czy bezprzewodowo, 
w tym za pośrednictwem przekazu kablowego lub satelitarnego;  
c) publicznego udostępniania, drogą przewodową lub bezprzewodową, nagrań swoich audycji, 
niezależnie od tego, czy audycje te są transmitowane przewodowo czy bezprzewodowo, za 
pośrednictwem przekazu kablowego lub satelitarnego, w  taki sposób, że osoby postronne 
mają do nich dostęp w  wybranym przez siebie miejscu i  czasie;   
d) publicznego rozpowsze chniania, w  drodze sprzedaży lub w  inny sposób, nagrań, łącznie z ich 
kopiami, ich audycji, niezależnie od tego, czy te audycje są transmitowane przewodowo czy 
bezprzewodowo, za pośrednictwem przekazu kablowego lub satelitarnego;  
e) bezprzewodowej retrans misji ich audycji oraz przekazu publicznego ich audycji, jeśli ten 
przekaz następuje w  miejscach dostępnych publicznie za opłatą wstępu.  
Artykuł IP.11: Nadawanie i  publiczne udostępnianie fonogramów opublikowanych w  celach 
handlowych  
1. Każda ze Stron zapewn ia wykonawcom i  producentom prawo do jednorazowego godziwego 
wynagrodzenia płatnego przez użytkownika, jeżeli fonogram opublikowany w  celach handlowych lub 
zwielokrotniony egzemplarz takiego fonogramu zostaną użyte do nadania drogą bezprzewodową lub 
jakieg okolwiek publicznego przekazu.  
2. Każda ze Stron zapewnia, aby jedno godziwe wynagrodzenie było dzielone między 
odpowiednich wykonawców i  producentów fonogramów. Każda ze Stron może przyjąć przepisy, 
które w  przypadku braku porozumienia między wykonawcami a producentami fonogramów ustalają 
warunki, zgodnie z którymi artyści wykonawcy i  producenci fonogramów dzielą jednorazowe 
godziwe wynagrodzenie.  
 
152 
 3. Każda ze Stron może przyznać artystom wykonawcom i  producentom fonogramów szersze 
prawa w  zakresie nadawania i  publicznego udostępniania fonogramów opublikowanych w  celach 
handlowych.   
Artykuł IP.12: Czas trwania ochrony  
1. Prawa autora utworu obowiązują przez okres życia autora i  70 lat po jego śmierci, 
niezależnie od dnia zgodnego z  prawem publicznego udostępnienia  utworu.  
2. W celu wdrożenia postanowień ust.  1 każda ze Stron może przewidzieć szczególne zasady 
obliczania czasu ochrony utworu muzycznego ze słowami, utworów współautorskich, jak również 
utworów filmowych lub audiowizualnych. Każda ze Stron może przewidzie ć szczególne zasady 
obliczania czasu ochrony utworów anonimowych lub utworów, przy których posłużono się 
pseudonimem.  
3. Prawa organizacji nadających wygasają po okresie 50  lat, licząc od  dnia pierwszego nadania 
programu, niezależnie od tego, czy te programy transmitowane są przewodowo lub 
bezprzewodowo, za pośrednictwem przekazu kablowego lub satelitarnego.  
4. Prawa artystów wykonawców do ich wykonań innych niż utrwalone na fonogramach 
wygasają po upływie 50 lat od  dnia utrwalenia wykonania lub, jeżeli utrwalenie wykonania zostało 
zgodnie z  prawem opublikowane lub zgodnie z  prawem publicznie udostępnione w  tym okresie, po 
upływie 50 lat od dnia pierwszego opublikowania lub pierwszego publicznego udostępnienia, 
w zależności od tego, które z  tych wydarzeń miało miejsce wcześniej.  
5. Prawa artystów wykonawców do ich wykonań utrwalonych na fonogramach wygasają po 
upływie 50  lat od  dnia utrwalenia wykonania lub, jeżeli utrwalenie wykonania zostało zgodnie 
z prawem opublikowane lub zgodnie z  prawem publicznie udos tępnione w  tym okresie, po upływie 
70 lat od dnia takiego wydarzenia, w  zależności od tego, które z  tych wydarzeń miało miejsce 
wcześniej.  
6. Prawa producentów fonogramów wygasają po upływie 50  lat, licząc od momentu 
sporządzenia utrwalenia lub, jeżeli utrwal enie wykonania zostało zgodnie z  prawem publicznie 
opublikowane w  tym okresie, po upływie 70  lat od tego opublikowania. W  przypadku braku 
opublikowania zgodnie z  prawem, jeżeli fonogram został zgodnie z  prawem publicznie udostępniony 
w tym okresie, czas tr wania ochrony wynosi 70  lat od dnia takiego udostępnienia. Każda ze Stron 
może przewidzieć skuteczne środki w  celu zagwarantowania, że zyski wygenerowane w  trakcie 
dwudziestoletniego okresu ochrony następującego po okresie 50  lat będą dzielone sprawiedliwi e 
pomiędzy artystów wykonawców i  producentów fonogramów.  
7. Okresy ochrony ustanowione w  niniejszym artykule liczone są od  dnia 1  stycznia roku 
następującego po zdarzeniu, które powoduje rozpoczęcie biegu okresu ochrony.  
8. Każda ze Stron może przewidzieć dłuższe okresy ochrony niż te przewidziane w  niniejszym 
artykule.  
Artykuł IP.13: Prawo odsprzedaży  
1. Każda ze  Stron nadaje autorowi oryginalnego dzieła sztuki prawo do  odsprzedaży tego 
dzieła, określone jako niezbywalne prawo , którego nie można się zrzec, nawet z  góry, do  otrzymania 
opłaty licencyjnej opartej na  cenie sprzedaży uzyskanej z  każdej odsprzedaży dzieła następującej po 
pierwszym rozporządzeniu dziełem przez autora.  
 
153 
 2. Prawo, o  którym mowa w  ust. 1, ma zastosowanie do  wszystkich czynności odsprzedaży, 
w których w  charakterze sprzedawców, kupujących lub pośredników uczestniczą podmioty 
zawodowo działające na rynku dzieł sztuki, takie jak: salony sprzedaży, galerie sztuki oraz wszelkie 
podmioty zajmujące się handlem dzie łami sztuki.  
3. Każda ze Stron może postanowić, że prawo, o  którym mowa w  ust. 1 nie ma zastosowania do 
czynności odsprzedaży, w  przypadku gdy sprzedawca nabył dzieło bezpośrednio od autora mniej niż 
trzy lata przed tą odsprzedażą oraz w  przypadku gdy cena o dsprzedaży nie przekracza określonej 
kwoty minimalnej.  
4. Procedurę pobierania wynagrodzenia i  jego wysokość określa prawo każdej ze Stron.  
Artykuł IP.14: Zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi  
1. Strony promują współpracę między odpowiednimi organizacjami zbi orowego zarządzania 
w celu wspierania dostępności utworów i  innych przedmiotów objętych ochroną odpowiednio na ich 
terytoriach oraz przeniesienia praw do przychodów między odpowiednimi organizacjami zbiorowego 
zarządzania z tytułu wykorzystania takich utwo rów lub innych przedmiotów objętych ochroną.  
2. Strony promują przejrzystość organizacji zbiorowego zarządzania, w  szczególności 
w odniesieniu do pobieranych przez nie przychodów z  praw autorskich, potrąceń od tych 
przychodów, wykorzystania przychodów z praw  autorskich, polityki ich podziału i  ich repertuaru.  
3. Strony dokładają starań, aby ułatwić uzgodnienie między ich odpowiednimi organizacjami 
zbiorowego zarządzania ustaleń dotyczących niedyskryminującego traktowania posiadaczy praw, 
którymi organizacje te z arządzają na podstawie porozumień o  reprezentacji.  
4. Strony współpracują w  celu wspierania organizacji zbiorowego zarządzania utworzonych na 
ich terytorium i  reprezentujących inną organizację zbiorowego zarządzania utworzoną na terytorium 
drugiej Strony w  drodze porozumienia o  reprezentacji w  celu zapewnienia, aby organizacje te 
w sposób dokładny, regularny i  sumienny wypłacały kwoty należne reprezentowanym organizacjom 
zbiorowego zarządzania oraz przekazywały reprezentowanej organizacji zbiorowego zarządzani a 
informacje na temat wysokości dochodów z  praw autorskich pobranych w  jej imieniu oraz wszelkich 
potrąceń od dochodów z  praw autorskich.  
Artykuł  IP.15 Wyjątki i  ograniczenia  
Każda ze Stron zawęża zakres ograniczeń lub wyjątków od praw określonych w  art. IP.7 [Autorzy] – 
IP.11 [Nadawanie i  publiczne udostępnianie fonogramów opublikowanych w  celach handlowych] do 
niektórych szczególnych przypadków, które nie naruszają normalnego wykorzystania utworu lub 
innego przedmiotu ochrony ani nie powodują nieuzasadni onej szkody dla uzasadnionych interesów 
podmiotów praw autorskich.  
Artykuł IP.16: Ochrona środków technologicznych  
1. Każda ze Stron zapewnia odpowiednią ochronę prawną zapobiegającą obchodzeniu 
wszelkich skutecznych środków technicznych, które dana osoba pod ejmuje świadomie, lub z dużym 
prawdopodobieństwem świadomie, dążąc do osiągnięcia tego celu. Każda ze Stron może ustanowić 
specjalny system ochrony prawnej środków technologicznych stosowanych do ochrony programów 
komputerowych.  
 
154 
 2. Każda ze  Stron zapewnia od powiednią ochronę prawną zapobiegającą wytwarzaniu, 
przywozowi, dystrybucji, sprzedaży, wypożyczaniu, reklamowaniu sprzedaży lub wypożyczania lub 
posiadaniu w  celach handlowych urządzeń, produktów lub części składowych, lub świadczeniu usług, 
które:  
a) są promowane, reklamowane lub wprowadzane do obrotu w  celu obejścia  
b) mają jedynie ograniczony cel handlowy lub użycie inne niż w  celu obejścia lub  
c) są głównie zaprojektowane, produkowane, dostosowane lub realizowane w  celu umożliwienia 
lub ułatwienia obch odzenia skutecznych środków technologicznych.  
3. Do celów niniejszej sekcji wyrażenie „środki technologiczne” oznacza wszelkie technologie, 
urządzenia lub części składowe, które są zaprojektowane w  taki sposób, aby podczas normalnego 
funkcjonowania uniemożliw ić lub ograniczyć działania w  odniesieniu do utworów lub innych 
przedmiotów ochrony, które to działania nie są dozwolone przez podmiot praw autorskich lub praw 
pokrewnych objętych niniejszą sekcją. Środki techniczne uważa się za „skuteczne”, w  przypadku gd y 
korzystanie z  chronionego utworu lub z  innego przedmiotu objętego ochroną jest kontrolowane 
przez podmioty praw autorskich poprzez zastosowanie kodu dostępu lub mechanizmu 
zabezpieczenia, takiego jak szyfrowanie, zakłócanie lub każdej innej transformacji  utworu lub 
przedmiotu objętego ochroną lub mechanizmu kontroli kopiowania, które spełniają cel ochronny.  
4. Niezależnie od ochrony prawnej przewidzianej w  ust. 1 każda ze Stron może w  razie 
konieczności wprowadzić odpowiednie środki w  celu dopilnowania, aby odpowiednia ochrona 
prawna przed obchodzeniem skutecznych środków technologicznych przewidzianych zgodnie 
z niniejszym artykułem nie uniemożliwiała beneficjentom wyjątków lub ograniczeń korzystania 
z takich wyjątków lub ograniczeń przewidzianych zgodnie z  art. IP.15 [Wyjątki i  ograniczenia].  
Artykuł IP.17: Zobowiązania dotyczące informacji o  zarządzaniu prawami  
1. Każda ze  Stron zapewnia odpowiednią ochronę prawną zapobiegającą podejmowaniu przez 
kogokolwiek bez odpowiedniego zezwolenia któregokolwiek z  następujących działań:  
a) usunięcia lub zmiany informacji elektronicznej o  zarządzaniu prawami;  
b) dystrybucji, przywozu w  celu dystrybucji, nadawania, przekazywania lub upublicznienia 
utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną zgodnie z niniejszą sekcją, z których 
usunięto lub w  których zmieniono bez odpowiedniego zezwolenia elektroniczne informacje 
o zarządza niu prawami,  
jeżeli taka osoba wie lub ma uzasadnione podstawy, by wiedzieć, że w  ten sposób powoduje, 
umożliwia, ułatwia lub ukrywa naruszenie jakichkolwiek praw autorskich lub praw pokrewnych 
przewidzianych w  prawie Strony.  
2. Do celów niniejszego artykuł u „informacje o  zarządzaniu prawami” oznaczają wszelkie 
informacje dostarczone przez podmioty praw autorskich, które umożliwiają identyfikację utworu lub 
innego przedmiotu ochrony, o których mowa w  niniejszym artykule, autora lub inny podmiot praw 
autorski ch, lub informacje o  warunkach korzystania z  utworu lub innego przedmiotu ochrony, 
a także wszelkie numery lub kody przedstawiające takie informacje.  
 
155 
 3. Ust. 2 stosuje się w  przypadku, gdy wszelkie takie informacje są powiązane z  kopią lub gdy 
informacje te pojawiają się w  nawiązaniu do publicznego udostępnienia utworu lub innego 
przedmiotu ochrony, o których mowa w niniejszym artykule.  
Sekcja 2: Znaki towarowe  
Artykuł IP.18: Kwalifikacja znaków towarowych  
Każda ze Stron utrzymuje system klasyfikacji znaków towarowych zgodny z Porozumieniem nicejskim 
dotyczącym międzynarodowej klasyfikacji towarów i  usług dla celów rejestracji znaków z  dnia 
15 czerwca 1957  r., z późniejszymi zmianami i  poprawkami.  
Artykuł I P.19: Oznaczenia, z których może składać się znak towarowy  
Znak towarowy może składać się z jakichkolwiek oznaczeń, w  szczególności z wyrazów, łącznie z 
nazwiskami, lub rysunków, liter, cyfr, kolorów, kształtu towarów lub ich opakowań lub dźwięków, 
pod war unkiem że oznaczenia takie umożliwiają:  
a) odróżnianie towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innych 
przedsiębiorstw oraz  
b) przedstawienie ich odpowiednio w  rejestrze znaków towarowych każdej ze Stron w  sposób 
pozwalający właściw ym organom i  opinii publicznej na ustalenie jednoznacznego i  dokładnego 
przedmiotu ochrony udzielonej właścicielowi tego znaku towarowego  
Artykuł IP.20: Prawa wynikające ze znaku towarowego  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby rejestracja znaku towarowego skutkow ała przyznaniem jego 
właścicielowi wyłącznych praw do tego znaku. Właściciel jest uprawniony do  zakazania wszelkim 
osobom trzecim, które nie posiadają jego zgody, używania w  obrocie handlowym:  
a) oznaczenia identycznego z zarejestrowanym znakiem towarowym  dla towarów lub usług 
identycznych z tymi, dla których znak towarowy jest zarejestrowany;  
b) oznaczenia, w  przypadku którego, z  powodu jego identyczności z  zarejestrowanym znakiem 
towarowym lub podobieństwa do niego oraz identyczności lub podobieństwa to warów lub 
usług objętych tym znakiem towarowym i  oznaczeniem, istnieje prawdopodobieństwo 
wprowadzenia w  błąd opinii publicznej, które obejmuje prawdopodobieństwo skojarzenia 
oznaczenia z  zarejestrowanym znakiem towarowym.  
2. Właścicielowi zarejestrowanego z naku towarowego przysługuje prawo uniemożliwienia 
wszystkim osobom trzecim wprowadzenia towarów – w ramach obrotu handlowego – na obszar 
Strony, w  której znak towarowy jest zarejestrowany, bez dopuszczenia ich tam do swobodnego 
obrotu, w  przypadku gdy towa ry te, w  tym opakowania, pochodzą z  innych państw lub z  obszaru 
drugiej Strony i  opatrzone są – bez zezwolenia – znakiem towarowym, który jest identyczny ze 
znakiem towarowym zarejestrowanym w  odniesieniu do takich towarów lub którego nie można 
odróżnić – pod względem jego istotnych cech – od tego znaku towarowego.  
3. Uprawnienie właściciela znaku towarowego na mocy ust.  2 wygasa, jeżeli w  toku 
postępowania służącego ustaleniu, czy prawo do zarejestrowanego znaku towarowego zostało 
naruszone, zgłaszający lub posiadacz towarów udowodni, że właścicielowi zarejestrowanego znaku 
 
156 
 towarowego nie przysługuje prawo zakazania wprowadzenia towarów do obrotu w  państwie 
końcowego przeznaczenia.   
Artykuł IP.21: Procedura rejestracji  
1. Każda ze Stron zapewnia system rejestra cji znaków towarowych, w  którym każda ostateczna 
decyzja odmowna dotycząca rejestracji, w  tym częściowo odmowna, podjęta przez właściwy organ 
administracji znaku towarowego jest przekazywana zainteresowanej stronie na piśmie, należycie 
uzasadniona i  może b yć przedmiotem odwołania.   
2. Każda ze Stron zapewnia osobom trzecim możliwość wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszeń 
znaków towarowych lub, w  odpowiednim przypadku, rejestracji znaków towarowych. Takie 
postępowanie w  sprawie sprzeciwu ma charakter kontradyktory jny.  
3. Każda ze Stron udostępnia opinii publicznej elektroniczną bazę danych zawierającą 
zgłoszenia i  rejestracje znaków towarowych.  
4. Każda ze Stron dokłada wszelkich starań, aby zapewnić system elektronicznego zgłaszania, 
przetwarzania, rejestracji i utrzymywania znaków towarowych.  
Artykuł IP.22: Znaki towarowe powszechnie znane  
W celu zapewnienia skuteczności ochrony powszechnie znanych znaków towarowych, o  których 
mowa w  art. 6a konwencji paryskiej i  art. 16 ust.  2 i 3 porozumienia TRIPS, każda ze Stron stosuje 
wspólne zalecenie w  sprawie przepisów dotyczących ochrony znanych znaków towarowych, przyjęte 
przez zgromadzenie Związku Ochrony Własności Przemysłowej i  Zgromadzenie Ogólne WIPO na 
trzydziestej czwartej serii posiedzeń zgromadzeń państw czło nkowskich, która miała miejsce 
w dniach 20 –29 września 1999  r.  
Artykuł IP.23: Wyjątki od praw przyznanych przez znak towarowy  
1. Każda ze Stron zapewnia ograniczone wyjątki od stosowania praw ze znaku towarowego, 
takie jak uczciwe używanie terminów opisowych , w  tym oznaczeń geograficznych, i  może 
wprowadzić inne ograniczone wyjątki, pod warunkiem że wyjątki te uwzględniają uzasadnione 
interesy właściciela znaku towarowego i  osób trzecich.  
2. Znak towarowy nie uprawnia właściciela do zakazania osobie trzeciej uż ywania w  obrocie 
handlowym:  
a) nazwiska lub adresu osoby trzeciej, w  przypadku gdy osoba trzecia jest osobą fizyczną;  
b) oznaczeń lub wskazówek dotyczących rodzaju, jakości, ilości, zamierzonego przeznaczenia, 
wartości, pochodzenia geograficznego, daty p rodukcji towarów lub świadczenia usług, lub 
innych cech charakterystycznych towarów lub usług; lub  
c) znaku towarowego do celów wskazania lub odniesienia się do towarów lub usług jako 
towarów lub usług właściciela danego znaku towarowego, w  szczególności w przypadku, gdy 
użycie tego znaku towarowego jest niezbędne do wskazania przeznaczenia towarów lub usług, 
zwłaszcza jako akcesoriów lub części zamiennych;  
pod warunkiem że osoba trzecia używa ich zgodnie z  uczciwymi praktykami w  przemyśle lub handlu.  
 
157 
 3. Znak towarowy nie uprawnia właściciela do zakazania osobie trzeciej używania w  obrocie 
handlowym wcześniejszego prawa, które ma zastosowanie jedynie na konkretnym obszarze, jeżeli 
prawo to jest uznawane przez przepisy odnośnej Strony i używanie tego prawa odb ywa się 
w granicach terytorium, na którym jest uznawane.  
Artykuł IP.24: Powody unieważnienia  
1. Każda ze Stron przewiduje, że znak towarowy podlega wygaśnięciu, jeżeli w  nieprzerwanym 
okresie pięciu lat znak towarowy nie był rzeczywiście używany na terytoriu m Strony przez właściciela 
lub za zgodą właściciela w  odniesieniu do towarów lub usług, dla których jest zarejestrowany, i  nie 
istnieją uzasadnione powody jego nieużywania.  
2. Każda ze Stron przewiduje również, że znak  towarowy podlega wygaśnięciu, jeżeli w  okresie 
pięciu lat od dnia zakończenia  procedury rejestracji znak towarowy nie był rzeczywiście używany na 
odnośnym terytorium  przez właściciela lub za zgodą właściciela w  odniesieniu do towarów lub usług, 
dla których jest zarejestrowany, i  nie istnieją uza sadnione powody jego nieużywania.  
3. Jednakże nikt nie  może  podnosić wygaśnięcia praw właściciela znaku towarowego, jeżeli 
w przedziale  czasu pomiędzy upływem pięcioletniego okresu i  złożeniem wniosku o  wygaśnięcie 
rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczyw iste używanie znaku towarowego. Rozpoczęcie lub 
wznowienie używania w  okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o  stwierdzenie 
wygaśnięcia praw, i  które nastąpiło najwcześniej w  momencie upływu nieprzerwanego 
pięcioletniego okresu nieużywani a, nie jest jednak brane pod uwagę, jeżeli przygotowania do 
rozpoczęcia lub wznowienia używania podjęte zostały dopiero wówczas gdy właściciel dowiedział się 
o możliwości złożenia wniosku o  wygaśnięcie.  
4. Znak towarowy podlega również wygaśnięciu, jeżeli po dacie rejestracji:  
a) w wyniku działania lub braku działania właściciela znak towarowy stał się nazwą zwykle 
używaną w  obrocie dla towaru lub usługi, w  odniesieniu do których jest zarejestrowany;  
b) w wyniku używania przez właściciela znaku towarowego lu b za jego zgodą w  odniesieniu do 
towarów lub usług, dla których ten znak towarowy jest zarejestrowany, znak towarowy może 
wprowadzić w  błąd opinię publiczną, w  szczególności w  zakresie charakteru, jakości lub 
pochodzenia geograficznego tych towarów lub usł ug.  
Artykuł IP.25: Prawo zakazania czynności przygotowawczych w  związku z  użyciem opakowania lub 
innych środków  
W przypadku gdy istnieje ryzyko, że opakowanie, etykiety, metki, zabezpieczenia, elementy lub 
urządzenia służące weryfikacji autentyczności lub  wszelkie inne środki, na których umieszczony jest 
znak towarowy, mogłyby być używane w odniesieniu do towarów lub usług, a  takie użycie 
stanowiłoby naruszenie praw właściciela znaku towarowego, właściciel tego znaku towarowego ma 
prawo zakazać następujący ch czynności podejmowanych w  obrocie handlowym:  
a) umieszczania oznaczenia identycznego ze znakiem towarowym lub do niego podobnego na 
opakowaniu, etykietach, metkach, zabezpieczeniach lub elementach lub urządzeniach 
służących weryfikacji autentyczności lu b wszelkich innych środkach, na których znak może 
zostać umieszczony; lub  
 
158 
 b) oferowania, wprowadzania do obrotu, magazynowania w  tych celach, lub też przywozu lub 
wywozu opakowań, etykiet, metek, zabezpieczeń, elementów lub urządzeń służących 
weryfikacji a utentyczności, lub wszelkich innych środków, na których znak jest umieszczony.  
Artykuł IP.26: Wnioski dotyczące działania w  złej wierze  
Znak towarowy podlega stwierdzeniu nieważności, jeśli zgłaszający dokonał zgłoszenia znaku 
towarowego do rejestracji w  złej wierze. Każda ze Stron może postanowić, że taki znak towarowy nie 
podlega rejestracji.  
Sekcja 3: Wzory  
Artykuł IP.27: Ochrona zarej estrowanych wzorów  
1. Każda ze Stron zapewnia ochronę niezależnie stworzonym wzorom, które są nowe 
i oryginalne. Ochrona ta jest zapewniana poprzez rejestrację i  przyznaje wyłączne prawa ich 
posiadaczom zgodnie z niniejszą sekcją.   
Do celów niniejszego artyk ułu Strony mogą uznać, że wzór posiadający indywidualny charakter jest 
oryginalny.  
2. Właściciel zarejestrowanego wzoru ma prawo uniemożliwić osobom trzecim, które nie 
posiadają jego zgody, wytwarzanie, oferowanie do sprzedaży, sprzedaż, import, eksport, 
mag azynowanie produktu opatrzonego wzorem chronionym lub używanie artykułów opatrzonych 
tym wzorem, jeżeli czynności te są podejmowane w  celach handlowych.  
3. Wzór naniesiony na produkt lub zawarty w  produkcie, który stanowi część składową 
produktu złożonego, j est uważany za nowy i  oryginalny wyłącznie:  
a) jeżeli część składowa włączona do  produktu złożonego pozostaje widoczna podczas zwykłego 
używania tego produktu oraz  
b) w stopniu, w  jakim te widoczne cechy danej części składowej spełniają wymogi co do nowości 
i oryginalności.  
4. Do celów ust.  3 lit. a) „zwykłe używanie” oznacza używanie przez użytkownika końcowego, z 
wyłączeniem konserwacji, obsługi i  naprawy.  
Artykuł IP.2 8: Okres ochrony  
Okres dostępnej ochrony zarejestrowanych wzorów, w  tym przedłużenia rejestracji 
zarejestrowanych wzorów, wynosi łącznie 25  lat od dnia złożenia wniosku36. 
Artykuł IP.29: Ochrona niezarejestrowanych wzorów  
1. Każda ze Stron przyznaje właściciel om niezarejestrowanego wzoru prawo do 
uniemożliwienia korzystania z niezarejestrowanego wzoru przez osobę trzecią nieposiadającą zgody 
właściciela tylko wtedy, gdy kwestionowane korzystanie wynika z kopiowania niezarejestrowanego 
                                                            
36  Każda ze Stron może określić odpowiedni termin złożenia wniosku zgodnie ze  swoim ustawodawstwem 
wewnętrznym.  
 
159 
 wzoru na terytorium danej Strony37. Takie wykorzystanie obejmuje co najmniej oferowanie do 
sprzedaży, wprowadzanie do obrotu, przywóz lub wywóz produktu.  
2. Okres ochrony niezarejestrowanego wzoru wynosi co najmniej trzy lata, licząc od  dnia, 
w którym wzór został po raz pierwszy udost ępniony publicznie na terytorium danej Strony.  
Artykuł IP.30: Wyjątki i  ograniczenia  
1. Każda ze  Stron może ustanowić ograniczone wyjątki od  ochrony wzorów, pod warunkiem że 
takie wyjątki nie będą bezzasadnie sprzeczne z  normalnym wykorzystaniem chronionych wzorów 
i nie będą bezzasadnie naruszały uzasadnionych interesów właściciela chronionego wzoru, biorąc 
pod uwagę uzasadnione interesy osób trzecich.  
2. Ochrona nie obejmuje wzorów podyktowanych wyłącznie względami technicznymi lub 
funkcjonalnymi. Wzór nie moż e posiadać cech wyglądu produktu, które muszą być koniecznie 
odtworzone w  swojej dokładnej formie i  wymiarach, aby produkt, w  którym wzór jest zawarty lub 
zastosowany, mógł być mechanicznie połączony z  innym produktem lub umieszczony w  innym 
produkcie, wok ół niego lub wobec niego tak, aby każdy z  tych produktów mógł spełniać swoją 
funkcję.  
3. Na zasadzie odstępstwa od ust.  2, zgodnie z  warunkami określonymi w  art. IP.27 [Ochrona 
zarejestrowanych wzorów] ust.  1, wzór jest zgodny z  projektem, którego celem jest  umożliwienie 
wielokrotnego składania lub łączenia wzajemnie wymiennych produktów w  ramach systemu 
modułowego.  
Artykuł IP.31: Stosunek do  prawa autorskiego  
Każda ze Stron zapewnia, aby wzory, w  tym niezarejestrowane wzory, również kwalifikowały się do 
ochrony na mocy prawa autorskiego Strony od  dnia, w  którym wzory te zostały stworzone lub 
utrwalone w  jakiejkolwiek formie. Każda ze Stron określa zakres, w  jakim przyznaje się taką ochronę, 
oraz warunki przyznania tej ochrony, w  tym wymagany poziom oryginaln ości.  
Sekcja 4: Patenty  
Artykuł IP.32: Patenty a  zdrowie publiczne  
1. Strony uznają znaczenie deklaracji w  sprawie porozumienia TRIPS i  zdrowia publicznego, 
przyjętej w  dniu 14  listopada 2001  r. przez konferencję ministerialną WTO w  Ad-Dausze (zwanej 
dalej „deklaracją z Ad -Dauhy”). Interpretując i  wdrażając prawa i  obowiązki  wynikające z niniejszej 
sekcji, każda ze Stron zapewnia spójność z deklaracją z Ad -Dauhy.  
2. Każda ze stron wdraża art. 31 bis porozumienia TRIPS, jak również załącznik do porozumienia 
TRIPS i dodatek do załącznika do porozumienia TRIPS.  
                                                            
37 Niniejsza sekcja nie odnosi się do ochrony znanej w Zjednoczonym Królestwie jako prawo do wzoru.  
 
160 
 Artykuł IP.33: Prze dłużenie okresu ochrony przyznanej patentem na produkty lecznicze i  środki 
ochrony roślin  
1. Strony uznają, że produkty lecznicze i  środki ochrony roślin38 chronione patentami na 
terytoriach poszczególnych Stron mogą podlegać administracyjnej procedurze wydawa nia zezwoleń 
przed wprowadzeniem ich na odpowiednie rynki Stron. Strony uznają, że okres, który upływa między 
złożeniem wniosku o  patent a  wydaniem pierwszego zezwolenia na wprowadzenie produktu do 
obrotu na rynku, zdefiniowanego w  tym celu w  odpowiednim u stawodawstwie, może spowodować 
skrócenie okresu rzeczywistej ochrony w  ramach patentu.  
2. Każda ze Stron zapewnia dalszą ochronę, zgodnie ze swoimi przepisami ustawowymi 
i wykonawczymi, w  odniesieniu do produktu, który jest chroniony patentem i  który był prz edmiotem 
administracyjnej procedury wydawania zezwoleń, o  której mowa w  ust. 1, w  celu zrekompensowania 
właścicielowi patentu ograniczenia skutecznej ochrony patentowej. Warunki zapewnienia takiej 
dalszej ochrony, w  tym okres jej obowiązywania, określa się  zgodnie z  przepisami ustawowymi 
i wykonawczymi Stron.  
3. Do celów niniejszego tytułu produkt leczniczy oznacza:  
a)  każdą substancję lub połączenie substancji, których właściwości pozwalają na leczenie chorób 
u ludzi lub zwierząt lub zapobieganie takim chorobom; lub  
b)  każdą substancję lub połączenie substancji, które mogą być stosowane lub podawane ludziom 
lub zwierz ętom w  celu przywrócenia, poprawy lub modyfikacji funkcji fizjologicznych, wskutek 
działania farmakologicznego, immunologicznego lub metabolicznego, albo w  celu postawienia 
diagnozy medycznej.  
Sekcja 5: Ochrona informacji nieujawnionych  
Artykuł IP.34: Ochr ona tajemnic przedsiębiorstwa  
1. Każda ze Stron zapewnia odpowiednie cywilne procedury sądowe oraz środki odwoławcze 
dla każdego posiadacza tajemnicy przedsiębiorstwa, aby zapobiec przejęciu, wykorzystaniu lub 
ujawnieniu tajemnicy przedsiębiorstwa i  uzyskać z adośćuczynienie z tego tytułu, w  każdym 
przypadku, gdy odbywa się to w  sposób sprzeczny z uczciwymi praktykami handlowymi.   
2. Do celów niniejszej sekcji:  
a) „tajemnica przedsiębiorstwa” oznacza informacje, które spełniają wszystkie następujące 
wymogi:  
(i) są poufne w  tym sensie, że jako całość lub w  szczególnym zestawie i  zbiorze ich 
elementów nie są ogólnie znane lub łatwo dostępne dla osób z kręgów, które zwykle 
zajmują się tym rodzajem informacji;  
(ii) mają wartość handlową dlatego, że są objęte tajemni cą oraz  
                                                            
38  Do celów niniejszego tytułu termin „środek ochrony roślin” jest zdefiniowany dla każdej ze Stron 
w odpowiednim ustawoda wstwie Stron.  
 
161 
 (iii) poddane zostały przez osobę, która zgodnie z prawem sprawuje nad nimi kontrolę, 
rozsądnym, w  danych okolicznościach, działaniom dla utrzymania ich w  tajemnicy;  
b) „posiadacz tajemnicy przedsiębiorstwa” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawn ą, która 
w sposób zgodny z prawem sprawuje kontrolę nad tajemnicą przedsiębiorstwa.  
3. Do celów niniejszej sekcji za sprzeczne z  uczciwymi praktykami handlowymi uznaje się co 
najmniej następujące czyny:  
a) pozyskanie tajemnicy przedsiębiorstwa bez zgody pos iadacza tajemnicy przedsiębiorstwa, 
dokonane w  drodze nieuprawnionego dostępu do dokumentów, przedmiotów, materiałów, 
substancji lub plików elektronicznych znajdujących się zgodnie z  prawem pod kontrolą 
posiadacza tajemnicy przedsiębiorstwa i  zawierających  tę tajemnicę lub umożliwiających jej 
odkrycie, a  także ich przywłaszczenie lub powielenie;  
b) wykorzystanie lub ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa dokonane bez zgody posiadacza tej 
tajemnicy przez osobę, która spełnia jeden z  następujących warunków:  
(i) pozyskała tajemnicę przedsiębiorstwa w  sposób, o  którym mowa w  lit. a);  
(ii) naruszyła umowę o  poufności lub inny obowiązek nieujawniania tajemnicy 
przedsiębiorstwa lub  
(iii) naruszyła umowny lub inny obowiązek ograniczający wykorzystywanie tajemnicy 
przedsiębiorstwa;   
c) pozyskanie, wykorzystanie lub ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa dokonane przez osobę, 
która w  momencie tego pozyskania, wykorzystania lub ujawnienia wied ziała lub w  danych 
okolicznościach powinna była wiedzieć, że tajemnica ta pochodzi bezpośrednio lub pośrednio 
od innej osoby, która wykorzystywała lub ujawniała tajemnicę przedsiębiorstwa w  sposób 
niezgodny z  prawem w  rozumieniu lit.  b).  
4. Żadne z  postanowi eń niniejszej sekcji nie może być interpretowane jako nakładające na 
którąkolwiek ze Stron obowiązek uznawania któregokolwiek z  wymienionych poniżej czynów za 
sprzeczne z  uczciwymi praktykami handlowymi:   
a) niezależne odkrycie lub wytworzenie;  
b) inżyni eria odwrotna produktu udostępnionego publicznie lub zgodnie z  prawem znajdującego 
się w  posiadaniu osoby, która pozyskała przedmiotową informację i  na której nie ciąży 
obowiązek prawny ograniczenia pozyskiwania danej tajemnicy przedsiębiorstwa;   
c) pozyskanie, wykorzystanie lub ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa wymaganej lub 
dopuszczonej prawem każdej ze Stron;  
d) korzystanie z  prawa do informacji i  konsultacji przysługującego pracownikom lub 
przedstawicielom pracowników zgodnie z  przepisami ust awowymi i  wykonawczymi tej Strony.   
5. Żadne z postanowień niniejszej sekcji nie może być rozumiane jako naruszające korzystanie z 
wolności wypowiedzi i  informacji, w  tym wolności i  pluralizmu mediów chronionych na terytorium 
każdej ze Stron, ograniczające m obilność pracowników ani jako naruszające autonomię partnerów 
 
162 
 społecznych i  ich prawo do zawierania układów zbiorowych, zgodnie z przepisami ustawowymi 
i wykonawczymi Stron.   
Artykuł IP.35: Ochrona danych przekazanych w  celu uzyskania pozwolenia na  dopusz czenie  
do obrotu  produktu leczniczego  
1. Każda ze Stron chroni poufne informacje handlowe przekazane w  celu uzyskania pozwolenia 
na dopuszczenie produktów leczniczych do obrotu („pozwolenie na dopuszczenie do obrotu”) przed 
ich ujawnieniem osobom trzecim, chy ba że podjęte zostaną kroki w  celu zapewnienia ochrony 
danych przed nieuczciwym wykorzystaniem do celów handlowych lub ujawnienie jest konieczne ze 
względu na nadrzędny interes publiczny.  
2. Każda ze Stron gwarantuje, że przez ograniczony okres czasu, który z ostanie określony jej 
ustawodawstwem wewnętrznym oraz zgodnie z  warunkami określonymi w  jej ustawodawstwie 
wewnętrznym, organ odpowiedzialny za udzielenie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu nie 
przyjmie żadnego kolejnego wniosku o  wydanie pozwolenia na d opuszczenie do obrotu, który opiera 
się na wynikach badań przedklinicznych lub klinicznych złożonych do tego organu we wniosku 
o pierwsze pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, bez wyraźnej zgody posiadacza pierwszego 
pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, c hyba że umowy międzynarodowe, których obie Strony są 
stronami, stanowią inaczej.  
3. Każda ze Stron gwarantuje, że przez ograniczony okres czasu, który zostanie określony jej 
ustawodawstwem wewnętrznym oraz zgodnie z  warunkami określonymi w  jej ustawodawstwie 
wewnętrznym, produkt leczniczy dopuszczony następnie przez ten organ na podstawie wyników 
badań przedklinicznych i  klinicznych, o  których mowa w  ust. 2, nie jest wprowadzany do obrotu bez 
wyraźnej zgody posiadacza pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do o brotu, chyba że umowy 
międzynarodowe, których obie Strony są stronami, stanowią inaczej.  
4. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla dodatkowych okresów ochrony, które każda 
ze Stron może przewidzieć przepisami krajowymi tej Strony.  
Artykuł IP.36: Ochro na danych przedłożonych w  celu uzyskania pozwolenia na dopuszczenie do 
obrotu środków ochrony roślin lub produktów biobójczych  
1. Każda ze Stron uznaje tymczasowe prawo właściciela badania lub sprawozdania z  badania 
złożonego po raz pierwszy w  celu uzyskania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, które to badanie 
lub sprawozdanie dotyczy bezpieczeństwa i  skuteczności substancji czynnej, środka ochrony roślin 
lub produktu biobójczego. Podczas takiego okresu badanie lub sprawozdanie z  badania nie może być 
wykorzy stywane na korzyść jakichkolwiek innych osób ubiegających się o  uzyskanie pozwolenia na 
dopuszczenie do obrotu substancji czynnej, środka ochrony roślin lub produktu biobójczego, chyba 
że udowodniona zostanie wyraźna zgoda pierwszego właściciela. Do celów niniejszego artykułu takie 
prawo określa się mianem „ochrony danych”.  
2. Sprawozdanie z testów lub badań przedłożone do udzielenia pozwolenia na dopuszczenie do 
obrotu substancji czynnej lub środka ochrony roślin powinno spełniać następujące warunki:  
a) być niezbędne do uzyskania pozwolenia lub zmiany pozwolenia w  celu dopuszczenia 
stosowania w  odniesieniu do innej uprawy oraz  
b) mieć certyfikat zgodności z  zasadami dobrej praktyki laboratoryjnej lub zasadami dobrej 
praktyki doświadczalnej.  
 
163 
 3. Okres ochrony d anych wynosi co najmniej 10  lat od udzielenia pierwszego zezwolenia przez 
właściwy organ na terytorium Strony.  
4. Każda ze Stron zapewnia, aby organy publiczne odpowiedzialne za wydanie pozwolenia na 
dopuszczenie do obrotu nie wykorzystywały informacji, o  których mowa w  ust. 1 i 2, na korzyść 
kolejnego wnioskodawcy w  odniesieniu do każdego kolejnego pozwolenia na dopuszczenie do 
obrotu, niezależnie od tego, czy zostały one udostępnione publicznie.  
5. Każda ze Stron ustanawia przepisy w  celu uniknięcia powielania  testów na kręgowcach.   
Sekcja 6: Odmiany roślin  
Artykuł IP.37: Ochrona praw do odmian roślin  
Każda ze Stron chroni prawa do odmian roślin zgodnie z  Międzynarodową konwencją o  ochronie 
nowych odmian roślin (UPOV), ostatnio zmienioną w  Genewie w  dniu 19  marca 1991  r. Strony 
współpracują w  celu promowania i  egzekwowania tych praw.   
Rozdział  3: Egzek wowanie praw własności intelektualnej  
Sekcja 1: Postanowienia ogólne  
Artykuł IP.38: Zobowiązania ogólne  
1. Każda ze Stron zapewnia, na mocy obowiązującego ją prawa, środki ogólne, procedury 
i środki zaradcze niezbędne do zagwarantowania egzekwowania praw włas ności intelektualnej.   
Do celów sekcji 1,  2 i 4 niniejszego rozdziału termin „prawa własności intelektualnej” nie obejmuje 
praw objętych rozdziałem  2 sekcja  5 [Ochrona informacji niejawnych].  
2. Środki ogólne, procedury i  środki zaradcze, o  których mowa w  ust. 1:  
a) są sprawiedliwe i  równe;  
b) nie są niepotrzebnie skomplikowane ani kosztowne, nie ustanawiają nierozsądnych terminów 
ani nie powodują nieuzasadnionych opóźnień;  
c) są skuteczne, proporcjonalne i  przekonujące;  
d) są stosowane tak, aby uniknąć tworzenia barier dla legalnego handlu oraz zapewnić gwarancje 
przed ich nadużyciami.  
Artykuł IP.39: Osoby uprawnione do występowania o  zastosowanie środków, procedur i  środków 
zaradczych  
Za osoby uprawnione do występowania o  zastosowanie środków ogólnych, procedur i  środków 
zaradczych określonych w  sekcji  2 i 4 niniejszego rozdziału każda ze Stron uznaje:   
a) posiadaczy praw własności intelektualnej zgodnie z prawem Strony;  
b) wszystkie inne osoby uprawnione do korzystania z  tych praw, w  szczególności licencjobiorców, 
w zakresie dozwolonym przez przepisy prawa obowiązującego Stronę i  zgodnie z nimi oraz  
 
164 
 c) federacje i  stowarzyszenia39, w zakresie dozwolonym przez prawo Strony i  zgodnie z  nim.  
Sekcja 2: Dochodzenie i  egzekwowa nie praw w  postępowaniu cywilnym i  administracyjnym  
Artykuł IP.40: Środki zabezpieczenia dowodów  
1. Każda ze Stron dopilnowuje, aby nawet przed rozpoczęciem postępowania dotyczącego 
istoty sprawy właściwe organy sądowe mogły, na wniosek strony, która przedsta wiła racjonalnie 
dostępne dowody na poparcie swoich twierdzeń, że jej prawo własności intelektualnej zostało 
naruszone lub ma zostać naruszone, nakazać natychmiastowe i  skuteczne środki tymczasowe w  celu 
zabezpieczenia odpowiednich dowodów dotyczących domn iemanego naruszenia, z  zastrzeżeniem 
odpowiednich zabezpieczeń oraz ochrony informacji poufnych.  
2. Środki takie mogą obejmować szczegółowy opis z pobieraniem próbek lub bez, lub zajęcie 
fizyczne domniemanych towarów naruszających prawo, a także, we właściwyc h przypadkach, 
materiałów i  narzędzi użytych do produkcji lub dystrybucji tych towarów oraz związanych z nimi 
dokumentów.  
Artykuł IP.41: Dowody  
1. Każda ze Stron wprowadza niezbędne środki w  celu umożliwienia właściwym organom 
sądowym nakazania, na wniosek strony, która przedstawiła racjonalnie dostępne dowody 
wystarczające na poparcie swoich twierdzeń i  która, uzasadniając te twierdzenia, wyszczegól niła 
dowody leżące u podstaw kontroli strony przeciwnej, aby dowody te zostały przedstawione przez 
stronę przeciwną, z zastrzeżeniem ochrony informacji poufnych.   
2. Każda ze Stron wprowadza również niezbędne środki w  celu umożliwienia właściwym 
organom sądo wym nakazania, w  stosownych przypadkach, jeśli doszło do naruszenia prawa 
własności intelektualnej na skalę handlową, na takich samych warunkach jak w  ust. 1, przekazania 
dokumentów bankowych, finansowych lub handlowych znajdujących się pod kontrolą strony  
przeciwnej, z zastrzeżeniem ochrony informacji poufnych.  
Artykuł IP.42: Prawo do informacji  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby w  ramach postępowania cywilnego dotyczącego naruszenia 
prawa własności intelektualnej oraz w  odpowiedzi na uzasadniony i  stosowny wni osek powoda 
właściwe organy sądowe mogły nakazać sprawcy naruszenia lub każdej innej osobie przedstawienie 
informacji na temat pochodzenia i  sieci dystrybucji towarów lub usług naruszających prawo 
własności intelektualnej.  
2. Do celów ust. 1 „każda inna osob a” oznacza osobę, która:  
a) znajdowała się w  posiadaniu towarów naruszających prawo na skalę handlową;  
b) korzystała z usług naruszających prawo na skalę handlową;  
                                                            
39  Dla większej pewności należy zaznaczyć, że, w  zakresie dozwolonym przez prawo Strony, termin 
„federacje i  stowarzyszenia” obejmuje co najmniej organizacje zbiorowego zarządzania prawami 
i zawodowe organizacje zrzeszające pełnomocników, któ re są regularnie uznawane za uprawnione do 
reprezentowania posiadaczy praw własności intelektualnej.  
 
165 
 c) świadczyła na skalę handlową usługi wykorzystywane w  działaniach naruszających prawo l ub  
d) została wskazana przez osobę, o  której mowa w  lit. a), b) lub c) jako zaangażowana 
w produkcję, wytwarzanie lub dystrybucję towarów lub świadczenie usług.  
3. W stosownych przypadkach, informacja, o  której mowa w  ust. 1, zawiera:  
a) nazwy i  adresy pro ducentów, wytwórców, dystrybutorów, dostawców oraz innych 
poprzednich posiadaczy towarów lub usług, jak również przewidywanych hurtowników 
i detalistów;  
b) informacje o  produkowanych, wytworzonych, dostarczonych, otrzymanych lub zamówionych 
ilościach, jak również o  cenie uzyskanej za dane towary lub usługi.  
4. Ust. 1 i  2 stosuje się bez uszczerbku dla innych przepisów Strony, które:  
a) przyznają podmiotowi upr awnionemu prawa do  otrzymania pełniejszej informacji;  
b) regulują wykorzystanie informacji przekazanej na podstawie niniejszego artykułu 
w postępowaniach cywilnych i  karnych;  
c) regulują odpowiedzialność za niewłaściwe skorzystanie z  prawa do  informacji;    
d) umożliwiają odmowę przekazania informacji, które zmusiłyby osobę określoną w  ust. 1 do 
przyznania się do udziału lub udziału jej bliskich krewnych w  naruszeniu prawa własności 
intelektualnej;  
e) regulują ochronę poufności źródeł informacji lub przet warzania danych osobowych.  
Artykuł IP.43: Środki tymczasowe i  środki zabezpieczające  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby jej organy sądowe mogły – na wniosek wnioskodawcy – wydać 
przeciwko domniemanemu sprawcy naruszenia tymczasowy nakaz sądowy mający zapobiec 
jakiemukolwiek nieuchronnemu zagrożeniu naruszenia prawa własności intelektualnej lub zabronić, 
tymczasowo oraz, w  stosownych przypadkach, pod rygorem okresowego uiszczania kary pieniężnej, 
w przypadku gdy taka kara przewidziana jest w  prawie tej Strony, da lszego domniemanego 
naruszania tego prawa, lub w  przypadku jego kontynuowania państwo -strona, nakazać złożenie 
zabezpieczenia zapewniającego pokrycie strat poniesionych przez posiadacza prawa. Tymczasowy 
nakaz sądowy może być także wydany na  tych samych wa runkach przeciwko pośrednikowi, którego 
usługi są używane przez osobę trzecią do  naruszania prawa własności intelektualnej.  
2. Każda ze Stron zapewnia, aby jej organy sądowe mogły, na wniosek wnioskodawcy, nakazać 
zajęcie lub dostawę towarów, w  odniesieniu do  których istnieje podejrzenie naruszenia prawa 
własności intelektualnej, tak aby zapobiec ich wprowadzeniu do obrotu handlowego lub 
przepływowi w  ramach kanałów handlowych.  
3. W przypadku domniemanych naruszeń na  skalę handlową każda ze  Stron dopilnowuje, aby  
w przypadku, gdy wnioskodawca wskaże okoliczności, które mogłyby zagrozić naprawieniu szkód, 
organy sądowe mogły zarządzić tymczasowe zajęcie ruchomości i  nieruchomości domniemanego 
sprawcy naruszenia, łącznie z  zablokowaniem jego rachunków bankowych i  innych aktywów. W  tym 
celu właściwe organy mogą zarządzić przedłożenie dokumentów bankowych, finansowych lub 
handlowych lub stosowny dostęp do  odpowiednich informacji.  
 
166 
 4. Każda ze Stron dopilnowuje, aby jej organy sądowe, w  odniesieniu do środków określonych 
w ust. 1, 2 i 3, były upoważnione do żądania od wnioskodawcy przedstawienia wszelkich racjonalnie 
dostępnych dowodów w  celu uzyskania wystarczającego stopnia pewności, że wnioskodawca jest 
posiadaczem praw i  że prawo wnioskodawcy jest naruszane lub że takie naruszenie jest 
nieuchronne.  
Artykuł IP.44: Środki naprawcze  
1. Każda ze Stron gwarantuje, że jej organy sądowe mogą nakazać, na żądanie wnioskodawcy 
i bez względu na odszkodowania należne uprawnionemu z  tytułu naruszenia oraz bez żadnego 
rodzaju rekompensaty, zniszczenie towarów, w  przypadku których stwierdzono narusz enie prawa 
własności intelektualnej lub przynajmniej ostateczne wycofanie tych towarów z  obrotu handlowego. 
W stosownych przypadkach, na tych samych warunkach, organy sądowe mogą również nakazać 
zniszczenie materiałów i  narzędzi wykorzystywanych głównie do  tworzenia lub wytwarzania tych 
towarów.   
2. Organy sądowe każdej ze Stron mogą nakazać, aby środki te były stosowane na koszt 
naruszającego, chyba że istnieją szczególne powody przemawiające za innym rozwiązaniem.  
Artykuł IP.45: Nakazy  
Każda ze Stron zapew nia, aby w  przypadku stwierdzenia naruszenia prawa własności intelektualnej 
w orzeczeniu sądowym, organy sądowe mogły wydać przeciwko naruszającemu zakaz kontynuacji 
naruszania. Każda ze Stron zapewnia również, aby organy sądowe mogły wydać nakaz sądowy 
przeciwko pośrednikom, których usługi są wykorzystywane przez osobę trzecią do naruszania prawa 
własności intelektualnej.   
Artykuł IP.46: Środki alternatywne  
Każda ze Stron może postanowić, że organy sądowe, we właściwych przypadkach i  na wniosek 
osoby, któ ra może podlegać środkom przewidzianym w  art. IP.44 [Środki naprawcze] lub art.  IP.45 
[Nakazy], mogą nałożyć odszkodowanie pieniężne na rzecz strony poszkodowanej zamiast 
stosowania środków przewidzianych w  tych dwóch artykułach, gdy osoba ta działała nieu myślnie 
i nie dopuściła się niedbalstwa, jeżeli wykonanie przedmiotowych środków spowodowałoby dla niej 
niewspółmierną szkodę i  jeżeli odszkodowanie pieniężne na rzecz strony poszkodowanej wydaje się 
stosunkowo satysfakcjonujące.  
Artykuł IP.47: Odszkodowa nia 
1. Każda ze Stron dopilnowuje, aby jej organy sądowe, na wniosek poszkodowanej strony, 
nakazały sprawcy naruszenia, który wiedział lub miał wystarczające podstawy, by wiedzieć, że 
zaangażował się w  działalność naruszającą prawo, wypłacenie uprawnionemu od szkodowania 
adekwatnego do rzeczywistej szkody poniesionej przez niego w  wyniku naruszenia.   
2. Każda ze Stron zapewnia, aby w  momencie ustalania wysokości odszkodowania przez jej 
organy sądowe:  
a) uwzględniały wszystkie właściwe aspekty, takie jak negatywn e konsekwencje ekonomiczne, 
w tym utracone zyski, które poniosła poszkodowana strona, wszelkie nieuczciwe zyski 
osiągnięte przez naruszającego oraz, w  odpowiednich przypadkach, elementy inne niż czynniki 
ekonomiczne, takie jak moralne szkody wyrządzone wła ścicielowi praw w  wyniku naruszenia 
lub  
 
167 
 b) jako rozwiązanie alternatywne w  stosunku do lit. a), mogły, w  odpowiednich przypadkach, 
ustalić odszkodowanie w  formie ryczałtu, w  oparciu o  elementy takie jak co najmniej kwota 
opłat licencyjnych lub honorariów,  które byłyby należne, gdyby naruszający wystąpił 
o zezwolenie na korzystanie z danego prawa własności intelektualnej.  
3. Jeżeli naruszający nie zaangażował się w  działalność naruszającą świadomie lub z 
uzasadnionych powodów, każda ze Stron może postanowić, że organy sądowe mogą nakazać 
odzyskanie zysków lub wypłatę odszkodowań, które mogą być ustalone z góry.  
Artykuł IP.48: Koszty sądowe  
Każda ze Stron zapewnia, aby rozsądne i  proporcjonalne koszty sądowe oraz inne wydatki 
poniesione przez stronę wygrywając ą były co do zasady pokrywane przez stronę przegrywającą, 
chyba że jest to sprzeczne z  zasadą sprawiedliwości.   
Artykuł IP.49: Publikacja orzeczeń sądowych  
Każda ze Stron zapewnia, aby w  ramach postępowania sądowego wszczętego w  przypadku 
naruszenia prawa  własności intelektualnej organy sądowe mogły, na wniosek wnioskodawcy, a na 
koszt naruszającego, zarządzić odpowiednie środki w  celu upowszechnienia informacji dotyczącej 
orzeczenia, w  tym również jego wyeksponowania i  publikacji w  całości lub w  części.   
Artykuł IP.50: Domniemanie autorstwa lub własności  
Do celów stosowania środków ogólnych, procedur i  środków zaradczych przewidzianych 
w rozdziale  3 [Egzekwowanie praw własności intelektualnej]:   
a) umieszczenie nazwiska autora na utworze literackim lub a rtystycznym w  sposób zwyczajowo 
przyjęty jest wystarczające dla utożsamienia autora z  tym utworem, chyba że dostępne 
dowody wskazują inaczej, co w  konsekwencji uprawnia autora  do wszczynania postępowania 
w sprawie naruszenia oraz  
b) postanowienie lit.  a) s tosuje się odpowiednio do posiadaczy praw pokrewnych prawom 
autorskim w  odniesieniu do przedmiotów ich ochrony.  
Artykuł IP.51: Procedury administracyjne  
W zakresie, w  jakim środki prawa cywilnego mogą być stosowane jako rezultat procedur 
administracyjnych  dotyczących istoty sprawy, procedury te będą zgodne z  zasadami 
odpowiadającymi co do swej istoty tym, jakie są ustanowione w  niniejszej sekcji.  
Sekcja 3: Cywilne procedury sądowe i  środki zaradcze w  odniesieniu do tajemnic przedsiębiorstwa  
Artykuł IP.52:  Cywilne procedury sądowe i  środki zaradcze w  odniesieniu do tajemnic 
przedsiębiorstwa  
1. Każda ze Stron gwarantuje, że uczestnicy sądowego postępowania cywilnego, o  którym 
mowa w  art. IP.34 [Zakres ochrony tajemnic przedsiębiorstwa] ust.  1, lub osoby mające dostęp do 
dokumentów uwzględnionych w  tym postępowaniu podlegają zakazowi wykorzystania lub 
ujawnienia jakiejkolwiek rzeczywistej lub domniemanej tajemnicy przedsiębiorstwa, którą właściwe 
organy sądowe – w odpowiedzi na należycie uzasadniony wniosek zaint eresowanej strony – 
 
168 
 oznaczyły jako poufną, a  z którą wymienione osoby zapoznały się na skutek wspomnianego 
uczestnictwa lub dostępu.  
2. Każda ze Stron zapewnia, aby obowiązek, o  którym mowa w  ust. 1, pozostawał w  mocy po 
zakończeniu sądowego postępowania cywi lnego, tak długo, jak jest to właściwe.  
3. W sądowym postępowaniu cywilnym, o  którym mowa w  art. IP.34 ust.  1 [Zakres ochrony 
tajemnic przedsiębiorstwa], każda ze Stron zapewnia, aby jej organy sądowe były uprawnione co 
najmniej do podejmowania następujących  działań:  
a) nakazanie zastosowania środków tymczasowych, zgodnie z odpowiednimi przepisami 
ustawowymi i  wykonawczymi, w  celu zaprzestania i  zakazania wykorzystywania lub ujawniania 
tajemnicy przedsiębiorstwa w  sposób sprzeczny z uczciwymi praktykami hand lowymi;  
b) nakazanie wprowadzenia środków, zgodnie z odpowiednimi przepisami ustawodawczymi 
i wykonawczymi, nakazujących zaprzestanie lub, w  zależności od przypadku, zakaz 
wykorzystywania lub ujawniania tajemnicy przedsiębiorstwa w  sposób sprzeczny z uczc iwymi 
praktykami handlowymi;  
c) nakazanie, zgodnie z  ich odpowiednimi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi, aby każda 
osoba, która nabyła, wykorzystała lub ujawniła tajemnicę przedsiębiorstwa w  sposób 
sprzeczny z  uczciwymi praktykami handlowymi i  która wi edziała lub powinna była wiedzieć, że 
nabywa, wykorzystuje lub ujawnia tajemnicę przedsiębiorstwa w  sposób sprzeczny 
z uczciwymi praktykami handlowymi, zapłaciła posiadaczowi tajemnicy przedsiębiorstwa 
odszkodowanie odpowiednie do rzeczywistego uszczerbku poniesionego w  wyniku takiego 
nabycia, wykorzystania lub ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa;   
d) wprowadzenie szczególnych środków niezbędnych do zachowania poufności każdej tajemnicy 
przedsiębiorstwa lub domniemanej tajemnicy przedsiębiorstwa wykorzys tanej lub 
przywołanej w  postępowaniu, o  którym mowa w  art. IP.34 ust.  1[Zakres ochrony tajemnic 
przedsiębiorstwa]. Takie szczególne środki mogą obejmować – zgodnie z odpowiednimi 
przepisami ustawodawczymi i  wykonawczymi każdej ze Stron, w  tym z prawem do o brony – 
możliwość ograniczenia dostępu do niektórych dokumentów w  całości lub w  części; 
ograniczenia dostępu do przesłuchań oraz ich zapisów lub protokołów; oraz udostępnienia 
nieopatrzonej klauzulą poufności wersji orzeczenia sądowego, w  której fragmenty zawierające 
tajemnice przedsiębiorstwa zostały usunięte lub utajnione;  
e) nałożenie sankcji na każdą osobę uczestniczącą w  postępowaniu sądowym, która nie zastosuje 
się lub odmówi zastosowania się do nakazów sądowych dotyczących ochrony tajemnicy 
przedsię biorstwa lub domniemanej tajemnicy przedsiębiorstwa.  
4. Każda ze Stron zapewnia, aby wniosek o  zastosowanie środka, procedur lub środków 
zaradczych przewidzianych w  niniejszym artykule został odrzucony, jeżeli domniemane pozyskanie, 
wykorzystanie lub ujawnie nie tajemnicy przedsiębiorstwa sprzeczne z uczciwymi praktykami 
handlowymi zostało dokonane zgodnie z przepisami ustawodawczymi i  wykonawczymi:   
a) w celu ujawnienia niewłaściwego postępowania, wykroczeń lub działań niezgodnych z 
prawem, aby chronić ogóln y interes publiczny;   
b) jako ujawnienie przez pracowników ich przedstawicielom informacji w  ramach zgodnego 
z prawem sprawowania przez tych przedstawicieli ich funkcji, a  także niezbędne do tego celu;  
 
169 
 c) w celu ochrony uzasadnionych interesów uznanych p rzez przepisy ustawodawcze 
i wykonawcze tej Strony.  
Sekcja 4: Egzekwowanie praw przy kontroli granicznej  
Artykuł IP.53: Środki stosowane przy kontroli granicznej  
1. W odniesieniu do towarów objętych kontrolą celną każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje 
proce dury, zgodnie z  którymi uprawniony może składać wnioski do właściwego organu40 
o zawieszenie zwolnienia lub zatrzymanie podejrzanych towarów przez organy celne. Do celów 
niniejszej sekcji „podejrzane towary” oznaczają towary, w  stosunku do których istnieje podejrzenie, 
że naruszają znaki towarowe, prawa autorskie i  prawa pokrewne, o znaczenia geograficzne, patenty, 
wzory użytkowe, wzory przemysłowe, topografie układów scalonych i  prawa do ochrony odmian 
roślin.  
2. Każda ze Stron posiada elektroniczne systemy zarządzania przez organy celne wnioskami, 
które zostały rozpatrzone pozytywnie lub zarejestrowane.  
3. Każda ze Stron zapewnia, aby jej właściwe organy nie pobierały opłaty na pokrycie kosztów 
administracyjnych wynikających z  rozpatrywania wniosku lub rejestracji.  
4. Każda ze Stron dopilnowuje, aby jej właściwe organy podejmowały decyzję o przyjęciu lub 
zarejestrowaniu wniosku w  rozsądnym terminie.  
5. Każda ze Stron przewiduje możliwość, by wniosek, o  którym mowa w  ust. 1, miał 
zastosowanie do wielu przesyłek towarów.  
6. W odniesieniu do towarów podlegających kontroli celnej każda ze Stron zap ewnia, aby jej 
organy celne mogły z  własnej inicjatywy podjąć działania w  celu zawieszenia zwolnienia lub 
zatrzymania podejrzanych towarów.  
7. Każda ze Stron zapewnia, aby jej organy celne wykorzystywały analizę ryzyka do identyfikacji 
podejrzanych towarów.  
8. Każda ze Stron może uprawnić swój organ celny do udzielenia uprawnionemu na jego 
wniosek informacji dotyczących towarów, w  tym ich opisu oraz rzeczywistych lub szacowanych ilości, 
a także – jeśli takie informacje są dostępne – nazwy i  adresu nadawcy, import era, eksportera lub 
odbiorcy, oraz kraju pochodzenia lub wytworzenia towarów, których dopuszczenie do obrotu zostało 
zawieszone lub które zostały zatrzymane.  
9. Każda ze Stron stosuje procedury pozwalające na zniszczenie podejrzanych towarów, bez 
konieczności  uprzedniego postępowania administracyjnego lub sądowego w  celu formalnego 
stwierdzenia naruszeń, jeżeli zainteresowane osoby wyrażają zgodę na zniszczenie lub nie wyrażają 
sprzeciwu wobec zniszczenia. W  przypadku gdy podejrzane towary nie zostaną zniszczo ne, każda ze 
Stron dopilnowuje, aby poza wyjątkowymi okolicznościami towary te zostały usunięte z  obrotu 
handlowego w  taki sposób, aby uniknąć jakiejkolwiek szkody dla uprawnionego.  
                                                            
40  W przypadku Unii Europejskiej właściwy organ oznacza organy celne.  
 
170 
 10. Każda ze Stron stosuje procedury pozwalające na szybkie zniszczenie podro bionych znaków 
towarowych i  towarów pirackich wysyłanych w  przesyłkach pocztowych lub ekspresowych 
przesyłkach kurierskich.  
11. Każda ze Stron dopilnowuje, aby na żądanie organów celnych posiadacz pozytywnie 
rozpatrzonego lub zarejestrowanego wniosku był zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych 
przez organy celne lub inne strony działające w  imieniu organów celnych od chwili zatrzymania lub 
zawieszenia dopuszczenia towarów do obrotu, w  tym przechowywania, przeładunku i  wszelkich 
kosztów związanych ze zni szczeniem lub utylizacją towarów.  
12. Każda ze Stron może podjąć decyzję o  niestosowaniu niniejszego artykułu w  odniesieniu do 
przywozu towarów wprowadzonych do obrotu w  innym państwie przez uprawnionych lub za ich 
zgodą. Strona może wyłączyć z zakresu stosowa nia niniejszego artykułu towary o  charakterze 
niehandlowym znajdujące się w  bagażu osobistym podróżnych.  
13. Każda ze Stron umożliwia swoim organom celnym prowadzenie regularnego dialogu 
i wspieranie współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami i  z inn ymi organami 
zaangażowanymi w  egzekwowanie praw własności intelektualnej.  
14. Strony współpracują w  zakresie międzynarodowego handlu podejrzanymi towarami. 
W szczególności Strony wymieniają w  najszerszym możliwym zakresie odpowiednie informacje na 
temat handl u podejrzanymi towarami mającymi wpływ na drugą Stronę.  
15. Bez uszczerbku dla innych form współpracy, Protokół o  wzajemnej pomocy administracyjnej 
w sprawach celnych stosuje się w  odniesieniu do naruszeń ustawodawstwa dotyczącego praw 
własności intelektualne j, którego egzekwowanie należy do kompetencji organów celnych danej 
Strony zgodnie z  niniejszym artykułem.  
Artykuł IP.54: Zgodność z  GATT 1994 i  Porozumieniem TRIPS  
Wdrażając środki graniczne służące egzekwowaniu praw własności intelektualnej przez organy celne, 
niezależnie od tego, czy są one objęte niniejszą sekcją, Strony zapewniają spójność ze swoimi 
obowiązkami wynikającymi z GATT 1994 i   porozumienia TRIPS, a w  szczególności z art.  V GATT 1994, 
art. 41 i sekcją 4 części III porozumienia TRIPS.  
Rozdzi ał 4: Pozostałe postanowienia  
Artykuł IP.55: Współpraca  
1. Strony współpracują w  celu wspierania wdrażania praw i  obowiązków podjętych w  ramach 
niniejszego tytułu.  
2. Obszary współpracy obejmują między innymi następujące działania:  
a) wymianę informacji na tema t ram prawnych w  dziedzinie praw własności intelektualnej oraz 
stosownych przepisów dotyczących ich ochrony i  egzekwowania;  
b) wymianę doświadczeń w  zakresie postępu legislacyjnego, egzekwowania praw własności 
intelektualnej oraz egzekwowania prawa na szc zeblu centralnym i  niższym niż centralny przez 
organy celne, policyjne, administracyjne i  sądowe;  
 
171 
 c) koordynację w  celu zapobiegania wywozowi podrobionych towarów, w  tym również z  innymi 
krajami;  
d) pomoc techniczną, budowanie zdolności, wymianę i  szkole nie personelu;  
e) zapewnienie ochrony i  obrony praw własności intelektualnej oraz rozpowszechnianie 
informacji w  tym zakresie między innymi w  kręgach przedsiębiorców i  społeczeństwie 
obywatelskim;  
f) promowanie świadomości społecznej konsumentów i  posiad aczy praw;  
g)  zacieśnianie współpracy instytucjonalnej, w  szczególności między urzędami ds. własności 
intelektualnej obu Stron;  
h) edukację i  promowanie świadomości ogółu społeczeństwa w  zakresie polityki dotyczącej 
ochrony i  egzekwowania praw własności  intelektualnej;  
(i) wspieranie ochrony i  egzekwowania praw własności intelektualnej przy współpracy publiczno -
prywatnej obejmującej małe i  średnie przedsiębiorstwa;   
j) formułowanie skutecznych strategii w  celu określenia odbiorców i  tworzenie programów 
komunikacyjnych służących podniesieniu świadomości konsumentów i  mediów w  zakresie 
skutków naruszania praw własności intelektualnej, w  tym zagrożeń dla zdrowia 
i bezpiecze ństwa oraz powiązań z  przestępczością zorganizowaną.  
3. Strony porozumiewają się we wszystkich sprawach związanych z  wykonywaniem 
i funkcjonowaniem niniejszego tytułu, bezpośrednio lub za pośrednictwem Specjalnego Komitetu 
Handlowego ds. Własności Intelektua lnej.  
Artykuł IP.56: Dobrowolne inicjatywy zainteresowanych stron  
Każda ze Stron stara się ułatwiać dobrowolne inicjatywy zainteresowanych stron mające na celu 
ograniczenie naruszeń praw własności intelektualnej, w  tym w  internecie i  na innych rynkach, 
koncentrując się na konkretnych problemach i  poszukując praktycznych rozwiązań, które są 
realistyczne, zrównoważone, proporcjonalne i  sprawiedliwe dla wszystkich zainteresowanych stron, 
w tym w  następujący sposób:  
a) każda ze Stron stara się zwoływać na swoim terytorium zainteresowane strony w  drodze 
konsensusu, aby ułatwić dobrowolne inicjatywy mające na celu znalezienie rozwiązań 
i rozstrzygnięcie różnic dotyczących ochrony i  egzekwowania praw własności intelektualne j 
oraz ograniczenie naruszeń;  
b) Strony dokładają starań, aby wymieniać między sobą informacje dotyczące działań na rzecz 
ułatwienia dobrowolnych inicjatyw zainteresowanych stron, które podejmują na swoich 
terytoriach oraz  
c) Strony dążą do promowania otw artego dialogu i  współpracy między zainteresowanymi 
podmiotami Stron oraz do zachęcania zainteresowanych stron do wspólnego znajdowania 
rozwiązań i  rozwiązywania sporów dotyczących ochrony i  egzekwowania praw własności 
intelektualnej oraz ograniczania naru szeń.  
 
172 
 Artykuł IP.57: Przegląd dotyczący oznaczeń geograficznych  
Odnotowując odpowiednie postanowienia wszelkich wcześniejszych umów dwustronnych między 
Zjednoczonym Królestwem, z jednej strony, a Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii 
Atomowej, z d rugiej strony, Strony mogą wspólnie podjąć rozsądne starania w celu uzgodnienia 
zasad ochrony i skutecznego wewnętrznego egzekwowania ich oznaczeń geograficznych.  
TYTUŁ  VI: ZAMÓWIENIA  PUBLICZNE  
Rozdział  1: Zakres  
Artykuł PPROC.1: Cel  
Celem niniejszego tytu łu jest zagwarantowanie każdej ze Stron dostępu do rozszerzonych możliwości 
udziału w  procedurach udzielania zamówień publicznych oraz zwiększenie przejrzystości procedur 
udzielania zamówień publicznych.  
Artykuł PPROC.2: Włączenie niektórych postanowień GP A i zamówień objętych niniejszą Umową  
1.  Do niniejszego tytułu włącza się postanowienia GPA, które są określone w  sekcji  A 
ZAŁĄCZNIKA PPROC -1, w  tym załączniki każdej ze Stron do dodatku  I do GPA.  
2.  Do celów niniejszego tytułu „zamówienia objęte niniejs zą Umową” oznaczają zamówienia, 
do których ma zastosowanie art.  II GPA, oraz dodatkowo zamówienia wymienione w  sekcji  B 
ZAŁĄCZNIKA PPROC -1. 
3.  W odniesieniu do zamówień objętych niniejszą Umową każda ze Stron stosuje odpowiednio 
postanowienia GPA określon e w sekcji A ZAŁĄCZNIKA PPROC -1 do dostawców, towarów lub usług 
drugiej Strony.  
Rozdział  2: Dodatkowe przepisy dotyczące zamówień objętych niniejszą Umową  
Artykuł PPROC.3: Wykorzystanie środków elektronicznych w  zamówieniach  
1.  Każda ze Stron zapewnia, ab y jej podmioty zamawiające udzielały zamówienia objęte 
niniejszą Umową za pomocą środków elektronicznych w  najszerszym możliwym zakresie.  
2.  Uznaje się, że podmiot zamawiający przeprowadza zamówienia objęte niniejszą Umową za 
pomocą środków elektronicznyc h, jeżeli wykorzystuje środki informacyjne i  komunikacyjne w  formie 
elektronicznej w  celu:  
a) publikowania ogłoszeń i  dokumentacji przetargowej w  postępowaniach o  udzielenie 
zamówienia oraz  
b) składania wniosków o  dopuszczenie do udziału w  postępowaniu i  ofert.  
3.  Z wyjątkiem szczególnych sytuacji, takie środki informacyjne i  komunikacyjne w  formie 
elektronicznej powinny być niedyskryminujące, ogólnie dostępne i  interoperacyjne z  produktami 
technologii informacyjno -komunikacyjnych będącymi w  powszechnym uż yciu i  nie mogą ograniczać 
dostępu do postępowania o  udzielenie zamówienia.  
 
173 
 4.  Każda ze Stron zapewnia, aby jej podmioty zamawiające otrzymywały i  przetwarzały faktury 
elektroniczne zgodnie ze stosownymi przepisami.  
Artykuł PPROC.4: Publikacja elektronicz na 
W odniesieniu do zamówień objętych niniejszą Umową wszystkie ogłoszenia o  zamówieniach, w  tym 
ogłoszenia o  zamiarze udzielenia zamówienia, ogłoszenia skrócone, ogłoszenia o  planowanych 
zamówieniach i  ogłoszenia o  udzieleniu zamówienia, są bezpośrednio d ostępne za pomocą środków 
elektronicznych, bezpłatnie, za pośrednictwem pojedynczego punktu dostępu w  internecie.  
Artykuł PPROC.5: Dowody  
Każda ze Stron zapewnia, aby w  momencie składania wniosków o  dopuszczenie do udziału lub 
w czasie składania ofert pod mioty zamawiające nie wymagały od dostawców przedłożenia całości 
lub części dowodów, że nie znajdują się w  żadnej z  sytuacji, w  których dostawca może zostać 
wykluczony i  spełniają warunki udziału, chyba że jest to niezbędne do prawidłowego 
przeprowadzenia postępowania o  udzielenie zamówienia.  
Artykuł PPROC.6: Warunki udziału  
Każda ze Stron zapewnia, aby w  przypadku gdy jej podmioty zamawiające wymagają od dostawcy, 
jako warunku udziału w  zamówieniu objętym niniejszą Umową, wykazania wcześniejszego 
doświadczenia, nie wymagały one, aby dostawca posiadał takie doświadczenie na te rytorium tej 
Strony.  
Artykuł PPROC.7: Systemy rejestracji i  procedury kwalifikacyjne  
Strona, która utrzymuje system rejestracji dostawców dopilnowuje, aby zainteresowani dostawcy 
mogli w  każdej chwili złożyć wniosek o  rejestrację. Każdy zainteresowany dostawca, który złożył 
wniosek, jest informowany w  rozsądnym terminie o  decyzji o  przyjęc iu lub odrzuceniu tego wniosku.  
Artykuł PPROC.8: Procedura przetargu ograniczonego  
Każda ze Stron dopilnowuje, aby w  przypadku gdy podmiot zamawiający stosuje procedurę 
przetargu ograniczonego, kierował zaproszenia do składania ofert do takiej liczby dost awców, która 
wystarczy do zapewnienia prawdziwej konkurencji bez wpływu na efektywność operacyjną systemu 
zamówień.  
Artykuł PPROC.9: Rażąco niskie ceny  
Zgodnie z art.  XV ust.  6 GPA, jeżeli podmiot zamawiający otrzyma ofertę zawierającą cenę rażąco 
niższą o d cen w  innych złożonych ofertach, może on również sprawdzić u  dostawcy, czy cena 
uwzględnia przyznanie subsydiów.  
Artykuł PPROC.10: Kwestie środowiskowe, socjalne i  związane z pracą  
Każda ze Stron dopilnowuje, aby jej podmioty zamawiające mogły uwzględnia ć kwestie 
środowiskowe, socjalne i  związane z  pracą w  całym postępowaniu o  udzielenie zamówienia, pod 
warunkiem że kwestie te są zgodne z  zasadami ustanowionymi w  rozdziałach 1 i 2 i  są wskazane 
w ogłoszeniu o  zamiarze udzielenia zamówienia lub w  innym ogł oszeniu wykorzystywanym jako 
ogłoszenie o  zamiarze udzielenia zamówienia lub dokumentacja przetargowa.  
 
174 
 Artykuł PPROC.11: Wewnętrzne procedury odwoławcze  
1. W przypadku wyznaczenia przez Stronę bezstronnego organu administracyjnego zgodnie 
z art. XVIII ust.  4 GPA, Strona ta dopilnowuje, aby:  
(a) członkowie wyznaczonego organu byli niezależni, bezstronni i  wolni od zewnętrznych 
wpływów w  trakcie kadencji;  
(b) członkowie wyznaczonego organu nie byli odwoływani wbrew ich woli w  trakcie pełnienia 
funkcji, chyba że ich o dwołania wymagają przepisy dotyczące wyznaczonego organu; oraz  
(c) przewodniczący lub co najmniej jeden inny członek wyznaczonego organu posiada kwalifikacje 
prawnicze i  zawodowe równoważne kwalifikacjom niezbędnym sędziom, prawnikom lub 
innym ekspertom prawny m posiadającym kwalifikacje na mocy przepisów ustawowych 
i wykonawczych Strony.  
2. Każda ze Stron wprowadza lub utrzymuje procedury dotyczące szybkich środków 
tymczasowych służących zapewnieniu dostawcy możliwości udziału w  postępowaniu o udzielenie 
zamówi enia. Takie środki tymczasowe, przewidziane w  art. XVIII ust.  7 lit.  a) Porozumienia GPA, 
mogą skutkować zawieszeniem postępowania o  udzielenie zamówienia lub zawieszeniem wykonania 
umowy, jeżeli umowa została zawarta przez podmiot zamawiający i  jeżeli Str ona tak postanowiła. 
Jednakże procedury mogą przewidywać, że przy podejmowaniu decyzji o  tym, czy środki te powinny 
zostać zastosowane, można wziąć pod uwagę nadrzędne negatywne skutki dla zainteresowanych 
stron, w  tym dla interesu publicznego. Uzasadnieni e braku działań musi być przedstawione 
na piśmie.  
3. W przypadku gdy zainteresowany udziałem lub uczestniczący w  postępowaniu dostawca 
złożył skargę do wyznaczonego organu, o  którym mowa w  ust. 1, każda ze Stron co do zasady 
dopilnowuje, aby podmiot zamawi ający nie zawarł umowy do czasu, aż organ ten podejmie decyzję 
lub wyda zalecenie odnośnie do środków tymczasowych, działania naprawczego lub odszkodowania 
za poniesione straty lub szkody, o  których mowa w  ust. 2, 5 i  6, zgodnie z jej zasadami, przepisami 
i procedurami. Każda ze Stron może postanowić, że w nieuniknionych lub należycie uzasadnionych 
okolicznościach umowa może jednak zostać zawarta.  
4. Każda ze Stron może ustanowić:  
(a) okres zawieszenia pomiędzy decyzją o  udzieleniu zamówienia a  zawarciem umowy,  aby 
umożliwić dostawcom, którym nie udzielono zamówienia, stwierdzenie, czy stosowne jest 
wszczęcie procedury odwoławczej lub  
(b) wystarczający okres na złożenie przez zainteresowanego dostawcę odwołania, które może 
stanowić podstawę zawieszenia wykonywania u mowy.  
5. Działania naprawcze na podstawie art.  XVIII ust.  7 lit.  b) GPA mogą obejmować co najmniej 
jedno z  następujących działań:  
(a) usunięcie dyskryminujących warunków technicznych, ekonomicznych lub finansowych 
zawartych w  zaproszeniu do składania ofert, do kumentach zamówienia lub we wszelkich 
innych dokumentach związanych z  postępowaniem o  udzielenie zamówienia oraz 
przeprowadzenie nowych postępowań o  udzielenie zamówienia;  
(b) powtórzenie postępowania o  udzielenie zamówienia bez zmiany warunków;  
 
175 
 (c) uchylenie decy zji o udzieleniu zamówienia i  przyjęcie nowej decyzji o  udzieleniu zamówienia;  
(d) wypowiedzenie umowy lub stwierdzenie jej nieskuteczności lub  
(e) zastosowanie innych środków w  celu naprawienia naruszenia postanowień rozdziałów 1 i 2, na 
przykład nakazanie zapłat y określonej kwoty do czasu skutecznego usunięcia naruszenia.  
6. Zgodnie z  art. XVIII ust.  7 lit.  b) GPA każda ze Stron może dopuścić przyznanie 
odszkodowania za poniesione straty lub szkody. W  tym względzie, jeżeli organ odwoławczy Strony 
nie jest organem  sądowym, a  dostawca uważa, że doszło do naruszenia wewnętrznych przepisów 
ustawowych i  wykonawczych wdrażających obowiązki wynikające z  rozdziałów 1 i 2, dostawca może 
wnieść sprawę do sądu, m.in. w  celu dochodzenia odszkodowania, zgodnie z  zasadami postę powania 
sądowego Strony.  
7. Każda ze Stron wprowadza lub utrzymuje niezbędne procedury, które zapewniają skuteczne 
wykonanie decyzji lub zaleceń organów odwoławczych lub skuteczne egzekwowanie decyzji 
sądowych organów odwoławczych.  
Rozdział  3: Traktowanie narodowe wykraczające poza zamówienia objęte niniejszą Umową  
Artykuł PPROC.12: Definicje  
1.  Do celów niniejszego rozdziału traktowanie przyznane przez Stronę na mocy niniejszego 
rozdziału oznacza:  
a)  w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa – traktowanie  nie mniej korzystne niż najbardziej 
korzystne traktowanie przyznane w  podobnych sytuacjach dostawcom ze Zjednoczonego 
Królestwa; oraz  
b)  w odniesieniu do państwa członkowskiego - traktowanie nie mniej korzystne niż najbardziej 
korzystne traktowanie przyz nane w podobnych sytuacjach w tym państwie dostawcom z tego 
państwa członkowskiego.  
2.  Do celów niniejszego rozdziału dostawca Strony, który jest osobą prawną, oznacza:  
a)  w przypadku Unii – osobę prawną ustanowioną lub w inny sposób zorganizowaną na moc y 
przepisów prawa Unii lub co najmniej jednego z  jej państw członkowskich i  prowadzącą istotną 
działalność gospodarczą rozumianą przez Unię, zgodnie z  jej notyfikacją Traktatu 
ustanawiającego Wspólnotę Europejską do WTO (WT/REG39/1), jako równoznaczną poję ciu 
„skutecznego i  trwałego powiązania” z  gospodarką państwa członkowskiego, której 
poświęcony jest art.  54 Traktatu o  funkcjonowaniu Unii Europejskiej, na terytorium Unii; oraz  
b)  w przypadku Zjednoczonego Królestwa – osobę prawną ustanowioną lub zorgani zowaną na 
mocy prawa Zjednoczonego Królestwa i  prowadzącą istotną działalność gospodarczą na 
terytorium Zjednoczonego Królestwa.  
Artykuł PPROC.13: Traktowanie narodowe lokalnych dostawców  
1.  W odniesieniu do wszelkich zamówień, środek Strony nie może skutkować przyznaniem 
dostawcom drugiej Strony mającym siedzibę na jej terytorium  poprzez ustanowienie, nabycie lub 
 
176 
 utrzymywanie osoby prawnej traktowania mniej korzystnego niż traktowanie przez ni ą własnych 
podobnych dostawców41. 
2.  Stosowanie obowiązku traktowania narodowego, o  którym mowa w  niniejszym artykule, 
podlega dalszym wyjątkom w  zakresie bezpieczeństwa i  wyjątkom o  charakterze ogólnym 
określonym w  art. III GPA, nawet jeżeli zamówienie ni e jest zamówieniem objętym niniejszą Umową 
zgodnie z niniejszym tytułem.  
Rozdział  4: Pozostałe postanowienia  
Artykuł PPROC.14: Zmiany i  sprostowania zobowiązań dotyczących dostępu do rynku  
Każda ze Stron może zmienić lub skorygować swoje zobowiązania dotyc zące dostępu do rynku 
w odpowiedniej podsekcji w  sekcji  B załącznika PPROC -.1 zgodnie z  procedurami określonymi w 
artykułach: od art.  PPROC.15 [Zmiany] do art. PPROC.18 [Zmiana sekcji załącznik.PROC -1].  
Artykuł PPROC.15: Zmiany  
1.  Strona zamierzająca zmi enić podsekcję w  sekcji  B załącznika PPROC -1: 
(a) powiadamia o  tym drugą Stronę na piśmie oraz  
(b) włącza do powiadomienia propozycję dotyczącą odpowiednich wyrównań dla drugiej Strony 
w celu utrzymania poziomu zobowiązań dotyczących dostępu do rynku porównywalneg o do 
poziomu istniejącego przed zmianą.  
2.  Niezależnie od ust.  1 lit. b) Strona nie jest zobowiązana do zapewnienia drugiej Stronie 
wyrównania, jeżeli proponowana zmiana dotyczy podmiotu zamawiającego, nad którym Strona 
skutecznie wyeliminowała swoją kont rolę lub wpływ w  odniesieniu do zamówień objętych niniejszą 
Umową.  
Przyjmuje się, że kontrola lub wpływ Strony na objęte niniejszą Umową zamówienia podmiotów 
zamawiających zostają skutecznie wyeliminowane, jeżeli podmiot zamawiający podlega konkurencji 
na rynkach, do których dostęp nie jest ograniczony.  
3. Druga Strona może zgłosić sprzeciw wobec zmiany, o  której mowa w  ust. 1 lit. a), jeżeli 
kwestionuje, że:  
(a) wyrównanie proponowane na mocy ust.  1 lit. b) jest odpowiednie do utrzymania 
porównywalnego poziomu  wzajemnie uzgodnionych zobowiązań dotyczących dostępu do 
rynku lub  
(b) zmiana dotyczy podmiotu zamawiającego, nad którym Strona skutecznie wyeliminowała swoją 
kontrolę lub wpływ, jak przewidziano w  ust. 2. 
                                                            
41  Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, że stosowanie obowiązku traktowania narodowego, 
o którym mowa w  niniejszym artykule, podlega wyjątkom określonym w  ZAŁĄCZNIKU PPROC -1 [Zamówienia 
publiczne] podsekcja B1 i  B2 uwaga  3 w Uwagach.  
 
177 
 Druga Strona zgłasza sprzeciw na piśmie w  ciągu 45 dni od otrzymania powiadomienia, o  którym 
mowa w  ust. 1 lit.  a), albo uznaje się, że akceptuje wyrównanie lub zmianę, w  tym do celów części 
szóstej [Rozstrzyganie sporów i postanowienia horyzontalne] tytuł  I [Rozstrzyganie sporów].  
Artykuł PPROC.16: Spr ostowania  
1.   Strona zamierzająca sprostować podsekcję w  sekcji  B załącznika PPROC -1 powiadamia o  tym 
drugą Stronę na piśmie.  
Następujące zmiany w  podsekcji w  sekcji  B załącznika PPROC -1 uznaje się za sprostowanie, pod 
warunkiem że nie mają one wpływu na wspólnie uzgodnione zobowiązania dotyczące dostępu do 
rynku przewidziane w  niniejszym tytule:  
(a) zmiana nazwy podmiotu zamawiającego;  
(b) połączenie dwóch lub większej liczby podmiotów zamawiających wymienionych w  tej 
podsekcji oraz  
(c) rozdzielenie podmiotu zamawiaj ącego wymienionego w  tej podsekcji na dwa podmioty lub 
więcej podmiotów zamawiających, które zostały dodane do podmiotów zamawiających 
wymienionych w  tej samej podsekcji.  
2.   Strona może powiadomić drugą Stronę o  sprzeciwie wobec proponowanego sprostowani a 
w terminie 45  dni od  dnia otrzymania powiadomienia. Strona zgłaszająca sprzeciw podaje powody, 
dla których proponowane sprostowanie nie stanowi zmiany przewidzianej w  ust. 1, oraz opisuje 
wpływ proponowanego sprostowania na wspólnie uzgodnione zobowiązan ia dotyczące dostępu do 
rynku, o  których mowa w  niniejszym tytule. Jeżeli w  ciągu 45  dni od  dnia otrzymania powiadomienia 
nie złożono żadnego takiego sprzeciwu na piśmie, uznaje się, że Strona zgodziła się na proponowane 
sprostowanie.  
Artykuł PPROC.17: Ko nsultacje i  rozstrzyganie sporów  
Jeżeli jedna ze Stron sprzeciwia się proponowanej zmianie lub proponowanym wyrównaniom, 
o których mowa w  art. PPROC.15 [Zmiany], lub proponowanemu sprostowaniu, o  którym mowa 
w art. PPROC.16 [Sprostowania], Strony dążą do r ozwiązania problemu w  drodze konsultacji. Jeżeli 
w ciągu 60  dni od otrzymania sprzeciwu nie zostanie osiągnięte porozumienie, Strona zamierzająca 
zmienić lub sprostować swoją podsekcję w  sekcji  B załącznika PPROC -1 może skierować sprawę do 
rozstrzygnięcia sporu zgodnie z  częścią szóstą [Rozstrzyganie sporów i postanowienia horyzontalne] 
tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] w  celu ustalenia, czy sprzeciw jest uzasadniony.  
Artykuł PPROC.18: Zmiana załącznika PPROC -1 sekcja B  
Jeżeli Strona nie zgłosi sprzeciwu wobec  zmian zgodnie z  art. PPROC.15 [Zmiany] ust.  3 lub 
sprostowania zgodnie z  art. PPROC.16 [Sprostowania] ust.  2, lub jeżeli zmiany lub sprostowania są 
uzgadniane między Stronami w  drodze konsultacji, o  których mowa w  art. PPROC.17 [Konsultacje 
i rozstrzygani e sporów], lub jeżeli nastąpiło ostateczne rozstrzygnięcie sprawy na podstawie części 
szóstej [Rozstrzyganie sporów i postanowienia horyzontalne] tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] niniejszej 
Umowy, Rada Partnerstwa zmienia odpowiednią podsekcję w  sekcji  B zał ącznika PPROC -1 w celu 
uwzględnienia odpowiednich zmian lub sprostowań, lub wyrównań.  
 
178 
 Artykuł PPROC.19: Współpraca  
1.  Strony uznają korzyści, jakie mogą wyniknąć ze współpracy w  zakresie międzynarodowej 
promocji wzajemnej liberalizacji rynków zamówień publicznych.  
2.  Strony udostępniają sobie wzajemnie roczne statystyki dotyczące zamówień objętych 
niniejszą Umową, z  zastrzeżeniem ich dostępności.  
 
TYTUŁ  VII: MAŁE I ŚR EDNIE PRZEDSIĘBIORST WA 
Artykuł SME.1: Cel  
Celem niniejszego tytułu jest zwiększenie zdolności małych i  średnich przedsiębiorstw do czerpania 
korzyści z  działu pierwszego [Handel].  
Artykuł SME.2: Wymiana info rmacji  
1. Każda ze Stron tworzy lub prowadzi publicznie dostępną stronę internetową dla małych 
i średnich przedsiębiorstw zawierającą informacje dotyczące działu pierwszego [Handel], w  tym:  
a) streszczenie działu pierwszego [Handel];  
b) opis postanowień działu pierwszego [Handel], które każda ze Stron uważa za odnoszące się do 
małych i  średnich przedsiębiorstw obu Stron; oraz  
c) wszelkie dodatkowe informacje, które każda ze Stron uzna za przydatne dla małych i  średnich 
przedsiębiorstw zainteresowanych sko rzystaniem z  działu pierwszego [Handel].  
2. Każda ze Stron umieszcza na stronie internetowej, o  której mowa w  ust. 1, hiperłącze do:  
a) treści działu pierwszego [Handel];  
b) odpowiedniej strony internetowej drugiej Strony oraz  
c) stron internetowych własny ch organów, które zdaniem Strony dostarczałyby przydatnych 
informacji osobom zainteresowanym handlem i  prowadzeniem działalności gospodarczej na 
jej terytorium.  
3. Każda ze Stron umieszcza na stronie internetowej, o  której mowa w  ust. 1, hiperłącze do 
stron internetowych swoich organów z  informacjami związanymi z  następującymi kwestiami:  
a) ustawy i  przepisy celne, procedury przywozu, wywozu i  tranzytu, a  także odpowiednie 
formularze, dokumenty i  inne wymagane informacje;  
b) przepisy ustawowe, wykonawcze i  procedury dotyczące praw własności intelektualnej, w  tym 
oznaczeń geograficznych;  
c) przepisy i  regulacje techniczne, w  tym, w  razie potrzeby, obowiązkowe procedury oceny 
zgodności i  hiperłącza do wykazów organów oceny zgodności, w  przypadkach, gdy ocena 
zgodności strony trzeciej jest obowiązkowa, zgodnie z  tytułem  I [Handel towarami] rozdział  4 
[Bariery techniczne w  handlu] niniejszego działu;  
 
179 
 d) przepisy ustawowe i  wykonawcze dotyczące środków sanitarnych i  fitosanitarnych 
odnoszących się do przywozu i  wywozu, zgodnie z  tytułem  I [Handel towarami] rozdział  3 
[Zagadnienia sanitarne i  fitosanitarne] niniejszego działu;  
e) przepisy ustawowe i  wykonawcze dotyczące zamówień publicznych, pojedynczego punktu 
dostępu w  internecie do ogłoszeń o  zamówieniach public znych, jak przewidziano w  tytule  VI 
[Zamówienia publiczne] niniejszego działu i  inne odpowiednie przepisy zawarte w  tym tytule;  
f) procedury rejestracji przedsiębiorstw oraz  
g) inne informacje, które Strona uzna za pomocne dla małych i  średnich przedsiębio rstw.  
4. Każda ze Stron zamieszcza na stronie internetowej, o  której mowa w  ust. 1, hiperłącze do 
bazy danych, którą można przeszukać elektronicznie według kodów nomenklatury taryfowej i  która 
obejmuje następujące informacje w  odniesieniu do dostępu do jej  rynku:  
a)  w odniesieniu do środków taryfowych i  informacji związanych z  taryfami:  
(i) stawki celne i  kontyngenty, w  tym klauzula najwyższego uprzywilejowania, stawki 
dotyczące krajów nieobjętych tą klauzulą oraz stawki preferencyjne i  kontyngenty 
taryfow e; 
(ii) akcyza;  
(iii) podatki (podatek od wartości dodanej / podatek obrotowy);  
(iv) opłaty celne lub inne opłaty, w  tym inne opłaty dotyczące konkretnych produktów;  
(v) reguły pochodzenia przewidziane w  tytule  I [Handel towarami] rozdział  2 [Reguły 
pochod zenia] niniejszego działu;  
(vi) zwrot ceł, odroczenia lub inne rodzaje pomocy, które prowadzą do ograniczenia lub 
zwrotu opłat celnych lub zwolnienia z  nich;  
(vii) kryteria stosowane do ustalenia wartości celnej towarów oraz  
(viii)  inne środki taryfowe;  
b)  w odniesieniu do środków pozataryfowych związanych z  nomenklaturą taryfową:  
(i) informacje dotyczące procedur przywozowych oraz  
(ii) informacje dotyczące środków pozataryfowych.  
5. Każda Strona regularnie lub na wniosek drugiej Strony aktualizuje informacje i  hiperłącza, 
o których mowa w  ust. 1–4, które utrzymuje na swojej stronie internetowej, aby zapewnić 
aktualność i  dokładność tych informacji i  hiperłączy.  
6. Każda ze Stron zapewnia, aby informacje i  hiperłącza, o  których mowa w  ust. 1–4, były 
przedstawiane w  sposób odpowiedni dla małych i  średnich przedsiębiorstw.  Każda ze Stron dokłada 
wszelkich starań, aby udostępnić informacje w języku angielskim.  
 
180 
 7. Za dostęp do informacji zapewnianych zgodnie z  ust. 1 –4 nie  jest pobierana żadna opłata od 
jakiejkolwiek osoby którejkolwiek ze Stron.  
Artykuł SME.3: Punkty kontaktowe ds. małych i średnich przedsiębiorstw  
1. Po wejściu niniejszej Umowy w  życie każda ze Stron wyznacza punkt kontaktowy do 
wykonywania funkcji wymienionych w  niniejszym artykule i przekazuje drugiej Stronie jego dane 
kontaktowe. Strony niezwłocznie powiadamiają się wzajemnie o  wszelkich zmianach tych danych 
kontaktowych.  
2. Punkty kontaktowe ds. małych i  średnich przedsiębiorstw ustanowione przez Strony 
wykonują następujące zadani a:  
a) dążenie do zagwarantowania, aby potrzeby małych i  średnich przedsiębiorstw były 
uwzględniane przy wdrażaniu działu pierwszego [Handel] oraz aby małe i  średnie 
przedsiębiorstwa obu Stron mogły czerpać korzyści z  działu pierwszego [Handel];  
b)  rozwa żanie sposobów zacieśniania współpracy między Stronami w  kwestiach istotnych dla 
małych i  średnich przedsiębiorstw w  celu zwiększenia możliwości małych i  średnich 
przedsiębiorstw w  zakresie handlu i  inwestycji;  
c)  dbanie o  to, aby informacje, o  których mo wa w  art. SME.2 [Wymiana informacji], były 
aktualne, dokładne i  odpowiednie dla małych i  średnich przedsiębiorstw. Każda ze Stron może, 
za pośrednictwem punktu kontaktowego ds. małych i  średnich przedsiębiorstw, 
zaproponować dodatkowe informacje, które dru ga Strona może zamieścić na swoich stronach 
internetowych prowadzonych zgodnie z  art. SME.2 [Wymiana informacji];  
d)  badanie wszelkich spraw dotyczących małych i  średnich przedsiębiorstw w  związku 
z wdrażaniem działu pierwszego [Handel], w  tym:  
(i) wymian a informacji, aby pomóc Radzie Partnerstwa w  realizowaniu jej zadania 
polegającego na monitorowaniu i  wdrażaniu aspektów związanych z  małymi i  średnimi 
przedsiębiorstwami w  dziale pierwszym [Handel];  
(ii) wspomaganie specjalnych komitetów, wspólnych grup roboczych i  punktów 
kontaktowych ustanowionych na mocy niniejszej Umowy w  rozpatrywaniu spraw 
mających znaczenie dla małych i  średnich przedsiębiorstw;  
e)  okresowe składanie sprawozdań ze swoich działań, wspólnie lub indywidualnie, Radzie 
Partnerstwa do r ozpatrzenia; oraz  
f) rozważanie wszelkich innych kwestii wynikających z  niniejszej Umowy dotyczących małych 
i średnich przedsiębiorstw, zgodnie z  ustaleniami Stron.  
3. Punkty kontaktowe ds. małych i  średnich przedsiębiorstw Stron prowadzą swoją pracę za 
pośrednictwem kanałów komunikacyjnych ustalonych przez Strony, które mogą obejmować pocztę 
elektroniczną, wideokonferencje lub inne środki. Mogą również organizować w  stosownych 
przypadkach spotkania.  
4. Punkty kontaktowe ds. małych i  średnich przedsiębiorst w mogą starać się współpracować, 
w stosownych przypadkach, z  ekspertami i  organizacjami zewnętrznymi przy wykonywaniu swoich 
działań.  
 
181 
 Artykuł SME.4: Związek z częścią szóstą  
Tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] części szóstej [Rozstrzyganie sporów i  postanowien ia horyzontalne] 
nie ma zastosowania do niniejszego tytułu.  
 
TYTUŁ  VIII: ENERGIA  
Rozdział  1: Postanowienia ogólne  
Artykuł ENER.1: Cele  
Celem niniejszego tytułu jest ułatwienie handlu i  inwestycji między Stronami w  obszarze energii 
i surowców oraz wspieran ie bezpieczeństwa dostaw i  zrównoważenia środowiskowego, 
w szczególności przyczynianie się do walki ze zmianą klimatu w  tych obszarach.  
Artykuł ENER.2: Definicje  
1. Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki” oznacza agencję ustanowioną 
rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2019/942 z  dnia 5  czerwca  2019  r. 
ustanawiającym Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki42; 
(b) „zezwolenie” oznacza pozwolenie, licencję, koncesję lub podobny instrument administracyjny 
lub umowny, na podstawie którego właściwy organ Strony uprawnia dany podmiot do 
prowadzenia określonej działalności gospodarczej na jej terytorium;  
(c) „bilansowanie” oznacza:  
(i) w odni esieniu do systemu elektroenergetycznego – wszystkie działania i  procesy, we 
wszystkich horyzontach czasowych, za pomocą których operatorzy systemów 
przesyłowych energii elektrycznej zapewniają w  sposób ciągły utrzymanie 
częstotliwości systemu w  określonym  z góry zakresie stabilności oraz spełnienie 
wymogu dotyczącego wielkości rezerw niezbędnych do  zapewnienia wymaganej 
jakości;  
(ii) w odniesieniu do systemu gazowego – działania podjęte przez operatora systemu 
przesyłowego w celu zmiany przepływów gazu do lub z  sieci przesyłowej, z 
wyłączeniem działań, w których gaz nie jest ewidencjonowany jako odebrany z 
systemu, i w których gaz jest zużywany przez operatora systemu przesyłowego na 
potrzeby obsługi systemu;  
(d) „dystrybucja” oznacza:  
                                                            
42  Dz.U. UE L 158 z 14.6.2019, s.  22. 
 
182 
 (i) w odniesieniu do energii elek trycznej – transport energii elektrycznej systemami 
dystrybucyjnymi wysokiego, średniego lub  niskiego napięcia w  celu dostarczenia jej 
odbiorcom, ale nie obejmuje dostaw;  
(ii) w odniesieniu  do gazu – transport gazu ziemnego lokalnymi lub regionalnymi sieciami 
gazociągów w  celu dostarczenia go odbiorcom, ale nie obejmuje dostaw;  
(e) „operator systemu dystrybucyjnego” oznacza osobę fizyczną lub prawną odpowiedzialną za 
eksploatację, utrzymywanie i, w  razie konieczności, rozbudowę systemu dystrybucyjnego 
energii elektr ycznej lub gazu na danym obszarze, a  także, w  stosownych przypadkach, za jego 
połączenia międzysystemowe z  innymi systemami oraz za zapewnienie długoterminowej 
zdolności systemu do zaspokajania uzasadnionego zapotrzebowania w  zakresie dystrybucji 
energii e lektrycznej lub gazu;  
(f) „elektroenergetyczne połączenie międzysystemowe” oznacza linię przesyłową:  
(i) między Stronami, z  wyłączeniem każdej takiej linii dostępnej w  całości w  ramach 
jednolitego rynku energii w  Irlandii i  Irlandii Północnej;  
(ii) między Wielką Bryta nią a  jednolitym rynkiem energii w  Irlandii i  Irlandii Północnej 
będącym poza zakresem ppkt  (i); 
(g) „towary energetyczne” oznaczają towary, z  których wytwarzana jest energia, wymienione przy 
użyciu odpowiadających im kodów systemu zharmonizowanego (HS) w  załączniku  ENER -1; 
(h) „podmiot” oznacza każdą osobę fizyczną, osobę prawną lub przedsiębiorstwo bądź ich grupę;  
(i) „gazowe połączenie międzysystemowe” oznacza linię przesyłową, która przekracza granicę 
między Stronami;  
(j) „wytwarzanie” oznacza produkcję energii elektry cznej;  
(k) „węglowodory” oznaczają towary wymienione w odpowiednim kodzie HS w załączniku ENER -
1; 
(l) „punkt połączenia międzysystemowego” oznacza, w  odniesieniu do gazu, fizycznie istniejący 
lub wirtualny punkt połączenia pomiędzy systemami wejścia –wyjścia Unii i  Zjednoczonego 
Królestwa lub połączenia systemu wejścia‒wyjścia z  wzajemnym połączeniem, o  ile punkty te 
podlegają procedurom rezerwacji zdolności przez użytkowników sieci;  
(m) „surowce” oznaczają towary wymienione w odpowiednim rozdziale HS w załączniku ENER -1; 
(n) „energia ze źródeł odnawialnych” oznacza rodzaj energii, w  tym energii elektrycznej, 
produkowanej z  odnawialnych, niekopalnych źródeł;  
(o) „standardowy produkt z  zakresu zdolności” oznacza, w  odniesieniu do gazu, określoną ilość 
zdolności przesyłowej w określonym czasie w  danym punkcie połączenia międzysystemowego;  
(p) „przesył” oznacza:  
 
183 
 (i) w odniesieniu do energii elektrycznej – transport energii elektrycznej przez system 
najwyższego napięcia i  wysokiego napięcia w  celu dostarczenia jej odbiorcom lub 
dystryb utorom, ale nieobejmujący dostaw;  
(ii) w odniesieniu do gazu – transport gazu ziemnego przez sieć, składającą się głównie 
z gazociągów wysokociśnieniowych, inną niż sieć gazociągów kopalnianych i  inną niż 
część gazociągów wysokociśnieniowych używana głównie do dystrybucji lokalnej gazu 
ziemnego, w  celu dostarczenia go odbiorcom, ale nieobejmujący dostaw;  
(q) „operator systemu przesyłowego” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która zajmuje się 
przesyłem lub jest odpowiedzialna za eksploatację, utrzymywanie i, w  razie konieczności, 
rozbudowę systemu przesyłowego energii elektrycznej lub gazu na danym obszarze, a  także, 
w stosownych przypadkach, za jego połączenia międzysystemowe z  innymi systemami oraz, w 
zależności od przypadku, za zapewnienie długoterminowej zdolności  systemu do zaspokajania 
uzasadnionego zapotrzebowania w  zakresie transportu gazu lub energii elektrycznej;  
(r) „sieć gazociągów kopalnianych” oznacza każdy gazociąg lub sieć gazociągów eksploatowanych 
lub zbudowanych w  ramach projektu wydobycia ropy naftowej  lub gazu, bądź 
wykorzystywanych do przesyłania gazu ziemnego z  jednego lub z  większej liczby miejsc 
wydobycia do zakładu oczyszczania  i obróbki, do terminalu albo do końcowego 
przeładunkowego terminalu przybrzeżnego.  
2. Do celów niniejszego tytułu odniesienia do „niedyskryminacyjnego traktowania” 
i „niedyskryminacji” oznaczają klauzulę najwyższego uprzywilejowania zdefiniowaną 
w art. SERVIN.2.4 [Najwyższe uprzywilejowanie] i  3.5 [Najwyższe uprzywilejowanie] oraz traktowanie 
narodowe określone w  art. SERVIN. 2.3 [Traktowanie narodowe] i  3.4 [Traktowanie narodowe], 
a także traktowanie na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które zapewnia się jakiemukolwiek 
innemu podobnemu podmiotowi w  podobnych okolicznościach.  
Artykuł ENER.3: Powiązania z  innymi  tytułami  
1.           Tytuł  II rozdział  2 [Liberalizacja inwestycji] i  rozdział  3 [Transgraniczny handel usługami] 
stosuje się do energii i  surowców. W  przypadku rozbieżności między niniejszym tytułem a  tytułem  II 
[Usługi i inwestycje] i  załącznikami od S ERVIN -1 do SERVIN -6, pierwszeństwo mają tytuł  II [Usługi i 
inwestycje] i  załączniki od SERVIN -1 do SERVIN -6.  
2.           Do celów art.  GOODS.4A [Swoboda tranzytu], gdy Strona utrzymuje lub wdraża system 
wirtualnego handlu gazem ziemnym lub energią elektr yczną z  wykorzystaniem rurociągów lub sieci 
elektroenergetycznych – tj. system niewymagający fizycznej identyfikacji przesyłanego gazu 
ziemnego lub energii elektrycznej, a  opierający się na systemie sieciowych punktów wejścia i  wyjścia 
– najdogodniejsze tr asy tranzytu międzynarodowego, o  których mowa w  tym artykule, uznaje się za 
obsługujące taki handel wirtualny.  
3.           Przy stosowaniu postanowień rozdziału 3 [Kontrola subsydiów] tytułu XI [Równe warunki 
działania na rzecz otwartej i  uczciwej konkure ncji oraz zrównoważonego rozwoju] załącznik ENER -2 
również ma zastosowanie. Rozdział 3 [Kontrola subsydiów] tytułu XI [Równe warunki działania na 
rzecz otwartej i  uczciwej konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju] ma zastosowanie do załącznika 
ENER -2. Art. 3.13 [Rozstrzyganie sporów] rozdziału 3 tytułu XI [Równe warunki działania na rzecz 
 
184 
 otwartej i  uczciwej konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju] ma zastosowanie do sporów 
powstałych między Stronami dotyczących interpretacji i stosowania załącznika ENER -2. 
Artykuł ENER.4: Zasady  
Każda ze Stron przestrzega prawa do przyjmowania, utrzymywania i  wykonywania środków 
niezbędnych do realizacji uzasadnionych celów polityki publicznej, takich jak zagwarantowanie 
dostaw towarów energetycznych i  surowców, ochrona społ eczeństwa, środowisko, w  tym 
przeciwdziałanie zmianie klimatu, zdrowie publiczne i  konsumenci oraz promowanie 
bezpieczeństwa, zgodnie z  postanowieniami niniejszej Umowy.  
Rozdział  2: Energia elektryczna i gaz  
Sekcja  1: Konkurencja na rynkach energii elektry cznej i  gazu  
Artykuł ENER.5: Konkurencja na rynkach i niedyskryminacja  
1. W celu zagwarantowania uczciwej konkurencji każda ze Stron zapewnia, aby jej ramy 
regulacyjne dotyczące produkcji, wytwarzania, przesyłania, dystrybucji lub dostaw energii 
elektrycznej  lub gazu ziemnego  były niedyskryminujące w  zakresie przepisów, opłat i  zasad 
traktowania.  
2. Każda ze Stron zapewnia odbiorcom swobodę wyboru lub zmiany preferowanego dostawcy 
energii elektrycznej lub gazu na odpowiednich rynkach detalicznych zgodnie z  obowi ązującymi 
przepisami ustawowymi i  wykonawczymi.  
3. Bez uszczerbku  dla prawa  każdej  ze Stron  do określenia  wymagań  jakościowych,  
postanowienia  niniejszego  rozdziału  dotyczące  gazu  ziemnego  mają  również  zastosowanie  do 
biogazu  i gazu  z biomasy  lub innych  rodzaj ów gazu,  o ile taki gaz może  być technicznie  i bezpiecznie  
wtłaczany  do systemu  gazu  ziemnego  oraz  transportowany  przez  taki system.  
4. Niniejszy  artykuł  nie ma zastosowania  do handlu  transgranicznego  i pozostaje  bez 
uszczerbku  dla prawa  każdej  ze Stron  do wprowadzania  regulacji  w celu osiągnięcia  uzasadnionych  
celów  polityki  publicznej  w oparciu  o obiektywne  i niedyskryminacyjne  kryteria.  
Artykuł ENER.6: Przepisy dotyczące rynków hurtowych energii elektrycznej i gazu  
1. Każda ze Stron dopilnowuje, aby ceny hurtowe energii elektrycznej i gazu ziemnego 
odzwierciedlały rzeczywistą podaż i popyt. W  tym celu każda ze Stron dopilnowuje, aby zasady 
rynków hurtowych w  odniesieniu do energii elektrycznej i  gazu ziemnego:  
(a) zachęcał y do swobodnego kształtowania się cen;  
(b) nie wprowadzały żadnych ograniczeń technicznych w zakresie ustalania cen, które 
utrudniałyby handel;  
 
185 
 (c) umożliwiały efektywne dysponowanie aktywami związanymi z  wytwarzaniem energii 
elektrycznej, magazynowaniem energii i  odpowiedzią odbioru oraz wydajne wykorzystanie 
systemu elektroenergetycznego;  
(d) umożliwiały wydajne wykorzystanie systemu gazu ziemnego; oraz  
(e) umożliwiały wprowadzenie do użytku energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych oraz 
zapewniały wydajne i  bezpieczne  funkcjonowanie i  rozwój systemu elektroenergetycznego.  
2. Każda ze Stron dopilnowuje, aby rynki bilansujące były zorganizowane w taki sposób, aby 
zapewnić:  
(a) brak dyskryminacji uczestników i zagwarantować im niedyskryminacyjny dostęp;  
(b) usługi były definiowane w  przejrzysty sposób;  
(c) usługi były nabywane w  sposób przejrzysty oraz w  oparciu o  zasady rynkowe, przy 
uwzględnieniu postępu technologicznego; oraz  
(d) producenci energii ze źródeł odnawialnych korzystali z  rozsądnych i  niedyskryminując ych 
warunków przy nabywaniu produktów i usług.  
Strona może zdecydować o  niestosowaniu lit.  c), jeżeli na rynku usług bilansowania nie występuje 
konkurencja.  
3. Każda ze Stron dopilnowuje, aby wszelkie mechanizmy zdolności wytwórczych na rynkach 
energii elekt rycznej były jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne i niedyskryminacyjne. Żadna ze 
Stron nie jest zobowiązana do zezwolenia na uczestniczenie zdolności wytwórczych zlokalizowanych 
na terytorium drugiej Strony w  jakimkolwiek mechanizmie zdolności wytw órczych na jej rynkach 
energii elektrycznej.  
4. Każda ze Stron ocenia działania niezbędne do ułatwienia wprowadzenia do użytku gazu ze 
źródeł odnawialnych.  
5. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla prawa każdej ze Stron do wprowadzania 
regulacji w celu o siągnięcia uzasadnionych celów polityki publicznej w oparciu o obiektywne i 
niedyskryminacyjne kryteria.  
Artykuł ENER.7: Zakaz nadużyć na rynkach hurtowych energii elektrycznej i gazu  
1. Każda ze Stron zakazuje manipulacji na rynku i  wykorzystywania informacj i wewnętrznych na 
rynkach hurtowych energii elektrycznej i  gazu ziemnego, w  tym rynkach pozagiełdowych i  giełdach 
energii elektrycznej oraz gazu ziemnego, rynkach służących handlowi energią i  gazem ziemnym, 
zdolnościami wytwórczymi, bilansowaniem i  usługam i systemowymi w  dowolnych przedziałach 
czasowych, z  uwzględnieniem rynków terminowych, rynków dnia następnego i  rynków dnia 
bieżącego.  
 
186 
 2. Każda ze Stron monitoruje działalność handlową na tych rynkach w  celu wykrywania 
transakcji opartych na informacjach wewn ętrznych i  manipulacjach na rynku oraz w  celu 
zapobiegania im.  
3. Strony współpracują, w  tym zgodnie z art.  ENER.20 [Współpraca organów regulacyjnych], 
w celu wykrywania transakcji opartych na informacjach wewnętrznych i  manipulacjach na rynku oraz 
w celu zap obiegania im oraz, w  stosownych przypadkach, mogą wymieniać informacje, również 
dotyczące monitorowania rynku i  egzekwowania prawa.  
Artykuł ENER.8: Dostęp stron trzecich do sieci przesyłowych i  dystrybucyjnych  
1. Każda ze Stron zapewnia wdrożenie systemu dostępu stron trzecich do sieci przesyłowej 
i dystrybucyjnej na podstawie opublikowanych taryf, stosowanych obiektywnie i  bez dyskryminacji.  
2. Nie naruszając postanowień art.  ENER.4 [Zasady], każda ze Stron dopilnowuje, aby 
operatorzy systemów przesyłowych i  dystrybucyjnych na jej terytorium udzielali dostępu do swoich 
systemów przesyłowych lub dystrybucyjnych podmiotom na rynku tej Strony w  rozsądnym terminie 
od daty złożenia wniosku o  dostęp.  
Każda ze Stron dopilnowuje, aby operatorzy systemów przesyłowych zapewniali traktowanie 
producentów energii ze źródeł odnawialnych na rozsądnych i  niedyskryminujących warunkach 
w zakresie przyłączania do sieci elektroenergetycznej i  korzystania z  niej.  
Operator systemu przesyłowego lub dystrybucyjnego może odmówić dostę pu, jeżeli nie dysponuje 
niezbędną zdolnością. Należy podać należycie uzasadnione powody każdej takiej odmowy.  
3. Bez uszczerbku dla uzasadnionych celów interesu publicznego, każda ze Stron dopilnowuje, 
aby opłaty nakładane na podmioty na rynku tej Strony prz ez operatorów systemów przesyłowych 
i dystrybucyjnych za dostęp i  podłączenie do sieci oraz korzystanie z  nich, a  także, w  stosownych 
przypadkach, opłaty za odpowiednie wzmocnienie sieci, właściwie odzwierciedlały koszty i  były 
przejrzyste. Każda ze Stron zapewnia publikację warunków, taryf i  wszelkich informacji, które mogą 
być niezbędne do skutecznego wykonywania prawa dostępu do systemów przesyłowych 
i dystrybucyjnych oraz ich użytkowania.  
4. Każda ze Stron dopilnowuje, aby taryfy i  opłaty, o  których mowa w  ust. 1 i 3, były stosowane 
w sposób niedyskryminujący wobec podmiotów na rynku każdej ze Stron.  
Artykuł ENER.9: Obsługa systemu i  rozdzielenie operatorów sieci  
1. Każda ze Stron dopilnowuje, aby operatorzy systemu przesyłowego wypełniali swoje funkcje 
w sposób przejrzysty i  niedyskryminujący.  
2. Każda ze Stron wdraża ustalenia dla operatorów systemów przesyłowych, które zapewniają 
skuteczne usuwanie wszelkich konfliktów interesów wynikających ze sprawowania przez tę samą 
osobę kontroli nad operatorem systemu pr zesyłowego i  producentem lub dostawcą.  
 
187 
 Artykuł ENER.10: Cele polityki publicznej w kontekście dostępu stron trzecich i rozdziału 
własnościowego  
1. Gdy jest to konieczne do osiągnięcia uzasadnionego celu polityki publicznej i  w oparciu 
o obiektywne kryteria, k ażda ze Stron może podjąć decyzję o  niestosowaniu art.  ENER.8 [Dostęp 
stron trzecich do sieci przesyłowych i  dystrybucyjnych] i  art. ENER.9 [Obsługa systemu i  rozdzielenie 
operatorów sieci] wobec:  
(a) rynków lub systemów wschodzących lub odizolowanych;  
(b) infra struktury, która spełnia warunki określone w  załączniku ENER -3. 
2. Gdy jest to konieczne do osiągnięcia uzasadnionego celu polityki publicznej i  w oparciu 
o obiektywne kryteria, każda ze Stron może podjąć decyzję o  niestosowaniu art.  ENER.5 
[Konkurencja na  rynkach i  niedyskryminacja] i  art. ENER.6 [Przepisy dotyczące rynków hurtowych 
energii elektrycznej i  gazu] wobec:  
(a) małych lub odizolowanych rynków lub systemów energii elektrycznej;  
(b) małych, powstających lub odizolowanych rynków lub systemów gazu ziemnego.  
Artykuł ENER.11: Zwolnienia przyznane połączeniom międzysystemowym  
Każda ze Stron dopilnowuje, aby zwolnienia przyznane połączeniom międzysystemowym między 
Unią a  Zjednoczonym Królestwem na podstawie art.  63 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego 
i Rady (UE) 2019/94343 i przepisów transponujących art.  36 dyrektywy Parlamentu Europejskiego 
i Rady 2009/73/WE44 w ich odpowiednich jurysdykcjach, które obowiązują po zakończeniu okresu 
przejściowego, nadal miały zastosowanie zgodnie z  obowiązującymi w  nich przepi sami oraz na 
obowiązujących warunkach.  
Artykuł ENER.12: Niezależny organ regulacyjny  
1. Każda ze Stron zapewnia wyznaczenie i  utrzymanie operacyjnie niezależnego organu 
regulacyjnego lub operacyjnie niezależnych organów regulacyjnych zajmujących się kwestiami  
energii elektrycznej i  gazu i  mających następujące uprawnienia i  obowiązki:  
(a) ustalanie lub zatwierdzanie taryf, opłat i  warunków dotyczących dostępu do sieci, o  których 
mowa w  art. ENER.8 [Dostęp stron trzecich do sieci przesyłowych i dystrybucyjnych], ora z 
metod leżących u  ich podstaw;  
                                                            
43  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019  r. w sprawie 
rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz.U. UE L 158 z 14.6.2019, s.  54). 
44  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/73/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotycząca wspólnych 
zasad rynku wewnętrznego gazu ziemn ego (Dz.U. L 211 z 14.8.2009, s. 94).  
 
188 
 (b) zapewnianie zgodności z  ustaleniami, o których mowa w  art. ENER.9 [Obsługa systemu 
i rozdzielenie operatorów sieci] i  art. ENER.10 [Cele polityki publicznej oraz dostęp stron 
trzecich i  rozdział własnościowy];  
(c) wydawanie wiąż ących decyzji co najmniej w  odniesieniu do lit.  a) i b); 
(d) nakładanie skutecznych środków odwoławczych.  
2. Wykonując rzeczone obowiązki i  uprawnienia, niezależny organ regulacyjny lub niezależne 
organy regulacyjne działają w  sposób bezstronny i  przejrzysty.  
Sekcja 2: Handel połączeniami międzysystemowymi  
Artykuł ENER.13: Skuteczne wykorzystanie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych  
1. Aby zagwarantować skuteczne wykorzystanie elektroenergetycznych połączeń 
międzysystemowych oraz zmniejszać bariery w  handlu między Unią a  Zjednoczonym Królestwem, 
każda ze Stron dopilnowuje, aby:  
(a) alokacja zdolności przesyłowych i  zarządzanie ograniczeniami przesyłowymi na 
elektroenergetycznych połączeniach międzysystemowych odbywały się na zasadach 
rynkowych, w  sposób prze jrzysty i  niedyskryminacyjny;  
(b) udostępniano maksymalną przepustowość elektroenergetycznych połączeń 
międzysystemowych, uwzględniając:  
(i) potrzebę  zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania systemu; oraz  
(ii) najskuteczniejszego wykorzystania systemów;  
(c) przepustowość  elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych można było ograniczać 
jedynie w  sytuacjach nadzwyczajnych, a  każde takie ograniczenie wytwarzania odbywało się 
w sposób niedyskryminacyjny;  
(d) publikowane były informacje dotyczące obliczania przepustowości, b y wspierać cele 
niniejszego artykułu;  
(e) nie stosowano opłat sieciowych od pojedynczych transakcji ani cen wywoławczych za 
korzystanie z  połączeń międzysystemowych;  
(f) alokacja zdolności przesyłowych i  zarządzanie ograniczeniami przesyłowymi w  odniesieniu do 
elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych podlegały koordynacji 
zainteresowanych operatorów systemów przesyłowych z  Unii i  operatorów systemów 
przesyłowych ze Zjednoczonego Królestwa; koordynacja ta obejmuje opracowanie ustaleń 
w celu uzyskiwania soli dnych i  skutecznych wyników w  odniesieniu do dowolnych przedziałów 
czasowych, w  tym rynków terminowych, rynków dnia następnego i  rynków dnia bieżącego 
oraz bilansowania; oraz  
 
189 
 (g) ustalenia dotyczące alokacji zdolności przesyłowych i  zarządzania ograniczeniami 
przesyłowymi przyczyniały się do tworzenia warunków sprzyjających rozwojowi 
i inwestowaniu w  efektywne pod względem ekonomicznym elektroenergetyczne połączenia 
międzysystemowe.  
2. Koordynacja i  ustalenia, o  których mowa w  ust. 1 lit.  f), nie obejmują ani nie pociągają za 
sobą udziału operatorów systemów przesyłowych ze Zjednoczonego Królestwa w  unijnych 
procedurach alokacji zdolności przesyłowych i  zarządzania ograniczeniami przesyłowymi.  
3. Każda ze Stron podejmuje niezbędne działania w  celu zapewnienia jak najs zybszego zawarcia 
umowy wielostronnej dotyczącej rekompensat kosztów zapewniania transgranicznej wymiany 
energii elektrycznej między:  
(a) operatorami systemu przesyłowego uczestniczącymi w  mechanizmie rekompensat dla 
operatorów działających między systemami p rzesyłowymi ustanowionym rozporządzeniem 
Komisji (UE) nr  838/201045; oraz  
(b) operatorami systemów przesyłowych ze Zjednoczonego Królestwa.  
4. Umowa wielostronna, o  której mowa w  ust. 3, ma na celu zagwarantowanie, że:  
(a) operatorzy systemów przesyłowych ze Zjednoczonego Królestwa są traktowani na równi 
z operatorem systemów przesyłowych w  kraju uczestniczącym w  mechanizmie rekompensat 
dla operatorów działających między systemami przesyłowymi; oraz  
(b) traktowanie operatorów s ystemów przesyłowych ze Zjednoczonego Królestwa nie jest 
korzystniejsze w  porównaniu z  tym, które miałoby zastosowanie do operatora systemu 
przesyłowego uczestniczącego w  mechanizmie rekompensat dla operatorów działających 
między systemami przesyłowymi.  
5. Niezależnie od ust.  1 lit.  e), do czasu zawarcia umowy wielostronnej, o  której mowa w  ust. 3, 
opłata za korzystanie z  systemu przesyłowego może zostać nałożona na planowany przywóz i  wywóz 
między Unią a  Zjednoczonym Królestwem.  
Artykuł 14: Ustalenia dotycząc e obrotu energią elektryczną we wszystkich przedziałach czasowych  
1. Jeżeli chodzi o  alokację zdolności przesyłowych i  zarządzanie ograniczeniami przesyłowymi 
na etapie dnia następnego, Specjalny Komitet ds. Energii za priorytet obiera podjęcie niezbędnych  
kroków zgodnie z  art. ENER.19 [Współpraca między operatorami systemów przesyłowych] w  celu 
zapewnienia, aby operatorzy systemu przesyłowego w określonym terminie opracowali ustalenia 
wyznaczające procedury techniczne zgodnie z  załącznikiem  ENER -4. 
                                                            
45  Rozporządzenie Komisji (UE) nr  838/2010 z  dnia 23  września 2010  r. w  sprawie ustanowienia 
wytycznych dotyczących mechanizmu rekompensat dla operatorów działających między systemami 
przesyłowymi i  wspólnego podejścia  regulacyjnego do opłat przesyłowych (Dz.U. UE L 250 z 24.9.2010, s.  5). 
 
190 
 2. Jeże li Specjalny Komitet ds. Energii nie zaleci Stronom wdrożenia takich procedur 
technicznych zgodnie z  art. ENER.19 [Współpraca między operatorami systemów przesyłowych] 
ust. 4, podejmuje decyzje i  wydaje zalecenia niezbędne do alokacji zdolności elektroener getycznych 
połączeń międzysystemowych w  ramach czasowych rynku dnia następnego zgodnie z  załącznikiem 
ENER -4. 
3. Specjalny Komitet ds. Energii dokonuje przeglądu ustaleń dotyczących wszystkich 
przedziałów czasowych, w  szczególności bilansowania i  przedział ów czasowych dnia bieżącego, 
i może zalecić, aby każda ze Stron zwróciła się do swoich operatorów systemów przesyłowych 
o przygotowanie procedur technicznych zgodnie z  art. ENER.19 [Współpraca między operatorami 
systemów przesyłowych] w  celu ulepszenia ust aleń dotyczących określonych przedziałów czasowych.  
4. Specjalny Komitet ds. Energii dogląda, czy procedury techniczne opracowane zgodnie z  ust. 1 
nieustannie spełniają wymogi załącznika ENER -4 i niezwłocznie rozwiązuje wszelkie wykryte 
problemy.  
Artykuł E NER.15: Skuteczne wykorzystanie gazowych połączeń międzysystemowych  
1. Aby zagwarantować skuteczne wykorzystanie gazowych połączeń międzysystemowych i 
ograniczyć bariery w  handlu między Unią a  Zjednoczonym Królestwem, każda ze Stron dopilnowuje, 
aby:  
(a) udostępn iono maksymalną przepustowość gazowych połączeń międzysystemowych, 
z poszanowaniem zasady niedyskryminacji i  z uwzględnieniem:  
(i) potrzeby zapewnienia bezpiecznego działania systemu; oraz  
(ii) najskuteczniejszego wykorzystania systemów;  
(b) mechanizmy alokacji zdolności i  procedury zarządzania ograniczeniami przesyłowymi 
w zakresie gazowych połączeń międzysystemowych były oparte na zasadach rynkowych, 
przejrzyste i  niedyskryminujące, a  także aby aukcje wykorzystywano głównie do celów alokacji 
zdolności przesyłow ych w  punktach połączenia międzysystemowego.  
2. Każda ze Stron podejmuje niezbędne czynności, aby zagwarantować, że:  
(a) operatorzy systemu przesyłowego będą dążyć do wspólnego oferowania standardowych 
produktów z  zakresu zdolności, na które składają się odpowied nie zdolności punktów wejścia 
i wyjścia po obu stronach punktu połączenia międzysystemowego;  
(b) operatorzy systemów przesyłowych będą koordynować procedury dotyczące wykorzystania 
gazowych połączeń międzysystemowych między zainteresowanymi operatorami systemó w 
przesyłowych z Unii a operatorami systemów przesyłowych ze Zjednoczonego Królestwa.  
3. Koordynacja, o  której mowa w  ust. 2 lit. b), nie obejmuje ani nie pociąga za sobą udziału 
operatorów systemów przesyłowych ze Zjednoczonego Królestwa w  unijnych procedura ch 
dotyczących wykorzystania gazowych połączeń międzysystemowych.  
Sekcja 3: Rozwój sieci i  bezpieczeństwo dostaw  
 
191 
 Artykuł ENER.16: Rozwój sieci  
1. Strony współpracują, aby ułatwić terminowy rozwój i interoperacyjność infrastruktury 
energetycznej łączącej ich t erytoria.  
2. Każda ze Stron zapewnia opracowywanie, publikację i regularną aktualizację planów rozwoju 
sieci dla systemów przesyłowych energii elektrycznej i gazu.  
Artykuł ENER.17: Współpraca w zakresie bezpieczeństwa dostaw  
1. Strony współpracują w zakresie bez pieczeństwa dostaw energii elektrycznej i gazu ziemnego.  
2. Strony terminowo wymieniają informacje na temat wszelkich zagrożeń zidentyfikowanych 
zgodnie z  art. ENER.18 [Gotowość na wypadek zagrożeń i  plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej].  
3. Strony udostępn iają sobie plany, o których mowa w art.  ENER.18 [Gotowość na wypadek 
zagrożeń i plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej]. W  przypadku Unii plany te mogą znajdować się 
na szczeblu państwa członkowskiego lub na szczeblu regionalnym.  
4. Strony informują się wzaj emnie bez zbędnej zwłoki, jeżeli istnieją wiarygodne informacje, że 
może dojść do zakłócenia lub innego kryzysu związanego z dostawami energii elektrycznej lub gazu 
ziemnego, oraz przekazują sobie informacje na temat planowanych lub wprowadzonych środków.  
5. Strony niezwłocznie informują się wzajemnie w przypadku rzeczywistego zakłócenia lub 
innego kryzysu, aby umożliwić koordynację środków na rzecz łagodzenia i odbudowy.   
6. Strony prowadzą wymianę najlepszych praktyk w zakresie krótkoterminowych i sezonowych 
ocen wystarczalności.  
7. Strony opracowują odpowiednie ramy współpracy w zakresie bezpieczeństwa dostaw energii 
elektrycznej i gazu ziemnego.  
Artykuł ENER.18: Gotowość na wypadek zagrożeń i  plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej  
1. Każda ze Stron ocenia zagroże nia, które wpływają na bezpieczeństwo dostaw energii 
elektrycznej lub gazu ziemnego, łącznie z ich prawdopodobieństwem wystąpienia i skutkami, w tym 
zagrożenia transgraniczne.  
2. Każda ze Stron ustanawia i regularnie aktualizuje plany, aby wyeliminować ziden tyfikowane 
zagrożenia mające wpływ na bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej lub gazu ziemnego. Plany 
te zawierają środki niezbędne do wyeliminowania lub ograniczenia prawdopodobieństwa 
wystąpienia i skutków wszelkich zagrożeń zidentyfikowanych w  ust. 1, a  także niezbędne środki 
mające na celu przygotowanie na kryzys elektroenergetyczny lub dotyczący gazu ziemnego oraz 
łagodzenie jego skutków.  
3. Środki zawarte w planach, o których mowa w ust. 2:  
 
192 
 (a) są jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne, niedyskryminacyjne i możliwe do 
zweryfikowania;  
(b) nie stanowią znaczącego zakłócenia w handlu między Stronami; oraz  
(c) nie zagrażają bezpieczeństwu dostaw energii elektrycznej lub gazu ziemnego drugiej Strony.  
W przypadku kryzysu Strony uruchamiają środki niery nkowe wyłącznie w ostateczności.  
Sekcja 4: Współpraca techniczna  
Artykuł ENER.19: Współpraca między operatorami systemów przesyłowych  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby operatorzy systemów przesyłowych opracowali skuteczne 
i inkluzywne ustalenia robocze z  myślą o wspieraniu planowania i  zadań operacyjnych związanych 
z realizacją celów niniejszego tytułu, w  tym, gdy wezwie je do tego Specjalny Komitet ds. Energii, 
przygotowania procedur technicznych w  celu skutecznego wdrożenia postanowień:  
(a) Art. ENER.13 [Skuteczne  wykorzystanie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych];  
(b) Art. ENER.14 [Ustalenia dotyczące obrotu energią elektryczną we wszystkich przedziałach 
czasowych];  
(c) Art. ENER.15[Skuteczne wykorzystanie gazowych połączeń międzysystemowych];  
(d) Art. ENER.16 [Rozwój sieci]; oraz  
(e) art. ENER.17 [Współpraca w zakresie bezpieczeństwa dostaw].  
Ustalenia robocze, o  których mowa w  akapicie pierwszym, obejmują ramy współpracy między 
Europejską Siecią Operatorów Systemów Przesyłowych Energii Elektrycznej ustanowioną zgo dnie 
z rozporządzeniem (UE) 2019/943 („ENTSO -E”) i  Europejską Siecią Operatorów Systemów 
Przesyłowych Gazu ustanowioną zgodnie z  rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) 
nr 2009/71546 („ENTSOG”), z  jednej strony, a  operatorami systemów przesyłow ych energii 
elektrycznej i  gazu w  Zjednoczonym Królestwie, z  drugiej strony. W  ramach tych uwzględnia się 
przynajmniej następujące obszary:  
(a) rynki energii elektrycznej i  gazu;  
(b) dostęp do sieci;  
(c) bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej i gazu;  
                                                            
46  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 715/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie 
warunków dostępu do sieci przesyłowych gazu ziemnego i uchylające rozporządzenie ( WE) nr 1775/2005 
(Dz.U. UE L 211 z 14.8.2009, s.  36). 
 
193 
 (d) energia morsk a; 
(e) planowanie infrastruktury;  
(f) skuteczne wykorzystanie elektroenergetycznych i  gazowych połączeń międzysystemowych; 
oraz  
(g) obniżanie emisyjności sektora gazu i  jakość gazu.  
Specjalny Komitet ds. Energii możliwie najszybciej uzgadnia wytyczne dotyczące ustaleń  roboczych i 
ram współpracy w  zakresie rozpowszechniania informacji wśród operatorów systemu przesyłowego.  
Ramy współpracy, o których mowa w akapicie drugim, nie obejmują ani nie powodują przyznania 
statusu porównywalnego z  udziałem operatorów systemów prz esyłowych ze Zjednoczonego 
Królestwa w ENTSO -E lub ENTSOG.  
2. Specjalny Komitet ds. Energii może zalecić każdej ze Stron zwrócenie się do swoich 
operatorów systemów przesyłowych o przygotowanie szczegółowych procedur technicznych, o 
których mowa w ust. 1 akap it pierwszy.  
3. Każda ze Stron zapewnia, aby ich odpowiedni operatorzy systemów przesyłowych zwracali 
się o  opinię w  sprawie procedur technicznych odpowiednio do Agencji ds. Współpracy Organów 
Regulacji Energetyki i  organu regulacyjnego w  Zjednoczonym Króles twie wyznaczonego zgodnie 
z art. ENER.12 [Niezależny organ regulacyjny] w  przypadku sporu lub w  każdym przypadku przed 
zakończeniem tych procedur technicznych. Odpowiedni operatorzy systemów przesyłowych Stron 
przedkładają te opinie wraz z projektami proce dur technicznych Specjalnemu Komitetowi ds. Energii.  
4. Specjalny Komitet ds. Energii dokonuje przeglądu projektów procedur technicznych i  może 
zalecić Stronom wdrożenie takich procedur w  odpowiednich ustaleniach wewnętrznych, z  należytym 
uwzględnieniem opini i Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki i  organu regulacyjnego 
w Zjednoczonym Królestwie wyznaczonego na podstawie art.  ENER.12 [Niezależny organ 
regulacyjny]. Specjalny Komitet ds. Energii monitoruje skuteczne działanie takich procedur 
techn icznych i  może zalecić ich aktualizację.  
Artykuł ENER.20: Współpraca organów regulacyjnych  
1. Strony zapewniają, aby Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki i organ 
regulacyjny Zjednoczonego Królestwa wyznaczony zgodnie z art.  ENER.12 [Niezależ ny organ 
regulacyjny] najszybciej, jak to możliwe nawiązywali kontakty i zawierali podejmowali uzgodnienia 
administracyjne, aby ułatwić osiągnięcie celów niniejszej Umowy. Kontakty i  uzgodnienia 
administracyjne obejmują co najmniej następujące obszary:  
(a) rynki energii elektrycznej i  gazu;  
(b) dostęp do sieci;  
(c) zapobieganie nadużyciom na rynkach hurtowych energii elektrycznej i gazu;  
 
194 
 (d) bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej i gazu;  
(e) planowanie infrastruktury;  
(f) energia morska;  
(g) skuteczne wykorzystanie elektroenergetycznych i  gazowych połączeń międzysystemowych;  
(h) współpraca między operatorami systemów przesyłowych; oraz  
(i) obniżanie emisyjności sektora gazu i  jakość gazu.  
Specjalny Komitet ds. Energii możliwie najszybciej uzgadnia wytyczne dotyczące uzgodnie ń 
administracyjnych dla takiej współpracy w  zakresie rozpowszechniania informacji wśród organów 
regulacyjnych.  
2. Uzgodnienia administracyjne, o  których mowa w ust. 1, nie obejmują ani nie powodują 
przyznania statusu porównywalnego z  udziałem organu regula cyjnego Zjednoczonego Królestwa 
w Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki, wyznaczonego zgodnie z art. ENER.12 
[Niezależny organ regulacyjny].  
Rozdział  3: Bezpieczna i zrównoważona energia  
Artykuł ENER.21: Energia ze źródeł odnawialnych i  efektywność energetyczna  
1. Każda ze Stron wspiera efektywność energetyczną i wykorzystanie energii ze źródeł 
odnawialnych.  
Każda ze Stron dopilnowuje, aby jej przepisy dotyczące wydawania licencji lub równow ażnych 
środków mających zastosowanie do energii ze źródeł odnawialnych były niezbędne i  proporcjonalne.  
2. Unia potwierdza cel dotyczący udziału energii ze źródeł odnawialnych w  końcowym zużyciu 
energii brutto w  2030  r., określony w  dyrektywie Parlamentu Eur opejskiego i  Rady (UE) 2018/200147. 
Unia potwierdza swoje cele w  zakresie efektywności energetycznej na 2030  r. określone 
w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i  Rady 2012/27/UE48. 
3. Zjednoczone Królestwo potwierdza:  
(a) swoje ambicje w  zakresie udziału energii ze  źródeł odnawialnych w  końcowym zużyciu energii 
brutto w  2030  r., które określiło w  krajowym planie w  dziedzinie energii i  klimatu;  
                                                            
47  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w  sprawie 
promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych ( Dz.U. UE  L 328 z 21.12.2018, s.  82). 
48  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. 
w sprawie efektywności energetycznej ( Dz.U. UE  L 315 z 14.11.2012, s. 1).  
 
195 
 (b) swoje ambicje w  zakresie bezwzględnego poziomu zużycia energii pierwotnej i  końcowej 
w 2030  r., które określiło w  krajowym p lanie w  dziedzinie energii i  klimatu.  
4. Strony informują się na bieżąco w sprawach określonych w  ust. 2 i 3. 
Artykuł ENER.22 : Wsparcie dla energii ze źródeł odnawialnych  
1. Każda ze Stron dopilnowuje, aby wsparcie dla energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych 
ułatwiało wprowadzanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na rynek energii elektrycznej.  
2. Biopaliwa, biopłyny i  biomasę wspiera się jako energię ze źródeł odnawialnych wyłącznie, 
gdy spełniają one solidne, podlegające weryfikacji kryte ria zrównoważonego rozwoju i  ograniczania 
emisji gazów cieplarnianych.  
3. Każda ze Stron wyraźnie określa specyfikacje techniczne, które mają zostać spełnione przez 
urządzenia i  systemy wykorzystujące energię ze źródeł odnawialnych, aby skorzystać z  systemów 
wsparcia. Takie specyfikacje techniczne uwzględniają współpracę rozwijaną na podstawie 
art. ENER.25 [Współpraca w  zakresie norm], art.  TBT.4 [Przepisy techniczne] i art.  TBT.5 [Normy].  
Artykuł ENER.23: Współpraca w  zakresie rozwijania energii morskiej  
1. Strony współpracują w zakresie rozwoju energii morskiej ze źródeł odnawialnych przez 
wymianę najlepszych praktyk oraz, w stosownych przypadkach, ułatwianie opracowywania 
konkretnych projektów.  
2. Opierając się na współpracy w  dziedzinie energetyki na Morzu Północ nym, Strony 
umożliwiają stworzenie specjalnego forum służącego prowadzeniu szerszych dyskusji technicznych 
między Komisją Europejską, ministerstwami i  organami publicznymi państw członkowskich, 
ministerstwami i  organami publicznymi Zjednoczonego Królestwa,  operatorami systemu 
przesyłowego i  przemysłem energii morskiej oraz zainteresowanymi stronami, natomiast tematyka 
tych dyskusji obejmuje rozwój sieci przesyłowej energii morskiej i duży potencjał energii ze źródeł 
odnawialnych w  regionie Morza Północnego.  Współpraca ta musi obejmować co najmniej 
następujące obszary:  
(a) projekty hybrydowe i  projekty wspólne;  
(b) planowanie przestrzenne obszarów morskich;  
(c) ramy wsparcia i  finanse;  
(d) najlepsze praktyki dotyczące odpowiedniego planowania sieci lądowej i  morskiej;  
(e) wymia na informacji w  zakresie nowych technologii; oraz  
(f) wymiana najlepszych praktyk w  odniesieniu do stosownych zasad, przepisów i  norm 
technicznych.  
 
196 
 Artykuł ENER.24: Ryzyko i bezpieczeństwo na obszarach morskich  
1. Strony prowadzą współpracę i  wymianę informacji w celu utrzymania wysokiego poziomu 
bezpieczeństwa i  ochrony środowiska w  odniesieniu do wszystkich działań związanych ze złożami 
ropy naftowej i  gazu ziemnego na obszarach morskich.  
2. Strony podejmują właściwe środki, aby zapobiegać poważnym awariom wynikaj ącym z 
działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich oraz aby 
ograniczać skutki takich awarii.  
3. Strony wspierają wymianę najlepszych praktyk między swoimi organami odpowiedzialnymi 
za bezpieczeństwo i  ochronę środowis ka w  odniesieniu do działalności związanej ze złożami ropy 
naftowej i  gazu ziemnego na obszarach morskich. Regulacje w zakresie bezpieczeństwa i ochrony 
środowiska w odniesieniu do działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na 
obszarac h morskich są niezależne od wszelkich funkcji dotyczących udzielania licencji na działalność 
związaną ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich.  
Artykuł ENER.25: Współpraca w zakresie norm  
Zgodnie z  art. TBT.5 [Normy] i  art. TBT.11 [W spółpraca] Strony promują współpracę między 
organami regulacyjnymi i  normalizacyjnymi zlokalizowanymi na ich terytorium w  celu usprawnienia 
rozwoju norm międzynarodowych w  zakresie efektywności energetycznej i  energii ze źródeł 
odnawialnych, by przyczynić się do zrównoważonej polityki energetycznej i  klimatycznej.  
Artykuł ENER.26: Badania naukowe, rozwój i innowacje  
Strony wspierają badania naukowe, rozwój i innowacje w dziedzinie efektywności energetycznej i 
energii ze źródeł odnawialnych.  
Rozdział  4: Towa ry energetyczne i  surowce  
Artykuł ENER.27: Ustalanie ceny eksportowej  
Strona nie może nakładać wyższej ceny wywozu towarów energetycznych lub surowców do drugiej 
Strony niż cena pobierana za te towary przeznaczone na rynek wewnętrzny za pomocą żadnych 
środków, w  tym licencji czy wymogów dotyczących ceny minimalnej.  
Artykuł ENER.28: Ustalanie ceny regulowanej  
Jeżeli Strona postanowi uregulować cenę wewnętrznej dostawy do odbiorców energii elektrycznej 
lub gazu ziemnego, może tego dokonać wyłącznie z  zamiarem osiągnięcia celu polityki publicznej 
i wyłącznie poprzez nałożenie ceny regulowanej, która jest jasno określona, przejrzysta, 
niedyskryminująca i  proporcjonalna.  
 
197 
 Artykuł  ENER.29: Zezwolenie na poszukiwanie i produkcję węglowodorów i wytwarzanie energ ii 
elektrycznej  
1. Jeżeli Strona wymaga zezwolenia na poszukiwanie i  produkcję węglowodorów i wytwarzanie 
energii elektrycznej, Strona ta wydaje takie zezwolenia na podstawie obiektywnych 
i niedyskryminujących kryteriów sporządzanych i  publikowanych przed roz poczęciem okresu 
składania wniosków zgodnie z  ogólnymi warunkami i  procedurami określonymi w  tytule  II [Usługi 
i inwestycje] rozdział  5 [Ramy regulacyjne] sekcja  1 [Regulacje wewnętrzne].  
2. Niezależnie od ust.  1 niniejszego artykułu i  art. ENER.3 [Powiązani a z innymi tytułami] każda 
ze Stron może udzielić zezwolenia związanego z  poszukiwaniem lub produkcją węglowodorów bez 
przestrzegania warunków i  procedur związanych z  publikacją ustanowioną w  art. SERVIN.5.8 
[Publikacja i  dostępne informacje], na podstawie  należycie uzasadnionych zwolnień przewidzianych 
w obowiązującym ustawodawstwie.  
3. Wkłady finansowe lub wkłady niepieniężne, których wymaga się od podmiotów 
otrzymujących zezwolenie, nie mogą ingerować w zarządzanie ani w proces decyzyjny takich 
podmiotów.  
4. Każda ze Stron zapewnia, aby wnioskodawca składający wniosek o zezwolenie miał prawo 
odwołania się od jakiejkolwiek decyzji dotyczącej zezwolenia do organu wyższego szczebla lub 
organu niezależnego od organu wydającego decyzję, lub aby miał prawo do zwrócen ia się do takiego 
organu wyższego szczebla lub organu niezależnego o dokonanie przeglądu tej decyzji. Każda ze Stron 
dopilnowuje, aby wnioskodawca otrzymał uzasadnienie decyzji administracyjnej, tak aby w razie 
potrzeby umożliwić mu skorzystanie z procedur  odwoławczych lub rewizyjnych. Przepisy mające 
zastosowanie do odwołania lub rewizji podlegają publikacji.  
Artykuł ENER.30:  Bezpieczeństwo i integralność urządzeń i infrastruktury energetycznej  
Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie może być interpreto wane jako uniemożliwiające 
Stronom przyjmowanie tymczasowych środków niezbędnych do ochrony bezpieczeństwa i 
zachowania integralności urządzeń lub infrastruktury energetycznej, pod warunkiem że środki te nie 
są stosowane w sposób, który stanowiłby ukryte o graniczenie w handlu lub inwestycjach między 
Stronami.  
Rozdział  5: Postanowienia końcowe  
Artykuł ENER.31 : Skuteczne wdrażanie i zmiany  
1. Rada Partnerstwa może zmienić załącznik ENER -1 i załącznik ENER -3. Rada Partnerstwa może 
aktualizować załącznik ENER -2, jeżeli jest to konieczne do zapewnienia funkcjonowania tego 
załącznika na przestrzeni czasu.  
2. Specjalny Komitet ds. Energii może zmienić załącznik ENER -4.   
3. Specjalny Komitet ds. Energii wydaje zalecenia niezbędne do zapewnienia skutecznego 
wdrażania tych rozdziałów niniejszego tytułu, za które jest odpowiedzialny.  
 
198 
 Artykuł ENER.32: Dialog  
Strony prowadzą regularny dialog w  celu ułatwienia osiągnięcia celów niniejszego tytułu.  
Artykuł ENER.33: Wypowiedzenie niniejszego tytułu  
1.           Niniej szy tytuł przestaje obowiązywać z dniem 30 czerwca 2026 r.     
2.           Niezależnie od ust. 1, w okresie od dnia 1 lipca 2026 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. Rada 
Partnerstwa może podjąć decyzję, że niniejszy tytuł będzie miał zastosowanie do dnia 31 marc a 2027 
r. W okresie od dnia 1 kwietnia 2027 r. do dnia 31 grudnia 2027 r., a także w dowolnym momencie w 
każdym kolejnym roku, Rada Partnerstwa może podjąć decyzję, że niniejszy tytuł będzie miał 
zastosowanie do dnia 31 marca następnego roku.  
3.           Niniejszy artykuł stosuje się bez uszczerbku dla art. FISH.17 [Wypowiedzenie], FINPROV.8 
[Wypowiedzenie] i OTH.10 [Wypowiedzenie części drugiej].  
 
TYTUŁ  IX: PRZEJRZYST OŚĆ 
Artykuł TRNSY.1: Cel  
1. Uznając wpływ, jaki otoczenie regulacyjne może mieć na  handel i  inwestycje między 
Stronami, celem Stron jest zapewnienie przewidywalnego otoczenia regulacyjnego oraz skutecznych 
procedur dla  przedsiębiorców, w  szczególności dla  MŚP.   
2. Strony potwierdzaj ą swoje zobowiązania w  odniesieniu do przejrzystości w  ramach 
porozumienia WTO i  opierają się na tych zobowiązaniach w  postanowieniach zawartych 
w niniejszym tytule.  
Artykuł TRNSY.2: Definicja  
Do celów niniejszego tytułu „decyzja administracyjna” oznacza decyzję lub działanie wywołujące 
skutek prawny, który ma zastosowanie do konkretnej osoby, określonego towaru lub określonej 
usługi w  indywidualnym przypadku, i  obejmuje niepodjęcie decyzji administracyjnej lub niepodjęcie 
takiego działania, gdy wymaga teg o prawo Strony.  
Artykuł TRNSY.3: Zakres  
Niniejszy tytuł ma zastosowanie do tytułów I –VIII oraz tytułów X –XII i działu szóstego [Pozostałe 
postanowienia].   
Artykuł TRNSY.4: Publikacja  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby jej przepisy ustawowe, wykonawcze, proce dury i  zarządzenia 
administracyjne o  zasięgu ogólnym były niezwłocznie publikowane za pośrednictwem wyznaczonego 
urzędowo środka przekazu oraz, w  miarę możliwości, drogą elektroniczną, lub w  inny sposób 
udostępnione w  taki sposób, aby umożliwić każdej osob ie zapoznanie się z  nimi.  
2. W odpowiednim zakresie każda ze Stron przedstawia wyjaśnienie celu i  uzasadnienie 
środków, o  których mowa w  ust. 1.  
 
199 
 3 Każda ze Stron zapewnia, że publikację i  wejście w  życie przepisów ustawowych 
i wykonawczych dzieli rozsądn y okres, z  wyjątkiem przypadków, gdy nie jest to możliwe ze względu 
na pilny charakter sprawy.  
Artykuł TRNSY.5: Zapytania  
1. Każda ze Stron ustanawia lub utrzymuje odpowiednie i  proporcjonalne mechanizmy 
udzielania odpowiedzi na zapytania dowolnej osoby d otyczące wszelkich przepisów ustawowych lub 
wykonawczych.  
2. Każda ze Stron niezwłocznie udziela informacji i  odpowiada na pytania drugiej Strony 
dotyczące obowiązujących lub planowanych przepisów ustawowych lub wykonawczych, chyba że na 
mocy innego posta nowienia niniejszej Umowy ustanowiono specjalny mechanizm.  
Artykuł TRNSY.6: Stosowanie środków o zasięgu ogólnym  
1.  Każda ze Stron stosuje swoje przepisy ustawowe, wykonawcze, procedury i  zarządzenia 
administracyjne o zasięgu ogólnym w  sposób obiektywny,  bezstronny i  rozsądny.   
2.  W przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego osób, towarów lub 
usług pochodzących z  terytorium drugiej Strony w  odniesieniu do stosowania przepisów ustawowych 
lub wykonawczych każda ze Stron:  
(a) dokłada wszelkich starań, aby z  odpowiednim wyprzedzeniem zawiadamiać osoby, których 
bezpośrednio dotyczy postępowanie administracyjne, zgodnie ze swoimi przepisami 
ustawowymi i  wykonawczymi, dołączając informację o  rodzaju postępowania, oświadczenie 
organu wszczy nającego postępowanie oraz ogólny opis każdej spornej kwestii oraz  
(b) zapewnia takim osobom rozsądną możliwość przedstawienia faktów i  argumentów na 
poparcie swojego stanowiska przed ostateczną decyzją administracyjną, w  zakresie, w  jakim 
pozwala na to czas, rodzaj postępowania oraz interes publiczny.  
Artykuł TRNSY.7: Kontrola i  odwołanie  
1. Każda ze Stron ustanawia lub utrzymuje sądy, trybunały arbitrażowe lub sądy 
administracyjne oraz procedury służące szybkiej kontroli oraz, jeżeli jest to uzasadnione, pop rawie 
decyzji administracyjnych. Każda ze Stron zapewnia, aby jej sądy prowadziły procedury odwoławcze 
lub procedury kontroli w  sposób niedyskryminacyjny i  bezstronny. Sądy te są bezstronne i  niezależne 
od organu, któremu powierzono egzekwowanie przepisów administracyjnych.   
2. Każda ze Stron zapewnia stronom postępowania, o  których mowa w ust.  1, rozsądną 
możliwość poparcia lub obrony ich stanowisk.   
3. Zgodnie z  własnym prawem każda ze Stron zapewnia, aby wszelkie decyzje wydane 
w postępowaniu, o  którym  mowa w  ust. 1, opierały się na dowodach i  złożonych dokumentach lub, 
w stosownych przypadkach, na dokumentacji zgromadzonej przez właściwy organ administracyjny.  
4. Każda ze Stron zapewnia wykonanie decyzji, o  której mowa w  ust. 3, przez organ, któremu 
powierzono egzekucję przepisów administracyjnych, z  zastrzeżeniem odwołania lub dalszej kontroli 
zgodnie z  prawem Strony.  
 
200 
 Artykuł TRNSY.8: Powiązania z  innymi tytułami  
Postanowienia zawarte w  niniejszym tytule stanowią uzupełnienie szczególnych zasad przej rzystości 
określonych w  tych tytułach niniejszej części, w  odniesieniu do których stosuje się niniejszy tytuł.  
TYTUŁ X: DOBRE PRAKT YKI REGULACYJNE I  WSPÓŁPRACA REGULACYJNA   
Artykuł GRP.1: Zasady ogólne  
1. Każda ze Stron ma swobodę określania swojego podejścia do dobrych praktyk regulacyjnych 
w ramach niniejszej Umowy w  sposób zgodny z  jej własnymi ramami prawnymi, praktykami, 
procedurami i  podstawowymi zasadami49 leżącymi u  podstaw jej systemu regulacyjnego.  
2. Żadne z  postanowień niniejszego tytułu n ie może być interpretowane jako zobowiązujące 
Stronę do:   
(a) odstąpienia od jej wewnętrznych procedur opracowywania i  wprowadzania środków 
regulacyjnych;  
(b) podejmowania działań, które podważałyby lub utrudniłyby terminowe wprowadzenie środków 
regulacyjnych sł użących osiągnięciu celów polityki publicznej lub  
(c) osiągnięcia konkretnego rezultatu regulacyjnego.  
3. Żadne z  postanowień niniejszego tytułu nie narusza prawa Strony do określenia lub 
regulowania własnych poziomów ochrony celem prowadzenia lub wspierania  jej własnej polityki 
publicznej w  takich dziedzinach jak:   
(a) zdrowie publiczne;   
(b) życie lub zdrowie ludzi, zwierząt i  roślin oraz dobrostan zwierząt;   
(c) bezpieczeństwo i  higiena pracy;   
(d) warunki zatrudnienia;  
(e) środowisko, w  tym zmiana klimatu;   
(f)  ochrona kon sumentów;   
(g) ochrona socjalna i  zabezpieczenie społeczne;  
(h) ochrona danych i  cyberbezpieczeństwo;   
(i) różnorodność kulturowa;   
(j) integralność i  stabilność systemu finansowego oraz ochrona inwestorów;  
(k) bezpieczeństwo energetyczne oraz  
                                                            
49  W przypadku Unii zasady te obejmują zasadę ostrożności.  
 
201 
 (l) przeciwdziałanie praniu pi eniędzy.  
Dla większej pewności należy wyjaśnić, że do celów w  szczególności lit.  c) i d) akapitu pierwszego, 
nadal stosuje się różne modele stosunków pracy, obejmujące rolę i  autonomię partnerów 
społecznych, przewidziane w  prawie lub praktykach krajowych Strony, w  tym przepisy i  praktyki 
dotyczące rokowań zbiorowych i  egzekwowania układów zbiorowych.  
4. Środki regulacyjne nie mogą stanowić ukrytej bariery w  handlu.  
Artykuł GRP.2: Definicje  
Na użytek niniejszego tytułu:   
(a) „organ regulacyjny” oznacza:  
(i) w odniesieniu do Unii – Komisję Europejską; oraz  
(ii) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa  – Rząd Jej Królewskiej Mości 
Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i  Irlandii Północnej oraz zdecentralizowaną 
administrację Zjednoczonego Królestwa.  
b)  „środki regulacyjne” oznaczają:  
(i) w odniesieniu do Unii:  
A) rozporządzenia i  dyrektywy, przewidziane w  art. 288 Traktatu 
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE); oraz  
B) akty wykonawcze i  delegowane, przewidziane odpowiednio w  art. 290 
i 291 TFUE oraz  
(ii) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa:  
A) prawo pierwotne; oraz  
B) prawo wtórne.  
Artykuł GRP.3: Zakres  
1. Niniejszy tytuł ma zastosowanie do środków regulacyjnych proponowanych lub wydanych 
w stosownych przypadkach przez organ regulacyjny każdej ze Str on w  odniesieniu do wszelkich 
kwestii objętych tytułami  I–IX, tytułem XI, tytułem XII oraz działem szóstym [Pozostałe 
postanowienia].  
2. Artykuł GRP.12 [Działania w  zakresie współpracy regulacyjnej] i  art. GRP.13 [Specjalny 
komitet handlowy ds. współpracy  regulacyjnej] mają zastosowanie również do innych środków 
o zasięgu ogólnym wydanych lub zaproponowanych przez organ regulacyjny Strony w  odniesieniu do 
wszelkich kwestii objętych tytułami, o  których mowa w  ust. 1, mających znaczenie dla działań 
w zakresi e współpracy regulacyjnej, takich jak wytyczne, dokumenty programowe lub zalecenia.   
3. Niniejszy tytuł nie ma zastosowania do organów regulacyjnych ani środków regulacyjnych, 
praktyk ani podejść regulacyjnych państw członkowskich.  
 
202 
 4. Wszelkie postanowie nia szczególne zawarte w  tytułach, o  których mowa w  ust. 1, mają 
pierwszeństwo przed postanowieniami niniejszego tytułu w  zakresie niezbędnym do stosowania 
przepisów szczególnych.   
Artykuł GRP.4: Koordynacja wewnętrzna  
Każda ze Stron dysponuje wewnętrznymi procedurami lub mechanizmami koordynacji lub przeglądu 
w odniesieniu do środków regulacyjnych przygotowywanych przez jej organ regulacyjny. Takie 
procesy lub mechanizmy powinny służyć między innymi:   
(a) wspieraniu dobryc h praktyk regulacyjnych, w  tym praktyk określonych w  niniejszym tytule;  
(b) określeniu i  unikaniu zbędnego powielania i  niespójności wymogów między własnymi 
środkami regulacyjnymi Strony;  
(c) zapewnieniu zgodności z  międzynarodowymi obowiązkami Strony w  zakresie  handlu 
i inwestycji oraz  
(d) promowaniu uwzględniania skutków opracowywanych środków regulacyjnych w tym skutków 
dla małych i  średnich przedsiębiorstw50, zgodnie z  odpowiednimi zasadami i  procedurami.  
Artykuł GRP.5: Opis procesów i  mechanizmów  
Każda ze Stron  udostępnia publicznie opisy procesów lub mechanizmów stosowanych przez jej organ 
regulacyjny w  celu opracowania, oceny lub przeglądu środków regulacyjnych. Opisy te odnoszą się 
do odpowiednich zasad, wytycznych lub procedur, w  tym tych dotyczących możliwo ści 
przedstawienia uwag przez opinię publiczną.   
 
Artykuł GRP.6: Wczesne informowanie o  planowanych środkach regulacyjnych  
1. Każda ze Stron zgodnie ze swoimi odpowiednimi zasadami i  procedurami udostępnia 
publicznie co najmniej raz w  roku wykaz planowan ych ważnych51 środków regulacyjnych, które jej 
organ regulacyjny racjonalnie spodziewa się zaproponować lub przyjąć w  ciągu roku. Organy 
regulacyjne każdej ze Stron mogą określić, co stanowi ważny środek regulacyjny do celów jej 
obowiązków na mocy niniejsze go tytułu.   
2. W odniesieniu do każdego ważnego środka regulacyjnego zawartego w  wykazie, o  którym 
mowa w  ust. 1, każda ze Stron powinna również jak najszybciej podać do wiadomości publicznej:  
(a) krótki opis jego zakresu i  celów oraz  
(b) o ile jest to możliwe,  przewidywany czas na jego przyjęcie, w  tym wszelkie możliwości 
przeprowadzenia konsultacji publicznych.   
                                                            
50 W odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa „ małe i  średnie przedsiębiorstwa” oznaczają małe 
przedsiębiorstwa i  mikroprzedsiębiorstwa.  
51  W przypadku Zjednoczonego Królestwa ważne środki regulacyjne należy rozumieć jako istotne środki 
regulacyjne („significant regulatory measures”) zgodnie z  definicj ą takich środków w  prawie Zjednoczonego 
Królestwa.  
 
203 
 Artykuł GRP.7: Konsultacje publiczne  
1. Przy opracowywaniu ważnego środka regulacyjnego każda ze Stron zapewnia, zgodnie ze 
swoimi odpowiednimi zasa dami i  procedurami, aby jej organ regulacyjny:  
(a) publikował projekt środka regulacyjnego albo dokumenty konsultacyjne zawierające 
wystarczająco szczegółowe informacje na temat takiego opracowywanego środka 
regulacyjnego, by każdy mógł ocenić, czy i  w jaki s posób środki te mogą mieć wpływ na jego 
interesy;  
(b) oferował wszystkim, w  sposób niedyskryminujący, rozsądne możliwości przedstawienia uwag 
oraz  
(c) rozważał otrzymane uwagi.   
2. Każda ze Stron zapewnia, aby jej organ regulacyjny korzystał z  elektronicznych ś rodków 
komunikacji i  dążył do utrzymania usług internetowych dostępnych bezpłatnie dla ogółu 
społeczeństwa na potrzeby publikowania odpowiednich środków regulacyjnych lub dokumentów, 
o których mowa w  ust. 1 lit.  a), oraz otrzymywania uwag związanych z  kons ultacjami społecznymi.   
3. Każda ze Stron zapewnia, aby jej organ regulacyjny udostępniał publicznie, zgodnie ze 
swoimi odpowiednimi zasadami i  procedurami, streszczenie wyników konsultacji społecznych, 
o których mowa w  niniejszym artykule.  
Artykuł GRP.8:  Ocena skutków  
1.  Każda ze Stron potwierdza swój zamiar zapewnienia, aby jej organ regulacyjny 
przeprowadzał, zgodnie ze swoimi odpowiednimi zasadami i  procedurami, oceny skutków 
w odniesieniu do wszelkich głównych środków regulacyjnych, które przygotowu je. W takich 
zasadach i  procedurach można przewidywać wyjątki.  
2. W trakcie przeprowadzania oceny skutków każda ze Stron zapewnia, aby jej organ 
regulacyjny dysponował procedurami i  mechanizmami promującymi uwzględnienie następujących 
czynników:  
(a) potrzeba istnienia danego środka regulacyjnego, w  tym charakter i  znaczenie problemu, który 
dany środek ma regulować;   
(b) wykonalne i  odpowiednie warianty regulacyjne i  pozaregulacyjne, które umożliwiłyby 
osiągnięcie celów polityki publicznej Strony, w  tym m ożliwość nieregulowania;   
(c) w miarę możliwości i  w odpowiednim zakresie – potencjalne skutki społeczne, gospodarcze 
i środowiskowe tych wariantów, w  tym wpływ na handel międzynarodowy i  inwestycje 
międzynarodowe oraz, zgodnie z  odpowiednimi zasadami i  proce durami, na małe i  średnie 
przedsiębiorstwa oraz  
(d) w stosownych przypadkach – to, w  jaki sposób rozważane warianty odnoszą się do 
odpowiednich norm międzynarodowych, w  tym uzasadnienie wszelkich rozbieżności.  
3. W stosunku do oceny skutków, którą organ regu lacyjny przeprowadził w  odniesieniu do 
środka regulacyjnego, każda ze Stron zapewnia sporządzenie przez jej organ regulacyjny 
sprawozdania końcowego zawierającego szczegółowe informacje na temat czynników branych pod 
uwagę w  jego ocenie i  odnośnych ustaleń . Każda ze Stron w  miarę możliwości udostępnia publicznie 
 
204 
 takie sprawozdania nie później niż w  momencie publicznego udostępnienia wniosku w  sprawie 
środka regulacyjnego, o  którym mowa w  art. GRP.2 [Definicje] lit.  b) ppkt  (i) (A) lub lit.  b) ppkt  (ii) (A),  
lub środka regulacyjnego, o  którym mowa w  art. GRP.2 [Definicje] lit.  b) ppkt  (i) (B) lub lit.  b) ppkt  (ii) 
(B).  
Artykuł GRP.9: Ocena retrospektywna  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby jej organ regulacyjny dysponował procedurami lub 
mechanizmami do celów p rzeprowadzania w  stosownych przypadkach okresowych ocen 
retrospektywnych obowiązujących środków regulacyjnych.  
2. Podczas przeprowadzania okresowej oceny retrospektywnej każda ze Stron dokłada starań, 
aby rozważyć, czy istnieją możliwości skuteczniejszego  osiągnięcia jej celów polityki publicznej 
i zmniejszenia zbędnych obciążeń regulacyjnych, w  tym dla małych i  średnich przedsiębiorstw.  
3. Każda ze Stron zapewnia, aby jej organ regulacyjny udostępnił publicznie wszelkie istniejące 
plany i  wyniki takich oc en retrospektywnych.   
Artykuł GRP.10: Rejestr regulacyjny  
Każda ze Stron zapewnia, aby obowiązujące środki regulacyjne były publikowane w  wyznaczonym 
rejestrze, w  którym określono środki regulacyjne i  który jest publicznie dostępny bezpłatnie 
w interneci e. Rejestr powinien umożliwiać wyszukiwanie środków regulacyjnych według odniesień 
bibliograficznych lub według słów. Każda ze Stron okresowo aktualizuje swój rejestr.   
Artykuł GRP.11: Wymiana informacji na temat dobrych praktyk regulacyjnych  
Strony dążą  do wymiany informacji na temat dobrych praktyk regulacyjnych określonych 
w niniejszym tytule, w  tym na forum Specjalnego Komitetu  Handlowego ds.  Współpracy 
Regulacyjnej.  
Artykuł GRP.12: Działania w  zakresie współpracy regulacyjnej  
1. Strony mogą angażow ać się w  działania w  zakresie współpracy regulacyjnej na zasadzie 
dobrowolności, bez uszczerbku dla autonomii ich własnego procesu decyzyjnego i  ich odpowiednich 
porządków prawnych. Strona może odmówić podjęcia działań w  zakresie współpracy regulacyjnej 
lub wycofać się z  nich. Strona odmawiająca podjęcia działań w  zakresie współpracy regulacyjnej lub 
wycofująca się z  nich powinna wyjaśnić drugiej Stronie przyczyny swojej decyzji.   
2. Każda ze Stron może zaproponować drugiej Stronie działanie w  zakresie wsp ółpracy 
regulacyjnej. Przedstawia ona swoją propozycję za pośrednictwem punktu kontaktowego 
wyznaczonego zgodnie z  art. GRP.14 [Punkty kontaktowe]. Druga Strona rozpatruje propozycję 
w rozsądnym terminie i  informuje Stronę zgłaszającą propozycję, czy uważa  proponowane działanie 
za odpowiednie na potrzeby współpracy regulacyjnej.   
3. W celu określenia odpowiednich działań na potrzeby współpracy regulacyjnej każda ze Stron 
uwzględnia:   
(a) wykaz przewidziany w  art. GRP.6 [Wczesne informowanie o  planowanych środ kach 
regulacyjnych] ust.  1; oraz  
(b) propozycje działań w  zakresie współpracy regulacyjnej złożone przez osoby pochodzące 
z terytorium Strony, wraz z  uzasadnieniem i  stosownymi informacjami towarzyszącymi.   
 
205 
 4. Jeżeli Strony postanowią zaangażować się we wspó łpracę regulacyjną, organ regulacyjny 
każdej ze Stron dąży w  stosownych przypadkach do tego, by:   
(a) poinformować organ regulacyjny drugiej Strony o  opracowaniu nowych lub zmianie 
istniejących środków regulacyjnych i  innych środków o  zasięgu ogólnym, o  który ch mowa 
w art. GRP.3 [Zakres] ust.  2, które są istotne dla współpracy regulacyjnej;   
(b) na żądanie przekazać informacje i  omówić środki regulacyjne i  inne środki o  zasięgu ogólnym, 
o których mowa w  art. GRP.3 [Zakres] ust.  2, które są istotne dla współpracy regulacyjnej; oraz   
(c) podczas opracowywania nowych lub zmiany istniejących środków regulacyjnych lub innych 
środków o zasięgu ogólnym, o  których mowa w  art. GRP.3 [Zakres] ust.  2, uwzględnić, 
w zakresie, w  jakim jest to wykonalne, wszelkie podejścia regulac yjne drugiej Strony w  tej 
samej lub powiązanej kwestii.   
Artykuł GRP.13: Specjalny Komitet  Handlowy ds.  Współpracy Regulacyjnej   
1. Specjalny Komitet  Handlowy ds.  Współpracy Regulacyjnej pełni następujące funkcje:  
(a) wzmacnianie i  promowanie dobrych praktyk regulacyjnych i  współpracy regulacyjnej między 
Stronami;   
(b) wymiana poglądów na temat działań w  zakresie współpracy, proponowanych lub 
prowadzonych na mocy art.  GRP.12 [Działania w zakresie współpracy regulacyjnej];   
(c) zachęcanie do współpracy regulacyjnej i  koordynacji na forach międzynarodowych, w  tym, 
w stosownych przypadkach, do okresowej dwustronnej wymiany informacji na temat 
istotnych trwających lub planowanych działań.  
2. Specjalny Komitet  Handlowy ds.  Współpra cy Regulacyjnej może zaprosić zainteresowane 
strony do uczestnictwa w  swoich posiedzeniach.  
Artykuł GRP.14: Punkty kontaktowe   
W terminie miesiąca od wejścia w  życie niniejszej Umowy każda ze Stron wyznacza punkt 
kontaktowy w  celu ułatwienia wymiany infor macji między Stronami.  
Artykuł GRP.15: Brak zastosowania mechanizmu rozstrzygania sporów  
Tytuł  I części szóstej [Rozstrzyganie sporów] nie ma zastosowania do sporów dotyczących wykładni 
i stosowania niniejszego tytułu.  
 
TYTUŁ  XI: RÓWNE WARU NKI DZIAŁANIA  NA RZECZ OTWARTEJ I  UCZCIWEJ KONKURENCJ I ORAZ 
ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWO JU 
Rozdział 1: Postanowienia ogólne  
Artykuł 1.1: Zasady i cele  
1. Strony uznają, że handel i  inwestycje między Unią a  Zjednoczonym Królestwem na 
warunkach określonych w  niniejszej Umowie wymag ają otoczenia zapewniającego równe warunki 
działania na rzecz otwartej i  uczciwej konkurencji między Stronami oraz prowadzenie handlu 
i inwestycji w  sposób sprzyjający zrównoważonemu rozwojowi.  
 
206 
 2. Strony uznają, że zrównoważony rozwój obejmuje rozwój gospodarczy, rozwój społeczny 
i ochronę środowiska, przy czym wszystkie trzy są wzajemnie zależne i  wzajemnie się wzmacniają, a 
także potwierdzają swoje zobowiązanie do promowania rozwoju handlu międzynarodowego 
i inwestycji w  sposób przyczyniający się do osiągnięcia celu, jakim jest zrównoważony rozwój.  
3. Każda ze Stron potwierdza swój ambitny cel, jakim jest osiągnięcie neutralności klimatycznej 
w całej gospodarce do 2050  r. 
4. Strony potwierdzają swoje wspólne stanowisko, w  myśl którego ich relacja gospodarcz a 
może przynosić korzyści w  sposób zadowalający obie strony tylko wówczas, jeżeli zobowiązania 
związane z  równymi warunkami działania na rzecz otwartej i  uczciwej konkurencji przejdą próbę 
czasu, zapobiegając zakłóceniom handlu lub inwestycji oraz przyczyn iając się do zrównoważonego 
rozwoju. Strony uznają, że celem niniejszego tytułu nie jest jednak ujednolicanie standardów Stron. 
Strony są zdeterminowane, aby utrzymać i  poprawiać ich odpowiednie wysokie standardy w 
dziedzinach objętych niniejszym tytułem.  
Artykuł 1.2: Prawo do wprowadzania regulacji, zasada ostrożnego zarządzania zasobami52 oraz 
informacje naukowe i  techniczne  
1. Strony potwierdzają prawo każdej ze Stron do ustalania swoich polityk i priorytetów w 
dziedzinach objętych niniejszym tytułem, do okr eślania poziomów ochrony, jakie uzna za stosowne, 
oraz do przyjęcia lub zmiany swoich przepisów i polityk w sposób zgodny z międzynarodowymi 
zobowiązaniami każdej ze Stron, w tym z jej zobowiązaniami wynikającymi z niniejszego tytułu.  
2. Strony potwierdzają, że zgodnie z zasadą ostrożnego zarządzania zasobami, jeżeli istnieją 
uzasadnione powody do obaw, iż zachodzi potencjalne zagrożenie poważną lub nieodwracalną 
szkodą dla środowiska lub zdrowia ludzi, brak pełnej pewności naukowej nie może być 
wykorzystywany  jako podstawa uniemożliwiająca Stronie przyjęcie właściwych środków służących 
zapobieżeniu takiej szkodzie.  
3. Podczas przygotowywania i  wdrażania środków służących ochronie środowiska lub 
warunków pracy, które mogą mieć wpływ na handel lub inwestycje, każda  ze Stron uwzględnia 
dostępne odpowiednie informacje naukowe i  techniczne oraz normy, wytyczne i zalecenia 
międzynarodowe.  
Artykuł  1.3 Rozstrzyganie sporów  
Tytuł I [Rozstrzyganie sporów] części szóstej [Rozstrzyganie sporów i postanowienia horyzontalne] 
nie ma zastosowania do niniejszego rozdziału, z wyjątkiem art. 1.2 ust. 2 [Prawo do regulacji, 
podejście ostrożnościowe oraz informacje naukowe i techniczne].  Art. 9.1 [Konsultacje] i 9.2 [Zespół 
ekspertów] stosuje się do art. 1.1 ust. 3 [Zasady i cele].  
Rozdział 2: Polityka konkurencji  
                                                            
52Dla większej pewności należy zaznaczyć, że w  odniesieniu do wdrażania niniejszej umowy na terytorium Unii 
zasada ostrożnego zarządzania zasobami oznacza zasadę ostrożności.  
 
207 
 Artykuł 2.1: Zasady i definicje  
1. Strony uznają znaczenie wolnej i  niezakłóconej konkurencji w  swoich stosunkach 
handlowych i  inwestycyjnych. Strony uznają, że antykonkurencyjne praktyki przedsiębiorstw mogą 
zakłócać właściwe funkcjonowanie rynków i  osłabiać korzyści płynące z  liberalizacji handlu.  
2. Do celów niniejszego rozdziału „podmiot gospodarczy” oznacza podmiot lub grupę 
podmiotów tworzących jeden podmiot gospodarczy, niezależnie od jego statusu prawnego, 
prowadzący działalność gospodarczą przez oferowanie towarów lub usług na rynku.  
Artykuł 2.2: Prawo konkurencji  
1. W uznaniu dla zasad określonych w art.  2.1 [Zasady i definicj e] każda ze Stron utrzymuje 
prawo konkurencji, które skutecznie przeciwdziała następującym antykonkurencyjnym praktykom 
biznesowym:  
a) porozumieniom między podmiotami gospodarczymi, decyzjom zrzeszeń podmiotów 
gospodarczych i  uzgodnionym praktykom, których ce lem lub skutkiem jest zapobieganie 
konkurencji, jej ograniczanie lub zakłócanie;  
b) nadużyciom pozycji dominującej przez co najmniej jeden podmiot gospodarczy; oraz  
c) w odniesieniu do fuzji lub przejęć w  Zjednoczonym Królestwie oraz w  odniesieniu do 
koncentrac ji w  Unii następujących między podmiotami gospodarczymi i  mogących mieć 
istotne skutki antykonkurencyjne.  
2. Prawo konkurencji, o  którym mowa w  ust. 1, ma zastosowanie do wszystkich podmiotów 
gospodarczych, niezależnie od ich przynależności państwowej lub sta tusu własnościowego.  
3. Każda ze Stron, dążąc do realizacji uzasadnionych celów polityki publicznej, może 
przewidzieć odstępstwa od jej prawa konkurencji, pod warunkiem, że są one przejrzyste 
i proporcjonalne względem takich celów.  
Artykuł 2.3: Egzekwowanie p rzepisów  
1. Każda ze Stron podejmuje właściwe środki w  celu egzekwowania jej prawa konkurencji na jej 
terytorium.  
2. Każda ze Stron utrzymuje operacyjnie niezależny organ lub organy, które są właściwe do 
skutecznego egzekwowania jej prawa konkurencji.  
3. Każda ze Stron stosuje swoje przepisy w  dziedzinie konkurencji w  przejrzysty 
i niedyskryminacyjny sposób, przy poszanowaniu zasady sprawiedliwości proceduralnej, w 
tym prawa zaangażowanych podmiotów gospodarczych  do obrony, bez względu na ich 
przynależność państwo wą czy status własnościowy.  
Artykuł 2.4: Współpraca  
1. Aby osiągnąć cele niniejszego rozdziału i  zwiększyć skuteczność egzekwowania swojego 
prawa konkurencji, Strony uznają znaczenie współpracy między ich odpowiednimi urzędami ds. 
konkurencji w  odniesieniu do  rozwoju polityki konkurencji i  działań w  zakresie egzekwowania prawa.  
 
208 
 2. Do celów ust.  1 Komisja Europejska lub urzędy ds. konkurencji państw członkowskich, 
z jednej strony, oraz urząd lub urzędy ds. konkurencji Zjednoczonego Królestwa, z  drugiej strony, 
dążą, gdzie to możliwe i  stosowne, do współpracowania i  koordynowania w zakresie swoich działań 
związanych z  egzekwowaniem prawa w  odniesieniu do tych samych lub powiązanych sposobów 
postępowania lub transakcji.  
3. W celu ułatwienia współpracy i  koordynacji, o  których mowa w  ust. 1 i 2, Komisja Europejska 
i urzędy ds.  konkurencji państw członkowskich, z  jednej strony, oraz urząd lub urzędy ds.  konkurencji 
Zjednoczonego Królestwa, z  drugiej strony, mogą wymieniać się informacjami w  zakresie 
dozwolonym przez przepi sy każdej ze Stron.  
4. Aby zrealizować cele niniejszego artykułu, Strony mogą zawrzeć odrębną umowę w  sprawie 
współpracy i  koordynacji między Komisją Europejską, urzędami ds.  konkurencji państw 
członkowskich oraz urzędem lub urzędami ds.  konkurencji Zjednocz onego Królestwa, w  której mogą 
zostać zawarte warunki wymiany i  wykorzystania informacji poufnych.  
Artykuł 2.5: Rozstrzyganie sporów  
Niniejszy rozdział nie podlega rozstrzyganiu sporów na podstawie tytułu I [Rozstrzyganie sporów] w 
części szóstej [Rozstrzyganie sporów i  postanowienia horyzontalne].  
Rozdział 3: Kontrola subsydiów  
Artykuł 3.1: Definicje   
1. Do celów niniejszego rozdziału:  
a) „podmiot gospodarczy” oznacza podmiot lub grupę podmiotów tworzących jeden podmiot 
gospodarczy, niezależnie od jego statusu prawnego, prowadzący działalność gospodarczą 
przez oferowanie towarów lub usług na rynku;  
b) „subsydium” oznacza pomoc finansową, która:  
(i) wynika  ze środków  Stron,  w tym:   
(A) bezpośrednie lub warunkowe przekazanie funduszy, takich jak dotacje 
bezpośrednie, pożyczki lub gwarancje udzielone na zabezpieczenie pożyczek;  
(B) zrzeczenie się dochodów, które w przeciwnym razie są należne; lub  
(C) dostarczanie towarów lub świadczen ie usług, lub zakupy towarów lub usług;  
(ii) przynosi  korzyść  gospodarczą  jednemu  podmiotowi  gospodarczemu  lub większej  ich 
liczbie;  
(iii) jest szczególne  w zakresie,  w jakim  przynosi  prawne  lub faktyczne  korzyści  określonym  
podmiotom  gospodarczym  względem  innych  w odniesieniu  do wytwarzania  
określonych  towarów  lub świadczenia  określonych  usług;  oraz  
(iv) ma lub może  mieć  wpływ  na handel  lub inwestycje  między  Stronami.  
2. Do celów ust.  1 lit.  b) ppkt (iii):  
 
209 
 (a) środka podatkowego nie uznaje się za szczególny, chyb a że:  
(i) określone  podmioty  gospodarcze  uzyskają  obniżenie  zobowiązań  podatkowych,  które  w 
przeciwnym  razie  musiałyby  ponieść  w ramach  normalnego  systemu  podatkowego;  
oraz  
(ii) wspomniane  podmioty  gospodarcze  są traktowane  w sposób  bardziej  korzystny  niż inne  
podmioty  gospodarcze  znajdujące  się w porównywalnej  sytuacji  w ramach  
normalnego  systemu  podatkowego;  do celów  niniejszego  punktu  normalny  system  
opodatkowania  jest określony  przez  jego  cel wewnętrzny,  jego  cechy  (takie  jak 
podstawa  opodatkowania,  podatnik,  zdarzenie  podatkowe  lub stawka  podatkowa)  
oraz  przez  organ,  który  jest niezależny  pod względem  instytucjonalnym,  
proceduralnym,  ekonomicznym  i finansowym  i jest właściwy  do kształtowania  cech  
systemu  podatkowego.  
(b) niezależnie od postanowień lit.  a) s ubsydium nie jest uznawane za szczególne, jeżeli 
uzasadniają je podstawowe zasady związane z  konstrukcją systemu ogólnego. W przypadku 
środków podatkowych przykładami takich podstawowych zasad są: potrzeba zwalczania 
oszustw podatkowych lub uchylania się o d opodatkowania, możliwość zarządzania 
administracyjnego, unikanie podwójnego opodatkowania, zasada neutralności podatkowej, 
progresywny charakter podatku dochodowego i jego cel redystrybucyjny lub konieczność 
poszanowania zdolności płatniczej podatników;  
(c) niezależnie od postanowień lit.  a) opłat celowych nie uznaje się za szczególne, jeżeli ich 
skonstruowania wymagają niegospodarcze cele polityki publicznej, takie jak potrzeba 
ograniczenia negatywnych skutków niektórych działań lub produktów na środowisko l ub 
zdrowie ludzi, w zakresie, w jakim cele polityki publicznej są niedyskryminujące53. 
Artykuł 3.2: Zakres stosowania i wyjątki  
1. Artykuł  3.4 [Zasady], art.  3.5 [Subsydia zakazane i subsydia podlegające warunkom] i 
art. 3.12 [Środki zaradcze] nie mają zastosowania do subsydiów udzielanych w  celu 
rekompensowania szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi wyjątkowymi 
zdarzeniami o  charakterze nieekonomicznym.  
2. Żadne z postanowień niniejszego rozdziału nie uniemożliwia Stronom przyznawania 
subsydió w o charakterze socjalnym skierowanych do konsumentów końcowych.  
3. Subsydia udzielane tymczasowo w  celu reagowania na krajową lub ogólnoświatową sytuację 
nadzwyczajną w  gospodarce są ukierunkowane, proporcjonalne i  skuteczne, aby możliwe było 
zaradzenie sytu acji nadzwyczajnej. Art. 3.5 [Subsydia zakazane i subsydia podlegające warunkom] i 
3.12 [Środki zaradcze] nie mają zastosowania do takich subsydiów.  
4. Niniejszy rozdział nie ma zastosowania do subsydiów, w  których łączna kwota przyznana 
jednemu podmiotowi go spodarczemu wynosi poniżej 325  000 specjalnych praw ciągnienia 
w dowolnym okresie trzech lat obrotowych. Rada Partnerstwa może zmienić ten próg.  
                                                            
53 Do tego celu dyskryminacja oznacza, że występuje mniej korzystne traktowanie podmiotu gospodarczego w 
porównaniu z innymi podmiotami gospodarczymi w podobnych okolicznościach oraz że odmienne 
traktowanie nie jest uzasadnione obiektywnymi kryteriami. 
 
210 
 5. Niniejszego rozdziału nie stosuje się do subsydiów, które podlegają postanowieniom 
części  IV lub załącznika  2 do Porozumienia w sprawie rolnictwa, ani do subsydiów związanych 
z obrotem rybami i  przetworami rybnymi.  
6. Niniejszy rozdział nie ma zastosowania do subsydiów związanych z  sektorem 
audiowizualnym.  
7. Art. 3.9 [Niezależny organ lub podmiot oraz współpraca] nie ma  zastosowania do subsydiów 
finansowanych ze środków Stron na poziomie ponadnarodowym.  
8. Dla celów subsydiów dla przewoźników lotniczych wszelkie odniesienia do „wpływu na 
handel lub inwestycje między Stronami” w niniejszym rozdziale zastępuje się odniesienie m do 
„wpływu na konkurencję między przewoźnikami lotniczymi Stron w zakresie świadczenia usług 
transportu lotniczego”, w tym do usług transportu lotniczego nieobjętych tytułem I [Transport 
lotniczy] działu 2 [Lotnictwo].  
Artykuł 3.3: Usługi świadczone w  ogólnym interesie gospodarczym  
1. Subsydia przyznawane podmiotom gospodarczym, którym powierzono szczególne zadania 
w interesie publicznym, w  tym obowiązki w  zakresie usług publicznych, podlegają art. 3.4 [Zasady] 
w zakresie, w  jakim stosowanie zasad określony ch w tym artykule nie stanowi faktycznej lub prawnej 
przeszkody w realizacji określonego zadania powierzonego danemu podmiotowi gospodarczemu. 
Zadanie jest powierzane z  góry w  sposób przejrzysty.  
2. Strony zapewniają, aby kwota rekompensaty udzielonej podmiot owi gospodarczemu, 
któremu powierzono zadanie w  interesie publicznym, ograniczała się do kwoty koniecznej w  celu 
pokrycia całości lub części kosztów poniesionych w  toku realizacji tego zadania, z  uwzględnieniem 
związanych z tym przychodów i  rozsądnego zysk u z tytułu realizacji zadania. Strony zapewniają, aby 
udzielona rekompensata nie była wykorzystywana w  celu krzyżowego subsydiowania działań 
wykraczających poza zakres przydzielanego zadania. Rekompensata poniżej 15  mln specjalnych praw 
ciągnienia za zadan ie nie podlega obowiązkom, o  których mowa w  art. 3.7 [Przejrzystość]. Rada 
Partnerstwa może zmienić ten próg.  
3. Niniejszy rozdział nie ma zastosowania, gdy całkowita kwota rekompensaty na rzecz 
podmiotu gospodarczego realizującego zadania w  interesie publicz nym jest niższa niż 750  000 
specjalnych praw ciągnienia w  dowolnym okresie trzech lat obrotowych. Rada Partnerstwa może 
zmienić ten próg.  
Artykuł 3.4: Zasady  
1. W celu zapewnienia, aby subsydia nie były udzielane w sytuacji, gdy mają lub mogłyby mieć 
istotny wpływ na handel lub inwestycje między Stronami, każda ze Stron wprowadza i utrzymuje 
skuteczny system kontroli subsydiów zapewniający, aby udzielanie subsydió w odbywało się z 
poszanowaniem następujących zasad:  
a) subsydia realizują konkretny cel polityki publicznej, jakim jest zaradzenie zidentyfikowanej 
niedoskonałości rynku lub rozwiązanie kwestii uzasadnienia dotyczącego sprawiedliwości, jak 
m.in. trudności sp ołecznych lub problemów z  dystrybucją („cel”);  
b) subsydia są proporcjonalne i  ograniczone do minimum niezbędnego do osiągnięcia celu;  
 
211 
 c) subsydia są skonstruowane z  zamiarem doprowadzenia do zmiany zachowania gospodarczego 
beneficjenta sprzyjającej osiągnięciu celu, którego nie można by było osiągnąć w  razie braku 
przyznania subsydiów;  
d) subsydia nie powinny zwykle rekompensować kosztów, które beneficjent sfinansowałby w 
przypadku braku subsydium;  
e) subsydia stanowią odpowiedni instrument polityki służący realizacji  celu polityki publicznej, a 
celu tego nie można osiągnąć środkami powodującymi mniejsze zakłócenia;  
f) korzystny wpływ subsydiów na osiągnięcie celu przewyższa wszelkie negatywne skutki, 
w szczególności negatywne skutki w  zakresie handlu lub inwestycji międz y Stronami.  
2. Bez uszczerbku dla ust. 1, każda ze Stron stosuje, w stosownych przypadkach, warunki 
określone w art. 3.5 [Subsydia zakazane i subsydia podlegające warunkom], jeżeli przedmiotowe 
subsydia mają lub mogą mieć istotny wpływ na handel lub inwestycj e między Stronami.  
3. W gestii każdej ze Stron leży określenie sposobu, w jaki jej obowiązki wynikające z ust. 1 i 2 
zostaną uwzględnione w projektowaniu systemu kontroli subsydiów w jej własnym prawie 
wewnętrznym, pod warunkiem że każda ze Stron zapewni, ab y obowiązki określone w ust. 1 i 2 były 
wdrażane do jej prawa w taki sposób, że zgodność z prawem poszczególnych subsydiów będzie 
określana na podstawie zasad.  
Artykuł 3.5 Subsydia zakazane i subsydia podlegające warunkom  
1. Kategorie subsydiów, o których mowa w art. 3.4 ust. 2 [Zasady], oraz warunki, które mają do 
nich zastosowanie, są następujące. Rada Partnerstwa może aktualizować te postanowienia, jeżeli 
jest to konieczne do zapewnienia funkcjonowania niniejszego artykułu na przestrzeni czasu.  
Nieograni czone gwarancje państwa  
2. Zakazane są subsydia w formie gwarancji spłaty zadłużenia lub zobowiązań podmiotu 
gospodarczego bez ograniczeń co do kwoty zadłużenia i  zobowiązań lub okresu trwania takiej 
gwarancji.  
Ratowanie i restrukturyzacja przedsiębiorstw  
3. Zakazuje się udzielania subsydiów na rzecz restrukturyzacji podmiotu gospodarczego 
znajdującego się w  trudnej sytuacji lub w  stanie niewypłacalności, jeżeli podmiot ten nie przygotował 
wiarygodnego planu restrukturyzacji. Plan restrukturyzacji musi opierać si ę na realistycznych 
założeniach, tak by zapewnić przywrócenie w rozsądnym czasie długoterminowej rentowności 
podmiotu gospodarczego, który znajduje się w trudnej sytuacji lub jest niewypłacalny. Przygotowując 
plan restrukturyzacji, podmiot gospodarczy może  skorzystać z  tymczasowego wsparcia 
płynnościowego w  formie pożyczek lub gwarancji kredytowych. Z wyjątkiem małych i średnich 
przedsiębiorstw, podmiot gospodarczy lub jego właściciele, wierzyciele lub nowi inwestorzy wnoszą 
znaczący wkład w  postaci środków  lub aktywów na pokrycie kosztów restrukturyzacji. Do celów 
niniejszego ustępu podmiot gospodarczy znajdujący się w trudnej sytuacji lub niewypłacalny to 
podmiot gospodarczy, który bez subsydium prawie na pewno zakończyłby działalność w 
perspektywie krótko - i średnioterminowej.  
4. W okolicznościach innych niż wyjątkowe subsydiów na rzecz ratowania i restrukturyzacji 
podmiotów gospodarczych znajdujących się w  trudnej sytuacji lub w  stanie niewypłacalności należy 
 
212 
 udzielać tylko wtedy, gdy stanowią one wkład w  cel interesu publicznego, umożliwiając uniknięcie 
wystąpienia trudności społecznych lub zapobieżenie powstaniu poważnej niedoskonałości rynku, 
w szczególności w  odniesieniu do utraty miejsc pracy lub zakłóceń w  funkcjonowaniu istotnej, 
trudnej do zastąpienia  usługi. Z  wyjątkiem nieprzewidzianych okoliczności, których nie wywołał 
beneficjent, takich subsydiów nie należy udzielać częściej niż raz na pięć lat.  
5. Ustępy 3 i 4 nie mają zastosowania do subsydiów dla banków, instytucji kredytowych i 
zakładów ubezpiecz eń znajdujących się w trudnej sytuacji lub niewypłacalnych.  
Banki, instytucje kredytowe i zakłady ubezpieczeń  
6. Bez uszczerbku dla art. SERVIN 5.39 [Wyłączenie ze względów ostrożnościowych] subsydia 
na restrukturyzację banków, instytucji kredytowych i zakła dów ubezpieczeń mogą być przyznawane 
wyłącznie na podstawie wiarygodnego planu restrukturyzacji, który przywraca długoterminową 
rentowność. Jeżeli przywrócenie długoterminowej rentowności nie może zostać wiarygodnie 
wykazane, wszelkie subsydia dla banków, instytucji kredytowych i zakładów ubezpieczeniowych 
ogranicza się do tego, co jest konieczne do zapewnienia ich kontrolowanej likwidacji i  wyjścia z  rynku 
przy jednoczesnym minimalizowaniu kwoty subsydium i  jego negatywnego wpływu na handel lub 
inwestycje między Stronami.  
7. Dopilnuje się, aby organ przyznający subsydium otrzymywał odpowiednie wynagrodzenie z 
tytułu subsydium na restrukturyzację oraz aby beneficjent, jego udziałowcy, wierzyciele lub grupa 
biznesowa, do której należy beneficjent, wnosili znacz ący wkład w koszty restrukturyzacji lub 
likwidacji ze środków własnych. Subsydia na zapewnienie płynności finansowej są tymczasowe i nie 
są wykorzystywane do pokrycia strat ani nie stanowią wsparcia kapitałowego. Organowi 
przyznającemu pomoc wypłaca się od powiednie wynagrodzenie za subsydia przyznane na 
zapewnienie płynności finansowej.  
Subsydia wywozowe  
8. Subsydia uzależnione pod względem prawnym lub faktycznym54, wyłącznie lub jako jeden z 
kilku innych warunków, od wyników wywozu towarów lub usług są zabroni one, z wyjątkiem:  
(a) krótkoterminowego ubezpieczenia kredytu od ryzyka niezbywalnego; lub  
(b) kredytów eksportowych i programów gwarancji kredytów eksportowych lub programów 
ubezpieczeń, które są dozwolone zgodnie z Porozumieniem w sprawie subsydiów i środków 
wyrównawczych, interpretowanym z uwzględnieniem wszelkich dostosowań niezbędnych ze 
względu na kontekst.  
9. Do celów ust. 8 lit. a) „ryzyko zbywalne” oznacza ryzyko handlowe i  polityczne 
o maksymalnym okresie ryzyka krótszym niż dwa lata, dotyczące nabywców publ icznych 
i niepublicznych w  krajach o ryzyku zbywalnym55. Można uznać, że dany kraj został czasowo usunięty 
                                                            
54 Dla większej pewności należy wy jaśnić, że kryterium to jest spełnione, gdy stan faktyczny wskazuje, że 
udzielenie subsydium, bez prawnego uwarunkowania wynikami wywozu, jest w istocie związane z rzeczywistą 
lub przewidywaną wielkością wywozu lub przychodami z wywozu.  Sam fakt, że subsyd ium jest udzielane 
podmiotom gospodarczym prowadzącym wywóz nie stanowi podstawy do traktowania tego subsydium jako 
subsydium eksportowego w rozumieniu niniejszego postanowienia.  
55 Do krajów o ryzyku zbywalnym należą: Zjednoczone Królestwo, państwa członko wskie Unii, Australia, 
Kanada, Islandia, Japonia, Nowa Zelandia, Norwegia, Szwajcaria oraz Stany Zjednoczone Ameryki.  
 
213 
 z grupy krajów o ryzyku zbywalnym, jeżeli brakuje wystarczających zdolności rynku prywatnego z 
powodu:  
(a) znacznego zmniejszenia zdolności sektora prywat nego do ubezpieczenia kredytów;  
(b) znacznego pogorszenia ratingu sektora państwowego; lub  
(c) znacznego pogorszenia wyników sektora przedsiębiorstw.  
10. Tymczasowe usunięcie kraju o ryzyku zbywalnym staje się skuteczne w odniesieniu do Strony 
zgodnie z decyzją tej Strony na podstawie kryteriów określonych w ust. 9 i tylko wtedy, gdy Strona ta 
przyjmie taką decyzję. Publikację tej decyzji uznaje się za powiadomienie drugiej Strony o takim 
tymczasowym usunięciu w odniesieniu do pierwszej Strony.  
11. Jeżeli ubezpieczyciel  subsydiowany zapewnia ubezpieczenie kredytów eksportowych, 
wszelkie ubezpieczenia od ryzyka zbywalnego są oferowane na zasadach komercyjnych. W takim 
przypadku ubezpieczyciel nie może bezpośrednio ani pośrednio korzystać z subsydiów na 
świadczenie usług u bezpieczeniowych w zakresie ryzyka zbywalnego.  
Subsydia zależne od wykorzystania produktów wewnętrznych  
12. Bez uszczerbku dla postanowień art. SERVIN 2.6 [Wymogi dotyczące wyników] i art. SERVIN 
2.7 [Środki niespełniające wymogów i wyjątki], zakazane są subsy dia uwarunkowane, wyłącznie lub 
jako jeden z kilku innych warunków, wykorzystaniem towarów lub usług wewnętrznych w stosunku 
do przywożonych towarów lub usług.  
Duże projekty współpracy transgranicznej lub międzynarodowej  
13. Subsydia mogą być przyznawane w kontekście dużych projektów współpracy transgranicznej 
lub międzynarodowej, takich jak projekty dotyczące transportu, energii, środowiska, badań i 
rozwoju, oraz pierwszych projektów wdrożeniowych zachęcających do opracowywania i wdrażania 
nowych technologi i (z wyłączeniem produkcji). Korzyści płynące z takich projektów współpracy 
transgranicznej lub międzynarodowej nie mogą ograniczać się do podmiotów gospodarczych ani do 
odnośnego sektora lub uczestniczących państw, lecz muszą mieć szerszy zasięg i większe  znaczenie 
dzięki efektom mnożnikowym, które nie dotyczą wyłącznie państwa przyznającego subsydium, 
odnośnego sektora i beneficjenta.  
Energia i  środowisko  
14. Strony uznają znaczenie bezpiecznego, przystępnego cenowo i zrównoważonego systemu 
energetycznego oraz zrównoważenia środowiskowego, w szczególności w odniesieniu do 
przeciwdziałania zmianie klimatu, która stanowi egzystencjalne zagrożenie dla ludzkości. W  związku 
z tym, bez uszczerbku dla art. 3.4 [Zasady], subsydia dotyczące energii i  środowiska mają na celu 
zapewnienie bezpiecznego, przystępnego cenowo i  zrównoważonego systemu energetycznego 
i sprawnie funkcjonującego i  konkurencyjnego rynku energii oraz  zachęcenie beneficjentów do 
korzystania z  nich; lub podniesienie poziomu ochrony środowiska w  stosunku do poziomu, który 
osiągnięto by w  razie nieudzielenia subsydium. Takie subsydia nie zwalniają beneficjenta 
z zobowiązań wynikających z  bycia zanieczyszc zającym na podstawie przepisów stosownej Strony.  
Subsydia dla przewoźników lotniczych na obsługę tras  
 
214 
 15. Subsydia nie są przyznawane przewoźnikowi lotniczemu56 na obsługę tras, z wyjątkiem 
następujących przypadków:  
(a) w przypadku gdy istnieje obowiązek świadcze nia usług publicznych, zgodnie z art. 3.3 [Usługi 
świadczone w ogólnym interesie gospodarczym];  
(b) w szczególnych przypadkach, gdy finansowanie to przynosi korzyści całemu społeczeństwu; 
lub 
(c) jako subsydia na rozpoczęcie działalności w zakresie otwarcia nowych  tras do regionalnych 
portów lotniczych, pod warunkiem że zwiększają one mobilność obywateli i pobudzają rozwój 
regionalny.  
Artykuł 3.6: Wykorzystanie subsydiów  
Każda ze Stron zapewnia, aby podmioty gospodarcze korzystały z  subsydiów wyłącznie 
w konkretnym  celu, na który zostały one przyznane.  
Artykuł 3.7: Przejrzystość  
1. W odniesieniu do wszelkich subsydiów przyznanych lub utrzymanych na terytorium Strony 
każda ze Stron w  terminie sześciu miesięcy od przyznania subsydium udostępnia na oficjalnej 
stronie inte rnetowej lub w  publicznej bazie danych następujące informacje:  
(a) podstawa prawna i  cel polityki lub cel subsydium;  
(b) nazwa beneficjenta subsydium, jeżeli jest dostępna;  
(c) data przyznania subsydium, czas trwania subsydium oraz wszelkie inne terminy związane 
z subsydium; oraz  
(d) kwota subsydium lub kwota przewidziana w  budżecie na subsydium.  
2. W przypadku subsydiów w  formie środków podatkowych informacje podaje się do 
wiadomości publicznej w  terminie jednego roku od daty, w której wymagane jest złożenie deklaracji 
podat kowej. Obowiązki w  zakresie przejrzystości w  odniesieniu do subsydiów w  formie środków 
podatkowych dotyczą tych samych informacji, które wymieniono w  ust. 1, z wyjątkiem informacji 
wymaganych na mocy lit.  d) tego ustępu, które można przedstawić w  formie pr zedziału.  
3. Oprócz obowiązku określonego w ust. 1 Strony udostępniają informacje o subsydiach 
zgodnie z ust. 4 lub 5 poniżej.  
4. W przypadku Unii zgodność z ust. 3 oznacza, że w odniesieniu do wszelkich subsydiów 
przyznanych lub utrzymywanych na jej terytorium,  w ciągu sześciu miesięcy od przyznania 
subsydium, na oficjalnej stronie internetowej lub w publicznej bazie danych są udostępniane 
publicznie informacje, które umożliwiają zainteresowanym stronom ocenę zgodności z zasadami 
określonymi w art. 3.4 [Zasady].  
                                                            
56 Dla większej pewności należy wyjaśnić, iż pozostaje to bez uszczerbku dla art. 3.2 ust. 1 i 2 [Zakres 
zastosowania i wyjątki].  
 
215 
 5. W przypadku Zjednoczonego Królestwa zgodność z ust. 3 oznacza, że Zjednoczone Królestwo 
dopilnowuje, aby:  
(a) jeżeli zainteresowana strona poinformuje organ udzielający subsydium o możliwości złożenia 
przez tę stronę wniosku do sądu lub trybunału o ponowne rozpatrzenie (i) przyznania 
subsydium przez organ przyznający subsydium lub (ii) każdej stosownej decyzji org anu 
przyznającego subsydium lub niezależnego organu lub urzędu;  
(b) wówczas, w ciągu 28 dni od złożenia wniosku na piśmie, organ przyznający subsydium, 
niezależny organ lub urząd udostępni tej zainteresowanej stronie informacje umożliwiające 
zainteresowanej s tronie ocenę stosowania zasad określonych w art. 3.4 [Zasady], z 
zastrzeżeniem wszelkich proporcjonalnych ograniczeń służących realizacji uzasadnionego celu, 
takich jak tajemnica handlowa, poufność lub prawnicza tajemnica zawodowa.  
Informacje, o których mo wa w akapicie pierwszym lit. b), przekazuje się zainteresowanej stronie w 
celu umożliwienia jej podjęcia świadomej decyzji co do tego, czy należy zgłosić roszczenie, czy też 
zrozumienia i właściwego zidentyfikowania kwestii spornych w proponowanym roszczen iu. 
6. Do celów niniejszego artykułu, art. 3.10 [Sądy i trybunały] i art. 3.11 [Odzyskiwanie 
należności] „zainteresowana strona” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, podmiot gospodarczy 
lub stowarzyszenie podmiotów gospodarczych, na których interesy może mieć wpływ udzielenie 
subsydium, w szczególności beneficjenta, podmioty gospodarcze konkurujące z beneficjentem lub 
odpowiednie stowarzyszenia handlowe.  
7. Obowiązki określone w niniejszym artykule pozostają bez uszczerbku dla zobowiązań Stron 
wynikających z  ich odpowiednich przepisów dotyczących swobodnego dostępu do informacji lub 
dostępu do dokumentów.  
Artykuł 3.8: Konsultacje dotyczące kontroli subsydium  
1. Jeżeli Strona uważa, że subsydium zostało przyznane przez drugą Stronę lub że istnieją 
wyraźne dowody  na to, że druga Strona zamierza przyznać subsydium oraz że przyznanie subsydium 
ma lub może mieć negatywny wpływ na handel lub inwestycje między Stronami, może ona zwrócić 
się do drugiej Strony o wyjaśnienie, w jaki sposób zasady, o których mowa w art. 3. 4 [Zasady], są 
przestrzegane w odniesieniu do tego subsydium.  
2. Strona może również wnieść do drugiej Strony o zapewnienie informacji wymienionych w 
art. 3.7 [Przejrzystość] ust.  1 w zakresie, w jakim informacji tych nie udostępniono publicznie na 
oficjalnej  stronie internetowej lub w publicznej bazie danych zgodnie z art.  3.7 [Przejrzystość] ust. 1, 
lub w zakresie, w jakim informacje te nie były udostępnione w łatwo dostępny sposób.  
3. Druga Strona dostarcza informacje objęte wnioskiem na piśmie nie później niż  60 dni od dnia 
otrzymania wniosku. Jeżeli nie można udzielić którychkolwiek z  informacji objętych wnioskiem, 
Strona ta wyjaśnia brak takich informacji w  swojej pisemnej odpowiedzi.  
4. Jeżeli po otrzymaniu żądanych informacji Strona składająca wniosek nadal u waża, że 
subsydium przyznane lub planowane przez drugą Stronę ma lub może mieć negatywny wpływ na 
handel lub inwestycje między Stronami, Strona składająca wniosek może zwrócić się o konsultacje w 
ramach Specjalnego Komitetu Handlowego ds.  Równych Warunków Działania na rzecz Otwartej 
i Uczciwej Konkurencji oraz  Zrównoważonego Rozwoju. Wniosek sporządza się na piśmie, a  Strona 
składająca wniosek zawiera w  nim wyjaśnienie dotyczące przyczyn wniesienia o  konsultacje.  
 
216 
 5. Specjalny Komitet Handlowy ds.  Równych Warunków Działania na rzecz Otwartej i  Uczciwej 
Konkurencji oraz  Zrównoważonego Rozwoju podejmuje wszelkie starania w celu osiągnięcia 
satysfakcjonującego obie Strony rozwiązania tej kwestii. Pierwsze posiedzenie odbywa się w  terminie 
30 dni od daty wniosk u o konsultacje.  
6. Ramy czasowe konsultacji, o których mowa w  ust. 3 i 5, mogą zostać wydłużone w  drodze 
porozumienia między Stronami.  
Artykuł 3.9: Niezależny organ lub podmiot oraz współpraca  
1. Każda ze stron ustanawia lub utrzymuje operacyjnie niezależny org an lub podmiot o 
odpowiedniej roli w swoim systemie kontroli subsydiów. Ten niezależny organ lub podmiot posiada 
niezbędne gwarancje niezależności w wykonywaniu swoich funkcji operacyjnych i działa bezstronnie.  
2. Strony zachęcają swoje odpowiednie niezależne  organy lub podmioty do współpracy ze sobą 
nawzajem w  kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w  ramach ich 
odpowiednich funkcji, w  tym stosowania – odpowiednio do przypadku – art. 3.1 [Definicje] do art. 
3.7 [Przejrzystość] w  granicach okr eślonych ich odpowiednimi ramami prawnymi. Strony lub ich 
odpowiednie niezależne organy lub podmioty mogą uzgodnić odrębne ramy współpracy między tymi 
niezależnymi organami.  
Artykuł 3.10: Sądy i trybunały  
1. Każda ze Stron zapewnia, zgodnie z  jej ogólnymi i  konstytucyjnymi przepisami i  procedurami, 
aby jej sądy lub trybunały były właściwe do:  
a)  dokonania przeglądu decyzji o subsydiach wydawanych przez organ przyznający lub – w 
odpowiednich przypadkach – przez niezależny organ lub podmiot pod względem zgodnoś ci z 
prawem Strony, na podstawie którego wdrażany jest art.  3.4 [Zasady];  
b)  kontroli jakichkolwiek innych stosownych decyzji niezależnego organu lub podmiotu 
i jakichkolwiek stosownych przypadków niepodjęcia działań;  
c)  wprowadzania środków zaradczych s kutecznych w  odniesieniu do lit.  a) i b), w  tym 
zawieszania działań, zakazywania ich lub wymagania ich podjęcia przez organ przyznający, 
przyznawania odszkodowań oraz zwracania subsydium od beneficjenta jeżeli i  w zakresie, 
w jakim środki te są dostępne na  podstawie odpowiednich przepisów w  dniu wejścia w  życie 
niniejszej Umowy;  
d)  rozpatrywania roszczeń zainteresowanych stron w  odniesieniu do subsydiów podlegających 
niniejszemu rozdziałowi; w  przypadku gdy zainteresowana strona ma możliwość wystąpienia 
z roszczeniem w  odniesieniu do subsydium na mocy prawa tej Strony.  
2. Każda ze Stron ma prawo interweniować za zgodą, w  razie potrzeby, danego sądu lub 
trybunału, zgodnie z  ogólnymi przepisami i  procedurami drugiej Strony w  przypadkach, o  których 
mowa w  ust. 1. 
3. Bez uszczerbku dla zobowiązań do utrzymania lub, w razie konieczności, stworzenia 
kompetencji, środków zaradczych i praw do interwencji, o których mowa w ust. 1 i 2 niniejszego 
artykułu oraz w art. 3.11 [Odzyskiwanie należności], żadne z postanowień nin iejszego artykułu nie 
wymaga od żadnej ze Stron ustanowienia praw do wniesienia skargi, środków zaradczych, procedur 
 
217 
 lub zakresu lub podstaw przeglądu decyzji ich odpowiednich organów publicznych, wykraczających 
poza te istniejące na mocy jej prawa w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy.  
Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie wymaga od żadnej ze Stron rozszerzenia zakresu lub 
podstaw kontroli przez jej sądy i trybunały aktów Parlamentu Zjednoczonego Królestwa, aktów 
Parlamentu Europejskiego i Rady U nii Europejskiej lub aktów Rady Unii Europejskiej poza zakres i 
podstawy kontroli, które obowiązują na mocy jej prawa w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy57.  
Artykuł 3.11: Odzyskiwanie należności  
1. Każda ze stron dysponuje skutecznym mechanizmem odzyskiwa nia w odniesieniu do 
subsydiów zgodnie z poniższymi postanowieniami, bez uszczerbku dla innych środków zaradczych 
określonych w prawie tej Strony58.  
2. Każda ze Stron zapewnia, aby, pod warunkiem że zainteresowana strona określona w art. 3.7 
[Przejrzystość] u st. 6 zaskarżyła decyzję o przyznaniu subsydium przed sądem lub trybunałem w 
określonym terminie, określonym w ust. 3 niniejszego artykułu, można było nakazać odzyskanie 
subsydium, jeżeli sąd lub trybunał Strony stwierdzi istotne naruszenie prawa w zakresi e, w jakim:  
(a) środek stanowiący subsydium nie był traktowany przez podmiot udzielający jako subsydium;  
(b) podmiot przyznający subsydium nie zastosował zasad określonych w art. 3.4 [Zasady] 
wdrożonych do prawa tej Strony lub zastosował je w sposób, który nie o dpowiada 
standardowi kontroli obowiązującemu w prawie danej Strony; lub  
(c) podmiot przyznający subsydium, podejmując decyzję o przyznaniu tego subsydium, działał 
poza zakresem swoich uprawnień lub dopuścił się nadużycia tych uprawnień w odniesieniu do 
zasad o kreślonych w art. 3.4 [Zasady], które zostały wprowadzone do prawa tej Strony.  
3. Do celów niniejszego artykułu określony termin ustala się w następujący sposób:  
(a) w odniesieniu do Unii rozpoczyna się on w dniu, w którym informacje określone w art. 3.7 
[Przejrz ystość] ust. 1, 2 i 4  zostały udostępnione na oficjalnej stronie internetowej lub w 
publicznej bazie danych, i nie może być krótszy niż jeden miesiąc.  
(b) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa:  
(i) rozpoczyna  się on w dniu,  w którym  informacje  określone  w art. 3.7 [Przejrzystość]  ust. 1 i 
2 zostały  udostępnione  na oficjalnej  stronie  internetowej  lub w publicznej  bazie  
danych;  
                                                            
57 Dla wię kszej pewności należy zaznaczyć, że prawo Zjednoczonego Królestwa w  zakresie niniejszego artykułu 
nie obejmuje żadnej ustawy (i) obowiązującej na mocy sekcji  2 ust.  1 Ustawy o  Wspólnotach Europejskich 
z 1972  r., zapisanej w  sekcji 1A Ustawy o  (wystąpieniu)  z Unii Europejskiej z  2018  r., ani (ii) uchwalonej lub 
wydanej w  celu określonym w  sekcji  2 ust.  2 ustawy o  Wspólnotach Europejskich z  1972  r. 
58 W odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa niniejszy artykuł wymaga nowego środka odzyskiwania, który 
byłby dost ępny na końcu pomyślnej kontroli sądowej, zgodnie ze standardem kontroli na podstawie prawa 
krajowego, rozpoczętej w konkretnym okresie;  zakres takiej kontroli nie jest rozszerzany w żaden inny sposób, 
zgodnie z art. 3.10 ust. 3 [Sądy i trybunały]. Żaden z  beneficjentów nie będzie w stanie mógł przedstawić 
uzasadnionego oczekiwania, aby nie poddać się takiemu odzyskaniu.  
 
218 
 (ii) wygasa  on jeden  miesiąc  później,  chyba  że przed  tą datą  zainteresowana  strona  zażądała  
informacji  w ramach  procedury  określonej  w art. 3.7 ust. 5; 
(iii) po otrzymaniu  przez  zainteresowaną  stronę  informacji  określonych  w art. 3.7 ust. 5 lit. b) 
wystarczających  do celów  określonych  w tym ustępie,  następuje  dodatkowy  okres  
jednego  miesiąca,  po upływie  którego  określony  termin  wygasa;  
(iv) datą  otrzymania  informacji,  o których  mowa  w ppkt  (iii), będzie  data,  w której  organ  
przyznający  subsydium  poświadczy,  że dostarczył  informacje  określone  w art. 3.7 
[Przejrzystość]  ust. 5 lit. b), które  są wystarczające  do tych  celów,  niezależnie  od 
dalszej  lub wyjaśniającej  korespondencji  po tej dacie;  
(v) terminy  określone  w ppkt  (i)–(iii) mogą  zostać  wydłużone  na mocy  przepisów.  
4. Do celów ust. 3 lit. b), w odniesieniu do systemów, określony termin rozpoczyna się w 
momencie publikacji informacji, o kt órych mowa w lit. b), a nie w momencie dokonywania kolejnych 
płatności, jeżeli:  
(a) subsydium przyznano rzekomo zgodnie z warunkami programu;  
(b) podmiot realizujący program udostępnił publicznie informacje, których publikacja jest 
wymagana na mocy art. 3.7 ust. 1 i 2 [Przejrzystość], w odniesieniu do programu; oraz  
(c) informacje dostarczone na temat programu, o których mowa w lit. b), zawierają informacje na 
temat subsydium, które umożliwiłyby zainteresowanej stronie ustalenie, czy program może 
mieć na nie wpływ; in formacje te obejmują co najmniej cel subsydium, kategorie 
beneficjentów, zasady i warunki kwalifikowania się do subsydium oraz podstawę obliczania 
subsydium (w tym wszelkie odpowiednie warunki dotyczące wskaźników lub kwot subsydiów).  
5. Do celów niniejszego artykułu odzyskanie subsydium nie jest wymagane, jeżeli subsydium 
przyznawane jest na podstawie aktu Parlamentu Zjednoczonego Królestwa, aktu Parlamentu 
Europejskiego i Rady Unii Europejskiej lub aktu Rady Unii Europejskiej.  
6. Żadne z postanowień niniejszego  artykułu nie uniemożliwia Stronie podjęcia decyzji o 
uwzględnieniu dodatkowych sytuacji, w których odzyskanie jest środkiem zaradczym, 
wykraczających poza sytuacje określone w niniejszym artykule, zgodnie z jej prawem.  
7. Strony uznają, że odzyskiwanie środk ów jest ważnym narzędziem naprawczym w każdym 
systemie kontroli subsydiów. Na wniosek jednej ze Stron Strony, w ramach Rady Partnerstwa, 
rozważają dodatkowe lub alternatywne mechanizmy odzyskiwania należności, jak również 
odpowiednie zmiany niniejszego art ykułu. W ramach Rady Partnerstwa każda ze Stron może 
zaproponować zmiany, aby umożliwić różne ustalenia dotyczące ich odpowiednich mechanizmów 
odzyskiwania należności. Strona musi rozważyć propozycję przedstawioną przez drugą Stronę w 
dobrej wierze i wyraz ić na nią zgodę, pod warunkiem że Strona ta uzna, że propozycja zawiera 
uzgodnienia, które stanowią co najmniej równie skuteczny środek odzyskiwania należności jak 
istniejące mechanizmy drugiej Strony. Rada Partnerstwa może wówczas wprowadzić odpowiednie 
zmiany do niniejszego artykułu59. 
                                                            
59 Strony odnotowują, że Zjednoczone Królestwo wdroży nowy system kontroli subsydiów po wejściu w życie 
niniejszej Umowy . 
 
219 
 Artykuł 3.12: Środki zaradcze  
1.  Strona może przedstawić drugiej Stronie pisemny wniosek o informacje i konsultacje 
dotyczące subsydium, które uważa za powodujące znaczący negatywny wpływ na handel lub 
inwestycje między Strona mi, lub istnieje poważne ryzyko, że będzie miało znaczący negatywny 
wpływ na handel lub inwestycje między Stronami. Strona składająca wniosek powinna podać w tym 
wniosku wszystkie istotne informacje umożliwiające Stronom znalezienie rozwiązania możliwego d o 
zaakceptowania przez obie strony, w tym opis subsydium i wątpliwości Strony składającej wniosek 
dotyczące wpływu subsydium na handel lub inwestycje.  
2. Nie później niż 30 dni od daty dostarczenia wniosku Strona wezwana przekazuje Stronie, 
która złożyła wnio sek, pisemną odpowiedź zawierającą wymagane informacje i Strony rozpoczynają 
konsultacje, które uznaje się za zakończone 60 dni od daty dostarczenia tego wniosku, chyba że 
Strony postanowią inaczej. Takie konsultacje, w  szczególności wszelkie informacje ok reślone jako 
poufne oraz stanowiska, jakie Strony zajęły podczas konsultacji, są poufne i  pozostają bez uszczerbku 
dla praw każdej ze  Stron w  dalszych postępowaniach.  
3. Nie wcześniej niż 60 dni od daty dostarczenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, Strona, 
która złożyła wniosek, może jednostronnie wprowadzić odpowiednie środki zaradcze, jeżeli istnieją 
dowody na to, że subsydium Strony, do której kierowany jest wniosek, ma lub istnieje poważne 
ryzyko, że będzie miało znaczący negatywny wpływ na handel lub inw estycje między Stronami.  
4. Nie wcześniej niż 45 dni od daty dostarczenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, Strona, 
która złożyła wniosek, powiadamia Stronę, do której kierowany jest wniosek, o środkach zaradczych, 
które zamierza podjąć zgodnie z ust. 3. Stron a, która złożyła wniosek, dostarcza wszelkich istotnych 
informacji dotyczących środków, które zamierza podjąć, aby umożliwić Stronom znalezienie 
rozwiązania możliwego do zaakceptowania przez obie Strony. Strona, która złożyła wniosek, nie 
może wprowadzić t ych środków zaradczych wcześniej niż 15 dni od daty przekazania Stronie, do 
której kierowany jest wniosek, powiadomienia o tych środkach.  
5. Ocena Strony co do istnienia poważnego ryzyka istotnego negatywnego skutku opiera się na 
faktach, a nie tylko na zarz utach, przypuszczeniach lub odległych możliwościach. Zmiana 
okoliczności, które doprowadziłyby do wystąpienia sytuacji, w  których subsydium powoduje taki 
istotny negatywny wpływ, musi być wyraźnie przewidywalna.  
6. Ocena Strony dotycząca istnienia subsydiu m lub znaczącego negatywnego wpływu 
subsydium na handel lub inwestycje między Stronami opiera się na wiarygodnych dowodach, a nie 
jedynie na przypuszczeniach lub odległych możliwościach, i odnosi się do możliwych do 
zidentyfikowania towarów, usługodawców l ub innych podmiotów gospodarczych, w tym, w 
stosownych przypadkach, w przypadku programów subsydiowania.  
7.  Rada Partnerstwa może prowadzić przykładowy wykaz tego, co mogłoby mieć znaczący 
negatywny wpływ na handel lub inwestycje między Stronami w rozumie niu ust. 1 i 3. Pozostaje to 
bez uszczerbku dla prawa Stron do wprowadzania środków zaradczych.  
8. Środki zaradcze wprowadzane zgodnie z ust. 3 są ograniczone do tego, co jest absolutnie 
niezbędne i proporcjonalne w celu zaradzenia powstałemu znaczącemu nega tywnemu wpływowi lub 
w celu zaradzenia poważnemu ryzyku wystąpienia takiego wpływu. W  pierwszej kolejności stosuje 
się środki, które w  najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie niniejszej Umowy.  
9. W ciągu pięciu dni od daty wejścia w życie środków zarad czych, o których mowa w ust. 3, i 
bez uprzedniego odwołania się do konsultacji zgodnie z art. INST.13 [Konsultacje], powiadomiona 
 
220 
 Strona może wystąpić, zgodnie z art. INST.14 [Postępowanie arbitrażowe] ust. 2, z wnioskiem o 
powołanie trybunału arbitrażoweg o w drodze pisemnego wniosku skierowanego do wzywającej 
Strony w celu podjęcia przez trybunał arbitrażowy decyzji, czy:  
(a) środek zaradczy wprowadzony przez Stronę, która złożyła wniosek, jest niezgodny z ust. 3 lub 
8;  
(b) Strona, która złożyła wniosek, nie ucze stniczyła w konsultacjach po tym, jak Strona, do której 
kierowany jest wniosek, dostarczyła żądanych informacji i wyraziła zgodę na przeprowadzenie 
takich konsultacji; lub  
(c) nie wprowadzono środka zaradczego lub nie powiadomiono o środku zaradczym zgodnie z 
terminami, o których mowa odpowiednio w ust. 3 lub 4.  
Wniosek ten nie ma w  odniesieniu do środków zaradczych skutku zawieszającego. Ponadto trybunał 
arbitrażowy nie ocenia stosowania przez Strony art. 3.4 [Zasady] i art. 3.5 [Subsydia zakazane i 
subsydia podlegające warunkom].  
10. Trybunał arbitrażowy powołany w następstwie wniosku, o którym mowa w ust. 9, prowadzi 
postępowanie zgodnie z art. INST.34B [Szczególne procedury w zakresie środków zaradczych i 
przywracania równowagi] i wydaje ostateczne orzeczenie w  terminie 30 dni od jego powołania.  
11. W przypadku stwierdzenia naruszenia Strony przeciwnej Strona przeciwna, najpóźniej 30 dni 
od daty wydania orzeczenia trybunału arbitrażowego, powiadamia Stronę skarżącą o wszelkich 
środkach, które wprowadziła w celu wyk onania tego orzeczenia.  
12.  Po stwierdzeniu naruszenia Strony przeciwnej w ramach procedury, o której mowa w ust. 
10, Strona skarżąca może zwrócić się do trybunału arbitrażowego, w ciągu 30 dni od wydania 
orzeczenia, o ustalenie poziomu zawieszenia zobowiąza ń na mocy niniejszej Umowy lub umowy 
uzupełniającej nieprzekraczającego poziomu odpowiadającego zniweczeniu lub naruszeniu korzyści 
spowodowanemu zastosowaniem środków zaradczych, jeżeli uzna, że niezgodność środków 
zaradczych z ust. 3 lub 8 jest znacząca.  We wniosku proponuje się poziom zawieszenia zobowiązań 
zgodnie z zasadami określonymi w art. INST.34C [Zawieszenie zobowiązań do celów art. LPFS.3.12 
ust. 12 [Środki zaradcze], art. FISH.9 ust. 5 i art. FISH.14 ust. 6]. Strona skarżąca może zawiesić 
zobow iązania wynikające z niniejszej Umowy lub umowy uzupełniającej zgodnie z poziomem 
zawieszenia zobowiązań określonym przez trybunał arbitrażowy. Zawieszenia takiego nie stosuje się 
wcześniej niż 15 dni po wydaniu takiego orzeczenia.  
13. Strona nie może powoływać się na porozumienie WTO ani na żadne inne porozumienie 
międzynarodowe, aby uniemożliwić drugiej Stronie wprowadzanie środków na podstawie 
niniejszego artykułu, również gdy środki te polegają na zawieszeniu zobowiązań wynikających z 
niniejszej Umo wy lub umowy uzupełniającej.  
14. Do celów oceny, czy wprowadzenie lub utrzymanie środków zaradczych w odniesieniu do 
przywozu tego samego produktu jest ograniczone do tego, co jest ściśle niezbędne lub 
proporcjonalne do celów niniejszego artykułu, Strona:  
a)  uwzględnia środki wyrównawcze stosowane lub utrzymywane zgodnie z art. GOODS.17 [Środki 
ochrony handlu] ust. 3 tytułu IV [Handel towarami]; oraz  
b)  może uwzględnić środki antydumpingowe wprowadzone lub utrzymane zgodnie z art. 
GOODS.17 [Środki ochrony han dlu] ust. 3 tytułu IV [Handel towarami].  
 
221 
 15. Strona nie stosuje jednocześnie środka zaradczego na mocy niniejszego artykułu ani środka 
równoważącego na mocy art. 9.4 [Przywrócenie równowagi] w celu zaradzenia wpływowi na 
wymianę handlową lub inwestycje spowod owanemu bezpośrednio przez to subsydium.  
16. Jeżeli Strona, przeciwko której przedsięwzięto środki zaradcze, nie złoży wniosku na 
podstawie ust. 9 niniejszego artykułu w terminie określonym w tym ustępie, Strona ta może wszcząć 
postępowanie arbitrażowe, o któ rym mowa w art. INST.14 [Postępowanie arbitrażowe], aby 
zakwestionować środek zaradczy z przyczyn określonych w ust. 9 niniejszego artykułu bez 
uprzedniego odwołania się do konsultacji zgodnie z art. INST.13 [Konsultacje]. Trybunał arbitrażowy 
rozpatruje s prawę jako sprawę pilną do celów art. INST.19 [Postępowania w trybie pilnym].  
17. Do celów postępowania, o którym mowa w ust. 9 i 16, przy ocenie, czy środek zaradczy jest 
absolutnie niezbędny lub proporcjonalny, trybunał arbitrażowy należycie uwzględnia zasa dy 
określone w ust. 5 i 6, jak również ust. 13, 14 i 15.  
Artykuł 3.13: Rozstrzyganie sporów  
1. Z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, tytuł I [Rozstrzyganie sporów] części szóstej [Rozstrzyganie sporów 
i postanowienia horyzontalne] ma zastosowanie do sporów między Stron ami dotyczących 
interpretacji i stosowania niniejszego rozdziału, z wyjątkiem art. 3.9 [Niezależny organ lub podmiot 
oraz współpraca] i 3.10 [Sądy i trybunały].  
2. Trybunał arbitrażowy nie jest właściwy w sprawach:  
(a) dotyczących indywidualnego subsydium, w tym  tego, czy takie subsydium było zgodne z 
zasadami określonymi w art. 3.4 [Zasady] ust. 1, z wyjątkiem warunków określonych w art. 3.5 
[Nieograniczone gwarancje państwa] ust. 2, ust. 3 –5 [Ratowanie i restrukturyzacja], 8 –11 
[Subsydia wywozowe] i 12 [Subsydi a zależne od wykorzystania produktów wewnętrznych]; 
oraz  
(b) dotyczących określenia, czy środek zaradczy w celu odzyskania w rozumieniu art. 3.11 
[Odzyskiwanie należności] został prawidłowo zastosowany w każdym indywidualnym 
przypadku.  
3. Tytuł I [Rozstrzyganie s porów] części szóstej [Rozstrzyganie sporów i postanowienia 
horyzontalne] ma zastosowanie do art. 3.12 [Środki zaradcze] zgodnie z tym artykułem i art. 
INST.34B [Szczególne procedury w zakresie środków zaradczych i przywracania równowagi].  
Rozdział czwarty : Przedsiębiorstwa państwowe, przedsiębiorstwa posiadające szczególne prawa lub 
przywileje oraz wyznaczeni monopoliści  
Artykuł 4.1: Definicje  
1. Na potrzeby niniejszego rozdziału stosuje się następujące definicje:   
(a) „Porozumienie” oznacza Porozumienie w  sprawi e oficjalnie wspieranych kredytów 
eksportowych, opracowane w  ramach OECD lub kolejne porozumienie, bez względu na to, czy 
zostało opracowane w ramach OECD czy poza tą organizacją, przyjęte przez co najmniej 
12 pierwotnych członków WTO będących jego uczestn ikami na dzień 1  stycznia 1979  r.; 
(b)  „działalność handlowa” oznacza działalność, której rezultatem końcowym jest produkcja 
towaru lub świadczenie usługi, która ma być sprzedana na właściwym rynku w  ilościach i  po 
 
222 
 cenach określonych przez przedsiębiorstwo na  podstawie warunków podaży i  popytu i  które 
są podejmowane w  celu osiągnięcia zysku; działalność podejmowana przez przedsiębiorstwo, 
które działa na zasadzie niedochodowości lub na zasadzie zwrotu kosztów, nie jest 
działalnością podejmowaną w  celu osiągnię cia zysku;  
(c) „względy handlowe” oznaczają takie względy, jak: cena, jakość, dostępność, zbywalność, 
transport oraz inne warunki zakupu lub sprzedaży bądź inne czynniki, które w zwykłych 
warunkach zostałyby wzięte pod uwagę przy podejmowaniu decyzji handlowyc h 
przedsiębiorstwa prywatnego prowadzącego działalność zgodnie z zasadami gospodarki 
rynkowej obowiązującymi w odnośnej dziedzinie lub branży;   
(d) „podmiot objęty niniejszą Umową” oznacza:  
(i) wyznaczonego  monopolistę;   
(ii) przedsiębiorstwo,  któremu  przyznano  szczególne  uprawnienia  lub przywileje;  lub  
(iii) przedsiębiorstwo  państwowe.   
(e) „wyznaczony monopolista” oznacza jednostkę, w  tym konsorcjum lub agencję rządową, która 
na danym rynku na  terytorium Strony została wyznaczona na  wyłącznego dostawcę lub 
nabywcę okreś lonych towarów lub usług; nie dotyczy to jednak jednostki, której przyznane 
zostało wyłączne prawo własności intelektualnej, wyłącznie ze względu na  takie przyznanie. W 
tym kontekście „wyznaczać” oznacza ustanawiać monopol, udzielać nań zezwolenia bądź też  
rozszerzać jego zakres, tak aby objąć nim dodatkowy towar lub usługę;  
(f) „przedsiębiorstwo” oznacza przedsiębiorstwo zdefiniowane w art. SERVIN.1.2 [Definicje] lit. g).  
(g) „przedsiębiorstwo, któremu przyznano szczególne uprawnienia lub przywileje” oznacza każde  
przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, któremu Strona przyznała szczególne uprawnienia 
lub przywileje, zarówno pod względem prawnym, jak i  faktycznym;  
(h) „usługa świadczona w  związku z  wykonywaniem władzy publicznej” oznacza usługę 
świadczoną w  związku z  wykonywaniem władzy publicznej zgodnie z  definicją zawartą w  GATS;  
(i) „szczególne uprawnienia lub przywileje” oznaczają uprawnienia lub przywileje, za sprawą 
których Strona wyznacza dwa przedsiębiorstwa lub więcej przedsiębiorstw albo ogranicza do 
dwóch lub w iększej liczby liczbę przedsiębiorstw, które stają się upoważnione do  dostarczania 
towaru lub usługi, nie kierując się przy tym wyłącznie obiektywnymi, proporcjonalnymi 
i niedyskryminacyjnymi kryteriami, przez co znacząco ogranicza w  ten sposób zdolność in nych 
przedsiębiorstw do  dostarczania tego samego towaru lub usługi na  tym samym obszarze 
geograficznym lub tym samym rynku produktów na  zasadniczo równoważnych warunkach;   
(j) „przedsiębiorstwo państwowe” oznacza przedsiębiorstwo, w  którym Strona:  
(i) posiada  bezpośrednio  ponad  50 % kapitału  zakładowego;   
(ii) kontroluje,  bezpośrednio  lub pośrednio,  wykonywanie  ponad  50 % praw  głosu;   
(iii) jest uprawniona  do powoływania  większości  członków  zarządu  lub innego  
równoważnego  organu  zarządzającego  lub  
 
223 
 (iv) jest uprawniona  do sprawow ania  kontroli  nad przedsiębiorstwem.  Na potrzeby  
ustalenia  kontroli  uwzględnia  się wszystkie  istotne  elementy  prawne  i faktyczne  
rozpatrywane  w poszczególnych  przypadkach.   
Artykuł 4.2: Zakres  
1. Niniejszy rozdział ma zastosowanie do podmiotów objętych niniej szą Umową – działających 
na wszystkich szczeblach administracji rządowej – prowadzących działalność handlową. Jeżeli 
podmiot objęty niniejszą Umową prowadzi zarówno działalność handlową, jak i  niehandlową, 
niniejszy rozdział obejmuje jedynie działalność ha ndlową.  
2. Niniejszego rozdziału nie stosuje się do:  
(a) podmiotów objętych niniejszą Umową, działających w charakterze podmiotów zamawiających, 
określonych w załącznikach 1 –3 do dodatku 1 do GPA każdej ze Stron oraz w ust. 1 
odpowiednich podsekcji każdej ze Str on w sekcji B2 ZAŁĄCZNIKA PPROC -1: ZAMÓWIENIA 
PUBLICZNE tytułu X [Zamówienia publiczne], prowadzących zamówienia objęte niniejszą 
Umową zgodnie z definicją w art. LPPROC.2 [Włączenie niektórych postanowień GPA i 
zamówień objętych niniejszą Umową] ust. 2 ty tułu X [Zamówienia publiczne];  
(b) usług świadczonych w  związku z  wykonywaniem władzy publicznej.  
3. Niniejszy rozdział nie ma zastosowania do podmiotu objętego niniejszą Umową, jeżeli 
w którymkolwiek z  poprzednich trzech kolejnych lat obrotowych roczny przychód  uzyskany 
z działalności handlowej danego przedsiębiorstwa lub monopolisty wynosił mniej niż 100  mln 
specjalnych praw ciągnienia.  
4. Art. 4.5 [Niedyskryminacyjne traktowanie i  względy komercyjne] nie ma zastosowania do 
świadczenia usług finansowych przez podm iot objęty niniejszą Umową na podstawie upoważnienia 
rządu, jeżeli takie świadczenie usług finansowych:  
(a) wspiera wywóz lub przywóz, pod warunkiem że usługi te:  
i. nie mają  na celu wypierania  finansowania  komercyjnego  lub 
ii. są oferowane  na warunkach  nie bardziej  korzystnych  niż te, które  można  by uzyskać  
przy  porównywalnych  usługach  finansowych  na rynku  komercyjnym  lub 
(b) wspiera inwestycje prywatne poza terytorium Strony, pod warunkiem że usługi te:  
i. nie mają  na celu wypierania  finansowania  komercyjnego  lub 
ii. są oferow ane na warunkach  nie bardziej  korzystnych  niż te, które  można  by uzyskać  
przy  porównywalnych  usługach  finansowych  na rynku  komercyjnym  lub 
(c) jest oferowane na warunkach zgodnych z  Porozumieniem, o  ile świadczenie tych usług 
wchodzi w  zakres Porozumienia.  
5. Bez uszczerbku dla ust. 3 niniejszego artykułu art. 4.5 [Niedyskryminacyjne traktowanie i 
względy komercyjne] nie ma zastosowania do następujących sektorów: usług audiowizualnych 
 
224 
 krajowego kabotażu morskiego60; oraz żeglugi śródlądowej, jak określono w art. SE RVIN 1.1 [Cel i 
zakres] ust. 5.  
6. Art. 4.5 [Niedyskryminacja i  względy komercyjne] nie ma zastosowania w  zakresie, w  jakim 
podmiot Strony objęty niniejszą Umową dokonuje zakupu lub sprzedaży towarów lub usług na 
podstawie:  
(a) jakichkolwiek istniejących środkó w niespełniających wymogów, które Strona utrzymuje, 
kontynuuje, przedłuża lub zmienia zgodnie z art. 2.7 SERVIN [Środki niespełniające wymogów i 
wyjątki] ust. 1 lub art. SERVIN.3.6 [Środki niespełniające wymogów] ust. 1, jak określono w jej 
dodatkach do ZA ŁĄCZNIKÓW SERVIN -1 i SERVIN -2, stosownie do przypadku]; lub  
(b) jakichkolwiek środków niespełniających wymogów, które Strona przyjmuje lub utrzymuje w 
odniesieniu do sektorów, podsektorów lub działalności zgodnie z [art. 2.7 SERVIN [Środki 
niespełniające wymogów i wyjątki] ust. 2 lub art. SERVIN.3.6 [Środki niespełniające wymogów] 
ust. 2, jak określono w jej dodatkach do ZAŁĄCZNIKÓW SERVIN -1 i SERVIN -2], stosownie do 
przypadku.  
Artykuł 4.3: Powiązania z Porozumieniem WTO  
Strony potwierdzają swoje prawa i  obowiązki wynikające z  art. XVII ust.  1–3 GATT 1994, Uzgodnienia 
w sprawie interpretacji art.  XVII GATT 1994, jak również z  art. VIII ust.  1, 2 i  5 GATS.  
Artykuł 4.4: Postanowienia ogólne  
1. Bez uszczerbku dla praw i  obowiązków każdej ze Stron wynikających z  niniejszego rozdziału, 
żadne z  postanowień niniejszego rozdziału nie uniemożliwia Stronie ustanowienia lub utrzymania 
podmiotu objętego niniejszą Umową.  
2. Żadna ze Stron nie wymaga od podmiotu objętego niniejszą Umową działania w  sposób 
niezgodny z  niniejszym  rozdziałem ani nie zachęca go do takiego działania.  
Artykuł 4.5: Niedyskryminujące traktowanie oraz względy handlowe  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby każdy z  jej podmiotów objętych niniejszą Umową, prowadząc 
działalność handlową:  
(a) przy zakupie lub sprzedaży to waru lub usługi kierował się względami komercyjnymi, chyba że 
wypełnia on wszelkie warunki swoich obowiązków publicznych, które nie są niezgodne z  lit. b) 
lub c); 
                                                            
60 Krajowy kabotaż  morski obejmuje:  w odniesieniu do Unii, bez uszczerbku dla zakresu działalności, która 
może być uznana za kabotaż na mocy odnośnego ustawodawstwa krajowego, transport pasażerów lub 
towarów między portem lub punktem znajdującym się w  państwie członkowskim Unii a innym portem lub 
punktem znajdującym się w  tym samym państwie członkowskim Unii, w  tym na jego szelfie kontynentalnym, 
zgodnie z Konwencją Narodów Zjednoczonych o  prawie morza sporządzoną 10  grudnia 1982  r. w Montego Bay 
(„Konwencja Narodów Zjednocz onych o prawie morza „), oraz ruch rozpoczynający się i  kończący w  tym 
samym porcie lub punkcie znajdującym się w  państwie członkowskim Unii; w  odniesieniu do Zjednoczonego 
Królestwa – transport pasażerów lub towarów między portem lub punktem znajdującym s ię w  Zjednoczonym 
Królestwie a  innym portem lub punktem znajdującym się w  Zjednoczonym Królestwie, w  tym na jego szelfie 
kontynentalnym, zgodnie z  Konwencją Narodów Zjednoczonych o  prawie morza, oraz ruch rozpoczynający się 
i kończący w  tym samym porcie lu b punkcie znajdującym się w  Zjednoczonym Królestwie.  
 
225 
 (b) przy zakupie towaru lub usługi:  
i. przyznawał  towarowi  dostarczanemu  lub usłudze  świadczonej  przez  przedsiębiorstwo  
drugiej  Strony  traktowanie  nie mniej  korzystne  od tego,  jakie  przyznają  podobnemu  
towarowi  dostarczanemu  lub usłudze  świadczonej  przez  przedsiębiorstwa  Strony  oraz  
ii. przyznawał  towarowi  dostarczanemu  lub usłudze  świadczonej  przez  przed siębiorstwo  
będące  przedsiębiorstwem  objętym  niniejszą  Umową  na terytorium  Strony  
traktowanie  nie mniej  korzystne  niż to, które  przyznaje  podobnemu  towarowi  
dostarczanemu  lub podobnej  usłudze  świadczonej  przez  przedsiębiorstwa  Strony  na 
właściwym  rynku  na terytorium  Strony  oraz   
(c) przy sprzedaży towaru lub usługi:  
i. przyznawał  przedsiębiorstwu  drugiej  Strony  traktowanie  nie mniej  korzystne  od tego,  
jakie  przyznaje  przedsiębiorstwom  Strony  oraz   
ii. przyznawał  podmiotowi  objętemu  niniejszą  Umową  na terytorium  Strony  traktowanie  
nie mniej  korzystne  niż to, które  przyznaje  przedsiębiorstwom  Strony  na właściwym  
rynku  na terytorium  Strony61.  
2. Lit. b) i c)* w ust. 1 nie uniemożliwiają podmiotowi objętemu niniejszą Umową:  
(a) nabywania lub dostarczania towarów lub usług na  różn ych warunkach, w  tym dotyczących 
ceny, o  ile te różne warunki podyktowane są względami komercyjnymi; lub  
(b) odmowy nabywania lub dostarczania towarów lub usług, o  ile taka odmowa podyktowana jest 
względami komercyjnymi.  
Artykuł 4.6: Ramy regulacyjne  
1. Każda ze Stron przestrzega odpowiednich norm międzynarodowych, w  tym Wytycznych 
OECD dotyczących ładu korporacyjnego w  przedsiębiorstwach państwowych i  w jak najlepszy sposób 
je wykorzystuje.  
2. Każda ze Stron zapewnia, aby każdy organ regulacyjny i  każdy inny organ p ełniący funkcję 
regulacyjną, który Strona ustanawia lub utrzymuje:  
(a) był niezależny od wszelkich przedsiębiorstw regulowanych przez ten organ i  nie ponosił przed 
nim odpowiedzialności; oraz  
(b) w podobnych okolicznościach działał bezstronnie wobec wszystkich p rzedsiębiorstw 
podlegających regulacji tego organu, w  tym podmiotów objętych niniejszą Umową; 
bezstronność, z  jaką organ wykonuje swoje funkcje regulacyjne, ocenia się na podstawie 
ogólnego schematu działania lub praktyki tego organu.  
                                                            
61 Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, że niniejszy ustęp nie ma zastosowania w  odniesieniu do 
zakupu lub sprzedaży udziałów, akcji lub innych form kapitału przez podmiot objęty niniejszą Umową 
w ramach kapitałowego uczestnictwa w  innym przedsiębiorstwie.  
 
226 
 W odniesieniu do sek torów, w  których Strony uzgodniły w  niniejszej Umowie szczególne 
zobowiązania odnoszące się do takiego organu, nadrzędne znaczenie mają odpowiednie 
postanowienia niniejszej Umowy.  
3. Każda ze Stron stosuje swoje przepisy ustawowe i  wykonawcze do podmiotów obj ętych 
niniejszą Umową w  sposób spójny i  niedyskryminacyjny.  
Artykuł 4.7: Wymiana informacji  
1. Strona, która ma podstawę sądzić, że na jej interesy objęte niniejszym rozdziałem 
negatywnie wpływa działalność gospodarcza podmiotu drugiej Strony mogą wystąpić do  drugiej 
Strony na piśmie o udzielenie informacji na temat działalności gospodarczej tego podmiotu 
związanej z wykonywaniem przepisów niniejszego rozdziału zgodnie z ust. 2.  
2. Strona wezwana do przekazania informacji dostarcza je, pod warunkiem że wniosek, o 
którym mowa w ust. 1, zawiera wyjaśnienie, w  jaki sposób działalność podmiotu może wpływać na 
interesy Strony wnioskującej na mocy niniejszego rozdziału, a także określa, które z  następujących 
kategorii informacji należy przekazać:  
(a) struktura własności i praw głosu w  podmiocie, ze wskazaniem łącznego odsetka udziałów oraz 
odsetka praw głosu, które posiada łącznie Strona wezwana do przekazania informacji oraz jej 
podmioty objęte niniejszą Umową;  
(b) opis wszelkich akcji specjalnych, specjalnych praw głosu lub  innych praw posiadanych przez 
Stronę wezwaną do przekazania informacji lub jej podmioty objęte niniejszą Umową, 
w zakresie, w  jakim prawa te różnią się od praw inkorporowanych w  ogólnych akcjach 
zwykłych tego podmiotu;  
(c) opis struktury organizacyjnej podmi otu i  składu jego zarządu lub innego równoważnego 
organu;  
(d) opis departamentów rządowych lub organów publicznych, które regulują lub monitorują dany 
podmiot, opis wymogów sprawozdawczych nałożonych na ten podmiot przez te departamenty 
lub organy publiczne or az prawa i  praktyki tych departamentów lub organów publicznych 
w odniesieniu do powoływania, odwoływania lub wynagradzania kadry kierowniczej wyższego 
szczebla i  członków zarządu lub innego równoważnego organu;  
(e) roczne przychody i  aktywa ogółem podmiotu w  ostatnim trzyletnim okresie, za który dostępne 
są informacje;  
(f) wszelkie zwolnienia, immunitety i  powiązane środki, z  których podmiot korzysta na mocy 
przepisów ustawowych i  wykonawczych Strony wezwanej do przekazania informacji;  
(g) wszelkie dodatkowe informa cje dotyczące podmiotu, które są publicznie dostępne, w  tym 
roczne sprawozdania finansowe i  audyty przeprowadzone przez osoby trzecie.  
3. Postanowienia ust.  1 i 2 nie zobowiązują Strony do ujawnienia informacji poufnych, które 
byłoby niezgodne z  jej przepisa mi ustawowymi i  wykonawczymi, stanowiłoby przeszkodę 
w egzekwowaniu prawa lub byłoby w  inny sposób sprzeczne z  interesem publicznym lub stanowiłoby 
naruszenie uzasadnionych interesów handlowych konkretnych przedsiębiorstw.  
 
227 
 4. Jeżeli informacje objęte wnioski em nie są dostępne, Strona wezwana do przekazania 
informacji przedstawia Stronie wnioskującej na piśmie powody niedostępności informacji.  
Rozdział piąty: Podatki  
Artykuł 5.1: Dobre zarządzanie  
Strony uznają zasady dobrego zarządzania w  kwestiach podatkowyc h, w  szczególności światowe 
normy w  zakresie przejrzystości i  wymiany informacji oraz uczciwej konkurencji podatkowej, 
i zobowiązują się do ich stosowania. Strony potwierdzają swoje poparcie dla planu działania OECD 
dotyczącego erozji bazy podatkowej i  przenoszenia zysków (BEPS) i  potwierdzają swoje zobowiązanie 
do wdrożenia minimalnych standardów OECD w  zakresie przeciwdziałania erozji bazy podatkowej 
i przenoszeniu zysków. Strony promują dobre zarządzanie w  kwestiach podatkowych, usprawniają 
współpracę mi ędzynarodową w  kwestiach podatkowych i  ułatwiają pobór dochodów podatkowych.  
Artykuł 5.2: Normy podatkowe  
1. Strona nie osłabia ani nie obniża poziomu ochrony przewidzianego w  jej przepisach 
obowiązujących na koniec okresu przejściowego w  taki sposób, że byłb y on poniżej poziomu 
przewidzianego w  normach i  zasadach uzgodnionych w  ramach OECD na koniec okresu 
przejściowego w  odniesieniu do:  
(a) wymiany – na żądanie, spontanicznie lub automatycznie – informacji na temat sprawozdań 
finansowych, interpretacji indywidua lnych prawa podatkowego o  wymiarze transgranicznym, 
sprawozdań według krajów między administracjami podatkowymi i  potencjalnych 
transgranicznych uzgodnień z  zakresu planowania podatkowego;  
(b) przepisów dotyczących ograniczonej możliwości odliczania odsetek, kontrolowanych spółek 
zagranicznych i  rozbieżności w  kwalifikacji struktur hybrydowych.  
2. Strona nie osłabia ani nie obniża poziomu ochrony przewidzianego w  jej przepisach 
obowiązujących na koniec okresu przejściowego w  odniesieniu do publicznej sprawozdawcz ości 
w podziale na kraje dokonywanej przez instytucje kredytowe i  firmy inwestycyjne z wyjątkiem 
małych i  niepowiązanych wzajemnie firm inwestycyjnych.  
Artykuł 5.3: Rozstrzyganie sporów  
Niniejszy rozdział nie podlega rozstrzyganiu sporów na podstawie tytuł u I [Rozstrzyganie sporów] w 
części szóstej [Rozstrzyganie sporów i  postanowienia horyzontalne].  
Rozdział szósty: Standardy pracy i  standardy społeczne  
Artykuł 6.1: Definicja  
1. Do celów niniejszej rozdziału pojęcie “poziomy ochrony pracy i  ochrony socjalnej”  oznacza 
ogólne poziomy ochrony zapewniane przez prawo i normy danej Strony62, w każdym z  następujących 
obszarów:  
                                                            
62 Dla większej pewności należy zaznaczyć, że niniejszy rozdział i art. 9.4 [Środki równoważące] nie mają 
zastosowania do praw i norm Stron dotyczących zabezpieczenia społecznego i emerytur . 
 
228 
 (a) prawa podstawowe w pracy;  
(b) normy bezpieczeństwa i higieny pracy;  
(c) uczciwe warunki pracy i  normy zatrudnienia;  
(d) prawa do informacji i  konsultacji na poziomie przedsiębiorstwa; lub  
(e) restrukturyzacja przedsiębiorstw.  
2. W odniesieniu do Unii pojęcie “poziomy ochrony pracy i  ochrony socjalnej” oznacza poziomy 
ochrony pracy i  ochrony socjalnej mające zastosowanie do wszystkich państw członkowskich Unii 
i dla nich wspólne.  
Artykuł 6.2: Nieobniżanie poziomu ochrony  
1. Strony potwierdzają prawo każdej ze Stron do ustalania polityki i  priorytetów w  dziedzinach 
objętych niniejszym rozdziałem, do określania poziomów ochrony pracy i  ochrony socjalnej, jakie 
uzna za s tosowne, oraz do przyjmowania lub dokonywania zmiany własnych przepisów i  polityki 
w sposób zgodny z  międzynarodowymi zobowiązaniami każdej ze Stron, w  tym z  tymi zawartymi 
w niniejszym rozdziale.  
2. Strona nie osłabia ani nie obniża, w  sposób wpływający na handel lub inwestycje, poziomów 
ochrony pracy i  ochrony socjalnej poniżej poziomów obowiązujących na koniec okresu 
przejściowego, w  tym poprzez nieskuteczne egzekwowanie przepisów i norm.  
3. Strony uznają, że każda ze Stron zachowuje prawo do korzystania z ro zsądnej swobody 
decyzyjnej i podejmowania w dobrej wierze decyzji dotyczących przydzielenia zasobów dotyczących 
egzekwowania przepisów prawa pracy w  odniesieniu do innych przepisów prawa pracy, którym 
przypisano wyższe priorytety, pod warunkiem że korzysta nie z  tej swobody uznania oraz 
podejmowanie tych decyzji idzie w  zgodzie z  obowiązkami wynikającymi z niniejszego rozdziału.  
4. Strony kontynuują starania na rzecz podnoszenia odpowiednich poziomów ochrony pracy 
i ochrony socjalnej, o  których mowa w  niniejszy m rozdziale.  
Artykuł 6.3: Egzekwowanie przepisów  
Do celów egzekwowania przepisów, o  którym mowa w  [art. 6.2 [Nieobniżanie poziomu ochrony], 
każda ze Stron ustanawia i  utrzymuje system skutecznego wewnętrznego egzekwowania przepisów, 
w szczególności skutecz ny system inspekcji pracy zgodnie z  międzynarodowymi zobowiązaniami 
Strony dotyczącymi warunków pracy i  ochrony pracowników; zapewnia dostępność postępowań 
administracyjnych i  sądowych umożliwiających organom publicznym i  osobom fizycznym terminowe 
wszczyn anie postępowań przeciwko naruszeniom standardów prawa pracy i  standardów 
społecznych; oraz przewiduje dostateczne i  skuteczne środki zaradcze, w  tym środek tymczasowy jak 
również proporcjonalne i  odstraszające sankcje. W  ramach wewnętrznego wdrażania i  wykonywania 
art. 6.2 [Nieobniżanie poziomu ochrony] każda ze Stron wykazuje poszanowanie dla roli i  autonomii 
partnerów społecznych na poziomie krajowym, w  stosownych przypadkach, zgodnie z  mającymi 
zastosowanie przepisami i  praktykami.  
 
229 
 Artykuł 6.4: Rozstrzy ganie sporów  
1. Strony dokładają wszelkich starań, aby w  drodze dialogu, konsultacji, wymiany informacji 
i współpracy rozwiązać wszelkie spory dotyczące stosowania niniejszego rozdziału.   
2. Na zasadzie odstępstwa od tytułu  I [Rozstrzyganie sporów] w części szós tej [Rozstrzyganie 
sporów i  postanowienia horyzontalne] w  przypadku sporu między Stronami w  kwestii stosowania 
niniejszego rozdziału Stronom przysługuje wyłącznie możliwość skorzystania z  procedur 
ustanowionych w art.  9.1 [Konsultacje], art.  9.2 [Zespół ek spertów] i art.  9.3 [Zespół ekspertów ds. 
obszarów niepodlegających obniżeniu poziomu ochrony] w niniejszym tytule.  
Rozdział siódmy: Środowisko i klimat  
Artykuł 7.1: Definicje  
1. Do celów niniejszego rozdziału „poziomy ochrony środowiska” oznaczają poziomy o chrony 
przewidziane ogólnie w prawie Strony, których celem jest ochrona środowiska, w  tym zapobieganie 
zagrożeniu dla życia lub zdrowia ludzkiego wynikającego z oddziaływania środowiskowego, w  tym 
w każdym z  następujących obszarów:  
(a) emisje przemysłowe;  
(b) emisje do atmosfery i  jakość powietrza;  
(c) ochrona przyrody i  różnorodności biologicznej;  
(d) gospodarowanie odpadami;  
(e) ochrona i  zachowanie środowiska wodnego;  
(f) ochrona i  zachowanie środowiska morskiego;  
(g) ograniczanie i  eliminowanie zagrożeń dla zdrowia ludzki ego lub dla środowiska, wynikających 
z produkcji, stosowania, uwalniania i  usuwania substancji chemicznych i  zapobieganie tym 
zagrożeniom; lub  
(h) zarządzanie oddziaływaniem na środowisko wynikającym z produkcji rolnej lub produkcji 
żywności, w szczególności k orzystania z antybiotyków i środków odkażających.  
2. W przypadku Unii „poziomy ochrony środowiska” oznaczają poziomy ochrony środowiska 
obowiązujące wszystkie państwa członkowskie i wspólne dla nich.  
3. Do celów niniejszego rozdziału „poziom ochrony klimatu” ozn acza poziom ochrony 
odnoszący się do emisji lub eliminowania gazów cieplarnianych i wycofywania substancji 
zubażających warstwę ozonową. W odniesieniu do gazów cieplarnianych oznacza to:  
(a) w przypadku Unii – obejmujący ogół gospodarki cel 40  % na 2030  r., wł ączając unijny system 
ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych;  
(b) w przypadku Zjednoczonego Królestwa – udział Zjednoczonego Królestwa w obejmującym 
ogół gospodarki celu na 2030  r., włączając system Zjednoczonego Królestwa dotyczący 
ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych.  
 
230 
 Artykuł 7.2: Nieobniżanie poziomu ochrony  
1. Strony potwierdzają prawo każdej ze Stron do ustalania polityki i  priorytetów w  dziedzinach 
objętych niniejszym rozdziałem, do określania poziomów ochrony środowiska oraz poziomów 
ochro ny klimatu, jakie uzna ona za stosowne, oraz do przyjmowania lub dokonywania zmiany 
własnych odpowiednich przepisów i  polityki w sposób spójny z międzynarodowymi zobowiązaniami 
każdej ze Stron, w tym wynikającymi z niniejszego rozdziału.  
2. Strona nie osłabia  ani nie obniża, w  sposób wpływający na handel lub inwestycje między 
Stronami, poziomów ochrony środowiska i  poziomów ochrony klimatu poniżej poziomów 
obowiązujących na koniec okresu przejściowego, w  tym poprzez nieskuteczne egzekwowanie 
przepisów prawa oc hrony środowiska lub poziomu ochrony klimatu.  
3. Strony uznają, że każda ze Stron zachowuje prawo do korzystania z rozsądnej swobody 
decyzyjnej i podejmowania w dobrej wierze decyzji dotyczących przydzielenia zasobów dotyczących 
egzekwowania przepisów prawa o chrony środowiska w  odniesieniu do innych przepisów prawa 
ochrony środowiska lub strategii klimatycznych, którym przypisano wyższe priorytety, pod 
warunkiem że korzystanie z  tej swobody uznania oraz podejmowanie tych decyzji idzie w  zgodzie 
z obowiązkami w ynikającymi z niniejszego rozdziału.  
4. Na potrzeby niniejszego rozdziału, o ile w prawie ochrony środowiska Strony w  dziedzinach 
określonych w  art. 7.1 [Definicje] przewidziane są cele, cele te są uwzględnione w poziomach 
ochrony środowiska Strony istniejący ch na zakończenie okresu przejściowego. Cele te obejmują cele, 
których osiągnięcie przewidziano na dzień następujący po zakończeniu okresu przejściowego. 
Niniejszy ustęp ma zastosowanie również do substancji zubażających warstwę ozonową.  
5. Strony kontynuują  dążenie do podnoszenia swoich odpowiednich poziomów ochrony 
środowiska lub odpowiedniego poziomu ochrony klimatu, o  których mowa w  niniejszym rozdziale.  
Artykuł 7.3: Ustalanie opłat za emisję dwutlenku węgla  
1. Każda ze Stron posiada na dzień 1  stycznia 2021  r. skuteczny system ustalania opłat za 
emisję gazów cieplarnianych.  
2. Każdy system obejmuje emisje gazów cieplarnianych z  wytwarzania energii elektrycznej, 
wytwarzania energii cieplnej, przemysłu i  lotnictwa.  
3. Skuteczność odpowiednich systemów ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych Stron 
utrzymuje poziom ochrony przewidziany w  art. 7.2 [Nieobniżanie poziomów ochrony]  
4. W drodze odstępstwa od ust.  2 lotnictwo, jeżeli nie zostało dotąd uwzględnione, zostaje 
uwzględnione najpóźniej w  ciągu dwóch  lat. Z akres unijnego systemu ustalania opłat za emisję 
gazów cieplarnianych obejmuje loty rozpoczynające się z  Europejskiego Obszaru Gospodarczego do 
Zjednoczonego Królestwa.  
5. Każda ze Stron utrzymuje swój system ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych 
w zakresie, w  jakim jest to skuteczne narzędzie dla każdej ze Stron w walce ze zmianą klimatu, 
i w każdym przypadku utrzymuje poziom ochrony przewidziany w  art. 7.2 [Nieobniżanie poziomów 
ochrony]  
6. Strony współpracują przy ustalaniu opłat za emisję gazów ciepl arnianych. Poważnie 
rozważają powiązanie swoich odpowiednich systemów ustalania opłat za emisję gazów 
 
231 
 cieplarnianych w sposób, który utrzymuje integralność tych systemów i zapewnia możliwość 
zwiększenia ich skuteczności.  
Artykuł 7.4: Zasady dotyczące środo wiska i klimatu  
1. Mając na uwadze fakt, że Unia i  Zjednoczone Królestwo mają wspólną biosferę w  odniesieniu 
do zanieczyszczenia transgranicznego, każda ze Stron zobowiązuje się do przestrzegania zasad 
uznanych na poziomie międzynarodowym, do których się zobo wiązała, takich jak Deklaracja z  Rio 
w sprawie środowiska i  rozwoju przyjęta 14 czerwca  1992  r. w Rio de Janeiro („Deklaracja z Rio w 
sprawie środowiska i rozwoju z 1992 r.”), a także zawartych w wielostronnych umowach 
środowiskowych, w tym Ramowej konwen cji ONZ w sprawie zmian klimatu i Konwencji o 
różnorodności biologicznej sporządzonej 9 maja 1992 r. w Nowym Jorku („UNFCCC”) oraz Konwencji 
o różnorodności biologicznej sporządzonej 5 czerwca 1992 r. w Rio de Janeiro („Konwencja o 
różnorodności biologiczn ej”), w szczególności:  
(a) zasadę uwzględnienia ochrony środowiska przy kształtowaniu polityki, w tym poprzez ocenę 
skutków;  
(b) zasadę działania zapobiegawczego służącego zapobieżeniu szkodom w  środowisku;  
(c) zasadę ostrożnego zarządzania zasobami, o której mowa w a rt. 1.2 ust. 2 [Prawo do 
wprowadzania regulacji, zasada ostrożnego zarządzania zasobami oraz informacje naukowe i 
techniczne];  
(d) zasadę naprawiania szkody w  środowisku w  pierwszym rzędzie u  źródła; oraz  
(e) zasadę „zanieczyszczający płaci”.  
2. Strony potwierdzają  swoje odpowiednie zobowiązania do stosowania procedur służących 
ocenie prawdopodobnego wpływu proponowanego działania na środowisko, a  w sytuacji gdy 
określone projekty, plany i programy mają z  dużym prawdopodobieństwem istotny wpływ na 
środowisko, w tym zdrowie, do uwzględnienia – stosownie do przypadku – oceny oddziaływania 
środowiskowego lub strategicznej oceny oddziaływania na środowisko.  
3. Procedury te obejmują, stosownie do przypadku i zgodnie z  przepisami Strony, ustalenie 
zakresu sprawozdania dotyczą cego środowiska i jego przygotowania, zapewnienie udziału 
społeczeństwa i  przeprowadzenie konsultacji oraz uwzględnienie sprawozdania dotyczącego 
środowiska i  wyników udziału społeczeństwa i konsultacji w  zaakceptowanym projekcie lub 
przyjętym planie lub p rogramie.  
Artykuł 7.5: Egzekwowanie przepisów  
1. Do celów egzekwowania, o którym mowa w  [art.  7.2 [Nieobniżanie poziomów ochrony], 
każda ze Stron zgodnie ze swoimi przepisami zapewni, aby:  
(a) krajowe organy właściwe do egzekwowania przepisów w dziedzinie środowi ska i klimatu 
należycie uwzględniły zarzucane naruszenia takich przepisów, o  których powezmą wiedzę. 
organy te dysponują odpowiednimi i  skutecznymi środkami zaradczymi, w  tym środkami 
służącymi zabezpieczeniu roszczeń, jak również – w stosownych przypadkac h – 
proporcjonalnymi i  odstraszającymi sankcjami; oraz  
 
232 
 (b) osoby fizyczne lub prawne posiadające dostateczny interes w  podjęciu działań prawnych 
przeciwko naruszeniom takich przepisów oraz dochodzeniu skutecznych środków 
naprawczych, w  tym zabezpieczenia roszc zeń, miały dostęp do krajowych postępowań 
administracyjnych lub sądowych, a  postępowania te nie są w  sposób zaporowy kosztowne i są 
prowadzone w sposób uczciwy, sprawiedliwy i przejrzysty.  
Artykuł 7.6: Współpraca w zakresie monitorowania i egzekwowania  
Strony zapewniają, aby Komisja Europejska i  organy nadzorcze Zjednoczonego Królestwa regularnie 
spotykały się i  współpracowały w  zakresie skutecznego monitorowania i  egzekwowania przepisów 
dotyczących środowiska i klimatu, o  którym mowa w  art. 7.2 [Nieobniżan ie poziomów ochrony].  
Artykuł 7.7: Rozstrzyganie sporów  
1. Strony dokładają wszelkich starań, aby w  drodze dialogu, konsultacji, wymiany informacji 
i współpracy rozwiązać wszelkie spory dotyczące stosowania niniejszego rozdziału.   
2. Na zasadzie odstępstwa od tytułu  I części szóstej [Rozstrzyganie sporów i  postanowienia 
horyzontalne] w  przypadku sporu między Stronami w  kwestii stosowania niniejszego rozdziału 
Stronom przysługuje wyłącznie możliwość skorzystania z  procedur ustanowionych w art.  9.1 
[Konsultacje],  art. 9.2 [Zespół ekspertów] i art.  9.3 [Zespół ekspertów ds. obszarów niepodlegających 
obniżeniu poziomu ochrony] w niniejszym tytule.  
Rozdział ósmy: Inne instrumenty na rzecz handlu i  zrównoważonego rozwoju  
Artykuł 8.1: Kontekst i  cele 
1. Strony przypominają Agendę 21 i  Deklarację z Rio w  sprawie środowiska i  rozwoju z 1992 r., 
plan realizacji przyjęty podczas Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju w  Johannesburgu 
w 2002  r., deklarację Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) dotyczącą sprawiedl iwości 
społecznej na rzecz uczciwej globalizacji przyjętą przez Międzynarodową Konferencję Pracy podczas 
jej 97. sesji, która odbyła się w Genewie w dniu 10 czerwca 2008 r. („deklaracja MOP dotycząca 
sprawiedliwości społecznej na rzecz uczciwej globalizacj i z 2008 r.”), dokument końcowy konferencji 
ONZ na temat zrównoważonego rozwoju z  2012  r. zatytułowany „Przyszłość, jakiej chcemy”, 
zatwierdzony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w  rezolucji 66/288 przyjętej w  dniu 27  lipca 2012  r., a 
także Agendę na rzecz zró wnoważonego rozwoju 2030 przyjętą w  rezolucji Zgromadzenia Ogólnego 
nr 70/1 z  dnia 25  września 2015  r. oraz jej cele zrównoważonego rozwoju.  
2. W związku z  ust. 1 celem niniejszego rozdziału jest zwiększenie włączenia zrównoważonego 
rozwoju, w  szczególności j ego wymiaru związanego z  pracą i  środowiskiem, do stosunków 
handlowych i  inwestycyjnych Stron, a  w tym względzie uzupełnienie zobowiązań Stron wynikających 
z rozdziału  6 [Standardy pracy i  standardy społeczne] i rozdziału  7 [Środowisko i klimat].  
Artykuł 8 .2: Przejrzystość  
1. Strony podkreślają znaczenie zapewnienia przejrzystości jako niezbędnego elementu 
promowania udziału społeczeństwa i  podawania informacji do wiadomości publicznej w  kontekście 
niniejszego rozdziału. Zgodnie z  przepisami ustawowymi i  wykon awczymi Stron postanowienia 
niniejszego rozdziału, rozdziału IX [Przejrzystość] i  rozdziału X [Dobre praktyki regulacyjne], każda ze 
Stron:  
 
233 
 (a) zapewnia, aby wszelkie środki o  zasięgu ogólnym służące realizacji celów niniejszego rozdziału 
były stosowane w  sposób przejrzysty, w  tym poprzez zapewnienie opinii publicznej rozsądnych 
możliwości i  dostatecznego czasu na przedstawienie uwag, jak również poprzez publikowanie 
takich środków;  
(b) zapewnia ogółowi społeczeństwa dostęp do właściwych informacji o  środowisku bę dących 
w posiadaniu organów publicznych lub przeznaczonych dla tych organów, jak również 
zapewnia aktywne rozpowszechnianie tych informacji wśród ogółu społeczeństwa drogą 
elektroniczną;  
(c) zachęca do debaty publicznej z  podmiotami niepaństwowymi w  kwestii o pracowywania 
i definiowania polityki, która może prowadzić do przyjęcia przez ich organy publiczne 
przepisów istotnych dla niniejszego rozdziału; w  odniesieniu do środowiska obejmuje to udział 
społeczeństwa w  projektach, planach i  programach; oraz  
(d) promuje świadomość społeczną na temat przepisów i  norm istotnych dla niniejszego rozdziału, 
jak również procedur egzekwowania i  zgodności z  przepisami, poprzez podejmowanie działań 
na rzecz pogłębiania wiedzy społeczeństwa i  zrozumienia; w  odniesieniu do prawa i  norm 
pracy obejmuje to pracowników, pracodawców i  ich przedstawicieli.  
Artykuł 8.3: Wielostronne normy i  porozumienia dotyczące pracy  
1. Strony potwierdzają swoje zobowiązanie do promowania rozwoju handlu 
międzynarodowego w  sposób sprzyjający godnej pracy dla  wszystkich, zgodnie z  deklaracją MOP 
dotyczącą sprawiedliwości społecznej na rzecz uczciwej globalizacji z  2008  r. 
2. Zgodnie z  konstytucją MOP i  deklaracją MOP dotyczącą podstawowych zasad i  praw w  pracy 
oraz działań uzupełniających, przyjętą 18 czerwca 199 8 r. przez Międzynarodową Konferencję Pracy 
podczas 86.  sesji, każda ze Stron zobowiązuje się do przestrzegania, propagowania i  skutecznego 
wdrażania uznanych na szczeblu międzynarodowym podstawowych standardów pracy określonych 
w podstawowych konwencjach MOP, którymi są:  
(a) wolność zrzeszania się i  skuteczne uznanie prawa do rokowań zbiorowych;  
(b) eliminacja wszystkich form pracy przymusowej lub obowiązkowej;  
(c) skuteczne zniesienie pracy dzieci oraz  
(d) zniesienie dyskryminacji w  odniesieniu do zatrudnienia i  zawodu.  
3. Strony podejmują stałe i  nieustające wysiłki na rzecz ratyfikowania podstawowych konwencji 
MOP, jeżeli jeszcze tego nie uczyniły.  
4. Strony regularnie i  w stosownych przypadkach wymieniają inf ormacje na temat sytuacji 
i postępów państw członkowskich i  Zjednoczonego Królestwa w  odniesieniu do ratyfikacji konwencji 
lub protokołów MOP sklasyfikowanych jako aktualne przez MOP oraz innych istotnych instrumentów 
międzynarodowych.  
5. Każda ze Stron zobow iązuje się do wdrażania wszystkich konwencji MOP ratyfikowanych 
odpowiednio przez Zjednoczone Królestwo i  państwa członkowskie Unii oraz różne postanowienia 
 
234 
 Europejskiej karty społecznej, które – jako członkowie Rady Europy – państwa członkowskie Unii 
i Zjednoczone Królestwo przyjęły odpowiednio63.  
6. Każda ze Stron nadal propaguje poprzez swoje przepisy i  praktyki program godnej pracy 
MOP określony w  deklaracji MOP dotyczącej sprawiedliwości społecznej na rzecz uczciwej 
globalizacji z  2008  r. („program godnej  pracy MOP”) oraz zgodnie z  odpowiednimi konwencjami 
MOP i  innymi międzynarodowymi zobowiązaniami, w  szczególności w  odniesieniu do:  
(a) godziwych warunków pracy dla wszystkich, między innymi w  odniesieniu do płacy 
i wynagrodzenia, godzin pracy, urlopu macier zyńskiego i  innych warunków pracy;  
(b) bezpieczeństwa i  higieny pracy, w  tym zapobiegania urazom lub chorobom zawodowym oraz 
odszkodowań z tytułu takich urazów lub chorób; oraz  
(c) niedyskryminacji w  zakresie warunków pracy, w  tym w  odniesieniu do pracowników 
migrujących.  
7. Każda ze Stron chroni i  propaguje dialog społeczny w  sprawach dotyczących pracy między 
pracownikami a pracodawcami oraz ich odpowiednimi organizacjami, a także z  właściwymi organami 
rządowymi.  
8. Strony, w  stosownych przypadkach, współpracują w  związanych z  handlem kwestiach 
polityki i  środków dotyczących pracy, w  tym na forach wielostronnych, takich jak MOP. Taka 
współpraca może obejmować, między innymi:  
(a) związane z  handlem aspekty wdrażania podstawowych, priorytetowych i  innych aktualnych 
konwenc ji MOP;  
(b) związane z  handlem aspekty programu godnej pracy MOP, w  tym wzajemne powiązania 
między handlem a pełnym i  produktywnym zatrudnieniem, dostosowanie rynku pracy, 
podstawowe standardy pracy, godną pracę w  globalnych łańcuchach dostaw, ochronę socjaln ą 
i włączenie społeczne, dialog społeczny i  równość płci;  
(c) oddziaływanie prawa i  standardów pracy na handel i  inwestycje lub oddziaływanie prawa 
handlowego i inwestycyjnego na pracę;  
(d) dialog i  udostępnianie informacji na temat przepisów prawa pracy w  kontekś cie ich 
odpowiednich umów handlowych i  ich wdrażania oraz  
(e) wszelkie inne formy współpracy uznane za odpowiednie.  
9. Podczas określania obszarów współpracy i  podejmowania wspólnych działań Strony 
uwzględniają wszelkie opinie przedstawione przez przedstawicieli pracowników, pracodawców 
i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.  
                                                            
63 Każda ze Stron zachowuje prawo do określania swoich priorytetów, polityk i przydziału zasobów w ramach 
skutecznego wdrożenia konwencji MOP i odpowiednich postanowień Europejskiej karty społecznej w sposób 
zgodny z jej międzynarodowymi zobowiązaniami, w tym z obowiązaniami wynikającymi z niniejszego tytułu  
Rada Europy ustanowiona w  1949  r. przyjęła Europejską kartę społeczną w  1961  r., a  jej zmian dokonano 
w 1996  r. Wszystkie państwa członkowskie ratyfikowały Europejską kartę społeczną w  jej pierwotnej lub 
zmie nionej wersji. W  przypadku Zjednoczonego Królestwa odniesienie do Europejskiej karty społecznej 
w ust. 5 oznacza odniesienie do pierwotnej wersji z  1961  r. 
 
235 
 Artykuł 8.4: Wielostronne umowy środowiskowe  
1. Strony uznają znaczenie Zgromadzenia ONZ ds.  Ochrony Środowiska (UNEA) Programu 
Narodów Zjednoczonych ds.  Ochrony Środowiska (UNEP) oraz wielo stronnych norm i  umów 
środowiskowych jako odpowiedzi społeczności międzynarodowej na globalne lub regionalne 
wyzwania środowiskowe, a także podkreślają potrzebę zwiększenia wzajemnego wsparcia między 
polityką handlową a  polityką ochrony środowiska, postano wieniami i  środkami.  
2. W świetle ust.  1 każda ze Stron zobowiązuje się do skutecznego wdrażania wielostronnych 
umów środowiskowych, protokołów i  zmian, które ratyfikowała, w  swoich przepisach i  praktykach.  
3. Strony w  stosownych przypadkach prowadzą regularną  wymianę informacji w  zakresie:  
(a) swojej odpowiedniej sytuacji co do ratyfikowania i  wdrażania wielostronnych umów 
środowiskowych, w  tym ich protokołów i  zmian do nich;  
(b) bieżących negocjacji dotyczących nowych wielostronnych umów środowiskowych oraz  
(c) opinii każdej ze Stron w  kwestii stania się stroną dodatkowych wielostronnych umów 
środowiskowych.  
4. Strony potwierdzają prawo każdej ze Stron do przyjmowania lub utrzymywania środków 
służących realizacji celów wielostronnych umów środowiskowych, których jest stron ą. Strony 
przypominają, że środki przyjęte lub egzekwowane w  celu wdrożenia takich wielostronnych umów 
środowiskowych mogą być uzasadnione na podstawie tytułu  XII [Wyjątki] art.  EXC.1 [Wyjątki 
o charakterze ogólnym].  
5. Strony współpracują w  zakresie związan ych z  handlem aspektów polityki i  środków ochrony 
środowiska, w  tym na forach międzynarodowych, między innymi – w stosownych przypadkach – 
w ramach Forum Politycznego Wysokiego Szczebla ONZ na Temat  Zrównoważonego Rozwoju, ONZ 
ds. Środowiska, UNEA, wielost ronnych umów środowiskowych, Organizacji Międzynarodowego 
Lotnictwa Cywilnego (ICAO) lub WTO. Taka współpraca może obejmować, między innymi:  
(a) inicjatywy na rzecz zrównoważonej produkcji i  konsumpcji, w  tym inicjatywy mające na celu 
promowanie gospodarki o  obiegu zamkniętym oraz zielonego wzrostu i  ograniczania 
zanieczyszczenia;  
(b) inicjatywy na rzecz promowania towarów i  usług w zakresie ochrony ś rodowiska naturalnego, 
w tym poprzez zajęcie się powiązanymi barierami taryfowymi i  pozataryfowymi;  
(c) oddziaływanie prawa ochrony środowiska i  norm w  tym zakresie na handel i  inwestycje; lub 
oddziaływanie prawa handlowego i  inwestycyjnego na środowisko;  
(d) wdrożenie załącznika  16 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym sporządzonej 
w Chicago 7 grudnia 1944 r. i  innych środków służących zmniejszeniu wpływu lotnictwa na 
środowisko, w  tym w  obszarze zarządzania ruchem lotniczym oraz  
(e) inne związane z  handlem aspekty wielostronnych umów środowiskowych, w  tym protokołów 
do nich, zmian i  wdrażania.  
6. Dalsza współpraca zgodnie z  ust. 5 może obejmować wymianę techniczną, wymianę 
informacji i  najlepszych praktyk, projekty badawcze, analizy, sprawozdania, konferen cje i warsztaty.  
 
236 
 7. Strony wezmą pod uwagę poglądy lub wkład społeczeństwa i  zainteresowanych stron przy 
określaniu i  realizacji swoich działań w  zakresie współpracy, a w  stosownych przypadkach mogą 
bardziej zaangażować takie zainteresowane strony w  te działa nia.  
Artykuł 8.5: Handel i  zmiany klimatyczne  
1. Strony uznają znaczenie podjęcia pilnych działań w  celu przeciwdziałania zmianie klimatu i  jej 
skutkom, a także rolę handlu i  inwestycji w  realizacji tego celu, w  zgodności z  UNFCCC, celami 
porozumienia parysk iego przyjętego 12 grudnia 2015 r. w Paryżu przez Konferencję Stron Ramowej 
konwencji Narodów Zjednoczonych w  sprawie zmian klimatu na jej 21.  sesji („porozumienie 
paryskie”), a także z  innymi wielostronnymi umowami środowiskowymi i  instrumentami 
wielostro nnymi w  dziedzinie zmiany klimatu.  
2. W świetle ust.  1 każda ze Stron:  
(a) zobowiązuje się do skutecznego wdrażania UNFCCC oraz przyjętego na jej podstawie 
porozumienia paryskiego, którego jednym z  głównych celów jest wzmocnienie globalnej 
reakcji na zmianę kli matu i  utrzymanie wzrostu średniej temperatury na świecie znacznie 
poniżej 2 °C w  stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej oraz kontynuowanie działań 
na rzecz ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5 °C powyżej poziomów sprzed epoki 
przemysłowej;  
(b) promu je wzajemne wspieranie polityki i  środków w  zakresie handlu i  klimatu, przyczyniając się 
w ten sposób do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną i  zasobooszczędną i  do rozwoju 
odpornego na zmianę klimatu;  
(c) ułatwia usuwanie przeszkód w  handlu i  inwestycjach w  towary i  usługi o  szczególnym 
znaczeniu dla łagodzenia zmiany klimatu i  przystosowywania się do niej, takie jak energia ze 
źródeł odnawialnych, energooszczędne produkty i  usługi, na przykład przez usuwanie barier 
taryfowych i  pozataryfowych lub przez przy jęcie ram polityki sprzyjających wdrażaniu 
najlepszych dostępnych rozwiązań.  
3. Strony współpracują w  celu zacieśnienia współpracy w  zakresie związanych z  handlem 
aspektów polityki i  środków ochrony środowiska, w  stosownych przypadkach na szczeblu 
dwustronnym , regionalnym i  na forach międzynarodowych, w  tym w  ramach UNFCCC, WTO, 
Protokołu montrealskiego w  sprawie substancji zubożających warstwę ozonową sporządzonego 26 
sierpnia 1987 w Montrealu („Protokół montrealski”), Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IM O) 
oraz Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Taka współpraca może 
obejmować, między innymi:  
(a) dialog polityczny i  współpracę w  zakresie wdrażania porozumienia paryskiego, np.  w zakresie 
środków promowania odporności na zmianę klimatu, en ergii odnawialnej, technologii 
niskoemisyjnych, efektywności energetycznej, zrównoważonego transportu, zrównoważonego 
i odpornego na zmianę klimatu rozwoju infrastruktury, monitorowania emisji, 
międzynarodowych rynków emisji dwutlenku węgla;  
(b) wspieranie opracowywania i  przyjmowania przez IMO ambitnych i  skutecznych środków na 
rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, które mają zostać wdrożone przez statki 
uczestniczące w  handlu międzynarodowym;  
(c) wspieranie opracowywania i  przyjmowania pr zez ICAO ambitnych i  skutecznych środków na 
rzecz ograniczania emisji gazów cieplarnianych;  
 
237 
 (d) wspieranie ambitnego wycofywania substancji zubożających warstwę ozonową i  wycofywania 
wodorofluorowęglowodorów na mocy Protokołu montrealskiego poprzez środki kon troli ich 
produkcji, konsumpcji i  handlu nimi; wprowadzenie przyjaznych dla środowiska alternatyw dla 
nich; aktualizację norm bezpieczeństwa i  innych odpowiednich norm, jak również zwalczanie 
nielegalnego handlu substancjami regulowanymi protokołem montrea lskim.  
Artykuł 8.6: Handel i różnorodność biologiczna  
1. Strony uznają znaczenie zachowania i  zrównoważonego wykorzystywania różnorodności 
biologicznej oraz roli handlu w  realizacji tych celów, w  tym poprzez promowanie zrównoważonego 
handlu lub kontrolowanie  lub ograniczanie handlu gatunkami zagrożonymi, zgodnie z  odpowiednimi 
wielostronnymi umowami środowiskowymi, których są stronami, oraz z  decyzjami przyjętymi na ich 
podstawie, w  szczególności z  Konwencją o  różnorodności biologicznej i  jej protokołami oraz  
Konwencją o  międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i  roślinami gatunków zagrożonych 
wyginięciem sporządzoną 3 marca 1973 r. w Waszyngtonie („CITIES”).  
2. W świetle ust.  1 każda ze Stron:  
(a) wdraża, w  stosownych przypadkach, skuteczne środki zwalczania nie legalnego handlu dziką 
fauną i  florą, w  tym w  odniesieniu do państw trzecich;  
(b) promuje wykorzystanie Konwencji o  międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i  roślinami 
gatunków zagrożonych wyginięciem jako instrumentu ochrony różnorodności biologicznej 
i zrównoważonego zarządzania nią, w  tym poprzez włączenie gatunków zwierząt i  roślin do 
załączników do Konwencji o  międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i  roślinami 
gatunków zagrożonych, gdy stan ochrony tych gatunków uznaje się za zagrożony ze względu 
na handel międzynarodowy;  
(c) zachęca do handlu produktami pochodzącymi ze zrównoważonego wykorzystania zasobów 
biologicznych i  przyczyniającymi się do ochrony różnorodności biologicznej;  
(d) podejmuje w  dalszym ciągu działania na rzecz ochrony różnorodności biolog icznej, gdy jest 
ona przedmiotem presji związanej z  handlem i  inwestycjami, w  szczególności poprzez środki 
zapobiegające rozprzestrzenianiu się inwazyjnych gatunków obcych.  
3. Strony, w  stosownych przypadkach, współpracują w  związanych z  handlem kwestiach 
istotnych dla niniejszego artykułu, w  tym na forach wielostronnych, takich jak CITIES i Konwencja 
o różnorodności biologicznej. Taka współpraca może obejmować, między innymi: handel dziką fauną 
i florą i  produktami opartymi na zasobach naturalnych, wycenę i o cenę ekosystemów i  powiązanych 
usług, dostęp do zasobów genetycznych oraz sprawiedliwy i  równy podział korzyści wynikających 
z ich wykorzystania zgodnie z  protokołem o dostępie do zasobów genetycznych oraz sprawiedliwym i 
równym podziale korzyści wynikając ych z wykorzystania tych zasobów, dołączonym do Konwencji 
o różnorodności biologicznej, przyjętym w Nagoi 29 października 2010 r.  
Artykuł 8.7: Handel i lasy  
1. Strony uznają znaczenie ochrony lasów i  zrównoważonej gospodarki leśnej dla zapewnienia 
funkcji śr odowiskowych oraz możliwości gospodarczych i  społecznych dla obecnych i  przyszłych 
pokoleń, a  także rolę handlu w  realizacji tego celu.  
2. W świetle ust.  1 i w sposób zgodny ze swoimi zobowiązaniami międzynarodowymi, każda ze 
Stron:  
 
238 
 (a) kontynuuje, w  stosownych  przypadkach, wdrażanie środków zwalczania nielegalnego 
pozyskiwania drewna i  powiązanego z  tym handlu, w  tym w  odniesieniu do państw trzecich, 
oraz promowania handlu legalnie pozyskanymi produktami leśnymi;  
(b) promuje ochronę lasów i  zrównoważoną gospodarkę  leśną oraz handel drewnem i  produktami 
z drewna pozyskanymi zgodnie z  prawem kraju pozyskania oraz z  lasów zarządzanych 
w sposób zrównoważony; oraz  
(c) wymienia się z  drugą Stroną informacjami dotyczącymi związanych z  handlem inicjatyw 
w zakresie zrównoważon ej gospodarki leśnej, zarządzania lasami i  ochrony pokrywy leśnej 
oraz współpracuje w  celu zmaksymalizowania wpływu i  wzajemnego wspierania się 
odpowiednich strategii będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.  
3. Strony działają wspólnie w  celu zacieśnie nia współpracy w  zakresie związanych z  handlem 
aspektów zrównoważonej gospodarki leśnej, ochrony pokrywy leśnej i  nielegalnego pozyskiwania 
drewna, w  tym – w stosownych przypadkach – na forach wielostronnych.  
Artykuł 8.8: Handel i  zrównoważone gospodarowa nie żywymi zasobami morza i  akwakulturą  
1. Strony uznają znaczenie ochrony żywych zasobów morza i  ekosystemów morskich 
i zrównoważonej gospodarki nimi, jak również promowania odpowiedzialnej i  zrównoważonej 
akwakultury, a  także rolę handlu w  realizacji tych c elów.  
2. W świetle ust.  1 każda ze Stron:  
(a) zobowiązuje się do działania spójnie i zgodnie z  odpowiednimi w  stosownych przypadkach 
umowami ONZ i  Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa („FAO”), Konwencją Narodów 
Zjednoczonych o  prawie morza, Porozumieniem w sprawie wykonania postanowień Konwencji 
Narodów Zjednoczonych o prawie morza z dnia 10 grudnia 1982 roku, odnoszących się do 
ochrony międzystrefowych zasobów rybnych i zasobów rybnych masowo migrujących i 
zarządzania nimi sporządzonym 4 sierpnia 1995 r. w Nowym Jorku, Porozumieniem FAO 
o wspieraniu przestrzegania przez statki rybackie międzynarodowych środków ochrony 
i zarządzania na pełnym morzu sporządzonym 24 listopada 1993 r. w Rzymie, Kodeksem 
odpowiedzialnego rybołówstwa FAO oraz Umową FAO o  środkach stosowanych przez państwo 
portu w  celu zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i  nieuregulowanym połowom oraz 
ich powstrzymywania i  eliminowania zatwierdzoną 22 listopada 2009 r. w Rzymie na 36. sesji 
konferencji FAO, oraz uczestniczyć w  inicjatywie FAO dotyczącej globalnych rejestrów statków 
rybackich, statków do transportu chłodniczego i  statków zaopatrujących;  
(b) promuje zrównoważone rybołówstwo i  dobre zarządzanie rybołówstwem poprzez aktywne 
uczestnictwo w  pracach odpowiednich organizacji lub organów mi ędzynarodowych, których 
jest członkiem obserwatorem lub współpracującą stroną niebędącą umawiającą się stroną, 
w tym w  pracach regionalnych organizacji ds.  zarządzania rybołówstwem (RFMO), 
w stosownych przypadkach w  drodze skutecznego monitorowania, kontro lowania lub 
egzekwowania rezolucji, zaleceń lub środków regionalnych organizacji ds.  zarządzania 
rybołówstwem; wdrażanie dokumentacji połowowej i  systemów certyfikacji oraz środki 
stosowane przez państwo portu;  
(c) przyjmuje i utrzymuje swoje odpowiednie skut eczne narzędzia służące zwalczaniu połowów 
NNN, w tym środki służące wykluczaniu produktów połowów NNN z przepływów handlowych 
oraz podejmuje współpracę w tym celu;  
 
239 
 (d) promuje rozwój zrównoważonej i  odpowiedzialnej akwakultury, w  tym w stosownych 
przypadkach w odniesieniu do realizacji celów i  zasad zawartych w  Kodeksie 
odpowiedzialnego rybołówstwa FAO.  
3. Strony współpracują w  zakresie ochrony i  związanych z  handlem aspektów polityki i  środków 
w zakresie rybołówstwa i  akwakultury, w  tym – w stosownych przypadkac h – w ramach WTO, 
regionalnych organizacji ds.  rybołówstwa i  innych forów wielostronnych, w  celu promowania 
zrównoważonych praktyk w  zakresie rybołówstwa i  akwakultury oraz handlu produktami rybnymi 
pochodzącymi z  działań w  dziedzinie rybołówstwa i  akwakul tury zarządzanych w  sposób 
zrównoważony.  
4. Artykuł ten pozostaje bez uszczerbku dla postanowień tytułu V [Rybołówstwo] w części 
drugiej.  
Artykuł 8.9: Handel i  inwestycje wspierające zrównoważony rozwój  
1. Strony potwierdzają swoje zobowiązanie do zwiększenia w kładu handlu i  inwestycji 
w osiągnięcie celu zrównoważonego rozwoju w  wymiarze gospodarczym, społecznym 
i środowiskowym.  
2. Zgodnie z  ust. 1 Strony nadal wspierają:  
(a) politykę handlową i  inwestycyjną wspierającą cztery strategiczne cele programu godnej pracy 
MOP, spójną z  Deklaracją MOP dotyczącą sprawiedliwości społecznej na rzecz uczciwej 
globalizacji z  2008  r., w  tym minimalną płacę zapewniającą utrzymanie na minimalnym 
poziomie, bezpieczeństwo i  higienę pracy oraz inne aspekty związane z  warunkami pracy;  
(b) handel i  inwestycje w  towary i  usługi środowiskowe, takie jak energia ze źródeł odnawialnych, 
energooszczędne produkty i  usługi, w  tym przez usuwanie barier pozataryfowych lub przez 
przyjęcie ram polityki sprzyjających wdrażaniu najlepszych dostępnych rozwi ązań;  
(c) handel towarami i usługami, które sprzyjają lepszym warunkom społecznym i  praktykom 
przyjaznym dla  środowiska, w  tym tymi, które są objęte dobrowolnymi systemami 
zapewniania zgodności ze  zrównoważonym rozwojem, takimi jak sprawiedliwy i  etyczny 
hand el oraz oznakowania ekologiczne; oraz  
(d) współpracę na forach wielostronnych w  kwestiach objętych niniejszym artykułem.  
3. Strony uznają znaczenie, jakie ma rozwiązywanie konkretnych problemów dotyczących 
zrównoważonego rozwoju poprzez przegląd, monitorowanie i  ocenę skutków gospodarczych, 
społecznych i  środowiskowych możliwych działań przy uwzględnieniu opinii zainteresowanych stron.  
Artykuł 8.10: Handel i  odpowiedzialne zarządzanie łańcuchem dostaw  
1. Strony uznają znaczenie odpowiedzialnego zarządzania łańcucham i dostaw poprzez praktyki 
związane z  odpowiedzialnym prowadzeniem działalności gospodarczej/społeczną 
odpowiedzialnością przedsiębiorstw oraz rolę handlu w  realizacji tego celu.  
2. W świetle ust.  1 każda ze Stron:  
 
240 
 (a) zachęca do społecznej odpowiedzialności prz edsiębiorstw  / odpowiedzialnego prowadzenia 
działalności gospodarczej, w  tym poprzez zapewnienie wspierających ram polityki, 
zachęcających przedsiębiorstwa do stosowania odpowiednich praktyk; oraz  
(b) wspiera przestrzeganie, wdrażanie, monitorowanie i  rozpowsz echnianie odpowiednich 
instrumentów międzynarodowych, takich jak Wytyczne OECD dla przedsiębiorstw 
wielonarodowych, Trójstronna deklaracja zasad dotyczących przedsiębiorstw 
wielonarodowych i  polityki społecznej MOP, inicjatywa ONZ Global Compact oraz Wytyc zne 
ONZ dotyczące biznesu i  praw człowieka.  
3. Strony uznają użyteczność międzynarodowych wytycznych sektorowych w  dziedzinie 
społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw  / odpowiedzialnego prowadzenia działalności 
gospodarczej i  zachęcają do wspólnych działań w  tym zakresie. W odniesieniu do Wytycznyc h OECD 
dotyczących należytej staranności dla odpowiedzialnych łańcuchów dostaw minerałów z  obszarów 
dotkniętych konfliktami i  obszarów wysokiego ryzyka oraz dodatków do tych wytycznych Strony 
wdrażają również środki promujące stosowanie tych wytycznych.  
4. Strony współpracują w  celu zacieśnienia współpracy w  zakresie handlowych aspektów 
zagadnień objętych niniejszym artykułem, w  stosownych przypadkach również na forach 
wielostronnych, w  tym poprzez wymianę informacji, najlepsze praktyki i  inicjatywy zewnętrzn e. 
Artykuł 8.11: Rozstrzyganie sporów  
1. Strony dokładają wszelkich starań, aby w  drodze dialogu, konsultacji, wymiany informacji 
i współpracy rozwiązać wszelkie spory dotyczące stosowania niniejszego rozdziału.  
2. Na zasadzie odstępstwa od tytułu  I [Rozstrzygan ie sporów] w części szóstej [Rozstrzyganie 
sporów i  postanowienia horyzontalne] w  przypadku sporu między Stronami w  kwestii stosowania 
niniejszego rozdziału Stronom przysługuje wyłącznie możliwość skorzystania z  procedur 
ustanowionych w art.  9.1 [Konsultac je], art.  9.2 [Zespół ekspertów].  
Rozdział dziewiąty: Postanowienia horyzontalne i instytucjonalne  
Artykuł 9.1: Konsultacje  
1. Strona może zwrócić się o  przeprowadzenie z  drugą Stroną konsultacji w  każdej kwestii 
wynikającej z art. 1.1 ust. 3 [Zasady i cele]  w rozdziale 1 [Postanowienia ogólne] oraz z rozdziałów 6 
[Standardy pracy i  standardy społeczne], 7 [Środowisko i klimat] i 8 [Inne instrumenty na rzecz 
handlu i zrównoważonego rozwoju], kierując do drugiej Strony wniosek na piśmie. Strona skarżąca 
określ a w swoim pisemnym wniosku powody i  podstawę jego złożenia, w  tym określa sporne środki, 
wskazując postanowienia, które uważa za mające zastosowanie. Konsultacje muszą rozpocząć się 
niezwłocznie po złożeniu przez Stronę wniosku o  konsultacje, a w  każdym ra zie nie później niż 30  dni 
od dnia złożenia wniosku, chyba że Strony uzgodnią dłuższy termin.  
2. Strony podejmują konsultacje w  celu osiągnięcia obustronnie satysfakcjonującego 
rozstrzygnięcia danej kwestii. W  trakcie konsultacji każda ze Stron przekazuje dru giej Stronie 
dostateczne informacje będące w  jej posiadaniu, aby umożliwić pełne zbadanie podnoszonych 
kwestii.  Każda ze  Stron stara się zapewnić udział personelu właściwych organów publicznych 
posiadającego wiedzę ekspercką w  kwestiach będących przedmiote m konsultacji.  
3. W sprawach związanych z  umowami lub instrumentami wielostronnymi, o których mowa w 
art. 1.1 ust. 3 [Zasady i cele], rozdziale 6 [Standardy pracy i standardy społeczne], rozdziale 7 
 
241 
 [Środowisko i klimat] oraz rozdziale 8 [Inne instrumenty na rzecz handlu i zrównoważonego 
rozwoju], Strony uwzględniają dostępne informacje pochodzące od MOP ub odpowiednich organów 
lub organizacji ustanowionych na mocy wielostronnych umów środowiskowych. W  stosownych 
przypadkach Strony wspólnie zwracają się o  pora dę do takich organizacji lub ich organów, lub do 
wszelkich innych ekspertów lub organów, które uznają za stosowne.   
4. Każda ze Stron może, w  stosownych przypadkach, zasięgać opinii wewnętrznych grup 
doradczych, o  których mowa w  art. INST.7 [Wewnętrzne grupy doradcze] lub innych porad 
ekspertów.  
5. Wszelkie rozstrzygnięcia przyjęte przez Strony są podawane do wiadomości publicznej.   
Artykuł 9.2: Zespół ekspertów  
1. W każdej sprawie, która nie została w  sposób zadowalający rozwiązana w  drodze konsultacji 
na podstawi e art.  9.1 [Konsultacje] w  terminie 90  dni od otrzymania wniosku o  konsultacje na 
podstawie tego artykułu, Strona może wystąpić z  wnioskiem o  zwołanie zespołu ekspertów w  celu 
zbadania tej kwestii, kierując do drugiej Strony wniosek na piśmie. We wniosku o kreśla się sporny 
środek oraz doprecyzowuje i  wyjaśnia, w  jaki sposób środek ten nie jest zgodny z  postanowieniami 
odpowiedniego rozdziału lub rozdziałów w  sposób wystarczający do jasnego przedstawienia skargi.  
2. W skład zespołu ekspertów wchodzi trzech czł onków.  
3. Specjalny Komitet Handlowy ds.  Równych Warunków Działania i  Zrównoważonego Rozwoju 
na rzecz Otwartej i  Uczciwej Konkurencji oraz  Zrównoważonego Rozwoju na swoim pierwszym 
posiedzeniu po wejściu w  życie niniejszej Umowy sporządza listę co najmniej 15  osób, które są 
chętne i  zdolne do pełnienia funkcji członków. Każda ze Stron wskazuje co najmniej pięć osób, które 
zostaną wpisane do  wykazu jako mogące pełnić rolę członków zespołu ekspertów. Strony wyznaczają 
również co najmniej pięć osób, które nie są obywatelami żadnej ze Stron i  które są chętne i  zdolne 
do pełnienia funkcji przewodniczącego zespołu ekspertów. Specjalny Komitet Handlowy ds.  Równych 
Warunków Działania na rzecz Otwartej i  Uczciwej Konkurencji oraz  Zrównoważonego Rozwoju 
zapewnia aktualiz ację listy oraz utrzymanie liczby ekspertów na poziomie co najmniej 15  osób.  
4. Eksperci proponowani na członków muszą posiadać specjalistyczną lub fachową wiedzę 
w kwestiach dotyczących prawa pracy lub  prawa ochrony środowiska, w  kwestiach objętych 
odpowied nim rozdziałem lub rozdziałami lub w  zakresie rozstrzygania sporów wynikających z  umów 
międzynarodowych. Muszą oni działać w  imieniu własnym i  nie mogą przyjmować poleceń od  żadnej 
organizacji ani żadnego rządu w  kwestiach związanych z  przedmiotową sprawą.  Nie mogą być 
powiązani z  żadną ze Stron i  nie mogą przyjmować poleceń od żadnej ze Stron.  Nie mogą to być 
osoby, które są członkami, urzędnikami albo innymi pracownikami instytucji Unii Europejskiej, rządu 
państwa członkowskiego lub rządu Zjednoczonego Kr ólestwa.  
5. O ile w  ciągu pięciu dni od dnia powołania zespołu ekspertów Strony nie postanowią inaczej, 
zakres zadań obejmuje:  
„zbadanie, w świetle odpowiednich przepisów, kwestii, o której mowa we wniosku o ustanowienie 
zespołu ekspertów, oraz przedstawienie  sprawozdania zgodnie z niniejszym artykułem, w  którym 
zawarte są ustalenia dotyczące zgodności środka z  odpowiednimi przepisami”.   
6. W odniesieniu do kwestii związanych ze standardami i umowami wielostronnymi objętymi 
niniejszym tytułem, zespół ekspertów po winien zwracać się o  informacje do MOP lub odpowiednich 
 
242 
 organów powołanych na podstawie tych porozumień, w  tym o  dostępne stosowne wytyczne 
interpretacyjne, ustalenia lub decyzje przyjęte przez MOP i  te organy.  
7. Zespół ekspertów może zwrócić się o  pisemne u wagi lub jakiekolwiek inne informacje 
do osób mających odpowiednie informacje lub wiedzę specjalistyczną i  takie uwagi lub informacje 
od tych osób otrzymać.   
8. Zespół ekspertów przekazuje takie informacje każdej ze Stron, umożliwiając im 
przedstawienie uwag w ciągu 20  dni od ich otrzymania.  
9. Zespół ekspertów przedstawia Stronom sprawozdanie wstępne i sprawozdanie końcowe, w 
których określa ustalenia faktyczne, postanowienia związane z daną sprawą, w tym dotyczące tego, 
czy Strona odpowiadająca wypełniła swoje zobowiązania wynikające z odpowied niego rozdziału lub 
rozdziałów, oraz uzasadnienie wszelkich ustaleń i postanowień. Dla większej pewności należy 
wyjaśnić, że Strony zgodnie uznają, że jeżeli zespół formułuje w swoim sprawozdaniu zalecenia, 
Strona odpowiadająca nie musi postępować zgodnie z tymi zaleceniami, aby zapewnić zgodność z 
niniejszą Umową.  
10.  W ciągu 100 dni od daty powołania zespołu ekspertów przedstawia on Stronom 
sprawozdanie wstępne. Jeżeli zespół ekspertów uzna, że nie zdoła dotrzymać tego terminu, 
przewodniczący zespołu eksper tów powiadamia o tym Strony na piśmie, podając przyczyny 
opóźnienia oraz przewidywany termin przedstawienia sprawozdania wstępnego przez zespół 
ekspertów. Zespół ekspertów nie może w  żadnym razie przedstawić sprawozdania wstępnego 
później niż 125 dni od dn ia powołania zespołu ekspertów.   
11.  Każda ze Stron może skierować do zespołu ekspertów uzasadniony wniosek o  dokonanie 
przeglądu konkretnych elementów sprawozdania wstępnego w  terminie 25 dni od jego 
przedstawienia. Strona może przedstawić uwagi do wniosku d rugiej Strony w  ciągu 15 dni od dnia 
przedstawienia tego wniosku.   
12.  Po rozpatrzeniu tych uwag zespół ekspertów przygotowuje sprawozdanie końcowe. Jeżeli 
w terminie, o  którym mowa w  ust. 11, nie zostanie złożony wniosek o  dokonanie przeglądu 
konkretnych ele mentów sprawozdania wstępnego, sprawozdanie wstępne staje się sprawozdaniem 
końcowym zespołu ekspertów.   
13.  Zespół ekspertów przedstawia swoje sprawozdanie końcowe Stronom w  terminie 175 dni 
od daty powołania zespołu ekspertów. Jeżeli zespół ekspertów uważa,  że nie zdoła dotrzymać tego 
terminu, jego przewodniczący powiadamia o  tym Strony na piśmie, określając przyczyny opóźnienia 
oraz datę planowanego przedstawienia przez zespół ekspertów sprawozdania końcowego. Zespół 
ekspertów nie może w  żadnym razie przeds tawić sprawozdania ostatecznego później niż 195 dni od 
dnia powołania zespołu ekspertów.   
14.  Sprawozdanie końcowe zawiera omówienie wszelkich pisemnych wniosków Stron 
dotyczących sprawozdania wstępnego i  wyraźnie odnosi się do uwag Stron.   
15.  Strony podają sprawozdanie końcowe do wiadomości publicznej w  ciągu 15  dni od jego 
przedstawienia przez panel ekspertów.   
16. Jeżeli w  sprawozdaniu końcowym zespół ekspertów stwierdzi, że Strona nie wywiązała się ze 
swoich obowiązków wynikających z odpowiedniego rozdziału l ub rozdziałów, Strony w  ciągu 90  dni 
od otrzymania sprawozdania końcowego omawiają właściwe środki, które mają zostać wdrożone, 
uwzględniając sprawozdanie zespołu ekspertów. Nie później niż 105  dni od przedstawienia 
 
243 
 sprawozdania Stronom, Strona pozwana inf ormuje swoje wewnętrzne grupy doradcze ustanowione 
na podstawie art.  INST.7 [Wewnętrzne grupy doradcze] i Stronę skarżącą o  swojej decyzji w sprawie 
wszelkich środków, jakie mają zostać wdrożone.  
17.  Specjalny Komitet Handlowy ds.  Równych Warunków Działania na rzecz Otwartej i  Uczciwej 
Konkurencji oraz  Zrównoważonego Rozwoju monitoruje działania następcze w  związku ze 
sprawozdaniem panelu ekspertów. Wewnętrzne grupy doradcze Stron  powołane na podstawie 
art. INST.7 [Wewnętrzne grupy doradcze] mogą przedstawiać  swoje uwagi w  tym względzie 
Specjalnemu Komitetowi Handlowemu ds.  Równych Warunków Działania na rzecz Otwartej i 
Uczciwej Konkurencji oraz Zrównoważonego Rozwoju.  
18. W przypadku gdy Strony nie zgadzają się co do istnienia lub zgodności jakiegokolwiek środka  
wprowadzonego w  celu rozwiązania problemu niezgodności z postanowieniami objętymi niniejszą 
Umową, Strona skarżąca może skierować pisemny wniosek do zespołu ekspertów w  pierwotnym 
składzie o  podjęcie decyzji w  tej sprawie. We wniosku określa się wszelkie sporne środki i  wyjaśnia, 
w jaki sposób dany środek stanowi naruszenie odpowiednich postanowień, w  sposób wystarczający 
do jasnego przedstawienia skargi. Zespół ekspertów przedstawia swoją decyzję Stronom w  ciągu 
45 dni od dnia przedstawienia wniosku.  
19. O ile niniejszy artykuł nie stanowi inaczej, postanowienia zawarte w  art. INST.14 ust. 1 
[Postępowanie arbitrażowe], art.  INST.29 [Decyzje i  orzeczenia trybunału arbitrażowego], 
art. INST.30 [Zawieszenie i  zakończenie postępowania arbitrażowego], art.  INST.31  [Wspólnie 
uzgodnione rozwiązanie], art.  INST.32 [Terminy], art.  INST.34 [Koszty], art.  INST.15 [Powołanie 
trybunału arbitrażowego] lub art.  INST.28 [Zastępowanie arbitrów], jak również ZAŁĄCZNIKU INST 
[Regulamin dotyczący rozstrzygania sporów] i ZAŁĄCZNIK U INST -X [Kodeks postępowania arbitrów] 
stosuje się odpowiednio.   
Artykuł 9.3: Zespół ekspertów ds. obszarów niepodlegających obniżeniu poziomu ochrony  
1. Art. 9.2 [Zespół ekspertów] ma zastosowanie do sporów między Stronami dotyczących 
wykładni i stosowania postanowień rozdziału 6 [Standardy pracy i standardy społeczne] oraz 
rozdziału 7 [Środowisko i klimat].  
2. Do celów takich sporów, poza artykułami wymienionymi w art.  9.2 ust.  19 [Zespół 
ekspertów], zastosowanie mają odpowiednio art.  INST.24 [Tymczasowe środk i zaradcze] i 
art. INST.25 [Przegląd wszelkich środków wprowadzonych w  celu wykonania orzeczenia po przyjęciu 
tymczasowych środków zaradczych].  
3. Strony uznają, że jeżeli Strona odpowiadająca decyduje się nie podejmować żadnych działań, 
by dostosować się do sprawozdania zespołu ekspertów oraz do niniejszej Umowy, Stronie skarżącej 
nadal przysługują wszelkie środki zaradcze dozwolone na podstawie art. INST.24 [Tymczasowe środki 
zaradcze].  
Artykuł 9.4: Środki równoważące  
1. Strony uznają prawo każdej ze Stron do o kreślania przyszłych polityk i priorytetów w 
odniesieniu do ochrony pracy i ochrony socjalnej, ochrony środowiska lub klimatu, lub w odniesieniu 
do kontroli subsydiów, w sposób zgodny z międzynarodowymi zobowiązaniami każdej ze Stron, w 
tym zobowiązaniami wynikającymi z niniejszej Umowy. Jednocześnie Strony uznają, że istotne 
rozbieżności w  tych obszarach mogą wpływać na handel lub inwestycje między Stronami w sposób, 
który zmienia okoliczności, które stanowiły podstawę zawarcia niniejszej Umowy.  
 
244 
 2. Jeżeli ist otny wpływ na handel lub inwestycje między Stronami wynika ze znacznych 
rozbieżności między Stronami w dziedzinach, o których mowa w ust. 1, każda ze Stron może 
wprowadzić odpowiednie środki równoważące w celu zaradzenia tej sytuacji. Takie środki są, co d o 
ich zakresu i  czasu trwania, ograniczone do tego, co jest bezwzględnie niezbędne i proporcjonalne do 
zaradzenia sytuacji. Pierwszeństwo należy przyznać środkom, które w  najmniejszym stopniu 
zakłócają funkcjonowanie niniejszej Umowy. Ocena takiego wpływu przez Stronę opiera się na 
wiarygodnych dowodach, a nie jedynie na domysłach lub odległej możliwości.  
3. Do środków równoważących wprowadzonych na mocy ust. 2 stosuje się następujące 
procedury:  
(a) Strona, której to dotyczy, niezwłocznie powiadamia drugą Stronę o środkach równoważących, 
które zamierza wprowadzić, za pośrednictwem Rady Partnerstwa i  przekazuje wszystkie 
stosowne informacje. Strony niezwłocznie rozpoczynają konsultacje. Konsultacje uznaje się za 
zakończone w  ciągu 14  dni od dnia dostarczenia powiad omienia, chyba że Strony wspólnie 
postanowią o ich zakończeniu przed upływem tego terminu.  
(b) Jeżeli nie znaleziono rozwiązania możliwego do przyjęcia przez obie Strony, Strona, której to 
dotyczy, może wprowadzić środki równoważące nie wcześniej niż pięć dni od momentu 
zakończenia konsultacji, chyba że powiadomiona Strona wystąpi w tym terminie pięciu dni, 
zgodnie z art. INST.14 ust. 2 [Postępowanie arbitrażowe]64, o ustanowienie trybunału 
arbitrażowego w drodze pisemnego wniosku przekazanego drugiej Stronie w celu 
umożliwienia trybunałowi arbitrażowemu podjęcia decyzji, czy zgłoszone środki równoważące 
są zgodne z ust. 2 niniejszego artykułu.  
(c) Trybunał arbitrażowy wydaje ostateczne orzeczenie w ciągu 30 dni od jego powołania. Jeżeli 
trybunał arbitrażowy nie wyd a ostatecznego orzeczenia w tym terminie, Strona, której to 
dotyczy, może wprowadzić środki równoważące nie wcześniej niż trzy dni po upływie tego 30 -
dniowego okresu. W takim przypadku druga Strona może wprowadzić środki zaradcze 
proporcjonalne do przyjęty ch środków równoważących do czasu wydania orzeczenia przez 
trybunał arbitrażowy. Pierwszeństwo należy przyznać środkom zaradczym, które 
w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie niniejszej Umowy. Lit. a) stosuje się 
odpowiednio do takich środków zara dczych, które mogą zostać przyjęte nie wcześniej niż trzy 
dni po zakończeniu konsultacji.  
(d) Jeżeli trybunał arbitrażowy uzna, że środki równoważące są zgodne z ust. 2, Strona, której to 
dotyczy, może przyjąć środki równoważące zgodnie z powiadomieniem wystos owanym do 
drugiej Strony.  
(e) Jeżeli trybunał arbitrażowy uzna, że środki równoważące są niezgodne z ust. 2, Strona, której 
to dotyczy, powiadamia Stronę skarżącą w ciągu trzech dni od daty wydania orzeczenia o 
środkach65, które zamierza wprowadzić w celu wykonania orzeczenia trybunału 
arbitrażowego. Artykuły INST.23 ust. 2 [Przegląd wykonania orzeczenia], INST.24 [Tymczasowe 
środki zaradcze]66 i INST.25 [Przegląd wszelkich środków wprowadzonych w  celu wykonania 
orzeczenia po przyjęciu tymczasowych środków z aradczych] stosuje się odpowiednio, jeżeli 
                                                            
64 Dla większej pewności należy wyjaśnić, że w tym przypadku Strona nie będzie mieć możliwości uprzed niego 
odwołania się do konsultacji zgodnie z art. INST.13 [Konsultacje].  
65 Środki takie mogą obejmować odpowiednio wycofanie lub dostosowanie środków równoważących  
66 Zawieszenie zobowiązań na mocy art. INST. 24 [Środki tymczasowe] jest dostępne wyłącznie w  przypadku, 
gdy środki równoważące zostały faktycznie zastosowane.  
 
245 
 Strona skarżąca uzna, że zgłoszone środki nie są zgodne z orzeczeniem trybunału 
arbitrażowego. Procedury przewidziane w art. INST.23 ust. 2 [Przegląd wykonania orzeczenia], 
INST.24 [Środki tymczasowe] i INST.25 [P rzegląd wszelkich środków wprowadzonych w  celu 
wykonania orzeczenia po przyjęciu tymczasowych środków zaradczych] nie mają skutku 
zawieszającego w odniesieniu do stosowania środków zgłoszonych zgodnie z niniejszym 
ustępem.  
(f) Jeżeli środki równoważące został y wprowadzone przed wydaniem orzeczenia arbitrażowego 
zgodnie z lit. c), wszelkie środki zaradcze przyjęte na podstawie tej litery wycofuje się 
niezwłocznie, w żadnym przypadku nie później niż pięć dni po wydaniu orzeczenia trybunału 
arbitrażowego.  
(g) Strona nie może powoływać się na porozumienie WTO ani na żadne inne porozumienie 
międzynarodowe, aby uniemożliwić drugiej Stronie wprowadzanie środków na podstawie ust. 
2 i 3, również gdy środki te polegają na zawieszeniu zobowiązań wynikających z niniejszej 
Umow y. 
(h) Jeżeli powiadomiona Strona nie złoży wniosku na podstawie lit. b) w terminie określonym w 
tej literze, Strona ta może bez uprzedniego odwołania się do konsultacji zgodnie z art. INST.13 
[Konsultacje] wszcząć procedurę arbitrażową, o której mowa w art. I NST.14 [Postępowanie 
arbitrażowe]. Trybunał arbitrażowy rozpatruje sprawę jako sprawę pilną do celów art. INST.19 
[Postępowania w trybie pilnym].  
4. W celu zapewnienia odpowiedniej równowagi między zobowiązaniami podjętymi przez 
Strony w niniejszej Umowie na bardziej trwałej podstawie, każda ze Stron może wystąpić z 
wnioskiem, nie wcześniej niż cztery lata po wejściu w życie niniejszej Umowy, o dokonanie przeglądu 
funkcjonowania działu pierwszego [Handel] niniejszej Umowy. Strony mogą uzgodnić, że do 
przeglądu  można dodać inne działy niniejszej Umowy.  
5. Przegląd taki rozpoczyna się na wniosek jednej ze Stron, jeżeli Strona ta uzna, że środki w 
ust. 2 lub 3 były często wprowadzane przez jedną ze Stron lub obie Strony, lub jeżeli środek mający 
istotny wpływ na han del lub inwestycje między Stronami był stosowany przez okres 12 miesięcy. Do 
celów niniejszego ustępu przedmiotowe środki to środki, które nie zostały zakwestionowane lub nie 
zostały uznane przez trybunał arbitrażowy za zdecydowanie zbędne zgodnie z ust. 3  lit. d) lub h). 
Przegląd ten może rozpocząć się wcześniej niż cztery lata po wejściu w życie niniejszej Umowy.  
6. Przegląd, o który zwrócono się zgodnie z ust. 4 lub 5, rozpoczyna się w terminie trzech 
miesięcy od złożenia wniosku i kończy się w ciągu sześci u miesięcy.  
7. Przegląd na podstawie ust. 4 lub 5 może być powtarzany w  kolejnych odstępach nie 
krótszych niż cztery lata po zakończeniu poprzedniego przeglądu. Jeżeli Strona składa wniosek o 
dokonanie przeglądu na podstawie ust. 4 lub 5, nie może ona złożyć wniosku o ponowny przegląd na 
podstawie ust. 4 lub 5 przez okres co najmniej czterech lat od daty zakończenia poprzedniego 
przeglądu lub, w stosownych przypadkach, od wejścia w życie jakiejkolwiek umowy zmieniającej.  
8. W ramach przeglądu stwierdza się, czy U mowa służy realizacji stosownej równowagi praw 
i obowiązków Stron, w  szczególności w  odniesieniu do funkcjonowania działu pierwszego [Handel], 
jak również czy w  rezultacie istnieje konieczność dokonania zmiany warunków niniejszej Umowy.  
9. Rada Partnerstwa m oże zdecydować, że żadne działanie nie jest wymagane w  wyniku 
przeglądu. Jeżeli jedna ze Stron uzna, że w wyniku przeglądu istnieje konieczność dokonania zmiany 
niniejszej Umowy, Strony dokładają wszelkich starań, by wynegocjować i  zawrzeć umowę 
 
246 
 wprowadzaj ącą konieczne zmiany. Takie negocjacje są ograniczone do kwestii określonych 
w przeglądzie.  
10. Jeżeli umowa zmieniająca, o której mowa w ust. 9, nie zostanie zawarta w terminie jednego 
roku od daty rozpoczęcia negocjacji przez Strony, każda ze Stron może zaw iadomić drugą o 
wypowiedzeniu działu pierwszego [Handel] lub jakiegokolwiek innego działu Umowy, który dodano 
do przeglądu, lub Strony mogą podjąć decyzję o kontynuowaniu negocjacji. Jeżeli jedna ze strony 
wypowie dział pierwszy [Handel], dział trzeci [Tra nsport drogowy] zostaje wypowiedziany z tym 
samym dniem. Wypowiedzenie staje się skuteczne po upływie trzech miesięcy od daty takiego 
zawiadomienia.  
11. Jeżeli dział pierwszy [Handel] zostaje wypowiedziany zgodnie z ust. 10, dział drugi 
[Lotnictwo] zostaje wy powiedziany z tym samym dniem, chyba że Strony uzgodnią włączenie 
odpowiednich części tytułu XI [Równe warunki działania na rzecz otwartej i  uczciwej konkurencji oraz 
zrównoważonego rozwoju] w dziale drugim [Lotnictwo].  
12. Działy szósty [Rozstrzyganie sporów  i postanowienia horyzontalne] tytuł  I [Rozstrzyganie 
sporów] nie ma zastosowania do ust. 4 –9. 
TYTUŁ  XII: WYJĄTKI  
Artykuł  EXC.1: Wyjątki o  charakterze ogólnym  
1. Żadne z postanowień części drugiej [Ułatwienia celne i ułatwienia w handlu] dział pierwszy 
tytuł I rozdział pierwszy [Traktowanie narodowe i  dostęp towarów do rynku] i rozdział piąty, części 
drugiej [Energia i surowce] dział pierwszy tytuł VIII, części drugiej [Przedsiębiorstwa państwowe] 
dział pierwszy tytuł XI rozdział czwarty, części drugiej [Hande l cyfrowy] dział pierwszy tytuł III i  części 
drugiej [Liberalizacja inwestycji] dział pierwszy tytuł II rozdział drugi nie będzie interpretowane jako 
uniemożliwiające Stronie przyjmowanie lub utrzymywanie środków spójnych z  art. XX GATT  1994. 
W tym celu ar t. XX GATT 1994 wraz z  uwagami i  postanowieniami uzupełniającymi zostają włączone 
do niniejszej Umowy i  stanowią jej część, z  uwzględnieniem niezbędnych zmian.  
 
2. Pod warunkiem, że środków takich nie stosuje się w  sposób stanowiący arbitralną lub 
nieuzasadnioną dyskryminację między państwami, na których terytorium panują podobne warunki, 
lub ukryte ograniczenie w  liberalizacji inwestycji lub w  handlu usługami, żadne  z postanowień części 
drugiej [Energia i surowce] dział pierwszy tytuł VIII, części drugiej [Przedsiębiorstwa państwowe] 
dział pierwszy tytuł XI rozdział czwarty, części drugiej [Handel cyfrowy] dział pierwszy tytuł III, części 
drugiej [Usługi i inwestycje ] dział pierwszy tytuł II i części drugiej [Przepływy kapitału, płatności, 
transfery i tymczasowe środki ochronne] dział pierwszy tytuł IV  nie będzie interpretowane w  sposób 
uniemożliwiający którejkolwiek ze Stron przyjmowanie lub egzekwowanie środków:  
 
(a) niezbędnych do ochrony bezpieczeństwa publicznego lub moralności publicznej bądź 
utrzymania porządku publicznego67; 
(b) niezbędnych do ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin;  
                                                            
67 Na wyjątki dotyczące bezpieczeństwa publicznego i  porządku publicznego można powołać się jedynie 
w przypadku wystąpienia faktycznego i  wystarczająco poważnego zagrożenia dla podstawowych interesów 
społecznych.  
 
247 
 (c) niezbędnych do zapewnienia przestrzegania przepisów ustawowych i  wykonawcz ych, które 
nie są sprzeczne z  postanowieniami niniejszej Umowy, łącznie z odnoszącymi się do:  
(i) zapobiegania działaniom wprowadzającym w  błąd lub oszukańczym lub postępowania 
ze skutkami niewykonania umów;  
(ii) ochrony życia prywatnego osób w  zakresie przetwarzania i  rozpowszechniania danych 
osobowych oraz ochrony poufności ich osobistych akt i  rachunków; oraz  
(iii) bezpieczeństwa.  
3. Dla większej pewności należy wyjaśnić, iż Strony rozumieją, że w  zakresie, w  jakim takie środki 
są w  inny sposób niezgodne z  post anowieniami wyżej wymienionych rozdziałów, sekcji lub tytułów:  
 
(a) środki, o  których mowa w  art. XX lit. b) GATT 1994 oraz w  ust. 2 lit.  b) niniejszego artykułu, 
obejmują środki ochrony środowiska, które są niezbędne do ochrony życia i  zdrowia ludzi, 
zwierzą t lub roślin;  
(b) art. XX lit.  g) GATT 1994 ma zastosowanie do środków służących zachowaniu wyczerpywalnych 
żywych i  nieożywionych zasobów naturalnych oraz  
(c) środki  wprowadzone  w celu wykonania  wielostronnych  umów  środowiskowych  mogą  
wchodzić  w zakres  lit. b) lub g) art. XX GATT  1994  lub lit. b) ust. 2 niniejszego  artykułu.   
 
4. Zanim jedna ze Stron wprowadzi jakiekolwiek środki przewidziane w  punktach (i) i  (j) artykułu 
XX GATT 1994, Strona ta przekaże drugiej Stronie wszelkie istotne informacje w  celu znalezienia 
rozwiązania możliwego do zaakceptowania przez Strony. Jeżeli w  ciągu 30 dni od przekazania 
informacji nie zostanie osiągnięte porozumienie, Strona może zastosować odpowiednie środki. 
W przypadku wystąpienia wyjątkowych i  krytycznych okolicznośc i wymagających natychmiastowego 
działania, które uniemożliwiają wcześniejsze przekazanie informacji lub zbadanie sprawy, Strona 
zamierzająca wprowadzić takie środki może niezwłocznie zastosować środki zabezpieczające 
niezbędne do zaradzenia sytuacji. Stron a ta niezwłocznie informuje o  tym drugą Stronę.  
Artykuł  EXC.2: Podatki  
1. Żadne  z postanowień  tytułów I –VII, części drugiej dział pierwszy tytuł VIII, tytułów IX –XII 
rozdział IV [Energia i surowce] lub części drugiej dział szósty [Inne postanowienia] nie ma wpływu  na 
prawa  i obowiązki  Unii lub jej państw  członkowskich  oraz  Zjednoczonego  Królestwa  wynikające  z 
jakiejkolwiek  konwencji  podatkowej.  W przypadku  niezgodności  między  niniejszą  Umową  a taką  
konwencją  podatkową,  pierwszeństwo  w zakresie,  którego  dotyc zy niezgodność,  mają  
postanowienia  konwencji.  W odniesieniu  do konwencji  podatkowej  między  Unią  lub jej państwami  
członkowskimi  a Zjednoczonym  Królestwem  odpowiednie  właściwe  organy  na mocy  niniejszej  
Umowy  oraz  tej konwencji  podatkowej  wspólnie  ustalają,  czy istnieje  jakakolwiek  niespójność  
między  niniejszą  Umową  a konwencją  podatkową.68  
 
                                                            
68  Dla większej pewności należy wyjaśnić, że takie ustalenie dokonywane jest bez uszczerbku dla 
części  szóstej [Rozstrzyganie sporów] tytuł I.  
 
248 
 2. Artykuł  SERVIN.2.4  części  drugiej  [Liberalizacja  inwestycji]  dział  pierwszy  tytuł  II rozdział  drugi  i 
art. SERVIN.3.4  części  drugiej  [Transgraniczny  handel  usługami]  dział pierwszy  tytuł  II rozdział  trzeci  
nie mają  zastosowania  do korzyści  przyznanej  na podstawie  konwencji  podatkowej.  
 
3. Pod warunkiem,  że środków  takich  nie stosuje  się w sposób  stanowiący  arbitralną  lub 
nieuzasadnioną  dyskryminację  między  państwami,  na których  terytorium  panują  podobne  warunki,  
lub ukryte  ograniczenie  handlu  usługami  lub inwestycji,  żadnego  z postanowień  tytułów I –VII, 
rozdziału  czwartego [Energia i  surowce], tytułu  VIII, tytułów IX –XII działu  pierwszego części  drugiej 
lub części drugie j dział szósty [Inne postanowienia]  nie należy  interpretować  jako  
uniemożliwiającego  przyjęcie,  utrzymanie  lub egzekwowanie  przez  którąkolwiek  ze Stron  środka,  
który:   
 
(a) ma na celu zapewnienie  sprawiedliwego  lub skutecznego69 nakładania  lub poboru  podatków  
bezpośrednich;  lub 
(b) rozróżnia  podatników,  którzy  nie są w takiej  samej  sytuacji,  w szczególności  ze względu  na ich 
miejsce  zamieszkania  lub miejsce,  w którym  inwestują  kapitał.  
 
4. Do celów  niniejszego  artykułu:  
 
(a) „rezydencja”  oznacza rezydencję podatkową;  
(b) „konwencja  podatkowa” oznacza  konwencję  w sprawie  unikania  podwójnego  opodatkowania  
lub jakakolwiek  inna  umowa  międzynarodowa  lub inne  ustalenie  międzynarodowe  odnoszące  
się całkowicie  lub głównie  do opodatkowania;  oraz  
                                                            
69  Środki mające na celu zapewnienie sprawiedliwego lub skutecznego nakładania lub poboru podatków 
bezpośrednich obejmują środki zastosowane przez Stronę w ramach jej systemu podatkowego, które:  
(i) mają zastosowanie do usługodawców, którzy nie są rezydentami, z  uwzględnieniem faktu, że 
obowiązek podatkowy nierezydentów określony jest na podstawie elementów podlegających 
opodatkowaniu pochodzących z terytorium Strony lub tam się znajdujących;  lub  
(ii) mają zastosowanie do nierezydentów w  celu zapewnienia nakładania lub poboru podatków na 
terytorium Strony;  lub  
(iii) mają zastosowanie do nierezydentów lub rezydentów w celu zapobiegania unikaniu 
zobowiązań podatkowych i uchylaniu się od nich, łącznie ze środkam i zgodności;  lub  
(iv) mają zastosowanie do konsumentów usług dostarczonych na lub z terytorium drugiej Strony 
lub państwa trzeciego w celu zapewnienia nakładania na takich konsumentów lub poboru od 
nich podatków pochodzących ze źródeł znajdujących się na tery torium Strony;  lub  
(v) odróżniają usługodawców podlegających podatkowi nakładanemu na elementy podlegające 
opodatkowaniu na całym świecie od innych usługodawców, z  uwzględnieniem występującej 
między nimi różnicy w  charakterze podstawy opodatkowania;  lub  
(vi) określają i  przyznają dochody, zyski, korzyści, straty, odliczenia lub ulgi osobom lub oddziałom 
będącym rezydentami bądź powiązanym osobom lub oddziałom należącym do tej samej osoby 
w celu zagwarantowania podstawy opodatkowania obowiązującej na terytorium S trony.  
 
249 
 (c) „poda tki bezpośrednie” obejmują wszystkie podatki od dochodu lub kapitału, w  tym podatki 
od zysków z tytułu przeniesienia własności, podatki od majątku, spadków i  darowizn, podatki 
od wynagrodzeń płaconych przez przedsiębiorstwa oraz podatki od wzrostu wartości  kapitału.  
Artykuł  EXC.3: Zwolnienia WTO  
Jeżeli  zobowiązanie  zawarte  w części  drugiej  dział  pierwszy  tytuły  I–XII lub w części  drugiej  dział  
szósty  [Inne  postanowienia]  niniejszej  Umowy  jest zasadniczo  równoważne  ze zobowiązaniem  
zawartym  w porozumieniu  WTO,  jakikolwiek  środek  wprowadzony  zgodnie  ze zwolnieniem  
przyjętym  zgodnie  z art. IX porozumienia  WTO  uważa  się za zgodny  z zasadniczo  równoważnym  
postanowieniem  niniejszej  Umowy.  
Artyk uł EXC.4: Wyjątki ze względów bezpieczeństwa  
Żadne z  postanowień części drugiej dział pierwszy tytuły I –XII lub części drugiej dział szósty [Inne 
postanowienia] niniejszej Umowy nie może być interpretowane jako:  
(a) wymagające od którejkolwiek Strony dostarcz enia lub udostępnienia informacji, których 
ujawnienie dana Strona uważa za sprzeczne ze swoimi podstawowymi interesami 
bezpieczeństwa lub  
(b) uniemożliwiające Stronie przeprowadzenie jakichkolwiek działań uznanych przez nią za 
niezbędne do ochrony jej podstawo wych interesów bezpieczeństwa:  
(i) związanych z  produkcją broni, amunicji i  materiałów wojennych lub handlem nimi 
bądź związanych z  tego rodzaju produkcją, handlem lub transakcjami obejmującymi 
inne towary i  materiały, świadczone usługi i  stosowane technologie  lub związanych 
z działalnością gospodarczą wykonywaną pośrednio lub bezpośrednio w  celu 
zaopatrywania obiektów wojskowych;  
(ii) odnoszących się do materiałów rozszczepialnych i  materiałów do syntezy jądrowej lub 
materiałów służących do ich uzyskania lub  
(iii) podjęt ych w  czasie wojny lub w  obliczu innego zagrożenia w  stosunkach 
międzynarodowych, lub  
(c) uniemożliwiające Stronie przeprowadzenie jakiegokolwiek działania przy realizowaniu jej 
obowiązków na podstawie Karty Narodów Zjednoczonych w  celu utrzymania pokoju 
i bezpieczeństwa międzynarodowego.  
Artykuł EXC.5: Informacje poufne   
1. Żadne z postanowień tytułów  I–X, tytułu  XI, z wyjątkiem części drugiej dział pierwszy tytuł XI 
i tytuł XII art.  LPFS.2.26 [Normy podatkowe] lub części drugiej dział szósty [Inne postanowienia] 
niniejszej umowy nie może być interpretowane jako zobowiązujące  Stronę do udostępnienia 
poufnych informacji, których ujawnienie stanowiłoby przeszkodę w  egzekwowaniu prawa lub byłoby 
w inny sposób sprzeczne z  interesem publicznym lub stanowiłoby naruszenie uzasadnionych 
interesów handlowych konkretnych przedsiębiorstw , publicznych lub prywatnych, z  wyjątkiem 
sytuacji, gdy trybunał arbitrażowy wymaga takich poufnych informacji w  postępowaniu dotyczącym 
rozstrzygania sporów na mocy tytułu  I [Rozstrzyganie sporów] części szóstej lub gdy zespół 
ekspertów wymaga takich pouf nych informacji w postępowaniach na podstawie art. LPFS.9.2 [Panel 
ekspertów] lub art. LPFS.9.3¨[Zespół ekspertów ds. obszarów niepodlegających obniżeniu poziomu 
 
250 
 ochrony].  W  takich przypadkach trybunał arbitrażowy, lub w odpowiednich przypadkach zespół 
ekspertów, zapewnia pełną ochronę poufności zgodnie z  ZAŁĄCZNIKIEM  INST -X [Regulamin].  
2. W przypadku gdy Strona przedkłada Radzie Partnerstwa lub komitetom informacje, które są 
uważane za poufne zgodnie z  jej przepisami ustawowymi i  wykonawczymi, druga Str ona traktuje te 
informacje jako poufne, o  ile Strona przedkładająca informacje nie postanowi inaczej.  
  
 
251 
 DZIAŁ  DRUGI: LOTNICTWO  
TYTUŁ I: TRANSPORT L OTNICZY  
Artykuł AIRTRN.1: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
  
a) „przewoźnik lotniczy” oznacza przedsiębiorstwo transportu lotniczego posiadające ważną 
licencję na prowadzenie działalności lub jej odpowiednik;  
b)  „przewoźnik lotniczy z  Unii” oznacza przewoźnika lotniczego, który spełnia warunki określone 
w art. AIRTRN .6 [Zezwolenia eksploatacyjne i  zezwolenia techniczne] ust.  1 lit. b);  
c)  „przewoźnik lotniczy ze  Zjednoczonego Królestwa” oznacza przewoźnika lotniczego, który 
spełnia warunki określone w  art. AIRTRN.6 [Zezwolenia eksploatacyjne i  zezwolenia 
techniczne] ust. 1 lit. a) lub ust. 2;  
d) „służby żeglugi powietrznej” oznaczają służby ruchu lotniczego, służby łączności, nawigacji 
i dozorowania, służby meteorologiczne dla żeglugi powietrznej oraz służby informacji lotniczej;  
e) „certyfikat przewoźnika lotniczego ” oznacza dokument wydany przewoźnikowi lotniczemu, 
który potwierdza, że dany przewoźnik lotniczy posiada kwalifikacje zawodowe i  organizacyjne 
pozwalające zapewnić bezpieczną eksploatację statków powietrznych w  odniesieniu do 
działań lotniczych określonyc h w certyfikacie;  
f) „zarządzanie ruchem lotniczym” oznacza połączenie funkcji pokładowych i  naziemnych (służby 
ruchu lotniczego, zarządzanie przestrzenią powietrzną i  zarządzanie przepływem ruchu 
lotniczego) wymaganych do zapewnienia bezpiecznego i  efekty wnego ruchu statków 
powietrznych podczas wszystkich faz operacji;  
g) „transport lotniczy” oznacza przewóz statkiem powietrznym pasażerów, bagażu, ładunku 
i poczty, oddzielnie lub łącznie, udostępniany publicznie za wynagrodzeniem lub na zasadzie 
najmu;  
h) „określenie przynależności państwowej” oznacza ustalenie, że przewoźnik lotniczy 
zamierzający wykonywać przewozy lotnicze na podstawie niniejszego tytułu spełnia wymogi 
art. AIRTRN.6 [Zezwolenia eksploatacyjne i  zezwolenia techniczne] dotyczące własności,  
skutecznej kontroli i  głównego miejsca prowadzenia działalności;  
i) „właściwe organy” oznaczają, w  odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa organy 
Zjednoczonego Królestwa odpowiedzialne za funkcje regulacyjne i  administracyjne, które 
spoczywają na Zjednocz onym Królestwie na mocy niniejszego tytułu; oraz, w  odniesieniu do 
Unii, organy Unii oraz państw członkowskich odpowiedzialne za funkcje regulacyjne 
i administracyjne, które spoczywają na Unii na mocy niniejszego tytułu;  
j) „konwencja” oznacza Konwencję o  międzynarodowym lotnictwie cywilnym, podpisaną 
w Chicago dnia 7  grudnia 1944  r. i obejmującą:  
(i) każdą zmianę, która weszła w  życie na mocy art.  94 lit. a) konwencji i  została 
ratyfikowana przez Zjednoczone Królestwo i  zainteresowane państwo członkowskie  
lub zainteresowane państwa członkowskie, w  zależności od danej kwestii oraz  
 
252 
 (ii) każdy załącznik lub wszelkie zmiany do niego przyjęte na mocy art.  90 konwencji, o  ile 
taki załącznik lub zmiana są w  danym czasie skuteczne dla Zjednoczonego Królestwa 
i zainteresowanego państwa członkowskiego lub zainteresowanych państw 
członkowskich, stosownie do danej kwestii;  
k) „dyskryminacja” oznacza wszelkiego rodzaju rozróżnienie pozbawione obiektywnego 
uzasadnienia w odniesieniu do dostawy towarów lub świadczenia u sług, w tym usług publicznych, 
wykorzystywanych do świadczenia usług transportu lotniczego, lub w odniesieniu do ich traktowania 
przez odpowiednie organy publiczne w zależności od charakteru usług;  
l) „skuteczna kontrola” oznacza związek ustanowiony na mo cy praw, umów lub wszelkich innych 
środków, które oddzielnie albo wspólnie i  z uwzględnieniem poszanowania danego stanu 
faktycznego lub prawnego, przyznają możliwość wywierania, bezpośrednio lub pośrednio, 
decydującego wpływu na przedsiębiorstwo, w  szczegó lności przez:  
(i) prawo użytkowania wszystkich lub części aktywów przedsiębiorstwa;  
(ii) prawa lub umowy, które przyznają decydujący wpływ na skład, głosowanie lub decyzje 
organów przedsiębiorstwa lub w  inny sposób przyznają decydujący wpływ na 
prowadzeni e działalności przez przedsiębiorstwo;  
m) „określenie sprawności” oznacza ustalenie, że przewoźnik lotniczy proponujący wykonywanie 
przewozów lotniczych na podstawie niniejszego tytułu posiada wystarczającą zdolność 
finansową i  odpowiednią wiedzę zarządczą  do świadczenia takich usług oraz jest skłonny do 
przestrzegania przepisów ustawowych, wykonawczych i  wymogów regulujących świadczenie 
takich usług;  
n) „całkowity koszt” oznacza koszt świadczonej usługi, który może obejmować odpowiednie 
kwoty kosztu kapit ału i  amortyzacji aktywów, jak również koszty utrzymania, eksploatacji, 
zarządzania i  administracji;  
o)  „ICAO” oznacza Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego Organizacji Narodów 
Zjednoczonych;  
p) „główne miejsce prowadzenia działalności” oznacza siedzibę główną lub siedzibę statutową 
przewoźnika lotniczego, w  którym wykonywane są główne funkcje finansowe i  prowadzona 
jest kontrola operacyjna, w  tym zarządzanie ciągłą zdatnością do lotu tego przewoź nika 
lotniczego;  
q) „inspekcja na płycie” oznacza badanie przeprowadzane przez właściwy organ Strony lub jej 
wyznaczonych przedstawicieli, na pokładzie statku powietrznego drugiej Strony i  wokół niego, 
w celu sprawdzenia zarówno ważności odpowiednich doku mentów statku powietrznego 
i dokumentów jej członków załogi, jak i  widocznego stanu statku powietrznego i  jego 
wyposażenia;  
r) „własna obsługa naziemna” oznacza wykonywanie obsługi naziemnej przez przewoźnika 
lotniczego bezpośrednio dla siebie lub na rzecz  innego przewoźnika lotniczego, w  przypadku 
gdy:  
 (i) jedno z  nich posiada udział większościowy w  drugim z  nich lub  
 (ii) ten sam podmiot posiada udział większościowy w  każdym z  nich;  
 
253 
 s)  „regularne przewozy lotnicze” oznaczają usługi lotnicze regularne i  wykonywane za 
wynagrodzeniem zgodnie z  opublikowanym rozkładem rejsów lub wykonywane z  taką 
regularnością lub częstotliwością, że stanowią wyraźnie systematyczną serię, i  które są 
otwarte na bezpośrednie rezerwacje dla obywateli; oraz lotów na dodatkowych odcinkach 
związanych z przelotami z lotów regularnych;  
t) „postój w  celach niehandlowych” oznacza lądowanie w  dowolnym celu innym niż zabranie na 
pokład pasażerów lub opuszczenie przez nich pokładu bądź załadunek lub wyładunek bagażu, 
ładunku lub poczty w  ramach transportu lotniczego;  
u) „taryfa” oznacza każdą taryfę, stawkę lub opłatę za przewóz pasażerów, bagażu lub ładunku 
(z wyłączeniem poczty) w  transporcie lotniczym (w  tym wszelkie inne związane z  nimi środki 
transportu) pobierane przez przewoźników lotniczych, w  tym jego agentów, oraz warunki 
regulujące dostępność takich taryf, stawek lub opłat;  
 (v) „opłata za korzystanie z infrastruktury” oznacza opłatę nakładaną na przewoźników lotniczych 
z tytułu udostępnienia obiektów lub świadczenia usług związanych z  portem lotniczym, 
żeglugą powietrzną (w  tym przelotami) lub ochroną lotnictwa, w  tym powiązanych usług 
i urządzeń, lub opłaty środowiskowe, w  tym opłaty związane z  hałasem oraz opłaty 
przeznaczane na rozwiązywanie lokalnych problemów dotyczący ch jakości powietrza 
w portach lotniczych lub w  ich pobliżu;  
 Artykuł AIRTRN.2: Schemat tras  
1. Z zastrzeżeniem art.  AIRTRN.3 [Prawa przewozowe]  Unia przyznaje Zjednoczonemu 
Królestwu prawo, aby jego przewoźnicy lotniczy wykonywali transport lotniczy na n astępujących 
trasach:  
punkty na terytorium Zjednoczonego Królestwa – punkty pośrednie – punkty znajdujące się na 
terytorium Unii – punkty poza terytorium.  
2. Z zastrzeżeniem art.  AIRTRN.3 [Prawa przewozowe] Zjednoczone Królestwo przyznaje Unii 
prawo, aby j ej przewoźnicy lotniczy wykonywali transport lotniczy na następujących trasach:  
punkty na terytorium Unii – punkty pośrednie – punkty znajdujące się na terytorium Zjednoczonego 
Królestwa – punkty poza terytorium.  
Artykuł AIRTRN.3: Prawa przewozowe  
1. W cel u wykonywania transportu lotniczego na trasach określonych w  art. AIRTRN.2 
[Schemat tras] każda ze Stron przyznaje przewoźnikom lotniczym drugiej Strony prawo do:  
a) wykonywania przelotu przez jej terytorium bez lądowania;  
b) zatrzymywania się na jej teryt orium w  celach niehandlowych.  
2. Zjednoczone Królestwo korzysta z prawa do lądowania dla swoich przewoźników lotniczych 
na terytorium Unii w  celu wykonywania regularnych i  nieregularnych usług transportu lotniczego 
między dowolnymi punktami znajdującymi si ę na terytorium Zjednoczonego Królestwa a dowolnymi 
punktami znajdującymi się na terytorium Unii (prawo trzeciej i  czwartej wolności lotniczej).  
 
254 
 3. Unia korzysta z prawa do lądowania dla swoich przewoźników lotniczych na terytorium 
Zjednoczonego Królestwa w celu wykonywania regularnych i  nieregularnych usług transportu 
lotniczego między dowolnymi punktami znajdującymi się na terytorium Unii a dowolnymi punktami 
znajdującymi się na terytorium Zjednoczonego Królestwa (prawo trzeciej i  czwartej wolności 
lotnic zej). 
4.  Niezależnie od ust.  1, 2 i 3 oraz bez uszczerbku dla ust.  9, państwa członkowskie 
i Zjednoczone Królestwo mogą, z  zastrzeżeniem odpowiednich wewnętrznych zasad i  procedur 
Stron, zawierać dwustronne porozumienia, na mocy których, w  ramach niniejsz ej Umowy, przyznają 
sobie następujące prawa:  
a) w przypadku Zjednoczonego Królestwa – prawo jego przewoźników lotniczych do lądowania 
na terytorium danego państwa członkowskiego w  celu wykonywania regularnych 
i nieregularnych usług transportu lotniczego to warów między dowolnymi punktami 
znajdującymi się na terytorium tego państwa członkowskiego a  dowolnymi punktami 
znajdującymi się w państwie trzecim, jako część usługi z miejscem pochodzenia lub 
przeznaczenia na terytorium Zjednoczonego Królestwa (prawo pią tej wolności lotniczej)  
b) w przypadku państwa członkowskiego – prawo unijnych przewoźników lotniczych do 
lądowania na terytorium Zjednoczonego Królestwa w  celu wykonywania regularnych 
i nieregularnych usług transportu lotniczego towarów między dowolnymi p unktami 
znajdującymi się na terytorium Zjednoczonego Królestwa a  dowolnymi punktami znajdującymi 
się w państwie trzecim, jako część usługi z miejscem pochodzenia lub przeznaczenia na 
terytorium tego państwa członkowskiego (prawo piątej wolności lotniczej).    
5.  Prawa wzajemnie przyznane zgodnie z  ust. 4 podlegają postanowieniom niniejszego tytułu.  
6. Żadna ze Stron nie może jednostronnie ograniczać natężenia ruchu, przepustowości, 
częstotliwości, regularności, przebiegu tras, pochodzenia lub przeznaczenia usług transportu 
lotniczego wykonywanych zgodnie z ust.  2, 3 i  4, ani typu lub typów statków powietrznych 
wykorzystywanych w  tym celu przez przewoźników lotniczych drugiej Strony, z wyjątkiem 
przypadków, gdy jest to wymagane ze względów celnych, techniczny ch, operacyjnych, zarządzania 
ruchem lotniczym, bezpieczeństwa, ochrony środowiska lub ochrony zdrowia, w  sposób 
niedyskryminujący lub o  ile niniejszy tytuł nie stanowi inaczej.  
7. Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie przyznaje Zjednoczonemu Królestw u prawa, aby 
jego przewoźnicy lotniczy zabierali na pokład na terytorium państwa członkowskiego pasażerów, 
bagaż, ładunek lub pocztę przewożonych za wynagrodzeniem i  przeznaczone do innego punktu 
znajdującego się na terytorium tego lub innego państwa człon kowskiego.  
8. Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie przyznaje Unii prawa, aby jej przewoźnicy 
lotniczy zabierali na pokład na terytorium Zjednoczonego Królestwa pasażerów, bagaż, ładunek lub 
pocztę przewożonych za wynagrodzeniem i  przeznaczone do inne go punktu na terytorium 
Zjednoczonego Królestwa.  
9. Z zastrzeżeniem wewnętrznych zasad i procedur Stron właściwe organy Zjednoczonego 
Królestwa i  państw członkowskich mogą zezwolić na nieregularne usługi transportu lotniczego 
wykraczające poza prawa przewi dziane w  niniejszym artykule, pod warunkiem że nie stanowią one 
ukrytej formy regularnych przewozów lotniczych, jak również mogą ustanowić dwustronne 
porozumienia dotyczące procedur przewidzianych w odniesieniu do rozpatrywania wniosków 
przewoźników lotnic zych i  wydawania decyzji w odpowiedzi na wnioski.  
 
255 
 Artykuł AIRTRN.4: Porozumienia dotyczące wspólnej obsługi połączeń i  dzielenia pojemności statku 
powietrznego  
1. Usługi transportu lotniczego zgodnie z art.  AIRTRN.3 [Prawa przewozowe] mogą być 
świadczone w drodze porozumień dotyczących  dzielenia pojemności statku powietrznego lub 
wspólnej obsługi połączeń, w  następujący sposób:  
a) przewoźnik lotniczy ze Zjednoczonego Królestwa może działać jako przewoźnik handlowy z 
każdym przewoźnikiem lotniczym wykonując ym przewóz, który jest przewoźnikiem lotniczym 
z Unii lub ze Zjednoczonego Królestwa, lub z każdym przewoźnikiem lotniczym wykonującym 
przewóz z państwa trzeciego, który zgodnie z prawem Unii lub, w  stosownych przypadkach, 
zgodnie z prawem danego państwa c złonkowskiego lub państw członkowskich posiada 
niezbędne prawa przewozowe, a także prawo do korzystania z tych praw przez swoich 
przewoźników lotniczych w  drodze odpowiedniego porozumienia;  
b) przewoźnik lotniczy z Unii może działać jako przewoźnik handlow y z każdym przewoźnikiem 
lotniczym wykonującym przewóz, który jest przewoźnikiem lotniczym z Unii lub ze 
Zjednoczonego Królestwa, lub z każdym przewoźnikiem lotniczym wykonującym przewóz z 
państwa trzeciego, który zgodnie z prawem Zjednoczonego Królestwa p osiada niezbędne 
prawa przewozowe, a także prawo do korzystania z tych praw przez swoich przewoźników 
lotniczych w  drodze odpowiedniego porozumienia;  
c) przewoźnik lotniczy ze Zjednoczonego Królestwa może działać jako przewoźnik lotniczy 
wykonujący przewóz  z dowolnym przewoźnikiem handlowym, który jest przewoźnikiem 
lotniczym z Unii lub przewoźnikiem lotniczym ze Zjednoczonego Królestwa, lub z dowolnym 
przewoźnikiem handlowym z państwa trzeciego, który zgodnie z prawem Unii lub, 
w stosownych przypadkach, zg odnie z prawem danego państwa członkowskiego lub państw 
członkowskich posiada prawa niezbędne do zawarcia odpowiedniego porozumienia;  
d) przewoźnik lotniczy Unii może działać jako przewoźnik lotniczy wykonujący przewóz z 
dowolnym przewoźnikiem handlowym, k tóry jest przewoźnikiem lotniczym z Unii lub 
przewoźnikiem lotniczym ze Zjednoczonego Królestwa, lub z dowolnym przewoźnikiem 
handlowym z państwa trzeciego, który zgodnie z prawem Zjednoczonego Królestwa posiada 
prawa niezbędne do zawarcia odpowiedniego po rozumienia;  
e) w ramach porozumień przewidzianych w  lit. a)–d) przewoźnik lotniczy jednej ze Stron może 
działać jako przewoźnik handlowy w  ramach porozumienia dotyczącego  dzielenia pojemności 
statku powietrznego lub wspólnej obsługi połączeń w  połączeniach  między dowolnymi dwoma 
punktami, z których oba znajdują się na terytorium drugiej Strony, pod warunkiem że 
spełnione są następujące warunki:  
(i) warunki określone w  lit. a) lub, w  zależności od przypadku,  lit. b) w  odniesieniu do 
przewoźnika lotniczego wykonującego przewóz; oraz  
(ii) przedmiotowa usługa transportowa stanowi część przewozu dokonywanego przez 
przewoźnika handlowego między punktem znajdującym się na terytorium Strony a 
punktem docelowym znajdującym się na terytorium drugiej Strony.  
2. Przew oźnik lotniczy jednej ze Stron może działać jako przewoźnik handlowy w  ramach 
porozumienia dotyczącego  dzielenia pojemności statku powietrznego lub wspólnej obsługi połączeń 
w połączeniach między dowolnymi dwoma punktami, z których jeden znajduje się na te rytorium 
drugiej Strony, a drugi w  państwie trzecim, o  ile spełnione są następujące warunki:  
 
256 
 a) warunki określone w ust. 1  lit. a) lub, w  zależności od przypadku, ust.1 lit. b) niniejszego 
ustępu w  odniesieniu do przewoźnika lotniczego wykonującego przewó z; oraz  
b)  przedmiotowa usługa transportowa stanowi część przewozu dokonywanego przez 
przewoźnika handlowego między punktem znajdującym się na terytorium Strony a punktem 
znajdującym się w  państwie trzecim.  
3. W odniesieniu do każdego sprzedanego biletu o bjętego porozumieniami, o  których mowa 
w niniejszym artykule, nabywca jest informowany podczas rezerwacji o  tym, który przewoźnik 
lotniczy będzie obsługiwać poszczególne sektory usługi. W przypadku gdy nie jest to możliwe lub 
w przypadku zmiany po dokonani u rezerwacji, pasażer jest informowany o  tożsamości przewoźnika 
lotniczego wykonującego przewóz niezwłocznie po jej ustaleniu. We wszystkich przypadkach 
tożsamość przewoźnika lub przewoźników wykonujących przewóz jest przekazywana pasażerowi 
przy odprawie lub przed wejściem na pokład, jeżeli odprawa nie jest wymagana w  przypadku lotu 
łączonego.  
4. Strony mogą wymagać zatwierdzenia porozumień, o  których mowa w  niniejszym artykule, 
przez ich właściwe organy do celów weryfikacji zgodności z warunkami w  nim okr eślonymi oraz z 
innymi wymogami przewidzianymi w  niniejszej Umowie, w  szczególności w  odniesieniu do 
konkurencji, bezpieczeństwa i  ochrony.  
5. Korzystanie z porozumień dotyczących  dzielenia pojemności statku powietrznego lub 
wspólnej obsługi połączeń w  żadnym przypadku nie prowadzi do tego, że przewoźnicy lotniczy Stron 
będą wykonywali prawa przewozowe na podstawie niniejszej Umowy inne niż te przewidziane 
w art. AIRTRN.3 [Prawa przewozowe].  
Artykuł AIRTRN.5: Swoboda operacyjna  
Prawa wzajemnie przyznane prz ez Strony zgodnie z  art. Art. AIRTRN.3  ust. 2,  3 i 4 [Prawa 
przewozowe]obejmują, w  granicach w  nim określonych, wszystkie następujące prerogatywy:  
a) wykonywanie lotów w  jednym lub w  obu kierunkach;  
b) łączenie różnych numerów lotów w  ramach jednej operac ji lotniczej;  
c) obsługa punktów w  schemacie tras w  dowolnej kombinacji i  w dowolnej kolejności;  
d) przekazywanie ruchu między statkami powietrznymi tego samego przewoźnika lotniczego 
w dowolnym punkcie (zmiana szerokości toru);  
e) przenoszenie ruchu międz ylądowań przez punkty znajdujące się na terytorium jednej ze Stron 
lub poza nim;  
f) prowadzenie ruchu tranzytowego przez terytorium drugiej Strony;  
g) łączenie ruchu w  ramach przewozu na jednym statku powietrznym niezależnie od miejsca 
rozpoczęcia takiego ruchu;  
h) obsługa więcej niż jednego punktu w  ramach tego samego przewozu (tzw. „co -
terminalisation”).  
 
257 
 Artykuł AIRTRN.6: Zezwolenia eksploatacyjne i  zezwolenia techniczne  
1. Po otrzymaniu wniosku o  zezwolenie eksploatacyjne od przewoźnika lotniczego Strony , 
w wymaganej formie i  w określony sposób, na wykonywanie usług transportu lotniczego na mocy 
niniejszego tytułu druga Strona udziela odpowiednich zezwoleń i zezwoleń technicznych 
w najkrótszym przewidzianym przez procedury terminie, pod warunkiem że spełn ione są wszystkie 
następujące warunki:  
a) w przypadku przewoźnika lotniczego ze Zjednoczonego Królestwa:  
(i) przewoźnik lotniczy jest własnością, bezpośrednio lub poprzez pakiet większościowy, 
i pozostaje pod skuteczną kontrolą Zjednoczonego Królestwa, jeg o obywateli lub obu 
tych podmiotów;  
(ii) główne miejsce prowadzenia działalności przez przewoźnika lotniczego znajduje się na 
terytorium Zjednoczonego Królestwa i  przewoźnik posiada licencję zgodnie z prawem 
Zjednoczonego Królestwa; oraz  
(iii) przewoźnik l otniczy posiada certyfikat przewoźnika lotniczego wydany przez właściwy 
organ Zjednoczonego Królestwa, który jest jasno określony, a organ ten sprawuje 
i utrzymuje skuteczną kontrolę regulacyjną nad przewoźnikiem lotniczym;  
b) w przypadku przewoźnika lotni czego z Unii:  
(i) przewoźnik lotniczy jest własnością, bezpośrednio lub poprzez pakiet większościowy, 
i pozostaje pod skuteczną kontrolą jednego lub większej liczby państw członkowskich, 
innych  państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Szwa jcarii, 
obywateli tych państw lub ich kombinacji;  
(ii) główne miejsce prowadzenia działalności przez przewoźnika lotniczego znajduje się na 
terytorium Unii i  przedsiębiorstwo posiada ważną licencję zgodnie z prawem Unii; oraz  
(iii) przewoźnik lotniczy posiada certyfikat przewoźnika lotniczego wydany przez właściwy 
organ Unii lub państwa członkowskiego, który jest jasno określony, a organy te 
sprawują i  utrzymują skuteczną kontrolę regulacyjną nad przewoźnikiem lotniczym;  
c) Zachowana jest zgodność z  art. AIRTRN.18 [Bezpieczeństwo lotnicze] i  AIRTRN.19 [Ochrona 
lotnictwa]; oraz  
d) przewoźnik lotniczy spełnia warunki określone w przepisach ustawowych i wykonawczych 
stosowanych zazwyczaj do wykonywania międzynarodowego przewozu lotniczego przez 
Stronę rozpa trującą wniosek lub wnioski.  
2.  Niezależnie od ust. 1 lit.  a) ppkt (i), odpowiednich zezwoleń eksploatacyjnych i  innych 
zezwoleń udziela się przewoźnikom lotniczym Zjednoczonego Królestwa, pod warunkiem że 
spełnione są wszystkie następujące warunki:  
a) warunki określone w  ust. 1 lit.  a) ppkt (ii), lit.  a) ppkt (iii), lit.  c) i lit.  d); 
b) przewoźnik lotniczy jest własnością, bezpośrednio lub poprzez pakiet większościowy, 
i pozostaje pod skuteczną kontrolą jednego lub większej liczby państw 
członkowskich,in nych  państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego, 
 
258 
 Szwajcarii, obywateli tych państw lub ich kombinacji, samodzielnie lub wraz ze Zjednoczonym 
Królestwem lub jego obywatelami;  
c) w dniu zakończenia okresu przejściowego przewoźnik lotniczy posia dał ważną licencję zgodnie 
z prawem Unii.  
3. Do celów ust. 1 i 2dowody skutecznej kontroli regulacyjnej obejmują między innym 
następujące aspekty:  
a) dany przewoźnik lotniczy posiada ważną licencję lub zezwolenie wydane przez właściwy 
organ i spełnia kry teria Strony wydającej licencję lub zezwolenie na wykonywanie 
międzynarodowych przewozów lotniczych; oraz  
b) Strona ta posiada i  utrzymuje programy nadzoru nad bezpieczeństwem i  ochroną 
w odniesieniu do tego przewoźnika lotniczego zgodnie z normami ICAO.  
4. Wydając zezwolenia eksploatacyjne i  techniczne każde ze Stron traktuje wszystkich 
przewoźników lotniczych drugiej Strony w  sposób niedyskryminujący.  
5. Po otrzymaniu wniosku o  udzielenie zezwolenia eksploatacyjnego od przewoźnika lotniczego 
jednej ze Stron druga Strona uznaje wszelkiego rodzaju ustalenia dotyczące zdolności lub 
przynależności państwowej dokonane przez pierwszą ze Stron w  odniesieniu do tego przewoźnika 
lotniczego, tak jakby ustalenia takie zostały dokonane przez jej własne właściwe org any, i  nie bada 
dalej tych spraw, z  wyjątkiem sytuacji przewidzianych w  art. AIRTRN.8 [Odmowa udzielenia, 
cofnięcie, zawieszenie lub ograniczenie zezwolenia eksploatacyjnego] ust.  3. 
Artykuł AIRTRN.7: Plany operacyjne, programy i  rozkłady lotów  
Powiadomien ie o  planach operacyjnych, programach lub rozkładach lotów wykonywanych na 
podstawie niniejszego tytułu może być wymagane przez Stronę jedynie w  celach informacyjnych. W 
przypadku gdy Strona wymaga takiego powiadomienia, ogranicza ona do minimum obciążenie  
administracyjne związane z wymogami i  procedurami w  zakresie powiadamiania, które ponoszą 
pośrednicy transportu lotniczego i  przewoźnicy lotniczy drugiej Strony.  
Artykuł AIRTRN.8: Odmowa udzielenia, cofnięcie, zawieszenie lub ograniczenie zezwolenia 
eksp loatacyjnego  
1. Unia może podjąć działania przeciwko przewoźnikowi lotniczemu ze Zjednoczonego 
Królestwa, zgodnie z ust.  3, 4 i 5 niniejszego artykułu, w  każdym z następujących przypadków:  
a) w przypadku zezwoleń lub pozwoleń udzielanych zgodnie z art.   AIRTRN lit.  a). 6 [Zezwolenia 
eksploatacyjne i  zezwolenia techniczne] ust.  1 nie jest spełniony którykolwiek z  warunków 
w nim określonych;  
b) w odniesieniu do zezwoleń i  innych zezwoleń przyznanych zgodnie z  art. AIRTRN 6 [Zezwolenia 
eksploatacyjne i  zezwole nia techniczne] ust.  2 nie jest spełniony którykolwiek z  warunków 
w nim określonych;  
c) przewoźnik lotniczy nie zastosował się do przepisów ustawowych i wykonawczych, o których 
mowa w art.  AIRTRN.10 [Przestrzeganie przepisów ustawowych i wykonawczych]; lub  
d) działanie takie jest konieczne w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby, ochrony 
przed nią lub zwalczania jej, lub na potrzeby ochrony zdrowia publicznego w inny sposób.  
 
259 
 2. Zjednoczone Królestwo może podjąć działania przeciwko przewoźnikowi l otniczemu z  Unii 
zgodnie z  ust. 3, 4 i 5 niniejszego artykułu w  każdym z  następujących przypadków:  
a) nie został spełniony którykolwiek z warunków określonych w  art. AIRTRN.6   [Zezwolenia 
eksploatacyjne i  zezwolenia techniczne] ust.  1 lit. b); 
b) przewoźni k lotniczy nie zastosował się do przepisów ustawowych i wykonawczych, o których 
mowa w niniejszym tytule  art.  AIRTRN.10 [Przestrzeganie przepisów ustawowych i 
wykonawczych]; lub  
c) działanie takie jest konieczne w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby, ochrony 
przed nią lub zwalczania jej, lub na potrzeby ochrony zdrowia publicznego w inny sposób.  
3. Jeżeli Strona ma uzasadnione podstawy, by sądzić, że przewoźnik lotniczy drugiej Strony 
znajduje się w  którejkolwiek z sytuacji określonych w ust. 1 lub 2, w  zależności od przypadku, oraz że 
należy podjąć działania w  tym zakresie, Strona ta jak najszybciej powiadamia drugą Stronę na piśmie 
o powodach zamierzonej odmowy, zawieszenia lub ograniczenia zezwolenia eksploatacyjnego lub 
zezwolenia te chnicznego oraz zwraca się o  konsultacje.  
4. Konsultacje te rozpoczynają się jak najszybciej i  nie później niż 30  dni od otrzymania wniosku 
o konsultacje. Nieosiągnięcie zadowalającego porozumienia w  ciągu 30  dni lub uzgodnionego okresu 
od dnia rozpoczęcia  takich konsultacji lub niepodjęcie uzgodnionych działań naprawczych stanowi 
dla Strony, która zwróciła się o  konsultacje, podstawę do podjęcia działań w  celu odmowy wydania, 
cofnięcia, zawieszenia, nałożenia warunków lub ograniczenia zezwolenia eksploatac yjnego lub 
zezwolenia technicznego danego przewoźnika lotniczego lub przewoźników lotniczych w  celu 
zapewnienia zgodności z art.  AIRTRN.6 [Zezwolenia eksploatacyjne i  zezwolenia techniczne] 
i AIRTRN.10 [Przestrzeganie przepisów ustawowych i  wykonawczych] .  W przypadku gdy 
wprowadzono środki w  celu odmowy wydania, cofnięcia, zawieszenia lub ograniczenia zezwolenia 
eksploatacyjnego lub zezwolenia technicznego wydanego przewoźnikowi lotniczemu, Strona może 
odwołać się do arbitrażu zgodnie z art.  INST.14 [Postę powanie arbitrażowe], bez uprzedniego 
odwołania się do konsultacji zgodnie z art.  INST.13 [Konsultacje]. Trybunał arbitrażowy rozpatruje 
sprawę jako sprawę pilną do celów art. INST.19 [Postępowania w trybie pilnym]. Na wniosek jednej 
ze Stron trybunał może , do czasu wydania ostatecznego orzeczenia, zarządzić wprowadzenie 
tymczasowych środków ochronnych, w tym zmianę lub zawieszenie środków wprowadzonych przez 
którąkolwiek ze Stron na mocy niniejszego artykułu.  
5. Niezależnie od ust.  3 i 4, w  przypadkach, o  których mowa w  ust. 1 lit. c) i d) oraz ust.  2 lit.  b) i 
c), Strona może podjąć natychmiastowe lub pilne działania, jeżeli wymaga tego sytuacja 
nadzwyczajna, lub w  celu zapobieżenia dalszej niezgodności.  Do celów niniejszego ustępu dalsza 
niezgodność ozna cza, że kwestia niezgodności została wcześniej poruszona przez właściwe organy 
Stron.  
6. Niniejszy artykuł nie narusza postanowień tytułu XI [Równe warunki działania na rzecz 
otwartej i  uczciwej konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju] w dziale pierwszym, 
art. AIRTRN  11 ust. 4 [Niedyskryminacja], art.  AIRTRN  18 ust. 4, 6 i 8 [Bezpieczeństwo lotnicze], oraz 
art. AIRTRN  19 ust. 12 [Ochrona lotnictwa] oraz pozostaje bez uszczerbku dla procedury 
rozstrzygania sporów określonej w  części szóstej tytuł  I [Rozstrzy ganie sporów] ani środków z niej 
wynikających.  
 
260 
 Artykuł AIRTRN.9: Własność i kontrola przewoźników lotniczych  
Strony uznają potencjalne korzyści wynikające z ciągłej liberalizacji własności i  kontroli nad swoimi 
przewoźnikami lotniczymi. Strony zgadzają się  zbadać w ramach Specjalnego Komitetu ds. 
Transportu Lotniczego możliwości wzajemnej liberalizacji i własności przewoźników lotniczych w 
ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie niniejszej Umowy, a następnie w ciągu 12 miesięcy od 
otrzymaniu wniosku o takie zb adanie możliwości od jednej ze Stron. W wyniku takiego badania 
Strony mogą zdecydować o wprowadzeniu zmian do niniejszego tytułu.  
Artykuł AIRTRN.10: Przestrzeganie przepisów ustawowych i  wykonawczych  
1. Przewoźnicy lotniczy drugiej Strony przestrzegają prz episów ustawowych i  wykonawczych 
Strony dotyczących dopuszczania na jej terytorium statków powietrznych wykorzystywanych 
w międzynarodowym transporcie lotniczym, ich eksploatacji na tym terytorium oraz opuszczania go, 
odpowiednio, przez przewoźników lotnic zych tej Strony podczas wchodzenia na jej terytorium, 
przebywania na nim lub opuszczania go.  
 
2. Pasażerowie, załoga, bagaż, ładunek lub poczta przewożone przez przewoźników lotniczych 
drugiej Strony podczas wjazdu na terytorium tej Strony, przebywania na nim lub opuszczania go (w 
tym przepisy dotyczące wjazdu, odprawy, przepisy imigracyjne, paszportowe, celne i  kwarantanny 
lub w  przypadku poczty – przepisy pocztowe) muszą spełniać wymogi przepisów ustawowych 
i wykonawczych danej Strony dotyczące wjazdu na jej terytorium, przebywania na nim lub 
opuszczania go.  
 
3. Strony zezwalają przewoźnikom lotniczym drugiej Strony na wprowadzanie na swoim 
terytorium właściwych środków mających na celu zapewnienie przewozu wyłącznie osób 
posiadających dokumenty podróży w ymagane przy wjeździe na terytorium drugiej Strony lub 
tranzycie przez nie.  
AIRTRN.11: Niedyskryminacja  
 
1. Bez uszczerbku dla tytułu XI [Równe warunki działania na rzecz otwartej i  uczciwej 
konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju] w dziale pierwszym, Stro ny eliminują w swoich 
odpowiednich jurysdykcjach wszelkie formy dyskryminacji, które mogłyby niekorzystnie wpłynąć na 
sprawiedliwe i równe szanse przewoźników lotniczych drugiej Strony w konkurowaniu na podstawie 
praw przewidzianych w niniejszym tytule.  
 
2. Jedna ze Stron („Strona inicjująca”) może postąpić zgodnie z ust. 3 -6, jeżeli uzna, że 
sprawiedliwe i równe szanse jej przewoźników lotniczych w konkurowaniu na podstawie praw 
przewidzianych w niniejszym tytule zostały poddane niekorzystnemu wpływowi w związku z 
dyskryminacją zakazaną na mocy ust. 1.  
 
3. Strona inicjująca przedkłada drugiej Stronie („Strona pozwana”) pisemny wniosek o 
konsultacje. Konsultacje rozpoczynają się w  terminie 30  dni od otrzymania wniosku, chyba że Strony 
uzgodnią inaczej.  
 
4. Jeżeli Strona inicjująca i Strona pozwana nie osiągną porozumienia w tej sprawie w ciągu 60 
dni od otrzymania wniosku o konsultacje, o którym mowa w ust. 3, Strona inicjująca może 
wprowadzić środki przeciwko wszystkim lub niektórym przewoźnikom lotniczym, którzy skorzystali 
na dyskryminacji zakazanej na mocy ust. 1, w tym przez działania polegające na odmowie, cofnięciu, 
 
261 
 zawieszeniu, nałożeniu warunków lub ograniczeniu zezwoleń eksploatacyjnych lub zezwoleń 
technicznych danych przewoźników lotniczych.  
 
5. Środki wprowadzone zgodnie z ust. 4 muszą być odpowiednie i proporcjonalne, a ich zakres i 
czas trwania musi być ograniczony do tego, co jest absolutnie niezbędne, aby ograniczyć szkody dla 
przewoźników Strony inicjującej oraz usunąć nienależną korzyść, jak ą uzyskują przewoźnicy lotniczy, 
przeciwko którym środki te są skierowane.  
 
6. Jeżeli konsultacje nie rozwiążą sprawy lub jeżeli wprowadzone zostały środki na mocy ust. 4, 
Strona może odwołać się do arbitrażu zgodnie z art.  INST.14 [Postępowanie arbitrażow e], bez 
uprzedniego odwołania się do konsultacji zgodnie z art.  INST.13 [Konsultacje]. Trybunał arbitrażowy 
rozpatruje sprawę jako sprawę pilną do celów art. INST.19 [Postępowania w trybie pilnym]. Na 
wniosek jednej ze Stron trybunał może, do czasu wydania  ostatecznego orzeczenia, zarządzić 
wprowadzenie tymczasowych środków ochronnych, w tym zmianę lub zawieszenie środków 
wprowadzonych przez którąkolwiek ze Stron na mocy niniejszego artykułu.  
7. Niezależnie od postanowień ust. 2 Strony nie postępują zgodnie  z ust. 3 -6 w odniesieniu do 
postępowań objętych zakresem tytułu XI [Równe warunki działania na rzecz otwartej i  uczciwej 
konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju] w dziale pierwszym.  
Artykuł AIRTRN.12: Prowadzenie działalności gospodarczej  
1. Strony są zgo dne co do tego, że przeszkody w  prowadzeniu działalności gospodarczej 
napotykane przez przewoźników lotniczych utrudniłyby osiągnięcie korzyści wynikających z tego 
tytułu. Strony postanawiają współpracować przy usuwaniu przeszkód w  prowadzeniu działalności  
przez przewoźników lotniczych obu Stron, w  przypadku gdy takie przeszkody mogą utrudniać 
działalność handlową, powodować zakłócenia konkurencji lub wpływać na równe szanse 
konkurowania.  
2. Specjalny Komitet ds. Transportu Lotniczego monitoruje postępy w skutecznym usuwaniu 
przeszkód w  prowadzeniu działalności gospodarczej przez przewoźników lotniczych.  
Artykuł AIRTRN.13: Operacje zarobkowe  
1. Strony przyznają sobie nawzajem prawa ustanowione w  ust. 2–7. Do celów wykonywania 
tych praw przewoźnicy lotnicz y każdej ze Stron nie są zobowiązani do utrzymywania lokalnego 
sponsora.  
2. W odniesieniu do przedstawicieli przewoźników lotniczych:  
a) zakładanie biur i  obiektów przez przewoźników lotniczych jednej Strony na terytorium drugiej 
Strony, jeżeli jest to nie zbędne do świadczenia usług na mocy niniejszego tytułu, jest 
dozwolone bez ograniczeń lub dyskryminacji;  
b) nie naruszając przepisów dotyczących bezpieczeństwa i  ochrony, jeżeli takie biura i  obiekty 
znajdują się w  porcie lotniczym, mogą one podlegać ogran iczeniom ze względu na dostępność 
przestrzeni;  
c) każda ze stron, zgodnie ze swoimi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi dotyczącymi 
wjazdu, pobytu i  zatrudnienia, zezwala przewoźnikom lotniczym drugiej Strony na 
sprowadzenie i  utrzymanie na terytorium Str ony udzielającej zezwolenia tych pracowników 
własnego personelu kierowniczego, zajmujących się sprzedażą, technicznego, operacyjnego 
 
262 
 i innego wyspecjalizowanego personelu, który przewoźnik lotniczy uzna za niezbędne do 
świadczenia usług transportu lotnicze go na mocy niniejszego tytułu. W przypadku gdy 
wymagane są zezwolenia na zatrudnienie dla personelu, o  którym mowa w  niniejszym ustępie, 
w tym personelu pełniącego określone obowiązki tymczasowe, Strony niezwłocznie rozpatrują 
wnioski o  takie upoważnienia,  z zastrzeżeniem odpowiednich przepisów ustawowych 
i wykonawczych.  
3. W odniesieniu do obsługi naziemnej:  
a) każda ze stron zezwala przewoźnikom lotniczym drugiej Strony na wykonywanie własnej 
obsługi naziemnej na jej terytorium bez ograniczeń innych niż o graniczenia oparte na 
kwestiach bezpieczeństwa lub ochrony lub w  inny sposób wynikających z ograniczeń 
fizycznych lub operacyjnych;  
b) żadna ze stron nie narzuca przewoźnikom lotniczym drugiej Strony wyboru jednego lub 
większej liczby dostawców usług obsłu gi naziemnej spośród tych, którzy są obecni na rynku 
zgodnie z przepisami ustawowymi i  wykonawczymi Strony, na terytorium której świadczone są 
usługi;  
c) nie naruszając postanowień lit.  a), w  przypadku gdy przepisy ustawowe i  wykonawcze Strony 
ograniczają w jakikolwiek sposób wolną konkurencję między podmiotami świadczącymi usługi 
obsługi naziemnej, Strona ta zapewnia, aby wszystkie niezbędne usługi obsługi naziemnej były 
dostępne dla przewoźników lotniczych drugiej Strony oraz aby były świadczone na warunk ach 
nie mniej korzystnych niż warunki, na jakich są one świadczone na rzecz jakiegokolwiek innego 
przewoźnika lotniczego.  
4. W odniesieniu do przydzielania czasu na start lub lądowanie w  portach lotniczych każda ze 
Stron zapewnia, aby jej przepisy, wytyczn e i procedury przydzielania czasu na start lub 
lądowanie w  portach lotniczych na jej terytorium były stosowane w  sposób przejrzysty, 
skuteczny, niedyskryminujący i  terminowy.  
5. W odniesieniu do wydatków lokalnych oraz transferu środków pieniężnych i  docho dów:  
a) postanowienia tytułu  IV [Przepływy kapitału, płatności, transfery i  tymczasowe środki 
ochronne] w dziale pierwszym mają zastosowanie do kwestii uregulowanych w  niniejszym 
tytule, nie naruszając postanowień art.  AIRTRN.6 [Zezwolenia eksploatacyjne i  zezwolenia 
techniczne];  
b) Strony przyznają sobie nawzajem korzyści określone w  lit. c)–e); 
c) sprzedaż i  zakup usług transportowych i  powiązanych przez przewoźników lotniczych Stron, 
według uznania przewoźnika lotniczego, mogą być denominowane w  funtach szterlingach, 
jeżeli sprzedaż lub zakup ma miejsce na terytorium Zjednoczonego Królestwa lub, jeżeli 
sprzedaż lub zakup ma miejsce na terytorium państwa członkowskiego, w  walucie tego 
państwa członkowskiego;  
d) przewoźnicy lotniczy każdej ze Stron mogą, we dług własnego uznania, pokrywać wydatki 
lokalne w  walucie lokalnej;  
e) przewoźnikom lotniczym każdej ze Stron zezwala się, na żądanie, na przekazanie przychodów 
uzyskanych na terytorium drugiej Strony ze sprzedaży usług transportu lotniczego i  związanych 
z nimi działań bezpośrednio związanych z transportem lotniczym, przekraczających kwoty 
 
263 
 wypłacone lokalnie, w  dowolnym momencie, w  dowolny sposób, do wybranego przez siebie 
państwa. Szybkie wymiany i  przekazy są dozwolone bez ograniczeń lub podatków 
w odnies ieniu do nich po rynkowym kursie wymiany mającym zastosowanie do bieżących 
transakcji i  przekazów w  dniu złożenia przez przewoźnika pierwotnego wniosku o  przekaz i  nie 
podlegają żadnym opłatom, z wyjątkiem opłat normalnie pobieranych przez banki za 
dokonan ie takiego przeliczenia i  przekazu.  
 
6. W odniesieniu do transportu intermodalnego:  
a) w odniesieniu do przewozu osób Strony nie poddają podmiotom świadczącym usługi 
transportu powierzchniowego przepisów ustawowych i  wykonawczych regulujących transport 
lotniczy wyłącznie na tej podstawie, że taki transport powierzchniowy jest obsługiwany przez 
przewoźnika lotniczego pod własną nazwą;  
b) z zastrzeżeniem wszelkich warunków i  kwalifikacji określonych w tytule  II [USŁUGI I 
INWESTYCJE] w dziale pierwszym i załą cznikach do niego  oraz  w tytule I [Transport drogowy 
towarów] w dziale trzecim i w załączniku do niego, przewoźnikom lotniczym każdej ze Stron 
zezwala się, bez ograniczeń na wykorzystywanie w  związku z  międzynarodowym transportem 
lotniczym wszelkiego trans portu naziemnego ładunków do lub z  dowolnych punktów 
znajdujących się na terytorium Stron lub w  państwach trzecich, w  tym transportu do i  ze 
wszystkich portów lotniczych wyposażonych w  urządzenia celne, w  tym, w  stosownych 
przypadkach, prawa do transportu towarów pod zamknięciem celnym zgodnie 
z obowiązującymi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi. Dla takiego ładunku, niezależnie 
od tego, czy przewożony jest drogą lądową czy lotniczą, udostępnia się procedury rejestracji 
celnej i  infrastrukturę celną w  port ach lotniczych. Przewoźnicy lotniczy mogą zdecydować się 
na wykonywanie własnego transportu powierzchniowego lub świadczenie go na podstawie 
porozumień, w  tym dotyczących wspólnej obsługi połączeń, z innymi dostawcami usług 
transportu powierzchniowego, w  tym transportu powierzchniowego prowadzonego przez 
innych przewoźników lotniczych i  pośrednich dostawców lotniczego transportu towarowego. 
Takie intermodalne usługi transportu towarowego mogą być oferowane jako usługa 
bezpośrednia i  po jednej cenie w  odnies ieniu do transportu lotniczego i  naziemnego 
połączonego, pod warunkiem że załadowcy są informowani o  dostawcach danego transportu.  
7. W odniesieniu do leasingu:  
a) Strony przyznają sobie wzajemnie prawo swoich przewoźników lotniczych do świadczenia 
usług transportu lotniczego zgodnie z art.  AIRTRN.3 [Prawa przewozowe] w  następujący 
sposób:  
(i) z wykorzystaniem statku powietrznego udostępnionego na podstawie umowy leasingu 
bez załogi przez dowolnego leasingodawcę;  
(ii) w przypadku przewoźników lotniczych ze  Zjednoczonego Królestwa, z  wykorzystaniem 
statku powietrznego udostępnionego na podstawie umowy leasingu z  załogą przez 
innych przewoźników lotniczych Stron;  
(iii) w przypadku przewoźników lotniczych z  Unii, z  wykorzystaniem statku powietrznego 
udostępnio nego na podstawie umowy leasingu z  załogą przez innych przewoźników 
lotniczych z  Unii;  
 
264 
 (iv) z wykorzystaniem statku powietrznego udostępnionego na podstawie umowy leasingu 
z załogą przez innych przewoźników lotniczych niż wymienieni odpowiednio w  pkt (ii) 
i (iii) pod warunkiem, że leasing jest uzasadniony wyjątkowymi potrzebami, 
sezonowymi potrzebami w  zakresie przepustowości lub trudnościami operacyjnymi 
leasingobiorcy, i  nie przekracza okresu, który jest ściśle niezbędny do zaspokojenia 
tych potrzeb lub p okonania tych trudności.  
b) Strony mogą wymagać, aby umowy leasingu były zatwierdzane przez ich właściwe organy do 
celów weryfikacji zgodności z warunkami określonymi w  niniejszym ustępie oraz z mającymi 
zastosowanie wymogami w  zakresie bezpieczeństwa i  ochrony;  
c) jeżeli jednak Strona wymaga takiego zatwierdzenia, dokłada ona starań, aby przyspieszyć 
procedury zatwierdzania i  zminimalizować obciążenie administracyjne przewoźników 
lotniczych, których to dotyczy;  
d) postanowienia niniejszego ustępu nie naru szają przepisów ustawowych i  wykonawczych 
Strony w  odniesieniu do leasingu statków powietrznych przez przewoźników lotniczych tej 
Strony.  
Artykuł AIRTRN.14: Przepisy podatkowe  
1. Po przybyciu na terytorium jednej ze Stron statki powietrzne eksploatowane 
w międzynarodowym transporcie lotniczym przez przewoźników lotniczych drugiej Strony, ich 
normalne wyposażenie, paliwo, smary, techniczne materiały eksploatacyjne, urządzenia naziemne, 
części zamienne (w tym silniki), zapasy pokładowe (w tym między innymi ar tykuły żywnościowe, 
napoje alkoholowe i  bezalkoholowe, tytoń i  inne produkty przeznaczone do sprzedaży pasażerom lub 
do wykorzystania przez nich w  ograniczonych ilościach podczas lotu), oraz inne przedmioty 
przeznaczone lub wykorzystywane wyłącznie w  związ ku z eksploatacją lub obsługą techniczną statku 
powietrznego wykorzystywanego w  międzynarodowym transporcie lotniczym, są zwolnione, na 
zasadzie wzajemności i  pod warunkiem, że takie wyposażenie i  zaopatrzenie pozostają na pokładzie 
statku powietrznego, ze  wszystkich ograniczeń przywozowych, podatków majątkowych 
i kapitałowych, opłat celnych, podatków akcyzowych, opłat inspekcyjnych, podatku od wartości 
dodanej lub innych podobnych podatków pośrednich oraz podobnych opłat i  należności nakładanych 
przez wład ze krajowe lub lokalne lub Unię.  
2. Następujące towary są również zwolnione, na zasadzie wzajemności, z podatków, opłat, ceł 
i należności, o  których mowa w  ust. 1: 
a) zapasy pokładowe wwiezione na terytorium Strony lub dostarczone na jej terytorium i  zabra ne 
na pokład, w  rozsądnych granicach, do wykorzystania na wylatującym statku powietrznym 
przewoźnika lotniczego drugiej Strony, używanego w  międzynarodowym transporcie 
lotniczym, nawet jeżeli zapasy te mają być wykorzystane podczas części podróży odbywając ej 
się nad wspomnianym terytorium;  
 
b) sprzęt naziemny i  części zamienne (w tym silniki) wwiezione na terytorium  Strony w  celu 
obsługi, konserwacji lub naprawy statków powietrznych przewoźnika lotniczego drugiej 
Strony, używane w  międzynarodowym transporc ie lotniczym;  
 
c) smary i  techniczne materiały eksploatacyjne inne niż paliwo wwożone na terytorium jednej ze 
Stron lub dostarczane na jego terytorium w  celu wykorzystania w  statku powietrznym 
przedsiębiorstwa lotniczego drugiej Strony, wykorzystywanego w  międzynarodowym 
 
265 
 transporcie lotniczym, nawet jeżeli dostawy te mają być wykorzystane podczas części podróży 
odbywającej się nad wspomnianym terytorium oraz  
 
d) materiały drukowane, zgodnie z przepisami prawa celnego każdej ze Stron, wwiezione lub 
dostarczo ne na terytorium jednej ze Stron i  zabrane na pokład w  celu wykorzystania na 
wylatującym statku powietrznym przewoźnika lotniczego drugiej Strony w  międzynarodowym 
transporcie lotniczym, nawet jeżeli zapasy te mają być wykorzystane podczas części podróży 
odbywającej się nad tym terytorium.  
3. Normalne wyposażenie pokładowe, a także materiały, zapasy i  części zamienne, o  których 
mowa w  ust. 1 niniejszego artykułu, przechowywane zazwyczaj na pokładzie statku powietrznego 
eksploatowanego przez przewoźnika lot niczego jednej ze Stron można wyładowywać na terytorium 
drugiej Strony jedynie za zgodą organów celnych tej Strony oraz obejmować nadzorem lub kontrolą 
wspomnianych organów do czasu ich ponownego wywozu lub zbycia zgodnie z przepisami prawa 
celnego.  
4. Zwo lnienie z należności celnych, krajowych podatków akcyzowych i  podobnych opłat 
krajowych przewidziane w  niniejszym artykule jest również dostępne w  sytuacjach, w  których 
przewoźnik lotniczy lub przewoźnicy lotniczy jednej ze Stron zawarli z innym przewoźnik iem 
lotniczym lub przewoźnikami lotniczymi porozumienia dotyczące pożyczki lub transferu na 
terytorium drugiej Strony przedmiotów określonych w  ust. 1 i 2, pod warunkiem że inny przewoźnik 
lotniczy lub przewoźnicy lotniczy podobnie korzystają z takiego zwo lnienia dopuszczonego przez 
drugą Stronę.  
5. Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia którejkolwiek ze Stron nakładania 
podatków, ceł, opłat i  obciążeń na produkty sprzedawane w  innych celach niż do zużycia na 
pokładzie statku powietrznego podczas odcinka przewozu lotniczego między dwoma punktami 
położonymi na jej terytorium, w  których dozwolone jest wejście na pokład statku powietrznego lub 
jego opuszczenie.  
6. Przewóz bagażu i  ładunków w  tranzycie bezpośrednim przez terytorium jednej ze St ron jest 
zwolniony z podatków, ceł, opłat i  innych podobnych należności.  
7. Wyposażenie i  zapasy, o  których mowa w  ust. 2, mogą na żądanie zostać objęte nadzorem 
lub kontrolą właściwych organów.  
8. Tytuł ten nie ma wpływu na postanowienia odpowiednich konw encji obowiązujących między 
Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi w  sprawie unikania podwójnego 
opodatkowania dochodów i  kapitału.  
9. Zwolnienie z należności celnych, krajowych podatków akcyzowych i  podobnych opłat 
krajowych nie obejmuje opłat opartych na kosztach usług świadczonych na rzecz przewoźnika 
lotniczego lub przewoźników lotniczych Strony na terytorium drugiej Strony.  
Artykuł AIRTRN.15: Opłaty za korzystanie z infrastruktury  
1. Opłaty za korzystanie z infrastruktury, które mogą być nakładane przez jedną ze Stron na 
przewoźników lotniczych drugiej Strony za korzystanie ze służb żeglugi powietrznej i  kontroli ruchu 
lotniczego, są powiązane z kosztami i  nie mają charakteru dyskrymin ującego. W każdym przypadku 
wszelkie takie opłaty za korzystanie z infrastruktury są nakładane na przewoźników lotniczych 
drugiej Strony na warunkach nie mniej korzystnych niż najbardziej korzystne warunki dostępne 
 
266 
 jakiemukolwiek innemu przewoźnikowi lotni czemu w  podobnych okolicznościach w  chwili 
nakładania opłat.  
2. Nie naruszając postanowień art.  AIRTRN.13 [Operacje zarobkowe] ust.  5 każda ze Stron 
zapewnia, aby opłaty za korzystanie z infrastruktury inne niż wymienione w  ust. 1, które mogą być 
nakładane  na przewoźników lotniczych drugiej Strony, były sprawiedliwe, rozsądne, 
niedyskryminujące i  sprawiedliwie rozdzielone między kategorie użytkowników. Opłaty za 
korzystanie z infrastruktury nakładane na przewoźników lotniczych drugiej Strony mogą 
odzwiercie dlać całkowity koszt zapewnienia odpowiednich urządzeń i  usług portu lotniczego, 
ochrony środowiska i  ochrony lotnictwa w  porcie lotniczym lub w  ramach systemu portów 
lotniczych, ale nie mogą go przekraczać. Takie opłaty mogą obejmować rozsądny zwrot z akt ywów 
po amortyzacji. Infrastruktura i  usługi, za które pobierane są opłaty za korzystanie z infrastruktury, są 
udostępniane w  sposób wydajny i  ekonomiczny. W każdym przypadku wszelkie takie opłaty za 
korzystanie z infrastruktury są nakładane na przewoźnika  lotniczego drugiej Strony na warunkach nie 
mniej korzystnych niż najbardziej korzystne warunki dostępne jakiemukolwiek innemu 
przewoźnikowi lotniczemu w  podobnych okolicznościach w  chwili nakładania opłat.  
3. W celu zapewnienia prawidłowego stosowania zas ad określonych w  ust. 1 i 2 każda ze Stron 
zapewnia przeprowadzenie konsultacji między właściwymi organami lub podmiotami pobierającymi 
opłaty na jej terytorium a przewoźnikami lotniczymi korzystającymi z danych usług i  urządzeń oraz, 
aby właściwe organy l ub organy nakładające opłaty oraz przewoźnicy lotniczy wymieniali się 
niezbędnymi informacjami. Każda ze Stron zapewnia, aby właściwe organy nakładające opłaty 
informowały użytkowników z odpowiednim wyprzedzeniem o  wszelkich propozycjach zmian opłat za 
korzystanie z infrastruktury, aby umożliwić użytkownikom wyrażenie opinii przed dokonaniem 
jakichkolwiek zmian.  
Artykuł AIRTRN.16: Taryfy  
1. Strony zezwalają na swobodne ustalanie taryf przez przewoźników lotniczych Stron 
w oparciu o  uczciwą konkurencję zgodn ie z niniejszym tytułem.  
2. Strony nie uzależniają taryf stosowanych przez przewoźników lotniczych drugiej Strony od 
ich zatwierdzenia.  
Artykuł AIRTRN.17: Dane statystyczne  
1. Strony współpracują w  ramach Specjalnego Komitetu ds. Transportu Lotniczego w  celu 
ułatwienia wymiany informacji statystycznych dotyczących transportu lotniczego w  ramach 
niniejszego tytułu.  
2. Każda ze Stron przekazuje drugiej Stronie, na jej wniosek, dostępne dane statystyczne 
dotyczące transportu lotniczego na mocy niniejszego tytu łu, oprócz danych poufnych i  innych 
szczególnie chronionych danych, zgodnie z  odpowiednimi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi 
Stron, w  sposób niedyskryminacyjny i  zgodnie z  uzasadnionymi potrzebami.  
Artykuł AIRTRN.18: Bezpieczeństwo lotnicze  
1. Strony po twierdzają znaczenie bliskiej współpracy w  dziedzinie bezpieczeństwa lotniczego.  
2. Świadectwa zdatności do lotu, świadectwa kwalifikacji i  licencje wydane lub uznane za 
ważne przez jedną ze Stron i  nadal obowiązujące są uznawane za ważne przez drugą Stro nę i jej 
właściwe organy do celów wykonywania usług lotniczych na mocy niniejszego rozdziału, pod 
 
267 
 warunkiem że takie świadectwa lub licencje zostały wydane lub uznane za ważne zgodnie z 
odpowiednimi normami międzynarodowymi ustanowionymi na mocy Konwencji oraz zgodnie z tymi 
normami.  
3. Każda ze Stron może w  każdej chwili wystąpić z wnioskiem o  konsultacje dotyczące norm 
bezpieczeństwa utrzymywanych i  administrowanych przez drugą Stronę w  obszarach związanych z 
urządzeniami lotniczymi, załogą lotniczą, stat kami powietrznymi i  eksploatacją statków 
powietrznych. Konsultacje takie odbywają się w  ciągu 30  dni od złożenia wniosku.  
4. Jeżeli w  wyniku takich konsultacji jedna ze Stron stwierdzi, że druga Strona nie utrzymuje 
skutecznie i  nie stosuje norm bezpieczeń stwa w  dziedzinach, o  których mowa w  ust. 2, które są co 
najmniej równe minimalnym normom ustanowionym w  tym czasie zgodnie z Konwencją, pierwsza 
Strona powiadamia drugą Stronę o  tych ustaleniach i  krokach uznanych za niezbędne do 
zapewnienia zgodności z t ymi minimalnymi normami, a druga Strona podejmuje odpowiednie 
działania naprawcze. Niepodjęcie przez drugą Stronę odpowiednich działań w  ciągu 15  dni lub 
w terminie, który może zostać uzgodniony, stanowi podstawę dla Strony wnioskującej do odmowy, 
cofnięci a, zawieszenia, nałożenia warunków lub ograniczenia zezwoleń eksploatacyjnych lub 
zezwoleń technicznych albo do odmowy, cofnięcia, zawieszenia, nałożenia warunków lub 
ograniczenia działalności przewoźników lotniczych podlegających nadzorowi w  zakresie 
bezp ieczeństwa drugiej Strony.  
5. Każdy statek powietrzny eksploatowany przez przewoźnika lotniczego lub przewoźników 
lotniczych jednej ze Stron lub, na podstawie umowy leasingu, może zostać poddany inspekcji na 
płycie, jeżeli znajduje się na terytorium drugie j Strony, pod warunkiem że nie prowadzi to do 
nieuzasadnionego opóźnienia w  eksploatacji statku powietrznego.  
6. Inspekcja na płycie lub seria inspekcji na płycie może prowadzić do:  
a) poważnych obaw, że statek powietrzny lub eksploatacja statku powietrzne go nie spełniają 
minimalnych norm ustanowionych w  tym czasie na mocy Konwencji; lub  
b) poważnych obaw dotyczących braku skutecznego utrzymania i  zarządzania normami 
bezpieczeństwa ustanowionymi w  tym czasie na mocy Konwencji.  
Jeżeli Strona, która przepro wadziła inspekcję lub inspekcje na płycie, ma poważne obawy, o  których 
mowa w  lit. a) lub b),powiadamia o  takich ustaleniach właściwe organy drugiej Strony 
odpowiedzialne za nadzór w  zakresie bezpieczeństwa nad przewoźnikiem lotniczym eksploatującym 
statek  powietrzny oraz informuje go o  krokach uznanych za niezbędne do spełnienia tych 
minimalnych norm. Niepodjęcie odpowiednich działań naprawczych w  ciągu 15  dni lub w  innym 
uzgodnionym terminie stanowi podstawę do odmowy, cofnięcia, zawieszenia, nałożenia wa runków 
lub ograniczenia zezwoleń eksploatacyjnych lub zezwoleń technicznych przez pierwszą Stronę, bądź 
też do odmowy, cofnięcia, zawieszenia, nałożenia warunków lub ograniczenia działalności 
przewoźnika lotniczego eksploatującego statek powietrzny w  inny sposób.  
7. W przypadku odmowy dostępu w  celu przeprowadzenia inspekcji na płycie statku 
powietrznego eksploatowanego przez przewoźnika lotniczego lub przewoźników lotniczych jednej ze 
Stron zgodnie z ust.  5, druga Strona może dowieść, że pojawiają się poważne obawy, o  których 
mowa w  ust. 6, i postępować zgodnie z ust.  6. 
8. Każda ze Stron zastrzega sobie prawo do cofnięcia, zawieszenia lub ograniczenia zezwoleń 
eksploatacyjnych lub zezwoleń technicznych lub do zawieszenia lub ograniczenia w  inny sposób 
działalności przewoźnika lotniczego lub przewoźników lotniczych drugiej Strony natychmiast 
 
268 
 w przypadku, gdy pierwsza Strona stwierdzi, w  wyniku inspekcji na płycie, serii inspekcji na płycie, 
odmowy dostępu do celów inspekcji na płycie, konsultacji lub w  inny sposób, że natychmiastowe 
działanie jest niezbędne dla bezpieczeństwa operacji lotniczej. Strona, która wprowadza takie środki, 
niezwłocznie informuje o  tym drugą Stronę, podając powody.  
9.  Wszelkie działania jednej ze Stron zgodnie z  ust. 4, 6 lub 8 zostają przerwane z  chwilą ustania 
podstawy do podjęcia takiego działania.  
10. Jeżeli Strona wprowadziła środki zgodnie z ust.  4, 6 lub 8, w  przypadku sporu Strona może 
odwołać się do arbitrażu zgodnie z art.  INST.14 [Postępowanie arbitrażowe], bez uprzedn iego 
odwołania się do konsultacji zgodnie z art.  INST.13 [Konsultacje]. Trybunał arbitrażowy rozpatruje 
sprawę jako sprawę pilną do celów art. INST.19 [Postępowania w trybie pilnym]. Na wniosek Strony 
skarżącej trybunał może, do czasu wydania ostatecznego orzeczenia, zarządzić przyjęcie 
tymczasowych środków ochronnych, w  tym zmianę lub zawieszenie środków wprowadzonych przez 
którąkolwiek ze Stron na mocy niniejszego artykułu.  
Artykuł AIRTRN.19: Ochrona lotnictwa  
1. Strony udzielają sobie, na wniosek, wszelk iej niezbędnej pomocy w  celu przeciwdziałania 
wszelkim zagrożeniom dla bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego, w  tym zapobieganiu aktom 
bezprawnego zawładnięcia cywilnymi statkami powietrznymi i  innym bezprawnym aktom 
skierowanym przeciwko bezpieczeństwu takic h statków powietrznych, ich pasażerów i  załogi, 
portów lotniczych i  urządzeń żeglugi powietrznej oraz wszelkim innym zagrożeniom dla 
bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego.  
2. Strony we wzajemnych stosunkach działają zgodnie z normami ochrony lotnictwa 
ustanow ionymi przez ICAO. Strony wymagają, aby operatorzy statków powietrznych znajdujący się 
w ich rejestrach oraz operatorzy portów lotniczych na ich terytorium działali co najmniej zgodnie z 
takimi normami ochrony lotnictwa. Każda ze Stron na żądanie drugiej S trony powiadamia ją 
o wszelkich różnicach między swoimi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi oraz praktykami a 
normami ochrony lotnictwa, o  których mowa w  niniejszym ustępie. Każda ze Stron może w  każdej 
chwili wystąpić z wnioskiem o  bezzwłoczne przeprowad zenie konsultacji z drugą Stroną w  celu 
omówienia tych różnic.  
3. Każda ze Stron zapewnia stosowanie na swoim terytorium skutecznych środków ochrony 
lotnictwa cywilnego przed aktami bezprawnej ingerencji, w  tym m.in. kontroli bezpieczeństwa 
pasażerów i  ich bagażu podręcznego, kontroli bezpieczeństwa bagażu rejestrowanego, kontroli 
bezpieczeństwa i  środków kontroli w  zakresie ochrony stosowanych wobec osób niebędących 
pasażerami, w  tym załogi, oraz przenoszonych przez nie przedmiotów, kontroli bezpieczeństwa  
i środków kontroli w  zakresie ochrony stosowanych wobec ładunku, poczty, zaopatrzenia 
pokładowego i  zaopatrzenia portu lotniczego oraz kontroli dostępu do strefy operacyjnej lotniska 
i stref zastrzeżonych lotniska. Każda ze Stron zgadza się przestrzegać p rzepisów w  zakresie ochrony 
drugiej Strony dotyczących dopuszczenia statków powietrznych na jej terytorium, prowadzenia 
operacji na ich terytorium lub odlotu z tego terytorium.  
4. Strony dokładają wszelkich starań, aby w  jak najszerszym zakresie współpracować 
w kwestiach ochrony lotnictwa, wymieniać się informacjami na temat zagrożeń, podatności na 
zagrożenia i  ryzyka, z zastrzeżeniem wzajemnego porozumienia co do odpowiednich ustal eń 
dotyczących bezpiecznego przekazywania, wykorzystywania, przechowywania i  usuwania informacji 
niejawnych, omawiać i  wymieniać się najlepszymi praktykami, normami skuteczności działania 
i wykrywania odnośnie do sprzętu służącego do ochrony, wymieniać się  najlepszymi praktykami 
 
269 
 i wynikami z zakresu monitorowania zgodności z przepisami, a także we wszelkich innych 
dziedzinach, które Strony mogą określić. W  szczególności Strony dokładają wszelkich starań, aby 
opracowywać i  utrzymywać ustalenia dotyczące wspó łpracy między ekspertami technicznymi 
w zakresie opracowywania i  uznawania norm ochrony lotnictwa w  celu ułatwienia takiej współpracy, 
ograniczenia powielania czynności administracyjnych oraz wspierania wczesnego powiadamiania 
i wcześniejszych dyskusji na temat nowych inicjatyw i  wymogów w  zakresie bezpieczeństwa.   
5. Każda ze Stron może udostępniać drugiej Stronie na żądanie wyniki audytów 
przeprowadzonych przez ICAO oraz działania naprawcze podjęte przez państwo poddane audytowi, z 
zastrzeżeniem wzajemneg o porozumienia w  sprawie odpowiednich ustaleń dotyczących 
bezpiecznego przekazywania, wykorzystywania, przechowywania i  usuwania takich informacji.  
6. Strony zgadzają się współpracować w  zakresie podejmowanych przez siebie inspekcji 
w zakresie ochrony na t erytorium każdej ze Stron, polegających na stworzeniu mechanizmów, w  tym 
dokonania uzgodnień administracyjnych, dotyczących wzajemnej wymiany informacji na temat 
wyników tych inspekcji. Strony zgadzają się pozytywnie rozpatrywać wnioski dotyczące udziału 
przedstawicieli Strony jako obserwatorów w  inspekcjach w  zakresie ochrony przeprowadzanych 
przez drugą Stronę.  
7. Z zastrzeżeniem ust.  9, przy pełnym uwzględnieniu i  wzajemnym poszanowaniu 
suwerenności drugiej Strony, Strona może przyjąć środki ochrony doty czące wjazdu na swoje 
terytorium. Tam gdzie jest to możliwe, Strona ta uwzględnia środki bezpieczeństwa zastosowane już 
przez drugą Stronę, a także jej ewentualne opinie. Każda ze Stron uznaje, że żadne z postanowień 
niniejszego artykułu nie ogranicza praw a Strony do odmowy wstępu na jej terytorium jakiegokolwiek 
lotu lub lotów, które uzna za stanowiące zagrożenie dla jej bezpieczeństwa.  
8. Strona może wprowadzić środki nadzwyczajne w  celu zaradzenia konkretnemu zagrożeniu 
dla bezpieczeństwa. O takich środk ach powiadamia się niezwłocznie drugą Stronę.  Bez uszczerbku 
dla potrzeby podjęcia natychmiastowych działań w  celu ochrony lotnictwa, rozważając środki 
ochrony, Strona ocenia ewentualne niekorzystne skutki dla międzynarodowego transportu 
lotniczego oraz, o ile nie przewiduje tego prawo, uwzględnia takie skutki przy określaniu środków 
niezbędnych i  odpowiednich do rozwiązania problemów w  zakresie ochrony.  
9. W odniesieniu do usług lotniczych wykonywanych na jej terytorium, Strona nie może 
wymagać wdrożenia środków ochrony na terytorium drugiej Strony. Jeżeli Strona uzna, że szczególne 
zagrożenie wymaga pilnego wdrożenia środków tymczasowych oprócz środków już wprowadzonych 
na terytorium drugiej Strony, informuje drugą Stronę o  szczegółach tego zagrożenia 
i proponowanych środkach w  zakresie zgodnym z  potrzebą ochrony informacji dotyczących 
bezpieczeństwa oraz z  proponowanymi środkami. Druga Strona pozytywnie rozpatruje taką 
propozycję i  może podjąć decyzję o  wprowadzeniu dodatkowych środków, jakie uzna za niez będne.  
Środki te są proporcjonalne i  ograniczone w  czasie.  
10. W przypadku zaistnienia lub groźby zaistnienia aktu bezprawnego zawładnięcia cywilnym 
statkiem powietrznym lub innych bezprawnych aktów skierowanych przeciwko bezpieczeństwu 
statków powietrzny ch, pasażerów, załogi, portów lotniczych lub pomocy nawigacyjnych, Strony 
udzielają sobie nawzajem pomocy poprzez ułatwienie łączności oraz inne właściwe środki mające na 
celu szybkie i  bezpieczne położenie kresu takiemu aktowi lub groźbie zaistnienia aktu . 
11. Każda Strona wprowadza wszelkie środki, jakie uzna za wykonalne, w  celu zapewnienia, że 
statek powietrzny będący przedmiotem bezprawnego zawładnięcia lub innych aktów bezprawnej 
ingerencji, znajdujący się na ziemi na jej terytorium, został zatrzymany , chyba że odlot tego statku 
 
270 
 powietrznego jest konieczny ze względu na nadrzędny obowiązek ochrony życia ludzkiego. Tam, 
gdzie jest to wykonalne, środki takie są wprowadzane na podstawie konsultacji między Stronami.  
12. Jeżeli jedna ze Stron ma uzasadnion e powody, by sądzić, że druga Strona nie przestrzega 
postanowień niniejszego artykułu, Strona ta może zwrócić się o  natychmiastowe konsultacje z drugą 
Stroną. Konsultacje takie rozpoczynają się w  ciągu 30  dni od otrzymania takiego wniosku. 
Nieosiągnięcie z adowalającego porozumienia w  ciągu 15  dni lub innego uzgodnionego terminu od 
dnia złożenia takiego wniosku stanowi dla Strony, która zwróciła się o  konsultacje, podstawę do 
podjęcia działań w  celu odmowy, cofnięcia, zawieszenia, nałożenia warunków lub ogra niczenia 
zezwolenia eksploatacyjnego i  zezwoleń technicznych udzielonych przewoźnikowi lotniczemu lub 
przewoźnikom lotniczym drugiej Strony w  celu zapewnienia zgodności z niniejszym artykułem. Jeżeli 
wymaga tego sytuacja nadzwyczajna lub aby zapobiec dalsz ej niezgodności z postanowieniami 
niniejszego artykułu, Strona może podjąć działania tymczasowe przed upływem 15  dni, o  których 
mowa w niniejszym ustępie.  
13. Wszelkie działania podjęte godnie z  ust. 8 zostają przerwane, gdy dana Strona uzna, że 
działanie nie jest już wymagane lub zostało zastąpione innymi środkami w  celu złagodzenia 
zagrożenia.  Wszelkie działania podjęte zgodnie z  ust. 12 zostają przerwane po zastosowaniu się 
przez drugą Stronę do niniejszego artykułu.  W przypadku podjęcia działań zgodni e z ust. 8 –12, mogą 
one zostać przerwane za obopólną zgodą Stron.  
14. W przypadku wprowadzenia środków lub podjęcia działań zgodnie z  ust, 7, 8, 9 lub 12, 
Strona może odwołać się do postanowień dotyczących rozstrzygania sporów zawartych w  tytule I 
[Rozstrz yganie sporów] w części szóstej. Trybunał arbitrażowy rozpatruje sprawę jako sprawę pilną 
do celów art. INST.19 [Postępowania w trybie pilnym].  
Artykuł AIRTRN.20: Zarządzanie ruchem lotniczym  
1. Strony i  ich odpowiednie właściwe organy oraz instytucje zape wniające służby żeglugi 
powietrznej współpracują ze sobą w  taki sposób, aby usprawnić bezpieczne i  skuteczne 
funkcjonowanie ruchu lotniczego w  regionie europejskim. Strony dążą do interoperacyjności między 
swoimi usługodawcami.  
2. Strony postanawiają współ pracować w  kwestiach dotyczących skuteczności działania służb 
żeglugi powietrznej i  funkcji sieciowych oraz pobierania opłat za nie, mając na uwadze optymalizację 
ogólnej efektywności lotów, zmniejszenie kosztów, ograniczenie wpływu na środowisko oraz 
zwię kszenie bezpieczeństwa i  przepustowości przepływów ruchu lotniczego między istniejącymi 
systemami zarządzania ruchem lotniczym Stron.  
3. Strony postanawiają promować współpracę między swoimi instytucjami zapewniającymi 
służby żeglugi powietrznej w  celu wy miany danych lotniczych i  koordynowania przepływów ruchu 
w celu optymalizacji efektywności lotu w  celu osiągnięcia większej przewidywalności, punktualności 
i ciągłości usług dla ruchu lotniczego.  
4. Strony postanawiają współpracować w  zakresie swoich progr amów modernizacji zarządzania 
ruchem lotniczym, w  tym w  zakresie badań, rozwoju i  wdrażania, oraz zachęcać do wzajemnego 
uczestnictwa w  działaniach w  zakresie walidacji i  demonstracji w  celu zapewnienia globalnej 
interoperacyjności.  
 
271 
 Artykuł AIRTRN.21: Odpo wiedzialność przewoźników lotniczych  
Strony potwierdzają swoje zobowiązania wynikające z Konwencji o  ujednoliceniu niektórych 
prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, sporządzonej w  Montrealu  dnia 
28 maja 1999  r. (konwencja montrealska).  
Artykuł AIRTRN.22: Ochrona konsumentów  
1. Strony mają wspólny cel, jakim jest osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony konsumentów, 
i współpracują, aby go osiągnąć . 
2. Strony zapewniają podejmowanie skutecznych i  niedyskryminacyjnych środków w  celu 
ochrony in teresów konsumentów w  transporcie lotniczym. Środki takie obejmują odpowiedni dostęp 
do informacji, pomoc, w  tym dla osób niepełnosprawnych i  osób o  ograniczonej sprawności 
ruchowej, zwrot kosztów i, w  stosownych przypadkach, odszkodowanie w  przypadku odmo wy 
przyjęcia na pokład, odwołania lotów lub opóźnień, a  także skuteczne procedury rozpatrywania 
skarg.  
3. Strony konsultują się  we wszelkich kwestiach związanych z  ochroną konsumentów, również 
dotyczących planowanych w  tym zakresie środkach.  
Artykuł AIRTRN.23: Związek z  innymi umowami  
1. Niniejsza Umowa zastępuje wcześniejsze umowy i  porozumienia między Zjednoczonym 
Królestwem a  państwami członkowskimi, dotyczące tych samych kwestii co niniejszy tytuł, 
w zakresie, w  jakim nie mogły one zostać zastąpio ne przez prawo Unii.  
2. Zjednoczone Królestwo i  państwo członkowskie nie mogą przyznawać sobie nawzajem 
żadnych praw związanych z  transportem lotniczym do lub z  ich odpowiednich terytoriów lub na ich 
odpowiednich terytoriach, innych niż te wyraźnie określo ne w  niniejszym rozdziale, 
z zastrzeżeniem  art. AIRTRN.3 ust.  4 i 9 [Prawa przewozowe].  
3. Jeżeli Strony stają się stroną umowy wielostronnej lub zatwierdzają decyzję przyjętą przez 
ICAO lub inną organizację międzynarodową, która dotyczy kwestii objętych n iniejszym tytułem, 
konsultują się one ze Specjalnym Komitetem ds. Transportu Lotniczego w  celu ustalenia, czy niniejszy 
tytuł powinien zostać zmieniony w  celu uwzględnienia takiego rozwoju sytuacji.  
4. Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie wpływa na w ażność i  stosowanie istniejących 
i przyszłych umów między państwami członkowskimi a Zjednoczonym Królestwem w  odniesieniu do 
terytoriów podlegających ich suwerenności, które nie są objęte art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny].  
5. Żadne z  postanowień niniej szego tytułu nie narusza praw przysługujących Zjednoczonemu 
Królestwu i  państwom członkowskim na mocy wielostronnego układu o  prawach handlowych dla 
nieregularnych przewozów lotniczych w  Europie, podpisanego w  Paryżu dnia 30 kwietnia 1956  r., 
w zakresie, w  jakim te prawa wykraczają poza prawa określone w  niniejszym tytule.  
Artykuł AIRTRN.24:   Zawieszenie i  rozwiązanie umowy  
1. Zawieszenie stosowania niniejszego tytułu, w  całości lub w  części, zgodnie z art.  INST.24 
[Tymczasowe środki zaradcze], może zostać wdrożone nie wcześniej niż od pierwszego  dnia sezonu 
lotniczego Zrzeszenia Międzynarodowego Transportu Lotniczego (IATA) następującego po sezonie, 
w którym powiadomiono o  zawieszeniu.  
 
272 
 2. Po rozwiązaniu niniejszej Umowy zgodnie z art.  FINPROV.8 [Rozwiązanie  Umowy], lub po 
wypowiedzeniu niniejszego tytułu zgodnie z art. AIRTRN.25 [Wypowiedzenie niniejszego tytułu] lub 
art. OTH.10 [Wypowiedzenie części drugiej] lub art. FISH.17 [Wypowiedzenie], postanowienia 
regulujące kwestie wchodzące w zakres niniejszego ty tułu mają nadal zastosowanie w dniu 
zaprzestania stosowania, o  którym mowa w  art. FINPROV.8 [Rozwiązanie Umowy] lub w art. 
AIRTRN.25 [Wypowiedzenie niniejszego tytułu] lub art. OTH.10 [Wypowiedzenie części drugiej] lub 
art. FISH.17 [Wypowiedzenie], do końc a sezonu lotniczego IATA, który trwa w  tym dniu.  
3. Strona zawieszająca niniejszy tytuł, w  całości lub w  części, lub rozwiązująca niniejszą Umowę 
lub wypowiadająca niniejszy tytuł informuje o  tym ICAO.  
Artykuł AIRTRN.25: Wypowiedzenie niniejszego tytułu  
Bez uszczerbku dla art. FINPROV.8 [Wypowiedzenie], art. OTH.10 [Wypowiedzenie części drugiej] i 
art. FISH.17 [Wypowiedzenie], każda ze Stron może w dowolnym momencie wypowiedzieć niniejszy 
tytuł poprzez powiadomienie pisemne drogą dyplomatyczną. W takim przy padku niniejszy tytuł 
przestaje obowiązywać pierwszego dnia dziewiątego miesiąca następującego po dacie 
powiadomienia.  
Artykuł AIRTRN.26: Rejestracja Umowy  
Niniejsza Umowa i  wszelkie zmiany do niej są, w  stosownych przypadkach, rejestrowane w  ICAO, 
zgodnie  z art.  83 Konwencji.  
  
 
273 
 TYTUŁ II: BEZPIECZEŃ STWO LOTNICZE  
Artykuł AVSAF.1: Cele  
Celami niniejszego tytułu są:  
(a) umożliwienie wzajemnej akceptacji – zgodnie z  załącznikami do niniejszego tytułu – ustaleń 
dotyczących zgodności oraz certyfikatów wydanych przez właściwe organy lub zatwierdzone 
organizacje którejkolwiek ze Stron;  
(b) propagowanie współpracy na rzecz wysokiego poziomu bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego 
oraz zgodności z  zasadami ochrony środowiska;  
(c) ułatwienie działalności o  wymiarze wielonarodowym w  sektorze lotnictwa cywilnego;  
(d) ułatwienie i  propagowanie swobodnego przepływu wyrobów lotniczych oraz usług 
w lotnictwie cywilnym.  
Artykuł AVSAF.2: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „zatwierdzona organizacja” oznacz a każdą osobę prawną, certyfikowaną przez właściwy organ 
którejkolwiek ze Stron do celów korzystania z  przywilejów związanych z  zakresem niniejszego 
tytułu;  
(b) „certyfikat” oznacza każde zatwierdzenie, licencję lub inny dokument, którego wydanie 
stanowi formę  uznania zgodności wyrobu lotniczego stosowanego w  lotnictwie cywilnym, 
organizacji lub osoby prawnej lub fizycznej, z mającymi zastosowanie wymogami określonymi 
w przepisach ustawowych i  wykonawczych Strony;  
(c) „wyrób lotniczy stosowany w lotnictwie cywilnym ” oznacza każdy cywilny statek powietrzny, 
silnik cywilnego statku powietrznego lub śmigło cywilnego statku powietrznego, lub 
podzespół, wyposażenie, część lub komponent, zamontowane lub przeznaczone do 
zamontowania w takim statku powietrznym;  
(d) „właściwy or gan” oznacza unijną lub rządową agencję lub rządową jednostkę odpowiedzialną 
za bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego, która do celów niniejszego tytułu została wyznaczona 
przez Stronę do wykonywania następujących funkcji:  
(i) oceny  zgodności  wyrobów  lotniczych  stosowanych  w lotnictwie  cywilnym,  organizacji,  
obiektów,  operacji  i usług  lotniczych  podlegających  jej nadzorowi  z mającymi  
zastosowanie  wymogami  określonymi  w przepisach  ustawowych,  wykonawczych  
i administracyjnych  tej Strony;  
(ii) monitorowania  ich ciągłej  zgodności  z tymi  wymogami;  oraz  
(iii) podejmowania  działań  egzekwujących w celu zapewnienia  spełniania  przez  nie tych  
wymogów ; 
 
274 
 (e) „ustalenia dotyczące zgodności” oznaczają ustalenie zgodności z  mającymi zastosowanie 
wymogami określonymi w  przepisach ustawowych i wykonawczych Strony w  wyniku takich 
działań, jak: testy, inspekcje, kontrola kwalifikacji, zatwierdzenia i  monitorowanie;  
(f) „monitorowanie” oznacza regularny nadzór sprawowany przez właściwy organ Strony w  celu 
ustalenia ciągłej zgodności z  mającymi zastos owanie wymogami określonymi w  przepisach 
ustawowych i  wykonawczych tej Strony  
(g) „wyspecjalizowana agencja” oznacza w  przypadku Unii Agencję Unii Europejskiej ds. 
Bezpieczeństwa Lotniczego („EASA”), a  w przypadku Zjednoczonego Królestwa – Urząd 
Lotnictwa Cyw ilnego Zjednoczonego Królestwa (ang. Civil Aviation Authority – CAA) lub urząd 
będący jego następcą; oraz  
(h) „konwencja” oznacza Konwencję o  międzynarodowym lotnictwie cywilnym, podpisaną 
w Chicago dnia 7  grudnia 1944  r. i obejmującą:  
(i) każdą  zmianę,  która  wesz ła w życie  na mocy  art. 94 lit. a) konwencji  i została  
ratyfikowana  przez  Zjednoczone  Królestwo  i zainteresowane  państwo  członkowskie  
lub zainteresowane  państwa  członkowskie,  w zależności  od danej  kwestii;  oraz  
(ii) każdy  załącznik  lub każdą  zmianę  do niego  – mające  zastosowanie  w danym  przypadku  
– przyjęte  zgodnie  z art. 90 konwencji,  o ile taki załącznik  lub zmiana  w danym  czasie  
są obowiązujące  w odniesieniu  zarówno  do Zjednoczonego  Królestwa,  jak 
i zainteresowanego  państwa  członkowskiego  lub zainteresowanych  państw  
członkowskich;  
Artykuł AVSAF.3: Zakres i  wdrażanie  
1. Strony mogą współpracować w  następujących obszarach:  
(a) świadectwa zdatności do lotu i  monitorowanie wyrobów lotniczych stosowanych w  lotnictwie 
cywilnym;  
(b) certyfikacja środowiskowa i  testowanie wyr obów lotniczych stosowanych w  lotnictwie 
cywilnym;  
(c) certyfikacja projektów i  produkcji oraz monitorowanie organizacji projektujących 
i produkujących;  
(d) certyfikacja organizacji obsługowych i  monitorowanie organizacji obsługowych;  
(e) licencjonowanie i  szkolenie p ersonelu;  
(f) ocena kwalifikacji na symulatorze lotu;  
(g) eksploatacja statków powietrznych;  
(h) zarządzanie ruchem lotniczym i  służby żeglugi powietrznej; oraz  
(i) inne obszary związane z  bezpieczeństwem lotniczym podlegające załącznikom do Konwencji.  
 
275 
 2. Zakres niniejsz ego tytułu zostanie określony w  załącznikach obejmujących każdy obszar 
współpracy wymieniony w  ust. 1.  
3. Specjalny Komitet ds. Bezpieczeństwa Lotniczego może przyjąć załączniki, o  których mowa 
w ust. 2, wyłącznie w  przypadku, gdy każda ze Stron ustaliła,  że normy, zasady, praktyki, procedury 
i systemy lotnictwa cywilnego drugiej Strony zapewniają wystarczająco równoważny poziom 
bezpieczeństwa, aby umożliwić akceptację ustaleń dotyczących zgodności oraz  certyfikatów 
wydanych przez jego właściwe organy lub organizacje zatwierdzone przez właściwy organ.  
4. W każdym załączniku, o  którym mowa w ust.  2, opisane są zasady, warunki i  metody 
wzajemnej akceptacji ustaleń dotyczących zgodności i  certyfikatów oraz, w  razie potrzeby, 
postanowienia przejściowe.  
5. Wyspe cjalizowane agencje mogą opracować procedury wykonawcze do poszczególnych 
załączników. Różnice techniczne między normami, zasadami, praktykami, procedurami i  systemami 
Stron w  zakresie lotnictwa cywilnego uwzględnia się w  załącznikach, o  których mowa w  ust. 2 
i w procedurach wykonawczych.  
Artykuł AVSAF.4: Zobowiązania ogólne  
1. Każda ze Stron akceptuje ustalenia dotyczące zgodności oraz certyfikaty wydane przez 
właściwe organy lub zatwierdzone organizacje drugiej Strony zgodnie z  zasadami i  warunkami 
określonymi w  załącznikach, o  których mowa w  art. AVSAF.3 ust. 2 [Zakres i  wdrażanie].  
2. Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie może skutkować wzajemną akceptacją norm lub 
przepisów technicznych Stron.  
3. Każda ze Stron zapewnia, aby jej właściwe orga ny były w  stanie wykonywać swoje obowiązki 
wynikające z  niniejszego tytułu.  
Artykuł AVSAF.5: Niezależność organów regulacyjnych  
Żadne z  postanowień w  niniejszym tytule nie ogranicza uprawnień Strony do ustalenia w  drodze 
przyjęcia środków ustawodawczych, r egulacyjnych lub administracyjnych poziomu ochrony, jaki 
Strona uzna za wskazany ze względu na bezpieczeństwo lub ochronę środowiska.  
Artykuł  AVSAF.6: Środki ochronne  
1. Każda ze Stron może wprowadzić wszelkie stosowne i  natychmiastowe środki, jeżeli uzna,  że 
istnieje uzasadnione ryzyko, iż wyrób lotniczy stosowany w  lotnictwie cywilnym, usługa lub działanie 
wchodzące w  zakres niniejszego tytułu może zagrozić bezpieczeństwu lub środowisku, może nie 
spełniać odpowiednich przepisów ustawowych, wykonawczych lu b administracyjnych lub może 
w inny sposób nie spełnić wymagania określonego w  mającym zastosowanie załączniku do 
niniejszego tytułu.  
2. W przypadku gdy Strona wprowadzi środki na  mocy ust.  1, informuje o  tym drugą Stronę 
na piśmie w  ciągu 15  dni roboczych  od daty wprowadzenia takich środków, uzasadniając ich 
wprowadzenie.  
 
276 
 Artykuł AVSAF.7: Komunikacja  
1. Strony wyznaczają punkty kontaktowe na potrzeby komunikacji związanej z  wykonywaniem 
niniejszego tytułu oraz przekazują sobie wzajemnie dane tych punktów k ontaktowych. Wszelka taka 
komunikacja odbywa się w  języku angielskim.  
2. Strony przekazują sobie wzajemnie wykaz właściwych organów, a  następnie w  razie 
konieczności aktualizują ten wykaz.  
Artykuł AVSAF.8: Przejrzystość, współpraca regulacyjna oraz wzajemn a pomoc  
1. Każda Strona gwarantuje, że druga Strona jest informowana o  wszystkich przepisach 
ustawowych i  wykonawczych związanych z niniejszym tytułem oraz wszelkich istotnych zmianach 
tych przepisów.  
2. W miarę możliwości Strony informują się wzajemnie o  proponowanych istotnych zmianach 
w swoich odpowiednich przepisach ustawowych i  wykonawczych, normach i  wymogach oraz 
w systemach wydawania certyfikatów, w  zakresie, w  jakim zmiany te mogą mieć wpływ na niniejszy 
tytuł. W  miarę możliwości Strony zapewniają sobie nawzajem możliwość przekazania uwag 
dotyczących takich zmian oraz należycie uwzględniają te uwagi.  
3. Do celów badania i  rozwiązywania konkretnych kwestii bezpieczeństwa właściwe organy 
każdej ze Stron mogą zezwolić właściwym organom drugiej Strony n a udział w  charakterze 
obserwatorów w  prowadzonych przez siebie działaniach nadzorczych, jak określono w  odpowiednim 
załączniku do niniejszego rozdziału.  
4. Do celów monitorowania i  inspekcji właściwe organy każdej ze Stron pomagają w  razie 
potrzeby właści wym organom drugiej Strony w  uzyskaniu nieograniczonego dostępu do podmiotów 
regulowanych podlegających ich nadzorowi.  
5. W celu zapewnienia ciągłego zaufania każdej ze Stron do wiarygodności procedur drugiej 
Strony w  zakresie dokonywania ustaleń dotyczący ch zgodności, każda wyspecjalizowana agencja 
może uczestniczyć w  charakterze obserwatora w  działaniach nadzorczych prowadzonych przez drugą 
Stronę, zgodnie z procedurami określonymi w  załącznikach do niniejszego rozdziału. Uczestnictwo to 
nie jest równozna czne z  systematycznym uczestnictwem w  działaniach nadzorczych prowadzonych 
przez drugą Stronę.  
Artykuł AVSAF.9: Wymiana informacji dotyczących bezpieczeństwa  
Strony, bez uszczerbku dla artykułu AVSAF.11 [Poufność oraz ochrona danych i  informacji] oraz 
z zastrzeżeniem ich mających zastosowanie przepisów:  
(a) przekazują sobie wzajemnie – na wniosek i w  odpowiednim terminie – informacje dotyczące 
wypadków, poważnych incydentów lub zdarzeń związanych z  wyrobami lotniczymi 
stosowanymi w  lotnictwie cywilnym, usługami  lub działaniami objętymi załącznikami do 
niniejszego tytułu, jakimi dysponują ich wyspecjalizowane agencje; oraz  
(b) wymieniają inne informacje dotyczące bezpieczeństwa na podstawie zgody 
wyspecjalizowanych agencji . 
 
277 
 Artykuł AVSAF.10: Współpraca w  zakresie egz ekwowania  
Za pośrednictwem swoich wyspecjalizowanych agencji lub właściwych organów, Strony zapewniają, 
na wniosek, z  zastrzeżeniem mających zastosowanie przepisów ustawowych i wykonawczych, a  także 
dostępności wnioskowanych zasobów, wzajemną współpracę or az pomoc w  dochodzeniach lub 
działaniach związanych z  egzekwowaniem w  odniesieniu do wszelkich domniemanych lub 
podejrzewanych naruszeń przepisów ustawowych lub wykonawczych objętych zakresem niniejszego 
tytułu. Ponadto każda ze Stron niezwłocznie powiadam ia drugą Stronę o  każdym dochodzeniu, które 
dotyczy ich wzajemnych interesów.  
Artykuł AVSAF.11: Poufność oraz ochrona danych i  informacji  
1. Każda ze Stron zachowuje poufność danych i  informacji otrzymanych od drugiej Strony 
w ramach niniejszego tytułu, zg odnie ze swoimi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi. Takie 
informacje i  dane mogą być wykorzystywane przez otrzymującą je Stronę wyłącznie do celów 
niniejszego tytułu.  
2. W szczególności, z  zastrzeżeniem swoich odpowiednich przepisów ustawowych 
i wykonawc zych, Strony nie ujawniają osobom trzecim, w  tym publicznie, ani nie zezwalają swoim 
właściwym organom na ujawnianie osobom trzecim, w  tym publicznie, jakichkolwiek danych 
i informacji otrzymanych od drugiej Strony w  ramach niniejszego tytułu, które stanow ią tajemnicę 
przedsiębiorstwa, własność intelektualną, poufne informacje handlowe lub finansowe, zastrzeżone 
dane lub informacje odnoszące się do trwających dochodzeń. W  tym celu takie dane i  informacje 
traktuje się jako poufne.  
3. Przekazując dane i  infor macje drugiej Stronie lub właściwemu organowi drugiej Strony, 
Strona lub właściwy organ danej Strony mogą wskazać dane lub informacje, które uważają za poufne 
i niepodlegające ujawnieniu. W takim przypadku Strona lub jej właściwy organ wyraźnie oznacza 
takie dane lub informacje jako poufne.  
4. Jeżeli jedna ze Stron nie zgadza się z  wskazaniem drugiej Strony lub właściwego organu tej 
Strony zgodnie z  ust. 3, pierwsza Strona może zwrócić się do drugiej Strony o  konsultacje w  celu 
rozwiązania problemu.  
5. Każda ze Stron wprowadza wszelkie uzasadnione środki ostrożności niezbędne do ochrony 
danych i  informacji otrzymanych w  ramach niniejszego tytułu przed ich nieuprawnionym 
ujawnieniem.  
6. Strona otrzymująca dane i  informacje od drugiej Strony w  ramach ninie jszego tytułu nie 
nabywa do tych danych i  informacji jakiegokolwiek prawa własności poprzez sam fakt ich otrzymania 
od drugiej Strony.  
Artykuł AVSAF.12: Przyjmowanie załączników do niniejszego tytułu i  wprowadzanie do nich zmian  
Specjalny Komitet ds. Bezpi eczeństwa Lotniczego może zmieniać ZAŁĄCZNIK AVSAF -1 [Certyfikacja 
zdatności do lotu oraz zgodności z wymogami ochrony środowiska] do niniejszego tytułu, przyjąć lub 
zmienić załączniki zgodnie z  art. AVSAF.3 ust.  2 [Zakres i wdrażanie] oraz usunąć każdy za łącznik.  
Artykuł AVSAF.13: Zwrot kosztów  
Każda ze Stron stara się zapewnić, aby wszelkie opłaty lub obciążenia nakładane przez Stronę lub jej 
wyspecjalizowaną agencję na osoby prawne lub fizyczne, których działalność jest objęta niniejszym 
 
278 
 tytułem, były sp rawiedliwe, rozsądne i  współmierne do świadczonych usług oraz aby nie tworzyły 
one barier handlowych.  
Artykuł AVSAF.14: Inne umowy i  wcześniejsze uzgodnienia  
1. Z dniem jego wejścia w  życie niniejszy tytuł zastępuje wszelkie dwustronne umowy lub 
uzgodnieni a dotyczące bezpieczeństwa lotniczego między Zjednoczonym Królestwem a  państwami 
członkowskimi w  odniesieniu do wszelkich kwestii objętych niniejszym tytułem, które były wdrażane 
zgodnie z  art. AVSAF.3[Zakres i wdrażanie].  
2. W stosownych przypadkach wyspe cjalizowane agencje wprowadzają niezbędne środki 
w celu zmiany lub wypowiedzenia wcześniejszych uzgodnień między nimi.  
3. Z zastrzeżeniem ust.  1 i 2, żadne z postanowień niniejszego tytułu nie może wpływać na 
prawa i  obowiązki Stron wynikające z  jakichkolw iek innych umów międzynarodowych.  
Artykuł AVSAF.15: Zawieszenie obowiązków wzajemnej akceptacji  
1. Strona ma prawo zawiesić, w  całości lub w  części, swoje obowiązki akceptacji wynikające 
z ust. 1 artykułu AVSAF.4 [Zobowiązania ogólne], gdy druga Strona w  istotny sposób narusza swoje 
obowiązki wynikające z  niniejszego tytułu.  
2. Przed skorzystaniem z  prawa do zawieszenia obowiązku akceptacji Strona zwraca się 
o konsultacje, aby umożliwić drugiej Stronie poszukiwanie środków naprawczych. W stosownych 
przypadk ach podczas konsultacji Strony rozważają skutki zawieszenia.  
3. Prawa przewidziane w  niniejszym artykule są wykonywane wyłącznie, jeżeli druga Strona nie 
wprowadzi środków naprawczych w  odpowiednim okresie po przeprowadzonych konsultacjach. 
Jeżeli jedna ze  Stron skorzysta z  prawa przewidzianego w  niniejszym artykule, pisemnie powiadamia 
drugą Stronę o  swoim zamiarze zawieszenia obowiązku akceptacji oraz szczegółowo określa powody 
zawieszenia.  
4. Zawieszenie zaczyna obowiązywać po  30 dniach od  daty powiadomi enia, chyba że przed 
zakończeniem tego okresu Strona, która zainicjowała zawieszenie, powiadomi drugą Stronę 
na piśmie o  wycofywaniu swojego powiadomienia.  
5. Takie zawieszenie nie ma wpływu na ważność ustaleń dotyczących zgodności oraz 
certyfikatów sporzą dzonych przez właściwe organy lub zatwierdzone organizacje drugiej Strony 
przed dniem, w  którym zawieszenie staje się skuteczne. Każde takie zawieszenie, które stało się 
skuteczne, może zostać uchylone w  trybie natychmiastowym po wymianie przez Strony not 
dyplomatycznych w  tej sprawie.  
Artykuł AVSAF.16: Wypowiedzenie niniejszego tytułu  
Bez uszczerbku dla art. FINPROV.8 [Wypowiedzenie], art. OTH.10 [Wypowiedzenie części drugiej] i 
art. FISH.17 [Wypowiedzenie], każda ze Stron może w dowolnym momencie wypowiedzieć niniejszy 
tytuł poprzez powiadomienie pisemne drogą dyplomatyczną.  W takim przypadku niniejszy tytuł 
przestaje obowiązywać pierwszego dnia dziewiątego miesiąca następującego po dacie 
powiadomienia.  
  
 
279 
 DZIAŁ  TRZECI: TRANSPORT DROGOWY  
TYTUŁ I: TR ANSPORT DROGOWY TOWA RÓW  
Artykuł ROAD.1: Cel  
1. Celem niniejszego tytułu jest zapewnienie, w  odniesieniu do transportu drogowego 
towarów, ciągłej łączności między terytoriami Stron, przez te terytoria i  w ich obrębie oraz 
ustanowienie zasad, które mają zasto sowanie  do takiego transportu.  
2. Strony  zgadzają się przy stosowaniu niniejszego tytułu nie stosować środków 
dyskryminujących.  
3. Żadne z  postanowień niniejszego tytułu nie ma wpływu na transport drogowy towarów na 
terytorium jednej ze Stron przez  przewoźnika  drogowego towarów mającego siedzibę na tym 
terytorium.  
Artykuł ROAD.2: Zakres  
1. Niniejszy tytuł ma zastosowanie do transportu drogowego towarów w  celach handlowych 
między terytoriami Stron, w  ich obrębie oraz przez te terytoria i  pozostaje bez uszczerbku dla 
stosowania zasad ustanowionych przez Europejską Konferencję Ministrów Transpo rtu.   
2. Transport  drogowy towarów, za który nie jest pobierane żadne bezpośrednie ani pośrednie 
wynagrodzenie i  który nie generuje bezpośrednio ani pośrednio żadnego dochodu kierowcy pojazdu 
lub innych osób i  który nie jest związany z  działalnością zawodową , uważa się za transport towarowy 
do celów niehandlowych.  
Artykuł ROAD.3: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu i  oprócz definicji określonych w  części drugiej [Usługi i  inwestycje] tytuł II 
rozdział pierwszy art. SERVIN 1.2 [Definicje] stosuje się nastę pujące definicje:  
(a) „pojazd” oznacza pojazd silnikowy zarejestrowany na terytorium Strony lub zespół pojazdów, 
z których pojazd silnikowy jest zarejestrowany na terytorium Strony i  który jest używany 
wyłącznie do transportu towarów;    
(b) „przewoźnik drogowy t owarów” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną zajmującą się 
transportem towarów w celach handlowych przy użyciu pojazdu;   
(c) „przewoźnik drogowy towarów Strony” oznacza przewoźnika drogowego towarów będącego 
osobą prawną mającą siedzibę na terytorium Stron y lub osobą fizyczną Strony;  
(d) „strona siedziby” oznacza Stronę, na  której terytorium której przewoźnik drogowy towarów 
ma swoją siedzibę;     
(e) „kierowca” oznacza każdą osobę, która prowadzi pojazd, nawet przez krótki okres, lub która 
jest przewożona w  pojeź dzie w  ramach wykonywania swoich obowiązków, pozostając 
w gotowości do jego prowadzenia w  razie konieczności;   
(f) „tranzyt” oznacza ruch pojazdów przez terytorium Strony bez załadunku lub rozładunku 
towarów;  
 
280 
 (g)  „środki regulacyjne ” oznaczają:  
(i) w odniesieniu do Unii:  
(A) rozporządzenia  i dyrektywy, przewidziane w  art. 288 Traktatu 
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz  
(B) akty wykonawcze  i delegowane, przewidziane odpowiednio w  art. 290 i 291 
TFUE; oraz  
(ii) w odniesieniu do Zjednoczonego  Królestwa:  
(A) prawo pie rwotne; oraz  
(B) prawo wtórne . 
Artykuł  ROAD.4 Transport towarów między terytoriami Stron, przez te terytoria oraz w  ich obrębie  
1. Z zastrzeżeniem spełnienia warunków, o  których mowa w  ust. 2, przewoźnicy drogowi 
towarów Strony mogą wykonywać:  
(a) przejazdy pojazdem z ładunkiem z  terytorium Strony siedziby na terytorium drugiej Strony 
i z powrotem, z  tranzytem lub bez tranzytu przez terytorium państwa trzeciego;  
(b) przejazdy pojazdem z  ładunkiem z  terytorium Strony siedziby na terytorium tej samej Strony, 
z tranzytem prz ez terytorium drugiej Strony;  
(c) przejazdy pojazdem z  ładunkiem na lub z  terytorium Strony siedziby, z  tranzytem przez 
terytorium drugiej Strony;  
(d) przejazdy pojazdem bez załadunku  w związku z  przejazdami, o  których mowa w  lit. a) – c). 
2. Przewoźnicy drogowi towa rów Strony mogą odbywać podróż, o  której mowa w  ust. 1 jeżeli:  
(a) posiadają  ważną licencję wydaną zgodnie z  art. ROAD.5 [ Wymagania dla przewoźników ], 
z wyjątkiem przypadków, o  których mowa w  art. ROAD.6 [Zwolnienia z  wymogów 
licencyjnych]; oraz   
(b) przejazd  jest realizowany przez kierowców posiadających certyfikat kompetencji zawodowych 
zgodnie z  art. ROAD.7 [Wymagania dla kierowców] ust.  1.  
3. Z zastrzeżeniem ust.  6 oraz pod warunkiem, że spełnione są warunki zawarte w ust.  2, 
przewoźnicy drogowi towarów ze Zjednoczonego Królestwa mogą odbyć do dwóch przejazdów 
z ładunkiem z  jednego państwa członkowskiego do drugiego państwa członkowskiego bez powrotu 
na terytorium Zjednoczonego Królestwa, o ile takie przejazdy są zgodne z  przejazdem z  terytorium 
Zjednoczoneg o Królestwa dozwolonym na podstawie ust.  1 lit.  a). 
4. Bez uszczerbku dla ust.  5, z zastrzeżeniem ust.  6 i pod warunkiem spełnienia warunków 
określonych w  ust. 2, przewoźnicy drogowi towarów ze Zjednoczonego Królestwa mogą odbyć jeden 
przejazd z  ładunkiem w o brębie terytorium państwa członkowskiego, pod warunkiem że operacja ta:  
 
281 
 (a) jest zgodna z  przejazdem z terytorium Zjednoczonego Królestwa dozwolonym na podstawie 
ust. 1 lit.  a); oraz  
(b) odbywa się w  ciągu siedmiu dni od rozładunku na terytorium tego państwa człon kowskiego 
towarów przewożonych w  ramach przejazdu, o  którym mowa w  lit. a). 
5. Z zastrzeżeniem ust.  6 i pod warunkiem spełnienia warunków określonych w  ust. 2, przewoźnicy 
drogowi towarów ze Zjednoczonego Królestwa z  siedzibą w  Irlandii Północnej mogą odbyć d o 
dwóch przejazdów z  ładunkiem w  obrębie terytorium Irlandii, pod warunkiem, że operacje te:  
 
(a) jest zgodna z  przejazdem z  terytorium Irlandii Północnej dozwolonym na podstawie ust.  1 
lit. a); oraz  
(b) odbywają się w  ciągu siedmiu dni od rozładunku na terytorium  Irlandii towarów przewożonych 
w ramach przejazdu, o  którym mowa w  lit. a). 
6. Przewoźnicy drogowi towarów ze Zjednoczonego Królestwa są objęci ograniczeniem 
umożliwiającym odbycie maksymalnie dwóch przejazdów w  obrębie terytorium Unii na podstawie 
ust. 3, 4 i 5 przed powrotem na terytorium Zjednoczonego Królestwa.  
7. Pod warunkiem spełnienia  warunków określonych w  ust. 2 przewoźnicy drogowi towarów 
z Unii mogą odbyć maksymalnie dwa przejazdy z  ładunkiem na terytorium Zjednoczonego Królestwa, 
pod warunkiem że tak ie przewozy:  
(a) jest zgodna z  przejazdem z  terytorium Unii Północnej dozwolonym na podstawie ust.  1 lit.  a); 
oraz  
(b) są dokonywane w  ciągu siedmiu dni od wyładowania na terytorium Zjednoczonego Królestwa 
towarów przewożonych podczas przewozu, o  którym mowa w  lit. a). 
Artykuł ROAD.5: Wymagania dla przewoźników  
1. Przewoźnicy drogowi  towarów Strony podejmującej przejazd, o  którym mowa w  art. ROAD.4 
[Transport towarów między terytoriami Stron, przez te terytoria oraz w  ich obrębie] posiadają ważną 
licencję wydaną zgodni e z ust. 2 niniejszego artykułu.   
2. Licencje wydaje się, zgodnie z  prawem Stron, wyłącznie przewoźnikom drogowym towarów, 
którzy spełniają wymogi określone w  części A sekcja 1 ZAŁĄCZNIKA ROAD -1, regulujące dostęp do 
zawodu przewoźnika drogowego towarów i  wykonywanie tego zawodu.   
3. Uwierzytelniony  odpis licencji jest przechowywany w  pojeździe i  okazywany na żądanie 
funkcjonariuszy służb kontrolnych upoważnionych przez każdą ze Stron. Licencja i  jej uwierzytelniony 
odpis odpowiadają jednemu z modelów określonyc h w części A Dodatek ROAD.A.1.3 do załącznika 
ROAD -1, który określa również warunki regulujące jej wykorzystywanie. Licencja musi zawierać co 
najmniej dwa z  zabezpieczeń wymienionych w  części A Dodatek ROAD.A.1.4 do Załącznika ROAD -1. 
4. Przewoźnicy drogowi t owarów muszą spełniać wymagania określone w  części A sekcja 2 
Załącznika ROAD -1, dotyczące delegowania kierowców podejmujących przejazd, o  którym mowa 
w art. ROAD.4 [Transport towarów między terytoriami Stron oraz przez te terytoria] ust. 3 –7. 
 
282 
 Artykuł ROAD .6: Zwolnienia z  wymogów licencyjnych  
Bez ważnej licencji, o  której mowa w  art. 5 [Wymagania dla przewoźników] można wykonywać 
następujące rodzaje transportu towarów i  przejazdów bez ładunku w  związku z  takim transportem:  
(a) transport poczty jako usługa pow szechna;  
(b) przewóz pojazdów uszkodzonych lub zepsutych;  
(c) do dnia 20 lutego 2022  r. – transport towarów w  pojazdach silnikowych o  dopuszczalnej masie 
całkowitej, wraz z  przyczepą, nieprzekraczającej 3,5 tony;  
(d) od dnia 21 lutego 2022  r. – transport towarów w  pojazdach silnikowych o  dopuszczalnej masie 
całkowitej, wraz z  przyczepą, nieprzekraczającej 2,5 tony;  
(e) transport produktów leczniczych, urządzeń, sprzętu i  innych artykułów potrzebnych do opieki 
medycznej w  sytuacjach nadzwyczajnych , w szczególności w  przypadku klęsk żywiołowych 
i pomocy humanitarnej;   
(f) transport towarów pojazdami samochodowymi  świadczony jest przy spełnieniu następujących 
warunków:   
(i) przewożone towary muszą być własnością przewoźnika drogowe go towarów lub 
muszą być sprzedane, zakupione, pożyczone, wzięte w  najem lub wynajęte, 
wyprodukowane, wydobywane, przetworzone lub naprawione przez danego 
przewoźnika;   
(ii) celem przewozu musi być przewiezienie towarów z  albo do siedziby przewoźnika 
drogowego  towarów lub przemieszczenie ich do albo poza siedzibę przewoźnika na 
potrzeby własne;   
(iii) pojazdy wykorzystywane do takiego przewozu są prowadzone przez personel 
zatrudniony lub pozostający do dyspozycji przewoźnika drogowego towarów na 
mocy zobowiązania umownego;   
(iv) pojazdy przewożące towary są własnością przewoźnika drogowego towarów, zostały 
przez niego zakupione na warunkach odroczenia płatności lub są przedmiotem 
najmu oraz   
(v) taki przewóz musi być jedynie działalnością pomocniczą w stosunku do całości 
działalności przewoźnika drogowego towarów;  
(g) transport  towarów pojazdami silnikowymi o  dopu szczalnej maksymalnej prędkości 
nieprzekraczającej 40 km/h.  
Artykuł ROAD.7: Wymagania dla kierowców  
1 Kierowcy pojazdów wykonujących przejazdy, o  których mowa w  art. ROAD.4 [Transport 
towarów między terytoriami Stron oraz przez te terytoria] muszą:  
 
283 
 (a) posia dać certyfikat kompetencji zawodowych  wydany zgodnie z  częścią B sekcja 1 załącznika  
ROAD - 1; oraz  
(b) przestrzegać przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i  pracy, okresów odpoczynku, 
przerw i  użytkowania tachografów zgodnie z  częścią B sekcja 2 –4 załącznika  ROAD -1.     
2. Umowa  europejska  dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe 
przewozy drogowe (AETR) sporządzona w Genewie 1 lipca 1970 r., zamiast postanowień ust.  1 lit. b), 
ma zastosowanie do operacji międzynarodowego transportu d rogowego wykonywanego częściowo 
poza terytorium Stron na całej trasie.  
Artykuł ROAD.8: Wymagania dla pojazdów  
1. Strona nie może odmówić ani zakazać używania na swoim terytorium pojazdu odbywającego 
przejazd, o  którym mowa w  art. ROAD.4 [Transport towarów mi ędzy terytoriami Stron, przez te 
terytoria oraz w  ich obrębie], jeżeli pojazd spełnia wymogi określone w  części C sekcja 1 
załącznika  ROAD -1.  
2. Pojazdy wykonujące przejazdy , o których mowa w  art. ROAD.4 [Transport towarów między 
terytoriami Stron, przez te terytoria oraz w  ich obrębie], muszą być wyposażone w  tachograf 
skonstruowany, zainstalowany, używany, badany i  kontrolowany zgodnie z częścią C sekcja 2 
załącznika  ROAD -1.   
Artykuł ROAD.9: Przepisy ruchu drogowego  
Kierowcy pojazdów wykonujących transport towarów na podstawie niniejszego tytułu, przebywając 
na terytorium drugiej Strony, przestrzegają krajowych przepisów ustawowych i  wykonawczych 
dotyczących ruchu drogowego obowiązujących na tym terytorium.  
Artykuł ROAD.10: Opracowywanie przepisów i Specjalny Komitet ds. Transportu Drogowego  
1.  Jeżeli Strona proponuje nowy środek regulacyjny w  obszarze objętym załącznikiem ROAD -1, 
ma obowiązek:  
(a) możliwie jak najszybciej powiadomić drugą Stronę o  proponowanym środku regulacyjnym; 
oraz  
(b) informować  drug ą Stronę o postępie środka regulacyjnego.  
2.  Na wniosek jednej ze Stron w ramach Specjalnego Komitet ds.  Transportu Drogowego nie 
później niż w terminie dwóch miesięcy od przedłożenia takiego wniosku ma miejsce wymiana opinii 
na temat tego, czy proponowan y nowy środek regulacyjny miałby zastosowanie do przejazdów, o 
których mowa w  art. ROAD.4 [Transport towarów między terytoriami Stron, przez te terytoria oraz 
w ich obrębie].  
3. W przypadku przyjęcia przez Stronę nowego środka regulacyjnego, o  którym mowa w ust. 1, 
powiadamia o  tym drugą Stronę i  dostarcza tekst nowego środka regulacyjnego w  ciągu tygodnia od 
jego publikacji.  
4. Specjalny Komitet ds. Transportu Drogowego zbiera się w  celu omówienia wszelkich nowych 
środków regulacyjnych przyjętych na wniosek jednej ze Stron w  ciągu dwóch miesięcy od złożenia 
 
284 
 wniosku, niezależnie od tego, czy nastąpiło powiadomienie zgodnie z  ust. 1 lub 3, lub czy  odbyła się 
dyskusja zgodnie z  ust. 2.  
5.  Specjalny Komitet  ds. Transportu Drogowego może : 
(a) dokonać zmiany załącznika ROAD -1 w  celu uwzględnienia zmian regulacyjnych lub 
technologicznych lub w  celu zapewnienia satysfakcjonującego wdrażania  niniejszego tytułu;  
(b) potwierdzić, że zmiany dokonane za sprawą nowego środka regulacyjnego są zgodne 
z załącznikiem  ROAD -1; lub  
(c) podjąć decyzję o  wprowadzeniu innych środków mających na celu zapewnienie sprawnego 
funkcjonowania niniejszego tytułu.  
Artykuł ROAD.11: Środki zaradcze  
1 Jeżeli Strona uzna, że druga Strona przyjęła środek regulacyjny, który nie jest zgodny 
z wymogami załącznika ROAD -1, w  szczególności w  przypadkach, gdy Specjalny Komitet ds. 
Transportu Drogowego nie podjął decyzji zgodnie z  art. 10 [Opracowywanie przepisów i  Specjalny 
Komitet ds. Transportu Drogowego] ust. 5, a druga Strona mimo wszystko stosuje postanowienia 
nowego środka regulacyjnego do przewoźników drogowych, kierowców lub pojazdów tej Strony, 
może ona, po powiadomieniu drugi ej Strony, przyjąć odpowiednie środki zaradcze, w  tym 
zawieszenie zobowiązań wynikające z niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej, pod 
warunkiem że takie środki:  
(a) nie przekraczają poziomu równoważnego unieważnieniu lub naruszeniu spowodowane mu 
nowym środkiem regulacyjnym przyjętym przez drugą Stronę, który nie jest zgodny z 
wymogami załącznika  ROAD -1; oraz  
(b) wejdą w  życie najwcześniej 7 dni po powiadomieniu drugiej Strony przez Stronę, która 
zamierza wprowadzić takie środki,  zgodnie z  niniejszy m ustępem.  
2. Odpowiednie środki zaradcze  przestają obowiązywać:  
(a) gdy Strona, która wprowadziła takie środki, jest przekonana, że druga Strona wypełnia swoje 
zobowiązania wynikające z  niniejszego tytułu; lub  
(b) zgodnie z orzeczeniem trybunału arbitrażowego.  
3. Strona nie może powoływać się na porozumienie WTO ani na żadne inne porozumienie 
międzynarodowe, aby uniemożliwić drugiej Stronie zawieszenie  zobowiązań wynikających z 
niniejszego artykułu.  
Artykuł ROAD.12: Podatki  
1. Pojazdy używane do transportu towarów zgo dnie z  niniejszym tytułem są zwolnione 
z podatków i  opłat pobieranych za posiadanie pojazdów lub poruszanie się ich na terytorium drugiej 
Strony.  
2. Zwolnienie, o którym mowa  w ust. 1, nie dotyczy:  
(a) podatku lub opłaty od zużycia paliwa;  
 
285 
 (b) opłaty za korzystani e z drogi lub sieci dróg; lub  
(c) opłaty za korzystanie z  określonych mostów, tuneli lub promów.  
3. Paliwo znajdujące się w  standardowych zbiornikach pojazdów i  w specjalnych zbiornikach, 
dopuszczonych czasowo, które jest wykorzystywane bezpośrednio do napędzani a pojazdu i, 
w stosownych przypadkach, do umożliwienia funkcjonowania podczas transportu układów 
chłodniczych i  innych układów, a także smary znajdujące się w  pojazdach silnikowych, niezbędne do 
ich normalnej eksploatacji podczas podróży, są zwolnione  z ceł oraz wszelkich innych podatków 
i opłat, takich jak podatek VAT i  akcyza, oraz nie podlegają żadnym ograniczeniom przywozowym.  
4. Części zamienne przywożone w  celu naprawy pojazdu na terytorium jednej Strony, które 
zostały zarejestrowane lub wprowadzone d o obrotu na terytorium drugiej Strony, są dopuszczane na 
podstawie czasowego bezcłowego dopuszczania do obrotu i  bez zakazu lub ograniczenia przywozu. 
Poddane wymianie części podlegają opłatom celnym i  innym podatkom (VAT) oraz powrotnemu 
wywozowi lub znis zczeniu pod kontrolą organów celnych drugiej Strony.  
Artykuł ROAD.13: Zobowiązania zawarte w innych tytułach  
Część druga dział pierwszy tytuł II rozdział III art.  SERVIN 3.2 [Dostęp do rynku] i art. SERVIN 3.4 
[Traktowanie narodowe] jest włączona do niniejszego tytułu i  stanowi jego część oraz maj 
zastosowanie do traktowania przewoźników drogowych towarów wykonujących przewozy zgodnie 
z artykułem ROAD.4 [Transport towarów między terytoriami Stron, przez te terytoria oraz w  ich 
obrębie].  
Artykuł ROAD.14: Wypowiedzenie niniejszego tytułu  
5.  Bez uszczerbku dla art. FINPROV.8 [Wypowiedzenie], art. OTH.10 [Wypowiedzenie części 
drugiej] i art. FISH.17 [Wypowiedzenie], każda ze Stron może w dowolnym momencie wypowiedzieć 
niniejszy tytuł poprzez po wiadomienie pisemne drogą dyplomatyczną. W takim przypadku niniejszy 
tytuł przestaje obowiązywać pierwszego dnia dziewiątego miesiąca następującego po dacie 
powiadomienia.  
TYTUŁ II: PRZEWÓZ DR OGOWY PASAŻERÓW  
Artykuł  X: Zakres  
1. Celem niniejszego rozdziału jest zapewnienie, w  odniesieniu do przewozu drogowego osób, 
ciągłej łączności między terytoriami Stron, przez te terytoria i  w ich obrębie oraz ustanowienie zasad, 
które mają zastosowanie  do takiego transportu. Dotyczy okazjonalnych, regularnych i  szczegól nych 
przewozów regularnych osób autokarem i  autobusem między terytoriami  Stron , w ich obrębie oraz 
przez te terytoria.  
2. Strony zgadzają się  przy stosowaniu niniejszego tytułu  nie stosować środków 
dyskryminujących.   
3. Żadne z  postanowień niniejszego tytułu nie  ma wpływu na transport osób  na terytorium 
jednej ze Stron przez przewoźnika drogowego osób mającego siedzibę na tym terytorium.  
 
286 
 Artykuł  X+1: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu i  oprócz definicji określonych w  części drugiej [Usługi i inwestycje] tytu ł II 
rozdział I art. SERVIN 1.2 [Definicje] stosuje się następujące definicje:  
(a) „autobusy i autokary” są to pojazdy, które ze względu na swoją konstrukcję i  wyposażenie 
przystosowane są do przewozu więcej niż dziewięciu osób, łącznie z  kierowcą, i  są do te go celu 
przeznaczone;      
(b) „usługi przewozu osób” oznaczają usługi transportu drogowego dla ludności lub dla 
określonych kategorii użytkowników, świadczone autokarami i  autobusami za opłatą 
wnoszoną przez osobę przewożoną lub przez organizatora transportu;   
(c) „przewoźnik drogowy osób” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, posiadającą własną 
osobowość prawną lub zależną od organu posiadającego taką osobowość, która świadczy 
usługi przewozu osób;  
(d) „przewoźnik drogowy osób Strony” oznacza przewoźnika drogoweg o osób mającego siedzibę 
na terytorium Strony lub osobę fizyczną Strony;   
(e) „usługi regularne” oznaczają usługi przewozu osób w  określonych odstępach czasu i  na 
określonych trasach, przy czym pasażerowie są zabierani z  określonych z  góry przystanków 
i dowoż eni na z  góry określone przystanki;  
(f) „szczególne usługi regularne” oznaczają usługi bez względu na to, przez kogo są organizowane, 
które polegają na przewozie określonych  kategorii pasażerów z  wyłączeniem innych 
pasażerów, o  ile takie przewozy są wykonywan e stosownie do warunków określonych dla 
usług regularnych. Szczególne usługi regularne obejmują:  
(i) transport pracowników między miejscem zamieszkania a  miejscem pracy, oraz  
(ii) transport uczniów i  studentów do oraz z  instytucji edukacyjnej.  
Fakt zróżnicowania tych przewozów w  zależności od potrzeb użytkowników nie ma wpływu na ich 
zakwalifikowanie jako przewozy regularne;  
(g) „grupa” oznacza którąkolwiek z  poniższych:  
(i) co najmniej jedną stowarzyszoną osobę fizyczną lub prawną oraz jej osobę fizyczną 
lub prawną dominującą bądź jej osoby fizyczne lub prawne dominujące;  
(ii) co najmniej jedną stowarzyszoną osobę fizyczną lub prawną mającą tę samą osobę 
fizyczną lub prawną domin ującą bądź te same osoby fizyczne lub prawne 
dominujące;  
(h) „umowa  INTERBUS ” oznacza Umowę w  sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów 
pasażerów autokarami i  autobusami, która weszła w  życie w  dniu 1  stycznia  2003  r., wraz 
z późniejszymi zmianami;  
(i) „tranzyt” oznacza ruch autokarów i  autobusów przez terytorium Strony bez zabierania ani 
wysadzania pasażerów;  
 
287 
 (j) „usługi okazjonalne” oznaczają usługi, które nie są usługami regularnymi ani szczególnymi 
usługami regularnymi, a które charakteryzują się przede w szystkim tym, że służą wykonywaniu 
przewozu grup pasażerów zgromadzonych z inicjatywy klienta lub przewoźnika drogowego 
osób.  
Artykuł  X+2: Przewóz osób autokarem i  autobusem między terytoriami Stron, przez te terytoria oraz 
w ich obrębie  
1. Przewoźnicy drogo wi osób Strony mogą, świadcząc usługi regularne i  szczególne usługi 
regularne, wykonywać przejazdy z  pasażerami z  terytorium Strony na terytorium drugiej Strony, 
z tranzytem lub bez tranzytu przez terytorium państwa trzeciego, oraz przejazdy bez pasażerów 
związane z  takimi  przejazdami.  
2. Przewoźnicy drogowi osób  Strony mogą, świadcząc usługi regularne i  szczególne usługi 
regularne, wykonywać przejazdy z  pasażerami z  terytorium Strony, na którym przewoźnik drogowy 
osób ma siedzibę, na terytorium tej samej str ony z  tranzytem przez terytorium drugiej  Strony, oraz 
przejazdy bez pasażerów związane z  takimi przejazdami.  
3. Przewoźnik drogowy osób jednej Strony nie może wykonywać usług regularnych ani 
szczególnych usług regularnych z  miejscem początkowym i  docelowym n a terytorium drugiej Strony.  
4. Jeżeli  usługa przewozu osób, o  której mowa w  ust. 1, jest częścią usługi przewozu do lub 
z terytorium Strony, na którym przewoźnik drogowy osób ma swoją siedzibę, pasażerowie mogą być 
zabierani lub wysadzani na terytorium drugiej Strony na trasie, pod warunkiem, że postój jest 
dozwolony zgodnie  z przepisami obowiązującymi na tym terytorium.   
5. W przypadku gdy usługa przewozu osób, o  której mowa w  niniejszym artykule, stanowi część 
międzynarodowego przewozu regularnego lub sp ecjalnego przewozu regularnego między Irlandią 
a Zjednoczonym Królestwem w  odniesieniu do Irlandii Północnej, pasażerowie mogą być zabierani 
i wysadzani na terytorium jednej ze Stron przez przewoźnika drogowego osób mającego siedzibę na 
terytorium drugiej Strony.  
6. Przewoźnicy  drogowi osób  mający siedzibę na terytorium jednej ze Stron mogą wykonywać 
tymczasowo usługi okazjonalne w  Irlandii, w  ramach których zabierają i  dowożą pasażerów na 
terytorium drugiej Strony.  
7. Przewoźnicy drogowi osób mogą, świadcząc us ługi okazjonalne, wykonywać przejazdy 
z pasażerami z  terytorium Strony przez terytorium drugiej Strony na terytorium państwa 
niebędącego Umawiającą się Stroną umowy INTERBUS, w  tym powiązany  przejazd  bez pasażerów.  
8. Usługi przewozu osób, o  których mowa w  niniejszym artykule,  są wykonywane autokarami 
i autobusami zarejestrowanymi na terytorium Strony, na którym przewoźnik drogowy ma siedzibę 
lub miejsce zamieszkania. Te autokary i  autobusy muszą spełniać normy techniczne określone 
w załączniku 2 do umowy INTE RBUS.  
Artykuł  X+3: Warunki wykonywania przewozów, o  których mowa w  art. X + 2  
1. Usługi regularne są otwarte dla wszystkich przewoźników drogowych osób Strony, 
z zastrzeżeniem obowiązkowej rezerwacji,  w stosownych przypadkach.  
2. Usługi regularne i szczególne usługi regularne  wymagają uzyskania zezwolenia zgodnie 
z art. X+4, i ust.  6.  
 
288 
 3. Na regularny charakter przewozu nie mają wpływu żadne zmiany  warunków  świadczenia 
usługi przewozu.   
4. Organizacja przewozów równoległych lub tymczasowych skierowanych do tych samyc h osób 
co istniejące usługi regularne, nieobsługiwanie niektórych przystanków oraz obsługiwanie 
dodatkowych przystanków w  ramach istniejących usług regularnych podlegają takim samym 
zasadom, jakie stosuje się do istniejących usług regularnych.  
5. Zastosowani e mają sekcja V (Przepisy socjalne) i  sekcja VI (Przepisy celne i podatkowe) 
umowy INTERBUS oraz załącznik I (Warunki mające zastosowanie wobec przewoźników w  drogowym 
transporcie pasażerskim) i  załącznik II (Normy techniczne  dotyczące autobusów i  autokaró w).  
6. Przez okres sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej Umowy szczególne usługi 
regularne nie wymagają zezwolenia, jeżeli są objęte umową zawartą między organizatorem 
a przewoźnikiem drogowym osób.  
7. Usługi okazjonalne objęte niniejszym tytułem zgodnie z art. X+(2)  nie wymagają zezwolenia. 
Organizacja usług równoległych lub tymczasowych porównywalnych z  istniejącymi usługami 
regularnymi oraz skierowanych do tych samych osób wymaga jednak zezwolenia zgodnie 
z rozdziałem VIII umowy INTERBUS.  
Artyku ł X+4: Zezwolenie   
1. Zezwolenia na usługi, o  których mowa w  art. X+2, wydaje właściwy organ Strony, na której 
terytorium przewoźnik drogowy osób ma swoją siedzibę („ organ  wydający zezwolenie”).   
2. Jeżeli  przewoźnik drogowy osób ma swoją siedzibę w  Unii organem wydającym zezwolenie 
jest właściwy organ państwa członkowskiego, w  którym znajduje się miejsce rozpoczęcia lub 
zakończenia  przewozu.   
3. W przypadku grupy przewoźników drogowych osób  zamierzających świadczyć usługi, 
o których mowa w  art. X+2, organem wydającym zezwolenie jest właściwy organ, do którego 
kierowany jest wniosek zgodnie z  art. X+5 ust.  1 część druga.  
4. Zezwolenia są wydawane na rzecz przewoźnika drogowego osób i  nie mogą b yć 
przenoszone. Przewoźnik drogowy osób Strony, który otrzymał zezwolenie, może jednak, za zgodą 
organu wydającego zezwolenie, wykonywać przewozy przy pomocy podwykonawcy, jeżeli taka 
możliwość jest zgodna z  prawem Strony. W  takim przypadku w  zezwoleniu po daje się nazwę i  rolę 
podwykonawcy. Podwykonawca jest przewoźnikiem drogowym osób Strony i  przestrzega wszystkich 
postanowień niniejszego tytułu.  
W przypadku grupy przewoźników drogowych osób zamierzających świadczyć usługi, o  których 
mowa w  art. X+2, zez wolenie jest wydawane na nazwiska (nazwy) wszystkich przewoźników 
drogowych osób należących do tej grupy i  zawiera nazwiska (nazwy) wszystkich tych przewoźników. 
Jest ono wydawane przewoźnikom drogowym osób upoważnionym do tego celu przez innych 
przewoźnik ów drogowych osób Strony i którzy o  to wystąpili, a  uwierzytelnione odpisy przekazuje 
się innym przewoźnikom drogowym osób Strony.  
5. Nie naruszając postanowień art.  X+6 ust. 3, okres ważności zezwolenia nie może przekraczać 
pięciu lat. Okres ten może zostać  skrócony na żądanie  wnioskodawcy albo za wzajemną zgodą 
właściwych organów Stron, na których terytorium pasażerowie są zabierani lub wysadzani.  
 
289 
 6. W zezwoleniach określa się:  
(a) rodzaj usługi;  
(b) trasę przewozu, w  szczególności miejsce początkowe przewozu i  miejsce docelowe;  
(c) okres ważności zezwolenia; oraz  
(d) przystanki oraz  rozkład jazdy.  
7. Zezwolenia muszą  być zgodne ze wzorem przedstawionym w  załączniku ROAD -2.  
8. Przewoźnik drogowy osób Strony świadczący usługi, o  których mowa w  artykule X+2, może 
korzystać z  dodatkowych pojazdów w  sytuacjach tymczasowych i  wyjątkowych. Takie dodatkowe 
pojazdy mogą być wykorzystywane wyłącznie na takich samych warunkach, jak określono 
w zezwoleniu, o  którym mowa w  ust. 6.  
W takim przypadku, oprócz dokumentów, o  których mowa w  art. X+10 ust. 1 i 2, przewoźnik 
drogowy osób dopilnowuje, by kopia umowy między przewoźnikami drogowymi osób wykonującymi 
usługi regularne lub szczególne usługi regularne  a przedsiębiorstwem zapewniającym dodatkowe 
pojazdy lub równoważny dokument był przecho wywany w  pojeździe i  okazywany na żądanie 
każdemu upoważnionemu funkcjonariuszowi służb kontrolnych.  
Artykuł  X+5: Składanie wniosku o  zezwolenie  
1. Wnioski o zezwolenie są składane przez przewoźnika drogowego osób Strony do organu 
wydającego zezwolenie, o  którym mowa w  art. X+4 ust. 1.  
W odniesieniu do każdego przewozu składa się tylko jeden wniosek. W  przypadkach, o  których 
mowa w  art. X+4 ust. 3, wnioski składa  przewoźnik upoważniony do tego celu przez pozostałych 
przewoźników. Wniosek kieruje się do orga nu wydającego zezwolenie Strony, w  której ma siedzibę 
przewoźnik drogowy osób składający wniosek.  
2. Wnioski o  zezwolenie składa się w  formie opartej na wzorze przedstawionym w  załączniku 
ROAD -3.  
3. Przewoźnik drogowy osób ubiegający się  o zezwolenie dostarcza  wszelkich dalszych 
informacji, które uważa za istotne lub których żąda organ wydający zezwolenie, w  szczególności 
dokumenty wymienione w  załączniku ROAD -3.  
Artykuł  X+6: Procedura udzielania zezwolenia  
1. Zezwolenia są wydawane w  porozumieniu z  właściwymi o rganami innych Stron, na których 
terytorium pasażerowie są zabierani lub wysadzani. Organ wydający zezwolenie przekazuje takim 
właściwym organom, jak również właściwym  organom, przez których terytoria przebiega  trasa 
przewozu, ale w  których pasażerowie nie  są zabierani ani wysadzani, kopię wniosku, wraz z  kopiami 
wszelkich innych istotnych dokumentów, i  jego ocenę.  
W odniesieniu do Unii właściwe organy, o  których mowa w pierwszej części niniejszego ustępy, to 
organy państw członkowskich, na których terytor ium pasażerowie są zabierani lub wysadzani oraz 
przez które przebiega trasa przewozu, ale w których pasażerowie nie są zabierani ani wysadzani.  
 
290 
 2. Właściwe organy, do których zwrócono się o  wydanie zgody, w  terminie czterech miesięcy 
powiadamiają organ wydaj ący zezwolenie o  swojej decyzji w  sprawie wniosku o  zezwolenie. Bieg 
tego terminu rozpoczyna się w  dniu otrzymania wniosku o  wydanie zgody, będącym dniem 
widniejącym na potwierdzeniu odbioru. Jeżeli decyzja otrzymana od właściwych organów, do 
których zwróc ono się o  wydanie zgody, jest negatywna, musi ona zawierać należyte uzasadnienie. 
Jeżeli organ wydający zezwolenie nie otrzyma odpowiedzi w  terminie czterech miesięcy, uznaje się, 
że właściwe organy, do których się zwrócono, wyrażają zgodę, i  organ wydając y może udzielić 
zezwolenia.  
Właściwe organy, przez których terytorium  przebiega  trasa przewozu bez zabierania lub dowożenia 
pasażerów, mogą powiadomić organ wydający zezwolenie o  swoich uwagach w  terminie czterech 
miesięcy.  
3. W odniesieniu do usług, na które  zezwolono na mocy rozporządzenia Parlamentu 
Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/200970 przed zakończeniem okresu przejściowego i w przypadku 
których zezwolenie wygasa z końcem okresu przejściowego, zastosowanie mają następujące 
postanowienia:  
(a) w przypadku gd y, z  zastrzeżeniem zmian niezbędnych do spełnienia wymogów art.  X+2, 
warunki świadczenia usług są takie same, jak warunki określone w  zezwoleniu udzielonym na 
podstawie rozporządzenia (WE) nr  1073/2009, odpowiedni organ wydający zezwolenie na 
mocy niniejsz ego tytułu może, na wniosek lub w  inny sposób, wydać przewoźnikowi 
drogowemu odpowiednie zezwolenie udzielone zgodnie z  niniejszym tytułem. W  przypadku 
wydania takiego zezwolenia uznaje się, że wydana została zgoda właściwych organów, na 
których terytorium  pasażerowie są zabierani lub dowożeni, zgodnie z  ust. 2. Te właściwe 
organy oraz właściwe organy, przez których terytorium przebiega trasa przewozu bez 
zabierania lub dowożenia pasażerów, mogą w  dowolnym terminie powiadomić organ 
wydający zezwolenie o  swoich ewentualnych uwagach;  
(b) w  przypadku  zastosowania lit.  a) okres ważności odpowiedniego zezwolenia udzielonego na 
podstawie niniejszego tytułu nie wykracza poza ostatni dzień okresu ważności określonego we 
wcześniej udzielonym zezwoleniu na podstawie roz porządzenia (WE) nr  1073/2009.  
4. Organ  wydający zezwolenie podejmuje decyzję w  sprawie wniosku nie później niż w  terminie 
sześciu miesięcy od dnia złożenia wniosku przez przewoźnika drogowego osób.  
5. Zezwolenia  udziela się, chyba że:  
(a) wnioskodawca nie jest w  stanie wykonywać przewozów będących przedmiotem wniosku, 
korzystając z  pojazdów będących bezpośrednio w  jego dyspozycji;  
(b) wnioskodawca nie zastosował się do krajowych lub międzynarodowych przepisów w  zakresie 
transportu drogowego, a  w szczególności nie spe łnił warunków i  wymogów dotyczących 
zezwoleń na wykonywanie międzynarodowych drogowych przewozów pasażerskich, lub 
dopuścił się poważnego naruszenia przepisów Strony dotyczących transportu drogowego, 
                                                            
70Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w 
sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i 
zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (wersja prze kształcona) (Dz.U. L 300 z 14.11.2009, s.  88).  
 
291 
 w szczególności przepisów mających zastosowanie do pojaz dów, czasu prowadzenia pojazdu 
oraz okresów odpoczynku kierowców;  
(c) w przypadku wniosku o  przedłużenie ważności zezwolenia nie zostały spełnione warunki 
zezwolenia;  
(d) Strona zdecyduje na podstawie szczegółowej analizy, że dane przewozy miałyby poważny 
negaty wny wpływ na rentowność  porównywalnych usług przewozowych świadczonych 
w ramach jednej lub większej liczby umów o  usługi publiczne zgodnie z  prawem Strony na 
danych bezpośrednich odcinkach. W takim przypadku Strona określa kryteria 
o niedyskryminującym cha rakterze w  celu stwierdzenia, czy przewozy, których dotyczy 
wniosek, miałyby poważny negatywny wpływ na rentowność wspomnianej wyżej 
porównywalnej usługi przewozowej, i  informuje o  nich drugą Stronę, o  której mowa w  ust. 1; 
lub  
(e) Strona stwierdzi na podstaw ie szczegółowej analizy, że głównym celem usługi nie jest przewóz 
osób pomiędzy przystankami położonymi na terytoriach Stron.  
W przypadku, gdy istniejąca usługa poważnie wpływa na rentowność porównywalnej usługi 
świadczonej w  ramach jednej lub większej li czby umów o  usługi publiczne, zgodnie z  prawem 
Strony, na danych bezpośrednich odcinkach , z wyjątkowych przyczyn, których nie można było 
przewidzieć w  chwili wydawania zezwolenia, Strona może, za zgodą drugiej Strony, zawiesić 
lub cofnąć zezwolenie na świa dczenie międzynarodowej usługi przewozu autobusem lub 
autokarem po powiadomieniu przewoźnika drogowego osób z  sześciomiesięcznym 
wyprzedzeniem.  
Fakt, że przewoźnik drogowy osób jednej ze Stron oferuje niższe ceny niż te oferowane przez 
innych przewoźników  drogowych osób lub fakt, że dane połączenie jest już obsługiwane przez 
innych przewoźników drogowych osób, nie stanowi samo w sobie uzasadnienia dla odrzucenia 
wniosku.  
6. Po przeprowadzeniu  postępowania określonego w  ust. 1–5 organ wydający udziela 
zezwole nia lub w  odpowiedniej formie odmawia udzielenia zezwolenia.  
Decyzje o  odrzuceniu wniosku muszą zawierać uzasadnienie. Strony zapewniają, by przedsiębiorstwa 
transportowe  miały możliwość odwołania się, w  przypadku gdy ich wniosek został odrzucony.  
Organ wydający zezwolenie  informuje  wszystkie właściwe organy Strony o  swojej decyzji, oraz 
przesyła im kopię każdego zezwolenia.  
Artykuł  X+7: Przedłużenie ważności zezwolenia i  wprowadzanie w  nim zmian  
1. Art. X+6 ma zastosowanie, odpowiednio , do wniosków o  prze dłużenie ważności zezwolenia 
lub do wniosków o  zmianę warunków, na jakich muszą być wykonywane przewozy wymagające 
zezwolenia.  
2. W przypadku gdy obowiązujące zezwolenie wygasa w  ciągu sześciu miesięcy od daty wejścia 
w życie niniejszej Umowy, okres, w  który m właściwe organy określone w  art. X+6 ust.  2 
powiadamiają organ wydający zezwolenie o  swojej zgodzie lub uwagach dotyczących wniosku 
zgodnie z  tym artykułem, wynosi dwa miesiące.  
 
292 
 3. W przypadku nieznacznych zmian w  warunkach wykonywania przewozów, w  szczegó lności 
w postaci dostosowania częstotliwości przewozów, wysokości opłat lub rozkładów jazdy, organ 
wydający zezwolenie obowiązany jest jedynie do przekazania właściwym organom drugiej Strony 
informacji o  takich zmianach. Nie uznaje się za nieznaczne zmian w rozkładzie jazdy lub 
w częstotliwości przewozów, które mają wpływ na harmonogram kontroli na granicach między 
Stronami lub na granicach z  państwami trzecimi.  
Artykuł  X+8: Wygaśnięcie zezwolenia   
1. Nie naruszając postanowień art.  X+6 ust. 3, zezwolenie na świadczenie usługi, o  której mowa 
w art. X+2 wygasa wraz z końcem okresu  jego  ważności lub w  terminie trzech miesięcy od dnia, w 
którym organ wydający zezwolenie otrzymał od posiadacza zezwolenia oświadczenie o  zamiarze 
wycofania się z  wykonywania danej us ługi. Takie oświadczenie musi zawierać należyte uzasadnienie.  
2. W przypadku gdy zapotrzebowanie  na dane przewozy przestało istnieć, przewidziany 
w ust. 1 okres od otrzymania oświadczenia wynosi miesiąc.  
3. Organ wydający zezwolenie  informuje właściwe organy p ozostałych zainteresowanych Stron 
o wygaśnięciu zezwolenia.  
4. O swoim wycofaniu się z  wykonywania danych przewozów posiadacz zezwolenia 
powiadamia użytkowników korzystających z  tych przewozów z  miesięcznym wyprzedzeniem za 
pomocą odpowiedniego ogłoszenia.  
Artykuł  X+9: Obowiązki przewoźników   
1. Z wyjątkiem przypadku wystąpienia siły wyższej przewoźnik drogowy osób Strony świadczący 
usługę, o  której mowa w  art. X+2, niezwłocznie uruchamia usługę i  do czasu wygaśnięcia zezwolenia 
wprowadza wszelkie środki w  celu zagwarantowania usługi transportowej, która spełnia normy 
ciągłości, regularności i  przepustowości oraz warunki określone zgodnie z  art. X+4 ust. 6 oraz 
załącznikiem ROAD -2.  
2. Przewoźnik drogowy osób Strony powinien przedstawiać trasę usługi, przystanki 
autobusowe, rozkład jazdy, opłaty i  warunki przewozu w  sposób zapewniający łatwy dostęp do tych 
informacji dla wszystkich użytkowników.  
3. Strony mogą wprowadzać zmiany w  warunkach wykonywania przewozów regulujących 
usługi, o których mowa  w art. X+2, za wspóln ym porozumieniem i  w porozumieniu z  posiadaczem 
zezwolenia.  
Artykuł  X+10: Dokumenty, które należy przechowywać w autokarze lub autobusie  
1. Nie naruszając postanowień  art. X+4 ust. 8, zezwolenie lub uwierzytelniony odpis zezwolenia 
na wykonywanie usług, o  których mowa w  art. X+2 oraz licencję przewoźnika drogowego osób na 
międzynarodowe drogowe przewozy pasażerskie przewidzianą zgodnie z przepisami prawa 
krajowego lub prawa Unii albo uwierzytelniony odpis takiej licencji przechowuje się w autokarze lub 
autob usie i  okazuje na żądanie każdemu upoważnionemu funkcjonariuszowi służb kontrolnych.  
2. Nie naruszając postanowień ust.  1 oraz art.  X+4 ust.  8, w  przypadku szczególnych usług 
regularnych umowa między  organizatorem a  przewoźnikiem drogowym osób lub jej odpis,  jak 
również dokument poświadczający, że pasażerowie stanowią specjalną kategorię, z  wyłączeniem 
innych pasażerów, do celów szczególnych usług regularnych, służą także jako dokumenty kontrolne 
 
293 
 i muszą być przechowywane w  pojeździe oraz okazywane na żądanie  każdemu upoważnionemu 
funkcjonariuszowi służb kontrolnych.  
3. Przewoźnicy drogowi osób świadczący usługi okazjonalne zgodnie z art.  X+2 ust.  6 i 7 
wykonują pełny przejazd, korzystając z modelu zawartego w  załączniku ROAD -4. Formularze 
rezerwacji przejazdów są przedstawiane przez właściwy organ terytorium, w którym przewoźnik jest 
zarejestrowany, lub przez podmioty powołane przez właściwy organ.  
Artykuł  X+11: Przepisy ruchu drogowego  
Kierowcy autokarów i  autobusów wykonujących transport osób na podstawie nin iejszego tytułu, 
przebywając na terytorium drugiej Strony, krajowych przepisów ustawowych i  wykonawczych 
dotyczących ruchu drogowego obowiązujących na tym terytorium. przestrzegają   
Artykuł  X+12: Wniosek  
Postanowienia niniejszego tytułu przestaną obowiązyw ać z dniem wejścia w  życie w  Zjednoczonym 
Królestwie Protokołu do umowy INTERBUS dotyczącego międzynarodowych regularnych 
i specjalnych regularnych przewozów osób autokarami i  autobusami lub sześć miesięcy po wejściu w 
życie tego Protokołu dla Unii, w  zależności od tego, która z tych dat jest najwcześniejsza, z  wyjątkiem 
na potrzeby przewozów określonych w  art. X+2 ust.  2. art.  X+2 ust.  5); art. X +2 ust. 6 i 7.  
Artykuł  X+13: Zobowiązania zawarte w innych tytułach  
Część druga dział pierwszy tytuł II rozdzi ał III art.  SERVIN 3.2 [Dostęp do rynku] i art. SERVIN  3.4 
[Traktowanie narodowe] jest włączona  do niniejszego tytułu i  stanowi jego część oraz ma 
zastosowanie do traktowania przewoźników wykonujących przewozy zgodnie z  art. X+2 niniejszego 
tytułu.  
Artyku ł X+14: Specjalny komitet  
Specjalny Komitet ds.  Transportu Drogowego może dokonać zmiany załączników ROAD -2, ROAD -3 i 
ROAD -4 w celu uwzględnienia zmian regulacyjnych. Może również przyjmować środki dotyczące 
wykonania postanowień niniejszego tytułu.  
  
 
294 
 DZIAŁ  CZWARTY: KOORDYNACJA SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO I WIZY W PRZYPADKU 
WIZYT KRÓTKOTERMINOWYCH  
TYTUŁ I: KOORDYNACJA  SYSTEMÓW ZABEZPIECZ ENIA SPOŁECZNEGO  
Ch.SSC.1: Zarys  
Państwa członkowskie i Zjednoczone Królestwo koordynują swoje systemy zabezpi eczenia 
społecznego zgodnie z Protokołem w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, 
aby zagwarantować uprawnienia do zabezpieczenia społecznego osób objętych tym protokołem.  
Ch.SSC.2: Osoby przebywające legalnie  
1. Protokół w  sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ma zastosowanie do 
osób zamieszkujących legalnie w jednym z państw członkowskich lub Zjednoczonym Królestwie.  
2. Ustęp  1 niniejszego artykułu nie wpływa na uprawnienia do świadczeń pieniężnych, które 
dotyczą wcześniejszych okresów legalnego zamieszkiwania osób objętych art.  SSC.2 [Zakres 
podmiotowy] protokołu w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.  
Ch.SSC.3: Sytuacje transgraniczne  
1. Protokół w  sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia sp ołecznego ma zastosowanie do 
sytuacji zaistniałych między jednym państwem członkowskim Unii lub ich większą liczbą  a 
Zjednoczonym Królestwem.  
2. Protokół w  sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie ma zastosowania 
do osób, których sytuac je we wszystkich aspektach są ograniczone do Zjednoczonego Królestwa lub 
do państw członkowskich.  
Ch.SSC.4: Wnioski imigracyjne  
Protokół w  sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie bez 
uszczerbku dla prawa państwa członkowsk iego lub Zjednoczonego Królestwa do naliczania składek 
zdrowotnych zgodnie z przepisami krajowymi w związku z wnioskiem o zezwolenie na wjazd, pobyt, 
pracę lub zamieszkanie w danym państwie.  
 
TYTUŁ II: WIZY NA PO BYT KRÓTKOTERMINOWY  
Artykuł VSTV.1: Wizy na pobyt krótkoterminowy  
1. Strony odnotowują, że w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy obie Strony przewidują ruch 
bezwizowy swoich obywateli w przypadku krótkoterminowych wizyt, zgodnie z ich prawem 
krajowym.   Każda ze Stron powiadamia drugą Stronę o każ dym zamiarze nałożenia obowiązku 
wizowego na krótkoterminowe wizyty obywateli drugiej Strony w odpowiednim czasie i, jeżeli to 
możliwe, co najmniej na trzy miesiące przed wejściem w życie takiego wymogu.   
2. Z zastrzeżeniem ust. 3 i art. FINPROV.10 [Przys złe przystąpienia do Unii], w przypadku gdy 
Zjednoczone Królestwo postanawia nałożyć obowiązek wizowy w przypadku krótkoterminowych 
wizyt na obywateli państwa członkowskiego, obowiązek ten ma zastosowanie do obywateli 
wszystkich państw członkowskich.  
 
295 
 3. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich uzgodnień między Zjednoczonym 
Królestwem a Irlandią dotyczących wspólnej strefy podróżowania.  
  
 
296 
 DZIAŁ  PIĄTY: Rybołówstwo  
Rozdział pierwszy: Postanowienia wstępne  
Artykuł FISH.1: Suwerenne prawa państw  nadbrzeżnych wykonywane przez strony  
Strony potwierdzają, że suwerenne prawa państw nadbrzeżnych wykonywane przez Strony w  celu 
poszukiwania,wydobywania i  chronienia żywych zasobów w  ich wodach oraz zarządzania nimi należy 
realizować na podstawie zasad pr awa międzynarodowego i  zgodnie z  nimi, w  tym z  Konwencją 
Narodów Zjednoczonych o  prawie morza z  10 grudnia  1982  r. 
Artykuł FISH.2: Cele i  zasady  
1.  Strony współpracują w celu zapewnienia, aby działalność połowowa dotycząca wspólnych 
stad w ich wodach był a zrównoważona pod względem środowiskowym w perspektywie 
długoterminowej i  przyczyniała się do osiągnięcia korzyści gospodarczych i  społecznych przy 
jednoczesnym pełnym poszanowaniu praw i  obowiązków niezależnych państw nabrzeżnych 
egzekwowanych przez Stro ny. 
2.  Stronom przyświeca ten sam cel, tj. eksploatacja wspólnych stad w sposób umożliwiający 
odbudowywanie i utrzymywanie populacji poławianych gatunków powyżej poziomów biomasy, co 
pozwala uzyskać maksymalny podtrzymywalny połów.  
3.         Strony uwzględniają przy tym następujące zasady:  
(a) do zarządzania rybołówstwem stosuje się podejście ostrożnościowe;   
(b) propaguje się zrównoważony charakter (środowiskowy, społeczny i  gospodarczy) oraz 
optymalne wykorzystanie stad wspólnie eksploa towanych;  
(c) decyzje w sprawie ochrony rybołówstwa i  zarządzania nim podejmuje się w  oparciu 
o najlepsze dostępne opinie naukowe, zasadniczo przekazywane przez Międzynarodową Radę 
Badań Morza (ICES);  
(d) zapewnia się selektywność połowów w celu ochrony młodych os obników i skupisk tarłowych 
ryb oraz unikania i ograniczania niepożądanych przyłowów;  
(e) należycie uwzględnia się i minimalizuje szkodliwy wpływ rybołówstwa na ekosystem morski 
oraz należycie uwzględnia się potrzebę ochrony morskiej różnorodności biologicznej ;  
(f) stosuje się proporcjonalne i  niedyskryminacyjne środki ochrony żywych zasobów morza oraz 
zarządzania zasobami rybnymi przy jednoczesnym zachowaniu autonomii regulacyjnej Stron;  
(g) zapewnia się gromadzenie i terminową wymianę pełnych i dokładnych danych ist otnych dla 
ochrony wspólnych stad i zarządzania rybołówstwem;  
(h) zapewnia się zgodność ze środkami ochrony i zarządzania w obszarze rybołówstwa oraz 
zwalcza się nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy; oraz  
(i) zapewnia się terminowe wprowadzanie wszel kich uzgodnionych środków do ram 
regulacyjnych Stron.  
 
297 
 Artykuł FISH.3: Definicje  
1. Do celów niniejszego działu stosuje się następujące definicje:  
(a) „w.s.e” (Strony) oznacza, zgodnie z Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza z dnia 
10 grudnia 1982 r.:  
(i) w przypadku  Unii – wyłączne  strefy  ekonomiczne  utworzone  przez  państwa  
członkowskie  sąsiadujące  z ich europejskimi  terytoriami;  
(ii) wyłączną  strefę  ekonomiczną  utworzoną  przez  Zjednoczone  Królestwo;  
(b) „podejście ostrożnościowe do zarządzania rybołówstwem” oznacza  podejście, zgodnie z 
którym brak odpowiednich informacji naukowych nie usprawiedliwia odkładania lub 
niepodejmowania środków zarządzania dla ochrony docelowego gatunku, gatunków 
pokrewnych lub zależnych oraz gatunków niedocelowych i ich środowiska;  
(c) „wspólne stada” oznaczają wszelkie ryby, w tym skorupiaki, mięczaki i inne bezkręgowce 
wodne, znalezione w wodach Stron; do których zalicza się mięczaki i skorupiaki;  
(d) „TAC” oznacza całkowity dopuszczalny połów, który stanowi ilość maksymalną stada (lub sta d) 
zgodnego z opisem, które mogą być przedmiotem połowu w danym okresie;  
(e) „stada pozakwotowe” oznaczają stada, które nie są zarządzane w  ramach TAC;  
(f) „morze terytorialne” (Strony) oznacza, zgodnie z Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie 
morza z dnia 10 gr udnia 1982 r.:  
(i) w przypadku  Unii – na zasadzie  odstępstwa  od art. FINPROV.1  [Zakres  terytorialny]  
ust. 1 – morze  terytorialne  utworzone  przez  państwa  członkowskie  Unii sąsiadujące  z 
ich europejskimi  terytoriami;  
(ii) morze  terytorialne  utworzone  przez  Zjednoczo ne Królestwo;  
(g) „wody” (Strony) oznaczają:  
(i) w przypadku Unii – na zasadzie odstępstwa od art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny] 
ust. 1 – wyłączne strefy ekonomiczne państw członkowskich i ich morza terytorialne;  
(ii) w przypadku Zjednoczonego Królestwa, jego w.s.e i  morze terytorialne, z wyłączeniem 
– do celów art. FISH.8 [Dostęp do wód], FISH.9 [Środki wyrównawcze w przypadku 
wycofania lub ograniczenia dostępu] oraz załącznika FISH.4 [Protokół w sprawie 
dostępu do wód] – morza terytorialnego przylegającego do Baliwa tu Guernsey, 
Baliwatu Jersey i Wyspy Man;  
(h) „statek” (Strony) oznacza:  
(i) w przypadku Zjednoczonego Królestwa – statek rybacki pływający pod banderą 
Zjednoczonego Królestwa, zarejestrowany w  Zjednoczonym Królestwie, Baliwacie 
Guernsey, Baliwacie Jersey oraz na  Wyspie Man i  posiadający licencję organów 
administracyjnych ds.  rybołówstwa Zjednoczonego Królestwa.  
 
298 
 (ii) w przypadku Unii – statek rybacki pływający pod banderą państwa członkowskiego 
i zarejestrowany w  Unii.  
Rozdział drugi: Ochrona i zrównoważona eksploatac ja 
Artykuł FISH.4: Zarządzanie rybołówstwem  
1.  Każda ze Stron podejmuje decyzje o  wszelkich środkach dotyczących jej wód w  ramach 
realizacji celów  określonych w  art. FISH.2 [Cele i zasady] ust. 1 i 2 i z  uwzględnieniem zasad, o 
których mowa w art. FISH.2  [Cele i zasady] ust. 3.  
2.  Środki, o  których mowa w  ust. 1, Strona opiera na najlepszych dostępnych opiniach 
naukowych.   
Strona nie stosuje środków, o których mowa w ust. 1, względem statków drugiej Strony na jej  
wodach, chyba że stosuje je również względem własnych statków.  
Akapit drugi pozostaje bez uszczerbku dla zobowiązań Stron wynikających z Umowy o środkach 
stosowanych przez państwo portu, systemu kontroli i egzekwowania przepisów Komisji ds. 
Rybołówstwa Północno -Wschodniego Atlantyku, środków  Organizacji Rybołówstwa Północno -
Zachodniego Atlantyku (NAFO) dotyczących ochrony zasobów i jej egzekwowania oraz zalecenia 18 -
09 Międzynarodowej Komisji ds. Ochrony Tuńczyka Atlantyckiego w sprawie środków stosowanych 
przez państwo portu w celu zapobiega nia nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym 
połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania.  
Specjalny Komitet ds. Rybołówstwa może zmienić wykaz wcześniej istniejących zobowiązań 
międzynarodowych, o których mowa w akapicie trzecim.  
3.  Każda ze Str on powiadamia drugą Stronę o  nowych środkach, o  których mowa w  ust. 1, 
a które mogą mieć wpływ na statki drugiej Strony, przed ich zastosowaniem, zapewniając drugiej 
Stronie wystarczająco dużo czasu na przedstawienie uwag lub uzyskanie wyjaśnień.  
Artykuł FISH.5: Zezwolenia oraz przestrzeganie i egzekwowanie przepisów  
1. W przypadku gdy statki mają dostęp do ryb na wodach drugiej Strony zgodnie z art. FISH.8 
[Dostęp do wód] i art. FISH.10 [Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man]:  
(a) każda  ze Stron przekazuje drugiej Stronie w  odpowiednim czasie wykaz statków, dla których 
stara się uzyskać zezwolenia lub licencje połowowe oraz  
(b) druga Strona wydaje zezwolenie lub licencję połowową.  
2.  Każda ze Stron podejmuje wszelkie niezbędne środki w  celu zapewnienia przestrzegania 
przez swoje statki zasad mających zastosowanie do tych statków na wodach drugiej Strony, w  tym 
warunków zezwolenia lub licencji połowowej.  
Rozdział trzeci: Ustalenia dotyczące dostępu do wód i zasobów  
Artykuł FISH.6: Uprawnien ia do połowów  
1. Do dnia 31  stycznia każdego roku Strony współpracują, aby ustalić harmonogram konsultacji 
w celu uzgodnienia TAC dla stad wymienionych w  załączniku FISH.1 na kolejny rok lub kolejne lata. 
 
299 
 Przy ustalaniu harmonogramu uwzględnia się inne corocz ne konsultacje między innymi państwami 
nadbrzeżnymi, które to konsultacje mają wpływ na jedną ze Stron lub obie Strony.  
2. Strony prowadzą co roku konsultacje, aby uzgodnić do dnia 10 grudnia każdego roku TAC na 
kolejny rok dla stad wymienionych w załączniku FISH.1. Obejmuje to prowadzoną na wczesnym 
etapie wymianę opinii na temat priorytetów, gdy tylko wpłynie informacja o  poziomach TAC. Strony 
uzgadniają te poziomy TAC:  
(a) na podstawie najlepszych dostępnych opinii naukowych oraz innych istotnych czynników, w 
tym aspektów społeczno -gospodarczych; oraz  
(b) zgodnie z wszelkimi obowiązującymi wieloletnimi strategiami ochrony i zarządzania 
uzgodnionymi przez Strony.  
3. Udział Stron w  poziomach TAC w  odniesieniu do stad wymienionych w  załączniku FISH.1 
zostaje rozdzielony  między Strony zgodnie z  kwotami określonymi w tym załączniku.  
4. Coroczne konsultacje mogą również obejmować między innymi:  
(a) przekazywanie części udziałów jednej ze Stron w TAC drugiej Stronie;  
(b) wykaz stad, których połowy są zakazane;  
(c) ustalenie TAC w  odniesi eniu do wszelkich stad niewymienionych w  załączniku  FISH.1 lub 
załączniku  FISH.2 oraz odpowiednich udziałów Stron w  tych stadach;  
(d) środki zarządzania rybołówstwem, w tym, w stosownych przypadkach, ograniczenia nakładu 
połowowego;  
(e) stada będące przedmiotem w spólnego zainteresowania Stron, inne niż stada wymienione 
w załącznikach do niniejszego działu.  
5. Strony mogą przeprowadzać konsultacje w celu uzgodnienia zmienionych TAC na wniosek 
jednej ze Stron.  
6. Szefowie delegacji Stron sporządzają i  podpisują pisemny r ejestr dokumentujący ustalenia 
poczynione między Stronami w  wyniku konsultacji przeprowadzonych na podstawie niniejszego 
artykułu.  
7. Każda ze Stron powiadamia z odpowiednim wyprzedzeniem drugą Stronę, zanim określi lub 
zmieni TAC w odniesieniu do stad wymien ionych w załączniku FISH.3.  
8. Strony zobowiązują się stworzyć mechanizm dobrowolnych śródrocznych przeniesień 
uprawnień do połowów między Stronami, które to przeniesienia mogą mieć miejsce w  każdym roku. 
Specjalny Komitet ds.  Rybołówstwa podejmuje decyzje w  sprawie szczegółów tego mechanizmu. 
Strony rozważają przeniesienie za pośrednictwem tego mechanizmu uprawnień do połowów w 
odniesieniu do stad, których połowy są lub mają być niższe, dostępnych według wartości rynkowej.  
Artykuł FISH.7: Tymczasowe poziomy TAC 
1. Jeżeli Strony nie uzgodniły TAC dla stada wymienionego w załączniku FISH.1 lub w załączniku 
FISH.2A lub B do dnia 10 grudnia, niezwłocznie wznawiają konsultacje w celu uzgodnienia tego TAC.  
 
300 
 Strony nawiązują częsty dialog w  celu przeanalizowania wszystkich możliwości osiągnięcia 
porozumienia w  możliwie krótkim czasie.  
 
2. Jeżeli stado wymienione w załączniku FISH.1 lub w załączniku FISH.2A i B pozostaje bez 
uzgodnionego TAC w dniu 20 grudnia, każda ze Stron ustala tymczasowy poziom TAC odpowiadający 
poziomowi zalecanemu przez ICES, mający zastosowanie od dnia 1 stycznia.   
3. Na zasadzie odstępstwa od ust.  2, TAC dla stad szczególnych będzie ustalany zgodnie 
z wytycznymi przejętymi na podstawie ust . 5.  
4. Do celów niniejszego artykułu „stada szczególne” oznaczają:  
(a) stada, w  odniesieniu do których ICES zaleca zerowy TAC;  
(b) stada łowione w  połowach wielogatunkowych, jeżeli dane stado lub inne stado w  danym 
połowie jest podatne na zagrożenia; lub  
(c) inne sta da, co do których Strony uznają, że wymagają one szczególnego traktowania.  
5. Specjalny Komitet ds.  Rybołówstwa do dnia 1  lipca 2021  r. przyjmie wytyczne na potrzeby 
ustalenia tymczasowych poziomów TAC dla stad szczególnych.  
6. Każdego roku po uzyskaniu opinii I CES w  sprawie TAC Strony omawiają w  pierwszej 
kolejności kwestię stad szczególnych oraz stosowanie wszelkich wytycznych określonych na 
podstawie ust.  5 do ustalania tymczasowych poziomów TAC przez każdą ze Stron.  
7. Każda ze Stron określa swój udział w  odnies ieniu do każdego tymczasowego poziomu TAC, 
który nie przekracza udziału określonego w  odpowiednim załączniku.  
8. Tymczasowe poziomy TAC i  udziały, o  których mowa w  ust. 2, 3 i  7 obowiązują do czasu 
osiągnięcia porozumienia na podstawie ust.  1. 
9. Każda ze Stron  niezwłocznie zawiadamia drugą Stronę o  tymczasowych TAC zgodnie z  ust. 2 i 
3 oraz o  jej tymczasowym udziale w  każdym z  tych TAC zgodnie z  ust. 7. 
Artykuł FISH.8: Dostęp do wód  
1. Jeżeli TAC zostały uzgodnione, każda ze Stron przyznaje statkom drugiej Strony  dostęp do 
połowów w swoich wodach w odpowiednich podobszarach ICES w danym roku. Dostęp jest 
udzielany na poziomie i  na warunkach określonych w  ramach takich corocznych konsultacji.  
2. Strony mogą uzgodnić, w ramach corocznych konsultacji, dalsze szczegółowe  warunki 
dostępu w odniesieniu do:  
(a) uzgodnionych uprawnień do połowów;  
(b) wszelkich wieloletnich strategii odnoszących się do stad pozakwotowych, opracowanych na 
podstawie art. FISH.16 [Specjalny Komitet ds.  Rybołówstwa] ust.  1 lit.  c); oraz  
(c) wszelkich środków technicznych i  środków ochrony uzgodnionych przez Strony, nie naruszając 
art. FISH.4 [Zarządzanie rybołówstwem].  
 
301 
 3. Strony prowadzą coroczne konsultacje, w tym dotyczące poziomu i warunków dostępu, o 
których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, w dobrej wierze  i w celu zapewnienia wzajemnie 
zadowalającej równowagi między interesami obu Stron.  
4. W szczególności rezultatem takich konsultacji powinno być zazwyczaj udzielenie przez każdą 
ze Stron:  
(a) dostępu do połowów stad wymienionych w załączniku FISH.1 oraz w załączniku FISH.2.A, B i F 
w wyłącznej strefie ekonomicznej drugiej Strony (lub w przypadku udzielenia dostępu na 
podstawie lit. c), w wyłącznych strefach ekonomicznych i rejonach wymienionych w tej literze) 
na poziomie, który jest racjonalnie współmierny do udziału Stron w TAC;   
(b) dostępu do stad pozakwotowych w wyłącznej strefie ekonomicznej drugiej Strony (lub w 
przypadku udzielenia dostępu na podstawie lit. c), w wyłącznych strefach ekonomicznych i 
rejonach wymienionych w tej literze) na poziomie, który j est co najmniej równy średniej ilości 
poławianej przez tę Stronę na wodach drugiej Strony w latach 2012 –2016;  oraz  
(c) dostępu do wód Stron w odległości od sześciu do dwunastu mil morskich od linii podstawowej 
w rejonach ICES 4c i 7d -g dla kwalifikujących się statków rybackich w zakresie, w jakim unijne 
statki rybackie i statki rybackie Zjednoczonego Królestwa miały dostęp  do tych wód w dniu 31 
grudnia 2020 r.  
Do celów lit. c) „statek kwalifikujący się” oznacza statek Strony, który dokonywał połowów w 
strefie wymienionej w poprzednim zdaniu w ciągu czterech lat między 2012 r. a 2016 r., lub 
statek bezpośrednio go zastępują cy. 
Coroczne konsultacje, o których mowa w lit. c), mogą obejmować odpowiednie zobowiązania 
finansowe i przeniesienia kwot między Stronami.  
5. W czasie stosowania tymczasowego TAC i w oczekiwaniu na uzgodniony TAC Strony 
przyznają tymczasowy dostęp do połowów  w odpowiednich podobszarach ICES w następujący 
sposób:  
(a) w odniesieniu do stad wymienionych w załączniku FISH.1 i stad pozakwotowych – od dnia 1 
stycznia do dnia 31 marca na poziomach przewidzianych w ust. 4 lit. a) i b);   
(b) w odniesieniu do stad wymienionych  w załączniku FISH.2 – od dnia 1 stycznia do dnia 14 lutego 
na poziomach przewidzianych w ust. 4 lit. a);  oraz  
(c) w odniesieniu do dostępu do połowów w strefie od sześciu do dwunastu mil morskich dostęp 
zgodnie z ust. 4 lit. c) – od dnia 1 stycznia do dnia 31  stycznia na poziomie równym średniej ilości 
miesięcznej poławianej w tej strefie w ciągu ostatnich 3 miesięcy.  
Taki dostęp w odniesieniu do każdego z odpowiednich stad wymienionych w lit. a) i b) jest 
proporcjonalny do średniego odsetka udziału Strony w r ocznym TAC, jaki statki tej Strony poławiały 
na wodach drugiej Strony w odpowiednich podobszarach ICES w tym samym okresie poprzednich 
trzech lat kalendarzowych. To samo stosuje się odpowiednio do dostępu do połowów stad 
pozakwotowych.  
Do dnia 15 stycznia  w odniesieniu do sytuacji określonej w lit. c) niniejszego ustępu, do dnia 31 
stycznia w odniesieniu do stad wymienionych w załączniku FISH.2 oraz do dnia 15 marca w 
odniesieniu do wszystkich innych stad, każda ze Stron powiadamia drugą Stronę o zmianie p oziomu i 
 
302 
 warunków dostępu do wód, które będą miały zastosowanie od dnia 1 lutego w odniesieniu do 
sytuacji określonej w lit. c), od dnia 15 lutego w odniesieniu do stad wymienionych w załączniku 
FISH.2 oraz od dnia 1 kwietnia w odniesieniu do wszystkich in nych stad w odpowiednich 
podobszarach ICES.  
6. Nie naruszając art. FISH.7 [Tymczasowe poziomy TAC] ust. 1 i 8, po upływie jednego miesiąca 
w odniesieniu do sytuacji określonej w ust. 5 lit. c), półtora miesiąca w odniesieniu do stad 
wymienionych w załączniku FISH.2 i trzech miesięcy w odniesieniu do wszystkich innych stad, Strony 
dążą do poczynienia dalszych tymczasowych ustaleń dotyczących dostępu na odpowiednim poziomie 
geograficznym w celu zminimalizowania zakłóceń w działalności połowowej.  
 
7. Przyznając dost ęp na podstawie ust. 1, Strona może wziąć pod uwagę zgodność 
poszczególnych statków lub grup statków z mającymi zastosowanie przepisami na jej wodach w 
poprzednim roku oraz środki wprowadzone przez drugą Stronę na podstawie art. FISH.5 [Zezwolenia 
oraz prz estrzeganie i egzekwowanie przepisów] ust. 2 w poprzednim roku.  
8. Niniejszy artykuł stosuje się z zastrzeżeniem załącznika FISH.4 [Protokół w sprawie dostępu 
do wód].  
Artykuł FISH.9: Środki wyrównawcze w przypadku wycofania lub ograniczenia dostępu   
1. Po po wiadomieniu przez Stronę („Strona przyjmująca”) zgodnie z art. FISH.8 [Dostęp do 
wód] ust. 5 druga Strona („Strona poławiająca”) może zastosować środki wyrównawcze współmierne 
do gospodarczego i społecznego wpływu zmiany poziomu i warunków dostępu do wód. Wpływ taki 
mierzy się na podstawie wiarygodnych dowodów, a nie na podstawie hipotetycznych założeń i 
niewielkiego prawdopodobieństwa. Przyznając pierwszeństwo tym środkom wyrównawczym, które 
w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie niniejszej Umowy,  Strona poławiająca może 
zawiesić, w całości lub w części, dostęp do swoich wód oraz preferencyjne traktowanie taryfowe 
przyznane produktom rybołówstwa na podstawie art. GOODS.5 [Zakaz należności celnych].  
2. Środek wyrównawczy, o którym mowa w ust. 1, może wejść w życie najwcześniej siedem dni po 
powiadomieniu Strony przyjmującej przez Stronę poławiającą o planowanym zawieszeniu na 
podstawie ust. 1, a w każdym razie nie wcześniej niż dnia 1 lutego w odniesieniu do sytuacji 
określonej w art. 8 [Dostęp do  wód] ust. 5 lit. c), 15 lutego w odniesieniu do załącznika FISH.2 i 1 
kwietnia w odniesieniu do innych stad. Strony konsultują się w ramach Specjalnego Komitetu w celu 
wypracowania rozwiązania możliwego do zaakceptowania przez obie Strony. W powiadomieniu  tym 
określa się:  
(a) dzień, w którym Strona poławiająca zamierza zawiesić działalność; oraz  
(b) zobowiązania, które mają zostać zawieszone, oraz poziom planowanego zawieszenia.  
3.           Po powiadomieniu o środkach wyrównawczych zgodnie z ust. 2 Strona przyjmu jąca może 
złożyć wniosek o powołanie trybunału arbitrażowego na podstawie art. INST.14 [Postępowanie 
arbitrażowe] tytułu I [Rozstrzyganie sporów] części szóstej, bez konieczności przeprowadzania 
konsultacji zgodnie z art. INST.13 [Konsultacje]. Trybunał ar bitrażowy może jedynie dokonać 
przeglądu zgodności środków wyrównawczych z ust. 1. Trybunał arbitrażowy traktuje sprawę jako 
pilną do celów art. INST.19 [Postępowania w trybie pilnym] tytułu I [Rozstrzyganie sporów] części 
szóstej.  
 
303 
 4.  Jeżeli warunki wpro wadzenia środków wyrównawczych, o których mowa w ust. 1, nie są już 
spełniane, środki takie zostają natychmiast wycofane.  
5. Po stwierdzeniu naruszenia przez Stronę poławiającą w ramach procedury, o której mowa w 
ust. 3, Strona przyjmująca może – w ciągu 30 dni od wydania orzeczenia – zwrócić się do trybunału 
arbitrażowego o ustalenie poziomu zawieszenia zobowiązań na mocy niniejszej Umowy 
nieprzekraczającego poziomu równoważnego zniweczeniu lub naruszeniu korzyści spowodowanemu 
zastosowaniem środków wyrów nawczych, jeżeli uzna, że niezgodność środków wyrównawczych z 
ust. 1 jest znacząca. We wniosku proponuje się poziom zawieszenia zgodnie z zasadami określonymi 
w ust. 1 oraz wszelkimi odpowiednimi zasadami określonymi w art. INST.34C [Zawieszenie 
zobowiązań  do celów art. LPFS.3.12 ust. 12, art. FISH.9 ust. 5 i art. FISH.14 ust. 7]. Strona przyjmująca 
może zastosować poziom zawieszenia zobowiązań wynikających z niniejszej Umowy zgodnie z 
poziomem zawieszenia określonym przez trybunał arbitrażowy, nie wcześnie j niż 15 dni po wydaniu 
takiego orzeczenia.  
 
6.           Strona nie może powoływać się na porozumienie WTO ani na żadne inne porozumienie 
międzynarodowe, aby uniemożliwić drugiej Stronie zawieszenie zobowiązań wynikających z 
niniejszego artykułu.  
Artykuł FISH.10: Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man  
1. Na zasadzie odstępstwa od art. FISH.8 [Dostęp do wód] ust. 1 i 3 –7, FISH.9 [Środki 
wyrównawcze w przypadku wycofania lub ograniczenia dostępu] oraz załącznika FISH.4 [Protokół w 
spraw ie dostępu do wód] każda ze Stron przyznaje statkom drugiej Strony dostęp do połowów na 
swoich wodach, odzwierciedlając faktyczny zakres i charakter działalności połowowej, którą można 
wykazać w okresie rozpoczynającym się dnia 1 lutego 2017 r. i kończącym  się w dniu 31 stycznia 
2020 r. przez kwalifikujące się statki drugiej Strony na wodach i na podstawie jakichkolwiek 
rozwiązań traktatowych, które istniały w dniu 31 stycznia 2020 r.  
2. Do celów niniejszego artykułu oraz, w zakresie, w jakim inne artykuły  niniejszego działu mają 
zastosowanie do ustaleń dotyczących dostępu ustanowionych na podstawie niniejszego artykułu:  
(a) „statek kwalifikujący się” oznacza – w odniesieniu do działalności połowowej prowadzonej na 
wodach przylegających do Baliwatu Guernsey, Ba liwatu Jersey, Wyspy Man lub państwa 
członkowskiego – każdy statek, który dokonywał połowów na morzu terytorialnym 
przylegającym do tego terytorium lub tego państwa członkowskiego przez ponad 10 dni w 
dowolnym z trzech dwunastomiesięcznych okresów kończący ch się w dniu 31 stycznia lub w 
okresie od dnia 1 lutego 2017 r. do dnia 31 stycznia 2020 r.;  
(b) „statek” (Strony) oznacza – w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa – statek rybacki 
pływający pod banderą Zjednoczonego Królestwa i zarejestrowany w Baliwacie G uernsey, 
Baliwacie Jersey lub na Wyspie Man, posiadający licencję wydaną przez organy administracji ds. 
rybołówstwa Zjednoczonego Królestwa;  
(c) „wody” (Strony) oznaczają:  
(i) w odniesieniu do Unii – morze terytorialne przylegające do państwa członkowskiego; 
oraz  
 
304 
 (ii) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa – morze terytorialne przylegające do 
Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man.  
3. Na wniosek jednej ze Stron Rada Partnerstwa podejmuje decyzję, w ciągu 90 dni od wejścia 
w życie niniejszej Umowy, że niniejszy  artykuł, art. FISH.11 [Okresy powiadamiania dotyczące 
przywozu i bezpośredniego wyładunku produktów rybołówstwa] oraz wszelkie inne postanowienia 
niniejszego działu w zakresie, w jakim odnoszą się one do ustaleń przewidzianych w tych artykułach, 
jak równi eż w art. OTH.9 [Stosowanie geograficzne] ust. 3 –5, przestają obowiązywać w odniesieniu 
do jednego lub większej liczby terytoriów: Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man, w ciągu 
30 dni od podjęcia takiej decyzji.  
4. Rada Partnerstwa może podjąć de cyzję o zmianie niniejszego artykułu, art. FISH.11 [Okresy 
powiadamiania dotyczące przywozu i bezpośredniego wyładunku produktów rybołówstwa] oraz 
wszelkich innych postanowień niniejszego działu w zakresie, w jakim odnoszą się one do ustaleń 
przewidzianych  w tych artykułach.  
Artykuł FISH.11: Okresy powiadamiania dotyczące przywozu i bezpośredniego wyładunku produktów 
rybołówstwa  
1. Unia stosuje następujące okresy powiadamiania w odniesieniu do produktów rybołówstwa 
złowionych przez statki pływające pod banderą  Zjednoczonego Królestwa i zarejestrowane w 
Baliwacie Guernsey lub Baliwacie Jersey na morzu terytorialnym przylegającym do tych terytoriów 
lub na morzu terytorialnym przylegającym do państwa członkowskiego:    
(a) wcześniejsze powiadomienie w ciągu trzech do pięciu godzin przed wyładunkiem świeżych 
produktów rybołówstwa na terytorium Unii;  
(b) wcześniejsze powiadomienie w ciągu jednej do trzech godzin o zatwierdzonym świadectwie 
połowowym na potrzeby bezpośredniego przemieszczania przesyłek produktów rybołówstwa 
drogą morską przed przewidywaną godziną przybycia do miejsca wprowadzenia na terytorium 
Unii.  
2. Do celów niniejszego artykułu „produkty rybołówstwa” oznaczają wszystkie gatunki ryb, 
mięczaków i skorupiaków.  
Artykuł FISH.12: Dostosowanie obszarów zarządzania  
1.  Do dnia 1 lipca 2021 r. Strony zwracają się do ICES o  opinię w  sprawie dostosowania 
obszarów zarządzania i  jednostek oceny zastosowanych przez ICES w  odniesieniu do stad 
oznaczonych gwiazdką w  załączniku FISH.1.  
2.  W terminie sześciu miesięcy od otrzy mania opinii, o  której mowa w  ust. 1, Strony wspólnie 
zapoznają się z  nią i  wspólnie rozważają dostosowania w  obszarach zarządzania danymi stadami, 
z myślą o  wspólnym ustaleniu zmian w  wykazie stad i  udziałów zawartym w  załączniku  FISH.1.  
Artykuł FISH.13: Udziały w  TAC w  odniesieniu do niektórych innych stad  
1. Odpowiednie udziały Stron w TAC w odniesieniu do niektórych innych stad określono w 
załączniku FISH.2.  
 
305 
 2. Każda Strona powiadamia właściwe państwa i  organizacje międzynarodowe o  swoich 
udziałach  zgodnie z  ustaleniami dotyczącymi udziału w kwotach określonymi w  załączniku FISH.2A –
D.  
3. Wszelkie późniejsze zmiany tych udziałów w załącznikach FISH.2C i D podlegają ustaleniom 
na odpowiednich forach wielostronnych.  
4. Bez uszczerbku dla uprawnień Rady Partn erstwa określonych w art. 16 [Specjalny Komitet 
ds. Rybołówstwa] ust. 3, wszelkie późniejsze zmiany udziałów w załącznikach FISH.2A i B po dniu 30 
czerwca 2026 r. wchodzą w zakres kompetencji odpowiednich forów wielostronnych.  
5. W odniesieniu do zarządzania tymi stadami w załączniku FISH.2A –D obydwie Strony stosują 
podejście zgodne z celami i zasadami określonymi w art. FISH.2 [Cele i zasady].   
Rozdział czwarty: Ustalenia dotyczące zarządzania  
Artykuł FISH.14: Działania naprawcze i rozstrzyganie sporów  
1. W od niesieniu do domniemanego nieprzestrzegania przez Stronę („Strona pozwana”) 
postanowień niniejszego działu (innego niż w związku z domniemanym nieprzestrzeganiem, o 
którym mowa w ust. 2), druga Strona („Strona skarżąca”) może, po powiadomieniu Strony pozwa nej: 
(a) zawiesić, w całości lub w części, dostęp do swoich wód oraz preferencyjne traktowanie 
taryfowe przyznane produktom rybołówstwa na podstawie art. GOODS.5 [Zakaz należności 
celnych]; oraz  
(b) jeżeli uzna, że zawieszenie, o którym mowa w lit. a), nie jest ws półmierne do gospodarczych i 
społecznych skutków domniemanego nieprzestrzegania postanowień, może zawiesić, w 
całości lub w części, preferencyjne traktowanie taryfowe innych towarów na podstawie art. 
GOODS.5 [Zakaz należności celnych]; oraz  
(c) jeżeli uzna, że  zawieszenie, o którym mowa w lit. a) i b), nie jest współmierne do 
gospodarczych i społecznych skutków domniemanego nieprzestrzegania postanowień, może 
zawiesić, w całości lub w części, zobowiązania w ramach działu pierwszego [Handel] części 
drugiej [Part nerstwo gospodarcze], z wyjątkiem tytułu XI [Równe warunki działania na rzecz 
otwartej i  uczciwej konkurencji oraz  zrównoważonego rozwoju]. Jeżeli dział pierwszy [Handel] 
zostaje zawieszony w całości, zawieszony zostaje również dział trzeci [Transport drog owy].  
2. W związku z domniemanym nieprzestrzeganiem przez Stronę („Strona pozwana”) art. 
FISH.10 [Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man], art. FISH.11 [Okresy 
powiadamiania dotyczące przywozu i bezpośredniego wyładunku produktów rybołów stwa] lub 
jakichkolwiek innych postanowień niniejszego działu w zakresie, w jakim odnoszą się one do ustaleń 
przewidzianych w tych artykułach, druga Strona („Strona skarżąca”) po powiadomieniu Strony 
pozwanej:  
(a) może zawiesić, w całości lub w części, dostęp  do swoich wód w rozumieniu art. FISH.10 
[Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man];  
(b) jeżeli uzna, że zawieszenie, o którym mowa w lit. a), nie jest współmierne do gospodarczych i 
społecznych skutków domniemanego nieprzestrzegania postan owień, może zawiesić, w 
całości lub w części, preferencyjne traktowanie taryfowe przyznane produktom rybołówstwa 
na podstawie art. GOODS.5 [Zakaz należności celnych];  
 
306 
 (c) jeżeli uzna, że zawieszenie, o którym mowa w lit. a) i b), nie jest współmierne do 
gospo darczych i społecznych skutków domniemanego nieprzestrzegania postanowień, może 
zawiesić, w całości lub w części, preferencyjne traktowanie taryfowe innych towarów na 
podstawie art. GOODS.5 [Zakaz należności celnych]; oraz  
na zasadzie odstępstwa od ust. 1,  działania naprawcze mające wpływ na ustalenia określone w art. 
FISH.10 [Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man], art. FISH.11 [Okresy 
powiadamiania dotyczące przywozu i bezpośredniego wyładunku produktów rybołówstwa] lub 
jakichkolwie k innych postanowieniach niniejszego działu w zakresie, w jakim odnoszą się one do 
ustaleń przewidzianych w tych artykułach, nie mogą być podejmowane jako wynik domniemanego 
nieprzestrzegania postanowień przez Stronę w celu wypełnienia postanowień działu n iezwiązanego z 
tymi ustaleniami.  
3. Działania, o których mowa w ust. 1 i 2, są proporcjonalne do domniemanego 
nieprzestrzegania postanowień przez Stronę pozwaną oraz jego skutków gospodarczych i 
społecznych.  
4. Działanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, może wejść w życie najwcześniej siedem dni po 
powiadomieniu Strony pozwanej przez Stronę skarżącą o proponowanym zawieszeniu. Strony 
konsultują się w ramach Specjalnego Komitetu ds. Rybołówstwa w celu wypracowania rozwiązania 
możliwego do zaakceptowania przez o bie Strony. W powiadomieniu tym określa się:  
(a) w jaki sposób – według Strony skarżącej – Strona pozwana dopuściła się nieprzestrzegania 
postanowień;  
(b) dzień, w którym Strona skarżąca zamierza zawiesić działalność; oraz  
(c) poziom planowanego zawieszenia.  
5.       Strona skarżąca musi – w terminie 14 dni od powiadomienia, o którym mowa w ust. 4 – 
zaskarżyć domniemane nieprzestrzeganie przez Stronę pozwaną postanowień niniejszego działu, o 
którym mowa w ust. 1 i 2, zwracając się o powołanie trybunału arbitrażowego zg odnie z art. INST.14 
[Postępowanie arbitrażowe] w tytule I [Rozstrzyganie sporów] części szóstej. Odwoływanie się do 
arbitrażu na podstawie niniejszego artykułu następuje bez uprzedniego odwołania się do konsultacji 
na podstawie art. INST.13 [Konsultacje].  Trybunał arbitrażowy traktuje sprawę jako pilną do celów 
art. INST.19 [Postępowania w trybie pilnym] tytułu I [Rozstrzyganie sporów] części szóstej.  
6. Zawieszenie przestaje obowiązywać, gdy:  
(a) Strona skarżąca jest usatysfakcjonowana, że Strona pozwana wype łnia swoje odpowiednie 
zobowiązania w ramach niniejszego działu; lub  
(b) trybunał arbitrażowy zdecyduje, że Strona pozwana nie uchybiła swoim odpowiednim 
zobowiązaniom w ramach niniejszego działu.  
7. Po stwierdzeniu naruszenia przez Stronę skarżącą w ramach p rocedury, o której mowa w 
ust. 5, Strona pozwana może – w ciągu 30 dni od wydania orzeczenia – zwrócić się do trybunału 
arbitrażowego o ustalenie poziomu zawieszenia zobowiązań wynikających z niniejszej Umowy 
nieprzekraczającego poziomu równoważnego zniwec zeniu lub naruszeniu korzyści spowodowanemu 
zastosowaniem środków wyrównawczych, jeżeli uzna, że niezgodność środków wyrównawczych z 
ust. 1 lub 2 jest znacząca. We wniosku proponuje się poziom zawieszenia zgodnie z ust. 1 lub 2 oraz 
wszelkimi odpowiednimi zasadami określonymi w art. INST.34C [Zawieszenie zobowiązań do celów 
 
307 
 art. OTHS.3.12 ust. 12, art. FISH.9 ust. 5 i art. FISH.14 ust. 7].  Strona pozwana może zastosować 
poziom zawieszenia zobowiązań wynikających z niniejszej Umowy zgodnie z poziomem zawiesz enia 
określonym przez trybunał arbitrażowy, nie wcześniej niż 15 dni po wydaniu takiego orzeczenia.  
8. Strona nie może powoływać się na porozumienie WTO ani na żadne inne porozumienie 
międzynarodowe, aby uniemożliwić drugiej Stronie zawieszenie zobowiązań wynikających z 
niniejszego artykułu.  
Artykuł FISH.15: Dzielenie się danymi  
Strony dzielą się informacjami niezbędnymi do wspierania wdrażania niniejszego działu z 
zastrzeżeniem przepisów każdej ze Stron.  
Artykuł FISH.16: Specjalny Komitet ds. Rybołówstwa  
1. Specjalny Komitet ds. Rybołówstwa może w szczególności:  
(a) stanowić forum dyskusji i współpracy w odniesieniu do zrównoważonego zarządzania 
rybołówstwem;  
(b) rozpatrywać opracowanie wieloletnich strategii ochrony i zarządzania jako podstawę 
określania TAC i innyc h środków zarządzania;  
(c) opracowywać wieloletnie strategie ochrony i zarządzania stadami pozakwotowymi, o których 
mowa w art. FISH.8 [Dostęp do wód] ust. 2 lit. b);  
(d) rozpatrywać środki zarządzania i ochrony w obszarze rybołówstwa, w tym środki 
nadzwyczajne o raz środki zapewniające selektywność połowów;   
(e) rozpatrywać podejścia do gromadzenia danych do celów naukowych i  zarządzania 
rybołówstwem, dzielenia się takimi danymi (w  tym informacjami istotnymi dla monitorowania, 
kontrolowania i  egzekwowania zgodności) oraz konsultowania się z  podmiotami naukowymi 
w sprawie najlepszych dostępnych opinii naukowych;  
(f) rozpatrywać środki zapewniające zgodność z  obowiązującymi przepisami, w  tym wspólne 
programy kontroli, monitorowania i  nadzoru oraz wymianę danych w  celu ułatw iania 
monitorowania wykorzystania uprawnień do połowów oraz kontroli i  egzekwowania 
przepisów;  
(g) opracowywać wytyczne na potrzeby ustalenia poziomów TAC, o  których mowa w  art. FISH.7 
[Tymczasowe poziomy TAC] ust.  5;  
(h) przygotowywać się do corocznych konsultac ji;  
(i) rozpatrywać kwestie związane z  wyznaczeniem portów przeładunku, w  tym usprawnieniem 
terminowego powiadamiania przez Strony o  takich wyznaczeniach oraz zmianach w  tym 
zakresie;  
(j) ustanawiać terminy powiadamiania o środkach, o których mowa w art. FISH.4 [Zarządzanie 
rybołówstwem] ust. 3, przekazywania wykazów statków, o których mowa w art. FISH.5 
[Zezwolenia oraz przestrzeganie i egzekwowanie przepisów] ust. 1, oraz przekazywania 
powiadomień, o którym mowa w art. FISH.6 [Uprawnienia do połowów] ust. 7;  
 
308 
 (k) stanowić forum konsultacji na podstawie art. FISH.9 [Środki wyrównawcze] ust. 2 i art. FISH.14 
[Działania naprawcze] ust. 4;  
(l) opracowywać wytyczne w celu wsparcia praktycznego stosowania art. FISH.8 [Dostęp do 
wód];  
(m) opracowywać mechanizm dobrowolnych śródroc znych przeniesień uprawnień do połowów 
między Stronami, o których mowa w art. FISH.6 [Uprawnienia do połowów] ust. 8; oraz  
(n) rozważać stosowanie i wdrażanie art. FISH.10 [Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu 
Jersey i Wyspy Man] oraz art. FISH.11 [Okresy  powiadamiania dotyczące przywozu i 
bezpośredniego wyładunku produktów rybołówstwa].  
2. Specjalny Komitet ds. Rybołówstwa może przyjmować środki, w tym decyzje i zalecenia:  
(a) rejestrujące kwestie uzgodnione przez Strony po konsultacjach na podstawie art. FISH.6 
[Uprawnienia do połowów];  
(b) dotyczące wszelkich kwestii, o których mowa w ust. 1 lit. b), c), d), e), f), g), i), j), l), m) i n) 
niniejszego artykułu;  
(c) zmieniające wykaz wcześniej istniejących zobowiązań międzynarodowych , o których mowa w 
art. FISH.4  [Zarządzanie rybołówstwem] ust. 2.  
(d) dotyczące wszelkich innych aspektów współpracy w zakresie zrównoważonego zarządzania 
rybołówstwem w ramach niniejszego działu; oraz  
(e) w sprawie warunków przeglądu na podstawie art. FISH.18 [Przegląd].  
3.  Rada Partnerstwa jest uprawniona do zmiany załączników FISH.1, FISH.2 i FISH.3.  
Artykuł FISH.17: Wypowiedzenie  
1. Nie naruszając postanowień art. FINPROV.8 [Rozwiązanie Umowy] lub art. OTH.10 
[Wypowiedzenie części drugiej], każda ze Stron może w dowolnym momencie wypowiedzie ć 
niniejszy dział w drodze pisemnego powiadomienia wystosowanego drogą dyplomatyczną. W takim 
przypadku dział pierwszy [Handel], dział drugi [Lotnictwo], dział trzeci [Transport drogowy] i niniejszy 
dział [Rybołówstwo] przestają obowiązywać pierwszego dnia  dziewiątego miesiąca następującego po 
dacie powiadomienia.  
2.     W przypadku wypowiedzenia niniejszego działu na podstawie ust. 1, art. FINPROV.8 
[Rozwiązanie Umowy] lub art. OTH.10 [Wypowiedzenie części drugiej], zobowiązania podjęte na 
mocy niniejszego  działu przez Strony na rok bieżący w momencie, w którym dział przestaje 
obowiązywać, mają nadal zastosowanie do końca roku.   
3. Niezależnie od przepisów ust. 1, dział drugi [Lotnictwo] może pozostać w mocy, jeżeli Strony 
uzgodnią włączenie odpowiednich części tytułu XI [Równe warunki działania na rzecz otwartej i 
uczciwej konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju].  
4. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 –3 i nie naruszając art. FINPROV.8 [Rozwiązanie Umowy] 
lub art. OTH.10 [Wypowiedzenie części drugiej]:  
 
309 
 a) o ile Strony nie uzgodnią inaczej, art. FISH.10 [Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i 
Wyspy Man], art. FISH.11 [Okresy powiadamiania dotyczące przywozu i bezpośredniego 
wyładunku produktów rybołówstwa] i jakiekolwiek inne postanowienia niniejs zego działu w 
zakresie, w jakim odnoszą się one do ustaleń przewidzianych w tych artykułach, pozostają w 
mocy do czasu, gdy:  
(i) nie zostaną wypowiedziane przez którąkolwiek ze Stron poprzez przekazanie drugiej 
Stronie pisemnego powiadomienia z trzyletnim okre sem wypowiedzenia;  lub 
(ii) jeśli wcześniej, dzień, w którym art. OTH.9 [Stosowanie geograficzne] ust. 3 –5 
przestają obowiązywać;  
b) do celów ust. 4 lit. a) ppkt (i) wypowiedzenie może zostać złożone w odniesieniu do jednego 
lub większej liczby terytoriów: Bali watu Guernsey, Baliwatu Jersey lub Wyspy Man, a art. 
FISH.10 [Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man], art. FISH.11 
[Okresy powiadamiania dotyczące przywozu i bezpośredniego wyładunku produktów 
rybołówstwa] i jakiekolwiek inne postano wienia niniejszego działu w zakresie, w jakim 
odnoszą się one do ustaleń przewidzianych w tych artykułach, pozostają w mocy w 
odniesieniu do tych terytoriów, w przypadku których wypowiedzenie nie zostało złożone; oraz  
(c) do celów ust. 4 lit. a) ppkt (ii), jeż eli art. OTH.9 [Stosowanie geograficzne] ust. 3 –5 Umowy 
przestaje obowiązywać w odniesieniu do jednego lub większej liczby (ale nie wszystkich) 
terytoriów: Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey lub Wyspy Man, art. FISH.10 [Dostęp do wód 
Baliwatu Guernsey, Bal iwatu Jersey i Wyspy Man], art. FISH.11 [Okresy powiadamiania 
dotyczące przywozu i bezpośredniego wyładunku produktów rybołówstwa] i jakiekolwiek inne 
postanowienia niniejszego działu w zakresie, w jakim odnoszą się one do ustaleń 
przewidzianych w tych art ykułach, są nadal w mocy w odniesieniu do tych terytoriów, w 
przypadku których art. OTH.9 [Stosowanie geograficzne] ust. 3 –5 pozostają w mocy.  
Artykuł FISH.18: Klauzula przeglądowa  
1. Strony, w ramach Rady Partnerstwa, wspólnie dokonują przeglądu wdrażania ni niejszego 
działu cztery lata po zakończeniu okresu dostosowawczego, o którym mowa w art. 1 załącznika 
FISH.4 [Protokół w sprawie dostępu do wód] w celu rozważenia, czy ustalenia, w tym te dotyczące 
dostępu do wód, można jeszcze bardziej skodyfikować i uspr awnić.  
2. Przegląd taki może być powtarzany w kolejnych odstępach czterech lat po zakończeniu 
pierwszego przeglądu.  
3. Strony z wyprzedzeniem podejmują decyzję w sprawie warunków przeglądu za 
pośrednictwem Specjalnego Komitetu ds. Rybołówstwa.  
4. Przegląd pozwala w  szczególności – w odniesieniu do poprzednich lat – ocenić:  
(a) przepisy dotyczące dostępu do wód drugiej Strony na podstawie art. FISH.8 [Dostęp do wód];  
(b) udziały w TAC określone w załącznikach FISH.1, 2 i 3;  
(c) liczbę i zakres przeniesień w ramach corocznych kon sultacji na podstawie art. FISH.6 
[Uprawnienia do połowów] ust. 4 oraz wszelkich przeniesień na podstawie art. FISH.6 
[Uprawnienia do połowów] ust. 8;  
 
310 
 (d) wahania w rocznych TAC;  
(e) przestrzeganie przez obie Strony postanowień niniejszego działu oraz przestrzega nie przez 
statki każdej ze Stron zasad mających zastosowanie do tych statków przebywających na 
wodach drugiej Strony;  
(f) charakter i zakres współpracy w ramach niniejszego działu; oraz  
(g) wszelkie inne elementy, o których Strony zadecydują z wyprzedzeniem za poś rednictwem 
Specjalnego Komitetu ds. Rybołówstwa.  
Artykuł FISH.19: Związek z innymi umowami  
1. Z zastrzeżeniem ust. 2 niniejszy dział pozostaje bez uszczerbku dla innych obowiązujących 
umów dotyczących połowów przez statki jednej Strony na obszarach znajdujący ch się pod 
jurysdykcją drugiej Strony.  
2. Niniejszy dział zastępuje wszelkie istniejące umowy lub uzgodnienia w odniesieniu do 
połowów dokonywanych przez unijne statki rybackie na morzu terytorialnym przylegającym do 
Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey lub Wys py Man oraz w odniesieniu do połowów dokonywanych 
przez statki rybackie Zjednoczonego Królestwa zarejestrowane w Baliwacie Guernsey, Baliwacie 
Jersey lub na Wyspie Man na morzu terytorialnym przylegającym do państwa członkowskiego. 
Jednakże, w przypadku gd y Rada Partnerstwa podejmie decyzję zgodnie z art. 10 [Dostęp do wód 
Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man] ust. 3 o zaprzestaniu stosowania Umowy w 
odniesieniu do Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey lub Wyspy Man, odpowiednie umowy lub 
uzgodnienia  nie zostają zastąpione w odniesieniu do terytorium lub terytoriów, w przypadku których 
taka decyzja została podjęta.  
DZIAŁ SZÓSTY: POZOSTAŁE POSTANOWIENIA  
Artykuł OTH.1: Definicje  
O ile nie określono inaczej, do celów części drugiej niniejszej Umowy, Protokołu o wzajemnej 
pomocy administracyjnej w sprawach celnych oraz Protokołu w sprawie współpracy administracyjnej 
i zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz w sprawie wzajemnej pomocy 
przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących  podatków i ceł stosuje się następujące definicje:  
(a) „produkt rolny” oznacza produkt wymieniony w  załączniku  1 do  Porozumienia w  sprawie 
rolnictwa;  
(b) „organ celny” oznacza:  
(i) w odniesieniu do Unii – służby Komisji Europejskiej odpowiedzialne za sprawy celne 
lub – w stosownych przypadkach – administracje celne i  wszelkie inne organy 
upoważnione w  państwach członkowskich do stosowania i  egzekwowania przepisów 
prawa celnego; oraz  
(ii) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa – Urząd Skarbowy i Celny Jej Królewskiej 
Mośc i oraz każdy inny organ odpowiedzialny za sprawy celne.  
 
311 
 (c) „należności celne” oznaczają wszelkie należności celne lub należności dowolnego rodzaju 
nałożone na przywóz towarów lub w  związku z  przywozem towarów, przy czym nie obejmują 
one:  
(i) opłaty równoważnej podatkowi wewnętrznemu nałożonemu zgodnie z  częścią drugą 
dział pierwszy tytuł  I art.  GOODS.4 [Traktowanie narodowe w  zakresie podatków 
i uregulowań wewnętrznych];  
(ii) cła antydumpingowego, specjalnego cła ochronnego, cła wyrównawczego lub 
ochronnego stosowanego spójnie z  GATT  1994, porozumieniem antydumpingowym, 
porozumieniem w  sprawie rolnictwa, Porozumieniem w  sprawie subsydiów i  środków 
wyrównawczych lub Porozumieniem w  sprawie środków ochronnych, stosownie do 
przypadku; lub   
(iii) opłaty lub innej należności nakładanej na przywóz lub w  związku z  przywozem, której 
kwota jest ograniczona do przybliżonego kosztu świadczonych usług;  
(d) „CPC” oznacza tymczasową Centralną Klasyfikację Produktów (dokumenty statystyczne 
Departamentu Spraw Gospodarczych i Społecznych Urzędu Statystycznego Narodów 
Zjednoczonych, seria  M, nr  77, Nowy Jork, 1991);  
(e)  „istniejący” oznacza mający zastosowanie w  dniu wejścia w  życie niniejszej Umowy;  
(f) „towary Strony” oznaczają produkty krajowe w  rozumieniu GATT  1994 i  obejmują tow ary 
pochodzące od tej Strony;  
(g) „System Zharmonizowany”, inaczej „HS”, oznacza zharmonizowany system oznaczania 
i kodowania towarów obejmujący wszystkie noty prawne i  ich zmiany, opracowany przez 
Światową Organizację Celną;  
(h) „pozycja” oznacza pierwsze cztery  cyfry w  numerze klasyfikacji taryfowej w  ramach Systemu 
Zharmonizowanego;  
(i) „osoba prawna” oznacza dowolny podmiot prawny właściwie ustanowiony lub w  inny sposób 
utworzony na podstawie właściwego prawa, dla celów komercyjnych lub innych, prywatny lub 
rządow y, włączając w  to korporację, fundusz powierniczy, spółkę, wspólne przedsiębiorstwo, 
firmę jednoosobową lub stowarzyszenie;  
(j) „środek” oznacza dowolny środek wprowadzany przez Stronę, w  formie ustaw, rozporządzeń, 
reguł, procedur, decyzji, działań administra cyjnych, wymogów lub praktyk, lub w jakiejkolwiek 
innej formie;71 
(k) „środki Strony” oznaczają środki wprowadzone lub utrzymane przez:  
(i) władzę lub organy szczebla centralnego, regionalnego lub lokalnego oraz  
(ii) organy pozarządowe sprawujące władzę delegowaną przez  administrację lub władze 
stopnia centralnego, regionalnego lub lokalnego;  
                                                            
71  Dla większej pewności należy wyjaśnić, że termin „środek” obejmuje zaniechanie działania.  
 
312 
 „środki Strony” obejmują środki wprowadzone lub utrzymywane przez podmioty 
wymienione ppkt (i) oraz (ii) poprzez wydawanie poleceń, kierowanie lub kontrolowanie, 
bezpośrednio lub p ośrednio, postępowania innych podmiotów w  odniesieniu do tych 
środków;  
(l) „osoba fizyczna Strony” oznacza72:  
(i) w przypadku Unii Europejskiej – obywatela państwa członkowskiego zgodnie z jego 
prawem73; oraz  
(ii) w przypadku Zjednoczonego Królestwa – obywatela brytyjs kiego;  
(m) „osoba” oznacza osobę fizyczną albo osobę prawną;  
(n) „środek sanitarny lub fitosanitarny” oznacza środek, o  którym mowa w  pkt 1 załącznika  A 
Porozumienia SPS;  
(o) „państwo trzecie” oznacza państwo lub terytorium nieobjęte zakresem terytorialnym 
stosowania niniejszej Umowy;  
(p) „Konwencja wiedeńska o  prawie traktatów” oznacza Konwencję wiedeńską o  prawie 
traktatów sporządzoną w  Wiedniu w  dniu 23  maja  1969  r. oraz  
(q) „WTO” oznacza Światową Organizację Handlu.  
Artykuł OTH.2: Porozumienia WTO  
Do celów niniejszej Umowy porozumienia WTO określa się w  następujący sposób:  
(a) „Porozumienie w sprawie rolnictwa” oznacza Porozumienie w  sprawie rolnictwa zawarte 
w załączniku 1A do Porozumienia WTO;  
(b) „Porozumienie antydumpingowe” oznacza Porozumienie o  stosowaniu artykułu  VI Układu 
ogólnego w  sprawie taryf celnych i  handlu 1994;  
(c) „GATS” oznacza Układ ogólny w  sprawie handlu usługami zawarty w  załączniku  1B do 
Porozumienia WTO;  
(d) „GATT 1994” oznacza Układ ogólny w  sprawie taryf celnych i  handlu 1994 zawarty 
w załączniku 1A do Porozumienia WTO;  
(e) „GPA” oznacza Porozumienie w sprawie zamówień rządowych zawarte w załączniku 4 do 
Porozumienia WTO74; 
                                                            
72  Nie obejmuje osób fizycznych zamieszkujących na terytorium, o którym mowa w art. FINPROV.1 
[Zakres terytorialny]  ust. 3.  
73  Definicja osoby fizycznej obejmuje również osoby stale zamieszkujące w  Republice Łotewskiej, które 
nie są obywatelami Republiki Łotewskiej ani żadnego innego państwa, ale które na mocy prawa Republiki 
Łotewskiej są uprawnione do otrzymania pasz portu nieobywatelskiego.  
74 Dla większej pewności „GPA” należy rozumieć jako GPA zmienione Protokołem zmieniającym Porozumienie 
w sprawie zamówień publicznych, sporządzonym w Genewie w dniu 30 marca 2012 r.  
 
313 
 (f) „Porozumienie w sprawie środków ochronnych” oznacza Porozumienie w  sprawie środków 
ochronnych zawarte w  załączniku  1A do Porozumienia WTO;  
(g) „porozumienie SCM” oznacza Porozumienie w  sprawie subsydiów i  środków wyrównawczych 
zawarte w  załączniku  1A do Porozumienia WTO;  
(h) „porozumienie SPS” oznacza Porozumienie w  sprawie stosowania środków sanitarnych 
i fitosanitarnych zawarte  w załączniku  1A do Porozumienia WTO;  
(i) „porozumienie TBT” oznacza Porozumienie w  sprawie barier technicznych w  handlu zawarte 
w załączniku  1A do Porozumienia WTO;  
(j) „porozumienie TRIPS” oznacza Porozumienie w  sprawie handlowych aspektów praw własności 
intelek tualnej zawarte w  załączniku  1C do Porozumienia WTO; oraz  
(k) „porozumienie WTO” oznacza Porozumienie z  Marrakeszu ustanawiające Światową 
Organizację Handlu, sporządzone dnia 15  kwietnia  1994  r. 
Artykuł OTH.3: Ustanowienie strefy wolnego handlu  
Strony ustanawi ają niniejszym strefę wolnego handlu, zgodnie z  art. XXIV GATT 1994 i  art. V GATS.  
Artykuł OTH.4: Powiązanie z  porozumieniem WTO  
Strony potwierdzają swoje prawa i  obowiązki względem siebie istniejące na mocy porozumienia 
WTO i  innych porozumień, których są stronami.  
 
Żadne z  postanowień niniejszej Umowy nie może być interpretowane jako wymagające 
od którejkolwiek ze Stron działania  w sposób niezgodny z  jej obowiązkami wynikającymi 
z porozumienia WTO.  
Artykuł OTH.4a: Orzecznictwo WTO   
Interpretacja i  stosowanie postanowień niniejszej części uwzględnia odpowiednie interpretacje 
zawarte w  sprawozdaniach paneli WTO i  Organu Apelacyjneg o przyjętych przez Organ Rozstrzygania 
Sporów WTO, a  także w  orzeczeniach arbitrażowych zgodnie z  uzgodnieniem w  sprawie 
rozstrzygania sporów.  
Artykuł OTH.5: Wypełnianie zobowiązań  
Każda Strona przyjmie wszelkie środki ogólne lub szczególne wymagane do wyp ełnienia ich 
zobowiązań wynikających z  niniejszej części, w  tym środki wymagane do zapewnienia jej 
przestrzegania przez władze lub organy szczebla centralnego, regionalnego lub lokalnego, a  także 
organy pozarządowe sprawujące funkcję delegowaną.  
Artykuł OT H.7: Odesłania do przepisów i  innych umów  
1. O ile nie określono inaczej, w przypadku odniesienia w niniejszej części do przepisów 
ustawowych i wykonawczych Strony, te przepisy ustawowe i wykonawcze traktuje się jako 
obejmujące ich zmiany.  
 
 
314 
 2. O ile nie wskazano inaczej, w  przypadku gdy w  niniejszej części zamieszczono odniesienie do 
umów międzynarodowych lub gdy je do niej, w  całości lub w części, włączono, należy rozumieć, że 
umowy te obejmują zmiany do nich lub umowy je zastępujące, wchodzące w  życie d la obu Stron 
w dniu podpisania niniejszej Umowy lub po tym dniu. Jeżeli w  wyniku wprowadzenia zmian lub 
umów zastępujących pojawi się jakakolwiek kwestia w  związku z  wykonaniem lub stosowaniem 
postanowień niniejszej części, Strony mogą, w  razie koniecznośc i, podjąć, na wniosek jednej ze Stron, 
konsultacje w  celu znalezienia wzajemnie zadowalającego rozwiązania tej kwestii.  
Artykuł OTH.8: Zadania Rady Partnerstwa w części drugiej  
Rada Partnerstwa może:  
 
(a) przyjmować decyzje o zmianie:  
(i) części drugiej dział pierwszy tytuł I rozdział drugi [Reguły pochodzenia] i załączników 
do niego, zgodnie z art. ORIG.31 [Zmiana niniejszego rozdziału i załączników do niego];  
(ii) ustaleń określonych w załącznikach TBT -[XX] i TBT -[ZZ], zgodnie z art. TBT.9 
[Współpraca w zakresie n adzoru rynku oraz bezpieczeństwa i zgodności produktów 
nieżywnościowych] ust. 8;  
(iii) dodatków A i B, zgodnie z art. 2 [Definicje produktów, praktyki i procesy enologiczne] 
ust. 3 załącznika TBT -5 [HANDEL WINEM];  
(iv) dodatku C, zgodnie z art. 3 [Wymogi certyfikacyjne dotyczące przywozu na 
odpowiednie terytoria Stron] ust. 3 załącznika TBT -5 [HANDEL WINEM];  
(v) dodatków A, B, C i D, zgodnie z art. 1 [Cel i zakres] załącznika TBT -4 [PRODUKTY 
EKOLOGICZNE];  
(vi) dodatków 1 –3, zgodnie z art. 1 [Definicje] i art. 2 [Za kres produktów w załączniku TBT -
2 [PRODUKTY LECZNICZE];  
(vii) załącznika dotyczącego upoważnionych przedsiębiorców, Protokołu o wzajemnej 
pomocy administracyjnej w sprawach celnych, Protokołu w sprawie zwalczania 
oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz w sprawie wzajemnej pomocy 
przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i ceł, a także wykazu 
towarów określonego w art. CUSTMS.16 [Odprawa czasowa] ust. 2, zgodnie z art. 
CUSTMS.21 [Zmiany];  
(viii) odpowiedniej podsekcji w sekcji B ZAŁĄCZNIKA.PPROC -1, zgodnie z art. LPROC.18 
[Zmiana sekcji B ZAŁĄCZNIKA.PPROC -1]; 
(ix) załącznika ENER -1 [WYKAZ TOWARÓW ENERGETYCZNYCH, WĘGLOWODORÓW I 
SUROWCÓW], załącznika ENER -2 [DOTACJE NA OCHRONĘ ŚRODOWISKA I W 
ENERGETYCE] oraz załącznika ENER -3 [NIESTOSOWANIE DOSTĘPU STRO N TRZECICH I 
ROZDZIAŁU WŁASNOŚCIOWEGO DO INFRASTRUKTURY], zgodnie z art. ENER.31 
[Skuteczne wdrażanie i zmiany];  
(x) art. LPFS.3.2 [Zakres stosowania i wyjątki] ust. 4 zgodnie z tym ustępem, art. LPFS.3.3  
[Usługi świadczone w publicznym interesie gospodarczy m] ust. 2 zdanie trzecie 
zgodnie ze zdaniem czwartym tego ustępu, art. LPFS.3.3 [Usługi świadczone w 
publicznym interesie gospodarczym] ust. 3 zgodnie z tym ustępem, art. LPFS.3.5 
 
315 
 [Subsydia zakazane i subsydia podlegające warunkom] zgodnie z ust. 1 tego ar tykułu 
oraz art. LPFS.3.11 [Odzyskiwanie należności] zgodnie z ust. 7 tego artykułu, w 
rozdziale 3 [Kontrola subsydiów];  
(xi) art. FISH.10 [Baliwat Guernsey, Baliwat Jersey i Wyspa Man], art. FISH.11 [Okresy 
powiadamiania dotyczące przywozu i bezpośredniego wył adunku produktów 
rybołówstwa] i jakichkolwiek innych postanowień działu piątego [Rybołówstwo], 
zgodnie z art. FISH.10 [Baliwat Guernsey, Baliwat Jersey i Wyspa Man] ust. 4;  
(xii) załączników FISH.1, FISH.2 i FISH.3, zgodnie z art. FISH.16 [Specjalny Komitet ds. 
Rybołówstwa] ust. 3;  
(xiii) wszelkie inne postanowienia, protokoły, dodatki lub załącznik, w  przypadku których 
możliwość takiej decyzji jest wyraźnie przewidziana w  części drugiej niniejszej Umowy.  
(b) przyjmować decyzje w  celu dokonania wykładni przepisów części dru giej niniejszej Umowy.  
Artykuł OTH.9: Stosowanie geograficzne  
1.  Postanowienia niniejszej Umowy dotyczące traktowania taryfowego towarów, w tym reguł 
pochodzenia i tymczasowego zawieszenia tego traktowania, mają również zastosowanie, w 
odniesieniu do Uni i, do tych obszarów obszaru celnego Unii, jak określono w art. 4 rozporządzenia 
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/201375, które nie są objęte art. FINPROV.1 [Zakres 
terytorialny] lit. a) części siódmej [Postanowienia końcowe].   
2.  Nie naruszając art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny] ust. 2, 3 i 4, prawa i obowiązki Stron 
wynikające z niniejszej części mają również zastosowanie do obszarów poza morzem terytorialnym 
każdej ze Stron, w tym do dna morskiego i jego podglebia, nad którymi Strona ta wykon uje 
suwerenne prawa lub jurysdykcję zgodnie z prawem międzynarodowym, w tym Konwencją Narodów 
Zjednoczonych o prawie morza sporządzoną w Montego Bay dnia 10 grudnia 1982 r. oraz jej 
przepisami ustawowymi i wykonawczymi, które są zgodne z prawem międzynarod owym76. 
3.   Z zastrzeżeniem wyjątków zawartych w ust. 4, rozdziały 1 [NTMA], 2 [Reguły pochodzenia] i 
5 [Ułatwienia celne i ułatwienia w handlu] tytułu IV [Handel towarami] oraz protokoły i załączniki do 
tych rozdziałów mają również zastosowanie, w odniesi eniu do Zjednoczonego Królestwa, do 
terytoriów, o których mowa w art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny] ust. 2. Do tego celu terytoria, 
o których mowa w  art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny] ust.  2 uznaje się za część obszaru celnego 
Zjednoczonego Królestwa. Organy celne terytoriów, o których mowa w art. FINPROV.1 [Zakres 
terytorialny] ust. 2, są odpowiedzialne za stosowanie i wdrażanie tych rozdziałów oraz protokołów i 
załączników do tych rozdziałów na ich odpowiednich terytoriach. Odniesienia do „organu celn ego” w 
tych przepisach odczytuje się odpowiednio. Jednakże wnioski i zawiadomienia składane zgodnie z 
tymi rozdziałami oraz protokołami i załącznikami do tych rozdziałów są administrowane przez organ 
celny Zjednoczonego Królestwa.  
                                                            
75 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ( UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013  r. 
ustanawiające unijny kodeks celny (wersja przekształcona) (Dz.U. L 269 z 10.10.2013, s.  1). 
76  Dla większej przejrzystości należy wyjaśnić, że w przypadku Unii Europejskiej, obszary poza 
morzem terytorialnym ka żdej ze Stron są rozumiane jako odpowiednie obszary państw 
członkowskich Unii Europejskiej.  
 
 
316 
 4.  Część druga dział pie rwszy tytuł IV [Handel towarami] rozdział 5 [Ułatwienia celne i 
ułatwienia w handlu] art. CUSTMS.9 [Upoważnieni przedsiębiorcy], ZAŁĄCZNIK CUSTMS -1 
[Upoważnieni przedsiębiorcy] oraz Protokół w sprawie współpracy administracyjnej i zwalczania 
oszustw w dzie dzinie podatku od wartości dodanej oraz w sprawie wzajemnej pomocy przy 
odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i ceł nie mają zastosowania do Baliwatu Jersey 
ani Baliwatu Guernsey.  
5.  Część druga dział pierwszy tytuł IV [Handel towarami] rozdzi ały 3 [SPS] i 4 [TBT] oraz 
załączniki do tych rozdziałów mają również zastosowanie, w odniesieniu do Zjednoczonego 
Królestwa, do terytoriów, o których mowa w art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny] ust. 2. Organy 
terytoriów, o których mowa w art. FINPROV.1 [Z akres terytorialny] ust. 2, są odpowiedzialne za 
stosowanie i wdrażanie tych rozdziałów oraz załączników do tych rozdziałów na ich odpowiednich 
terytoriach, a odniesienia odczytuje się odpowiednio. Jednakże wnioski i zawiadomienia składane 
zgodnie z tymi r ozdziałami oraz załącznikami do tych rozdziałów są administrowane przez organy 
Zjednoczonego Królestwa.  
6.  Bez uszczerbku dla art. FINPROV.8 [Wypowiedzenie], art. OTH.10 [Wypowiedzenie części 
drugiej] oraz o ile Strony nie postanowią inaczej, ust. 3 –5 nin iejszego artykułu pozostają w mocy do 
wcześniejszego z następujących terminów:  
(a) upływu trzech lat po pisemnym powiadomieniu drugiej Strony o wypowiedzeniu; lub  
(b) dnia, w którym art. FISH.10 [Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man], 
art. FISH.11 [Okresy powiadamiania dotyczące przywozu i bezpośredniego wyładunku 
produktów rybołówstwa] i jakiekolwiek inne postanowienia działu piątego [Rybołówstwo] w 
zakresie, w jakim odnoszą się one do ustaleń przewidzianych w tych artykułach, przestają 
obowiązywać.  
7.  Do celów ust. 6 lit. a) wypowiedzenie może zostać złożone w odniesieniu do jednego lub 
większej liczby terytoriów: Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man, a ust. 3 –5 niniejszego 
artykułu pozostają w mocy na tych terytoriach, w odniesieniu do których nie złożono 
wypowiedzenia.  
8. Do celów ust. 6 lit. b), jeżeli art. FISH.10 [Dostęp do wód Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey 
i Wyspy Man], art. FISH.11 [Okresy powiadamiania dotyczące przywozu i bezpośredniego wyładunku 
produktów ryb ołówstwa] i jakiekolwiek inne postanowienia działu piątego [Rybołówstwo] w 
zakresie, w jakim odnoszą się one do ustaleń przewidzianych w tych artykułach, przestają 
obowiązywać w odniesieniu do jednego lub większej liczby (ale nie wszystkich) terytoriów: Ba liwatu 
Guernsey, Baliwatu Jersey lub Wyspy Man, ust. 3 –5 niniejszego artykułu nadal obowiązują w 
odniesieniu do tych terytoriów, w przypadku których art. FISH.10 [Dostęp do wód Baliwatu 
Guernsey, Baliwatu Jersey i Wyspy Man], art. FISH.11 [Okresy powiadami ania dotyczące przywozu i 
bezpośredniego wyładunku produktów rybołówstwa] lub jakiekolwiek inne postanowienia działu 
piątego [Rybołówstwo] w zakresie, w jakim odnoszą się one do ustaleń przewidzianych w tych 
artykułach, pozostają w mocy.  
Artykuł OTH.10: Wy powiedzenie części drugiej  
Nie naruszając postanowień art. FINPROV.8 [Rozwiązanie Umowy], każda ze Stron może w 
dowolnym momencie wypowiedzieć niniejszą część w drodze pisemnego powiadomienia 
wystosowanego drogą dyplomatyczną. W takim przypadku niniejsza c zęść przestaje obowiązywać 
pierwszego dnia dziewiątego miesiąca następującego po dacie powiadomienia. Dział czwarty 
 
317 
 [Koordynacja zabezpieczenia społecznego i wizy w przypadku podróży krótkoterminowych] oraz 
Protokół w sprawie koordynacji systemów zabezpiec zenia społecznego nie ulegają wypowiedzeniu 
na podstawie niniejszego artykułu.  
  
 
318 
 CZĘŚĆ TRZECIA: WSPÓŁPRACA ORGANÓW ŚCIGANIA I WYMIARÓW SPRAWIEDLIWOŚCI 
W SPRAWACH KARNYCH  
TYTUŁ I: POSTANOWIEN IA OGÓLNE  
Artykuł LAW.GEN.1: Cel  
1. Celem niniejszej części jest zape wnienie współpracy organów ścigania i wymiarów 
sprawiedliwości między państwami członkowskimi i instytucjami, organami i jednostkami 
organizacyjnymi Unii, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem, z drugiej strony, w odniesieniu 
do zapobiegania przestęps twom, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie, wykrywania ich i ścigania 
oraz zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz zwalczania tych zjawisk.  
2. Niniejsza część ma zastosowanie jedynie do współpracy organów ścigania i  wymiarów 
sprawiedliwośc i w sprawach karnych odbywającej się wyłącznie między Zjednoczonym Królestwem, 
z jednej strony, oraz Unią i  państwami członkowskimi, z  drugiej strony. Nie ma on zastosowania do 
sytuacji zaistniałych między państwami członkowskimi lub między państwami człon kowskimi a 
instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii ani do działań organów odpowiedzialnych 
za zapewnienie bezpieczeństwa narodowego, gdy działają one w tej dziedzinie.  
Artykuł LAW.GEN.2: Definicje  
Do celów niniejszej części stosuje się na stępujące definicje:  
(a) „państwo trzecie” oznacza państwo inne niż Państwo;  
(b) „szczególne kategorie danych osobowych” oznaczają dane osobowe ujawniające pochodzenie 
rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, 
przynależnoś ć do związków zawodowych, dane genetyczne i  biometryczne przetwarzane 
w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej lub danych dotyczących zdrowia, 
seksualności lub orientacji seksualnej tej osoby.  
(c) „dane genetyczne” oznaczają wszelkie dane osobowe  odnoszące się do charakterystyki 
genetycznej człowieka, które zostały odziedziczone lub nabyte, zawierające niepowtarzalne 
informacje o  fizjologii lub zdrowiu danej osoby i  które wynikają w  szczególności z  analizy jej 
próbki biologicznej;  
(d) „dane biometrycz ne” oznaczają dane osobowe, które wynikają ze specjalnego przetwarzania 
technicznego, dotyczą cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych osoby fizycznej oraz 
umożliwiają lub potwierdzają jednoznaczną identyfikację tej osoby, takie jak wizerunek tw arzy 
lub dane daktyloskopijne;  
(e) „przetwarzanie” oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych 
lub zestawach danych osobowych w  sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką 
jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowani e, przechowywanie, adaptowanie lub 
modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, 
rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, 
ograniczanie, usuwanie lub niszczenie;  
(f) „naruszenie o chrony danych osobowych” oznacza naruszenie bezpieczeństwa prowadzące do 
przypadkowego lub niezgodnego z  prawem zniszczenia, utracenia, zmodyfikowania, 
 
319 
 nieuprawnionego ujawnienia lub nieuprawnionego dostępu do danych osobowych 
przesyłanych, przechowywanych  lub w  inny sposób przetwarzanych;  
(g) „zbiór danych” oznacza uporządkowany zestaw danych osobowych dostępnych według 
określonych kryteriów, niezależnie od tego, czy zestaw ten jest scentralizowany, 
zdecentralizowany czy rozproszony funkcjonalnie lub geografi cznie;  
(h) „Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości” oznacza 
komitet funkcjonujący pod tą nazwą, ustanowiony na mocy art.  INST.2 [Komitety].  
Artykuł LAW.GEN.3: Ochrona praw człowieka i podstawowych wolności  
1. Współpraca przew idziana w niniejszej części opiera się na długotrwałym poszanowaniu 
demokracji, praworządności i ochrony podstawowych praw i wolności osób fizycznych przez Strony i 
państwa członkowskie, w tym na zasadach określonych w Powszechnej deklaracji praw człowieka  i w 
europejskiej konwencji praw człowieka, oraz na znaczeniu nadania skuteczności na szczeblu 
krajowym prawom i wolnościom określonym w tej konwencji.  
2. Żadne z postanowień niniejszej części nie zmienia obowiązku poszanowania praw 
podstawowych i zasad prawn ych odzwierciedlonych w szczególności w europejskiej konwencji praw 
człowieka oraz, w przypadku Unii i jej państw członkowskich, w Karcie praw podstawowych Unii 
Europejskiej.  
Artykuł LAW.GEN.4: Ochrona danych osobowych  
8. Współpraca przewidziana w niniejszej części opiera się na długotrwałym zobowiązaniu Stron 
do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony danych osobowych.  
9. W celu odzwierciedlenia tego wysokiego poziomu ochrony, Strony zapewniają, aby dane 
osobowe przetwarzane na podstawie niniejszej części podlegał y skutecznym zabezpieczeniom w 
odpowiednich systemach ochrony danych Stron, w tym by:  
(a) dane osobowe były przetwarzane zgodnie z prawem i rzetelnie oraz zgodnie z zasadami 
minimalizacji danych, ograniczenia celu, prawidłowości i ograniczenia przechowywania;  
(b) przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych było dozwolone wyłącznie 
w niezbędnym zakresie oraz z  zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń dostosowanych do 
konkretnego ryzyka związanego z  przetwarzaniem;  
(c) poziom bezpieczeństwa odpowiadający ryzyku przetwarzania jest zapewniony poprzez 
odpowiednie środki techniczne i  organizacyjne, w szczególności w odniesieniu do 
przetwarzania szczególnych kategorii danych osobowych;  
(d) osobom, których dane dotyczą, przyznano egzekwowalne prawa dostępu do danych, ich 
poprawiania i usuwania, z zastrzeżeniem ewentualnych ograniczeń przewidzianych prawem, 
które stanowią w demokratycznym społeczeństwie niezbędne i proporcjonalne środki służące 
ochronie ważnych celów leżącym w interesie publicznym;  
(e) w przypadku naruszenia och rony danych stwarzającego zagrożenie dla praw i  wolności osób 
fizycznych właściwy organ nadzorczy był bezzwłocznie powiadamiany o naruszeniu; 
w przypadku gdy naruszenie może powodować wysokie ryzyko naruszenia praw i  wolności 
osób fizycznych, powiadamiane były również osoby, których dane dotyczą, z  zastrzeżeniem 
 
320 
 ewentualnych ograniczeń przewidzianych prawem, które stanowią niezbędne i  proporcjonalne 
środki w  demokratycznym społeczeństwie w  celu ochrony ważnych celów interesu 
publicznego;  
(f) dalsze przekazywani e danych do państwa trzeciego jest dozwolone wyłącznie z zastrzeżeniem 
warunków i zabezpieczeń odpowiadających przekazywaniu i z zapewnieniem, aby nie został 
naruszony stopień ochrony;  
(g) nadzór nad przestrzeganiem i egzekwowaniem zabezpieczeń ochrony danych sprawują 
niezależne organy; oraz  
(h) osobom, których dane dotyczą, przysługują egzekwowalne prawa do skutecznych 
administracyjnych i sądowych środków zaskarżenia w razie naruszenia zabezpieczeń ochrony 
danych.  
10. Zjednoczone Królestwo, z jednej strony, i Unia, ró wnież w imieniu któregokolwiek z jej 
państw członkowskich, z drugiej strony, powiadamiają Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów 
Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości o organach nadzorczych odpowiedzialnych za nadzorowanie 
wdrażania zasad ochrony danych ma jących zastosowanie do współpracy na mocy niniejszej części i 
za zapewnianie ich przestrzegania. Organy nadzorcze współpracują w celu zapewnienia zgodności z 
postanowieniami niniejszej części.  
11. Postanowienia dotyczące ochrony danych osobowych określone w ni niejszej części mają 
zastosowanie do przetwarzania danych osobowych w  sposób całkowicie lub częściowo 
zautomatyzowany oraz do przetwarzania w  sposób inny niż zautomatyzowany danych osobowych 
stanowiących część zbioru danych lub mających stanowić część zbio ru danych.  
12. Niniejszy artykuł nie powoduje uszczerbku dla stosowania postanowień szczegółowych 
zawartych w niniejszej części, które dotyczącą przetwarzania danych osobowych.  
Artykuł LAW.GEN.5: Zakres współpracy w przypadku, gdy państwo członkowskie nie uczestniczy już 
w analogicznych środkach na mocy prawa Unii  
1. Niniejszy artykuł ma zastosowanie, jeżeli państwo członkowskie przestaje uczestniczyć w 
stosowaniu przepisów prawa Unii dotyczących współpracy organów sądowych i wymiarów 
sprawiedliwości w  sprawac h karnych analogicznych do którychkolwiek odpowiednich postanowień 
niniejszej części lub przestaje korzystać z praw na mocy takich przepisów.  
2. Zjednoczone Królestwo może powiadomić Unię na piśmie o swoim zamiarze zaprzestania 
stosowania odpowiednich postano wień niniejszej części w odniesieniu do tego państwa 
członkowskiego.  
3. Powiadomienie dokonane na podstawie ust. 2 staje się skuteczne z dniem w nim 
określonym, który nie może być wcześniejszy niż dzień, w którym państwo członkowskie przestaje 
uczestniczyć w stosowaniu przepisów prawa Unii, o których mowa w ust. 1, lub korzystać z praw na 
mocy tych przepisów.  
4. Jeżeli Zjednoczone Królestwo powiadamia na mocy niniejszego artykułu o zamiarze 
zaprzestania stosowania odpowiednich postanowień niniejszej części, Specj alny Komitet ds. 
Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości zbiera się w celu podjęcia decyzji, jakie 
środki są konieczne do zapewnienia odpowiedniego zakończenia współpracy inicjowanej na mocy 
niniejszej części, na którą takie zaprzestanie sto sowania ma wpływ. W każdym przypadku, w 
 
321 
 odniesieniu do wszystkich danych osobowych uzyskanych w drodze współpracy na mocy 
odpowiednich postanowień niniejszej części przed ustaniem ich obowiązywania Strony zapewniają 
utrzymanie – po ustaniu obowiązywania – poziomu ochrony, z zachowaniem którego dane osobowe 
zostały przekazane.  
5. Unia powiadamia Zjednoczone Królestwo na piśmie, kanałami dyplomatycznymi, o dniu, w 
którym dane państwo członkowskie ma wznowić uczestnictwo w danych przepisach prawa Unii lub 
korzyst anie z nich. Stosowanie odpowiednich postanowień niniejszej części zostaje przywrócone w 
tym dniu lub, jeżeli ma to nastąpić później, pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu, w 
którym dokonano powiadomienia.  
6. W celu usprawnienia funkcjonowania niniej szego artykułu Unia zawiadomi Zjednoczone 
Królestwo, gdy państwo członkowskie przestaje uczestniczyć w stosowaniu przepisów prawa Unii 
dotyczących współpracy organów sądowych i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych 
analogicznych do odpowiednich posta nowień niniejszej części lub przestaje korzystać z praw na 
mocy takich przepisów.  
TYTUŁ II: WYMIANA DA NYCH DNA, ODCISKÓW P ALCÓW I  DANYCH REJES TRACYJNYCH POJAZDÓW  
Artykuł LAW.PRUM.5: Cel  
Celem niniejszego tytułu jest ustanowienie wzajemnej współpracy międz y właściwymi organami 
ścigania ze Zjednoczonego Królestwa z  jednej strony a  państwami członkowskimi z  drugiej strony 
w zakresie zautomatyzowanego przekazywania profili DNA, danych daktyloskopijnych i niektórych 
wewnętrznych danych o  rejestracji pojazdów.  
Artykuł LAW.PRUM.6: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „właściwy organ ścigania” oznacza krajową policję, służby celne lub inny organ upoważniony 
na mocy prawa wewnętrznego do wykrywania przestępstw lub działalnoś ci przestępczej, 
zapobiegania im i prowadzenia dochodzeń w ich sprawie oraz do sprawowania władzy i 
stosowania środków przymusu w kontekście takich działań; agencje, organy lub inne jednostki 
zajmujące się w szczególności kwestiami bezpieczeństwa narodoweg o nie są uznawane do 
celów niniejszego tytułu za właściwe organy ścigania;  
(b) „przeszukanie” i  „porównanie”, o  których mowa w  art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane 
przeszukanie profili DNA], LAW.PRUM.9 [Zautomatyzowane porównanie profili DNA], 
LAW.PRUM.12 [Zautoma tyzowane przeszukanie danych daktyloskopijnych] oraz 
LAW.PRUM.17 [Środki wykonawcze] oznaczają procedury, poprzez które ustala się istnienie 
zgodności między danymi DNA lub danymi daktyloskopijnymi przekazanymi przez jedno 
państwo a  danymi DNA lub danymi d aktyloskopijnymi przechowywanymi w  bazach danych 
jednego państwa członkowskiego, kilku z  nich lub wszystkich państw;  
(c) „zautomatyzowane przeszukanie”, o  którym mowa w  art. LAW.PRUM.15 [Zautomatyzowane 
przeszukanie danych rejestracyjnych pojazdów], oznacza pr ocedurę dostępu on -line służącą 
przeglądowi baz danych jednego państwa przez kilka z  nich lub wszystkie państwa;  
(d) „niekodująca część DNA” oznacza części chromosomów niemające wartości genetycznej, tj. 
takie, o  których nie wiadomo, by odpowiadały jakimkolwie k funkcjonalnym właściwościom 
organizmu;  
 
322 
 (e) „profil DNA” oznacza literę lub kod numeryczny reprezentujące charakterystyczne cechy 
identyfikacyjne niekodującej części przeanalizowanej próbki ludzkiego DNA, tj. szczególną 
strukturę molekularną w  różnych loci DN A; 
(f) „dane referencyjne DNA” oznaczają profil DNA oraz oznaczenie referencyjne; dane 
referencyjne DNA obejmują wyłącznie profile DNA ustalone na podstawie niekodującej części 
DNA oraz oznaczenie referencyjne; dane referencyjne DNA nie mogą zawierać żadnych 
danych, które umożliwią bezpośrednią identyfikację osoby, której dane dotyczą; dane 
referencyjne DNA, które nie są przyporządkowane do żadnej konkretnej osoby fizycznej 
(niezidentyfikowane profile DNA), muszą być rozpoznawalne jako takie;  
(g) „referencyjny prof il DNA” oznacza profil DNA pochodzący od zidentyfikowanej osoby;  
(h) „niezidentyfikowany profil DNA” oznacza profil DNA uzyskany ze śladów zebranych podczas 
dochodzenia w  sprawie przestępstwa i  należący do dotychczas niezidentyfikowanej osoby;  
(i) „notatka” oznacz a zaznaczenie przez dane państwo na profilu DNA znajdującym się w  jego 
bazie danych, że stwierdzono już zgodność tego profilu z  informacjami uzyskanymi w  wyniku 
przeszukania lub porównania przez inne państwo;  
(j) „dane daktyloskopijne” oznaczają obrazy odbitek  linii papilarnych palców, obrazy śladów 
palców, odbitek dłoni, śladów dłoni oraz wzory takich obrazów (zakodowane minucje), gdy są 
one przechowywane i  przetwarzane w  zautomatyzowanej bazie danych;  
(k) „daktyloskopijne dane referencyjne” oznaczają dane daktylo skopijne oraz oznaczenie 
referencyjne; daktyloskopijne dane referencyjne DNA nie mogą zawierać żadnych danych, 
które umożliwią bezpośrednią identyfikację osoby, której dane dotyczą; daktyloskopijne dane 
referencyjne, które nie są przyporządkowane do żadnej  konkretnej osoby fizycznej 
(niezidentyfikowane dane daktyloskopijne), są rozpoznawalne jako takie;  
(l) „dane rejestracyjne pojazdów” oznaczają zbiór danych określony w rozdziale 3 ZAŁĄCZNIKA 
LAW -1; 
(m) „pojedynczy przypadek”, o  którym mowa w  art. LAW.PRUM.8 [Zau tomatyzowane 
przeszukanie profili DNA] ust.  1 zdanie drugie, art.  LAW.PRUM.12 [Zautomatyzowane 
przeszukanie danych daktyloskopijnych] ust.  1 zdanie drugie oraz art.  LAW.PRUM.15 
[Zautomatyzowane przeszukanie danych rejestracyjnych pojazdów] ust.  1, oznacza pojedyncze 
dochodzenie lub akta prokuratorskie. jeżeli akta te zawierają więcej niż jeden profil DNA, 
jeden komplet danych daktyloskopijnych lub danych rejestracyjnych pojazdu, mogą one zostać 
przekazane razem jako jedno zapytanie;  
(n) „czynność laboratoryjna ” oznacza każde działanie podejmowane w  laboratorium związane 
z ujawnianiem i  zabezpieczaniem śladów na obiektach, a także badaniu, analizie i  interpretacji 
dowodów kryminalistycznych dotyczących profilów DNA, w  celu opracowania opinii 
eksperckiej lub wymi any dowodów kryminalistycznych;  
(o) „wyniki czynności laboratoryjnych” oznaczają wszelkie wyniki analiz oraz interpretacje 
bezpośrednio z  nimi związane;  
(p) „dostawca usług kryminalistycznych” oznacza dowolny podmiot, publiczny lub prywatny, 
wykonujący czynności laboratoryjne na wniosek właściwego organu ścigania lub właściwego 
organu sądowego;  
 
323 
 (q) „wewnętrzna jednostka akredytująca” oznacza jedyną jednostkę w  państwie 
przeprowadzającą akredytację na podstawie upoważnienia udzielonego jej przez państwo.  
Artykuł LAW.PR UM.7: Utworzenie wewnętrznych zbiorów analiz DNA  
1. Państwa tworzą i  prowadzą wewnętrzne zbiory analiz DNA do celów wykrywania 
przestępstw.  
2. W celu wdrożenia niniejszego tytułu państwa zapewniają dostępność danych referencyjnych 
DNA pochodzących z  ich wewnętrz nych zbiorów analiz DNA, o  których mowa w  ust. 1. 
3. Państwa deklarują wewnętrzne zbiory analiz DNA, do których zastosowanie ma 
art. LAW.PRUM.7 [Utworzenie wewnętrznych zbiorów analiz DNA] do art.  LAW.PRUM.10 [Pobieranie 
materiału komórkowego i  dostarczanie p rofili DNA] oraz art.  LAW.PRUM.13 [Krajowe punkty 
kontaktowe], art.  LAW.PRUM.14 [Dostarczanie dalszych danych osobowych i  innych informacji] i 
art. LAW.PRUM. 17 [Środki wykonawcze], jak również warunki zautomatyzowanego przeszukania, 
o których mowa w  art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA] ust.  1. 
Artykuł LAW.PRUM.8: Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA  
1. Do celów wykrywania przestępstw państwa umożliwiają krajowym punktom kontaktowym 
pozostałych państw, o  których mowa w art. LAW.PRUM.13 [Krajowe punkty kontaktowe], dostęp do 
danych referencyjnych DNA ze swoich zbiorów analiz DNA oraz przyznają prawo do 
zautomatyzowanego przeszukania tych danych przez porównanie profili DNA. Przeszukania mogą 
być prowadzone wyłącznie w i ndywidualnych przypadkach i zgodnie z prawem wewnętrznym 
zapytującego państwa.  
2. Jeżeli podczas zautomatyzowanego przeszukania danych okaże się, że dostarczony profil 
DNA zgadza się z  profilami DNA zarejestrowanymi przez zapytane państwo, zapytane państwo 
przesyła do krajowego punktu kontaktowego państwa zapytującego w  sposób automatyczny dane 
referencyjne DNA, z  którymi stwierdzono zgodność. Jeżeli nie stwierdzono zgodności, automatycznie 
się o tym powiadamia.  
Artykuł LAW.PRUM.9: Zautomatyzowane porównanie p rofili DNA  
1. Do celów wykrywania przestępstw państwa, za pośrednictwem krajowych punktów 
kontaktowych, porównują niezidentyfikowane profile DNA ze wszystkimi profilami DNA z 
referencyjnych danych pozostałych wewnętrznych zbiorów analiz DNA zgodnie z wzajemni e 
uzgodnionymi praktycznymi ustaleniami pomiędzy zainteresowanymi państwami. Profile DNA są 
dostarczane i  porównywane w  sposób zautomatyzowany. Niezidentyfikowane profile DNA są 
dostarczane do analizy porównawczej jedynie wtedy, gdy możliwość taką przewidu je prawo 
wewnętrzne zapytującego państwa.  
2. Jeżeli w  wyniku analizy porównawczej, o  której mowa w  ust. 1, państwo stwierdzi, że 
dostarczone przez inne państwo profile DNA zgadzają się z  jakimkolwiek profilem w  jego zbiorze 
analiz DNA, przekazuje ono niezwłoc znie krajowemu punktowi kontaktowemu drugiego państwa 
dane referencyjne DNA, z  którymi stwierdzono zgodność.  
 
324 
 Artykuł LAW.PRUM.10: Pobieranie materiału komórkowego i  dostarczanie profili DNA  
Jeżeli w  toczącym się dochodzeniu lub postępowaniu karnym brak jes t jakiegokolwiek dostępnego 
profilu DNA dla danej osoby fizycznej, która przebywa na terenie zapytanego państwa, zapytane 
państwo udziela pomocy prawnej poprzez pobranie i  przeanalizowanie materiału komórkowego tej 
osoby fizycznej oraz przekazanie otrzyman ego profilu DNA zapytującemu państwu, jeżeli:  
(a) zapytujące państwo określi, w  jakim celu jest on potrzebny;  
(b) zapytujące państwo przedstawi wymagane zgodnie z  prawem wewnętrznym tego państwa 
polecenie wszczęcia dochodzenia lub oświadczenie właściwego organu, wyjaśniające, że 
wymagania dotyczące pobrania i  przeanalizowania materiału komórkowego byłyby spełnione, 
gdyby dana osoba fizyczna znajdowała się na terytorium zapytującego państwa; oraz  
(c) zgodnie z  prawem zapytanego państwa spełnione są wymagania dotyczące pobrania 
i przeanalizowania materiału komórkowego oraz warunki przekazania otrzymanego profilu 
DNA.  
Artykuł LAW.PRUM.11: Dane daktyloskopijne  
Do celów wdrożenia niniejszego tytułu państwa zapewniają dostępność daktyloskopijnych danych 
referencyjnych ze zb iorów przechowywanych w  wewnętrznych zautomatyzowanych systemach 
identyfikacji daktyloskopijnej utworzonych w  celach prewencji kryminalnej i  wykrywania 
przestępstw.  
Artykuł LAW.PRUM.12: Zautomatyzowane przeszukanie danych daktyloskopijnych  
1. Do celów prewenc ji kryminalnej i  wykrywania przestępstw państwa umożliwiają krajowym 
punktom kontaktowym pozostałych państw, o  których mowa w  art. LAW.PRUM.13 [Krajowe punkty 
kontaktowe], dostęp do danych referencyjnych ze zautomatyzowanych systemów identyfikacji 
daktylos kopijnej, które zostały utworzone przez nie w  tym celu, oraz przyznają prawo do 
zautomatyzowanego przeszukania tych danych przez porównanie danych daktyloskopijnych. 
Przeszukania mogą być prowadzone wyłącznie w indywidualnych przypadkach i zgodnie z prawem  
wewnętrznym zapytującego państwa.  
2. Potwierdzenia zgodności danych daktyloskopijnych z  danymi referencyjnymi ze zbioru 
zapytanego państwa dokonuje krajowy punkt kontaktowy zapytującego państwa na podstawie 
przekazanych w  sposób zautomatyzowany danych refere ncyjnych koniecznych do stwierdzenia 
jednoznacznej zgodności danych.  
Artykuł LAW.PRUM.13: Krajowe punkty kontaktowe  
1. Do celów dostarczania danych, o  którym mowa w  art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane 
przeszukanie profili DNA], art.  LAW.PRUM.9 [Zautomatyzowane porównanie profili DNA] oraz 
art.LAW.PRUM.12 [Zautomatyzowane przeszukanie danych daktyloskopijnych], państwa wyznaczają 
krajowe punkty kontaktowe.  
2. W odniesieniu do państw członkowskich krajowe punkty kontaktowe wyznaczone do 
analogicznej wymiany danych n a terytorium Unii uznaje się za krajowe punkty kontaktowe do celów 
niniejszego tytułu.  
3. Uprawnienia krajowych punktów kontaktowych określa obowiązujące prawo wewnętrzne.  
 
325 
 Artykuł LAW.PRUM.14: Dostarczanie dalszych danych osobowych i  innych informacji  
Jeżel i w ramach procedury, o  której mowa w  art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane przeszukanie 
profili DNA], art.  LAW.PRUM.9 [Zautomatyzowane porównanie profili DNA] oraz art.  LAW.PRUM.12 
[Zautomatyzowane przeszukanie danych daktyloskopijnych] zostanie stwierdzona zg odność profili 
DNA lub danych daktyloskopijnych, dostarczanie dostępnych danych osobowych i  innych informacji, 
które są dostępne w  odniesieniu do danych referencyjnych, podlega prawu wewnętrznemu, w  tym 
przepisom o  pomocy prawnej, zapytanego państwa, nie n aruszając postanowień art.  LAW.PRUM.17 
[Środki wykonawcze] ust. 1.  
Artykuł LAW.PRUM.15: Zautomatyzowane przeszukanie danych rejestracyjnych pojazdów  
1. Do celów prewencji kryminalnej i  wykrywania przestępstw oraz ścigania innych czynów 
zabronionych, które po dlegają jurysdykcji sądów lub prokuratura zapytującego państwa, a  także 
w celu ochrony bezpieczeństwa publicznego, państwa umożliwiają krajowym punktom kontaktowym 
pozostałych państw, o  których mowa w  ust. 2, dostęp do następujących wewnętrznych danych 
rejestracyjnych pojazdów, oraz przyznają prawo do zautomatyzowanego przeszukania tych danych 
w indywidualnych przypadkach:  
(a) dane właścicieli lub użytkowników oraz  
(b) dane pojazdu.  
2. Dane można przeszukać na mocy ust.  1 jedynie według pełnego numeru podwozia lu b 
pełnego numeru rejestracyjnego i  wyłącznie zgodnie z  prawem wewnętrznym państwa zapytującego.  
3. Do celów dostarczania danych, o  którym mowa w  ust. 1, państwa wyznaczają krajowy punkt 
kontaktowy, będący adresatem zapytań pochodzących z innych państw. Upr awnienia krajowych 
punktów kontaktowych określa obowiązujące prawo wewnętrzne.  
Artykuł LAW.PRUM.16: Akredytacja dostawców usług kryminalistycznych wykonujących czynności 
laboratoryjne  
1. Państwa zapewniają, aby ich dostawcy usług kryminalistycznych przeprowadzający czynności 
laboratoryjne byli akredytowani przez wewnętrzną jednostkę akredytującą na zgodność z EN ISO/IEC 
17025.  
2. Każde państwo zapewnia, aby wyniki akredytowanych dostawców usług kryminalistycznych 
przeprowadzających czynności laboratoryj ne w  innych państwach były uznawane przez jego organy 
odpowiedzialne za zapobieganie, wykrywanie oraz ściganie przestępstw za równie wiarygodne jak 
wyniki dostarczone przez wewnętrznych dostawców usług kryminalistycznych prowadzących 
czynności laboratoryjn e akredytowane zgodnie z  EN ISO/IEC 17025.  
3. Właściwe organy ścigania Zjednoczonego Królestwa nie dokonują przeszukania danych ani 
zautomatyzowanego porównania zgodnie z  art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane przeszukanie 
profili DNA], art.  LAW.PRUM.9 [Zautomatyzo wane porównanie profili DNA] oraz art.  LAW.PRUM.12 
[Zautomatyzowane przeszukanie danych daktyloskopijnych], zanim Zjednoczone Królestwo nie 
wdroży i  nie zastosuje środków, o  których mowa w  ust. 1. 
4. Ustępy 1 i  2 nie mają wpływu na wewnętrzne przepisy dotyczą ce sądowej oceny dowodów.  
 
326 
 5. Zjednoczone Królestwo przekaże Specjalnemu Komitetowi ds. Współpracy Organów Ścigania 
i Wymiarów Sprawiedliwości tekst głównych przepisów przyjętych w  celu wdrożenia i  stosowania 
przepisów niniejszego artykułu.  
Artykuł LAW.PRUM.17: Środki wykonawcze  
1. Do celów niniejszego tytułu państwa udostępniają właściwym organom ścigania innych 
państw wszystkie kategorie danych do przeszukania i  porównania na takich samych warunkach, jakie 
obowiązują w stosunku do przeszukania i  porów nania przez właściwe wewnętrzne organy ścigania. 
Państwa dostarczają dalsze dostępne dane osobowe i  inne informacje, które są dostępne 
w odniesieniu do danych referencyjnych, o  których mowa w  art. LAW.PRUM.14 [Dostarczanie 
dalszych danych osobowych i  innyc h informacji], właściwym organom ścigania innych państw 
w celach objętych niniejszym tytułem na takich samych warunkach, na jakich byłyby one dostarczane 
do organów wewnętrznych.  
2. W celu realizacji procedur, o których mowa w art.  LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane  
przeszukanie profili DNA], art.  LAW.PRUM.9 [Zautomatyzowane porównanie profili DNA], 
art. LAW.PRUM.12 [Zautomatyzowane przeszukanie danych daktyloskopijnych] i art.  LAW.PRUM.15 
[Zautomatyzowane przeszukanie danych rejestracyjnych pojazdów], specyfikacje t echniczne i 
proceduralne określono w ZAŁĄCZNIKU  LAW -1. 
3. Oświadczenia państw członkowskich składane zgodnie z decyzjami Rady 2008/615/WSiSW77 i 
2008/616/WSiSW78 mają również zastosowanie do stosunków tych państw ze Zjednoczonym 
Królestwem.  
Artykuł LAW.PRUM.18 : Ocena ex ante  
1. W celu sprawdzenia, czy Zjednoczone Królestwo spełniło warunki określone 
w art. LAW.PRUM.17 [Środki wykonawcze] i  ZAŁĄCZNIKU  LAW -1, przeprowadza się wizytę oceniającą 
i operację pilotażową w zakresie, w jakim wymaga tego Załącznik  LAW -1, zgodnie z  warunkami i 
uzgodnieniami akceptowanymi przez Zjednoczone Królestwo. W  każdym przypadku operację 
pilotażową przeprowadza się w  odniesieniu do przeszukania danych na podstawie 
art. LAW.PRUM.15 [Zautomatyzowane przeszukanie danych rejestracyjnych po jazdów].  
2. Na podstawie sprawozdania z  oceny ogólnej dotyczącego wizyty ewaluacyjnej i, 
w stosownych przypadkach, operacji pilotażowej, zgodnie z  ust. 1, Unia wyznaczy datę lub daty, od 
których państwa członkowskie będą mogły przekazywać Zjednoczonemu Króle stwu dane osobowe 
na mocy  niniejszego tytułu.  
3. W oczekiwaniu na wynik oceny, o  której mowa w  ust. 1, od dnia wejścia w życie niniejszej 
Umowy państwa członkowskie mogą dostarczyć Zjednoczonemu Królestwu dane osobowe, o których 
mowa w  art. LAW.PRUM.8 [ Zauto matyzowane przeszukanie profili DNA], art.  LAW.PRUM.9 
                                                            
77  Decyzja Rady 2008/615/WSiSW z  dnia 23  czerwca  2008  r. w sprawie intensyfikacji współpracy 
transgranicznej, szczególnie w  zwalczaniu terroryzmu i  przestępczości transgranicznej (Dz.U. L 210 z 6.8.2008, 
s. 1). 
78  Decyzja Rady 2008/616/WSiSW z  dnia 23  czerwca  2008  r. w  sprawie wdrożenia decyzji 
2008/615/WSiSW w  sprawie intensyfikacji współpracy transgranicznej, szczególnie w  zwalczaniu terroryzmu 
i przestępczości tr ansgranicznej (Dz.U. L 210 z 6.8.2008, s.  12). 
 
327 
 [Zautomatyzowane porównanie profili DNA], art.  LAW.PRUM.12 [Zautomatyzowane przeszukanie 
danych daktyloskopijnych] i  art. LAW.PRUM.14 [Dostarczanie dalszych danych osobowych i  innych 
informacji] do daty  lub dat wyznaczonych przez Unię zgodnie z  ust. 2, lecz nie dłużej niż w  ciągu 
dziewięciu miesięcy od dnia wejścia w  życie niniejszej Umowy. Specjalny Komitet ds. Współpracy 
Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości może jednorazowo przedłużyć ten okres 
o maksymalnie dziewięć miesięcy.  
Artykuł LAW.PRUM.19: Zawieszenie i  zaprzestanie stosowania  
1. Jeżeli Unia uzna za konieczne wprowadzenie zmian do niniejszego tytułu, ponieważ prawo 
Unii dotyczące przedmiotu regulowanego w  tym tytule zostało znacząco zmienio ne lub są w  nim 
wprowadzane zasadnicze zmiany, może powiadomić o  tym Zjednoczone Królestwo w  celu 
uzgodnienia formalnej zmiany niniejszej Umowy w  odniesieniu do niniejszego tytułu. Po 
wystosowaniu takiego powiadomienia Strony przeprowadzają konsultacje.  
2. Jeżeli w  terminie dziewięciu  miesięcy od tego powiadomienia nie dojdzie do zawarcia przez 
Strony umowy zmieniającej niniejszy tytuł, Unia może podjąć decyzję o  zawieszeniu stosowania 
niniejszego tytułu na okres do dziewięciu  miesięcy. Przed końcem tego okres u Strony mogą uzgodnić 
przedłużenie zawieszenia na dodatkowy okres do dziewięciu  miesięcy. Jeżeli do końca okresu 
zawieszenia nie dojdzie do zawarcia przez Strony umowy zmieniającej niniejszy tytuł, zawieszone 
przepisy przestają obowiązywać pierwszego dnia  miesiąca po zakończeniu okresu zawieszenia, chyba 
że Unia poinformuje Zjednoczone Królestwo, że nie będzie już zabiegać o  wprowadzenie zmian do 
niniejszego tytułu . W takim przypadku przywraca się zawieszone postanowienia niniejszego tytułu.  
3. Jeżeli dochodz i do zawieszenia jakichkolwiek postanowień niniejszego tytułu na mocy 
niniejszego artykułu, Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów 
Sprawiedliwości zbiera się w celu podjęcia decyzji, jakie działania są konieczne do zapewnienia 
stosown ego zakończenia współpracy zainicjowanej na mocy niniejszego tytułu, na którą to 
zawieszenie ma wpływ. W każdym przypadku, w odniesieniu do wszystkich danych osobowych 
uzyskanych w drodze współpracy na mocy niniejszego tytułu przed ustaniem obowiązywania 
postanowień objętych tymczasowym zawieszeniem Strony zapewniają utrzymanie – po wejściu w 
życie zawieszenia – poziomu ochrony, z zachowaniem którego dane osobowe zostały przekazane.  
TYTUŁ  III: PRZEKAZYW ANIE DANYCH DOTYCZĄC YCH PRZELOTU PASAŻER A I ICH PRZETW ARZANIE  
Artykuł LAW.PNR.18: Zakres  
1. W niniejszym tytule określono zasady, zgodnie z  którymi dane dotyczące przelotu pasażera 
mogą być przekazywane właściwemu organowi Zjednoczonego Królestwa, przetwarzane 
i wykorzystywane przez nie w  przypadku lotów między Unią a  Zjednoczonym Królestwem, a  także 
przewidziano szczególne zabezpieczenia w  tym zakresie.  
2. Niniejszy tytuł ma zastosowanie do przewoźników lotniczych obsługujących loty pasażerskie 
między Unią a  Zjednoczonym Królestwem.  
3. Niniejszy tytuł ma również zastosowanie do przewoźników lotniczych mających siedzibę lub 
przechowujących dane w  Unii i  obsługujących loty pasażerskie do lub ze Zjednoczonego Królestwa.  
4. Niniejszy tytuł przewiduje również współpracę policyjną i  sądowniczą w  sprawach karnych 
między Zje dnoczonym Królestwem a  Unią w  odniesieniu do danych PNR.  
 
328 
 Artykuł LAW.PNR.19: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „przewoźnik lotniczy” oznacza przedsiębiorstwo transportu lotniczego posiadające ważną 
licencję lub inne równoważne pozwolenie uprawniające je do prowadzenia lotniczego 
przewozu pasażerów między Zjednoczonym Królestwem a  Unią;  
(b) „dane dotyczące przelotu pasażera” („dane PNR”) oznaczają zbiór danych o  podróży każdego 
pasażera, który zawiera informacje niezb ędne, aby umożliwić przetwarzanie i  weryfikowanie 
rezerwacji przez przewoźników lotniczych obsługujących rezerwację i  lot w  odniesieniu do 
każdego przelotu zarezerwowanego przez jakąkolwiek osobę lub w  jej imieniu, bez względu na 
to, czy zbiór ten znajduje  się w  systemach rezerwacji, systemach odpraw pasażerskich lub 
równorzędnych systemach pełniących te same funkcje; w  szczególności, zgodnie z niniejszym 
tytułem, dane PNR składają się z  elementów określonych w  ZAŁĄCZNIKU  LAW -2; 
(c) „właściwy organ Zjednoczoneg o Królestwa” oznacza organ Zjednoczonego Królestwa 
odpowiedzialny za otrzymywanie i  przetwarzanie danych PNR na mocy niniejszej Umowy; 
jeżeli Zjednoczone Królestwo dysponuje więcej niż jednym właściwym organem, zapewnia ono 
pojedynczy punkt kontaktowy ds. danych pasażerów umożliwiający przewoźnikom lotniczym 
przekazywanie danych PNR do pojedynczego punktu kontaktowego ds. przekazywania danych 
oraz wyznacza pojedynczy punkt kontaktowy w celu otrzymywania i składania wniosków na 
podstawie art.  LAW.PNR.22 [Wsp ółpraca policyjna i  sądownicza];  
(d) „jednostki do spraw informacji o pasażerach” oznaczają jednostki ustanowione przez państwa 
członkowskie lub przez nie wyznaczone, które są odpowiedzialne za otrzymywanie 
i przetwarzanie danych PNR;  
(e) „terroryzm” oznacza jakie kolwiek przestępstwo wymienione w  ZAŁĄCZNIKU  LAW -7; 
(f) „poważne przestępstwo” oznacza jakiekolwiek przestępstwo zagrożone karą pozbawienia 
wolności lub środkiem zabezpieczającym polegającym na pozbawieniu wolności o 
maksymalnym wymiarze co najmniej trzech lat  na mocy prawa krajowego Zjednoczonego 
Królestwa.  
Artykuł  LAW.PNR.20: Cele wykorzystywania danych PNR  
1. Zjednoczone Królestwo zapewnia, aby dane PNR otrzymane zgodnie z  niniejszym tytułem 
były przetwarzane wyłącznie w  celu zapobiegania przestępstwom terrorys tycznym lub poważnej 
przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia dochodzeń w  ich sprawie lub ich ścigania oraz w  celu 
nadzorowania przetwarzania danych PNR na warunkach określonych w  niniejszej Umowie.  
2.  W wyjątkowych przypadkach właściwy organ Zjednoczonego Królestwa może przetwarzać 
dane PNR, jeżeli jest to konieczne do ochrony kluczowych interesów osoby fizycznej, na przykład:  
(a) zagrożenie śmiercią lub poważnymi obrażeniami lub  
(b) znaczne zagrożenie dla zdr owia publicznego, w  szczególności określone zgodnie z  normami 
uznanymi na szczeblu międzynarodowym.  
3. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa może również przetwarzać dane PNR 
w indywidualnych przypadkach, jeżeli ujawnienie odpowiednich danych PNR jest nakaza ne przez sąd 
 
329 
 lub trybunał administracyjny Zjednoczonego Królestwa w  postępowaniu bezpośrednio związanym 
z którymkolwiek z celów, o  których mowa w ust. 1. 
Artykuł LAW.PNR.21: Zapewnienie dostarczenia danych PNR  
1. Unia zapewnia, aby przewoźnikom lotniczym nie uniemożliwiano przekazywania danych PNR 
właściwemu organowi Zjednoczonego Królestwa na podstawie niniejszego tytułu.  
2. Unia zapewnia, aby przewoźnicy lotniczy mogli przekazywać dane PNR właściwemu 
organowi Zjednoczonego Królestwa za pośrednictwem agentów aut oryzowanych działających 
w imieniu i  na odpowiedzialność przewoźnika lotniczego zgodnie z  niniejszym tytułem.  
3. Zjednoczone Królestwo nie wymaga od przewoźnika lotniczego dostarczenia elementów 
danych PNR, które nie zostały już pobrane lub nie są już w  posia daniu przewoźnika lotniczego 
w celach związanych z  rezerwacją.  
4. Zjednoczone Królestwo usuwa po otrzymaniu wszelkie dane przekazane mu przez 
przewoźnika lotniczego zgodnie z  niniejszym tytułem, jeżeli te dane nie są wymienione 
w ZAŁĄCZNIKU  LAW -2. 
Artykuł LAW.PNR.22: Współpraca policyjna i  sądownicza  
1. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa jak najszybciej przekazuje Europolowi lub 
Eurojustowi, w  ramach swoich odpowiednich mandatów, lub jednostkom do spraw informacji 
o pasażerach państw członkowskich, wszelki e istotne i  odpowiednie informacje analityczne 
zawierające dane PNR; następuje to w  szczególnych przypadkach, gdy niezbędne jest zapobieżenie 
przestępstwom terrorystycznym lub poważnym przestępstwom oraz ich wykrywanie, prowadzenie 
dochodzeń w  ich sprawie lub ich ściganie.  
2. Na wniosek Europolu lub Eurojustu, w ramach swoich odpowiednich mandatów, lub na 
wniosek jednostki do spraw informacji o pasażerach państwa członkowskiego, właściwy organ 
Zjednoczonego Królestwa przekazuje dane PNR, rezultaty przetwarzani a tych danych lub informacje 
analityczne zawierające dane PNR; następuje to w szczególnych przypadkach, gdy niezbędne jest 
zapobieżenie przestępstwom terrorystycznym lub poważnym przestępstwom oraz ich wykrywanie, 
prowadzenie dochodzeń w  ich sprawie lub ic h ściganie.  
3. Jednostki do spraw informacji o  pasażerach państw członkowskich jak najszybciej przekazują 
właściwemu organowi Zjednoczonego Królestwa wszelkie istotne i  odpowiednie informacje 
zawierające dane PNR; następuje to w  szczególnych przypadkach, gdy niezbędne jest zapobieżenie 
przestępstwom terrorystycznym lub poważnym przestępstwom oraz ich wykrywanie, prowadzenie 
dochodzeń w  ich sprawie lub ich ściganie.  
4. Na wniosek właściwego organu Zjednoczonego Królestwa jednostki do spraw informacji 
o pasażerach państw członkowskich przekazują dane PNR, rezultaty przetwarzania tych danych lub 
informacje analityczne zawierające dane PNR; następuje to w szczególnych przypadkach, gdy 
niezbędne jest zapobieżenie przestępstwom terrorystycznym lub poważnym przestępstwom  oraz ich 
wykrywanie, prowadzenie dochodzeń w  ich sprawie lub ich ściganie.  
5. Strony zapewniają, aby informacje, o  których mowa w ust.  1–4 były udostępniane zgodnie 
z porozumieniami i  ustaleniami dotyczącymi egzekwowania prawa lub wymiany informacji między 
Zjednoczonym Królestwem a  Europolem, Eurojustem lub danym państwem członkowskim. 
W szczególności wymiana informacji z  Europolem na mocy niniejszego artykułu odbywa się przez 
 
330 
 bezpieczną linię komunikacyjną ustanowioną w celu wymiany informacji za pośrednictw em 
Europolu.  
6. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa i  jednostki do spraw informacji o  pasażerach 
państw członkowskich zapewniają, aby na podstawie ust.  1–4 przekazywana była tylko minimalna 
ilość danych PNR.  
Artykuł  LAW.PNR.23: Niedyskryminacja  
Zjednoczone  Królestwo dopilnowuje, aby zabezpieczenia mające zastosowanie do przetwarzania 
danych PNR miały zastosowanie do wszystkich osób fizycznych na równych zasadach, bez 
bezprawnej dyskryminacji.  
Artykuł  LAW.PNR.24: Wykorzystywanie szczególnych kategorii danych  osobowych  
Na mocy niniejszego tytułu zabronione  jest jakiekolwiek przetwarzanie szczególnych kategorii 
danych osobowych. Jeżeli jakiekolwiek dane PNR przekazywane właściwemu organowi 
Zjednoczonego Królestwa obejmują szczególne kategorie danych osobowych, właściwy organ 
Zjednoczonego Królestwa usuwa takie dane.  
Artykuł  LAW.PNR.25: Bezpieczeństwo i  integralność danych  
1. Zjednoczone Królestwo wdraża środki regulacyjne, proceduralne i  techniczne w  celu ochrony 
danych PNR przed przypadkowym, niezgodnym z  prawem l ub nieuprawnionym dostępem, 
przetwarzaniem lub utratą.  
2. Zjednoczone Królestwo zapewnia weryfikację zgodności oraz ochronę, bezpieczeństwo, 
poufność i  integralność danych. W tym względzie Zjednoczone Królestwo:  
(a) stosuje do danych PNR procedury szyfrowania, au toryzacji i  dokumentacji;  
(b) ogranicza dostęp do danych PNR do uprawnionych urzędników;  
(c) przechowuje dane PNR w  bezpiecznym środowisku fizycznym, które jest chronione kontrolą 
dostępu oraz  
(d) ustanawia mechanizm gwarantujący, że wyszukiwanie danych PNR odbywa się  zgodnie 
z art. LAW.PNR.20 [Cele wykorzystywania danych PNR].  
3. Jeżeli dane PNR osoby fizycznej zostały udostępnione lub ujawnione bez upoważnienia, 
Zjednoczone Królestwo wprowadza środki, aby poinformować o  tym osobę fizyczną, ograniczyć 
ryzyko poniesienia szkody oraz podejmuje działania zaradcze.  
4. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa niezwłocznie informuje Specjalny Komitet ds. 
Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości o  wszelkich istotnych incydentach 
przypadkowego, niezgodnego z  prawem lub n ieuprawnionego dostępu, przetwarzania lub utraty 
danych PNR.  
5. Zjednoczone Królestwo zapewnia, aby wszelkie naruszenie bezpieczeństwa danych, 
prowadzące w  szczególności do przypadkowego lub niezgodnego z  prawem zniszczenia lub 
przypadkowej utraty, zmiany, ni euprawnionego ujawnienia danych lub dostępu do danych bądź 
 
331 
 jakiejkolwiek formy niezgodnego z  prawem przetwarzania, podlegały skutecznym i  odstraszającym 
środkom naprawczym, które mogą obejmować sankcje.  
Artykuł LAW.PNR.26: Przejrzystość i  powiadamianie pas ażerów  
1. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa udostępnia na swojej stronie internetowej 
następujące informacje:  
(a) wykaz przepisów zezwalających na gromadzenie danych PNR;  
(b) cele gromadzenia danych PNR;  
(c) sposób ochrony danych PNR;  
(d) sposób ujawniania danych PNR oraz zakres, w  jakim jest to możliwe;  
(e) informacje dotyczące praw do dostępu, korekty, zapisywania i  dochodzenia roszczeń; oraz  
(f) dane kontaktowe w  razie pytań.  
2. Strony współpracują z  zainteresowanymi stronami trzecimi, takimi jak branża lotnicza 
i branża podró ży lotniczych, w  celu promowania przejrzystości, w  momencie dokonywania 
rezerwacji, w  zakresie celu gromadzenia, przetwarzania i  wykorzystywania danych PNR oraz 
w zakresie sposobów wnioskowania o  dostęp do danych, ich poprawiania i  dochodzenia roszczeń. 
Przewoźnicy lotniczy udzielają pasażerom jasnych i  zrozumiałych informacji dotyczących 
przekazywania danych PNR na mocy niniejszego tytułu, w  tym dane organu otrzymującego, celu 
przekazania oraz prawa do żądania od organu otrzymującego dostępu do danych osob owych 
pasażera, które zostały przekazane, i ich poprawiania.  
3. Jeżeli dane PNR zatrzymane zgodnie z  art. LAW.PNR.28 [ Zatrzymywanie danych PNR ] zostały 
wykorzystane z  zastrzeżeniem warunków określonych w  art. LAW.PNR.29 [ Warunki wykorzystywania 
danych PNR ] lub zostały ujawnione zgodnie z  art. LAW.PNR.31 [ Ujawnianie danych w  Zjednoczonym 
Królestwie ] lub art.  LAW.PNR.32 [ Ujawnianie danych poza terytorium Zjednoczonego Królestwa ], 
Zjednoczone Królestwo powiadamia zainteresowanych pasażerów na piśmie, indywidualni e 
i w rozsądnym terminie, gdy takie powiadomienie nie będzie już zagrażać dochodzeniom 
prowadzonym przez zainteresowane organy publiczne, w  zakresie, w  jakim odpowiednie dane 
kontaktowe pasażerów są dostępne lub można je odzyskać po podjęciu stosownych wys iłków. 
Powiadomienie zawiera informacje na temat sposobu, w  jaki osoba fizyczna może dochodzić 
roszczeń na drodze sądowej lub administracyjnej.  
Artykuł LAW.PNR.27: Zautomatyzowane przetwarzanie danych PNR  
1. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa gwarantuje, że wszelkie zautomatyzowane 
przetwarzanie danych PNR opiera się na niedyskryminacyjnych, określonych wcześniej konkretnych 
i wiarygodnych modelach i  kryteriach, aby umożliwić sobie:  
(a) uzyskanie wyników ukierunkowanych na osoby fizyczne, na których mogłoby ci ążyć racjonalne 
podejrzenie udziału lub uczestnictwa w  przestępstwach terrorystycznych lub poważnych 
przestępstwach; lub  
(b) w wyjątkowych okolicznościach ochronę kluczowych interesów osoby fizycznej zgodnie 
z art. LAW.PNR.20 [ Cele wykorzystywania danych PNR ] ust. 2. 
 
332 
 2. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa dopilnowuje, aby bazy danych, z  którymi 
porównuje się dane PNR, były wiarygodne, aktualne i  ograniczone do baz danych używanych przez 
ten organ w  związku z  celami określonymi w art. LAW.PNR.20 [ Cele wykorzysty wania danych PNR ]. 
3. Zjednoczone Królestwo nie podejmuje żadnych decyzji, które mogłyby mieć istotny 
niekorzystny wpływ na osobę fizyczną, wyłącznie w  oparciu o  zautomatyzowane przetwarzanie 
danych PNR.  
Artykuł LAW.PNR.28: Zatrzymywanie danych PNR  
1. Zjednoczon e Królestwo nie zatrzymuje danych PNR dłużej niż przez pięć lat od dnia 
otrzymania danych PNR.  
2. Nie później niż sześć miesięcy od przekazania danych PNR, o  którym mowa w  ust. 1, 
wszystkie dane PNR zostają poddane depersonalizacji poprzez maskowanie następu jących danych 
mogących posłużyć do bezpośredniej identyfikacji pasażera, którego dotyczą dane PNR lub do 
identyfikacji którejkolwiek innej osoby fizycznej:  
(a) imiona i  nazwiska, w  tym imiona i  nazwiska innych pasażerów wymienionych w  danych PNR 
oraz liczba pa sażerów wymienionych w  danych PNR podróżujących razem;  
(b) adresy, numery telefonów i elektroniczne dane kontaktowe pasażerów, osób, które dokonały 
rezerwacji lotu dla pasażera, osób, za pośrednictwem których można kontaktować się z 
pasażerem lotniczym, oraz o sób, które należy poinformować w nagłych przypadkach;  
(c) wszelkie dostępne informacje o  płatnościach/fakturowaniu w  zakresie, w  jakim zawierają 
informacje mogące posłużyć do identyfikacji osoby fizycznej;  
(d) informacje dotyczące programów lojalnościowych;  
(e) inne informacje dodatkowe (OSI), informacje o usługach specjalnych (SSI) i  o prośbach o  usługi 
specjalne (SSR) w  zakresie, w  jakim zawierają informacje mogące posłużyć do identyfikacji 
osoby fizycznej; oraz  
(f) wszelkie zgromadzone dane pasażera przekazywane przed podróżą (API).  
3. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa może ujawnić dane PNR tylko wtedy, gdy jest to 
niezbędne do przeprowadzenia dochodzenia w  celach określonych w  art. LAW.PNR.20 [Cele 
wykorzystywania danych PNR]. Takie ujawnione dane PNR są dostępne tyl ko dla ograniczonej liczby 
specjalnie upoważnionych pracowników.  
4. Niezależnie od ust.  1 Zjednoczone Królestwo usuwa dane PNR pasażerów po ich wyjeździe 
z kraju, chyba że ocena ryzyka wskazuje na potrzebę przechowywania takich danych PNR. Aby 
ustalić, czy i stnieje taka potrzeba, Zjednoczone Królestwo określi obiektywne dowody, na podstawie 
których można wywnioskować, że niektórzy pasażerowie stanowią zagrożenie pod względem walki 
z terroryzmem i  poważną przestępczością.  
5. Do celów ust.  4, o ile nie są dostępne  informacje na temat dokładnej daty wyjazdu, za datę 
wyjazdu należy uznać ostatni dzień maksymalnego zgodnego z  prawem pobytu w  Zjednoczonym 
Królestwie danego pasażera.  
 
333 
 6. Wykorzystanie danych zatrzymanych na mocy niniejszego artykułu podlega warunkom 
określo nym w art. LAW.PNR.29 [ Warunki wykorzystywania danych PNR ]. 
7. Niezależny organ administracyjny w  Zjednoczonym Królestwie co roku ocenia podejście 
zastosowane przez właściwy organ Zjednoczonego Królestwa pod względem potrzeby 
zatrzymywania danych PNR zgodnie z ust. 4. 
8. Niezależnie od ust.  1, 2 i 4 Zjednoczone Królestwo może zatrzymać dane PNR, które są 
wymagane do wszelkich konkretnych działań, przeglądów, dochodzeń, działań egzekucyjnych, 
postępowań sądowych, ścigania lub egzekwowania kar do czasu ich zakończe nia. 
9. Zjednoczone Królestwo usuwa dane PNR po upływie okresu zatrzymania danych PNR.  
10. Ustęp  11 ma zastosowanie w związku ze szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi 
Zjednoczonemu Królestwu wprowadzenie dostosowań o  charakterze technicznym niezbędnych do 
przekształcenia systemów przetwarzania danych PNR, z  których korzystało Zjednoczone Królestwo, 
gdy prawo Unii miało do niego zastosowanie, w  systemy umożliwiające usuwanie danych PNR 
zgodnie z  ust. 4. 
11. Zjednoczone Królestwo może tymczasowo odstąpić od us t. 4 na okres przejściowy, którego 
czas trwania uwzględniono w  ust. 13, do czasu jak najszybszego wdrożenia przez Zjednoczone 
Królestwo tych dostosowań o  charakterze technicznym. W  okresie przejściowym właściwy organ 
Zjednoczonego Królestwa zapobiega wykor zystywaniu danych PNR podlegających usunięciu zgodnie 
z ust. 4, wprowadzając w stosunku do tych danych PNR następujące dodatkowe zabezpieczenia:  
(a) dane PNR są dostępne tylko dla ograniczonej liczby upoważnionych pracowników i  wyłącznie 
wtedy, gdy niezbędne j est ustalenie, czy dane PNR należy usunąć zgodnie z  ust. 4; 
(b) wniosek o  wykorzystanie danych PNR odrzuca się w  przypadkach, gdy dane podlegają 
usunięciu zgodnie z  ust. 4 i nie przyznaje się dalszego dostępu do tych danych, jeżeli 
dokumentacja, o  której mowa w lit. d) niniejszego ustępu, wskazuje na odrzucenie 
wcześniejszego wniosku o  wykorzystanie danych;  
(c) usunięcie danych PNR zapewnia się możliwie najszybciej poprzez dołożenie wszelkich starań, 
uwzględniając przy tym szczególne okoliczności, o  których mowa w  ust. 10; oraz  
(d) następujące elementy dokumentuje się zgodnie z  art. LAW.PNR.30 [Rejestrowanie i 
dokumentowanie przetwarzania danych PNR], a  taką dokumentację udostępnia się 
niezależnemu organowi administracyjnemu, o  którym mowa w  ust. 7 niniejszego artykułu:  
(i) wszelkie wnioski i wykorzystanie danych PNR;  
(ii) data i czas dostępu do danych PNR w celu dokonania oceny, czy zwrócono się o 
usunięcie danych PNR;  
(iii) czy wniosek o wykorzystanie danych PNR odrzucono na podstawie faktu, że dane PNR 
powinny były zostać usunięte n a mocy ust.  4, w tym data i czas takiego odrzucenia; 
oraz  
(iv) data i godzina usunięcia danych PNR zgodnie z lit. c) niniejszego ustępu.  
 
334 
 12. Zjednoczone Królestwo przedkłada Specjalnemu Komitetowi ds. Współpracy Organów 
Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości, dziewięć  miesięcy po wejściu w  życie niniejszej Umowy, 
a następnie rok później, jeżeli nastąpi przedłużenie okresu przejściowego o  kolejny rok:  
(a) sprawozdanie niezależnego organu administracyjnego, o  którym mowa w  ust. 7 niniejszego 
artykułu, obejmujące opinię organ u nadzorczego Zjednoczonego Królestwa, o  którym mowa 
w art. LAW.GEN.4 [Ochrona danych osobowych] ust.  3 dotyczące kwestii skutecznego 
zastosowania zabezpieczeń przewidzianych w  ust. 11 niniejszego artykułu; oraz  
(b) ocenę Zjednoczonego Królestwa w  zakresie utrzymywania się szczególnych okoliczności, 
o których mowa w  ust. 10 niniejszego artykułu, a  także opis starań dołożonych w  celu 
przekształcenia systemów przetwarzania danych PNR Zjednoczonego Królestwa w  systemy 
umożliwiające usuwanie danych PNR zgodnie z  ust. 4 niniejszego artykułu.  
13. Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości powinien 
zwołać posiedzenie w  ciągu roku od wejścia w  życie niniejszej Umowy, by rozpatrzyć sprawozdanie 
i ocenę przewidziane w  ust. 12. Gdy utrzymuj ą się szczególne okoliczności, o których mowa w 
ust. 10, Rada Partnerstwa przedłuża o  jeden rok okres przejściowy, o  którym mowa w  ust. 11. Rada 
Partnerstwa przedłuża okres przejściowy o  jeden dodatkowy i  ostatni rok na takich samych 
warunkach i  zgodnie z  taką samą procedurą, co w  przypadku pierwszego przedłużenia, jeżeli 
poczyniono dodatkowo znaczne postępy, ale nie było jeszcze możliwe przekształcenie systemów 
przetwarzania danych PNR Zjednoczonego Królestwa w  systemy umożliwiające usuwanie danych 
PNR zgo dnie z  ust. 4. 
14. Jeżeli Zjednoczone Królestwo uzna, że odmowa ze strony Rady Partnerstwa którejkolwiek z 
tych możliwości przedłużenia była nieuzasadniona, może zawiesić stosowanie niniejszego tytułu z 
zachowaniem miesięcznego wyprzedzenia.  
15. W trzecią rocznicę  wejścia w życie niniejszej Umowy ust. 10 –14 przestają mieć zastosowanie.  
Artykuł LAW.PNR.29: Warunki wykorzystywania danych PNR  
1. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa może wykorzystywać dane PNR zatrzymane 
zgodnie z art. LAW.PNR.28 [ Zatrzymywanie danych P NR] do celów innych niż bezpieczeństwo 
i kontrole graniczne, w  tym do wszelkich ujawnień na mocy art.  LAW.PNR.31 [ Ujawnianie danych 
w Zjednoczonym Królestwie ] oraz art.  LAW.PNR.32 [ Ujawnianie danych poza terytorium 
Zjednoczonego Królestwa ], wyłącznie w  przypadku gdy nowe okoliczności oparte na obiektywnych 
podstawach wskazują, że dane PNR jednego pasażera lub większej ich liczby mogą skutecznie 
przyczynić się do osiągnięcia celów określonych w  art. LAW.PNR.20 [Cele wykorzystywania danych 
PNR].  
2. Wykorzystywan ie danych PNR przez właściwy organ Zjednoczonego Królestwa zgodnie z 
ust. 1 podlega uprzedniej kontroli sądu lub niezależnego organu administracyjnego w  Zjednoczonym 
Królestwie na podstawie uzasadnionego wniosku właściwego organu Zjednoczonego Królestwa 
zgodnie z  wewnętrznymi ramami prawnymi procedur zapobiegania przestępstwom, ich wykrywania 
lub ścigania, z wyjątkiem:  
(a) nagłych, należycie uzasadnionych wypadków lub  
(b) wykorzystywania do celów weryfikacji wiarygodności i  aktualności wcześniej ustalonych 
modeli i  kryteriów, na których opiera się automatyczne przetwarzanie danych PNR, lub w  celu 
określenia nowych modeli i  kryteriów takiego przetwarzania.  
 
335 
 Artykuł LAW.PNR.30: Rejestrowanie i  dokumentowanie przetwarzania danych PNR  
Właściwy organ Zjednoczonego Królest wa rejestruje i  dokumentuje wszystkie operacje 
przetwarzania danych PNR. Organ ten wykorzystuje takie rejestrowanie lub dokumentowanie 
wyłącznie w celu:  
(a) własnego monitorowania i  weryfikowania zgodności z  prawem przetwarzania danych;  
(b) zapewnienia właściwej i ntegralności danych;  
(c) zapewnienia bezpieczeństwa przetwarzania danych oraz  
(d) zapewnienia nadzoru.  
Artykuł LAW.PNR.31: Ujawnianie danych w  Zjednoczonym Królestwie  
1. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa nie ujawnia danych PNR innym organom 
publicznym w  Zjednocz onym Królestwie, chyba że spełnione są następujące warunki:  
(a) dane PNR są ujawniane organom publicznym, których funkcje są ściśle powiązane z celami 
określonymi w art.  LAW.PNR.20 [Cele wykorzystywania danych PNR];  
(b) dane PNR są ujawniane wyłącznie w poszczególnych przypadkach;  
(c) ujawnienie danych jest niezbędne, w szczególnych okolicznościach, do celów określonych w 
art. LAW.PNR.20 [Cele wykorzystywania danych PNR];  
(d) ujawniana jest tylko minimalna ilość danych PNR;  
(e) otrzymujący organ publiczny zapewnia oc hronę równorzędną do zabezpieczeń opisanych 
w niniejszym tytule; oraz  
(f) otrzymujący organ publiczny nie ujawnia danych PNR innym podmiotom, chyba że właściwy 
organ Zjednoczonego Królestwa wyraził zgodę na ujawnienie zgodnie z  warunkami 
określonymi w  niniejsz ym ustępie.  
2. Przy przekazywaniu informacji analitycznych zawierających dane PNR uzyskane na mocy 
niniejszego tytułu zastosowanie mają zabezpieczenia określone w niniejszym artykule.  
Artykuł LAW.PNR.32: Ujawnianie danych poza terytorium Zjednoczonego Królest wa 
1. Zjednoczone Królestwo dopilnowuje, aby właściwy organ Zjednoczonego Królestwa nie 
ujawniał danych PNR organom publicznym w  państwach trzecich, chyba że spełnione są wszystkie 
następujące warunki:  
(a) dane PNR są ujawniane organom publicznym, których funkcje  są ściśle powiązane z celami 
określonymi w art.  LAW.PNR.20 [Cele wykorzystywania danych PNR];  
(b) dane PNR są ujawniane wyłącznie w poszczególnych przypadkach;  
(c) dane PNR są ujawniane wyłącznie, jeżeli jest to niezbędne do celów określonych 
w art. LAW.PNR.20 [C ele wykorzystywania danych PNR];  
 
336 
 (d) ujawniana jest tylko minimalna ilość danych PNR; oraz  
(e) państwo trzecie, któremu ujawniane są dane PNR, zawarło z  Unią umowę zapewniającą 
ochronę danych osobowych porównywalną z  niniejszą Umową lub podlega decyzji Komisji 
Europejskiej zgodnie z  prawem Unii, uznając, że państwo trzecie zapewnia odpowiedni poziom 
ochrony danych w  rozumieniu prawa Unii.  
2. W drodze wyjątku od ust.  1 lit.  e) właściwy organ Zjednoczonego Królestwa może przekazać 
dane PNR do państwa trzeciego, jeżeli:  
(a) kierownik tego organu lub urzędnik wyższego szczebla posiadający szczególne upoważnienie 
kierownika uzna, że ujawnienie jest niezbędne do zapobieżenia poważnemu i  bezpośredniemu 
zagrożeniu bezpieczeństwa publicznego lub do ochrony kluczowych interesów osob y fizycznej; 
oraz  
(b) państwo trzecie przedstawi pisemne zapewnienie, na podstawie ustalenia, umowy lub w  inny 
sposób, że informacje są chronione zgodnie z  zabezpieczeniami mającymi zastosowanie na 
podstawie prawa Zjednoczonego Królestwa do przetwarzania danyc h PNR otrzymanych od 
Unii, w  tym określonymi w  niniejszym tytule.  
3. Przekazanie zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu jest dokumentowane. Dokumentacja taka, 
wraz z  datą i  godziną przekazania, informacją o  organie otrzymującym, uzasadnieniem przekazania 
oraz przekazanymi danymi PNR, jest udostępniana organowi nadzorczemu, o  którym mowa 
w art. LAW.GEN.4 [Ochrona danych osobowych] ust.  3 na jego wniosek.  
4. Jeżeli zgodnie z  ust. 1 lub  2 właściwy organ Zjednoczonego Królestwa ujawni dane PNR 
zgromadzone na podstawie  niniejszego tytułu, które pochodzą z  państwa członkowskiego, właściwy 
organ Zjednoczonego Królestwa powiadamia o  tym fakcie organy tego państwa członkowskiego przy 
najbliższej sposobności. Zjednoczone Królestwo dokonuje takiego powiadomienia zgodnie 
z porozumieniami lub  ustaleniami dotyczącymi egzekwowania prawa lub wymiany informacji 
pomiędzy Zjednoczonym Królestwem a  państwem członkowskim.  
5. Przy przekazywaniu informacji analitycznych zawierających dane PNR uzyskane na mocy 
niniejszego tytułu zastosowanie mają zabezpieczenia określone w niniejszym artykule.  
Artykuł LAW.PNR.33: Metoda przekazywania danych  
Przewoźnicy lotniczy przekazują dane PNR właściwemu organowi Zjednoczonego Królestwa 
wyłącznie na podstawie „metody dostarczania” (push method), polegające j na tym, że przewoźnicy 
lotniczy przekazują dane PNR do bazy danych właściwego organu Zjednoczonego Królestwa oraz 
zgodnie z następującymi procedurami obowiązującymi dla przewoźników lotniczych, na podstawie 
których:  
(a) przewoźnicy lotniczy przekazują dane PNR drogą elektroniczną, zgodnie z  wymogami 
technicznymi właściwego organu Zjednoczonego Królestwa lub, w  przypadku awarii 
technicznej, wszelkim innymi stosownymi środkami zapewniającymi odpowiedni poziom 
bezpieczeństwa  danych ; 
(b) przekazywanie danych PNR odbywa się przy użyciu wzajemnie uzgodnionego formatu 
komunikacji; oraz  
 
337 
 (c) przekazywanie danych PNR odbywa się w  bezpieczny sposób przy użyciu wspólnych 
protokołów wymaganych przez właściwy organ Zjednoczonego Królestwa.  
Arty kuł LAW.PNR.34: Częstotliwość przekazywania danych  
1. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa wymaga od przewoźników lotniczych 
przekazywania danych PNR:  
(a) początkowo nie wcześniej niż 96  godzin przed planowanym czasem odlotu; oraz  
(b) maksymalnie pięciokrotnie, zgo dnie z tym, co określił właściwy organ Zjednoczonego 
Królestwa.  
2. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa zezwala przewoźnikom lotniczym na ograniczenie 
przekazywania danych, o  którym mowa w  ust. 1 lit.  b), do aktualizacji przekazanych danych PNR, o 
których m owa w lit.  a) tego ustępu.  
3. Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa informuje przewoźników lotniczych o  określonych 
terminach przekazania.  
4. W szczególnych przypadkach, gdy istnieje wskazanie, że niezbędny jest dodatkowy dostęp do 
danych PNR, by odpowiedzieć n a konkretne zagrożenie związane z  celami określonymi 
w art. LAW.PNR.20 [Cele wykorzystywania danych PNR], właściwy organ Zjednoczonego Królestwa 
może wymagać od przewoźnika lotniczego dostarczania danych PNR przed zaplanowanymi 
przekazaniami danych, między  takimi przekazaniami lub po zaplanowanych przekazaniach. Przy 
wykonywaniu tych uprawnień właściwy organ Zjednoczonego Królestwa działa rozważnie 
i proporcjonalnie oraz wykorzystuje metody przekazywania opisane w  art. LAW.PNR.33 [Metoda 
przekazywania danyc h]. 
Artykuł  LAW.PNR.35: Współpraca  
Właściwy organ Zjednoczonego Królestwa i  jednostki do spraw informacji o  pasażerach państw 
członkowskich współpracują w  celu osiągnięcia spójności swoich systemów przetwarzania danych 
PNR w  sposób, który jeszcze bardziej zwiększa bezpieczeństwo osób fizycznych w Zjednoczonym 
Królestwie, Unii Europejskiej i  innych państwach.  
Artykuł  LAW.PNR.36: Brak odstępstw  
Niniejszy tytuł nie ma na celu ustanowienia odstępstwa od jakiegokolwiek obowiązku zawartego 
między Zjednoczonym Kró lestwem a  państwami członkowskimi lub państwami trzecimi do wezwania 
o udzielenie pomocy lub odpowiedzenia na takie wezwanie na podstawie instrumentu wzajemnej 
pomocy.  
Artykuł  LAW.PNR.37: Konsultacje i przegląd  
1. Strony zawiadamiają się wzajemnie o  wszelkich  środkach, które mają zostać wdrożone 
i które mogą wpływać na niniejszy tytuł.  
2. Dokonując wspólnych przeglądów niniejszego tytułu, o  których mowa 
w art. LAW.OTHER.135 [Przegląd i  ocena] ust.  1), Strony zwracają szczególną uwagę na konieczność 
i proporcjonal ność przetwarzania oraz zatrzymywania danych PNR do każdego z  celów określonych 
w art. LAW.PNR.20 [Cele wykorzystywania danych PNR]. Wspólne przeglądy obejmują również 
 
338 
 badanie, w  jaki sposób właściwy organ Zjednoczonego Królestwa dopilnowuje, by z  góry ust alone 
modele, kryteria i  bazy danych, o  których mowa wart.  LAW.PNR.27 [Automatyczne przetwarzanie 
danych PNR], były wiarygodne, odpowiednie i  aktualne, uwzględniając dane statystyczne.  
Artykuł  LAW.PNR  38: Zawieszenie współpracy na mocy niniejszego tytułu  
1. W przypadku, gdy którakolwiek ze Stron uzna, że dalsze funkcjonowanie niniejszego tytułu 
nie jest już właściwe, może ona odpowiednio powiadomić drugą Stronę o  swoim zamiarze 
zawieszenia stosowania niniejszego tytułu. Po wystosowaniu takiego powiadomienia St rony 
przeprowadzają konsultacje.  
2. Jeżeli w  terminie 6  miesięcy od tego powiadomienia Strony nie osiągną porozumienia, 
którakolwiek ze Stron może podjąć decyzję o  zawieszeniu stosowania niniejszego tytułu na okres do 
6 miesięcy.  Przed  końcem  tego  okresu  Strony mogą  uzgodnić  przedłużenie  zawieszenia  na 
dodatkowy  okres  do 6 miesięcy.  Jeżeli do końca okresu zawieszenia Strony nie dojdą do 
porozumienia w  odniesieniu do niniejszego tytułu, przestaje on obowiązywać pierwszego dnia 
miesiąca po zakończeniu okresu zaw ieszenia, chyba że Strona powiadamiająca poinformuje drugą 
Stronę, że chce wycofać swoje powiadomienie. W  takim przypadku przywraca się postanowienia 
niniejszego tytułu.  
3. Jeżeli dochodzi do zawieszenia postanowień niniejszego tytułu na mocy niniejszego arty kułu, 
Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości zbiera się w celu 
podjęcia decyzji, jakie środki są konieczne do zapewnienia stosownego zakończenia współpracy 
zainicjowanej na mocy niniejszego tytułu, na którą to zawiesze nie ma wpływ.  W każdym  przypadku,  
w odniesieniu  do wszystkich  danych  osobowych  uzyskanych  w drodze  współpracy  na mocy  
niniejszego  tytułu  przed  ustaniem  obowiązywania  postanowień  objętych  tymczasowym  
zawieszeniem  Strony  zapewniają  utrzymanie  – po wejściu  w życie  zawieszenia  – poziomu  ochrony,  z 
zachowaniem  którego  dane  osobowe  zostały  przekazane.  
  
 
339 
 TYTUŁ  IV: WSPÓŁPRACA  W ZAKRESIE INFORMAC JI OPERACYJNYCH  
Artykuł LAW.OPCO.1: Współpraca w  zakresie informacji operacyjnych  
1. Celem niniejszego tytułu jest zapewnienie przez Strony, aby właściwe organy Zjednoczonego 
Królestwa i  państw członkowskich były w  stanie, z  zastrzeżeniem warunków ich prawa 
wewnętrznego i  w granicach ich uprawnień, a  także w  zakresie, w  jakim nie uwzględni ono tego 
w innych tytułach niniejszej części, wzajemnie sobie pomagać poprzez udzielanie stosownych 
informacji w  celach:  
(a) zapobiegania przestępstwom, prowadzenia dochodzeń w  ich sprawie, wykrywania ich 
i ścigania;  
(b) wykonywania sankcji karnych;  
(c) ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego i  zapobiegania takim 
zagrożeniom; oraz  
(d) zapobiegania praniu pieniędzy i  finansowaniu terroryzmu oraz zwalczania tych zjawisk.  
2. Do celów niniejszego tytułu „właściwy organ” oznacza policję krajową, służby celne lub inny 
organ upoważniony na mocy prawa wewnętrznego do podejmowania działań dla celów określonych 
w ust. 1. 
3. O informacje, w  tym informacje na temat poszukiwanych lub zaginionych osób oraz 
przedmiotów może zawnioskować właściwy organ Zjednoczonego Królestwa l ub państwa 
członkowskiego, bądź też ich udzielenie właściwemu organowi Zjednoczonego Królestwa lub 
państwa członkowskiego może nastąpić z  własnej inicjatywy. Informacji można udzielić 
w odpowiedzi na wniosek lub z  własnej inicjatywy, z  zastrzeżeniem warunk ów prawa wewnętrznego 
mającego zastosowanie do właściwego organu udzielającego informacji i  w granicach jego 
uprawnień.  
4. O informacje można wnioskować i  ich udzielać w  zakresie, w  jakim w  warunkach prawa 
wewnętrznego mającego zastosowanie do właściwego orga nu wnioskującego o  udzielenie informacji 
lub ich udzielającego nie przewidziano, że zawnioskowanie o  informacje i  ich udzielenie musi 
nastąpić za pośrednictwem organów sądowych.  
5. W pilnych przypadkach właściwy organ udzielający informacji jak najszybciej odpowiada na 
wniosek lub udziela informacji z  własnej inicjatywy.  
6. Właściwy organ państwa występującego z wnioskiem w  chwili składania wniosku lub na 
późniejszym etapie może, zgodnie z  odpowiednimi przepisami prawa wewnętrznego, zwrócić się 
o wydanie zgody państwa udzielającego informacji na wykorzystanie tych informacji do celów 
dowodowych w  postępowaniu przed organem sądowym. Państwo udzielające informacji może, 
z zastrzeżeniem warunków określonych w  tytule  VIII [Wzajemna pomoc prawna] oraz warunków 
prawa wewnętrznego mającego do niego zastosowanie, wyrazić zgodę na wykorzystanie informacji 
do celów dowodowych w  postępowaniu przed organem sądowym przebiegającym w  państwie 
występującym z wnioskiem. Podobnie, gdy informacji udziela się z  własnej inicjatywy, p aństwo 
udzielające informacji może wyrazić zgodę na wykorzystanie informacji do celów dowodowych 
w postępowaniu przed organem sądowym przebiegającym w  państwie, któremu informacje są 
udzielane. Gdy na mocy niniejszego ustępu nie wyraża się zgody, otrzymany ch informacji nie można 
wykorzystać do celów dowodowych w  postępowaniu przed organem sądowym.  
 
340 
 7. Właściwy organ udzielający informacji może, na podstawie odpowiednich przepisów prawa 
wewnętrznego, określić warunki wykorzystania udzielanych informacji.  
8. Właściw y organ może na mocy niniejszego tytułu udzielić dowolnych, posiadanych przez 
niego informacji, z  zastrzeżeniem warunków prawa wewnętrznego mających do niego zastosowanie 
i w granicach swoich uprawnień.  Może to obejmować informacje z  innych źródeł tylko wt edy, kiedy 
zezwala się na dalsze przekazywanie takich informacji w  ramach, w  których uzyskał je właściwy organ 
udzielający informacji.  
9. Informacji można udzielić na mocy niniejszego tytułu za pośrednictwem dowolnego 
odpowiedniego kanału komunikacyjnego, w  tym, w  celu udzielenia informacji za pośrednictwem 
Europolu, z  wykorzystaniem bezpiecznej linii komunikacyjnej.  
10. Niniejszy artykuł nie wpływa na działanie lub zawieranie porozumień dwustronnych między 
Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi, pod wa runkiem że państwa członkowskie 
działają w  zgodzie z prawem Unii. Nie wpływa on także na wszelkie inne uprawnienia, jakie 
przysługują właściwym organom Zjednoczonego Królestwa lub państw członkowskich na mocy 
mającego zastosowanie prawa wewnętrznego lub mi ędzynarodowego dotyczącego udzielania 
pomocy poprzez wymianę informacji dla celów określonych w  ust. 1. 
TYTUŁ  V: WSPÓŁPRACA Z EUROPOLEM  
Artykuł LAW.EUROPOL.46: Cel  
Celem niniejszego tytułu jest ustanowienie stosunków współpracy między Europolem a  właściwym i 
organami Zjednoczonego Królestwa w  celu wspierania i  zwiększania skuteczności działań państw 
członkowskich i  Zjednoczonego Królestwa, a  także ich wzajemnej współpracy w  zakresie 
zapobiegania poważnym przestępstwom, terroryzmowi i  formom przestępczości na ruszającym 
wspólny interes objęty polityką Unii, o  których mowa w  art. LAW.EUROPOL.48 [Formy 
przestępczości] oraz w  zakresie ich zwalczania.  
Artykuł LAW.EUROPOL.47: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „Europol” o znacza Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania ustanowioną 
rozporządzeniem (UE)  2016/794 79 („rozporządzenie w  sprawie Europolu”);  
(b) „właściwy organ” oznacza w  przypadku Unii Europol, a  w przypadku Zjednoczonego Królestwa 
krajowy organ ścigania odpowiedzialny na mocy prawa krajowego za zapobieganie 
przestępstwom i  ich zwalczanie;  
                                                            
79   Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE)  2016/794 z  dnia  11 maja  2016 r. w  sprawie 
Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), zastępujące i  uchylające decyzje Rady 
2009 /371/WSiSW, 2009/934/WSiSW, 2009/935/WSiSW, 2009/936/WSiSW i 2009/968/WSiSW (Dz.U.  L 135 
z 24.5.2016, s.  53). 
 
341 
 Artykuł LAW.EUROPOL.48: Formy przestępczości  
1. Współpraca ustanowiona na mocy niniejszego tytułu dotyczy form przestępczości 
podlegających kompetencjom Europolu,  wymienionych w  ZAŁĄCZNIKU  LAW -3, w  tym przestępstw 
powiązanych.  
2. Przestępstwa powiązane to przestępstwa popełnione w  celu uzyskania środków do 
popełnienia rodzajów przestępstw, o  których mowa w  ust. 1, przestępstwa popełnione w  celu 
ułatwienia popełnienia lub popełnienia takich czynów oraz przestępstwa popełnione w  celu 
zapewnienia bezkarności takich czynów.  
3. W przypadku zmiany wykazu form przestępczości, w  odniesieniu do których Europol jest 
właściwy na mocy prawa Unii, Specjalny Komitet ds. Współpracy Orga nów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości może, na wniosek Unii, odpowiednio zmienić ZAŁĄCZNIK LAW -3 od dnia wejścia 
w życie zmiany kompetencji Europolu.  
Artykuł LAW.EUROPOL.49: Zakres współpracy  
Oprócz wymiany danych osobowych na warunkach określonych w  niniejszym tytule i  zgodnie 
z zadaniami Europolu określonymi w  rozporządzeniu w  sprawie Europolu współpraca może 
obejmować w  szczególności:  
(a) wymianę informacji takich jak wiedza specjalistyczna;  
(b) ogólne sprawozdania sytuacyjne;  
(c) wyniki analizy strategicznej;  
(d) informacje o  dochodzeniach karnych;  
(e) informacje o  metodach zapobiegania przestępczości;  
(f) udział w  szkoleniach; oraz  
(g) udzielanie porad i  wsparcia w  indywidualnych dochodzeniach karnych, a  także współpraca 
operacyjna.  
Artykuł LAW.EUROPOL.50: Krajowe punkty ko ntaktowe i  oficerowie łącznikowi  
1. Zjednoczone Królestwo wyznacza krajowy punkt kontaktowy, który będzie pełnił funkcję 
centralnego punktu kontaktowego między Europolem a  właściwymi organami Zjednoczonego 
Królestwa.  
2. Wymiana informacji między Europolem a  właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa 
odbywa się między Europolem a  krajowym punktem kontaktowym, o  którym mowa w  ust. 1. Nie 
wyklucza to jednak bezpośredniej wymiany informacji między Europolem a  właściwymi organami 
Zjednoczonego Królestwa, jeśli uzna to za stosowne zarówno Europol, jak i  odpowiednie właściwe 
organy.  
3. Krajowy punkt kontaktowy jest również centralnym punktem kontaktowym w  odniesieniu 
do przeglądania, poprawiania i  usuwania danych osobowych.  
 
342 
 4. Aby ułatwić współpracę ustanowioną na mocy nini ejszego tytułu, Zjednoczone Królestwo 
oddeleguje co najmniej jednego oficera łącznikowego do Europolu. Europol może oddelegować co 
najmniej jednego oficera łącznikowego do Zjednoczonego Królestwa.  
5. Zjednoczone Królestwo zapewni swoim oficerom łącznikowym szybki i, o  ile jest to 
technicznie możliwe, bezpośredni dostęp do odpowiednich wewnętrznych baz danych 
Zjednoczonego Królestwa, które są im niezbędne do wykonywania zadań.  
6. Liczbę oficerów łącznikowych, szczegóły ich zadań, ich prawa i  obowiązki oraz związ ane z  ich 
pracą koszty regulują uzgodnienia robocze zawarte między Europolem a  właściwymi organami 
Zjednoczonego Królestwa, o  których mowa w  art. LAW.EUROPOL.59 [Uzgodnienia robocze 
i administracyjne].  
7. Na spotkania operacyjne mogą być zapraszani oficerowi e łącznikowi ze Zjednoczonego 
Królestwa i  przedstawiciele właściwych organów Zjednoczonego Królestwa. Oficerowie łącznikowi 
z państw członkowskich i  oficerowie łącznikowi z  państw trzecich, przedstawiciele właściwych 
organów państw członkowskich i państw t rzecich, personel Europolu i  inne zainteresowane strony 
mogą uczestniczyć w  posiedzeniach organizowanych przez oficerów łącznikowych lub właściwe 
organy Zjednoczonego Królestwa.  
Artykuł LAW.EUROPOL.51: Wymiana informacji  
1. Wymiana informacji między właściwymi organami musi być zgodna z  celem 
i postanowieniami niniejszego tytułu. Dane osobowe są przetwarzane wyłącznie w  konkretnych 
celach, o  których mowa w  ust. 2. 
2. Najpóźniej w  momencie przekazania danych właściwe organy wyraźnie wskazują konkretny 
cel lub cele, w  jakich dane te są przekazywane. W  przypadku przekazywania danych do Europolu cel 
lub cele takiego przekazania określa się zgodnie z  konkretnymi celami przetwarzania określonymi 
w rozporządzeniu w  sprawie Europolu. Jeżeli właściwy organ przekaz ujący nie uczynił tego, właściwy 
organ otrzymujący, w  porozumieniu z  organem przekazującym, przetwarza dane osobowe w  celu 
ustalenia przydatności tych danych, a  także celu lub celów, w  których mają być one dalej 
przetwarzane. Właściwe organy mogą przetwarz ać dane osobowe w  celu innym niż cel, w  którym 
zostały one przekazane, tylko w  przypadku, gdy upoważni je do tego właściwy organ przekazujący.  
3. Właściwe organy otrzymujące dane osobowe zobowiązują się, że dane te będą przetwarzane 
wyłącznie w  celu, w  który m zostały przekazane.  Dane osobowe zostaną usunięte, gdy tylko przestaną 
być potrzebne do celu, w  którym zostały przekazane.  
4. Europol i  właściwe organy Zjednoczonego Królestwa ustalają bez zbędnej zwłoki, i  w każdym 
przypadku nie później niż sześć miesięcy  po otrzymaniu danych osobowych, czy i  w jakim zakresie te 
dane osobowe są niezbędne do celu, w  którym zostały przekazane, oraz informują o  tym 
odpowiednio organ przekazujący.  
Artykuł LAW.EUROPOL.52: Ograniczenia dostępu do przekazanych danych osobowych i  ich dalszego 
wykorzystywania  
1. Właściwy organ przekazujący może wskazać w momencie przekazywania danych osobowych 
wszelkie, ogólne lub szczegółowe, ograniczenia dostępu do nich lub ich wykorzystania, w tym w 
odniesieniu do ich dalszego przekazywania, usuwa nia lub niszczenia po upływie określonego czasu 
lub dalszego przetwarzania tych danych. Jeżeli konieczność wprowadzenia takich ograniczeń pojawia 
 
343 
 się po przekazaniu danych osobowych, przekazujący właściwy organ informuje o  tym odpowiednio 
otrzymujący właśc iwy organ.  
2. Właściwy organ odbierający przestrzega wszelkich ograniczeń dotyczących dostępu do 
danych osobowych lub dalszego ich wykorzystywania wskazanych przez właściwy organ 
przekazujący, jak opisano w  ust. 1. 
3. Każda ze Stron zapewnia, aby informacje prze kazywane na mocy niniejszego tytułu były 
gromadzone, przechowywane i przekazywane zgodnie z jej odpowiednimi ramami prawnymi.  Każda 
ze Stron zapewnia, na ile to możliwe, aby gromadzenie takich informacji nie powodowało naruszenia 
praw człowieka. Informacji  takich nie przekazuje się również wtedy, kiedy w  zakresie możliwym do 
przewidzenia mogłyby zostać wykorzystywane do zażądania, orzeczenia lub wykonania kary śmierci 
lub jakiejkolwiek formy okrutnego lub nieludzkiego traktowania.  
Artykuł LAW.EUROPOL.53: R óżne kategorie osób, których dane dotyczą  
1. Zabrania się przetwarzania danych osobowych dotyczących ofiar przestępstw, świadków lub 
innych osób, które mogą dostarczać informacje na temat przestępstw, oraz osób poniżej 
osiemnastego roku życia, chyba że jest to absolutnie niezbędne i  proporcjonalne w  indywidualnych 
przypadkach do zapobiegania przestępczości lub do jej zwalczania.  
2. Zjednoczone Królestwo i Europol zapewniają, aby przetwarzanie danych osobowych zgodnie 
z ust. 1 podlegało dodatkowym zabezpieczeniom , w tym ograniczeniom dostępu, dodatkowym 
środkom bezpieczeństwa i  ograniczeniom dalszego przekazywania.  
Artykuł LAW.EUROPOL.54: Ułatwienie przepływu danych osobowych między Zjednoczonym 
Królestwem a Europolem  
W interesie wspólnych korzyści operacyjnych S trony dążą do współpracowania w  przyszłości, by 
zapewnić jak najszybszą wymianę danych między Europolem a  właściwymi organami Zjednoczonego 
Królestwa, a  także by rozważyć wprowadzenie wszelkich nowych procesów i  rozwiązań technicznych 
mogących pomóc w  realizacji tego celu, jednocześnie biorąc pod uwagę fakt, że Zjednoczone 
Królestwo nie jest państwem członkowskim.  
Artykuł LAW.EUROPOL.55: Ocena wiarygodności źródła i  prawdziwości informacji  
1. Najpóźniej w  momencie przekazania informacji, właściwe organy okre ślają w  najszerszym 
możliwym zakresie wiarygodność źródła informacji na podstawie następujących kryteriów:  
(a) gdy nie ma wątpliwości co do autentyczności, wiarygodności i  kompetencji źródła lub jeżeli 
informacja jest dostarczona przez źródło, które w  przeszło ści okazało się wiarygodne we 
wszystkich przypadkach;  
(b) gdy informacja jest dostarczona przez źródło, które w  większości przypadków okazało się 
wiarygodne;  
(c) gdy informacja jest dostarczona przez źródło, które w  większości przypadków okazało się 
niewiarygodne;  
(d) gdy nie można ocenić wiarygodności źródła.  
 
344 
 2. Najpóźniej w  momencie przekazania informacji, właściwe organy określają w  najszerszym 
możliwym zakresie prawidłowość informacji na podstawie następujących kryteriów:  
(a) informacje, których prawdziwość nie budzi wątpliwości;  
(b) informacje, które są znane źródłu osobiście, ale które nie są znane osobiście przekazującemu 
je urzędnikowi;  
(c) informacje, które nie są znane źródłu osobiście, ale są potwierdzone przez inne informacje 
zarejestrowane wcześniej;  
(d) informacje, których źródło nie zna osobiście i  których nie można potwierdzić.  
3. W przypadku gdy właściwy organ otrzymujący na podstawie informacji już znajdujących się 
w jego posiadaniu dojdzie do wniosku, że ocena informacji lub ic h źródła dostarczona przez właściwy 
organ przekazujący zgodnie z  ust. 1 i 2 wymaga korekty, informuje o  tym właściwy organ i  podejmuje 
próbę uzgodnienia zmiany w  ocenie.  Właściwy organ otrzymujący nie może zmieniać oceny 
otrzymanych informacji ani ich źród ła bez uzgodnienia.  
4. Jeżeli właściwy organ otrzyma informacje bez oceny, stara się w  miarę możliwości 
i w porozumieniu z  właściwym organem przekazującym ocenić wiarygodność źródła lub 
prawidłowość informacji na podstawie już posiadanych informacji.  
5. Jeżeli n ie można dokonać wiarygodnej oceny, informacje ocenia się zgodnie z  ust. 1 lit.  d) i 
ust. 2 lit d).  
Artykuł LAW.EUROPOL.56: Bezpieczeństwo wymiany informacji  
1. Środki techniczne i  organizacyjne wprowadzone w  celu zapewnienia bezpieczeństwa 
wymiany informacj i na podstawie niniejszego tytułu określa się w  uzgodnieniach administracyjnych 
między Europolem a  właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa, o  których mowa 
w art. LAW.EUROPOL.59 [Uzgodnienia robocze i administracyjne].  
2. Strony zgadzają się na ustanowieni e, wdrożenie i  obsługę bezpiecznej linii komunikacyjnej do 
celów wymiany informacji między Europolem a  właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa.   
3. Uzgodnienia administracyjne między Europolem a  właściwymi organami Zjednoczonego 
Królestwa, o  których mowa w art. LAW.EUROPOL.58 [Wymiana informacji niejawnych i  szczególnie 
chronionych informacji jawnych] , regulują warunki korzystania z  bezpiecznej linii komunikacyjnej.   
Artykuł LAW.EUROPOL.57: Odpowiedzialność za nieuprawnione lub nieprawidłowe przetwarzanie 
danych osobowych  
1. Właściwe organy ponoszą, stosownie do ich odpowiednich ram prawnych, odpowiedzialność 
za wszelkie szkody wyrządzone osobie fizycznej w wyniku błędów prawnych lub faktycznych w 
wymienianych informacjach. Ani Europol, ani właściwe organy Zje dnoczonego Królestwa nie mogą 
powoływać się na to, że inny właściwy organ przekazał nieprawdziwe informacje, aby uniknąć 
odpowiedzialności wynikającej z  ich ram prawnych wobec poszkodowanej strony.  
2. Jeżeli dojdzie do zasądzenia odszkodowania od Europolu lu b właściwych organów 
Zjednoczonego Królestwa z  powodu wykorzystania przez nie informacji błędnie przekazanych przez 
drugą stronę lub przekazanych w  wyniku niewywiązania się przez drugą stronę z  jej zobowiązań, 
 
345 
 kwota wypłacona jako odszkodowanie na podstawi e ust.  1 przez Europol lub właściwe organy 
Zjednoczonego Królestwa jest zwracana przez drugą stronę, chyba że informacje zostały 
wykorzystane z  naruszeniem przepisów niniejszego tytułu.  
3. Europol i  właściwe organy Zjednoczonego Królestwa nie wymagają od siebie wzajemnie 
zapłaty odszkodowań karnych lub niekompensacyjnych na podstawie ust.  1 i 2.  
Artykuł LAW.EUROPOL.58: Wymiana informacji niejawnych i  szczególnie chronionych informacji 
jawny ch 
Wymiana i  ochrona informacji niejawnych i  szczególnie chronionych informacji jawnych, o  ile jest to 
konieczne na mocy niniejszego tytułu, jest uregulowana w  uzgodnieniach roboczych 
i administracyjnych, o  których mowa w  art. LAW.EUROPOL.59 [Uzgodnienia r obocze 
i administracyjne] między Europolem a  właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa.  
Artykuł LAW.EUROPOL.59: Uzgodnienia robocze i  administracyjne  
1. Kwestie szczegółowe dotyczące współpracy między Zjednoczonym Królestwem a Europolem, 
stosownie do potrze b, służące uzupełnieniu i  wykonaniu postanowień niniejszego tytułu, są 
przedmiotem uzgodnień roboczych zgodnie z  art. 23 ust.  4 rozporządzenia w  sprawie Europolu oraz 
uzgodnień administracyjnych zgodnie z  art. 25 ust.  1 rozporządzenia w  sprawie Europolu 
dokonywanych między Europolem a  właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa.  
2. Nie naruszając postanowień niniejszego tytułu i  odzwierciedlając status Zjednoczonego 
Królestwa jako państwa niebędącego państwem członkowskim, Europol i  właściwe organy 
Zjednoczon ego Królestwa włączają, z zastrzeżeniem decyzji zarządu Europolu i w  zależności od 
przypadku, do uzgodnień roboczych lub uzgodnień administracyjnych postanowienia uzupełniające 
lub wdrażające niniejszy tytuł, które umożliwiają w szczególności:  
(a) konsultacje między Europolem a  przedstawicielem lub przedstawicielami krajowego punktu 
kontaktowego Zjednoczonego Królestwa w  kwestiach politycznych i  sprawach będących 
przedmiotem wspólnego zainteresowania w  celu realizacji ich celów i  koordynowania ich 
odpowiednich działań, a  także w  sprawach dotyczących pogłębiania współpracy między 
Europolem a właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa;  
(b) udział przedstawiciela lub przedstawicieli Zjednoczonego Królestwa w  charakterze 
obserwatora lub obserwatorów w  określonych posie dzeniach szefów jednostek Europolu 
zgodnie z  regulaminem takich posiedzeń;  
(c) współpracę z  co najmniej jednym przedstawicielem Zjednoczonego Królestwa przy projektach 
analizy operacyjnej, zgodnie z  zasadami określonymi przez odpowiednie organy zarządzające 
Europolu;   
(d) określenie zadań oficerów łącznikowych, ich praw i  obowiązków oraz związanych z  tym 
kosztów; lub  
(e) współpracę między właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa i  Europolu w przypadku 
naruszeń prywatności i  bezpieczeństwa.   
3. Treść uzgodnień roboczy ch i administracyjnych można określić w  jednym dokumencie.  
 
346 
 Artykuł LAW.EUROPOL.60: Powiadomienie o  wdrożeniu  
1. Zjednoczone Królestwo i  Europol podają do publicznej wiadomości dokument 
przedstawiający w  zrozumiałej formie postanowienia dotyczące przetwarzani a danych osobowych 
przekazanych na mocy niniejszego tytułu, w  tym środki dostępne dla wykonywania praw osób, 
których dane dotyczą, a  także zapewniają przekazanie egzemplarza takiego dokumentu drugiej 
stronie.  
2. Jeżeli jeszcze tego nie zrobiono, Zjednoczone Królestwo i  Europol przyjmą zasady określające 
sposób egzekwowania przestrzegania postanowień dotyczących przetwarzania danych osobowych 
w praktyce. Zjednoczone Królestwo i  Europol przesyłają sobie wzajemnie oraz odpowiednim 
organom nadzorczym egzemplarz t ych zasad.  
Artykuł LAW.EUROPOL.61: Uprawnienia Europolu  
Żadne z  postanowień niniejszego tytułu nie może być interpretowane jako nakładające na Europol 
obowiązek współpracy z  właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa wykraczający poza 
kompetencje Europolu  określone w  odpowiednim prawie Unii.  
  
 
347 
 TYTUŁ  VI: WSPÓŁPRACA  Z EUROJUSTEM  
Artykuł LAW.EUROJUST.61: Cel  
Celem niniejszego tytułu jest ustanowienie współpracy między Eurojustem a  właściwymi organami 
Zjednoczonego Królestwa w  zakresie zwalczania poważnych pr zestępstw, o  których mowa 
w art. LAW.EUROJUST.63 [Formy przestępczości].  
Artykuł LAW.EUROJUST.62: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „Eurojust” oznacza Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedli wości 
w Sprawach Karnych ustanowioną rozporządzeniem (UE) 2018/172780 („rozporządzenie 
w sprawie Eurojustu”);  
(b) „właściwy organ” oznacza w  przypadku Unii Eurojust reprezentowany przez Kolegium lub 
przedstawiciela krajowego, a  w przypadku Zjednoczonego Królestwa organ krajowy 
odpowiedzialny na mocy prawa krajowego w  zakresie postępowania przygotowawczego oraz 
ścigani a przestępstw;  
(c) „Kolegium” oznacza kolegium Eurojustu, o  którym mowa w  rozporządzeniu w  sprawie 
Eurojustu;  
(d) „przedstawiciel krajowy” oznacza przedstawiciela krajowego oddelegowanego do Eurojustu 
przez każde państwo członkowskie, zgodnie z  rozporządzeniem w sprawie Eurojustu;  
(e) „asystent” oznacza osobę, która może wspomagać przedstawiciela krajowego i zastępcę 
przedstawiciela krajowego lub prokuratora łącznikowego, o których mowa odpowiednio w 
rozporządzeniu w sprawie Eurojustu i w art. LAW.EUROJUST.66 ust. 3 [ Prokurator łącznikowy];  
(f) „prokurator łącznikowy” oznacza prokuratora oddelegowanego przez Zjednoczone Królestwo 
do Eurojustu i podlegającego prawu krajowemu Zjednoczonego Królestwa w odniesieniu do 
statusu prokuratora;  
(g) „sędzia łącznikowy” oznacza sędziego o ddelegowanego przez Eurojust do Zjednoczonego 
Królestwa zgodnie z  art. LAW.EUROJUST.67 [Sędzia łącznikowy];  
(h) „wewnętrzny korespondent do spraw terroryzmu” oznacza jeden z  punktów kontaktowych 
wyznaczonych przez organy Zjednoczonego Królestwa zgodnie z  art. LAW.EUROJUST.65 
[Punkty kontaktowe Eurojustu], odpowiedzialny za obsługę korespondencji związanej 
z terroryzmem.  
                                                            
80  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1727 z  dnia  14 listopada  2018  r. 
w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Wy miarów Sprawiedliwości w  Sprawach Karnych (Eurojust) 
oraz zastąpienia i  uchylenia decyzji Rady 2002/187/WSiSW (Dz.U.  L 295 z  21.11.2018, s.  138).  
 
348 
 Artykuł  LAW.EUROJUST.63: Formy przestępczości  
1. Współpraca ustanowiona na mocy niniejszego tytułu dotyczy form poważnej przestępczości 
podlegając ych kompetencji Eurojustu, wymienionych w  ZAŁĄCZNIKU  LAW -4, w  tym przestępstw 
powiązanych.  
2. Przestępstwa powiązane to przestępstwa popełnione w  celu uzyskania środków do 
popełnienia form poważnych przestępstw, o  których mowa w  ust. 1, przestępstwa popełnion e 
w celu ułatwienia popełnienia lub popełnienia takich poważnych przestępstw oraz przestępstwa 
popełnione w  celu zapewnienia bezkarności takich poważnych przestępstw.  
3. W przypadku zmiany wykazu form przestępczości, w  odniesieniu do których Eurojust jest 
właściwy na mocy prawa Unii, Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości może, na wniosek Unii, odpowiednio zmienić ZAŁĄCZNIK  LAW -4 od dnia wejścia 
w życie zmiany kompetencji Eurojustu.  
Artykuł LAW.EUROJUST.64: Zakres współpra cy 
Strony zapewniają współpracę Eurojustu i  właściwych organów Zjednoczonego Królestwa 
w obszarach działań określonych w  art. 2 i 54 rozporządzenia w  sprawie Eurojustu oraz w  niniejszym 
tytule.  
Artykuł  LAW.EUROJUST.65: Punkty kontaktowe Eurojustu  
1. Zjednoczone Królestwo utworzy lub wyznacza co najmniej jeden punkt kontaktowy 
Eurojustu we właściwych organach Zjednoczonego Królestwa.  
2. Zjednoczone Królestwo wyznacza jeden ze swoich punktów kontaktowych jako 
wewnętrznego korespondenta Zjednoczonego Króles twa do spraw terroryzmu.  
Artykuł LAW.EUROJUST.66: Prokurator łącznikowy  
1. Aby ułatwić współpracę ustanowioną na mocy niniejszego tytułu, Zjednoczone Królestwo 
oddeleguje prokuratora łącznikowego do Eurojustu.  
2. Mandat i  czas trwania oddelegowania zostaną okre ślone przez Zjednoczone Królestwo.  
3. W zależności od rozmiaru współpracy prokuratorowi łącznikowemu może towarzyszyć do 
pięciu asystentów. W razie potrzeby asystenci mogą zastąpić prokuratora łącznikowego lub działać w 
jego imieniu.  
4. Zjednoczone Królestwo in formuje Eurojust o charakterze i zakresie uprawnień prokuratora 
łącznikowego i asystentów prokuratora łącznikowego w Zjednoczonym Królestwie do wykonywania 
ich zadań zgodnie z niniejszym tytułem. Zjednoczone Królestwo określa kompetencje swojego 
prokurator a łącznikowego i asystentów prokuratora łącznikowego do podejmowania działań w 
odniesieniu do zagranicznych organów sądowych.  
5. Prokurator łącznikowy i  jego asystenci mają dostęp do informacji zawartych 
w wewnętrznych rejestrach karnych lub w każdym innym re jestrze Zjednoczonego Królestwa zgodnie 
z prawem krajowym mającym zastosowanie w  przypadku prokuratora lub osoby o  równoważnych 
kompetencjach.  
 
349 
 6. Prokurator łącznikowy i jego asystenci są uprawnieni do bezpośredniego kontaktowania się z 
właściwymi organami Zj ednoczonego Królestwa.  
7. Liczbę asystentów, o  których mowa w  ust. 3 niniejszego artykułu, szczegóły zadań 
prokuratora łącznikowego i  jego asystentów, ich prawa i  obowiązki oraz związane z ich pracą koszty 
reguluje uzgodnienie robocze zawarte między Eurojuste m a właściwymi organami Zjednoczonego 
Królestwa, o  którym to uzgodnieniu mowa w  art. LAW.EUROJUST.75 [Uzgodnienie robocze].  
8. Dokumenty robocze prokuratora łącznikowego i jego asystentów są nienaruszalne przez 
Eurojust.  
Artykuł LAW.EUROJUST.67: Sędziowie łą cznikowi  
1. W celu ułatwienia współpracy sądowej ze Zjednoczonym Królestwem w  sprawach, w  których 
Eurojust udziela pomocy, Eurojust może delegować sędziego łącznikowego do Zjednoczonego 
Królestwa zgodnie z  art. 53 rozporządzenia w  sprawie Eurojustu.  
2. Szczegóły  zadań sędziego łącznikowego, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, 
prawa i  obowiązki sędziego łącznikowego oraz związane z tym koszty reguluje uzgodnienie robocze 
zawarte między Eurojustem a  właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa, o  którym to  
uzgodnieniu mowa w  art. LAW.EUROJUST.75 [Uzgodnienie robocze].  
Artykuł  LAW.EUROJUST.68: Posiedzenia operacyjne i  strategiczne  
1. Prokurator łącznikowy, jego asystenci oraz przedstawiciele innych właściwych organów 
Zjednoczonego Królestwa, w  tym punktu kontak towego Eurojustu, mogą uczestniczyć 
w posiedzeniach poświęconych kwestiom strategicznym na zaproszenie przewodniczącego Eurojustu 
oraz w  posiedzeniach poświęconych kwestiom operacyjnym za zgodą odpowiednich przedstawicieli 
krajowych.  
2. Przedstawiciele krajow i, ich zastępcy i  asystenci, dyrektor administracyjny Eurojustu 
i pracownicy Eurojustu mogą uczestniczyć w  posiedzeniach organizowanych przez prokuratora 
łącznikowego, jego asystentów lub inne właściwe organy Zjednoczonego Królestwa, w  tym w punkt 
kontakto wy Eurojustu.  
Artykuł  LAW.EUROJUST.69: Wymiana danych nieosobowych  
Eurojust i  właściwe organy Zjednoczonego Królestwa mogą wymieniać wszelkie dane nieosobowe 
w zakresie, w  jakim dane te są istotne do celów współpracy na mocy niniejszego tytułu 
i z zastrzeżeniem wszelkich ograniczeń wynikających z  art. LAW.EUROJUST.74 [Wymiana informacji 
niejawnych i  szczególnie chronionych informacji jawnych] .  
Artykuł  LAW.EUROJUST.70: Wymiana danych osobowych  
1. Dane osobowe, o  które wystąpiono i  które otrzymały właściwe organy na podstawie 
niniejszego tytułu, są przez nie przetwarzane wyłącznie w  celach określonych w  art. 
LAW.EUROJUST.61 [Cel], w  szczególnych celach, o  których mowa w  ust. 2 niniejszego artykułu 
i z zastrzeżeniem ogra niczeń dostępu lub dalszego wykorzystania, o  których mowa w  ust. 3 
niniejszego artykułu.  
2. Najpóźniej w  momencie przekazania danych właściwe organy przekazujące dane wyraźnie 
wskazują konkretny cel lub cele, w  jakich dane te są przekazywane.  
 
350 
 3. Właściwy organ p rzekazujący może wskazać w momencie przekazywania danych osobowych 
wszelkie, ogólne lub szczegółowe, ograniczenia dostępu do nich lub ich wykorzystania, w tym w 
odniesieniu do ich dalszego przekazywania, usuwania lub niszczenia po upływie określonego czasu  
lub dalszego przetwarzania tych danych. Jeżeli konieczność wprowadzenia takich ograniczeń pojawia 
się po przekazaniu danych osobowych, przekazujący organ informuje o  tym odpowiednio 
otrzymujący organ.  
4. Właściwy organ odbierający przestrzega wszelkich ogran iczeń dotyczących dostępu do 
danych osobowych lub dalszego ich wykorzystywania wskazanych przez właściwy organ 
przekazujący, jak przewidziano w  ust. 3.  
Artykuł  LAW.EUROJUST.71: Kanały przekazywania informacji  
1. Informacje są wymieniane:  
(a) między prokuratorem łącznikowym lub jego asystentami lub, jeżeli żaden nie został 
wyznaczony lub nie jest dostępny, punktem kontaktowym Eurojustu w  Zjednoczonym 
Królestwie a  odpowiednimi przedstawicielami krajowymi lub Kolegium;  
(b) jeżeli Eurojust oddelegował sędziego łącznikow ego do Zjednoczonego Królestwa – między 
sędzią łącznikowym a jakimkolwiek właściwym organem Zjednoczonego Królestwa w  takim 
przypadku prokurator łącznikowy jest informowany o  każdej takiej wymianie informacji; lub  
(c) bezpośrednio między właściwym organem w  Zjednoczonym Królestwie a  odpowiednimi 
przedstawicielami krajowymi lub Kolegium; wówczas prokurator łącznikowy i, w stosownych 
przypadkach, sędzia łącznikowy są informowani o  takiej wymianie informacji.  
2. Eurojust i  właściwe organy Zjednoczonego Królestwa mogą  w określonych przypadkach 
uzgodnić wykorzystanie innych kanałów wymiany informacji.  
3. Zarówno Eurojust, jak i  właściwe organy Zjednoczonego Królestwa zapewniają, aby ich 
odnośni przedstawiciele byli upoważnieni do wymiany informacji na odpowiednim szczeblu i 
odpowiednio zgodnie z  prawem Zjednoczonego Królestwa i  rozporządzeniem w  sprawie Eurojustu, 
oraz aby byli odpowiednio kontrolowani.  
Artykuł LAW.EUROJUST.72: Dalsze przekazywanie danych  
Właściwe organy Zjednoczonego Królestwa i  Eurojustu nie przekazują ż adnych informacji 
udzielonych przez drugą stronę żadnemu państwu trzeciemu ani organizacji międzynarodowej bez 
zgody któregokolwiek z właściwych organów Zjednoczonego Królestwa lub Eurojustu udzielającego 
tych informacji oraz bez odpowiednich zabezpieczeń dotyczących ochrony danych osobowych.  
Artykuł LAW.EUROJUST.73: Odpowiedzialność za nieuprawnione lub nieprawidłowe przetwarzanie 
danych osobowych  
1. Właściwe organy ponoszą, stosownie do ich odpowiednich ram prawnych, odpowiedzialność 
za wszelkie szkody wyrzą dzone osobie fizycznej w wyniku błędów prawnych lub faktycznych w 
wymienianych informacjach. Aby uniknąć odpowiedzialności wynikającej z ich ram prawnych wobec 
poszkodowanej strony, ani Eurojust, ani właściwe organy Zjednoczonego Królestwa nie mogą 
powoływ ać się na to, że inny właściwy organ przekazał nieprawdziwe informacje.  
 
351 
 2. Jeżeli dojdzie do zasądzenia odszkodowania od właściwego organu z  powodu wykorzystania 
przez niego informacji błędnie przekazanych przez drugą stronę lub przekazanych w  wyniku 
niewywi ązania się przez drugą stronę z  jej zobowiązań, kwota wypłacona jako odszkodowanie na 
podstawie ust.  1 przez właściwy organ jest zwracana przez drugą stronę, chyba że informacje zostały 
wykorzystane z  naruszeniem postanowień niniejszego tytułu.  
3. Eurojust i  właściwe organy Zjednoczonego Królestwa nie wymagają od siebie wzajemnie 
zapłaty odszkodowań karnych lub niekompensacyjnych na podstawie ust.  1 i 2.  
Artykuł LAW.EUROJUST.74: Wymiana informacji niejawnych i  szczególnie chronionych informacji 
jawnych  
Wymia na i ochrona informacji niejawnych i  szczególnie chronionych informacji jawnych, o  ile jest to 
konieczne na mocy niniejszego tytułu, jest uregulowana w  uzgodnieniu roboczym, o  którym mowa 
w art. LAW.EUROJUST.75 [Uzgodnienie robocze] zawartym między Eurojus tem a  właściwymi 
organami Zjednoczonego Królestwa.  
Artykuł LAW.EUROJUST.75: UZGODNIENIA OPERACYJNE  
Sposoby współpracy między Stronami w  celu wykonania niniejszego tytułu są przedmiotem 
uzgodnienia roboczego zawartego między Eurojustem a  właściwymi organami  Zjednoczonego 
Królestwa zgodnie z  art. 47 ust.  3 i art.  56 ust.  3 rozporządzenia w sprawie Eurojustu.  
Artykuł LAW.EUROJUST.76: Uprawnienia Eurojust  
Żadne z  postanowień niniejszego rozdziału nie może być interpretowane jako nakładające na 
Eurojust obowiązek współpracy z  właściwymi organami Zjednoczonego Królestwa wykraczający poza 
kompetencje Eurojustu określone w  odpowiednim prawie Unii.  
TYTUŁ  VII: Z RZECZENIE SIĘ  
Artykuł  LAW.SURR.76: Cel  
Celem niniejszego tytułu jest zapewnienie, aby system ekstradycji między państwami członkowskimi, 
z jednej strony, a  Zjednoczonym Królestwem, z  drugiej strony, był oparty na mechanizmie 
przekazywania osób na podstawie nakazu aresztowania zgodnie z  warunkami określonymi 
w niniejszym tytule.  
Artykuł LAW.SURR.77: Zasada proporcjonalności  
Współpraca w  ramach nakazu aresztowania jest konieczna i  proporcjonalna, biorąc pod uwagę 
prawa osoby, której dotyczy nakaz, or az interesy ofiar i uwzględniając wagę czynu, prawdopodobną 
karę, która zostałaby nałożona, oraz możliwość wprowadzenia przez państwo środków mniej 
przymusowych niż przekazanie osoby, której dotyczy nakaz, w  szczególności w  celu uniknięcia 
niepotrzebnie dł ugich okresów tymczasowego aresztowania.  
Artykuł LAW.SURR.78: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „nakaz aresztowania” oznacza decyzję sądową wydaną przez państwo w celu aresztowania 
i przekazania przez inne państ wo osoby, której dotyczy nakaz, w  celu przeprowadzenia 
 
352 
 postępowania karnego lub wykonania kary pozbawienia wolności bądź środka 
zabezpieczającego;  
(b) „organ sądowy” oznacza organ, którym zgodnie z  prawem wewnętrznym jest sędzia, sąd lub 
prokurator. Prokurator a uważa się za organ sądowy wyłącznie w  zakresie, w  jakim przewiduje 
to prawo wewnętrzne;  
(c) „organ sądowy wykonujący nakaz” oznacza organ sądowy państwa wykonującego nakaz, 
w którego kompetencjach leży wykonanie nakazu aresztowania na mocy prawa wewnętrznego  
tego państwa;  
(d) „organ sądowy wydający nakaz” oznacza organ sądowy państwa wydającego nakaz, właściwy 
dla wydania nakazu aresztowania na mocy prawa wewnętrznego tego państwa.  
Artykuł  LAW.SURR.79: Zakres  
1. Nakaz aresztowania może zostać wydany w  przypadku czyn ów, które w  świetle prawa 
obowiązującego w  państwie wydającym nakaz zagrożone są karą pozbawienia wolności lub środkiem 
zabezpieczającym o  maksymalnym wymiarze co najmniej 12 miesięcy, albo w  przypadku, gdy zapadł 
wyrok lub wydano środek zabezpieczający o  wymiarze co najmniej czterech miesięcy.  
2. Nie naruszając postanowień ust.  3 i 4 przekazanie następuje pod warunkiem, że czyny, za 
które wydaje się europejski nakaz aresztowania, stanowią przestępstwo w  rozumieniu prawa 
państwa wykonującego nakaz, niezależnie  od składowych elementów naruszeń prawa karnego lub 
ich opisu.  
3. Z zastrzeżeniem art.  LAW.SURR.80 [Obligatoryjna odmowa wykonania europejskiego nakazu 
aresztowania], art.  LAW.SURR.81 [Inne podstawy odmowy wykonania europejskiego nakazu 
aresztowania] ust.  1 lit. b) – h), art.  LAW.SURR.82 [Wyjątek ze względu na charakter polityczny 
przestępstwa], art.  LAW.SURR.83 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo] i  art. LAW.SURR.84 
[Gwarancje udzielane w  szczególnych przypadkach przez państwo wydające nakaz], państwo nie 
może odmówić wykonania nakazu aresztowania wydanego w  związku z  następującym zachowaniem, 
gdy takie zachowanie jest zagrożone karą pozbawienia wolności lub środkiem zabezpieczającym 
o maksymalnym wymiarze nie krótszym niż 12 miesięcy:  
(a) zachowaniem którejkolw iek z osób, która przyczynia się do popełnienia przez grupę osób 
działających we wspólnym celu przestępstwa lub przestępstw związanych z  terroryzmem, 
o których mowa w  art. 1 i 2 Europejskiej konwencji o  zwalczaniu terroryzmu sporządzonej 
w Strasburgu dnia 27 stycznia  1977  r. lub związanych z  nielegalnym handlem środkami 
odurzającymi i  substancjami psychotropowymi lub zabójstwem, ciężkim uszczerbkiem na 
zdrowiu, uprowadzeniem, bezprawnym pozbawieniem wolności, wzięciem zakładników lub 
zgwałceniem, nawet jeże li osoba taka nie bierze udziału w  rzeczywistym popełnieniu wyżej 
wymienionego przestępstwa lub przestępstw; powyższe przyczynienie się jest umyślne 
i dokonane ze świadomością, że udział danej osoby przyczyni się do realizacji przestępczej 
działalności gru py; lub  
(b) terroryzmem zdefiniowanym w ZAŁĄCZNIKU  LAW -7. 
4. Zarówno Zjednoczone Królestwo, jak i Unia, działająca w  imieniu któregokolwiek z jej państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości, że na zasadzie wzajemności warunek podwójnej karalności, o  którym mowa 
w ust. 2, nie będzie stosowany, o ile przestępstwem leżącym u podstaw nakazu jest:  
 
353 
 (a) jedno z  przestępstw wymienionych w  ust. 5, w  rozumieniu prawa państwa wydającego nakaz, 
oraz  
(b) w świetl e prawa obowiązującego w  państwie wydającym nakaz zagrożone jest karą 
pozbawienia wolności lub środkiem zabezpieczającym o  maksymalnym wymiarze co najmniej 
trzech lat.  
5. Przestępstwa, o  których mowa w  ust. 4, obejmują:  
 przynależność do organizacji przestępczej;  
 terroryzm zdefiniowany w ZAŁĄCZNIKU  LAW -7; 
 handel ludźmi;  
 wykorzystywanie seksualne dzieci i pornografię dziecięcą;  
 nielegalny obrót środkami odurzającymi i  substancjami psychotropowymi;  
 nielegalny handel bronią, amunicją i  materiałami wybuch owymi;  
 korupcję, w  tym łapownictwo;  
 nadużycia finansowe, w  tym naruszające interesy finansowe Zjednoczonego Królestwa, 
państwa członkowskiego lub Unii;   
 pranie korzyści z  przestępstwa;  
 podrabianie albo przerabianie pieniądza;  
 przestępczość komputerową;  
 przestępstwa przeciwko środowisku, w  tym nielegalny handel zagrożonymi gatunkami 
zwierząt oraz zagrożonymi gatunkami i  odmianami roślin;  
 ułatwienie bezprawnego wjazdu i  pobytu;  
 zabójstwo;  
 ciężki uszczerbek na zdrowiu;  
 nielegalny obrót organami i tkankami lu dzkimi;  
 porwanie, bezprawne przetrzymywanie i  branie zakładników;  
 rasizm i  ksenofobię;  
 kradzież w  formie zorganizowanej lub rozbój z  użyciem broni;  
 
354 
  nielegalny handel dobrami kultury, w  tym antykami i  dziełami sztuki;  
 oszustwo;  
 wymuszenie rozbójnicze;  
 podrabianie i  piractwo produktów;  
 fałszowanie dokumentów urzędowych i obrót takimi dokumentami;  
 fałszowanie środków płatniczych;  
 nielegalny handel substancjami hormonalnymi i innymi środkami pobudzającymi wzrost;  
 nielegalny handel materiałami jądrowymi lub radioaktywnymi;  
 obrót kradzionymi pojazdami;  
 zgwałcenie;  
 podpalenie;  
 przestępstwa podlegające jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego;  
 bezprawne zawładnięcie statkiem powietrznym, wodnym lub kosmicznym; o raz 
 sabotaż.  
Artykuł  LAW.SURR.80: Obligatoryjna odmowa wykonania nakazu aresztowania  
Wykonania nakazu aresztowania odmawia się:  
(a) jeśli przestępstwo będące podstawą nakazu aresztowania jest objęte amnestią 
w wykonującym nakaz państwie, w  przypadku gdy przes tępstwo to podlega jurysdykcji 
państwa z  mocy jego prawa karnego;  
(b) jeśli wykonujący nakaz organ sądowy zostaje poinformowany, że w  stosunku do osoby, której 
dotyczy nakaz, zapadło w  związku z  popełnieniem tych samych czynów prawomocne 
orzeczenie w  innym pań stwie, z  zastrzeżeniem, że jeśli została orzeczona kara, to została ona 
wykonana lub jest wykonywana, lub też nie może być dłużej wykonywana w  świetle prawa 
państwa, w  którym nastąpiło skazanie; lub  
(c) jeśli w  świetle prawa państwa wykonującego nakaz osoba p odlegająca nakazowi aresztowania 
z uwagi na jej wiek nie może być pociągnięta do odpowiedzialności karnej za czyny stanowiące 
podstawę wydania nakazu aresztowania.  
Artykuł  LAW.SURR.81: Inne podstawy odmowy wykonania nakazu aresztowania  
1. Wykonania nakazu ar esztowania można odmówić:  
 
355 
 (a) jeżeli w  jednym z przypadków wymienionych w  art. LAW.SURR.79 [Zakres]  ust. 2 czyn, który 
stanowi podstawę wydania nakazu aresztowania, nie stanowi przestępstwa w  świetle prawa 
państwa wykonującego nakaz; w  odniesieniu do podatków lub opłat, ceł i  obrotu dewizowego 
nie odmawia się jednak wykonania nakazu aresztowania na tej podstawie, że prawo państwa 
wykonującego nakaz nie nakłada tego samego rodzaju podatków lub opłat albo też nie 
zawiera tego samego rodzaju przepisów dotyczących podatków, opłat, ceł oraz obrotu 
dewizowego, co prawo państwa wydającego nakaz;  
(b) gdy osoba podlegająca nakazowi aresztowania jest ścigana w  państwie wykonującym nakaz za 
ten sam czyn, który stanowi podstawę wydania nakazu aresztowania;  
(c) w przypadku gdy orga ny sądowe państwa wykonującego nakaz zdecydują nie ścigać za 
przestępstwo stanowiące podstawę wydania nakazu aresztowania albo wstrzymać 
postępowanie sądowe, lub w przypadku gdy w  państwie w  stosunku do osoby, której dotyczy 
nakaz w  odniesieniu do tych sam ych czynów, zapadło prawomocne orzeczenie, co chroni ją 
przed dalszym postępowaniem sądowym;  
(d) w przypadku gdy zgodnie z  prawodawstwem państwa wykonującego nakaz ściganie karne lub 
ukaranie osoby, której dotyczy wniosek, jest ustawowo zakazane i  gdy czyny po dlegają 
jurysdykcji tego państwa na podstawie jego prawa karnego;  
(e) jeśli organ sądowy wykonujący nakaz zostaje poinformowany, że w  stosunku do osoby, której 
dotyczy nakaz, zapadło w  związku z  popełnieniem tych samych czynów prawomocne 
orzeczenie w  państwie trzecim, z  zastrzeżeniem, że jeśli została orzeczona kara, to została ona 
wykonana lub jest wykonywana, lub też nie może być dłużej wykonywana w świetle prawa 
państwa, w  którym nastąpiło skazanie;  
(f) jeśli nakaz aresztowania został wydany w  celu wykonania kar y pozbawienia wolności lub 
środka zabezpieczającego, a  osoba, której dotyczy nakaz, jest obywatelem państwa 
wykonującego nakaz lub w  tym państwie stale przebywa, a  państwo to zobowiązuje się 
wykonać karę pozbawienia wolności lub środek zabezpieczający zgod nie z  jego prawem 
wewnętrznym; jeśli wymagana jest zgoda osoby, której dotyczy nakaz, na przekazanie kary lub 
środka zabezpieczającego do państwa wykonującego nakaz, państwo wykonujące nakaz może 
odmówić wykonania nakazu aresztowania dopiero po tym, jak os oba, której dotyczy nakaz 
wyrazi zgodę na przekazanie kary lub środka zabezpieczającego;  
(g) w przypadku gdy nakaz aresztowania odnosi się do przestępstw, które:  
(i) w świetle  prawa  państwa  wykonującego  nakaz  uważa  się za popełnione  w całości  bądź  
w części  na terytorium  państwa  wykonującego  nakaz  lub w miejscu  traktowanym  jak 
jego  terytorium,  lub 
(ii) zostały popełnione poza terytorium państwa wydającego nakaz, a  prawo państwa 
wykonującego nakaz nie dopuszcza ścigania takiego rodzaju przestępstw lub 
wykroczeń, jeśli  zostały one popełnione poza jego terytorium;  
(h) kiedy istnieją oparte o  obiektywne przesłanki powody do uznania, że nakaz aresztowania 
został wydany w  celu ścigania lub ukarania osoby ze względu na jej płeć, rasę, religię, 
pochodzenie etniczne, przynależność  państwową, język, poglądy polityczne lub orientację 
seksualną lub że jej sytuacja może doznać uszczerbku z  któregokolwiek z  tych powodów;  
 
356 
 (i) jeżeli nakaz aresztowania został wydany w  celu wykonania kary pozbawienia wolności lub 
zastosowania środka zabezpiecz ającego, a osoba, której dotyczy nakaz, nie stawiła się 
osobiście na rozprawie, w  wyniku której wydano orzeczenie, chyba że z  nakazu aresztowania 
wynika, iż zgodnie z  dalszymi wymogami proceduralnymi określonymi w  prawie wewnętrznym 
państwa wydającego naka z osoba:  
(iii) w odpowiednim  terminie:  
(A) została wezwana osobiście i  tym samym została poinformowana 
o wyznaczonym terminie i  miejscu rozprawy, w  wyniku której wydano to 
orzeczenie, albo inną drogą rzeczywiście otrzymała urzędową informację 
o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy w  sposób jednoznacznie 
pozwalający stwierdzić, że wiedziała o terminie i miejscu  wyznaczonej 
rozprawy;  
oraz  
(B) została poinformowana, że orzeczenie może zostać wydane, jeżeli nie stawi 
się na rozprawie;  
lub 
(iv) wiedząc  o terminie  i miejscu  wyznaczonej  rozprawie,  udzieliła  pełnomocnictwa  
adwokatowi,  który  został  wyznaczony  przez  daną  osobę  lub przez  państwo  do tego,  
aby ją bronić  na rozprawie,  i adwokat  ten faktycznie  bronił  ją na rozprawie;  
lub 
(v) po doręczeniu  jej orzeczenia  i wyraźnym  pouczen iu o prawie  do ponownego  
rozpoznania  sprawy  lub do złożenia  odwołania,  w których  to procedurach  dana  osoba  
ma prawo  uczestniczyć  i które  pozwalają  na ponowne  rozpoznanie  sprawy  pod 
względem  merytorycznym  i z uwzględnieniem  nowych  dowodów  oraz  które  mogą  
prowadzić  do uchylenia  lub zmiany  pierwotnego  orzeczenia:  
(A) osoba ta wyraźnie oznajmiła, że nie wnosi sprzeciwu od orzeczenia;  
lub 
(B) nie wystąpiła w  ustawowym terminie o  ponowne rozpoznanie sprawy ani nie 
złożyła odwołania,  
lub 
(vi) orzeczenie  nie zostało  jej doręczone  osobiście,  ale: 
(A) zostanie jej bezzwłocznie doręczone osobiście po jej przekazaniu oraz 
zostanie wyraźnie pouczona o  prawie do ponownego rozpoznania sprawy 
lub do złożenia odwołania, w  których to procedurach dana osoba ma prawo 
uczestniczyć i  które  pozwalają na ponowne rozpoznanie sprawy pod 
 
357 
 względem merytorycznym i  z uwzględnieniem nowych dowodów oraz które 
mogą prowadzić do uchylenia lub zmiany pierwotnego orzeczenia;  
oraz  
(B) zostanie poinformowana o  terminie, w  którym musi wystąpić o  takie 
ponowne r ozpoznanie sprawy lub złożyć odwołanie, jak wspomniano w 
odnośnym nakazie aresztowania.  
2.  Jeżeli nakaz aresztowania został wydany w  celu wykonania kary pozbawienia wolności lub 
zastosowania środka zabezpieczającego na warunkach określonych w  ust. 1 ppkt  (i) pkt (iv), a  dana 
osoba nie otrzymała wcześniej żadnej urzędowej informacji o  prowadzonym przeciwko niej 
postępowaniu karnym, może ona, po otrzymaniu informacji o  treści nakazu aresztowania, wystąpić 
o kopię wyroku, zanim zostanie ona przekazana. Natyc hmiast po otrzymaniu przez organ wydający 
informacji o  tym żądaniu, dostarcza on danej osobie odpis wyroku za pośrednictwem organu 
wykonującego. Żądanie danej osoby nie powinno opóźniać ani procedury jej przekazywania, ani 
decyzji o  wykonaniu nakazu areszt owania. Wyrok jest dostarczany danej osobie jedynie tytułem 
informacji; dostarczenie go nie stanowi formalnego doręczenia wyroku, ani nie uruchamia biegu 
żadnych terminów mających zastosowanie w przypadku wystąpienia o  ponowne rozpoznanie sprawy 
lub złożen ia odwołania.  
3.  Jeżeli  dana  osoba  zostaje  wydana  na warunkach  określonych  w ust. 1 ppkt  (i) pkt (iv) i jeżeli  
wystąpiła  ona o ponowne  rozpoznanie  sprawy  lub złożyła  odwołanie,  to do czasu  zakończenia  tych  
postępowań  zasadność  zatrzymania  tej osoby  w ocze kiwaniu  na ponowne  rozpoznanie  sprawy  lub 
postępowanie  odwoławcze  podlega  weryfikacji  zgodnie  z prawem  wewnętrznym  państwa  
wydającego  nakaz  – w regularnych  odstępach  czasu  albo  na wniosek  tej osoby.  Weryfikacji  takiej  
dokonuje  się zwłaszcza  pod kątem  możli wości  zawieszenia  lub przerwania  zatrzymania.  Ponowne  
rozpoznanie  sprawy  lub postępowanie  odwoławcze  rozpoczynają  się w odpowiednim  terminie  po 
przekazaniu  danej  osoby.  
Artykuł  LAW.SURR.82: Wyjątek ze względu na charakter polityczny przestępstwa  
1. Nie można odmówić wykonania nakazu aresztowania na podstawie tego, że przestępstwo 
może być uznawane przez państwo wykonujące nakaz za przestępstwo polityczne, za przestępstwo 
związane z  przestępstwem politycznym lub za przestępstwo popełnione z  pobudek politycznych . 
2. Zjednoczone Królestwo oraz Unia, w  imieniu któregokolwiek z jej  państw członkowskich, 
mogą jednak powiadomić Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości, że postanowienia ust.  1 będą miały zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do:  
(a) przestępstw, o  których mowa w  art. 1  i 2 Europejskiej konwencji o  zwalczaniu terroryzmu;  
(b) przestępstw kwalifikowanych jako zmowa przestępcza lub związek mających na celu 
popełnienie jednego lub więcej przestępstw, o  których mowa w  art. 1  i 2 Europejskiej 
konwencji o  zwalczaniu terroryzmu, jeśli takie przestępstwa kwalifikowane jako zmowa 
przestępcza lub związek odpowiadają opisowi zachowania, o  którym mowa 
w art. LAW.SURR.79 [Zakres] ust.  3; niniejszej Umowy; oraz  
(c) terroryzmu zdefiniowanego w ZAŁĄCZNIKU LAW -7 do niniejszej Umowy.  
 
358 
 3. Jeżeli nakaz aresztowania został wydany przez państwo, które dokonało powiadomienia, 
o którym mowa w  ust. 2, lub przez państwo, w  imieniu którego dokonano takiego powiadomienia, 
państwo wykonujące nakaz może zastosow ać zasadę wzajemności.  
Artykuł  LAW.SURR.83: Wyjątek ze względu na obywatelstwo  
1. Nie można odmówić wykonania nakazu aresztowania na podstawie tego, że osoba, której 
dotyczy nakaz, jest obywatelem państwa wykonującego nakaz.  
2. Zjednoczone Królestwo i  Unia, w  imieniu któregokolwiek z jej  państw członkowskich, mogą 
powiadomić Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości, że 
ich obywatele nie będą przekazywani lub że zezwolenie na ich przekazanie będzie udzielane jedynie 
po spełnien iu ściśle określonych warunków. Powiadomienia opierają się na przesłankach związanych 
z podstawowymi zasadami lub praktyką wewnętrznego porządku prawnego Zjednoczonego 
Królestwa lub państwa, w  którego imieniu dokonano powiadomienia. W  takiej sytuacji Unia,  
w imieniu któregokolwiek z  jej państw członkowskich lub Zjednoczonego Królestwa, w zależności od 
przypadku, może powiadomić Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości w  rozsądnym terminie po otrzymaniu powiadomienia drugi ej Strony, że wykonujące 
nakaz organy sądowe państwa członkowskiego lub Zjednoczonego Królestwa, w  zależności od 
przypadku, mogą odmówić przekazania swoich obywateli temu państwu lub że przekazanie jest 
dozwolone jedynie po spełnieniu ściśle określonych wa runków.   
3. W okolicznościach, w  których państwo odmówiło wykonania nakazu aresztowania na 
podstawie, na której, w przypadku Zjednoczonego Królestwa, dokonało powiadomienia, lub w 
przypadku państwa członkowskiego, Unia dokonała powiadomienia w jego imieniu zgodnie z u st. 2, 
takie państwo rozważa wszczęcie postępowania przeciwko własnemu obywatelowi, które jest 
współmierne do przedmiotu nakazu aresztowania, mając na uwadze opinię państwa wydającego. W 
okolicznościach, w których organ sądowy postanowi nie wszczynać takie go postępowania, ofiara 
przestępstwa, którego dotyczy nakaz aresztowania, ma możliwość otrzymania informacji na temat 
decyzji, zgodnie z  obowiązującym prawem wewnętrznym.  
4. Gdy właściwe organy państwa wszczynają postępowanie przeciwko własnemu obywatelowi 
zgodnie z  ust. 3, państwo to zapewnia, aby właściwe organy miały możliwość wprowadzenia 
odpowiednich środków mających na celu udzielenie pomocy ofiarom i  świadkom w  sytuacji, gdy 
zamieszkują one w  innym państwie, w  szczególności w  odniesieniu do sposobu pro wadzenia 
postępowania.  
Artykuł  LAW.SURR.84: Gwarancje ze strony państwa wydającego nakaz udzielane w  szczególnych 
przypadkach  
Wykonanie nakazu aresztowania przez organ sądowy wykonujący nakaz może podlegać 
następującym gwarancjom:  
(a) jeśli przestępstwo stan owiące podstawę nakazu aresztowania zagrożone jest w  państwie 
wydającym nakaz karą dożywotniego pozbawienia wolności lub dożywotnim środkiem 
zabezpieczającym, państwo wykonujące nakaz może wykonanie nakazu aresztowania 
uzależnić od spełnienia warunku, że p aństwo wydające nakaz daje gwarancję, uznaną za 
wystarczającą przez państwo wykonujące nakaz, że dokona ono przeglądu kary lub 
zastosowanych środków, dokonywanego na wniosek lub najpóźniej po upływie 20 lat, albo 
zachęci do zastosowania prawa łaski, o  co o soba ta ma prawo się ubiegać na mocy prawa lub 
 
359 
 praktyk obowiązujących w  państwie wydającym nakaz, w  celu niewykonywania takiej kary lub 
środka;  
(b) w przypadku gdy osoba, której dotyczy nakaz aresztowania wydany do celów ścigania, jest 
obywatelem lub osobą sta le przebywającą w  państwie wykonującym nakaz, przekazanie takiej 
osoby może podlegać warunkowi, że osoba ta po rozprawie zostaje przekazana do państwa 
wykonującego nakaz w  celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub wykonania środka 
zabezpieczającego, o rzeczonych w  państwie wydającym nakaz; jeśli wymagana jest zgoda 
osoby, której dotyczy nakaz, na przekazanie kary lub środka zabezpieczającego do państwa 
wykonującego nakaz, gwarancja, że osoba ta jest przekazywana do państwa wykonującego 
nakaz w  celu odby cia tam kary, podlega warunkowi, że osoba, której dotyczy nakaz, po 
rozprawie wyrazi zgodę na powrót do państwa wykonującego nakaz;  
(c) jeżeli istnieją poważne podstawy, by sądzić, że występuje rzeczywiste ryzyko dla ochrony praw 
podstawowych osoby, której dot yczy nakaz, organ sądowy wykonujący nakaz, zanim podejmie 
decyzję o  wykonaniu nakazu aresztowania, może w  stosownych przypadkach wymagać 
dodatkowych gwarancji dotyczących traktowania osoby, której dotyczy nakaz, po jej 
przekazaniu.  
Artykuł  LAW.SURR.85: Powołanie organu centralnego  
1. Zjednoczone Królestwo oraz Unia, działając w  imieniu któregokolwiek z  państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości o  swoim organie centralnym, w  przypadku Zj ednoczonego Królestwa, oraz o  organie 
centralnym dla każdego państwa, w  przypadku Unii, po wyznaczeniu takiego organu lub, jeżeli 
system prawny danego państwa przewiduje taką możliwość, więcej niż jednego organu centralnego 
wspomagającego właściwe organy s ądowe.  
2. Powiadamiając Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości na podstawie ust.  1, Zjednoczone Królestwo oraz Unia, działając w  imieniu 
któregokolwiek z  państw członkowskich, mogą wskazać, że z  uwagi na uwarunkowania org anizacyjne 
wewnętrznego systemu sądowego danych państw organ lub organy centralne odpowiedzialne są za 
urzędowe przekazywanie i  odbiór nakazów aresztowania, jak również za wszelką inną 
korespondencję urzędową dotyczącą urzędowego przekazywania i  odbioru na kazów aresztowania. 
Podawane informacje są wiążące dla wszystkich organów państwa wydającego.  
Artykuł  LAW.SURR.86: Treść i forma nakazu aresztowania  
1. Nakaz aresztowania zawiera następujące informacje podawane zgodnie z formularzem 
znajdującym się w  ZAŁĄCZN IKU LAW -5: 
(a) tożsamość i  obywatelstwo osoby, której dotyczy nakaz;  
(b) nazwisko i  imię, adres, telefon i  faks oraz adres e -mail organu sądowego wydającego nakaz;  
(c) dowody istnienia podlegającego wykonaniu wyroku, nakazu aresztowania lub jakiejkolwiek 
innej podlega jącej wykonaniu decyzji sądowej mającej analogiczny skutek prawny, 
a wchodzący w  zakres art.  LAW.SURR.79 [Zakres];  
(d) charakter i  kwalifikacja prawna przestępstwa, szczególnie w  odniesieniu do art.  LAW.SURR.79 
[Zakres];  
 
360 
 (e) opis okoliczności popełnienia przestę pstwa, w  tym jego czas i  miejsce oraz stopień jego 
popełnienia przez osobę, której dotyczy nakaz;  
(f) orzeczoną karę, jeśli istnieje prawomocny wyrok, lub skala przewidzianych za to przestępstwo 
kar w  świetle prawodawstwa wydającego nakaz państwa; oraz  
(g) jeśli t o możliwe, inne skutki przestępstwa.  
2. Nakaz aresztowania należy przetłumaczyć na język urzędowy lub jeden z  języków 
urzędowych państwa wykonującego nakaz. Zarówno Zjednoczone Królestwo, jak i  Unia, działająca 
w imieniu któregokolwiek z  jej państw członkowsk ich, mogą powiadomić Specjalny Komitet 
ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości, że przyjmą tłumaczenie na język 
urzędowy lub inne języki urzędowe danego państwa.  
Artykuł LAW.SURR.87: Przekazywanie nakazu aresztowania  
Jeśli znane jest mi ejsce pobytu osoby, której dotyczy nakaz, organ sądowy wydający nakaz może 
przekazać nakaz aresztowania bezpośrednio do organu sądowego wykonującego nakaz.  
Artykuł  LAW.SURR.88: Szczegółowe procedury przekazywania nakazu aresztowania  
1. Jeśli wydający nakaz o rgan sądowy nie wie, który organ jest właściwym organem sądowym 
wykonującym nakaz, wszczyna niezbędne dochodzenie w  celu uzyskania tych informacji od państwa 
wykonującego nakaz.  
2. Organ sądowy wydający nakaz może zwrócić się do Międzynarodowej Organizacji Po licji 
Kryminalnej („Interpol”) o  przekazanie nakazu aresztowania.  
3. Wydający nakaz organ sądowy może przesłać nakaz aresztowania przez dowolne bezpieczne 
środki zapewniające zachowanie zapisu pisemnego w  sposób pozwalający państwu wykonującemu 
nakaz na stwie rdzenie jego autentyczności.  
4. Wszelkie trudności wiążące się z  przekazywaniem lub stwierdzaniem autentyczności 
jakiegokolwiek dokumentu niezbędnego do wykonania nakazu aresztowania rozwiązuje się w  drodze 
bezpośrednich kontaktów między zaangażowanymi organa mi sądowymi lub, gdy sytuacja tego 
wymaga, przy zaangażowaniu organów centralnych państw.  
5. Jeśli organ, który otrzymuje nakaz sądowy, nie jest właściwy do jego rozpatrzenia 
i wykonania, przesyła on automatycznie nakaz aresztowania do właściwego organu swego  państwa 
oraz powiadamia odpowiednio organ sądowy wydający nakaz.  
Artykuł LAW.SURR.89: Prawa osoby, której dotyczy nakaz  
1. W momencie aresztowania osoby, której dotyczy nakaz, w  celu wykonania nakazu 
aresztowania organ sądowy wykonujący nakaz zgodnie z  prawem wewnętrznym powiadamia tę 
osobę o  nakazie aresztowania i  jego treści, a  także o  możliwości wyrażenia przez tę osobę zgo dy na 
przekazanie państwu wydającemu nakaz.  
2. Osoba, której dotyczy nakaz, aresztowana w  celu wykonania nakazu aresztowania i  która nie 
mówi w  języku postępowania dotyczącego nakazu aresztowania lub go nie rozumie, ma prawo do 
korzystania z  pomocy tłumacza;  oraz osoba, której dotyczy nakaz, ma prawo do otrzymania 
 
361 
 tłumaczenia pisemnego w  języku ojczystym lub w  jakimkolwiek innym języku, w  którym mówi lub 
który rozumie, zgodnie z  prawem wewnętrznym państwa wykonującego nakaz.  
3. Osoba, której dotyczy nakaz, ma p rawo do pomocy adwokata po zatrzymaniu zgodnie 
z prawem wewnętrznym państwa wykonującego nakaz.  
4. Osoba, której dotyczy nakaz, jest informowana o  prawie do wyznaczenia prawnika 
w państwie wydającym nakaz, który pomoże prawnikowi w  państwie wykonującym nakaz 
w postępowaniu dotyczącym nakazu aresztowania. Niniejszy ustęp nie narusza terminów 
ustanowionych w  art. LAW.SURR.101 [Terminy przekazania osoby].   
5. Aresztowana osoba, której dotyczy nakaz, ma prawo do niezwłocznego poinformowania 
o aresztowaniu organów kon sularnych państwa, którego ta osoba jest obywatelem, lub jeśli ta osoba 
jest bezpaństwowcem, organów konsularnych w  miejscu zwykłego pobytu tej osoby, a  także, jeśli ta 
osoba ma takie życzenie, do komunikowania się z  tymi organami.  
Artykuł  LAW.SURR.90: Utr zymanie aresztu osoby, której dotyczy nakaz  
Kiedy osoba zostaje aresztowana na podstawie nakazu aresztowania, organ sądowy wykonujący 
nakaz podejmuje decyzję, czy wobec osoby tej powinien zostać utrzymany środek zabezpieczający, 
zgodnie z  prawem państwa wy konującego nakaz aresztowania. Osoba ta może być zwolniona 
tymczasowo w  dowolnym terminie zgodnie z  prawem wewnętrznym państwa wykonującego nakaz, 
pod warunkiem że właściwy organ tego państwa wprowadzi wszelkie środki, jakie uważa za 
niezbędne, aby zapobie c ucieczce tej osoby.  
Artykuł  LAW.SURR.91: Zgoda na przekazanie  
1. Jeśli aresztowana osoba oświadcza, że zgadza się na przekazanie, to wyraża tę zgodę oraz, 
w odpowiednich przypadkach, zrzeczenie się prawa do skorzystania z  zasady specjalności, o  której 
mowa  w art. LAW.SURR.105 [Możliwość ścigania za inne przestępstwa] ust.  2, przed organem 
sądowym wykonującym nakaz zgodnie z  prawem wewnętrznym państwa wykonującego nakaz.  
2. Każde państwo wprowadza środki niezbędne, aby zagwarantować, że zgoda ta oraz, 
w odpowi ednich przypadkach, zrzeczenie się określone w  ust. 1 zostały wyrażone w  sposób 
wskazujący, że osoba, której to dotyczy, wyraziła je dobrowolnie i  mając pełną świadomość 
konsekwencji. W tym celu osoba, której dotyczy nakaz, ma prawo do korzystania z  pomocy  prawnej.  
3. Zgoda oraz, w  razie potrzeby, zrzeczenie się określone w ust.  1 zostają formalnie 
zarejestrowane zgodnie z  procedurą przewidzianą w  prawie wewnętrznym państwa wykonującego 
nakaz.  
4. Co do zasady zgoda nie może zostać cofnięta. Każde państwo może jed nak przewidzieć, że 
zgoda oraz, w  odpowiednich przypadkach, zrzeczenie się określone w ust.  1 niniejszego artykułu 
mogą zostać cofnięte zgodnie z  zasadami mającymi zastosowanie na mocy jego prawa 
wewnętrznego. W takim przypadku okres między datą wyrażenia zgody i  jej cofnięcia nie jest brany 
pod uwagę przy określaniu terminów ustanowionych w  art. LAW.SURR.101 [Terminy przekazania 
osoby] . Zjednoczone Królestwo i  Unia, działająca w  imieniu któregokolwiek z  jej państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości , że chciałyby korzystać z  tej możliwości, określając  procedury, według których 
cofnięcie zgody jest możliwe, oraz określając wszelkie zmiany tych procedur.  
 
362 
 Artykuł  LAW.SURR.92: Sądowe prze słuchanie osoby, której dotyczy nakaz  
W przypadku gdy osoba aresztowana nie wyraża zgody na jej przekazanie, jak to określono 
w art. LAW.SURR.91 [Zgoda na przekazanie] , ma prawo do przesłuchania przez organ sądowy 
wykonujący nakaz zgodnie z  prawem państwa wykonującego nakaz.  
Artykuł  LAW.SURR.93: Decyzja o przekazaniu  
1. Decyzję o  tym, czy dana osoba ma zostać przekazana, podejmuje organ sądowy wykonujący 
nakaz w  terminach i  na warunkach określonych w  niniejszym tytule, w  szczególności zgodnie 
z zasadą proporc jonalności określoną w  art. LAW.SURR.77 [Zasada proporcjonalności].  
2. Jeśli wykonujący nakaz organ sądowy uważa informacje przekazane przez państwo wydające 
nakaz za niewystarczające do podjęcia decyzji o  przekazaniu, występuje o  bezzwłoczne przekazanie 
niezbędnych informacji uzupełniających, w  szczególności w  odniesieniu do art.  LAW.SURR 77 [Zasada 
proporcjonalności], art.  LAW.SURR.80 [Obligatoryjna odmowa wykonania europejskiego nakazu 
aresztowania] do art.  LAW.SURR.82 [Wyjątek ze względu na charakter polit yczny przestępstwa], 
art. LAW.SURR.84 [Gwarancje ze strony państwa wydającego nakaz udzielane w szczególnych 
przypadkach] oraz art.  LAW.SURR.86 [Treść i forma nakazu aresztowania], a  także może ustalić 
termin ich otrzymania, z  uwzględnieniem konieczności z achowania terminów określonych 
w art. LAW.SURR.95 [Terminy i  procedury podejmowania decyzji o  wykonaniu nakazu aresztowania].  
3. Organ sądowy wydający nakaz może w  dowolnym terminie przesyłać wszelkie dodatkowe 
przydatne informacje do organu sądowego wykonuj ącego nakaz.  
Artykuł  LAW.SURR.94: Decyzja w wypadku zbiegu nakazów  
1. Jeśli europejski nakaz aresztowania lub nakaz aresztowania dotyczący tej samej osoby został 
wydany przez co najmniej dwa państwa, decyzję co do tego, który z  nakazów aresztowania podlega 
wykonaniu, podejmuje organ sądowy wykonujący nakaz po wnikliwym rozpatrzeniu wszystkich 
okoliczności, w  szczególności stopnia powagi przestępstw oraz miejsca ich popełnienia, odnośnych 
dat wydania nakazów aresztowania oraz tego, czy poszczególne nakazy wyda no w  celach ścigania, 
czy też pozbawienia wolności lub wykonania środka zabezpieczającego oraz zobowiązań prawnych 
państw członkowskich wynikających z  prawa Unii, dotyczących w  szczególności zasad swobodnego 
przemieszczania się i  niedyskryminacji ze względ u na przynależność państwową.  
2. Przy podejmowaniu decyzji określonej w  ust. 1 wykonujący nakaz organ sądowy państwa 
członkowskiego może zasięgnąć porady ze strony Eurojustu.  
3. W wypadku zaistnienia konfliktu między nakazem aresztowania a  wnioskiem o ekstradycję 
wysuniętym przez państwo trzecie, decyzję o  tym, czy nakaz aresztowania, czy też wniosek 
o ekstradycję ma pierwszeństwo podejmuje właściwy organ wykonującego nakaz państwa po 
wnikliwym rozpatrzeniu wszystkich okoliczności, szczególnie określo nych w  ust. 1 oraz określonych 
w mającej tu zastosowanie konwencji.  
4. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla zobowiązań państw wynikających ze Statutu 
Międzynarodowego Trybunału Karnego.  
Artykuł  LAW.SURR.95: Terminy i procedury podejmowania decyzji o wykonaniu nakazu aresztowania  
1. Nakaz aresztowania stosuje się i  wykonuje w  trybie przewidzianym dla spraw niecierpiących 
zwłoki.  
 
363 
 2. W przypadkach gdy osoba, której dotyczy nakaz, wyraża zgodę na swoje przekazanie, 
ostateczna decyzja w  sprawie wykonania nakaz u aresztowania zostaje podjęta w  ciągu dziesięciu dni 
od wyrażenia zgody.  
3. W pozostałych przypadkach ostateczna decyzja o  wykonaniu nakazu aresztowania zostaje 
podjęta w  ciągu 60 dni po aresztowaniu osoby, której dotyczy nakaz.  
4. W sytuacji gdy w  szczególnych  przypadkach nakaz aresztowania nie może zostać wykonany 
w terminie ustanowionym w  ust. 2 lub  3, organ sądowy wykonujący nakaz niezwłocznie powiadamia 
o tym organ sądowy wydający nakaz, podając przyczyny zwłoki. W takich przypadkach terminy mogą 
zostać prz edłużone o  dalsze 30 dni.  
5. Do czasu podjęcia przez organ sądowy wykonujący nakaz ostatecznej decyzji w  sprawie 
nakazu aresztowania, zapewnia on, że warunki materialne niezbędne do skutecznego przekazania tej 
osoby pozostają spełnione.  
6. W przypadku odmowy wyk onania nakazu aresztowania należy podać jej przyczyny.  
Artykuł  LAW.SURR.96: Sytuacja przed podjęciem decyzji  
1. W przypadku gdy nakaz aresztowania zostaje wydany w  celu przeprowadzenia sądowego 
postępowania karnego, organ sądowy wykonujący nakaz musi:  
(a) wyrazi ć zgodę na przesłuchanie osoby, której dotyczy nakaz, zgodnie z  art.LAW.SURR.97 
[Przesłuchiwanie osoby przed podjęciem decyzji] ; lub  
(b) wyrazić zgodę na czasowe przekazanie osoby, której dotyczy nakaz.  
2. Warunki i  czas trwania czasowego przekazania ustala się w  drodze wzajemnego 
porozumienia między organem wydającym i  organem wykonującym nakaz.  
3. W przypadku czasowego przekazania osobie tej należy zapewnić możliwość powrotu do 
państwa wykonującego nakaz, aby mogła tam wziąć udział w przesłuchaniach jej dotyczących  jako 
strona w procedurze przekazania.  
Artykuł LAW.SURR.97: Przesłuchiwanie osoby przed podjęciem decyzji  
1. Osobę, której dotyczy nakaz, przesłuchuje organ sądowy. W  związku z  przesłuchaniem 
osoba, której dotyczy nakaz, otrzymuje pomoc adwokata wyznaczonego  zgodnie z  prawem państwa 
wydającego nakaz.  
2. Osobę, której dotyczy nakaz, przesłuchuje się zgodnie z  prawem państwa wykonującego 
nakaz i  na warunkach ustalonych w  drodze wzajemnego porozumienia między organem sądowym 
wydającym nakaz i  organem sądowym wykonu jącym nakaz.  
3. Aby zapewnić należyte stosowanie niniejszego artykułu, wykonujący nakaz właściwy organ 
sądowy może wyznaczyć drugi organ sądowy w  swoim państwie do wzięcia udziału w  przesłuchaniu 
osoby, której dotyczy nakaz.  
 
364 
 Artykuł  LAW.SURR.98: Przywileje i  immunitety  
1. W przypadku gdy osobie, której dotyczy nakaz, przysługuje jakiś przywilej lub immunitet 
jurysdykcyjny lub egzekucyjny w  państwie wykonującym nakaz, bieg terminów, o  których mowa 
w art. LAW.SURR.95 [Terminy i procedury podejmowania decyzji o  wykonaniu nakaz u aresztowania], 
rozpoczyna się i  liczy wyłącznie od dnia, kiedy organ sądowy wykonujący nakaz zostaje 
powiadomiony o  fakcie, że dany przywilej lub immunitet został uchylony.  
2. Państwo wykonujące nakaz składa zapewnienie, że warunki materialne konieczne do 
skutecznego przekazania są spełnione w  momencie, gdy osobie, której dotyczy nakaz, nie przysługuje 
już przywilej bądź immunitet.  
3. W przypadku gdy w  sprawie uchylenia przywileju lub immunitetu właściwy jest organ 
państwa wykonującego nakaz, wykonujący nakaz organ sądowy wzywa go do bezzwłocznego 
skorzystania z  tego uprawnienia. W przypadku gdy moc uchylenia przywileju bądź immunitetu 
spoczywa w  gestii organu innego państwa, państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej, 
organ sądowy wydający nakaz występu je do tego organu o  skorzystanie z tego uprawnienia.  
Artykuł  LAW.SURR.99: Konkurencyjne wobec siebie zobowiązania międzynarodowe  
1. Niniejsza Umowa nie uchybia obowiązkom państwa wykonującego nakaz, w  przypadku gdy 
osoba, której dotyczy nakaz, zostaje poddan a ekstradycji do tego państwa z  państwa trzeciego 
i w przypadku gdy osoba ta jest chroniona postanowieniami uzgodnienia, na mocy którego została 
poddana ekstradycji z  uwzględnieniem zasady specjalności. Państwo wykonujące nakaz wprowadza 
wszelkie środki ni ezbędne do bezzwłocznego zażądania zgody państwa trzeciego, z  którego osoba, 
której dotyczy nakaz, została poddana ekstradycji tak, by mogła ona zostać przekazana państwu, 
które wydało nakaz aresztowania. Bieg terminów, o  których mowa w w art. LAW.SURR.95 [Terminy i 
procedury podejmowania decyzji o wykonaniu nakazu aresztowania]  rozpoczyna się od dnia, 
w którym przestaje mieć zastosowanie zasada specjalności.  
2. Do czasu wydania decyzji państwa trzeciego, z  którego osoba, której dotyczy wniosek, 
została podda na ekstradycji, państwo wykonujące nakaz musi złożyć zapewnienie, że warunki 
materialne konieczne do skutecznego przekazania pozostają spełnione.  
Artykuł  LAW.SURR.100: Powiadomienie o decyzji  
Organ sądowy wykonujący nakaz niezwłocznie powiadamia organ sąd owy wydający nakaz o  decyzji 
w sprawie czynności, które mają zostać podjęte w  sprawie nakazu aresztowania.  
Artykuł  LAW.SURR.101: Terminy przekazania  
1. Osoba, której dotyczy nakaz, zostaje przekazana tak szybko, jak to możliwe, w dniu 
uzgodnionym przez zaint eresowane organy.  
2. Osoba, której dotyczy nakaz, zostaje przekazana nie później niż po upływie dziesięciu dni od 
dnia wydania prawomocnej decyzji w  sprawie wykonania nakazu aresztowania.  
3. Jeśli przekazanie osoby, której dotyczy nakaz, w  terminie ustanowionym w ust.  2 
udaremniają okoliczności niezależne od któregokolwiek z  państw, wykonujące i  wydające nakaz 
organy sądowe niezwłocznie porozumiewają się ze sobą i  ustalają nowy termin przekazania. W  tym 
przypadku przekazanie ma miejsce w  ciągu dziesięciu dni od u zgodnionej w  ten sposób nowej daty.  
 
365 
 4. Wyjątkowo przekazanie może być czasowo odroczone z  ważnych przyczyn natury 
humanitarnej, na przykład gdy zachodzą poważne podstawy do przypuszczenia, że zagrozi to 
w sposób ewidentny życiu lub zdrowiu osoby, której dotyc zy nakaz. Wykonanie nakazu aresztowania 
ma miejsce w  terminie możliwie najkrótszym po ustąpieniu tych podstaw. Organ sądowy wykonujący 
nakaz niezwłocznie powiadamia organ sądowy wydający nakaz o  ustaleniu nowej daty przekazania. 
W tym przypadku przekazanie  ma miejsce w  ciągu dziesięciu dni od uzgodnionej nowej daty.  
5. Po upłynięciu terminów określonych w  ust. 2–4 osoba, której dotyczy nakaz, nadal 
przebywająca w  areszcie powinna zostać zwolniona. Organy sądowe wykonujące i  wydające nakaz 
kontaktują się ze sob ą, gdy tylko okaże się, że dana osoba ma zostać zwolniona na mocy niniejszego 
ustępu i  dokonują ustaleń w  zakresie przekazania tej osoby.  
Artykuł LAW.EUROJUST.102: Przekazanie odroczone lub warunkowe  
1. Organ sądowy wykonujący nakaz może po podjęciu decyzji o  wykonaniu nakazu 
aresztowania odroczyć przekazanie osoby, której dotyczy nakaz, tak, że może ona być sądzona 
w państwie wykonującym nakaz lub, jeśli już jest skazana, może ona odbywać na terytorium państwa 
wykonującego nakaz karę orzeczoną na podstawie cz ynu innego niż wymieniony w  nakazie 
aresztowania.  
2. Zamiast odroczenia przekazania organ sądowy wykonujący nakaz może czasowo przekazać 
osobę, której dotyczy nakaz, państwu wydającemu nakaz na warunkach podlegających ustaleniu 
w drodze wzajemnego porozumieni a między wykonującymi i  wydającymi nakaz organami sądowymi. 
Porozumienie to sporządza się na piśmie, a  jego warunki wiążą wszystkie organy państwa 
wydającego nakaz.  
Artykuł LAW.SURR.103: Tranzyt  
1. Każde państwo zezwala na tranzyt przez swoje terytorium przekazywanej osoby, której 
dotyczy nakaz, pod warunkiem uzyskania informacji  o: 
(a) tożsamości i  obywatelstwie osoby podlegającej nakazowi aresztowania;  
(b) istnieniu nakazu aresztowania;  
(c) charakterze i  prawnej kwalifikacji przestępstwa; oraz  
(d) prawnym opisie okolic zności przestępstwa, łącznie z datą i  miejscem jego popełnienia.  
2. Państwo, w  imieniu którego złożono powiadomienie zgodnie z  art. LAW.SURR.83 [Wyjątek ze 
względu na obywatelstwo] ust.  2 skutkujące tym, że jego obywatele nie będą przekazywani lub że ich 
prze kazanie będzie dozwolone tylko pod pewnymi szczególnymi warunkami, może, na tych samych 
warunkach, odmówić tranzytu swoich obywateli przez swoje terytorium lub uzależnić ten tranzyt od 
tych samych warunków.  
3. Każde państwo wyznacza organ odpowiedzialny za o dbiór wniosków tranzytowych oraz 
niezbędnych dokumentów, jak również wszelkiej innej korespondencji urzędowej dotyczącej 
wniosków tranzytowych.  
4. Wniosek tranzytowy i informacje wymienione w  ust. 1 mogą być kierowane do organu 
wyznaczonego na mocy ust.  3 z użyciem dowolnych środków, pod warunkiem że zapewniają one 
 
366 
 zachowanie zapisu pisemnego. Państwo tranzytu powiadamia o  swojej decyzji, stosując tę samą 
procedurę.  
5. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania w  przypadku przewozu drogą lotniczą bez 
przewidzianej roz kładem lotu przerwy w podróży. Jednakże jeśli dochodzi do nieplanowanego 
lądowania, państwo wydające nakaz dostarcza organowi wyznaczonemu na mocy ust.  3 informacji 
przewidzianych w  ust. 1. 
6. W przypadku gdy tranzyt dotyczy osoby, która ma zostać poddana eks tradycji z  państwa 
trzeciego do państwa, niniejszy artykuł ma zastosowanie mutatis mutandis. W  szczególności 
odniesienia do „nakazu aresztowania” traktuje się jako odniesienia do „wniosku o  ekstradycję”.  
Artykuł LAW.EUROJUST.104: Zaliczenie okresu zatrzym ania odbytego w  państwie wykonującym 
nakaz  
1. Państwo wydające nakaz zalicza wszystkie okresy zatrzymania, zaistniałe w  wyniku 
wykonania nakazu aresztowania, do całkowitego okresu zatrzymania, które ma się odbyć w  państwie 
wydającym nakaz, jako skutek orzecze nia o  pozbawieniu wolności lub wydania środka 
zabezpieczającego.  
2. Wszystkie informacje dotyczące zatrzymania osoby, której dotyczy nakaz, na podstawie 
nakazu aresztowania zostają przekazane przez organ sądowy wykonujący nakaz lub organ centralny 
wyznaczony na mocy art.  LAW.SURR.85 [Odwoływanie się do organu centralnego] do organu 
sądowego wydającego nakaz w  momencie przekazania.  
Artykuł LAW.SURR.105: Możliwość ścigania za inne przestępstwa  
1. Zarówno Zjednoczone Królestwo, jak i Unia, działająca w  imieniu któr egokolwiek z jej państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości o  tym, że w  stosunkach państw z  innymi państwami, których dotyczy taka sama 
procedura powiadamiania, domniemana jest zgoda n a ściganie, skazanie lub zatrzymanie osoby 
w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego w  związku 
z przestępstwem popełnionym przed przekazaniem osoby innym niż to, z  powodu którego osoba 
została przekazana, chyba że w  przypadku szczególnym organ sądowy wykonujący nakaz stanowi 
inaczej w  swojej decyzji w  sprawie przekazania.  
2. Z wyjątkiem przypadków określonych w  ust. 1 i 3, osoba przekazana nie może być ścigana, 
skazana lub w  inny sposób pozbawiona wolności za przestępstwo popełnio ne przed jej 
przekazaniem, inne niż to, za które została przekazana.  
3. Ust. 2 niniejszego artykułu nie ma zastosowania w następujących przypadkach:  
(a) osoba mająca możliwość opuszczenia terytorium państwa, któremu została przekazana, nie 
uczyniła tego w  ciągu 4 5 dni od swego ostatecznego zwolnienia, lub wróciła na to terytorium 
po opuszczeniu go;  
(b) przestępstwo nie podlega karze pozbawienia wolności lub środkowi zabezpieczającemu;  
(c) postępowanie karne nie daje podstaw do zastosowania środków ograniczających wolność 
osobistą;  
 
367 
 (d) osoba może podlegać karze lub środkowi penitencjarnemu niepolegającemu pozbawieniu 
wolności, co w  szczególności dotyczy kary finansowej lub środka zastosowanego w  jej miejsce, 
nawet jeśli kara lub środek daje podstawy do ograniczenia jej wolności  osobistej;  
(e) osoba wyraziła zgodę na przekazanie jej, odpowiednio do okoliczności, w  tym samym czasie, 
kiedy zrzekła się prawa do skorzystania z  zasady specjalności, zgodnie z art.  LAW.SURR.91 
[Zgoda na przekazanie];  
(f) osoba, po jej przekazaniu, w  sposób jed noznaczny odwołuje się do zasady specjalności 
w odniesieniu do szczególnych przestępstw poprzedzających jej przekazanie; zrzeczenie się 
następuje przed właściwym organem sądowym państwa wydającego nakaz i  zostaje zapisane 
zgodnie z  prawem wewnętrznym tego państwa; oświadczenie o  zrzeczeniu się sporządza się 
w taki sposób, aby wynikało z  niego jednoznacznie, że dana osoba uczyniła to dobrowolnie 
z pełną świadomością jego skutków; w tym celu osoba, której dotyczy nakaz, ma prawo do 
korzystania z  pomocy prawne j; oraz  
(g) wykonujący nakaz organ sądowy, który przekazał osobę, wyraża zgodę zgodnie z ust. 4 
niniejszego artykułu.  
4. Z wnioskiem o wyrażenie zgody występuje się do organu sądowego wykonującego nakaz, 
z załączeniem informacji określonych w  art. LAW.SURR.86 [Treść i forma nakazu aresztowania]  ust. 1 
oraz tłumaczenia , o którym mowa w  art. LAW.SURR.86 [Treść i forma nakazu aresztowania]  ust. 2. 
Zgodę taką wyraża się, gdy przestępstwo, wobec którego jest ona wymagana, podlega przekazaniu 
osoby zgodnie z  postanowieniami niniejszego tytułu. Zgody odmawia się w przypadkach, o  których 
mowa w  art. LAW.SURR.80 [Obligatoryjna odmowa wykonania na kazu aresztowania], a  ponadto 
można jej nie udzielić jedynie z powodów, o  których mowa w  art. LAW.SURR.81 [ Inne podstawy 
odmowy wykonania nakazu aresztowania] lub art.  LAW.SURR.82 [Wyjątek ze względu na charakter 
polityczny przestępstwa] ust. 2 i  art. LAW.S URR.83 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo] ust.  2. 
Decyzja podejmowana jest w  terminie do 30 dni od otrzymania wniosku. W przypadku sytuacji 
określonych w  art. LAW.SURR.84 [ Gwarancje ze strony państwa wydającego nakaz udzielane 
w szczególnych przypadkach]   państwo wydające nakaz musi udzielić określonych w  nim gwarancji.  
Artykuł LAW.SURR.106: Przekazanie lub wynikająca z niego ekstradycja  
1. Zarówno Zjednoczone Królestwo, jak i Unia, działająca w  imieniu któregokolwiek z jej państw 
członkowskich mogą powiado mić Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości o  tym, że w  stosunkach z  innymi państwami, których dotyczy taka sama procedura 
powiadamiania, domniemana jest zgoda na przekazanie osoby do państwa innego niż państwo 
wykonują ce nakaz na mocy nakazu aresztowania lub europejskiego nakazu aresztowania za 
przestępstwo popełnione przed jej przekazaniem, chyba że w  przypadku szczególnym organ sądowy 
wykonujący nakaz postanowi inaczej w  swojej decyzji w  sprawie przekazania.  
2. W każdym przypadku osoba, która została przekazana państwu wydającemu nakaz na mocy 
nakazu aresztowania lub europejskiego nakazu aresztowania, może bez zgody państwa 
wykonującego nakaz zostać przekazana do państwa innego niż państwo wykonujące nakaz na mocy 
nakazu aresztowania lub europejskiego nakazu aresztowania wydanego za przestępstwo popełnione 
przed jej przekazaniem w  następujących przypadkach:  
(a) osoba, której dotyczy nakaz, miała możliwość opuszczenia terytorium państwa, do którego 
została przekazana, nie uczyn iła tego przed upływem 45 dni od swego ostatecznego 
zwolnienia lub wróciła na to terytorium po jego opuszczeniu;  
 
368 
 (b) osoba, której dotyczy nakaz, wyraża zgodę na jej przekazanie do państwa innego niż państwo 
wykonujące nakaz na mocy nakazu aresztowania lub eur opejskiego nakazu aresztowania; 
zgodę wyraża się przed właściwymi organami sądowymi państwa wydającego nakaz i  zapisuje 
się ją zgodnie z  prawem wewnętrznym tego państwa; zapis sporządza się w  sposób 
jednoznacznie świadczący, że osoba, której to dotyczy, wy raziła ją dobrowolnie i  mając pełną 
świadomość konsekwencji; w tym celu osoba, której dotyczy nakaz, ma prawo do korzystania 
z pomocy prawnej; oraz  
(c) osoba, której dotyczy nakaz, nie podlega zasadzie specjalności, zgodnie z art. LAW.SURR.105 
[Możliwość ścig ania za inne przestępstwa] ust. 3 lit. a), e), f) lub g).  
3. Organ sądowy wykonujący nakaz wyraża zgodę na przekazanie osoby do drugiego państwa 
zgodnie z  następującymi zasadami:  
(a) wniosek o wyrażenie zgody zostaje złożony zgodnie z art.  LAW.SURR.87 [Przekazywa nie 
nakazu aresztowania] i  towarzyszą mu informacje określone w  art. LAW.SURR.86 [Treść i 
forma nakazu aresztowania] ust.  1 oraz tłumaczenia, określone w  art. LAW.SURR.86 [Treść i 
forma nakazu aresztowania] ust.  2;  
(b) zgodę taką wyraża się, gdy przestępstwo,  wobec którego jest ona wymagana, podlega 
przekazaniu osoby zgodnie z  postanowieniami niniejszej Umowy;  
(c) decyzja zostaje podjęta nie później niż przed upływem 30 dni po otrzymaniu wniosku; oraz  
(d) zgody odmawia się w  przypadkach, o  których mowa w  art. LAW.SUR R.80 [Obligatoryjna 
odmowa wykonania nakazu aresztowania], a  ponadto można jej nie udzielić jedynie z 
powodów, o  których mowa w  art. LAW.SURR.81 [Inne podstawy odmowy wykonania nakazu 
aresztowania], art.  LAW.SURR.82 [Wyjątek ze względu na charakter polityc zny przestępstwa] 
ust. 2 i art. LAW.SURR.83 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo] ust.  2.  
4. W przypadku sytuacji określonych w  art. LAW.SURR.84 [Gwarancje ze strony państwa 
wydającego nakaz udzielane w  szczególnych przypadkach] państwo wydające nakaz musi ud zielić 
określonych w  nim gwarancji.  
5. Bez względu na ust.  1, osoba przekazana na mocy nakazu aresztowania nie zostaje poddana 
ekstradycji do państwa trzeciego bez zgody właściwych organów państwa, które tę osobę 
przekazało. Zgodę taką wyraża się zgodnie z  konwencjami wiążącymi dla tego państwa, jak również 
zgodnie z  jego prawem wewnętrznym.  
Artykuł LAW.EUROJUST.107: Przekazywanie mienia  
1. Na wniosek organu sądowego wydającego nakaz lub z  własnej inicjatywy organ sądowy 
wykonujący nakaz, zgodnie ze swoim prawem wewnętrznym, zajmuje i  przekazuje mienie, które:  
(a) może być potrzebne jako dowód, lub  
(b) osoba, której dotyczy nakaz, zdobyła je w  wyniku przestępstwa.  
2. Mienie określone w  ust. 1 przekazuje się nawet wówczas, gdy nakazu aresztowania nie 
można przeprowadzi ć z uwagi na zgon lub ucieczkę osoby, której dotyczy nakaz.  
 
369 
 3. Jeśli mienie określone w  ust. 1 podlega zajęciu lub konfiskacie na terytorium państwa 
wykonującego nakaz, to może ono, jeśli mienie jest potrzebne w  związku z  toczącym się sądowym 
postępowaniem ka rnym, czasowo przetrzymać je lub przekazać państwu wydającemu nakaz, pod 
warunkiem jego zwrotu.  
4. Chronione są wszelkie prawa, jakie państwo wykonujące nakaz lub strony trzecie mogły 
nabyć w  odniesieniu do mienia określonego w  ust. 1. W przypadku gdy prawa t akie istnieją, państwo 
wydające nakaz zwraca mienie bez opłat państwu wykonującemu nakaz jak najszybciej po 
zakończeniu postępowania karnego.  
Artykuł LAW.EUROJUST.108: Wydatki  
1. Wydatki poniesione na terytorium państwa wykonującego nakaz na wykonanie nakazu  
aresztowania obciążają to państwo.  
2. Wszelkie inne wydatki obciążają wydające nakaz państwo.  
Artykuł LAW.SURR.109: Stosunek do innych instrumentów prawnych  
1. Bez uszczerbku dla ich stosowania w  relacjach między państwami a  państwami trzecimi, 
niniejszy tytuł  od dnia jego wejścia w  życie zastępuje odnośne przepisy następujących konwencji 
mających zastosowanie w dziedzinie ekstradycji w  stosunkach między Zjednoczonym Królestwem, 
z jednej strony, a  państwami członkowskimi, z  drugiej strony:  
(a) Europejska konwencja o ekstradycji sporządzona w  Paryżu dnia 13  grudnia  1957  r. wraz 
z protokołami dodatkowymi; oraz  
(b) Europejska konwencja o  zwalczaniu terroryzmu w  kwestiach dotyczących ekstradycji.   
2. W przypadku gdy konwencje określone w  ust. 1 stosuje się do terytoriów państ w lub 
terytoriów, za których stosunki zewnętrzne odpowiedzialne jest państwo, wobec których nie 
znajduje zastosowania niniejszy tytuł, konwencje te nadal regulują stosunki nawiązane między tymi 
terytoriami i  pozostałymi państwami.  
Artykuł LAW.SURR.110: Pr zegląd powiadomień  
Dokonując wspólnego przeglądu niniejszego tytułu , o którym mowa w art. LAW.OTHER.135 [ Przegląd 
i ocena ] ust. 1, Strony rozważają potrzebę utrzymania powiadomień dokonywanych na podstawie 
art. LAW.SURR.79 [Zakres] ust. 4, art. LAW.SURR.82  [Wyjątek ze względu na charakter polityczny 
przestępstwa]  ust. 2 i art. LAW.SURR.83 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo] ust. 2. Jeżeli 
powiadomienia, o  których mowa w  art. LAW.SURR.83 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo] ust.  2 
nie są odnawiane, wygasają  po pięciu latach od dnia wejścia w  życie niniejszej Umowy. 
Powiadomienia, o  których mowa w  art. LAW.SURR.83 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo] ust.  2, 
można odnowić lub złożyć na nowo wyłącznie w  okresie trzech miesięcy poprzedzających  piątą 
rocznicę wejścia w  życie niniejszej Umowy, a  następnie co każde pięć lat, pod warunkiem że nastąpi 
wtedy spełnienie warunków określonych w  art. LAW.SURR.83 [Wyjątek ze względu na 
obywatelstwo] ust.  2.  
 
370 
 Artykuł LAW.EUROJUST.111: Obowiązujące nakazy a resztowania w przypadku zaprzestania 
stosowania  
Niezależnie od art.  LAW.GEN.5 [Zakres współpracy w przypadku, gdy państwo członkowskie nie 
uczestniczy już w analogiczny środku na mocy prawa Unii]; art. LAW.OTHER.136 [  Wypowiedzenie] 
oraz art.  LAW.OTHER.137  [Zawieszenie], postanowienia niniejszego tytułu mają zastosowanie do 
nakazów aresztowania, w  przypadku gdy osoba, której dotyczy nakaz, została aresztowana przed 
zaprzestaniem stosowania niniejszego tytułu w  celu wykonania nakazu aresztowania, niezależnie  od 
decyzji organu sądowego wykonującego nakaz co do tego, czy osoba, której dotyczy nakaz, ma 
pozostać w  areszcie lub zostać tymczasowo zwolniona.  
Artykuł LAW.SURR.112: Stosowanie istniejących europejskich nakazów aresztowania  
Niniejszy tytuł ma zastosow anie do europejskich nakazów aresztowania wydanych zgodnie z  decyzją 
ramową Rady 2002/584/WSiSW81 przez państwo przed zakończeniem okresu przejściowego, 
w którym osoba, której dotyczy nakaz, nie została aresztowana w  celu wykonania nakazu przed 
zakończeniem  okresu przejściowego.  
TYTUŁ  VIII: WZAJEMNA  POMOC  
Artykuł LAW.MUTAS.113: Cel  
1. Celem niniejszego tytułu jest uzupełnienie postanowień oraz  ułatwienie stosowania między 
państwami członkowskimi, z  jednej strony, a  Zjednoczonym Królestwem, z  drugiej strony:  
(a) Europejskiej konwencji o  pomocy prawnej w  sprawach karnych sporządzonej w  Strasburgu 
dnia 20  kwietnia  1959  r., (dalej zwanej „Europejską konwencją o  pomocy prawnej”);  
(b) Protokołu dodatkowego do Europejskiej konwencji o  pomocy prawnej sporządzonego 
w Strasbur gu dnia 17  marca  1978  r.; oraz  
(c) Drugiego protokołu dodatkowego do Europejskiej konwencji o  pomocy prawnej 
sporządzonego w  Strasburgu dnia 8  listopada  2001  r. 
2. Niniejszy tytuł nie narusza postanowień tytułu  IX [Wymiana informacji pochodzących 
z rejestru karne go], który jest nadrzędny wobec niniejszego tytułu.  
Artykuł LAW.MUTAS.114: Definicja właściwego organu  
Do celów niniejszego tytułu „właściwy organ” oznacza każdy organ, który jest właściwy do wysyłania 
lub otrzymywania wniosków o  pomoc prawną zgodnie z  postanowieniami Europejskiej konwencji 
o pomocy prawnej i  jej protokołami, określony przez państwa w  ich odpowiednich oświadczeniach 
skierowanych do Sekretarza Generalnego Rady Europy. „Właściwy organ” obejmuje również 
jednostki Unii, o których powiadomiono z godnie z art. LAW.OTHER.134 [Powiadomienia] ust. 7 lit. c); 
w odniesieniu do takich organów Unii przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio.  
                                                            
81  Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW z  dnia 13  czerwca  2002  r. w  sprawie europejskiego nakazu 
aresztowania i  procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U.  L 190 z  18.7.2002, s.  1). 
 
371 
 Artykuł LAW.MUTAS.115: Formularz wniosków o  pomoc prawną  
1. Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania  i Wymiarów Sprawiedliwości 
zobowiązuje się do określenia standardowych formularzy wniosków o  pomoc prawną, przyjmując 
załącznik do niniejszej Umowy.  
2. W przypadku podjęcia przez Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania 
i Wymiarów Sprawiedliwości de cyzji zgodnie z  ust. 1, wnioski o pomoc prawną składa się 
wykorzystując standardowy formularz.  
3. Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości może w 
razie potrzeby zmienić standardowy formularz wniosków o  pomoc prawną.  
Artykuł  LAW.MUTAS.116 Warunki składania wniosków o  pomoc prawną  
1. Właściwy organ państwa występującego z  wnioskiem może wystąpić z  wnioskiem o  pomoc 
prawną wyłącznie w  przypadku, gdy stwierdzi, że spełnione zostały następujące warunki:  
(a) wniosek jest niezbędny i  prop orcjonalny do celów postępowania, biorąc pod uwagę prawa 
podejrzanego lub oskarżonego; oraz  
(b) w podobnej sprawie wewnętrznej zarządzenie przeprowadzenia czynności dochodzeniowej 
lub czynności dochodzeniowych wskazanych we wniosku jest dopuszczalne na tych sa mych 
warunkach.  
2. Państwo wezwane może skonsultować się z państwem występującym z  wnioskiem, jeżeli 
właściwy organ państwa wezwanego uważa, że warunki określone w  ust. 1 nie zostały spełnione. Po 
konsultacji właściwy organ państwa występującego z  wnioskiem m oże podjąć decyzję o  wycofaniu 
wniosku o  pomoc prawną.  
Artykuł LAW.MUTAS.117: Zastosowanie innego rodzaju czynności dochodzeniowej  
1. W miarę możliwości właściwy organ państwa wezwanego rozważa inną czynność 
dochodzeniową niż środek wskazany we wniosku o  pomo c prawną, jeśli:  
(a) czynność dochodzeniowa wskazana we wniosku nie istnieje w  prawie państwa wezwanego;  
lub 
(b) czynność dochodzeniowa wskazana we wniosku nie byłaby dopuszczalna w  podobnej sprawie 
wewnętrznej.  
2. Bez uszczerbku dla podstaw odmowy przewidzianych w Europejskiej konwencji o  pomocy 
prawnej i  jej protokołach, a  także na mocy art.  LAW.MUTAS.119 [ Ne bis in idem ], ust.  1 nie ma 
zastosowania do następujących czynności dochodzeniowych, które zawsze muszą być dopuszczalne 
na mocy prawa państwa wezwanego:  
(a) pozyskiwanie informacji zawartych w  bazach danych prowadzonych przez organy policyjne lub 
organy sądowe, które są bezpośrednio dostępne dla właściwego organu państwa wezwanego 
w ramach postępowania karnego;  
(b) przesłuchanie świadka, biegłego, ofiary, podejrzane go lub oskarżonego lub osoby trzeciej na 
terytorium państwa wezwanego;  
 
372 
 (c) wszelkie czynności dochodzeniowe nieobejmujące środków przymusu określone w  prawie 
państwa wezwanego oraz  
(d) identyfikacja osób posiadających abonament na określony numer telefonu lub adre s IP. 
3. Właściwy organ państwa wezwanego może także zastosować czynność dochodzeniową inną 
niż czynność wskazana we wniosku o  pomoc prawną, gdy czynność dochodzeniowa wybrana przez 
właściwy organ państwa wezwanego będzie miała taki sam rezultat jak czynność dochodzeniowa 
wskazana we wniosku przy użyciu mniej inwazyjnych środków.  
4. Jeżeli właściwy organ państwa wezwanego postanowi zastosować środek inny niż ten 
określony we wniosku o  pomoc prawną zgodnie z  ust. 1 lub 3, informuje o  tym najpierw właściwy 
organ pa ństwa występującego z  wnioskiem, który może zdecydować o  wycofaniu lub uzupełnieniu 
wniosku.  
5. W przypadku gdy czynność dochodzeniowa wskazana we wniosku nie istnieje w  prawie 
państwa wezwanego lub nie byłaby dopuszczalna w  podobnej sprawie wewnętrznej, a  brak jest innej 
czynności dochodzeniowej, która miałaby ten sam skutek co żądana czynność dochodzeniowa, 
właściwy organ państwa wezwanego informuje właściwy organ państwa występującego 
z wnioskiem, że udzielenie żądanej pomocy nie jest możliwe.  
Artykuł LAW.M UTAS.118: Obowiązek informowania  
Właściwy organ państwa wezwanego informuje w  dowolny sposób i  bez zbędnej zwłoki właściwy 
organ państwa występującego z  wnioskiem, jeżeli:  
(a) realizacja wniosku o  pomoc prawną jest niemożliwa, ponieważ wniosek jest niekompletn y lub 
ewidentnie błędnie wypełniony; lub  
(b) wykonując wniosek o  pomoc prawną, właściwy organ państwa wezwanego uzna bez dalszych 
dociekań, że celowe może być przeprowadzenie czynności dochodzeniowych, których nie 
przewidziano pierwotnie lub których nie można było wskazać w  momencie wydawania 
wniosku o  pomoc prawną – po to, aby właściwy organ państwa występującego z  wnioskiem 
mógł w  danej sprawie podjąć dalsze działania.  
Artykuł LAW.MUTAS.119: Ne bis in idem  
Pomocy prawnej można odmówić, niezależnie od podstaw odmowy przewidzianych w  Europejskiej 
konwencji o  pomocy prawnej i  jej protokołach, na podstawie tego, że osoba, w  odniesieniu do której 
wnioskowano o  pomoc i  która jest objęta dochodzeniem karnym, ściganiem lub innym 
postępowaniem, w  tym postępowaniem sądo wym, w  państwie występującym z  wnioskiem, została 
już ostatecznie skazana za takie same czyny w  innym państwie, z  zastrzeżeniem, że jeśli została 
orzeczona kara, to została ona wykonana lub jest wykonywana, lub też nie może być dłużej 
wykonywana w  świetle prawa państwa, w  którym nastąpiło skazanie.  
Artykuł LAW.MUTAS.120: Terminy  
1. Państwo wezwane podejmuje decyzję w  sprawie wykonania wniosku o  pomoc prawną tak 
szybko, jak to możliwe, a  w każdym razie nie później niż 45  dni po otrzymaniu wniosku, i  informuje 
państwo występujące z  wnioskiem o  swojej decyzji.  
 
373 
 2. Wniosek o pomoc prawną zostaje wykonany jak najszybciej, a w każdym razie nie później niż 
90 dni po podjęciu decyzji, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, lub po przeprowadzeniu 
konsultacji, o któryc h mowa w art. LAW.MUTAS.116 [Warunki składania wniosków o  pomoc prawną] 
ust. 2.  
3. Jeżeli we wniosku o  pomoc prawną zaznaczono, że – z uwagi na terminy proceduralne, ciężar 
przestępstwa lub inne szczególnie pilne okoliczności – konieczny jest termin krótszy n iż wskazany 
w ust. 1 lub 2, lub jeżeli we wniosku wskazano, że dana czynność dotycząca pomocy prawnej ma 
zostać wykonana w  określonym dniu, państwo wezwane uwzględnia ten wymóg w  maksymalnym 
możliwym stopniu.  
4. W przypadku złożenia wniosku o  pomoc prawną dot yczącego wprowadzenia środków 
tymczasowych zgodnie z  art. 24 Drugiego protokołu dodatkowego do Europejskiej konwencji 
o pomocy prawnej, właściwy organ państwa wezwanego podejmuje decyzję w  sprawie środka 
tymczasowego i  przekazuje ją niezwłocznie po otrzyma niu wniosku do właściwego organu państwa 
występującego z wnioskiem.  Przed zniesieniem środka tymczasowego wprowadzonego zgodnie 
z niniejszym artykułem, właściwy organ państwa wezwanego, w  miarę możliwości, daje właściwemu 
organowi państwa występującego z  wnioskiem możliwość przedstawienia powodów 
przemawiających za utrzymaniem środka.  
5. Jeżeli w  konkretnym przypadku termin określony w  ust. 1 lub 2 lub termin lub konkretny 
dzień, o którym mowa w  ust. 3, nie mogą być dotrzymane lub decyzja o  przyjęciu środków 
tymczasowych zgodnie z  ust. 4 jest opóźniona, właściwy organ państwa wezwanego bezzwłocznie 
informuje o  tym w  jakikolwiek sposób właściwy organ państwa występującego z  wnioskiem, podając 
przyczyny opóźnienia i  konsultuje się z  właściwym organem państwa wys tępującego z  wnioskiem 
w sprawie odpowiedniego terminu wykonania wniosku o  pomoc prawną.  
6. Terminy, o których mowa w  niniejszym artykule, nie mają zastosowania, jeżeli wniosek 
o pomoc prawną składa się w  odniesieniu do poniższych wykroczeń i  naruszeń wchodzą cych 
w zakres Europejskiej konwencji o  pomocy prawnej i  protokołów do niej, zgodnie z  przepisami 
państwa występującego z wnioskiem:  
(a) przekraczanie prędkości, jeżeli nie spowodowano obrażeń lub śmierci innej osoby i  jeżeli 
nadmierna prędkość nie była znacząc a; 
(b) niedopełnienie obowiązku zapięcia pasów bezpieczeństwa;  
(c) niedopełnienie obowiązku zatrzymania się na czerwonym świetle lub na skutek innego sygnału 
zobowiązującego do zatrzymania;  
(d) niedopełnienie obowiązku używania kasku ochronnego w  czasie jazdy; lub  
(e) jazda niedozwolonym pasem ruchu (m.in. niedozwolone korzystanie z  pasa awaryjnego, pasa 
przeznaczonego dla pojazdów transportu publicznego lub pasa zamkniętego z  powodu robót 
drogowych).  
7. Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości dokonuje 
przeglądu stosowania ust.  6. W ciągu trzech lat od wejścia w  życie niniejszej Umowy określa on 
terminy dla wniosków, do których zastosowanie ma ust.  6, uwzględniając licz bę składanych 
wniosków.  Komitet może także unieważnić postanowienia ust.  6. 
 
374 
 Artykuł LAW.MUTAS.121: Przekazywanie wniosków o pomoc prawną  
1. Oprócz kanałów komunikacji przewidzianych w  Europejskiej konwencji o  pomocy prawnej 
i jej protokołach, w  przypadku gdy bezpośrednie przekazywanie jest przewidziane w  ich 
odpowiednich postanowieniach, wnioski o  pomoc prawną mogą być również przekazywane 
bezpośrednio przez prokuratorów w  Zjednoczonym Królestwie właściwym organom państw 
członkowskich.  
2. Oprócz kanałów komunikac yjnych przewidzianych w  Europejskiej konwencji o  pomocy 
prawnej i  jej protokołach, każdy wniosek o  pomoc prawną, jak również informacje przekazywane 
z własnej inicjatywy mogą, w nagłych przypadkach, zostać przekazane za pośrednictwem Europolu 
lub Eurojustu , zgodnie z  postanowieniami zawartymi w  odpowiednich tytułach niniejszej Umowy.  
Artykuł LAW.MUTAS.122: Wspólne zespoły dochodzeniowo -śledcze  
W przypadku gdy właściwe organy państw powołują wspólny zespół dochodzeniowo -śledczy, 
stosunki między państwami czł onkowskimi w  ramach wspólnego zespołu dochodzeniowo -śledczego 
podlegają prawu Unii, niezależnie od podstawy prawnej, o  której mowa w  umowie o  powołaniu 
wspólnego zespołu dochodzeniowo -śledczego.  
TYTUŁ  IX: WYMIANA IN FORMACJI Z REJESTRÓW  KARNYCH  
Artykuł LAW. EXINF.120: Cel  
1. Celem niniejszego rozdziału jest umożliwienie wymiany informacji pochodzących z  rejestru 
karnego między państwami członkowskimi, z  jednej strony, a  Zjednoczonym Królestwem, z  drugiej 
strony.   
2. W stosunkach między Zjednoczonym Królestwem a  państwami członkowskimi celem 
postanowień niniejszego tytułu jest:  
(a) uzupełnienie postanowień art.  13 i art. 22 ust. 2 Europejskiej konwencji o  pomocy prawnej 
w sprawach karnych i  jej protokołów dodatkowych z  dnia 17  marca  1978  r. 
i 8 listopada  2001  r.; oraz  
(b) zastąpienie art.  22 ust.  1 Europejskiej konwencji o  pomocy prawnej w  sprawach karnych, 
uzupełnionego art.  4 protokołu dodatkowego z  dnia 17  marca  1978  r.  
3. Państwo członkowskie, z  jednej strony, i  Zjednoczone Królestwo, z  drugiej strony, rezygnują 
z prawa do  powoływania się we wzajemnych stosunkach na swoje zastrzeżenia do art.  13 
Europejskiej konwencji o  pomocy prawnej w  sprawach karnych oraz art.  4 Protokołu dodatkowego 
do tej konwencji z  dnia 17  marca  1978  r. 
Artykuł LAW.EXINF.121: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „wyrok skazujący” oznacza każde prawomocne orzeczenie wydane przez sąd karny wobec 
osoby fizycznej w  związku z  popełnieniem przestępstwa, o  ile orzeczenie to zostało wpisane do 
rejestru karnego sk azującego państwa członkowskiego;  
 
375 
 (b) „postępowanie karne” oznacza postępowanie przygotowawcze, rozprawę sądową oraz 
wykonanie wyroku skazującego;  
(c) „rejestr karny” oznacza wewnętrzny rejestr lub rejestry, do których zgodnie z  prawem 
wewnętrznym wpisuje się wy roki skazujące.   
Artykuł LAW.EXINF.122: Organy centralne  
Każde państwo wyznacza co najmniej jeden organ centralny, który musi być właściwy do wymiany 
informacji pochodzących z  rejestru karnego zgodnie z  niniejszym tytułem oraz do wymiany, o  której 
mowa w  art. 22 ust.  2 Europejskiej konwencji o  pomocy prawnej w  sprawach karnych.  
Artykuł LAW.EXINF.123: Powiadomienia  
1. Każde państwo podejmuje kroki konieczne do zapewnienia, by wszystkie wyroki skazujące 
wydane na jego terytorium były podczas wpisywania do jego r ejestru karnego opatrzone informacją 
o obywatelstwie lub obywatelstwach osoby skazanej, jeżeli jest ona obywatelem innego państwa.  
2. Organ centralny każdego państwa informuje organ centralny innego państwa o  każdym 
wyroku skazującym wobec obywateli tego pańs twa wydanym na jego terytorium, a  także o  wszelkich 
późniejszych zmianach lub usunięciach informacji, wpisanych do rejestru karnego.  Organy centralne 
państw przekazują sobie takie informacje przynajmniej raz w  miesiącu.  
3. Jeżeli organ centralny państwa dowi e się, że osoba skazana jest obywatelem dwóch państw 
lub większej ich liczby, przekazuje odpowiednie informacje każdemu z  nich, także wtedy, gdy osoba 
skazana jest obywatelem państwa członkowskiego, na którego terytorium została skazana.  
Artykuł LAW.EXINF. 124: Przechowywanie wyroków skazujących  
1. Organ centralny każdego państwa przechowuje wszystkie informacje przekazane na mocy 
art. LAW.EXINF.123 [Powiadomienia].  
2. Organ centralny każdego państwa zapewnia, aby w przypadku powiadomienia o późniejszej 
zmianie lub usunięciu informacji zgodnie z art. LAW.EXINF.123 [Powiadomienia] ust. 2, identycznej 
zmiany lub usunięcia dokonano w informacjach przechowywanych zgodnie z ust. 1 niniejszego 
artykułu.   
3. Organ centralny każdego państwa zapewnia, aby w odpowiedzi na wni oski złożone na 
podstawie art. LAW.EXINF.125 [Wnioski o udzielenie informacji]  przekazywano jedynie informacje 
uaktualnione zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu.  
Artykuł LAW.EXINF.125: Wnioski o  udzielenie informacji  
1. Po otrzymaniu wniosku o udzielenie inf ormacji zawartych w  rejestrze karnym państwa na 
szczeblu krajowym na użytek postępowania karnego przeciwko osobie lub do celów innych niż 
postępowanie karne, organ centralny tego państwa może, zgodnie ze swoim prawem wewnętrznym, 
skierować do organu centra lnego innego państwa wniosek o  przekazanie informacji i  innych 
związanych z  nimi danych zapisanych w  rejestrze karnym.  
2. Jeżeli osoba występuje do organu centralnego państwa innego niż państwo, którego jest 
obywatelem, z  wnioskiem o  udzielenie jej informacji na jej temat zawartych w  rejestrze karnym, ten 
organ centralny składa wniosek do organu centralnego państwa, którego o bywatelem jest dana 
 
376 
 osoba, o  przekazanie informacji i  związanych z  nimi danych zapisanych w  rejestrze karnym, aby móc 
uwzględnić te informacje i  związane z nimi dane w  wypisie przeznaczonym dla danej osoby.   
Artykuł LAW.EXINF.126: Odpowiedzi na wnioski  
1. Odpowiedzi na wnioski o  udzielenie informacji są przekazywane przez organ centralny 
państwa wezwanego do organu centralnego państwa występującego z wnioskiem możliwie jak 
najszybciej, a  w każdym przypadku w  terminie 20  dni roboczych od dnia otrzymania wniosk u. 
2. Organ centralny każdego państwa odpowiada na wnioski wystosowane w  celach innych niż 
postępowanie karne zgodnie z  jego prawem wewnętrznym.  
3. Niezależnie od ust.  2, odpowiadając na wnioski skierowane w  związku z  rekrutacją do celów 
działalności zawodowej l ub zorganizowanej działalności wolontariackiej obejmującej bezpośredni 
i regularny kontakt z dziećmi, państwa dołączają informacje o  istnieniu wyroków skazujących za 
przestępstwa związane z  wykorzystywaniem seksualnym dzieci lub przemocą seksualną wobec 
dzieci, pornografią dziecięcą, nagabywaniem dzieci w  celach seksualnych, w  tym podżeganiem do 
popełnienia takich przestępstw, pomocnictwem w  ich popełnieniu i  usiłowaniem popełnienia 
któregokolwiek z  tych przestępstw, a  także informacje o istnieniu zakazu pr owadzenia działalności 
obejmującej bezpośrednie i  regularne kontakty z  dziećmi wynikającego z  tych wyroków skazujących.   
Artykuł LAW.EXINF.127: Kanał komunikacyjny  
Wymiana między państwami informacji pochodzących z  rejestru karnego odbywa się w  formie 
elektronicznej, zgodnie ze specyfikacjami technicznymi i  proceduralnymi określonymi 
w  ZAŁĄCZNIKU LAW -6.  
Artykuł LAW.EXINF.128: Warunki wykorzystywania danych osobowych  
1. Każde państwo może wykorzystać dane osobowe uzyskane w odpowiedzi na jego wniosek 
na podstawie art. LAW.EXINF.126 [Odpowiedzi na wnioski] wyłącznie do celów określonych we 
wniosku.   
2. Jeżeli wnioskowano o  informacje do celów innych niż postępowanie karne, dane osobowe 
otrzymane zgodnie z  art. LAW.EXINF.126 [Odpowiedzi na wnioski] mogą być wy korzystywane przez 
państwo występujące z  wnioskiem zgodnie z  jego prawem wewnętrznym jedynie w  granicach 
określonych przez państwo wezwane w  formie przedstawionej w  rozdziale  2 ZAŁĄCZNIKA  LAW -6. 
3. Niezależnie od ust.  1 i 2 niniejszego artykułu dane osobowe p rzekazane przez państwo 
w odpowiedzi na wniosek na podstawie art.  LAW.EXINF.126 [Odpowiedzi na wnioski] państwo 
występujące z wnioskiem może wykorzystać w  celu zapobiegania bezpośredniemu i  poważnemu 
zagrożeniu bezpieczeństwa publicznego.   
4. Każde państwo do pilnowuje, aby jego organy centralne nie ujawniały danych osobowych 
przekazanych na podstawie art.  LAW.EXINF.123 [Powiadomienia] organom w  państwach trzecich, 
chyba że spełnione są następujące warunki:   
(a) dane osobowe są ujawniane wyłącznie w  poszczególnych przypadkach;  
(b) dane osobowe są ujawniane organom, których funkcje są bezpośrednio związane z  celem, 
w jakim dane te są ujawniane zgodnie z  lit. c) niniejszego ustępu;  
 
377 
 (c) dane osobowe są ujawniane wyłącznie wtedy, gdy jest to konieczne:   
(vii) do celów  postępowania  karnego;   
(viii) do celów  innych  niż związane  z postępowaniem  karnym  lub  
(ix) w celu zapobiegania  bezpośredniemu  i poważnemu  zagrożeniu  bezpieczeństwa  
publicznego;  
(d) dane osobowe mogą być wykorzystywane przez występujące z  wnioskiem państwo trzecie 
wyłącznie w  celu, dl a którego zażądano informacji oraz w  granicach określonych przez 
państwo, które przekazało dane osobowe zgodnie z  art. LAW.EXINF.123 [Powiadomienia]; oraz  
(e) dane osobowe są ujawniane wyłącznie wtedy, gdy organ centralny, po ocenie wszystkich 
okoliczności zw iązanych z  przekazaniem danych osobowych do państwa trzeciego, stwierdza, 
że istnieją odpowiednie zabezpieczenia do ochrony danych osobowych.   
5. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do danych osobowych uzyskanych przez państwo na 
podstawie niniejszego tytuł u i pochodzących z tego państwa.  
TYTUŁ X: PRZECIWDZIA ŁANIE PRANIU PIENIĘD ZY I FINANSOWANIU TE RRORYZMU  
Artykuł LAW.AML.127: Cel  
Celem niniejszego tytułu jest wspieranie i wzmacnianie działań przez Unię i Zjednoczone Królestwo w 
celu zapobiegania praniu p ieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz zwalczania tych zjawisk.  
Artykuł LAW.AML.128: Środki mające na celu zapobieganie praniu pieniędzy i  finansowaniu 
terroryzmu oraz zwalczanie tych zjawisk  
1. Strony postanawiają wspierać międzynarodowe starania na rzecz z apobiegania praniu 
pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz zwalczania tych zjawisk. Strony uznają konieczność 
współpracy w  celu zapobieżenia wykorzystywaniu ich systemów finansowych do prania dochodów 
z działalności przestępczej każdego rodzaju, w  tym z  handlu narkotykami i  korupcji, a  także 
zwalczania finansowania terroryzmu.  
2. Strony wymieniają istotne informacje, w stosownych przypadkach w obrębie swoich 
odpowiednich ram prawnych.  
3. Każda ze Stron utrzymuje kompleksowy system zwalczania prania pieniędzy i finansowania 
terroryzmu oraz regularnie dokonuje przeglądu potrzeby wzmocnienia tego systemu, uwzględniając 
zasady i cele zaleceń Grupy Specjalnej ds.  Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy.  
Artykuł  LAW.AML.129 Przejrzystość własności rzeczywistej dla podmiotów  o charakterze 
korporacyjnym i innych podmiotów prawnych  
1. Do celów niniejszego artykułu stosuje się następujące definicje:  
(a) „beneficjent rzeczywisty” oznacza w odniesieniu do osoby prawnej osobę, która zgodnie z 
przepisami ustawowymi i wykonawczymi Strony:  
 
378 
 (x) sprawuje  lub ma prawo  sprawowania  ostatecznej  kontroli  nad zarządzaniem  
podmiotem;  
(xi) ostatecznie  posiada  lub kontroluje  bezpośrednio  lub pośrednio  ponad  25 % praw  głosu  
lub udziałów  lub innych  udziałów  własnościowych  w danym  podmiocie,  bez uszczerbku  
dla prawa  każdej  ze Stron  do określenia  niższego  odsetka  lub 
(xii) w inny  sposób  kontroluje  podmiot  lub ma prawo  do sprawowania  nad nim kontroli;  
W odniesieniu do podmiotów takich jak fundacje, spółki typu Anstalt i spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością (limited l iability partnership), każda ze Stron ma prawo do określenia 
podobnych kryteriów ustalania beneficjenta rzeczywistego lub, jeżeli tak postanowi, do 
stosowania definicji określonej w art.  AML.130 [Przejrzystość własności rzeczywistej 
porozumień prawnych]  ust. 1 lit. a), z uwzględnieniem formy i struktury takich podmiotów.  
W odniesieniu do innych podmiotów prawnych, których nie wymieniono powyżej, każda ze 
Stron uwzględnia różne formy i struktury takich podmiotów oraz poziomy prania pieniędzy i 
ryzyko finanso wania terroryzmu związane z takimi podmiotami w celu podjęcia decyzji o 
odpowiednim poziomie przejrzystości własności rzeczywistej.  
(b) „podstawowe informacje o beneficjencie rzeczywistym” oznaczają imię i nazwisko, miesiąc i 
rok urodzenia, państwo zamieszkani a i obywatelstwo beneficjenta rzeczywistego, jak również 
charakter i zakres udziałów posiadanych przez beneficjenta rzeczywistego w podmiocie lub 
kontroli nad nim sprawowanej;  
(c) „właściwe organy” oznaczają:  
(xiii) organy  publiczne,  w tym jednostki  analityki  finans owej,  na których  spoczywają  obowiązki  
w zakresie  zwalczania  prania  pieniędzy  lub finansowania  terroryzmu;  
(xiv) organy  publiczne,  których  zadaniem  jest prowadzenie  dochodzeń  w sprawie  prania  
pieniędzy,  powiązanych  przestępstw  źródłowych  lub finansowania  terroryz mu lub ich 
ściganie,  lub które  odpowiadają  za wykrywanie,  zajmowanie  lub zamrażanie  i konfiskatę  
mienia  pochodzącego  z działalności  przestępczej;  
(xv) organy  publiczne  zobowiązane  do pełnienia  funkcji  nadzorczych  lub monitorujących  
mających  na celu zapewnienie  zgodności  z wymogami  w zakresie  przeciwdziałania  
praniu  brudnych  pieniędzy  i finansowaniu  terroryzmu.   
Niniejsza definicja nie powoduje uszczerbku dla prawa każdej ze Stron do wskazania 
dodatkowych organów właściwych, które mogą mieć dostęp do informacji o  beneficjentach 
rzeczywistych.   
 
2. Każda ze Stron zapewnia utrzymywanie przez podmioty prawne na jej terytorium 
odpowiednich, dokładnych i aktualnych informacji o beneficjentach rzeczywistych. Każda ze Stron 
wprowadza mechanizmy zapewniające właściwym organom dostęp do takich informacji w 
odpowiednim czasie.  
3. Każda ze Stron ustanawia lub prowadzi centralny rejestr zawierający odpowiednie, aktualne i 
dokładne informacje o beneficjentach rzeczywistych. W przypadku Unii centralne rejestry ustanawia 
się na s zczeblu państw członkowskich. Obowiązek ten nie ma zastosowania do podmiotów prawnych 
 
379 
 notowanych na giełdzie, które podlegają obowiązkom informacyjnym co do odpowiedniego poziomu 
przejrzystości. W przypadku gdy w odniesieniu do danego podmiotu nie zidentyf ikowano 
beneficjenta rzeczywistego, rejestr zawiera informacje alternatywne, takie jak oświadczenie o 
niezidentyfikowaniu beneficjenta rzeczywistego lub dane osoby fizycznej lub osób, które w danym 
podmiocie prawnym zajmują stanowiska kierownicze wyższego szczebla.  
4. Każda ze Stron zapewnia, aby informacje przechowywane w jej centralnym rejestrze lub 
rejestrach były udostępniane ich właściwym organom bez ograniczeń i w sposób terminowy.  
5. Każda ze Stron zapewnia, aby podstawowe informacje o beneficjentach rzecz ywistych były 
udostępniane każdemu członkowi społeczeństwa. Na mocy niniejszego ustępu można wprowadzić 
ograniczone wyjątki od publicznego dostępu do informacji w przypadkach, gdy publiczny dostęp 
naraziłby beneficjenta rzeczywistego na nieproporcjonalne r yzyko, takie jak ryzyko oszustwa, 
porwania, szantażu, wymuszenia, nękania, przemocy lub zastraszenia, lub gdy beneficjent 
rzeczywisty jest małoletni lub z innego powodu niezdolny do czynności prawnych.  
6. Każda ze Stron zapewnia stosowanie skutecznych, propor cjonalnych i odstraszających sankcji 
wobec osób prawnych lub fizycznych, które nie spełniają wymogów nałożonych na nie w związku z 
kwestiami, o których mowa w niniejszym artykule.  
7. Każda ze Stron zapewnia, by jej właściwe organy były w stanie dostarczyć wła ściwym 
organom drugiej Strony informacje, o których mowa w ust.  2 i 3, w sposób terminowy i bezpłatnie. 
W tym celu Strony rozważają sposoby zapewnienia bezpiecznej wymiany informacji.  
Artykuł  LAW.AML.130 Przejrzystość własności rzeczywistej porozumień praw nych  
1. Do celów niniejszego artykułu stosuje się następujące definicje:  
(a) „beneficjent rzeczywisty” oznacza założyciela, sprawującego nadzór (o ile taka osoba istnieje), 
powiernika, beneficjenta lub klasę beneficjentów, dowolną osobę zajmującą stanowisko 
równo ważne w odniesieniu do porozumienia prawnego o strukturze lub funkcji podobnej do 
trustu, który powstał na drodze czynności prawnej, oraz dowolną osobę fizyczną sprawującą 
ostateczną faktyczną kontrolę nad trustem lub podobnym porozumieniem prawnym;  
(b) „właściwe organy” oznaczają:  
(xvi) organy  publiczne,  w tym jednostki  analityki  finansowej,  na których  spoczywają  obowiązki  
w zakresie  zwalczania  prania  pieniędzy  lub finansowania  terroryzmu;  
(xvii) organy  publiczne,  których  zadaniem  jest prowadzenie  dochodzeń  w sprawi e prania  
pieniędzy,  powiązanych  przestępstw  źródłowych  lub finansowania  terroryzmu  lub ich 
ściganie,  lub wykrywanie,  zajmowanie  lub zamrażanie  i konfiskatę  mienia  pochodzącego  
z działalności  przestępczej;  
(xviii)  organy  publiczne  zobowiązane  do pełnienia  funkcji  nadzorczych  lub monitorujących  
mających  na celu zapewnienie  zgodności  z wymogami  w zakresie  przeciwdziałania  
praniu  brudnych  pieniędzy  i finansowaniu  terroryzmu.  
Niniejsza definicja nie powoduje uszczerbku dla prawa każdej ze Stron do wskazania 
dodatkowych organów właściwych, które mogą mieć dostęp do informacji o beneficjentach 
rzeczywistych.  
 
380 
 2. Każda ze Stron zapewnia, aby powiernicy trustów, które powstały na drodze czynności 
prawnej, na jej terytorium utrzymywali odpowiednie, dokładne i aktualne informacje o 
beneficjentach rzeczywistych. Środki te mają również zastosowanie do innych porozumień prawnych 
określonych przez każdą ze Stron jako mające strukturę lub funkcję podobną do trustów.  
3. Każda ze Stron wprowadza mechanizmy w celu zapewnienia swoim właściwym  organom 
szybkiego dostępu do odpowiednich, dokładnych i aktualnych informacji o beneficjentach 
rzeczywistych trustów, które powstały na drodze czynności prawnej, i innych porozumień prawnych 
o strukturze lub funkcjach podobnych do trustów na jej terytoriu m. 
4. Jeśli informacje o  własności rzeczywistej trustów lub podobnych porozumień prawnych są 
przechowywane w  centralnym rejestrze, dane państwo zapewnia, aby informacje były adekwatne, 
dokładne i  aktualne oraz aby właściwe organy miały terminowy i  nieogranicz ony dostęp do takich 
informacji. Strony dokładają starań, aby rozważyć sposoby zapewnienia dostępu do informacji 
o własności rzeczywistej trustów i  podobnych porozumień prawnych osobom fizycznym lub 
organizacjom, które mogą wykazać uzasadniony interes we w glądzie w  takie informacje.  
5. Każda ze Stron zapewnia stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji 
wobec osób prawnych lub fizycznych, które nie spełniają wymogów nałożonych na nie w związku z 
kwestiami, o których mowa w niniejszym art ykule.  
6. Każda ze Stron zapewnia, by jej właściwe organy były w stanie dostarczyć właściwym 
organom drugiej Strony informacje, o których mowa w ust.  3, w sposób terminowy i bezpłatnie. W 
tym celu Strony rozważają sposoby zapewnienia bezpiecznej wymiany infor macji.  
TYTUŁ  XI: ZABEZPIECZ ENIE I KONFISKATA  
Artykuł LAW.CONFISC.1: Cel i zasady współpracy  
1.  Celem niniejszego tytułu jest zapewnienie współpracy między Zjednoczonym Królestwem, 
z jednej strony, a  państwami członkowskimi, z  drugiej strony, w  najszerszym możliwym zakresie, aby 
prowadzić dochodzenia i  postępowania umożliwiające zabezpieczenie mieni a w celu jego późniejszej 
konfiskaty oraz dochodzenia i  postępowania umożliwiające konfiskatę mienia w  ramach 
postępowania w  sprawach karnych. Nie wyklucza to innej współpracy na podstawie art. 
LAW.CONFISC.10 [Obowiązek konfiskaty] ust. 5 i 6. W niniejszym  tytule przewidziano również 
współpracę z organami Unii wyznaczonymi przez Unię do celów niniejszego tytułu.  
2. Każde państwo, na warunkach przewidzianych w  niniejszym tytule, realizuje wnioski innego 
państwa  o:  
a)  konfiskatę określonych składników mienia, a także konfiskatę dochodów polegającą na 
żądaniu zapłaty sumy pieniędzy odpowiadającej wartości tych dochodów;  
b)  pomoc w dochodzeniach i środki tymczasowe w celu przeprowadzenia dowolnej formy 
konfiskaty, o której mowa w lit.  a). 
3. Pomoc w dochodzeniach i środki tymczasowe, o które zawnioskowano na podstawie ust.  2 
lit. b), są zapewnione w zakresie dozwolonym przez prawo wewnętrzne państwa wezwanego i 
zgodnie z tym prawem. Jeżeli we wniosku dotyczącym jednego z  tych środków określa się 
formalności lub pro cedury niezbędne zgodnie z  prawem wewnętrznym państwa występującego 
z wnioskiem, to nawet wówczas, gdy będą one nieznane państwu wezwanemu, to ostatnie realizuje 
 
381 
 wnioski w  takim zakresie, w  jakim podjęte działania nie są sprzeczne z  fundamentalnymi zasadam i 
jego prawa wewnętrznego.  
4. Państwo wezwane zapewnia, by wnioski napływające od innych państw w  celu identyfikacji, 
śledzenia, zamrażania lub zajmowania dochodów lub narzędzi, otrzymywały taki sam priorytet jak te, 
które zostały sporządzone w  ramach procedu r wewnętrznych.  
5. Występując z  wnioskiem o  konfiskatę, pomoc w dochodzeniach lub środki tymczasowe 
w celu konfiskaty, państwo występujące z  wnioskiem zapewnia poszanowanie zasad konieczności 
i proporcjonalności.  
6. Postanowienia niniejszego tytułu mają zastosow anie zamiast tytułów dotyczących 
„współpracy międzynarodowej” Konwencji Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i 
konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa oraz o finansowaniu terroryzmu, sporządzonej 
w Warszawie dnia 16  maja 2005  r. („konwencj i z 2005  r.”) oraz Konwencji o praniu, ujawnianiu, 
zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa, sporządzonej w Strasburgu dnia 
8 listopada 1990  r. („konwencji z 1990  r.”). Art. LAW.CONFISC.2 [Definicje] niniejszej Umowy 
zastępuje odpowied nie definicje zawarte w art. 1 konwencji z 2005 r. i art. 1 konwencji z 1990 r. 
Postanowienia niniejszego tytułu nie mają wpływu na obowiązki państw wynikające z innych 
postanowień konwencji z 2005  r. i konwencji z 1990  r. 
Artykuł LAW.CONFISC.2: Definicje  
Do celów niniejszego tytułu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „konfiskata” oznacza karę lub środek orzeczony przez sąd, powodujący ostateczne 
pozbawienie mienia w wyniku postępowania w sprawie o przestępstwo lub przestępstwa;  
(b) „zamrożenie” lub „zajęc ie” oznacza tymczasowy zakaz przekazywania, zniszczenia, zamiany, 
rozporządzania lub przemieszczania mienia, albo tymczasowe sprawowanie nadzoru bądź 
kontroli mienia, na podstawie zarządzenia sądu lub innego właściwego organu;  
(c) „narzędzia” oznaczają każdą r zecz użytą lub której zamierza się użyć w jakikolwiek sposób, w 
całości lub w części, do popełnienia przestępstwa lub przestępstw;  
(d) „organ sądowy” oznacza organ, którym zgodnie z  prawem wewnętrznym jest sędzia, sąd lub 
prokurator; prokuratora uważa się za o rgan sądowy wyłącznie w  zakresie, w  jakim przewiduje 
to prawo wewnętrzne;  
(e) „dochody” oznaczają każdą korzyść ekonomiczną pochodzącą lub uzyskaną, bezpośrednio lub 
pośrednio, z przestępstw, lub kwotę pieniężną równoważną tej korzyści ekonomicznej; może 
ona s tanowić każde mienie, w rozumieniu definicji zawartej w niniejszym artykule;  
(f) „mienie” oznacza mienie każdego rodzaju, materialne lub niematerialne, ruchome lub 
nieruchome, oraz dokumenty prawne lub inne stanowiące dowód tytułu do tego mienia lub 
prawo na t ym mieniu, które Państwo występujące z wnioskiem uznaje za:  
(xix) korzyści  pochodzące  z przestępstwa  albo  ich pełną  lub częściową  równowartość;  
(xx) narzędzia  służące  do popełnienia  przestępstwa  albo  wartość  takich  narzędzi;  
 
382 
 (xxi) podlegające  konfiskacie  na mocy  innych  przepisów  dotyczących  uprawnienia  do 
konfiskaty  na mocy  prawa  państwa  występującego  z wnioskiem  prowadzonej  w 
następstwie  postępowania  w sprawie  przestępstwa,  w tym konfiskacie  w stosunku  do 
osób  trzecich,  konfiskacie  rozszerzonej  i konfiskacie  bez uprzednieg o wydania  wyroku  
skazującego.  
Artykuł LAW.CONFISC.3: Obowiązek udzielania pomocy  
Państwa, na wniosek, udzielają sobie wzajemnie najszerszej możliwej pomocy w  zakresie 
identyfikacji i  wykrycia narzędzi, dochodów i  innego mienia podlegającego konfiskacie. Ta ka pomoc 
obejmuje wszelkie środki zapewniające i zabezpieczające dowody istnienia, lokalizacji lub 
przemieszczania, charakteru, statusu prawnego lub wartości tych narzędzi, dochodów lub innego 
mienia.  
Artykuł LAW.CONFISC.4: Wnioski o  informacje na temat ra chunków bankowych i  skrytek 
depozytowych  
1. Państwo wezwane w odpowiedzi na wniosek przesłany przez inne Państwo podejmuje, na 
warunkach określonych w niniejszym artykule, działania niezbędne do ustalenia, czy osoba fizyczna 
lub prawna będąca przedmiotem post ępowania przygotowawczego posiada lub kontroluje jeden lub 
więcej rachunków, niezależnie od ich charakteru, w którymkolwiek banku znajdującym się na jego 
terytorium, a jeżeli tak, dostarcza szczegółowe dane dotyczące zidentyfikowanych rachunków. Dane 
te ob ejmują w szczególności imię i nazwisko lub nazwę posiadacza rachunku klienta i numer IBAN, a 
w przypadku skrytek depozytowych – imię i nazwisko lub nazwę klienta korzystającego ze skrytki 
depozytowej lub niepowtarzalny numer identyfikacyjny klienta korzyst ającego ze skrytki 
depozytowej lub unikatowy numer identyfikacyjny.  
2. Obowiązek ustanowiony w  ust. 1 ma zastosowanie tylko w  takim zakresie, w  jakim bank 
prowadzący dany rachunek dysponuje odnośnymi informacjami.  
3. Oprócz wymogów wskazanych w art. LAW.CONFISC .25 [Treść wniosku], państwo 
występujące z wnioskiem, we wniosku:  
(a) wskazuje przyczyny, dla których uważa, iż informacje będące przedmiotem wniosku mogą 
okazać się zasadnicze dla dochodzenia karnego w  sprawie przestępstwa;  
(b) stwierdza, na jakiej podstawie za kłada, że banki w  państwie wezwanym prowadzą rachunek 
i określa, w  najszerszym możliwym zakresie, których banków i rachunków może to dotyczyć, 
oraz  
(c) przekazuje wszelkie dostępne dodatkowe informacje mogące ułatwić realizację wniosku.  
4. Zarówno Zjednoczon e Królestwo, jak i Unia, działająca w imieniu któregokolwiek z jej państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów 
Sprawiedliwości o rozszerzeniu tego artykułu na rachunki prowadzone w instytucjach finanso wych 
niebędących bankami. Takie powiadomienia mogą podlegać zasadzie wzajemności.  
Artykuł LAW.CONFISC.5: Wnioski o informacje na temat transakcji bankowych  
1. Na wniosek drugiego państwa państwo wezwane przekazuje szczegóły określonych 
rachunków bankowych i  operacji bankowych przeprowadzonych w  danym okresie na jednym lub 
 
383 
 więcej niż jednym rachunku, wymienionym we wniosku, wraz z  danymi szczegółowymi wszystkich 
rachunków, na które wpływają, bądź z  których są przekazywane środki.  
2. Obowiązek ustanowiony w  ust. 1 ma zastosowanie tylko w  takim zakresie, w  jakim bank 
prowadzący dany rachunek dysponuje odnośnymi informacjami.  
3. Oprócz wymogów wskazanych w art. LAW.CONFISC.25 [Treść wniosku], państwo 
występujące z wnioskiem wskazuje we wniosku powody, dla których uważa, iż informacje będące 
przedmiotem wniosku mogą okazać się zasadnicze dla dochodzenia karnego w  sprawie 
przestępstwa.  
4. Państwo wezwane może uzależnić jego realizację od tych samych warunków, które stosuje 
w przypadku wniosków o  przeszukanie i  zajęcie.  
5. Zarówno  Zjednoczone Królestwo, jak i Unia, działająca w imieniu któregokolwiek z jej państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów 
Sprawiedliwości o rozszerzeniu tego artykułu na rachunki prowadzone w instytucj ach finansowych 
niebędących bankami. Takie powiadomienia mogą podlegać zasadzie wzajemności.  
Artykuł LAW.CONFISC.6: Wnioski o monitorowanie transakcji bankowych  
1. Państwo wezwane zapewnia, by, na wniosek innego państwa, mogło monitorować w 
określonym okresie  operacje bankowe, które są prowadzone w ramach rachunków wskazanych we 
wniosku oraz przekazać wyniki takiego monitorowania państwu występującemu z wnioskiem.  
2. Oprócz wymogów wskazanych w art. LAW.CONFISC.25 [Treść wniosku], państwo 
występujące z wnioskiem wskazuje we wniosku powody, dla których uważa, iż informacje będące 
przedmiotem wniosku mogą okazać się zasadnicze dla dochodzenia karnego w  sprawie 
przestępstwa.  
3. Decyzja o monitorowaniu jest podejmowana w każdym indywidualnym przypadku przez 
właściwe orga ny państwa wezwanego, zgodnie z jego prawem wewnętrznym  
4. Praktyczne aspekty monitorowania zostają uzgodnione między właściwymi organami 
państwa występującego z  wnioskiem i  wezwanego.  
5. Zarówno Zjednoczone Królestwo, jak i Unia, działająca w imieniu któregokol wiek z jej państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów 
Sprawiedliwości o rozszerzeniu tego artykułu na rachunki prowadzone w instytucjach finansowych 
niebędących bankami. Takie powiadomienia mogą podle gać zasadzie wzajemności.  
Artykuł LAW.CONFISC.7: Przekazywanie informacji z własnej inicjatywy  
Bez uszczerbku dla własnych czynności dochodzeniowych lub postępowań, państwo może bez 
uprzedniego wniosku przekazać drugiemu państwu informacje o narzędziach, d ochodach i innym 
mieniu podlegającym konfiskacie, jeżeli uzna, że ujawnienie takich informacji może pomóc 
otrzymującemu je państwu w  podjęciu lub prowadzeniu czynności dochodzeniowych lub 
postępowań albo może prowadzić do wystosowania przez to państwo wnio sku na podstawie 
niniejszego tytułu.  
 
384 
 Artykuł LAW.CONFISC.8: Obowiązek wprowadzenia środków tymczasowych  
1. Na wniosek innego państwa, które wszczęło dochodzenie lub postępowanie karne, lub 
dochodzenie lub postępowanie w celu konfiskaty, państwo wezwane wprow adza niezbędne środki 
tymczasowe, takie jak zamrożenie lub zajęcie, w celu zapobieżenia wszelkiemu handlowi, 
przekazywaniu lub rozporządzaniu mieniem, które na późniejszym etapie może być przedmiotem 
wniosku o konfiskatę lub które mogłoby zaspokoić ten wni osek.  
2. Państwo, które otrzymało wniosek o konfiskatę na podstawie art.  LAW.CONFISC.10 
[Obowiązek konfiskaty], podejmuje, na wniosek, działania, o których mowa w ust.  1 niniejszego 
artykułu, w odniesieniu do mienia będącego przedmiotem wniosku lub mienia, k tóre mogłoby 
zaspokoić ten wniosek.  
3. W przypadku otrzymania wniosku na mocy niniejszego artykułu, państwo wezwane 
wprowadza niezwłocznie wszelkie niezbędne środki w celu zastosowania się do wniosku, z taką samą 
szybkością i z takim samym pierwszeństwem jak  w przypadku podobnej sprawy krajowej, i 
niezwłocznie przesyła potwierdzenie za pomocą pisemnego potwierdzenia państwu występującemu 
z wnioskiem.  
4. W przypadku gdy państwo występujące z wnioskiem stwierdzi, że konieczne jest 
natychmiastowe zamrożenie, poniew aż istnieją uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że dane 
mienie zostanie niezwłocznie usunięte lub zniszczone, państwo wezwane wprowadza wszelkie 
niezbędne środki w celu zastosowania się do wniosku w ciągu 96 godzin od otrzymania wniosku i 
przesyła potwi erdzenie państwu występującemu z wnioskiem za pomocą jakiegokolwiek pisemnego 
potwierdzenia i bezzwłocznie.  
5. W przypadku gdy państwo wezwane nie jest w stanie dotrzymać terminów określonych w 
ust. 4, państwo wezwane, niezwłocznie informuje o tym państwo, k tóre wystąpiło z wnioskiem, i 
konsultuje się z państwem występującym z wnioskiem w sprawie odpowiednich dalszych kroków.  
6. Jakiekolwiek wygaśnięcie terminów określonych w  ust. 4 nie powoduje wygaśnięcia 
wymagań nałożonych na państwo wezwane na mocy niniejsz ego artykułu.  
Artykuł LAW.CONFISC.9: Wykonywanie środków tymczasowych  
1. Po wykonaniu środków tymczasowych, o które wystąpiono zgodnie z art.  LAW.CONFISC.8 
ust. 1 [Obowiązek wprowadzenia środków tymczasowych], państwo występujące z wnioskiem 
przekazuje pańs twu wezwanemu z własnej inicjatywy i możliwie szybko wszystkie informacje, które 
mogą kwestionować lub zmienić zakres tych środków. Państwo występujące z  wnioskiem udziela 
również bezzwłocznie wszelkich informacji uzupełniających, których zażąda państwo we zwane, a 
które są niezbędne do wykonania środków tymczasowych oraz dalszych czynności.  
2. Przed zniesieniem środka tymczasowego wprowadzonego zgodnie z  art. LAW.CONFISC.8 
[Obowiązek wprowadzenia środków tymczasowych], państwo wezwane, w  miarę możliwości, daj e 
państwu występującemu z  wnioskiem możliwość przedstawienia powodów przemawiających za 
utrzymaniem środka.  
Artykuł LAW.CONFISC.10: Obowiązek konfiskaty  
1. Państwo, która otrzymało wniosek o konfiskatę mienia znajdującego się na jego terytorium:  
 
385 
 (a) wykonania nakazu konfiskaty wydanego przez sąd państwa występującego z wnioskiem w 
odniesieniu do takiego mienia; lub  
(b) występuje z  wnioskiem do swoich właściwych organów w  celu uzyskania nakazu konfiskaty i, 
jeśli nakaz taki zostanie wydany, wykonuje go.  
2. Do celów ust . 1 lit. b) państwa mają, w razie potrzeby, kompetencję do wszczęcia 
postępowania w sprawie konfiskaty na mocy ich prawa wewnętrznego.  
3. Ust. 1 stosuje się również do konfiskaty polegającej na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej 
odpowiadającej wartości dochod ów, jeżeli mienie, w odniesieniu od którego można dokonać 
konfiskaty, znajduje się w państwie wezwanym. W takich przypadkach, jeżeli przy wykonywaniu 
nakazu konfiskaty zgodnie z  ust. 1 nie dojdzie do uzyskania zapłaty, państwo wezwane realizuje 
żądanie prz ez skonfiskowanie każdego mienia dostępnego w  tym celu.  
4. Jeżeli wniosek o  konfiskatę dotyczy konkretnego składnika mienia, państwo występujące 
z wnioskiem i  państwo wezwane mogą uzgodnić, że państwo wezwane może dokonać konfiskaty 
w formie żądania zapłaty s umy pieniędzy odpowiadającej wartości tego mienia.  
5. Państwo współpracuje w najszerszym możliwym zakresie na mocy jego prawa 
wewnętrznego z państwem występującym o wykonanie środków równoważnych z konfiskatą mienia, 
w przypadku gdy wniosek nie został wydany w ramach postępowania karnego, o ile środki takie są 
zarządzone przez organ sądowy występującego z wnioskiem w związku z przestępstwem, pod 
warunkiem że ustalono, że mienie stanowi dochód lub:  
(a) inny rodzaj mienia, w które dochody zostały przekształcone;  
(b) majątek nabyty z  legalnych źródeł, jeżeli dochody zostały zmieszane, w  całości lub w  części, 
z takim majątkiem, do oszacowanej wartości wymieszanych dochodów; lub  
(c) dochód lub inne korzyści pochodzące z  dochodów, majątku, w  który wpływy z  przestępstwa 
zostały p rzekształcone lub z majątku, z  którym dochody z  przestępstwa zostały zmieszane, do 
oszacowanej wartości wymieszanych dochodów, w  ten sam sposób i  w takim samym stopniu 
jak dochody.  
6. Środki, o których mowa w ust. 5, obejmują środki umożliwiające zajęcie, zat rzymanie i 
przepadek mienia i majątku w drodze wniosków wnoszonych do sądów cywilnych.  
7. Państwo wezwane podejmuje decyzję o wykonaniu nakazu konfiskaty bez zwłoki i nie 
naruszając postanowień ust.  8 niniejszego artykułu, nie później niż 45  dni po otrzymaniu  wniosku. 
Państwo wezwane przesyła niezwłocznie potwierdzenie państwu występującemu z wnioskiem za 
pomocą jakiegokolwiek pisemnego potwierdzenia. O ile nie istnieją podstawy do odroczenia zgodnie 
z art. LAW.CONFISC.17 [Odroczenie], państwo wezwane wprowadz a konkretne środki niezbędne do 
wykonania nakazu konfiskaty niezwłocznie i przynajmniej z taką samą szybkością i z takim samym 
priorytetem jak w podobnej sprawie krajowej.  
8. W przypadku gdy państwo wezwane nie jest w stanie dotrzymać terminu określonego w us t. 
7, państwo wezwane niezwłocznie informuje o tym państwo występujące z wnioskiem, i konsultuje 
się z państwem występującym z wnioskiem w sprawie odpowiednich dalszych kroków.  
9. Jakiekolwiek wygaśnięcie terminów określonych w  ust. 7 nie powoduje wygaśnięcia  
wymagań nałożonych na państwo wezwane na mocy niniejszego artykułu.  
 
386 
 Artykuł LAW.CONFISC.11: Wykonywanie konfiskaty  
1. Procedury uzyskania i wykonania konfiskaty na mocy art. LAW.CONFISC.10 [Obowiązek 
konfiskaty] podlegają prawu wewnętrznemu państwa wezwaneg o. 
2. Państwo wezwane jest związane ustaleniami faktycznymi w  takim zakresie, w  jakim zostały 
one stwierdzone w  wyroku skazującym lub decyzji sądowej państwa występującego z wnioskiem, lub 
w takim zakresie, w  jakim wyrok skazujący lub decyzja sądowa opierają się wyraźnie na tych 
ustaleniach.  
3. Jeżeli konfiskata polega na żądaniu zapłaty sumy pieniędzy, właściwy organ państwa 
wezwanego przelicza tę kwotę na swoją walutę według kursu wymiany tego państwa 
obowiązującego w  chwili podejmowania decyzji o  wykonaniu kon fiskaty.  
Artykuł LAW.CONFISC.12: Mienie skonfiskowane  
1. Z zastrzeżeniem ust.  2 i 3 niniejszego artykułu mienie skonfiskowane zgodnie z 
art. LAW.CONFISC.10 [Obowiązek konfiskaty] i LAW.CONFISC.11 [Wykonywanie konfiskaty] jest 
zbywane przez państwo wezwane zgo dnie z jego prawem wewnętrznym i procedurami 
administracyjnymi.  
2. Przy podejmowaniu działań na wniosek innego państwa zgodnie z artykułem 
LAW.CONFISC.10 [Obowiązek konfiskaty] państwo wezwane, w zakresie dozwolonym przez jego 
prawo krajowe i na wniosek, w pi erwszej kolejności rozważa zwrot skonfiskowanego mienia państwu 
występującemu z wnioskiem, tak aby mogło ono przyznać kompensatę ofiarom przestępstwa lub 
zwrócić takie mienie swoim prawowitym właścicielom.  
3. W przypadku działania na wniosek innego państwa zgodnie z art.  LAW.CONFISC.10 
[Obowiązek konfiskaty] i po uwzględnieniu prawa pokrzywdzonego do zwrotu mienia lub do 
odszkodowania zgodnie z ust.  2 niniejszego artykułu, państwo wezwane rozporządza środkami 
pieniężnymi uzyskanymi w wyniku wykonania nakazu konfiskaty w następujący sposób:  
(a) jeżeli kwota jest równa lub niższa niż [10  000 EUR], kwota ta przypada państwu wezwanemu; 
lub 
(b) jeżeli kwota przekracza kwotę [10  000 EUR], państwo wezwane przekazuje państwu 
występującemu z  wnioskiem 50  % odzyskanej kwoty.  
4. Niezależnie od ust.  3, państwo występujące z  wnioskiem i  państwo wezwane mogą, 
w indywidualnych przypadkach,szczególnie rozważyć zawarcie innych umów lub porozumień 
w sprawie rozporządzania mieniem, jakie uznają za stosowne.  
Artykuł LAW.CONFISC.13: Prawo wykonywania konfiskaty i maksymalna wartość konfiskaty  
1. Wniosek o konfiskatę złożony na podstawie art. LAW.CONFISC.10 [Obowiązek konfiskaty] nie 
ma wpływu na prawo państwa występującego z wnioskiem do wykonania samego nakazu konfiskaty.  
2. Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie może być interpretowane jako zezwolenie na 
przekroczenie całkowitej kwoty określonej w nakazie konfiskaty. Jeżeli państwo stwierdzi, że 
mogłoby to nastąpić, zainteresowane państwa podejmą konsultacje, aby uniknąć takiego skutku.  
 
387 
 Arty kuł LAW.CONFISC.14: Pozbawienie wolności z powodu odmowy zapłaty  
Państwo wezwane nie nakłada kary pozbawienia wolności z powodu odmowy zapłaty ani innego 
środka ograniczającego wolność danej osoby w wyniku wniosku złożonego na mocy 
art. LAW.CONFISC.10 [Ob owiązek konfiskaty] bez zgody państwa występującego z wnioskiem.  
Artykuł LAW.CONFISC.15: Przyczyny odmowy  
1. Można odmówić współpracy na podstawie niniejszego tytułu, jeżeli:  
(a) państwo wezwane uważa, że wykonanie wniosku byłoby wbrew zasadzie ne bis in idem ; lub  
(b) przestępstwo, do którego odnosi się wniosek, nie stanowi przestępstwa w rozumieniu prawa 
wewnętrznego państwa wezwanego, o ile zostało popełnione w jego jurysdykcji; ta podstawa 
odmowy ma jednak zastosowanie do współpracy na podstawie art.  LAW.CONFISC .3 
[Obowiązek udzielania pomocy] LAW.CONFISC.7 [Przekazywanie informacji z własnej 
inicjatywy] jedynie w takim zakresie, w jakim oczekiwana pomoc wiąże się z zastosowaniem 
środków przymusu.  
2. Zarówno Zjednoczone Królestwo, jak i Unia, działająca w  imieniu k tóregokolwiek z państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości, że na zasadzie wzajemności warunek podwójnej karalności, o  którym mowa 
w ust. 1 lit.  b) niniejszego artykułu, nie będzie sto sowany, o ile przestępstwem leżącym u podstaw 
wniosku jest:  
(a) jedno z  przestępstw wymienionych w  art. LAW.SURR.79 ust.  4 [Zakres], w  rozumieniu prawa 
państwa występującego z wnioskiem; oraz  
(b) w świetle prawa obowiązującego w  państwie występującym z wnioskiem  zagrożone jest karą 
pozbawienia wolności lub środkiem zabezpieczającym o  maksymalnym wymiarze co najmniej 
trzech lat.  
3. Współpracy na podstawie art.  LAW.CONFISC.3 [Obowiązek udzielania pomocy] do 
LAW.CONFISC.7 [Przekazywanie informacji z własnej inicjatywy ], w zakresie, w jakim oczekiwana 
pomoc obejmuje środki przymusu, oraz współpracy na podstawie art.  LAW.CONFISC.8 [Obowiązek 
wprowadzenia środków tymczasowych] i LAW.CONFISC.9 [Wykonywanie środków tymczasowych] 
można również odmówić wówczas, jeżeli oczekiw ane środki nie mogłyby zostać wprowadzone na 
mocy prawa wewnętrznego państwa wezwanego do celów dochodzenia lub postępowania w 
podobnej sprawie krajowej.  
4. Jeżeli wymaga tego prawo wewnętrzne państwa wezwanego, współpracy na podstawie 
art. LAW.CONFISC.3 [Ob owiązek udzielania pomocy] do LAW.CONFISC.7 [Przekazywanie informacji z 
własnej inicjatywy], w zakresie, w jakim oczekiwana pomoc wiąże się ze środkami przymusu, i na 
podstawie art.  LAW.CONFISC.8 [Obowiązek wprowadzenia środków tymczasowych] i 
LAW.CONFISC. 9 [Wykonanie środków tymczasowych] można odmówić również wówczas, jeżeli 
oczekiwane środki lub inne środki o podobnym charakterze nie byłyby dozwolone na mocy prawa 
wewnętrznego państwa występującego z wnioskiem lub – w odniesieniu do właściwych organów 
państwa występującego z wnioskiem – jeżeli wniosek nie jest zatwierdzony przez organ sądowy 
działający w związku z przestępstwami.  
 
388 
 5. Współpracy na podstawie art.  LAW.CONFISC.10 [Obowiązek konfiskaty] do LAW.CONFISC.14 
[Pozbawienie wolności z powodu odmowy zap łaty] można odmówić również wówczas, gdy:  
(a) prawo wewnętrzne państwa wezwanego nie przewiduje konfiskaty w  odniesieniu do rodzaju 
przestępstw, których dotyczy wniosek;  
(b) bez uszczerbku dla obowiązku wynikającego z art.  LAW.CONFISC.10 ust.  3 [Obowiązek 
konfiskaty], byłoby to sprzeczne z zasadami prawa wewnętrznego państwa wezwanego 
dotyczącymi ograniczeń konfiskaty w odniesieniu do związku między przestępstwem a:  
(xxii) korzyścią  ekonomiczną,  która  może  być uznana  za dochody  pochodzące  z przestępstwa,  
lub  
(xxiii)  mieniem,  które  może  być uznane  za narzędzia  popełnienia  tego  przestępstwa;   
(c) według prawa wewnętrznego państwa wezwanego, konfiskata nie może być już zarządzona 
lub wykonana z  powodu przedawnienia;  
(d) nie naruszając postanowień art.  LAW.CONFISC.10 ust.  5 i 6 [Obowiązek konfiskaty], wniosek 
nie ma związku z uprzednio wydanym wyrokiem skazującym, decyzją o charakterze sądowym 
lub zawartymi w takiej decyzji stwierdzeniem popełnienia pr zestępstwa lub kilku przestępstw, 
na podstawie których nakazano konfiskatę lub złożono wniosek o konfiskatę;  
(e) konfiskata nie jest wykonalna na terytorium państwa wezwanego lub podlega jeszcze 
zaskarżeniu w  drodze zwykłych środków odwoławczych lub  
(f) wniosek dotyczy nakazu konfiskaty wydanego zaocznie, a  według opinii państwa wezwanego 
w postępowaniu prowadzonym przez państwo występujące z  wnioskiem, które poprzedziło 
wydanie takiej decyzji, nie zostało zapewnione minimum praw do obrony, uznanych za 
przysługuj ące każdej osobie oskarżonej w  sprawie karnej.  
6. Do celów ust.  5 lit. f) nakazu nie uznaje się za wydany zaocznie, jeżeli:  
(a) została ona potwierdzona lub ogłoszona po wniesieniu środka zaskarżenia przez osobę 
zainteresowaną lub  
(b) została wydana na skutek odwo łania, z  zastrzeżeniem, że odwołanie zostało złożone przez 
osobę zainteresowaną.  
7. Rozważając, do celów ust.  5 lit. f), czy zapewniono minimalne prawo do obrony, państwo 
wezwane bierze pod uwagę fakt, że dana osoba celowo usiłowała uniknąć wymiaru sprawiedl iwości 
lub fakt, że osoba ta, mając możliwość wniesienia środka zaskarżenia względem nakazu wydanego 
zaocznie, postanowiła tego nie uczynić. To samo dotyczy sytuacji, w której dana osoba, po 
doręczeniu jej wezwania do stawienia się przed sądem, zdecydowała  się nie stawić przed sądem i nie 
domagać się odroczenia.  
8. Państwa nie będą powoływać się na tajemnicę bankową jako przyczynę odmowy współpracy 
przewidzianej w  niniejszym tytule. Jeżeli wymaga tego prawo wewnętrzne, państwo wezwane może 
wymagać, aby wniose k o współpracę, która wiązałaby się ze zniesieniem tajemnicy bankowej, został 
zatwierdzony przez organ sądowy działający w związku z przestępstwami.  
9. Państwo wezwane nie może powoływać się na fakt, że:  
 
389 
 (a) osoba, wobec której toczy się dochodzenie lub wobec k tórej wydano nakaz konfiskaty w 
państwie występującym z wnioskiem, jest osobą prawną, wskazując to jako przeszkodę w 
podjęciu współpracy na mocy niniejszego tytułu;   
(b) osoba fizyczna, wobec której wydano nakaz konfiskaty dochodów, zmarła lub na fakt, że oso ba 
prawna, wobec której wydano nakaz konfiskaty dochodów, została zlikwidowana, wskazując 
to jako przeszkodę w udzielaniu pomocy zgodnie z art.  LAW.CONFISC.10 ust.  1 lit.  a) 
[Obowiązek konfiskaty]; lub  
(c) osoba objęta dochodzeniem lub nakazem konfiskaty prze z organy państwa występującego z 
wnioskiem jest wymieniona we wniosku zarówno jako sprawca przestępstwa leżącego u jego 
podstawy, jak i przestępstwa prania pieniędzy, wskazując to jako przeszkodę w podjęciu 
współpracy na mocy niniejszego tytułu.  
Artykuł L AW.CONFISC.16: Konsultacje i informacje  
Jeżeli istnieją istotne podstawy, by sądzić, że wykonanie nakazu zamrożenia lub nakazu konfiskaty 
wiązałoby się z rzeczywistym ryzykiem dla ochrony praw podstawowych, państwo wezwane, zanim 
podejmie decyzję o wykonan iu nakazu zamrożenia lub nakazu konfiskaty, konsultuje się z państwem 
występującym z wnioskiem i może zażądać przekazania wszelkich niezbędnych informacji.  
Artykuł LAW.CONFISC.17: Odroczenie  
Państwo wezwane może odroczyć wykonanie wnioskowanej czynności, jeżeli czynność taka mogłaby 
przeszkodzić w  prowadzeniu czynności dochodzeniowych lub postępowań przez jego organy.  
Artykuł LAW.CONFISC.18: Częściowe lub warunkowe uwzględnienie wniosku  
Przed odmową lub odroczeniem wykonania czynności w  ramach współpracy przewidzianej 
w niniejszym tytule państwo wezwane rozważy, tam gdzie jest to wskazane, po skonsultowaniu się 
z państwem występującym z  wnioskiem, czy może uwzględnić wniosek częściowo lub pod takimi 
warunkami, jakie uzna za konieczne.  
Artykuł LAW.CONFISC.1 9: Doręczanie dokumentów  
1. Państwa udzielą sobie wzajemnie możliwie najszerszej pomocy w  doręczaniu dokumentów 
sądowych osobom, których dotyczą środki tymczasowe i  konfiskata.  
2. Niniejszy artykuł nie stanowi przeszkody dla:  
(a) możliwości przesyłania dokumentów są dowych drogą pocztową bezpośrednio do osób 
przebywających za granicą; oraz  
(b) możliwości powodowania doręczenia dokumentów sądowych przez urzędników sądowych, 
funkcjonariuszy lub inne właściwe organy państwa, od którego dokument pochodzi, 
bezpośrednio przez o rgany konsularne tego państwa lub przez organy sądowe (w  tym 
urzędników sądowych i  funkcjonariuszy) lub inne właściwe organy państwa, do którego 
dokument jest skierowany.  
3. Doręczając dokumenty sądowe osobom przebywającym za granicą, których dotyczą środki 
tymczasowe lub nakaz konfiskaty wydany w  państwie przesyłającym, państwo to wskazuje środki 
odwoławcze przysługujące takim osobom na podstawie jego prawa wewnętrznego.  
 
390 
 Artykuł LAW.CONFISC.20: Uznawanie decyzji zagranicznych  
1. Rozpatrując wniosek o współpracę na mocy art.  Art. LAW.CONFISC.8 [Obowiązek 
wprowadzenia środków tymczasowych] do LAW.CONFISC.14 [Pozbawienie wolności z powodu 
odmowy zapłaty], państwo wezwane uznaje wszelkie decyzje wydane przez organ sądowy w 
państwie występującym z wnioskiem dotyczące praw dochodzonych przez osoby trzecie.  
2. Można odmówić uznania, jeżeli:  
(a) osoby trzecie nie miały dostatecznej możliwości dowiedzenia swoich praw;  
(b) decyzja jest sprzeczna z  wcześniejszą decyzją podjętą w  państwie wezwanym w  tej samej 
sprawie;  
(c) jest to niezgodne  z porządkiem publicznym państwa wezwanego; lub  
(d) decyzja została podjęta wbrew przepisom o  wyłącznej jurysdykcji przewidzianej przez prawo 
wewnętrzne państwa wezwanego.  
Artykuł LAW.CONFISC.21: Organy  
1. Każde państwo wyznacza organ centralny odpowiedzialny za wysyłanie wniosków i 
odpowiadanie na wnioski składane na mocy niniejszego tytułu, wykonywanie takich wniosków lub 
ich przekazywanie organom właściwym do ich realizacji.  
2. Unia może wyznaczyć organ Unii, który może, obok właściwych organów państw 
członkowski ch, składać i – w stosownych przypadkach – wykonywać wnioski na mocy niniejszego 
tytułu. Każdy taki wniosek traktuje się do celów niniejszego tytułu jako wniosek państwa 
członkowskiego. Unia może również wyznaczyć ten organ Unii jako organ centralny odpowi edzialny 
za wysyłanie i odpowiadanie na wnioski składane przez ten organ na podstawie niniejszego tytułu 
lub składane do niego.  
Artykuł LAW.CONFISC.22: Bezpośrednie porozumiewanie się  
1. Organy centralne porozumiewają się ze sobą bezpośrednio.  
2. W nagłych przypadkach wnioski lub komunikaty wydawane na mocy niniejszego tytułu mogą 
być kierowane bezpośrednio przez organy sądowe państwa występującego z wnioskiem do organów 
sądowych państwa wezwanego. W takich przypadkach kopia jest jednocześnie przesyłana do o rganu 
centralnego państwa wezwanego, za pośrednictwem organu centralnego państwa występującego 
z wnioskiem.  
3. W przypadku gdy wniosek został złożony zgodnie z ust.  2, a organ nie jest właściwy do 
rozpatrzenia wniosku, przekazuje go właściwemu organowi krajow emu i informuje o tym 
bezpośrednio państwo występujące z wnioskiem.  
4. Wnioski lub komunikaty wydawane na podstawie art.  LAW.CONFISC.3 [Obowiązek udzielania 
pomocy] do LAW.CONFISC.7 [Przekazywanie informacji z własnej inicjatywy], które nie obejmują 
środków p rzymusu, mogą być przekazywane bezpośrednio przez właściwe organy państwa 
występującego z wnioskiem właściwym organom państwa wezwanego.  
 
391 
 5. Projekty wniosków lub komunikatów wydawanych na podstawie niniejszego tytułu mogą być 
przesyłane bezpośrednio przez org any sądowe państwa występującego z wnioskiem organom 
sądowym państwa wezwanego przed złożeniem formalnego wniosku w celu zapewnienia 
skutecznego rozpatrzenia tych wniosków po ich otrzymaniu oraz dostarczenia wystarczających 
informacji i dokumentów potwierd zających, umożliwiających spełnienie wymogów prawa państwa 
wezwanego.  
Artykuł LAW.CONFISC.23: Forma wniosku i języki  
1. Wszystkie wnioski przewidziane w  niniejszym tytule są składane na piśmie. Mogą być one 
przekazywane w  wersji elektronicznej lub poprzez zas tosowanie wszelkich innych środków przekazu 
danych, pod warunkiem że państwo występujące z  wnioskiem jest przygotowane do dostarczenia, 
w każdej chwili, na żądanie, pisemnej wersji tego typu przekazu wraz z  oryginałem.  
2. Wnioski składane na podstawie ust.  1 składa się w jednym z języków urzędowych państwa 
wezwanego lub w jakimkolwiek innym języku wskazanym przez państwo wezwane lub w jego 
imieniu zgodnie z ust.  3. 
3. Zarówno Zjednoczone Królestwo, jak i Unia, działająca w imieniu któregokolwiek z jej państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów 
Sprawiedliwości o języku lub językach, które mogą być używane oprócz języka lub języków 
urzędowych tego państwa przy składaniu wniosków na podstawie niniejszego tytułu.  
4. Wnioski składane na mocy art.  LAW.CONFISC.8 [Obowiązek wprowadzenia środków 
tymczasowych] w sprawie środków tymczasowych składa się na formularzu określonym w 
ZAŁĄCZNIKU LAW -8. 
5. Wnioski o konfiskatę składane na mocy art.  LAW.CONFISC.10 [Obowiązek konfiskat y] składa 
się na formularzu określonym w ZAŁĄCZNIKU LAW -8. 
6. Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości może 
stosownie do konieczności dokonać zmian w  formularzach, o  których mowa w  ust. 4 i 5. 
7. Zarówno Zjednoczone Królestwo,  jak i Unia, działająca w imieniu któregokolwiek z jej państw 
członkowskich, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów 
Sprawiedliwości o konieczności przetłumaczenia któregokolwiek z dokumentów uzupełniających na 
jeden z języków urzędowych państwa wezwanego lub na dowolny inny język wskazany zgodnie z 
ust. 3 niniejszego artykułu. W przypadku wniosków składanych na podstawie art.  LAW.CONFISC.8 
ust. 4 [Obowiązek wprowadzenia środków tymczasowych], takie tłumaczenie dokumentó w 
potwierdzających może zostać przekazane państwu wezwanemu w ciągu 48  godzin od przekazania 
wniosku, bez uszczerbku dla terminów przewidzianych w art.  LAW.CONFISC.8 ust.  4 [Obowiązek 
wprowadzenia środków tymczasowych].  
Artykuł LAW.CONFISC.24: Legalizacja  
Dokumenty przekazywane przy stosowaniu postanowień niniejszego tytułu są zwolnione z  wszelkich 
formalności legalizacyjnych.  
Artykuł LAW.CONFISC.25: Treść wniosku  
1. We wniosku o współpracę przewidzianym w  niniejszym tytule określa się:  
 
392 
 (a) organ występujący z  wnioskiem i  organ prowadzący czynności dochodzeniowe lub 
postępowanie;  
(b) przedmiot oraz przyczynę wniosku;  
(c) sprawy, łącznie z istotnymi faktami (takimi jak data, miejsce i  okoliczności przestępstwa), 
których dotyczą czynności dochodzeniowe lub postępowanie, z wyjątkiem wniosku 
o doręczenie;  
(d) jeżeli współpraca wymaga stosowania środków przymusu:  
(xxiv)  tekst  przepisów  ustawowych  lub, jeżeli  nie jest to możliwe,  odpowiednie  prawo  
właściwe;  oraz  
(xxv) wskazanie,  że żądane  środki  lub inne  środki  o podobnych  skutkach  mogłyby  być 
wprowadzone  na obszarze  państwa  występującego  z wnioskiem  na podstawie  jego  
prawa  wewnętrznego;  
(e) kiedy jest to konieczne i  w zakresie, w  jakim jest to możliwe:  
(xxvi)  dane  dotyczące  osoby  lub osób  zainteresowanych,  łącznie  z nazwiskiem,  datą  i miejscem  
urodzen ia, obywatelstwem  i miejscem  pobytu,  a w wypadku  osoby  prawnej  – jej 
siedzibą,  oraz  
(xxvii)  mienie,  w stosunku  do którego  współpraca  jest żądana,  jego  położenie,  jego  powiązanie  
z osobą  lub osobami  zainteresowanymi,  jakiekolwiek  powiązanie  tego  mienia  
z przestępst wem,  jak również  wszelkie  dostępne  informacje  o innych  osobach,  prawach  
do tego  mienia,  oraz  
(f) szczególną procedurę, której zastosowania życzy sobie państwo występujące z  wnioskiem.  
2. We wniosku o zastosowanie środków tymczasowych na podstawie art.  LAW.CONFISC .8 
[Obowiązek wprowadzenia środków tymczasowych] w odniesieniu do zajęcia mienia, z którego może 
zostać wykonany nakaz konfiskaty obejmujący obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej, 
wskazuje się również maksymalną kwotę, o której odzyskanie wniesiono  z tego mienia.  
3. Poza informacjami, o których mowa w ust.  1 niniejszego artykułu, każdy wniosek na 
podstawie art.  LAW.CONFISC.10 [Obowiązek konfiskaty] zawiera:  
(a) w przypadku określonym w art.  LAW.CONFISC.10 ust.  1 lit.  a) [Obowiązek konfiskaty]:  
(xxviii)  uwierzytelni oną kopię  nakazu  konfiskaty  wydanego  przez  sąd państwa  występującego  
z wnioskiem  oraz  wyjaśnienie,  na jakiej  podstawie  nakaz  został  wydany,  jeżeli  nie wynika  
to z samego  nakazu;  
(xxix)  poświadczenie  wydane  przez  właściwy  organ  państwa  występującego  z wnioskiem,  że 
nakaz  konfiskaty  jest wykonalny  i nie podlega  zaskarżeniu  w drodze  zwykłych  środków  
odwoławczych;  
(xxx) informacje,  w jakim  zakresie  żąda  się wykonania  nakazu,  oraz  
(xxxi)  informacje  o konieczności  wprowadzenia  środków  tymczasowych;  
 
393 
 (b) w przypadku art.  LAW.CONFISC.10 us t. 1 lit. b)[Obowiązek konfiskaty], wskazanie faktów, na 
które powołuje się państwo występujące z wnioskiem w celu umożliwienia państwu 
wezwanemu uzyskania nakazu konfiskaty na mocy jego prawa wewnętrznego;  
(c) jeżeli osoby trzecie miały możliwość dochodzenia praw, dokumenty potwierdzające taką 
możliwość.  
Artykuł LAW.CONFISC.26: Wnioski wadliwe  
1. Jeżeli wniosek nie jest zgodny z  postanowieniami niniejszego tytułu lub dostarczone 
informacje nie są wystarczające do jego realizacji przez państwo wezwane, państwo to może zwrócić 
się do państwa występującego z  wnioskiem o  jego poprawienie lub uzupełnienie o  dodatkowe 
informacje.  
2. Państwo wezwane może wyznaczyć termin dostarczenia takich poprawek lub informacji.  
3. Do czasu otrzymania wymaganych zmian lub informacji w  związ ku z  wnioskiem składanym 
na mocy art.  LAW.CONFISC.10 [Obowiązek konfiskaty] państwo wezwane może zastosować 
którykolwiek z środków, o  których mowa w  art. LAW.CONFISC.3 [Obowiązek udzielania pomocy] do 
LAW.CONFISC.9 [Wykonywanie środków tymczasowych].  
Artyk uł LAW.CONFISC.27: Więcej niż jeden wniosek  
1. W przypadku gdy państwo wezwane otrzyma więcej niż jeden wniosek składany na mocy 
art. LAW.CONFISC.8 [Obowiązek wprowadzenia środków tymczasowych] lub art.  LAW.CONFISC.10 
[Obowiązek konfiskaty] w odniesieniu do t ej samej osoby lub mienia, większa liczba wniosków nie 
stoi na przeszkodzie rozpatrzeniu przez to państwo wniosków obejmujących wprowadzenie środków 
tymczasowych.  
2. W przypadku wielu wniosków składanych na podstawie art.  LAW.CONFISC.10 [Obowiązek 
konfiskaty]  państwo wezwane rozważa konsultacje z państwami występującymi z wnioskiem.  
Artykuł LAW.CONFISC.28: Obowiązek uzasadnienia  
Państwo wezwane uzasadnia każdą decyzję o  odmowie, odroczeniu lub uzależnieniu od spełnienia 
warunków współpracy na podstawie niniej szego tytułu.  
Artykuł LAW.CONFISC.29: Informowanie  
1. Państwo wezwane informuje niezwłocznie państwo występujące z  wnioskiem  o: 
(a) czynności podejmowanej na podstawie wniosku składanego na podstawie niniejszego tytułu;  
(b) ostatecznym wyniku czynności dokonanej na p odstawie wniosku składanego na mocy 
niniejszego tytułu;  
(c) decyzji o  odmowie, odroczeniu lub uzależnieniu od spełnienia warunków, wykonania w  całości 
lub w  części jakiejkolwiek współpracy na podstawie niniejszego tytułu;  
(d) okolicznościach uniemożliwiających prz eprowadzenie żądanej czynności lub mogących 
spowodować poważne opóźnienia w  jej wykonaniu oraz  
 
394 
 (e) w przypadku zastosowania środków tymczasowych na podstawie wniosku złożonego na mocy 
art. LAW.CONFISC.3 [Obowiązek udzielania pomocy] do art.  LAW.CONFISC.8 [Obow iązek 
wprowadzenia środków tymczasowych] – o takich przepisach jego prawa wewnętrznego, 
które automatycznie prowadziłyby do uchylenia środka tymczasowego.  
2. Państwo występujące z  wnioskiem informuje niezwłocznie państwo wezwane  o: 
(a) jakiejkolwiek zmianie, dec yzji lub każdej innej okoliczności, z  powodu których nakaz konfiskaty 
przestaje być w  całości lub w  części wykonalny oraz  
(b) wszelkich zmianach faktycznych lub prawnych, z  powodu których czynność podjęta na 
podstawie niniejszego tytułu nie jest już uzasadnion a. 
3. Jeżeli państwo, na podstawie tego samego nakazu konfiskaty, żąda konfiskaty w  więcej niż 
jednym państwie, informuje o  tym żądaniu wszystkie państwa, których dotyczy wykonanie tego 
nakazu.  
Artykuł LAW.CONFISC.30: Ograniczenie wykorzystywania  
1. Państwo wezw ane może uzależnić wykonanie wniosku od warunku, że informacja lub dowód 
dostarczone przez nią nie mogą zostać, bez jego uprzedniej zgody, wykorzystane lub przekazane 
przez organy państwa występującego z  wnioskiem na potrzeby czynności dochodzeniowych lub 
postępowań innych niż wymienione we wniosku.  
2. Bez uprzedniej zgody państwa wezwanego informacja lub dowód dostarczone przez nie na 
podstawie niniejszego tytułu nie mogą być wykorzystane lub przekazane przez organy państwa 
występującego z  wnioskiem na potrze by czynności dochodzeniowych lub postępowań innych niż 
wymienione we wniosku.  
3. Dane osobowe przekazane na mocy niniejszego tytułu mogą być wykorzystywane przez 
państwo, któremu zostały przekazane:  
(a) do celów postępowań, do których ma zastosowanie niniejszy ty tuł; 
(b) na potrzeby innych postępowań sądowych lub administracyjnych bezpośrednio związanych z 
postępowaniem, o którym mowa w lit.  a); 
(c) na potrzeby zapobiegania bezpośredniemu i  poważnemu zagrożeniu bezpieczeństwa 
publicznego; lub  
(d) w każdym innym celu, wyłącznie za uprzednią zgodą państwa przekazującego informacje, 
chyba że dane państwo uzyskało zgodę osoby, której dane dotyczą.  
4. Niniejszy artykuł ma również zastosowanie do danych osobowych, które nie zostały 
przekazane, ale uzyskane w inny sposób na pods tawie niniejszego tytułu.  
5. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do danych osobowych uzyskanych przez Zjednoczone 
Królestwo lub państwo członkowskie na podstawie niniejszego tytułu i  pochodzących z tego 
państwa.  
 
395 
 Artykuł LAW.CONFISC.31: Poufność  
1. Państwo wys tępujące z  wnioskiem może zażądać, aby państwo wezwane utajniło 
okoliczności i  treść wniosku poza zakresem niezbędnym do realizacji wniosku. Jeżeli państwo 
wezwane nie może spełnić wymogu poufności, niezwłocznie informuje o  tym państwo występujące 
z wniosk iem.  
2. Jeżeli nie jest to sprzeczne z podstawowymi zasadami jego prawa wewnętrznego i  jeżeli tego 
żądano, państwo występujące z  wnioskiem zachowa poufność każdego dowodu i  informacji 
dostarczonych przez państwo wezwane, z  wyjątkiem zakresu w  jakim ich ujawni enie jest konieczne 
do prowadzenia czynności dochodzeniowych lub postępowań wymienionych we wniosku.  
3. Z zastrzeżeniem przepisów prawa wewnętrznego państwo, które otrzymało informacje w 
ramach przekazywania informacji z własnej inicjatywy na mocy art.  LAW.CO NFISC.7 [Przekazywanie 
informacji z własnej inicjatywy], przestrzega wszelkich wymogów poufności wymaganych przez 
państwo, które je dostarcza. Jeżeli państwo otrzymujące informację nie może spełnić tego wymogu, 
informuje o  tym niezwłocznie państwo udzielaj ące informacji.  
Artykuł LAW.CONFISC.32: Koszty  
Koszty zwyczajne związane z  wykonaniem wniosku ponosi państwo wezwane. W przypadku gdy do 
wykonania wniosku konieczne są znaczne lub nadzwyczajne koszty, państwo występujące z 
wnioskiem i państwo wezwane kons ultują się w celu uzgodnienia warunków wykonania wniosku 
oraz sposobu poniesienia kosztów.  
Artykuł LAW.CONFISC.33: Odszkodowania  
1. W razie wniesienia przez osobę powództwa w  sprawie odpowiedzialności za szkody wynikłe 
wskutek działania lub zaniechania związ anego ze współpracą na podstawie niniejszego tytułu, 
zainteresowane państwa biorą pod uwagę, o  ile zachodzi taka potrzeba, możliwość skonsultowania 
się ze sobą w  celu określenia sposobu ewentualnego rozłożenia między nimi kwoty należnego 
odszkodowania.  
2. Państwo, które stało się przedmiotem postępowania sądowego o odszkodowanie, stara się 
poinformować drugie państwo o takim postępowaniu, jeżeli państwo to mogłoby mieć interes w 
danej sprawie.  
Artykuł LAW.CONFISC.34: Środki odwoławcze  
1. Każde Państwo zapewnia os obom, na które mają wpływ środki zastosowane na podstawie 
art. LAW.CONFISC.8 [Obowiązek wprowadzenia środków tymczasowych] do LAW.CONFISC.11 
[Wykonywanie konfiskaty], dostęp do skutecznych środków odwoławczych w  celu ochrony ich praw.  
2. Uzasadnienie materialne środków, których dotyczy wniosek składany na podstawie 
art. LAW.CONFISC.8 [Obowiązek wprowadzenia środków tymczasowych] do LAW.CONFISC.11 
[Wykonywanie konfiskaty], nie podlega zaskarżeniu przed sądem państwa wezwanego.  
TYTUŁ  XII: POZOSTAŁE  POSTA NOWIENIA  
 
396 
 Artykuł LAW.OTHER.134: Powiadomienia  
1. Do dnia wejścia  w życie niniejszej Umowy Unia i Zjednoczone Królestwo wystosowują 
wszelkie powiadomienia przewidziane w art. LAW.SURR.82 ust. 2 [Wyjątek ze względu na charakter 
polityczny przestępstwa], art. LA W.SURR.83 ust. 2 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo] i art. 
LAW.SURR.91 ust. 4 [Zgoda na przekazanie] oraz, w zakresie, w jakim jest to możliwe, wskażą, czy nie 
należy dokonać takiego powiadomienia.     
W zakresie, w jakim takie powiadomienie lub wskazanie  nie zostało dokonane w odniesieniu do 
danego państwa, w terminie, o którym mowa w akapicie pierwszym, powiadomienia mogą być 
dokonywane w odniesieniu do tego państwa jak najszybciej, a najpóźniej dwa miesiące po wejściu w 
życie niniejszej Umowy.  
 
W tym o kresie przejściowym  każde państwo, w odniesieniu do którego nie dokonano 
powiadomienia przewidzianego w art. LAW.SURR.82 ust. 2 [Wyjątek ze względu na charakter 
polityczny przestępstwa], art. LAW.SURR.83 ust. 2 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo] lub art.  
LAW.SURR.91 ust. 4 [Zgoda na przekazanie], i które nie było przedmiotem wskazania, że takie 
powiadomienie nie ma miejsca, może skorzystać z możliwości przewidzianych w tym artykule, tak 
jakby takie powiadomienie zostało dokonane w odniesieniu do tego pańs twa. W przypadku art. 
LAW.SURR.83 ust. 2 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo] państwo może skorzystać z możliwości 
przewidzianych w tym artykule w zakresie, w jakim jest to zgodne z kryteriami notyfikacji.   
 
2. Powiadomienia, o których mowa w art.  LAW.SURR.79  ust. 4 [Zakres], art.  LAW.SURR.85 
ust. 1 [Powołanie organu centralnego]  , art.  LAW.SURR.86 ust.  2 [Treść i forma nakazu 
aresztowania]  , art.  LAW.SURR.105 [Możliwość ścigania za inne przestępstwa] ust. 1, 
art. LAW.SURR.106 ust.  1 [Przekazanie lub wynikając a z niego ekstradycja]  , art.  LAW.CONFISC.4 
ust. 4 [Wnioski o informacje na temat rachunków bankowych i skrytek depozytowych]  , 
art. LAW.CONFISC.5 ust.  5 [Wnioski o informacje na temat transakcji bankowych], 
art. LAW.CONFISC.6  ust. 5 [Wnioski o monitorowa nie transakcji bankowych], art.  LAW.CONFISC 15 
[Podstawy odmowy] ust.  2 i art.  LAW.CONFISC.23 ust.  3 i 7 [Forma wniosku i języki], można 
wystosować w dowolnym momencie.  
3. Powiadomienia, o których mowa w art.  LAW.SURR.85 ust.  1 [Powołanie organu 
centralnego]  , art.  LAW.SURR.86 [Treść i forma nakazu aresztowania] ust.  2 i art.  LAW.CONFISC.23 
[Formularz wniosku i języki]  ust. 3 i 7 można zmienić w dowolnym momencie.  
4. Powiadomienia, o których mowa w art.  LAW.SURR.82 ust. 2 [Wyjątek ze względu na 
charakter politycz ny przestępstwa]  , art.  LAW.SURR.83 ust. 2 [Wyjątek ze względu na obywatelstwo], 
art. LAW.SURR.85 ust.1 [Powołanie organu centralnego], art.LAW.SURR.91  ust. 4 [Zgoda na 
przekazanie], art.  LAW.CONFISC.4 [Wnioski o informacje na temat rachunków bankowych i skrytek 
depozytowych]  ust. 4, art.  LAW.CONFISC.5 [Wnioski o informacje na temat transakcji 
bankowych]  ust. 5 i art.  LAW.CONFISC.6 [Wnioski o monitorowanie transakcji bankowych]  ust. 5, 
można wycofać w dowolnym momencie.  
5. Unia publikuje informacje na temat p owiadomień Zjednoczonego Królestwa, o których 
mowa w art.  LAW.SURR.85 ust.  1 [Powołanie organu centralnego]  , w Dzienniku Urzędowym Unii 
Europejskiej.  
6. Do dnia wejścia w życie niniejszej Umowy Zjednoczone Królestwo powiadamia Unię o 
tożsamości następujących  organów:  
 
397 
 (a) organ odpowiedzialny za odbieranie i przetwarzanie danych PNR na mocy tytułu  III 
[Przekazywanie i przetwarzanie danych dotyczących przelotu pasażera (PNR)];  
(b) organ uznany za właściwy organ ścigania do celów tytułu  V [Współpraca z  Europolem] oraz 
krótki opis jego kompetencji;  
(c) krajowy punkt kontaktowy wyznaczony na mocy art.  LAW.EUROPOL.50 ust. 1 [Krajowe punkty 
kontaktowe i  oficerowie łącznikowi];  
(d) organ uznany za właściwy do celów tytułu  VI [Współpraca z  Eurojustem] oraz krótki opis jego 
kompetencji;  
(e) punkt kontaktowy wyznaczony na mocy art.  LAW.EUROJUST.65  ust. 1 [Punkty kontaktowe 
Eurojustu];  
(f) wewnętrzny  korespondent  Zjednoczonego  Królestwa  ds. terroryzmu  wyznaczony  na 
podstawie  art. LAW.EUROJUST.65  ust. 2[Punkty  kontaktowe  Eurojustu];  
(g) organ właściwy  w świetle  prawa  krajowego  Zjednoczonego  Królestwa  do wykonywania  nakazu  
aresztowania  zgodnie  z art. LAW.SURR.78  [Definicje]  lit. c) oraz  organ  właściwy  w świetle  
prawa  krajowego  Zjednoczonego  Królestwa  do wydawania  nakazu  aresztowania,  zgodnie  
z art. LAW.SURR.78  [Definicje]  lit. d); 
(h) organ wyznaczony przez Zjednoczone Królestwo na podstawie art.  LAW.SURR.103  ust. 3 
[Tranzyt];  
(i) organ  centralny  wyznaczony  przez  Zjednoczone  Królestwo  na podstawie  art. LAW.EXINF.122  
[Organy  centralne];  
(j) organ  centralny  wyznaczony  przez  Zjednoczone  Królestwo  na podstawie  art. LAW.CONFISC.21  
ust. 1 [Organy];  
Unia publikuje informacje na temat organów, o których mowa w akapicie pierwszym,  w Dzienniku 
Urzędowym Unii Europejskiej.  
7. Do dnia wejścia w życie niniejszej Umowy, U nia – stosownie do przypadku – w imieniu 
własnym lub w imieniu jej państw członkowskich przekazuje Zjednoczonemu Królestwu 
powiadomienie, w którym określa tożsamość następujących organów:  
(a) Jednostki do spraw informacji o pasażerach ustanowione lub wyznaczon e przez każde 
państwo członkowskie do celów odbierania i przetwarzania danych PNR na mocy tytułu  III 
[Przekazywanie i przetwarzanie danych dotyczących przelotu pasażera (PNR)];  
(b) organ  właściwy  w świetle  prawa  wewnętrznego  każdego  państwa  członkowskiego  do 
wykonywania  nakazu  aresztowania  zgodnie  z art. LAW.SURR.78  [Definicje]  lit. c) oraz  organ  
właściwy  w świetle  prawa  wewnętrznego  każdego  państwa  członkowskiego  do wydawania  
nakazu  aresztowania,  zgodnie  z art. LAW.SURR.78  [Definicje]  lit. d); 
(c) organ wyznaczony  dla każdego z państw członkowskich na podstawie art.  LAW.SURR.103  ust.3 
[Tranzyt];  
(d) organ  Unii,  o którym  mowa  w art. LAW.MUTAS.114  [Definicja  właściwego  organu];  
 
398 
 (e) organ centralny wyznaczony przez każde z państw członkowskich na podstawie 
art. LAW.EXINF.122  [Organy  centralne] ; 
(f) organ  centralny  wyznaczony  przez  każde  z państw  członkowskich  na podstawie  
art. LAW.CONFISC.21  ust. 1 [Organy];  
(g) organ Unii wyznaczony na podstawie art.  LAW.CONFISC.21  ust. 2 zdanie pierwsze [Organy], 
wraz z informacją, czy został on rów nież wyznaczony jako organ centralny na podstawie 
ostatniego zdania tego ustępu.  
8. Powiadomienia dokonywane na mocy ust.  6 i 7 można zmieniać w dowolnym momencie. 
Zmiany takie są zgłaszane Specjalnemu Komitetowi ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów 
Sprawiedliwości.  
9. Zjednoczone Królestwo i Unia w kontekście ust.  6 lit.  a), b), d), e), g), h), i) oraz j) oraz w 
odniesieniu do ust.  7 mogą dokonać zgłoszenia więcej niż jednego organu, a także mogą ograniczyć 
takie zgłoszenia wyłącznie do określonych celów.  
10. W przypadku wystosowywania przez Unię powiadomień, o których mowa w niniejszym 
artykule, wskazuje ona, którego z państw członkowskich dotyczy powiadomienie, lub też informuje, 
że dokonuje powiadomienia we własnym imieniu.  
Art. LAW.OTHER.135: Przegląd i ocena  
1. Niniejsza część jest poddawana wspólnemu przeglądowi zgodnie z  art. FINPROV.3 [Przegląd] 
lub na wniosek którejkolwiek ze Stron, jeżeli zostało to wspólnie uzgodnione.  
2. Strony z  wyprzedzeniem podejmują decyzję w  sprawie sposobu przeprowadzenia przegl ądu 
i informują się wzajemnie o  składzie swoich zespołów ds.  przeglądu. W skład zespołów ds.  przeglądu 
wchodzą osoby posiadające odpowiednią wiedzę fachową w odniesieniu do kwestii będących 
przedmiotem przeglądu. Z zastrzeżeniem obowiązujących przepisów, w szyscy uczestnicy przeglądu 
zobowiązani są przestrzegać poufności dyskusji i posiadać odpowiednie poświadczenia 
bezpieczeństwa osobowego. Na potrzeby takich przeglądów Zjednoczone Królestwo i Unia dokonują 
ustaleń dotyczących stosownego dostępu do odpowied nich dokumentów, systemów i personelu.  
3. Nie naruszając postanowień ust.  2, przegląd dotyczy w szczególności praktycznego 
wykonania, wykładni i rozwoju niniejszej części.  
Artykuł LAW.OTHER.136: Wypowiedzenie  
1. Nie naruszając postanowień art. FINPROV.8 [Rozwiązanie Umowy], każda ze Stron może w 
dowolnym momencie wypowiedzieć niniejszą część w drodze pisemnego powiadomienia 
wystosowanego drogą dyplomatyczną. W takim przypadku niniejsza część przestaje obowiązywać 
pierwszego dnia dziewiątego miesiąca nastę pującego po dacie powiadomienia.  
2. Jeżeli jednak niniejsza część zostaje wypowiedziana ze względu na wypowiedzenie przez 
Zjednoczone Królestwo lub państwo członkowskie europejskiej konwencji praw człowieka lub 
protokołów 1, 6 lub 13 do niej, niniejsza część przestaje obowiązywać z dniem, w którym 
wypowiedzenie konwencji stanie się skuteczne, lub, jeżeli powiadomienie o jej wypowiedzeniu 
nastąpiło po tej dacie, piętnastego dnia następującego po takim powiadomieniu.  
 
399 
 3. Jeżeli którakolwiek ze Stron wystosowuje powi adomienie na mocy niniejszego artykułu, 
Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości zbiera się w celu 
podjęcia decyzji, jakie środki są konieczne do zapewnienia stosownego zakończenia współpracy 
zainicjowanej na mocy niniej szej części. W każdym przypadku, w odniesieniu do wszystkich danych 
osobowych uzyskanych w drodze współpracy na mocy niniejszej części przed ustaniem jej 
obowiązywania Strony zapewniają utrzymanie – po wejściu w życie wypowiedzenia – poziomu 
ochrony, z zac howaniem którego dane osobowe zostały przekazane.  
Artykuł LAW.OTHER.137: Zawieszenie  
1. W przypadku poważnych i systemowych uchybień po jednej ze Stron w zakresie ochrony 
praw podstawowych lub zasady praworządności, druga Strona może zawiesić stosowanie 
posta nowień niniejszej części lub jej tytułów w drodze pisemnego powiadomienia wystosowanego 
drogą dyplomatyczną. W powiadomieniu tym wskazuje się poważne i systemowe niedociągnięcia, z 
których wynika zawieszenie.  
2. W przypadku poważnych i systemowych niedociągni ęć po jednej ze Stron w zakresie ochrony 
danych osobowych, w tym w przypadku gdy niedociągnięcia te doprowadziły do zaprzestania 
stosowania odpowiedniej decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony, druga Strona może 
zawiesić stosowanie postanowień ni niejszej części lub jej tytułów w drodze pisemnego 
powiadomienia wystosowanego drogą dyplomatyczną. W powiadomieniu tym wskazuje się poważne 
i systemowe niedociągnięcia, z których wynika zawieszenie.  
3. Do celów ust.  2 „odpowiednia decyzja stwierdzająca odpow iedni stopień ochrony” oznacza:  
(a) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa – decyzję przyjętą przez Komisję Europejską 
zgodnie z art.  36 dyrektywy (UE) 2016/68082 lub analogicznym aktem prawnym ją 
zastępującym, potwierdzającą odpowiedni poziom ochrony;  
(b) w odni esieniu do Unii – decyzję przyjętą przez Zjednoczone Królestwo potwierdzającą 
odpowiedni poziom ochrony do celów przekazywania danych objętych zakresem stosowania 
części  3 brytyjskiej ustawy o ochronie danych z 2018  r. – Data Protection Act 201883 lub 
analo gicznych aktów prawnych ją zastępujących.  
4. W odniesieniu do zawieszenia tytułu  III [Przekazywanie i przetwarzanie danych dotyczących 
przelotu pasażera (PNR)] lub tytułu  X [Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu] 
odniesienia do „odpowied niej decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony” obejmują 
również:  
                                                            
82  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27  kwietnia  2016  r. w sprawie 
ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych prz ez właściwe organy do celów 
zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów 
zabronionych i wykonywania kar, oraz w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylająca 
decyzję ramową Rady 2008/977/WS iSW (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s.  89). 
83  2018 rozdział 12.  
 
400 
 (a) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa – decyzję przyjętą przez Komisję Europejską 
zgodnie z art.  45 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (UE)  2016/67984 lub 
analogicznym aktem  prawnym ją zastępującym, potwierdzającą odpowiedni poziom ochrony;  
(b) w odniesieniu do Unii – decyzję przyjętą przez Zjednoczone Królestwo potwierdzającą 
odpowiedni poziom ochrony do celów przekazywania danych objętych zakresem stosowania 
części  2 brytyjskie j ustawy o ochronie danych z 2018  r. – Data Protection Act 2018 lub 
analogicznych aktów prawnych ją zastępujących.  
5. Tytuły, których dotyczy zawieszenie, tymczasowo przestają obowiązywać pierwszego dnia 
trzeciego miesiąca następującego po dacie powiadomienia , o którym mowa w ust.  1 lub 2, chyba że 
nie później niż dwa tygodnie przed upływem tego okresu, z możliwością przedłużenia w zależności 
od przypadku zgodnie z ust.  7 lit.  d), Strona, która powiadomiła o zawieszeniu, przekaże drugiej 
Stronie drogą dyplomat yczną pisemne powiadomienie o wycofaniu pierwszego powiadomienia lub 
ograniczeniu zakresu zawieszenia. W tym ostatnim przypadku tymczasowo przestają obowiązywać 
jedynie tytuły, o których mowa w drugim powiadomieniu.  
6. Jeżeli jedna ze Stron powiadomi o zawies zeniu jednego lub kilku tytułów niniejszej części 
zgodnie z ust.  1 lub 2, druga Strona może zawiesić wszystkie pozostałe tytuły w drodze pisemnego 
powiadomienia wystosowanego drogą dyplomatyczną z zachowaniem trzymiesięcznego 
wyprzedzenia.  
7. Po powiadomieniu  o zawieszeniu zgodnie z ust.  1 lub 2 sprawa zostaje niezwłocznie 
przekazana Radzie Partnerstwa. Rada Partnerstwa bada możliwe sposoby umożliwienia Stronie, 
która powiadomiła o zawieszeniu, odroczenia jego wejścia w życie, ograniczenia jego zakresu lub 
wycofania go. W tym celu na zalecenie Specjalnego Komitetu ds.  Współpracy Organów Ścigania i 
Wymiarów Sprawiedliwości Rada Partnerstwa może:  
(a) uzgodnić wspólną wykładnię postanowień niniejszej części;  
(b) zalecić Stronom odpowiednie działanie;  
(c) przyjąć odpowiednie d ostosowania niniejszej części, które są niezbędne w celu zareagowania 
na przyczyny zawieszenia, z maksymalnym okresem ważności wynoszącym 12  miesięcy; oraz  
(d) wydłużyć okres, o którym mowa w ust.  5, o maksymalnie trzy miesiące.  
8. Jeżeli którakolwiek ze Stron do konuje powiadomienia o zawieszeniu na mocy niniejszego 
artykułu, Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości zbiera się 
w celu podjęcia decyzji, jakie środki są konieczne do zapewnienia stosownego zakończenia 
współpracy zai nicjowanej na mocy niniejszej części, na którą to powiadomienie ma wpływ. W 
każdym przypadku, w odniesieniu do wszystkich danych osobowych uzyskanych w drodze 
współpracy na mocy niniejszej części przed ustaniem obowiązywania tytułów objętych tymczasowym 
zawieszeniem Strony zapewniają utrzymanie – po wejściu w życie zawieszenia – poziomu ochrony, z 
zachowaniem którego dane osobowe zostały przekazane.  
                                                            
84  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2016/679 z  dnia 27  kwietnia  2016  r. w sprawie 
ochrony osób fizycznych w  związku z  przetwarzaniem danych osobowych i  w sprawie swobodnego przepł ywu 
takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o  ochronie danych) (Tekst mający 
znaczenie dla EOG) (Dz.U. L 119 z  4.5.2016, s.  1). 
 
401 
 9. Zawieszone tytuły przywraca się pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu, w którym 
Strona, która powiadomiła o zawieszeniu zgodnie z ust.  1 lub 2, powiadomiła drugą Stronę drogą 
dyplomatyczną na piśmie o zamiarze przywrócenia zawieszonych tytułów. Strona, która powiadomiła 
o zawieszeniu zgodnie z ust.  1 lub 2, dokonuje tego niezwłocznie po ustaniu pow ażnych i 
systemowych uchybień drugiej Strony, na których opierało się zawieszenie.  
10. Po powiadomieniu o zamiarze przywrócenia zawieszonych tytułów zgodnie z ust.  9 pozostałe 
tytuły zawieszone na podstawie ust.  6 zostają przywrócone w tym samym czasie co tytu ły 
zawieszone zgodnie z ust.  1 lub 2.  
Artykuł LAW.OTHER.138: Wydatki  
Strony i państwa członkowskie, w tym instytucje, organy i jednostki organizacyjne Stron lub państw 
członkowskich pokrywają własne wydatki powstałe w związku z wykonywaniem postanowień 
niniejszej części, o ile niniejsza Umowa nie stanowi inaczej.  
TYTUŁ  XIII: ROZSTRZY GANIE SPORÓW  
Artykuł LAW.DS.1: Cel  
Celem niniejszego tytułu jest ustanowienie szybkiego, skutecznego i sprawnego mechanizmu 
służącego unikaniu i rozstrzyganiu sporów między Stronami dotyczących niniejszej części, w tym 
sporów dotyczących niniejszej części w przypadku zastosowania do sytuacji regulowanych innymi 
postanowieniami niniejszej Umowy, w celu osiągnięcia, w miarę możliwości, rozwiązań 
akceptowalnych dla obu Stron.  
Artykuł LAW.DS.2: Zakres  
1. Niniejszy tytuł ma zastosowanie do sporów między Stronami dotyczącymi niniejszej części 
(„postanowienia objęte niniejszym tytułem”).  
2. Do postanowień objętych niniejszym tytułem należą wszystkie postanowienia niniejszej 
części z wyłącz eniem:  
(a) art. LAW.GEN.5 [Zakres współpracy w przypadku, gdy państwo członkowskie nie uczestniczy 
już w analogicznych środkach na mocy prawa Unii];  
(b) art. LAW.PRUM.19 [Zawieszenie i  zaprzestanie stosowania];  
(c) art. LAW.PNR.28 [Zatrzymywanie danych PNR] ust.  14; 
(d) art. LAW.PNR.38 [Zawieszenie współpracy na mocy niniejszego tytułu];  
(e) art. LAW.OTHER.136 [Wypowiedzenie];  
(f) art. LAW.OTHER.137 [Zawieszenie]; oraz  
(g) art. LAW.DS.6 [Zawieszenie].  
Artykuł LAW.DS.3: Wyłączność  
Strony zobowiązują się nie poddawać sporu między nimi d otyczącego niniejszej części pod 
mechanizm rozstrzygania sporów inny niż przewidziany w  niniejszym tytule.  
 
402 
 Artykuł LAW.DS.4: Konsultacje  
1. Jeżeli Strona („Strona skarżąca”) uzna, że druga Strona („Strona pozwana”) naruszyła 
zobowiązanie wynikające z niniejsz ej części, Strony dokładają starań, aby rozstrzygnąć tę kwestię, 
podejmując konsultacje w  dobrej wierze w  celu osiągnięcia wspólnie uzgodnionego rozwiązania.  
2. Strona skarżąca może wystąpić o  konsultacje w  drodze pisemnego wniosku przekazanego 
Stronie pozwan ej. Strona skarżąca określa w swoim pisemnym wniosku powody złożenia wniosku, w 
tym wskazuje działania lub zaniechania, które Strona skarżąca uważa za powodujące naruszenie 
zobowiązania przez Stronę pozwaną, określając postanowienia objęte niniejszą części ą, które Strona 
ta uważa za mające zastosowanie.  
3. Strona pozwana odpowiada na wniosek niezwłocznie, nie później niż dwa  tygodnie od dnia 
jego dostarczenia. Konsultacje przeprowadza się regularnie, w  ciągu trzech miesięcy od dnia 
dostarczenia wniosku, osobiście lub za pomocą wszelkich innych środków komunikacji uzgodnionych 
przez Strony.  
4. Konsultacje zamyka się w  ciągu trzech  miesięcy od dnia dostarczenia wniosku, chyba że 
Strony postanawiają je kontynuować.  
5. Strona skarżąca może wnioskować o przeprowadze nie konsultacji w ramach Specjalnego 
Komitetu ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości lub w ramach Rady 
Partnerstwa. Pierwsze posiedzenie odbywa się w terminie jednego miesiąca od złożenia wniosku o 
konsultacje, o którym mowa w ust.  2 ni niejszego artykułu. Specjalny Komitet ds.  Współpracy 
Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości może w  każdej chwili podjąć decyzję o  skierowaniu 
sprawy do Rady Partnerstwa. Rada Partnerstwa może również zająć się sprawą z własnej inicjatywy. 
Specjalny Ko mitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości lub, stosownie do 
przypadku, Rada Partnerstwa mogą rozstrzygnąć spór w drodze decyzji. Taką decyzję uznaje się za 
wspólnie uzgodnione rozwiązanie w rozumieniu art.  LAW.DS.5 [Wspólnie uzgodnio ne rozwiązanie].  
6. Strona skarżąca może w dowolnym momencie jednostronnie wycofać swój wniosek o 
przeprowadzenie konsultacji. W takim przypadku konsultacje zostają niezwłocznie zakończone.  
7. Konsultacje, w szczególności wszystkie informacje określone jako pouf ne oraz stanowiska 
przyjęte przez Strony podczas konsultacji, są poufne.  
Artykuł LAW.DS.5: Wspólnie uzgodnione rozwiązanie  
1. Strony mogą w  dowolnym momencie ustalić wspólnie uzgodnione rozwiązanie w  odniesieniu 
do wszelkich sporów, o  których mowa w  art. LAW. DS.2 [Zakres].  
2. Wspólnie uzgodnione rozwiązanie może zostać przyjęte w drodze decyzji Specjalnego 
Komitetu ds. Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości lub Rady Partnerstwa. W 
przypadku gdy wspólnie uzgodnione rozwiązanie polega na porozumieni u Stron w kwestii wspólnej 
interpretacji postanowień niniejszej części, takie wspólnie uzgodnione rozwiązanie przyjmuje się w 
drodze decyzji Rady Partnerstwa.  
3. Każda ze Stron wprowadza środki niezbędne do wdrożenia wspólnie uzgodnionego 
rozwiązania w uzgodn ionym terminie.  
 
403 
 4. Nie później niż z upływem uzgodnionego terminu Strona wdrażająca powiadamia drugą 
Stronę na piśmie o wszelkich środkach zastosowanych w celu wdrożenia wspólnie uzgodnionego 
rozwiązania.  
Artykuł LAW.DS.6: Zawieszenie  
1. Jeżeli konsultacje przep rowadzone na mocy art.  Law LAW.DS.4 [Konsultacje] nie 
doprowadziły do wspólnie uzgodnionego rozwiązania w rozumieniu art.  LAW.DS.5 [Wspólnie 
uzgodnione rozwiązanie], o ile Strona skarżąca nie wycofała swojego wniosku o konsultacje zgodnie z 
art. LAW.DS.4  ust. 6 [Konsultacje] oraz jeżeli uzna, że Strona pozwana poważnie narusza swoje 
zobowiązania wynikające z postanowień objętych niniejszym tytułem, o których mowa w 
art. LAW.DS.4  ust. 2 [Konsultacje], Strona skarżąca może w drodze powiadomienia na piśmie 
wystosowanego drogą dyplomatyczną zawiesić stosowanie tytułów niniejszej części, których dotyczy 
naruszenie. W powiadomieniu tym wskazuje się poważne naruszenia obowiązków przez Stronę 
pozwaną, z których wynika zawieszenie.  
2. Tytuły, których dotyczy zawieszenie , tymczasowo przestają obowiązywać pierwszego dnia 
trzeciego miesiąca następującego po dacie powiadomienia, o którym mowa w ust.  1, lub w 
jakiejkolwiek innej dacie wspólnie uzgodnionej przez Strony, chyba że nie później niż dwa tygodnie 
przed upływem tego okresu Strona skarżąca powiadomi na piśmie drogą dyplomatyczną Stronę 
pozwaną o wycofaniu pierwszego powiadomienia lub ograniczeniu zakresu zawieszenia. W tym 
ostatnim przypadku tymczasowo przestają obowiązywać jedynie tytuły, o których mowa w drugim 
powia domieniu.  
3. Jeżeli Strona skarżąca powiadomi o zawieszeniu jednego lub kilku tytułów niniejszej części 
zgodnie z ust.  1, Strona pozwana może zawiesić wszystkie pozostałe tytuły w drodze pisemnego 
powiadomienia wystosowanego drogą dyplomatyczną z zachowaniem trzymiesięcznego 
wyprzedzenia.  
4. Jeżeli dochodzi do wystosowania powiadomienia o zawieszeniu na mocy niniejszego 
artykułu, Specjalny Komitet ds.  Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości zbiera się 
w celu podjęcia decyzji, jakie środki są koniec zne do zapewnienia stosownego zakończenia 
współpracy zainicjowanej na mocy niniejszej części, na którą to powiadomienie ma wpływ. W 
każdym przypadku, w odniesieniu do wszystkich danych osobowych uzyskanych w drodze 
współpracy na mocy niniejszej części prze d ustaniem obowiązywania tytułów objętych tymczasowym 
zawieszeniem Strony zapewniają utrzymanie – po wejściu w życie zawieszenia – poziomu ochrony, z 
zachowaniem którego dane osobowe zostały przekazane.  
5. Zawieszone tytuły przywraca się pierwszego dnia miesi ąca następującego po dniu, w którym 
Strona skarżąca powiadomiła Stronę pozwaną drogą dyplomatyczną na piśmie o zamiarze 
przywrócenia zawieszonych tytułów. Strona skarżąca czyni to niezwłocznie, gdy uzna, że ustało 
poważne naruszenie obowiązków, z którego w ynikało zawieszenie.  
6. Po dokonaniu przez Stronę skarżącą powiadomienia o zamiarze przywrócenia zawieszonych 
tytułów zgodnie z ust.  5 pozostałe tytuły zawieszone przez Stronę pozwaną na podstawie ust.  3 
zostają przywrócone w tym samym czasie co tytuły zawies zone przez Stronę skarżącą na podstawie 
ust. 1. 
Artykuł LAW.DS.7: Ramy czasowe  
1. Wszystkie okresy przewidziane w  niniejszym tytule liczy się odpowiednio w  tygodniach lub 
miesiącach od  dnia następującego po czynności, do której się odnoszą.  
 
404 
 2. Każdy termin, o  którym mowa w  niniejszym tytule, może zostać zmieniony za obopólnym 
porozumieniem Stron.  
  
 
405 
 CZĘŚĆ CZWARTA: WSPÓŁPRACA TEMATYCZNA  
TYTUŁ I: BEZPIECZEŃS TWO ZDROWOTNE  
Artykuł HS.1: Współpraca w  dziedzinie bezpieczeństwa zdrowotnego  
1. Do celów niniejszego artykułu „poważne transgraniczne zagrożenie zdrowia” oznacza 
zagrażające życiu lub inne poważne zagrożenie dla zdrowia o  pochodzeniu biologicznym, 
chemicznym, środowiskowym lub nieznanym, które rozprzestrzenia się lub wiąże się ze znac znym 
ryzykiem rozprzestrzenienia się przez granice państw członkowskich i  Zjednoczonego Królestwa.  
2. Strony informują się wzajemnie o  poważnym transgranicznym zagrożeniu zdrowia mającym 
wpływ na drugą Stronę i  starają się to robić w  odpowiednim czasie.  
3. W przypadku gdy zaistnieje poważne transgraniczne zagrożenie zdrowia, Unia, na pisemny 
wniosek Zjednoczonego Królestwa, może przyznać mu doraźny dostęp do systemu wczesnego 
ostrzegania i  reagowania („EWRS”) w  odniesieniu do konkretnego ryzyka, by umożliwić wł aściwym 
organom Stron i  państw członkowskich wymianę istotnych informacji, ocenę zagrożeń dla zdrowia 
publicznego oraz koordynację środków, które mogłyby być wymagane do ochrony zdrowia 
publicznego. Unia dąży do udzielenia terminowej odpowiedzi na pisemny wniosek Zjednoczonego 
Królestwa.  
Ponadto Unia może zaprosić Zjednoczone Królestwo do uczestnictwa w  komitecie utworzonym 
w Unii i  składającym się z  przedstawicieli państw członkowskich w  celach wspierania wymiany 
informacji i  koordynacji w  związku z  poważn ymi transgranicznymi zagrożeniami zdrowia.  
Obu uzgodnień dokonuje się tymczasowo, a w  każdym razie nie na dłużej niż przez okres, który każda 
ze Stron, po konsultacji z  drugą Stroną, uzna za uzasadniony w  odniesieniu do danego poważnego 
transgranicznego z agrożenia zdrowia.  
4. Do celów wymiany informacji, o  której mowa w  ust. 2, oraz wszelkich wniosków złożonych 
zgodnie z ust.  3, każda ze Stron wyznacza punkt kontaktowy i  powiadamia o  tym drugą Stronę. 
Celem punktu kontaktowego jest także:  
(a) dokładanie starań w  celu budowania lepszego zrozumienia między Stronami w  kwestii tego, 
czy dane zagrożenie stanowi poważne transgraniczne zagrożenie zdrowia, czy też nie;  
(b) poszukiwanie wspólnie uzgodnionych rozwiązań wszelkich kwestii wynikających z  wdrażania 
niniejszego tyt ułu. 
5. Zjednoczone Królestwo przestrzega wszystkich mających zastosowanie warunków 
korzystania z  EWRS, jak również regulaminu komitetu, o  którym mowa w  ust. 3, w  odniesieniu do 
danego poważnego transgranicznego zagrożenia zdrowia. Jeżeli w  wyniku wymiany inf ormacji 
wyjaśniających między Stronami:  
(a) Unia uzna, że Zjednoczone Królestwo nie przestrzegało wyżej wymienionych warunków lub 
regulaminu, Unia może, w  zależności od przypadku, zablokować dostęp Zjednoczonego 
 
406 
 Królestwa do EWRS lub możliwość jego uczestnict wa w  komitecie w  związku z  wymienionym 
zagrożeniem;  
(b) Zjednoczone Królestwo uzna, że nie może przyjąć warunków lub regulaminu, Zjednoczone 
Królestwo może, w  zależności od przypadku, zrezygnować z  udziału w  EWRS lub uczestnictwa 
w komitecie w  związku z  wymien ionym zagrożeniem.  
6. Gdy leży to we wspólnym interesie Stron, współpracują one na forach międzynarodowych 
w zakresie zapobiegania istniejącym i pojawiającym się zagrożeniom dla bezpieczeństwa 
zdrowotnego, ich wykrywania, przygotowania się i  reagowania na ni e.  
7. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i  Kontroli Chorób oraz odpowiedni organ 
Zjednoczonego Królestwa odpowiedzialny za nadzór, zwiad epidemiologiczny i  doradztwo naukowe 
w zakresie chorób zakaźnych współpracują w  kwestiach technicznych i  naukowych będą cych 
przedmiotem wspólnego zainteresowania Stron, i  mogą w  tym celu zawrzeć protokół ustaleń.  
 
TYTUŁ II: CYBERBEZPI ECZEŃSTWO  
Artykuł CYB.1: Dialog na temat cyberbezpieczeństwa  
Strony dążą do ustanowienia regularnego dialogu w  celu wymiany informacji na te mat istotnych 
zmian w  polityce, w  tym w  zakresie bezpieczeństwa międzynarodowego, bezpieczeństwa 
powstających technologii, zarządzania internetem, cyberbezpieczeństwa, cyberobrony 
i cyberprzestępczości.  
Artykuł CYB.2: Współpraca w  dziedzinie cyberbezpiecze ństwa  
1. Strony współpracują w  dziedzinie cyberbezpieczeństwa, dzieląc się najlepszymi praktykami 
i poprzez praktyczne wspólne działania mające na celu promowanie otwartej, wolnej, stabilnej 
i bezpiecznej cyberprzestrzeni na podstawie stosowania obowiązującego praw a międzynarodowego 
i innych odpowiednich norm odpowiedzialnego zachowania państw oraz regionalnych środków 
budowy zaufania cybernetycznego.  
2. Strony dążą również do współpracy w  ramach odpowiednich organów i  for 
międzynarodowych, a  także starają się wzmacni ać globalną cyberodporność i  zwiększać zdolność 
państw trzecich do skutecznego zwalczania cyberprzestępczości.  
Artykuł CYB.3: Współpraca z zespołem reagowania na incydenty komputerowe w  instytucjach, 
organach i  agencjach UE  
Zespół reagowania na incydenty k omputerowe w  instytucjach, organach i  agencjach UE (CERT -UE) 
i  krajowy zespół reagowania na incydenty komputerowe ze Zjednoczonego Królestwa, pod 
warunkiem uprzedniego zatwierdzenia przez radę sterującą, współpracują na zasadzie dobrowolnej, 
terminowej i  wzajemnej wymiany informacji na temat narzędzi i  metod, takich jak techniki, taktyka 
i procedury oraz najlepsze praktyki, a  także na temat ogólnych zagrożeń i  słabych punktów.  
 
407 
 Artykuł CYB.4: Udział w  konkretnych działaniach grupy współpracy ustanowionej zg odnie z 
dyrektywą (UE) 2016/1148  
1. W celu promowania współpracy w  dziedzinie cyberbezpieczeństwa, przy jednoczesnym 
zapewnieniu autonomii unijnego procesu decyzyjnego, odpowiednie organy krajowe Zjednoczonego 
Królestwa mogą uczestniczyć – na zaproszenie prze wodniczącego grupy współpracy powstałej 
w porozumieniu z  Komisją, o  które to zaproszenie może także wnioskować Zjednoczone Królestwo – 
w następujących działaniach grupy współpracy:  
(a) wymiana najlepszych praktyk w  zakresie budowania zdolności w  celu zapewnien ia 
bezpieczeństwa sieci i  systemów informatycznych;  
(b) wymiana informacji w  odniesieniu do ćwiczeń związanych z bezpieczeństwem sieci i  systemów 
informatycznych;  
(c) wymiana informacji, doświadczeń i  najlepszych praktyk w  zakresie zagrożeń i  incydentów;  
(d) wymiana i nformacji i  najlepszych praktyk w  zakresie podnoszenia świadomości, programów 
edukacyjnych i  szkoleń; oraz  
(e) wymiana informacji i  najlepszych praktyk dotyczących badań i  rozwoju w  zakresie 
bezpieczeństwa sieci i  systemów informatycznych;  
2. Wszelka wymiana info rmacji, doświadczeń i  najlepszych praktyk między grupą współpracy a 
właściwym organem krajowym Zjednoczonego Królestwa jest dobrowolna i, w  stosownych 
przypadkach, wzajemna.  
Artykuł CYB.5: Współpraca z Agencją UE ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA)  
1. W celu prom owania współpracy w  dziedzinie cyberbezpieczeństwa, przy jednoczesnym 
zapewnieniu autonomii unijnego procesu decyzyjnego, Zjednoczone Królestwo może uczestniczyć – 
na zaproszenie zarządu Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA), o  które Zjednoczone Króle stwo 
może także wnioskować – w następujących działaniach prowadzonych przez ENISA:  
(a) budowanie zdolności;  
(b) wiedza i  informacje; oraz  
(c) podnoszenie świadomości i  edukacja.  
2. Warunki uczestnictwa Zjednoczonego Królestwa w  działaniach ENISA, o  których mowa 
w ust. 1, w  tym odpowiedni wkład finansowy, określa się w  uzgodnieniach roboczych 
przyjmowanych przez zarząd ENISA, pod warunkiem uprzedniego zatwierdzenia przez Komisję 
i uzgodnienia ze Zjednoczonym Królestwem.  
3. Wymiana informacji, doświadczeń i  najlepszych praktyk między ENISA a Zjednoczonym 
Królestwem jest dobrowolna i, w  stosownych przypadkach, wzajemna.  
 
408 
  
  
 
409 
 CZĘŚĆ PIĄTA: UDZIAŁ W PROGRAMACH UNII, NALEŻYTE ZARZĄDZANIE FINANSAMI I 
POSTANOWIENIA FINANSOWE  
Artykuł UNPRO.0.1: Zakres  
1. Niniejsza część ma zastosowanie do udziału Zjednoczonego Królestwa w  określonych w  niej 
programach, działaniach i  usługach Unii, co do których Strony uzgodniły, że Zjednoczone Królestwo 
w nich u czestniczy.  
2. Niniejsza część nie ma zastosowania do udziału Zjednoczonego Królestwa w programach 
dotyczących spójności w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” lub podobnych 
programach mających ten sam cel, który to udział odbywa się na podstawie aktów przyjętych przez 
co najmniej jedną instytucję Unii mających zastosowanie do tych programów.   
Warunki mające zastosowanie do udziału w programach, o których mowa w akapicie pierwszym, 
zostają określone w mającym zastosowanie akcie podstawowym oraz w u mowie w sprawie 
finansowania zawartej na jego podstawie. Strony uzgadniają postanowienia mające podobny skutek 
co rozdział drugi [Należyte zarządzanie finansami] dotyczące udziału Zjednoczonego Królestwa 
w tych programach.  
Artykuł UNPRO.0.2: Definicje  
Do c elów niniejszej części stosuje się następujące definicje:  
(a) „akt podstawowy” oznacza:  
(i) akt przyjęty przez co najmniej jedną instytucję Unii ustanawiający dany program lub 
działanie będący podstawą prawną danego działania i  wykonania odpowiadających 
mu wydatk ów zapisanych w  budżecie Unii lub gwarancji budżetowych mających 
pokrycie w  budżecie Unii, w  tym wszelkie zmiany i  każdy odnośny uzupełniający lub 
wykonujący akt instytucji Unii, z  wyjątkiem aktów w  sprawie przyjęcia programów 
prac; lub  
(ii) akt przyjęty przez  co najmniej jedną instytucję Unii ustanawiający działanie 
finansowane z  budżetu Unii niebędące programem;  
(b) „umowa o  finansowaniu” oznacza umowy dotyczące programów i  działań Unii na podstawie 
Protokołu  I wykonujące środki finansowe Unii, takie jak: umowy o udzielenie dotacji, umowy 
o przyznanie wkładu, ramowe umowy o  partnerstwie finansowym, umowy w  sprawie 
finansowania i  umowy w  sprawie gwarancji.  
(c) „inne zasady dotyczące realizacji programów i działań Unii” oznaczają zasady ustanowione w 
rozporządzeniu Pa rlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/104685 („rozporządzenie 
                                                            
85  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r.  w 
sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) 
nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 
1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 or az decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające 
rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. 193 z 30.7.2018, s. 1).  
 
410 
 finansowe”) mającym zastosowanie do budżetu ogólnego Unii i w programie prac lub  w 
zaproszeniach lub innych unijnych procedurach wyboru;  
(d) „Unia” oznacza Unię, Europejską Wspólnotę Energ ii Atomowej, lub obydwie, w zależności od 
kontekstu;  
(e) „unijna procedura wyboru” oznacza procedurę przyznawania unijnego finansowania 
uruchomioną przez Unię lub przez osoby lub podmioty, którym powierzono wykonywanie 
środków finansowych Unii;  
(f) „podmiot ze Zje dnoczonego Królestwa” oznacza podmiot dowolnego rodzaju (osobę fizyczną, 
osobę prawną lub inny podmiot), który może uczestniczyć w działaniach objętych programem 
lub działaniem Unii zgodnie z aktem podstawowym i który ma miejsce zamieszkania lub 
siedzibę w  Zjednoczonym Królestwie.  
Rozdział  1: Udział Zjednoczonego Królestwa w programach i działaniach Unii  
Sekcja 1: Ogólne warunki udziału w programach i działaniach Unii  
Artykuł UNPRO.1.3: Ustanowienie udziału  
1. Zjednoczone Królestwo bierze udział w  programach i działaniach Unii lub, w  wyjątkowych 
przypadkach, w  częściach programów lub działań Unii, otwartych na jego udział i  wymienionych 
w Protokole  I [Programy i  działania, w  których Zjednoczone Królestwo uczestniczy], oraz przyczynia 
się do ich realizacji.  
2. Protokół I zostaje uzgodniony między Stronami. Zostaje przyjęty i może być zmieniany przez 
Specjalny Komitet ds.  Udziału w Programach Unii.  
3. Protokół I:  
(a) określa  programy i  działania Unii lub, w  wyjątkowych przypadkach, części programów lub 
działań Unii, w  których Zjednoczone Królestwo uczestniczy;  
(b) określa czas trwania udziału, który odnosi się do okresu, w którym Zjednoczone Królestwo i 
podmioty ze Zjednoczonego Królestwa mogą ubiegać się o unijne finansowanie lub w którym 
można im powierzyć wykonywanie środków  finansowych Unii;  
(c) określa szczególne warunki udziału Zjednoczonego Królestwa i podmiotów ze Zjednoczonego 
Królestwa, w tym szczególne zasady wykonania warunków finansowych przewidzianych w 
art. UNPRO.2.1 [Warunki finansowe] , szczególne zasady mechanizmu k orekty przewidzianego 
w art. UNPRO.2.2 [Programy, do których może mieć zastosowanie mechanizm automatycznej 
korekty]  oraz warunki udziału w strukturach utworzonych na potrzeby realizacji tych 
programów lub działań Unii.  Warunki te są zgodne z niniejszą Umo wą i aktami podstawowymi 
oraz aktami co najmniej jednej instytucji Unii ustanawiającymi takie struktury;  
(d) w przypadkach gdy ma to zastosowanie, określa kwotę wkładu Zjednoczonego Królestwa 
w dany program Unii realizowany poprzez instrument finansowy lub gwa rancję budżetową 
oraz, w stosownych przypadkach, szczególne zasady, o których mowa w  art. UNPRO.2.3 
[Finansowanie w odniesieniu do programów realizowanych poprzez instrumenty finansowe 
lub gwarancje budżetowe].  
 
411 
 Artykuł UNPRO.1.4: Zgodność z zasadami progr amu  
1. Zjednoczone Królestwo bierze udział w programach i działaniach Unii, lub w ich częściach, 
wymienionych w Protokole  I zgodnie z warunkami ustanowionymi w niniejszej Umowie, aktach 
podstawowych i innych zasadach dotyczących realizacji programów i działań  Unii.  
 
2. Warunki, o których mowa w ust.  1 obejmują:  
(a) kwalifikowalność podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa i wszelkie inne warunki 
kwalifikowalności dotyczące Zjednoczonego Królestwa, w szczególności pochodzenia, 
miejsca prowadzenia działalności lub obywatel stwa;  
(b) warunki mające zastosowanie do składania, oceny i  wyboru wniosków oraz do realizacji 
działań przez kwalifikujące się podmioty ze Zjednoczonego Królestwa.  
3. Warunki, o  których mowa w  ust. 2 lit. b), są równoważne ze środkami mającymi 
zastosowanie do kwa lifikujących się podmiotów z państw członkowskich, z  wyłączeniem należycie 
uzasadnionych wyjątkowych przypadków przewidzianych w  warunkach, o  których mowa w ust.  1. 
Każda ze Stron może zwrócić uwagę Specjalnego Komitetu ds. Udziału w Programach Unii na 
potrzebę przedyskutowania należycie uzasadnionych wyjątków.  
Artykuł UNPRO.1.5: Warunki udziału  
1. Udział Zjednoczonego Królestwa w programie lub działaniu Unii, lub w ich częściach, o 
którym mowa w art.  UNPRO.0.1 [Zakres stosowania], zależy od:  
(a) dołożenia wszelkich starań w  ramach jego prawa wewnętrznego w  celu ułatwienia wjazdu 
i pobytu osób zaangażowanych w  realizację tych programów i  działań, lub ich części, w  tym 
studentów, naukowców, stażystów lub wolontariuszy;  
(b) zapewnienia, w  takim zakresie, w  jakim j est to pod kontrolą organów Zjednoczonego 
Królestwa, aby warunki dla osób, o  których mowa w  lit. a),dotyczące dostępu do usług 
w Zjednoczonym Królestwie bezpośrednio powiązanych z  realizacją programów lub działań, były 
takie same jak dla obywateli Zjednocz onego Królestwa, w  tym w  odniesieniu do wszelkich opłat;  
(c) jeżeli chodzi o  udział obejmujący wymianę lub dostęp do niejawnych lub szczególnie 
chronionych informacji jawnych, zawarcia odpowiednich umów zgodnie z  art. FINPROV.6 [Informacje 
niejawne i szczególn ie chronione informacje jawne].  
2. Jeżeli chodzi o  udział Zjednoczonego Królestwa w  programie lub działaniu Unii, lub w  jego 
części zgodnie z  art. UNPRO.0.1 [Zakres stosowania], Unia Europejska i  jej państwa członkowskie:  
(a) dokładają wszelkich starań, w  ramach ustawodawstwa Unii lub państw członkowskich, 
w celu ułatwienia wjazdu i  pobytu obywateli Zjednoczonego Królestwa zaangażowanych w  realizację 
tych programów i  działań, lub ich częściach, w  tym studentów, naukowców, stażystów lub 
wolontariuszy;  
(b) zapewniają, w takim zakresie, w  jakim jest to pod kontrolą organów Unii Europejskiej 
i państw członkowskich, aby warunki dla obywateli Zjednoczonego Królestwa, o  których mowa 
w lit. a), dotyczące dostępu do usług w  Unii Europejskiej bezpośrednio powiązanych z  realizac ją 
programów lub działań, były takie same jak dla obywateli Unii Europejskiej, w  tym w  odniesieniu do 
 
412 
 wszelkich opłat.  
3.  W Protokole I można ustanowić dodatkowe szczególne warunki odnoszące się do 
niniejszego artykułu, które są konieczne do udziału Zjednoczonego Królestwa w  programie lub 
działaniu Unii lub w  ich częściach.  
4. Niniejszy artykuł nie narusza postanowień art.  UNP RO.1.4 [Zgodność z  zasadami programu].  
5. Niniejszy artykuł i art.  UNPRO  3.1 [Zawieszenie uczestnictwa Zjednoczonego Królestwa w 
programie unijnym przez Unię] również pozostają bez uszczerbku dla wszelkich uzgodnień między 
Zjednoczonym Królestwem a Irlandią dotyczących wspólnej strefy podróżowania.  
Artykuł UNPRO.1.6: Udział Zjednoczonego Królestwa w zarządzaniu programami lub działaniami  
1. Przedstawicielom lub ekspertom ze Zjednoczonego Królestwa lub ekspertom wyznaczonym 
przez Zjednoczone Królestwo zezwala się  na uczestnictwo – w roli obserwatorów, chyba że dotyczy 
to kwestii zastrzeżonych tylko dla państw członkowskich, lub w odniesieniu do programów lub 
działań, w których Zjednoczone Królestwo nie bierze udziału – w komitetach, posiedzeniach grup 
ekspertów lu b innych podobnych posiedzeniach, w których uczestniczą przedstawiciele lub eksperci 
państw członkowskich lub eksperci wyznaczeni przez państwa członkowskie, wspierających Komisję 
Europejską w realizacji programów, działań, lub ich części, oraz w zarządzan iu nimi, w których to 
programach lub działaniach uczestniczy Zjednoczone Królestwo zgodnie z art.  UNPRO.0.1 [Zakres 
stosowania], lub ustanowionych przez Komisję Europejską w odniesieniu do wdrażania prawa Unii 
względem tych programów i działań lub ich częś ci. Przedstawiciele lub eksperci ze Zjednoczonego 
Królestwa lub eksperci wyznaczeni przez Zjednoczone Królestwo nie są obecni w czasie głosowania. 
Zjednoczone Królestwo jest informowane o wyniku głosowania.  
2. W przypadku gdy eksperci lub oceniający nie są mi anowani na podstawie obywatelstwa, 
obywatelstwo nie jest powodem, aby wykluczyć obywateli Zjednoczonego Królestwa.  
3. Z zastrzeżeniem warunków przewidzianych w ust.  1, uczestnictwo przedstawicieli 
Zjednoczonego Królestwa w posiedzeniach, o których mowa w ust.  1, lub w innych posiedzeniach 
związanych z realizacją programów lub działań odbywa się zgodnie z tymi samymi zasadami i 
procedurami co zasady i procedury mające zastosowanie do przedstawicieli państw członkowskich, 
w szczególności dotyczące m.in. prawa do  zabierania głosu, otrzymywania informacji i dokumentacji, 
chyba że dotyczy to kwestii zastrzeżonych tylko dla państw członkowskich lub w odniesieniu do 
programów lub działań, w których Zjednoczone Królestwo nie bierze udziału, oraz zwrotu kosztów 
podróży i utrzymania.  
4.  Protokół  I może określić dodatkowe zasady dotyczące uczestnictwa ekspertów, a także 
uczestnictwa Zjednoczonego Królestwa w radach zarządzających i strukturach utworzonych do celów 
realizacji programów lub działań Unii, jak przewidziano w Pro tokole  I. 
Sekcja 2: Zasady finansowania udziału w programach i działaniach Unii  
Artykuł UNPRO.2.1: Warunki finansowe  
1. Udział Zjednoczonego Królestwa lub podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa w programach 
i działaniach Unii, lub w ich częściach, zależy od wni esienia przez Zjednoczone Królestwo wkładu 
finansowego w odpowiednie finansowanie w ramach budżetu Unii.  
2. Wkład finansowy ma formę sumy:  
 
413 
 (a) opłaty z tytułu uczestnictwa; oraz  
(b) wkładu operacyjnego.  
3. Wkład finansowy ma formę rocznej płatności dokonywanej w jednej racie lub większej ich 
liczbie.  
4. Nie naruszając przepisów art.  UNPRO.8 [Opłaty z  tytułu udziału w  latach 2021 –2026], opłata 
z tytułu udziału wynosi 4  % rocznego wkładu operacyjnego i  nie podlega korektom ze skutkiem 
wstecznym z  wyjątkiem korekt w  odniesieni u do zawieszenia na podstawie art.  UNPRO.3.1 ust.  7 
lit. b) [Zawieszenie uczestnictwa Zjednoczonego Królestwa w programie unijnym przez Unię] 
i zakończenia na podstawie art.  UNPRO.3.3 ust.  6 lit.  c) [Zakończenie udziału w programie lub 
działaniu w przypadk u istotnych zmian w programach unijnych]. Od 2028  r. wysokość opłaty z  tytułu 
udziału może zostać zmieniona przez Specjalny Komitet ds.  Udziału w  Programach Unii.  
5. Z wkładu operacyjnego pokrywa się wydatki operacyjne i wydatki na wsparcie; ma on 
charakter d odatkowy, zarówno w środkach na zobowiązania, jak i środkach na płatności, względem 
kwot zapisanych w ostatecznie przyjętym budżecie Unii na programy lub działania, lub wyjątkowo na 
ich części, powiększonych, w stosownych przypadkach, o zewnętrzne dochody przeznaczone na 
określony cel niepochodzące z wkładów finansowych w programy i działania Unii przekazanych przez 
innych darczyńców, jak przewidziano w Protokole  I.  
6. Wkład operacyjny opiera się na kluczu do ustalenia wkładu określonym jako stosunek 
produktu  krajowego brutto (PKB) Zjednoczonego Królestwa w cenach rynkowych do PKB Unii w 
cenach rynkowych. Wartości PKB w  cenach rynkowych, które należy zastosować, to najnowsze 
dostępne wartości podawane przez urząd statystyczny Unii Europejskiej (Eurostat) w  dniu 1 stycznia 
roku, w  którym dokonywana jest roczna płatność, jak tylko wejdzie w  życie uzgodnienie, o  którym 
mowa w  art. UNPRO.5.2 [Współpraca w  dziedzinie statystyki] i  zgodnie z  zasadami tego uzgodnienia. 
Przed wejściem w  życie tego uzgodnienia, wartość PKB Zjednoczonego Królestwa to wartość 
określona na podstawie danych dostarczonych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i 
Rozwoju (OECD).  
7. Wkład operacyjny opiera się na zastosowaniu klucza do ustalenia wkładu względem 
pierwotnych środków na zobowiązan ia powiększonych, jak przewidziano w ust.  5, zapisanych w 
ostatecznie przyjętym budżecie Unii na odnośny rok na potrzeby finansowania programów lub 
działań, lub wyjątkowo ich części, w których bierze udział Zjednoczone Królestwo.  
8. Wkład operacyjny programu,  działania, lub ich części, na rok N może zostać skorygowany 
w górę lub w  dół ze skutkiem wstecznym w  jednym lub kilku kolejnych latach na podstawie 
zobowiązań budżetowych podjętych w  stosunku do środków na zobowiązania przyznanych na dany 
rok, ich wykonan ia poprzez zobowiązania prawne oraz ich umorzenia.  
Pierwszej korekty dokonuje się w  roku N+1, gdy wkład pierwotny koryguje się w  górę lub w  dół 
o różnicę między wkładem pierwotnym a  wkładem skorygowanym obliczaną poprzez zastosowanie 
klucza do ustalenia wk ładu na rok N względem sumy:  
(a) zobowiązań budżetowych podjętych w  stosunku do środków na zobowiązania zatwierdzonych 
w roku N na podstawie przyjętego budżetu Unii Europejskiej; w stosunku do środków na 
zobowiązania odpowiadających umorzeniom ponownie oddany m do dyspozycji; oraz  
 
414 
 (b) w stosunku do wszelkich środków z  zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel, 
które nie pochodzą z  wkładów finansowych innych darczyńców na rzecz unijnych programów 
i działań zgodnie z  Protokołem I, i  które były dostępne na  koniec roku N.  
W każdym kolejnym roku, aż do spłacenia lub umorzenia wszystkich zobowiązań budżetowych 
finansowanych ze środków na zobowiązania pochodzących z  roku N  i nie później niż trzy lata po 
zakończeniu programu lub po zakończeniu wieloletnich ram f inansowych odpowiadających rokowi 
N, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej, Unia oblicza korektę wkładu na rok N, zmniejszając 
wkład Zjednoczonego Królestwa o  kwotę uzyskaną poprzez zastosowanie klucza do ustalenia wkładu 
na rok N względem umorzeń dok onywanych każdego roku wobec zobowiązań na rok N 
finansowanych z  budżetu Unii lub z  umorzeń ponownie oddanych do dyspozycji.  
Jeżeli dojdzie do anulowania środków z  zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel 
niepochodzących z  wkładów finansowych innych darczyńców na rzecz unijnych programów i  działań 
określonych w  Protokole I, wkład Zjednoczonego Królestwa zmniejsza się o  kwotę uzyskaną poprzez 
zastosowanie klucza do ustalenia wkładu na rok N względem anulowanej kwoty.  
W roku N+2 lub w  latach kole jnych, po wprowadzeniu korekt, o  których mowa w  akapicie drugim, 
trzecim i czwartym, wkład Zjednoczonego Królestwa na rok N zmniejsza się również o  kwotę 
uzyskaną poprzez pomnożenie wkładu Zjednoczonego Królestwa na rok N i  współczynnika  
(a) zobowiązań prawny ch w  roku N, finansowanych z  dowolnych środków na zobowiązania 
dostępnych w  roku N i  wynikających z  konkurencyjnych procedur wyboru,  
(i) z których wykluczono Zjednoczone Królestwo i  podmioty ze Zjednoczonego Królestwa, 
lub 
(ii) w odniesieniu  do których  Specjalny  Komitet  ds. Programu  Unii postanowił,  zgodnie  
z procedurą  ustanowioną  w art. UNPRO.2.1a  [Quasi -wykluczenie  z konkurencyjnej  
procedury  wyboru  dotacji],  że doszło  do quasi -wykluczenia  Zjednoczonego  Królestwa  
lub podmiotów  ze Zjednoczonego  Królestwa,  lub  
(iii) w odniesieniu do których upłynął termin na składanie wniosków w  trakcie 
zawieszenia, o  którym mowa w  art. UNPRO.3.1 [Zawieszenie udziału Zjednoczonego 
Królestwa w  programie Unii przez Unię Europejską] lub po wejściu w  życie 
zakończenia, o  którym mowa w  art. UNPRO.3.3 [Zakończenie udziału w  programie 
w przypadku istotnej zmiany programu Unii], lub  
(iv) w odniesieniu do których udział Zjednoczonego Królestwa i  podmiotów ze 
Zjednoczonego Królestwa ograniczono zgodnie z  art. UNPRO.3.5  ust. 3 [Przegląd 
zwiększenia środków finansowych]; oraz  
(b) całkowitą kwotę zobowiązań prawnych finansowanych w  ramach dowolnych środków na 
zobowiązania na rok N.  
Tę kwotę zobowiązań prawnych oblicza się, uwzględniając wszystkie zobowiązania budżetowe 
podjęt e w roku N i  odejmując umorzenia dokonane wobec tych zobowiązań w  roku N+1.  
9. Na wniosek Unia przekazuje Zjednoczonemu Królestwu informacje dotyczące jego udziału 
finansowego określonego w informacjach dotyczących budżetu, rachunkowości, wyników i ewaluacji 
przekazywanych organom budżetowym Unii i jej organom udzielającym absolutori um w odniesieniu 
 
415 
 do programów i działań Unii, w których Zjednoczone Królestwo bierze udział.  Informacje te są 
przekazywane z należytym uwzględnieniem przepisów Unii i Zjednoczonego Królestwa o poufności i 
ochronie danych i pozostają bez uszczerbku dla info rmacji, które Zjednoczone Królestwo ma prawo 
otrzymać na podstawie rozdziału drugiego [Należyte zarządzanie finansami] niniejszej części.  
10. Wszystkie wkłady Zjednoczonego Królestwa lub płatności ze strony Unii oraz obliczenia kwot 
należnych lub kwot otrzymyw anych dokonywane są w euro.  
11. Z zastrzeżeniem ust.  5 i ust.  8 akapit drugi niniejszego artykułu szczegółowe postanowienia 
dotyczące wykonania niniejszego artykułu zamieszczone są w załączniku  UNPRO -1 [Wykonanie 
warunków finansowych]. Załącznik  UNPRO -1 może z ostać zmieniony przez Specjalny Komitet ds. 
Udziału w Programach Unii.  
Artykuł UNPRO.2.1a: Quasi -wykluczenie z  konkurencyjnej procedury wyboru dotacji  
1. Jeżeli Zjednoczone Królestwo uzna, że niektóre warunki określone w  konkurencyjnej 
procedurze wyboru dotac ji stanowią quasi -wykluczenie podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa, 
Zjednoczone Królestwo powiadamia o  tym Specjalny Komitet ds. Udziału w  Programach Unii przed 
upływem terminu składania wniosków w  danej procedurze i  podaje uzasadnienie. W ciągu trzech 
miesięcy od upływu terminu składania wniosków w  danej procedurze wyboru, Specjalny Komitet ds. 
Udziału w  Programach Unii bada powiadomienie, o  którym mowa w  ust. 1, pod warunkiem że 
współczynnik udziału podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa w  danej procedurze wyboru jest o  co 
najmniej 25  % niższy w  porównaniu ze:  
(a) średnim współczynnikiem udziału podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa w  podobnych 
konkurencyjnych procedurach wyboru, które nie zawierają takiego warunku i  zostały 
rozpoczęte w  ciągu trzech  lat poprzedz ających powiadomienie; lub  
(b) w razie braku podobnych konkurencyjnych procedur wyboru, średnim współczynnikiem 
udziału podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa we wszystkich konkurencyjnych procedurach 
wyboru rozpoczętych w  ramach programu lub, w  stosownych przyp adkach, poprzedniego 
programu, w  okresie trzech  lat poprzedzających powiadomienie.  
3. Specjalny Komitet ds. Udziału w  Programach Unii przed zakończeniem okresu, o którym 
mowa w ust.  2 podejmuje decyzję, czy nastąpiło quasi -wykluczenie podmiotów ze Zjednoczon ego 
Królestwa z  danej procedury wyboru w  świetle uzasadnienia przedłożonego przez Zjednoczone 
Królestwo zgodnie z  ust. 1 oraz współczynnika skutecznego udziału w  danej procedurze wyboru.  
4. Dla celów ust.  2 i 3 współczynnik udziału stanowi stosunek liczby wni osków złożonych przez 
podmioty ze Zjednoczonego Królestwa do łącznej liczby wniosków złożonych w  ramach tej samej 
procedury wyboru.  
Artykuł UNPRO.2.2: Programy, do których ma zastosowanie mechanizm automatycznej korekty  
1. Mechanizm automatycznej korekty ma z astosowanie do tych programów i działań Unii, lub 
ich części, do których zastosowanie mechanizmu automatycznej korekty określono w  Protokole I.  
Stosowanie tego mechanizmu automatycznej korekty może zostać ograniczone do części programu 
lub działania określ onych w  Protokole I realizowanych poprzez dotacje, w  odniesieniu do których 
organizowane są konkurencyjne zaproszenia.  Szczegółowe zasady wskazywania części programu lub 
działania, do których mechanizm automatycznej korekty ma zastosowanie lub nie ma zasto sowania, 
można ustanowić w Protokole I.  
 
 
416 
 2. Kwota automatycznej korekty dla programu lub działania, lub ich części, jest równa różnicy 
między pierwotnymi kwotami zobowiązań prawnych faktycznie zaciągniętych ze Zjednoczonym 
Królestwem lub podmiotami ze Zjednoczonego Królestwa finansowanymi ze środków na 
zobowiązania w  danym roku a  odpowiednim wkładem operacyjnym wniesionym przez Zjednoczone 
Królestwo i skorygowanym zgodnie z  art. UNPRO.2.1 ust.  8 [Warunki finansowe ], z wyłączeniem 
wydatków na wsparcie, o bejmującym ten sam okres w  przypadku gdy kwota ta jest dodatnia.  
 
3. Każda kwota, o której mowa w ust.  2 niniejszego artykułu, która w każdym roku przez dwa 
kolejne lata przekracza 8  % odpowiedniego wkładu wniesionego przez Zjednoczone Królestwo do 
programu,  skorygowanego zgodnie z art.  UNPRO.2.1 ust.  8 [Warunki finansowe] , są należne 
Zjednoczonemu Królestwu lub od Zjednoczonego Królestwa jako dodatkowy wkład zgodnie z 
mechanizmem automatycznej korekty za każdy rok z tych dwóch lat.   
 
4. Szczegółowe zasady ustal ania odpowiednich kwot zobowiązań prawnych, o  których mowa 
w ust. 2 niniejszego artykułu, w  tym w  przypadku konsorcjów, a  także obliczania automatycznej 
korekty, mogą zostać określone w  Protokole I.  
Artykuł UNPRO.2.3: Finansowanie w odniesieniu do program ów realizowanych poprzez instrumenty 
finansowe lub gwarancje budżetowe  
1. W przypadku gdy Zjednoczone Królestwo bierze udział w programie, działaniu Unii, lub ich 
częściach, realizowanych poprzez instrument finansowy lub gwarancję budżetową, wkład 
Zjednoczone go Królestwa w programy realizowane poprzez instrumenty finansowe lub gwarancje 
budżetowe w ramach budżetu Unii wykonywane zgodnie z tytułem  X rozporządzenia finansowego 
mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii wnoszony jest w formie środków pieniężn ych. 
Kwota wnoszona w formie środków pieniężnych powiększa gwarancję budżetową Unii lub pulę 
środków finansowych instrumentu finansowego.  
2. W przypadku gdy Zjednoczone Królestwo bierze udział w programie, o którym mowa w 
ust. 1, który jest realizowany przez Grupę Europejskiego Banku Inwestycyjnego, a Grupa 
Europejskiego Banku Inwestycyjnego musi pokryć straty nieobjęte gwarancją z budżetu Unii, 
Zjednoczone Królestwo płaci Grupie Europejskiego Banku Inwestycyjnego odsetek tych strat równy 
stosunkowi produktu k rajowego brutto w cenach rynkowych Zjednoczonego Królestwa i sumie 
produktów krajowych brutto w cenach rynkowych państw członkowskich, Zjednoczonego Królestwa i 
każdego innego państwa trzeciego biorącego udział w tym programie.  Wartości produktu krajowego 
brutto w  cenach rynkowych, które należy zastosować, to najnowsze dostępne wartości podawane 
przez Eurostat w  dniu 1  stycznia roku, w  którym należy dokonać płatności, jak tylko wejdzie w  życie 
uzgodnienie, o  którym mowa w  art. UNPRO.5.2 [Współpraca w  dziedz inie statystyki] i  zgodnie 
z zasadami tego uzgodnienia. Przed wejściem w  życie tego uzgodnienia, wartość PKB Zjednoczonego 
Królestwa to wartość określona na podstawie danych dostarczonych przez OECD.  
3. W stosownych przypadkach zasady wykonania niniejszego ar tykułu, w szczególności 
zapewniające, aby Zjednoczone Królestwo otrzymało swoją część niewykorzystanych składek do 
gwarancji budżetowych i instrumentów finansowych, zostają określone bardziej szczegółowo w 
Protokole  I. 
Sekcja 3: Zawieszenie i zakończenie udziału w programach Unii  
 
417 
 Artykuł UNPRO.3.1: Zawieszenie udziału Zjednoczonego Królestwa w programie Unii przez Unię  
1. Unia może jednostronnie zawiesić stosowanie Protokołu I  w odniesieniu do co najmniej 
jednego unijnego programu, działania lub wyjątkowo do ich części zgodnie z  niniejszym artykułem, 
jeżeli Zjednoczone Królestwo nie wnosi swojego wkładu finansowego zgodnie z  sekcją  2 [Zasady 
finansowania udziału w  programach Unii] niniejszego rozdziału  lub jeżeli Zjednoczone Królestwo 
wprowadza istotne zmiany do jednego z  następujących warunków, które istniały, gdy uzgadniano 
i włączano do zakresu Protokołu I  udział Zjednoczonego Królestwa w  programie, działaniu, lub 
wyjątkowo w  ich części, a także gdy takie zmiany miały istotny wpływ na ich realizację:  
(a) zmianie  uległy warunki wjazdu do Zjednoczonego Królestwa i  pobytu na jego terytorium osób 
zaangażowanych we wdrażanie tych programów i  działań, lub ich części, w  tym studentów, 
naukowców, stażystów lub wolontariuszy.  Ma to zastosowanie w  szczególności w  przypadku , 
gdy Zjednoczone Królestwo wprowadzi zmianę w  swoim prawie krajowym w  odniesieniu do 
warunków wjazdu i  pobytu w  Zjednoczonym Królestwie tych osób, co stanowi dyskryminację 
między państwami członkowskimi.  
(b) doszło do zmiany w  zakresie obciążeń finansowych, w tym opłat mających zastosowanie do 
osób, o  których mowa w  lit. a) niniejszego ustępu, w  celu umożliwienia wykonywania działań, 
które osoby te muszą wykonywać, by realizować program;  
(c) zmianie uległy warunki, o których mowa w art. UNPRO.1.5 [Warunki uczestn ictwa] ust. 3.  
2. Unia powiadamia Specjalny Komitet ds. Udziału w Programach Unii o swoim zamiarze 
zawieszenia udziału Zjednoczonego Królestwa w danym programie lub działaniu. Unia wskazuje 
zakres zawieszenia i przedstawia należyte uzasadnienie. Zawieszenie s taje się skuteczne 45  dni po 
dacie powiadomienia dokonanego przez Unię, chyba że Unia wycofa swoje powiadomienie. Dzień, w 
którym zawieszenie staje się skuteczne, stanowi datę referencyjną do celów niniejszego artykułu.  
Przed powiadomieniem i  zawieszeniem,  a także w  okresie zawieszenia, Specjalny Komitet ds. Udziału 
w Programach Unii może ustalić właściwe środki służące uniknięciu lub zniesieniu zawieszenia. 
W przypadku gdy Specjalny Komitet ds. Udziału w  Programach Unii znajdzie sposób na uniknięcie 
zawies zenia w  okresie, o  którym mowa w  akapicie pierwszym, zawieszenie nie wchodzi w  życie.  
W każdym wypadku Specjalny Komitet ds. Udziału w Programach Unii zbiera się w terminie 45  dni w 
celu omówienia tej kwestii.  
3. Od daty referencyjnej zawieszenia Zjednoczone Królestwo nie jest traktowane jako państwo 
biorące udział w programie, działaniu Unii, lub ich częściach, których dotyczy zawieszenie, i w 
szczególności Zjednoczone Królestwo lub podmioty ze Zjednoczonego Królestwa nie spełniają już 
warunków kwalifikowalno ści określonych w art.  UNPRO.1.4 [Zgodność z zasadami programu] i 
Protokole  I, w odniesieniu do unijnych procedur wyboru, które do tej daty nie zostaną jeszcze 
zakończone. Procedura wyboru zostaje uznana za zakończoną, kiedy zostaną zaciągnięte 
zobowiązani a prawne wynikające z takiej procedury.  
4. Zawieszenie nie ma wpływu na zobowiązania prawne zaciągnięte przed datą referencyjną 
zawieszenia. Niniejsza Umowa ma nadal zastosowanie do takich zobowiązań prawnych.  
5. Zjednoczone Królestwo powiadamia Unię, jak tylko uzna, że zgodność z warunkami udziału 
została przywrócona, i w tym celu przedstawia wszelkie stosowne dowody.  
 
418 
 W terminie 30  dni od tego powiadomienia Unia Europejska ocenia tę kwestię i może w tym celu 
zwrócić się do Zjednoczonego Królestwa o przedstawien ie dodatkowych dowodów. Czas potrzebny 
na dostarczenie takich dodatkowych dowodów nie liczy się do całego okresu, w którym 
przeprowadza się ocenę.  
W przypadku gdy Unia stwierdzi, że zgodność z warunkami udziału została przywrócona, 
bezzwłocznie powiadamia  Specjalny Komitet ds. Udziału w Programach Unii, że zawieszenie zostaje 
zniesione. Zniesienie staje się skuteczne następnego dnia po dacie powiadomienia.  
W przypadku gdy Unia stwierdzi, że zgodność z warunkami udziału nie została przywrócona, 
zawieszenie  pozostaje w mocy.  
6. Zjednoczone Królestwo jest ponownie traktowane jako państwo biorące udział w danym 
programie Unii, i w szczególności Zjednoczone Królestwo i podmioty ze Zjednoczonego Królestwa 
ponownie spełniają kryteria kwalifikowalności określone w a rt. UNPRO.1.4 [Zgodność z zasadami 
programu] i Protokole  I, w odniesieniu do unijnych procedur wyboru w ramach danego programu 
Unii uruchomionych po dniu, w którym zniesienie zawieszenia staje się skuteczne, lub przed tą datą, 
jeżeli nie wygasł termin skła dania wniosków.  
7. W przypadku zawieszenia udziału Zjednoczonego Królestwa w programie, działaniu, lub ich 
częściach, wkład finansowy Zjednoczonego Królestwa należny w  okresie zawieszenia ustala się 
w następujący sposób:  
(a) Unia ponownie oblicza wkład operacyjn y, stosując procedurę opisaną w art. UNPRO.2.1 
[Warunki finansowe] ust. 8 lit. a) ppkt (iii) akapit piąty.  
(b) opłatę z tytułu udziału koryguje się zgodnie z korektą wkładu operacyjnego.  
Artykuł UNPRO.3.2 – Zakończenie udziału Zjednoczonego Królestwa w program ie Unii przez Unię  
1. Jeżeli w  terminie jednego roku od daty referencyjnej, o  której mowa w  art. UNPRO.3.1 ust.  2 
[Zawieszenie udziału Zjednoczonego Królestwa w  programie Unii przez Unię Europejską], Unia nie 
zniesie zawieszenia na podstawie art.  UNPRO.3.1 [Z awieszenie udziału Zjednoczonego Królestwa], 
Unia:  
(a) ponownie ocenia warunki, na jakich może zaoferować Zjednoczonemu Królestwu dalszy udział 
w danych programach i  działaniach Unii, lub ich częściach, oraz przedstawia propozycję tych 
warunków Specjalnemu Komitetowi ds. Udziału w  Programach Unii w  terminie 45  dni od 
wygaśnięcia rocznego okresu zawieszenia w  celu zmiany Protokołu I. Gdy Specjalny Komitet 
w terminie kolejnych 45  dni nie porozumie się w  sprawie tych środków, zakończenie 
obowiązuje zgodnie z  lit. b) niniejszego ustępu; lub  
(b) jednostronnie kończy stosowanie Protokołu I w odniesieniu do danych programów i  działań 
Unii, lub ich części, lub wyjątkowo do ich części, zgodnie z niniejszym artykułem, 
z uwzględnieniem wpływu zmiany, o  której mowa w  art. UNPRO.3.1. [Zawieszenie udziału 
Zjednoczonego Królestwa], na realizację programu lub działania, lub wyjątkowo ich części, lub 
z uwzględnieniem kwoty niewniesionego wkładu.  
2. Unia powiadamia Specjalny Komitet ds. Udziału w Programach Unii o swoim zamiarze 
zakoń czenia udziału Zjednoczonego Królestwa w jednym programie lub działaniu Unii lub większej 
ich liczbie zgodnie z ust.  1 lit. b). Unia wskazuje zakres zawieszenia i przedstawia należyte 
uzasadnienie. Zakończenie staje się skuteczne 45  dni po dacie powiadomie nia dokonanego przez 
 
419 
 Unię, chyba że Unia wycofa swoje powiadomienie. Dzień, w którym zakończenie staje się skuteczne, 
stanowi datę referencyjną zakończenia do celów niniejszego artykułu.  
3. Od daty referencyjnej zakończenia Zjednoczone Królestwo nie jest trak towane jako państwo 
biorące udział w danym  programie lub działaniu Unii, którego dotyczy zakończenie, i  w szczególności 
Zjednoczone Królestwo lub podmioty ze Zjednoczonego Królestwa nie spełniają już warunków 
kwalifikowalności określonych w  art. UNPRO.1.4 [Zgodność z  zasadami programu] i w  Protokole  I, 
w odniesieniu do unijnych procedur wyboru, które do tego dnia nie zostaną jeszcze zakończone. 
Procedurę wyboru uznaje się za zakończoną, jeżeli w  wyniku tej procedury podjęto zobowiązania 
prawne.  
4. Zakończenie nie ma wpływu na zobowiązania prawne zaciągnięte przed datą referencyjną 
zawieszenia, o której mowa w art.  UNPRO.3.1  ust. 2 [Zawieszenie udziału Zjednoczonego Królestwa 
w programie Unii]. Niniejsza Umowa ma nadal zastosowanie do takich zobowiązań prawnych.  
5. W przypadku gdy stosowanie Protokołu  I lub jego części ustaje w  odniesieniu do danych 
programów lub działań, lub wyjątkowo ich części:  
(a) wkład operacyjny pokrywający wydatki na wsparcie związane z  zaciągniętymi już 
zobowiązaniami prawnymi jest należny do cz asu wykonania tych zobowiązań prawnych lub do 
czasu zakończenia wieloletnich ram finansowych, na mocy  których zobowiązanie prawne 
zostało sfinansowane;  
(b) w kolejnych latach nie wnosi się wkładu innego niż ten, o  którym mowa w  lit. a) niniejszego 
ustępu.  
Arty kuł UNPRO.3.3: Zakończenie udziału w programie lub działaniu w przypadku istotnych zmian w 
programach unijnych  
1. Zjednoczone Królestwo może jednostronnie zakończyć swój udział w programie lub działaniu 
Unii, lub ich częściach, o którym mowa w Protokole I, w przypadku gdy:  
(a) akt podstawowy tego programu lub działania Unii zostaje zmieniony w  takim zakresie, że 
warunki udziału Zjednoczonego Królestwa lub podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa w  tym 
programie lub działaniu Unii zostają istotnie zmienione , w szczegól ności w  wyniku zmiany 
celów programu lub działania i  odpowiednich działań; lub  
 
(b) całkowita kwota środków na zobowiązania, o  których mowa w  art. UNPRO.2.1 [Warunki 
finansowe] zostaje powiększona o  więcej niż 15  % w  porównaniu z  początkową pulą środków 
finan sowych na ten program lub działanie, lub ich części, w  których uczestniczy Zjednoczone 
Królestwo, oraz odpowiedni pułap wieloletnich ram finansowych został podniesiony, albo 
kwota zewnętrznych dochodów, o  których mowa w  art. UNPRO.2.1 ust.  5 [Warunki 
finan sowe], na cały okres udziału została powiększona; lub  
 
(c) Zjednoczone Królestwo lub podmioty ze Zjednoczonego Królestwa zostają wyłączone z udziału 
w części programu lub działania z należycie uzasadnionych powodów i to wyłączenie dotyczy 
środków na zobowiąza nia przekraczających 10  % środków na zobowiązania w ostatecznie 
przyjętym budżecie Unii na rok N dla danego programu lub działania.  
 
2. W tym celu Zjednoczone Królestwo powiadamia Specjalny Komitet ds. Udziału 
w Programach Unii o  zamiarze zakończenia stosowan ia Protokołu  I w odniesieniu do danego 
 
420 
 programu lub działania Unii najpóźniej 60  dni po opublikowaniu zmiany lub przyjętego budżetu 
rocznego lub zmiany do niego w  Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zjednoczone Królestwo 
wyjaśnia, z jakich powodów uznaj e tę zmianę za istotną zmianę warunków udziału. Specjalny 
Komitet ds.  Udziału w  Programach Unii zbiera się w  ciągu 45  dni od otrzymania notyfikacji w  celu 
omówienia sprawy.  
3. Zakończenie staje się skuteczne 45  dni po dacie powiadomienia dokonanego przez 
Zjednoczone Królestwo, chyba że Zjednoczone Królestwo wycofa swoje powiadomienie. Dzień, w 
którym zakończenie staje się skuteczne, stanowi datę referencyjną do celów niniejszego artykułu.  
4. Od daty referencyjnej Zjednoczone Królestwo nie jest traktowane jako pa ństwo biorące 
udział w  programie Unii, którego dotyczy zakończenie, i  w szczególności Zjednoczone Królestwo lub 
podmioty ze Zjednoczonego Królestwa nie spełniają już warunków kwalifikowalności określonych 
w art. UNPRO.1.4 [Zgodność z  zasadami programu] i w  Protokole  I, w  odniesieniu do unijnych 
procedur wyboru, które do tego dnia nie zostaną jeszcze zakończone. Procedurę wyboru uznaje się 
za zakończoną, jeżeli w  wyniku tej procedury podjęto zobowiązania prawne.  
5. Zakończenie nie ma wpływu na zobowiązania prawne zaciągnięte przed datą referencyjną. 
Niniejsza Umowa ma nadal zastosowanie do takich zobowiązań prawnych.  
6. W przypadku zakończenia na mocy niniejszego artykułu w  odniesieniu do danych 
programów lub działań:  
(a) wkład operacyjny pokrywający wydatki na wsparcie związane z  zaciągniętymi już 
zobowiązaniami prawnymi jest należny do czasu wykonania tych zobowiązań prawnych lub do 
czasu zakończenia wieloletnich ram finansowych, na mocy  których zobowiązanie prawne 
zostało sfinansowane;  
(b) Unia ponownie oblicza wk ład operacyjny za rok, w  którym następuje zakończenie, stosując 
procedurę opisaną w  art. UNPRO.2.1 [Warunki finansowe] ust.  8 akapit piąty lit.  a) ppkt  (iii). 
w kolejnych latach nie wnosi się wkładu innego niż ten, o  którym mowa w  lit. a) niniejszego 
ustęp u. 
(c) opłatę z tytułu udziału koryguje się zgodnie z korektą wkładu operacyjnego.  
Sekcja 4: Przegląd wykonania i zwiększenia środków finansowych  
Artykuł UNPRO.3.4: Przegląd wykonania  
1. W odniesieniu do części programu lub działania Unii, do których ma zastosow anie 
mechanizm korekty, o  którym mowa w  art. UNPRO.2.2 [Programy, do których ma zastosowanie 
automatyczny mechanizm korekty]  stosuje się procedurę przeglądu wykonania zgodnie z  warunkami 
określonymi w  niniejszym artykule.  
2. Zjednoczone Królestwo może zwróci ć się do Specjalnego Komitetu ds.  Udziału w  Programach 
Unii z  wnioskiem o  rozpoczęcie procedury przeglądu wykonania, gdy kwota obliczona zgodnie z 
metodą określoną w  art. UNPRO.2.2 [Programy, do których ma zastosowanie automatyczny 
mechanizm korekty] ust.  2 jest ujemna i  gdy kwota ta jest wyższa niż 12  % odpowiednich wkładów 
Zjednoczonego Królestwa na rzecz programu lub działania skorygowanych zgodnie z art.  UNPRO.2.1 
[Warunki finansowe]  ust. 8.  
 
421 
 3. W terminie trzech miesięcy od daty wniosku, o  którym mowa w  ust. 2, Specjalny Komitet ds. 
Udziału w  Programach Unii analizuje odpowiednie dane dotyczące wykonania i  przyjmuje 
sprawozdanie zawierające propozycje odpowiednich środków w  celu rozwiązania kwestii związanych 
z wykonaniem.  
Środki, o  których mowa w  akapici e pierwszym, są wdrażane przez okres dwunastu miesięcy po 
przyjęciu sprawozdania. Po zastosowaniu środków do obliczenia różnicy między pierwotnymi 
kwotami należnymi z tytułu zobowiązań prawnych faktycznie zaciągniętych ze Zjednoczonym 
Królestwem lub podmio tami Zjednoczonego Królestwa w tym roku kalendarzowym a odpowiednim 
wkładem operacyjnym wniesionym przez Zjednoczone Królestwo za ten sam rok wykorzystuje się 
dane dotyczące wykonania w odniesieniu do danego okresu.  
Jeżeli różnica, o  której mowa w  akapicie  drugim, jest ujemna i  przekracza 16  % odpowiedniego 
wkładu operacyjnego,  Zjednoczone Królestwo może:   
(a) powiadomić o swoim zamiarze zakończenia udziału w danym programie unijnym lub jego 
części z zachowaniem okresu wypowiedzenia 45 dni przed planowanym term inem 
zakończenia udziału i może je zakończyć zgodnie z art. UNPRO.3.3 [Zakończenie udziału w 
programie w przypadku istotnej zmiany programu Unii] ust. 3 –6, lub  lub  
(b) zwrócić się do Specjalnego Komitetu ds. Udziału w  Programach Unii o  przyjęcie dalszych 
środ ków mających na celu rozwiązanie problemu słabych wyników, między innymi poprzez 
dostosowanie się do udziału Zjednoczonego Królestwa w  danym programie Unii i 
skorygowanie przyszłych wkładów finansowych Zjednoczonego Królestwa na rzecz tego 
programu.  
Artyk uł UNPRO.3.5: Przegląd zwiększenia środków finansowych  
1. Zjednoczone Królestwo może powiadomić Specjalny Komitet ds. Udziału w  Programach Unii, 
że wnosi sprzeciw co do kwoty swojego wkładu do programu lub działania Unii, w  przypadku gdy 
całkowita kwota środk ów na zobowiązania, o  których mowa w  art. UNPRO.2.1 [Warunki finansowe], 
zostaje powiększona o  więcej niż 5  % w  porównaniu z  początkową pulą środków na ten program lub 
działanie Unii oraz odpowiedni pułap został podniesiony, albo kwota zewnętrznych dochodó w, 
o których mowa w  art. UNPRO.2.1 ust.  5 [Warunki finansowe], na cały okres udziału została 
powiększona.  
2. Powiadomienia, o  którym mowa w  ust. 1, dokonuje się w  terminie 60  dni od daty 
opublikowania przyjętego budżetu rocznego lub jego zmiany w  Dzienniku Ur zędowym Unii 
Europejskiej. Powiadomienie pozostaje bez uszczerbku dla obowiązku wniesienia przez Zjednoczone 
Królestwo jego wkładu oraz dla stosowania mechanizmu korekty, o  którym mowa w  art. UNPRO.2.1 
[Warunki finansowe] ust.  8. 
3. Specjalny Komitet ds. Udzi ału w  Programach Unii przygotowuje sprawozdanie,  proponuje 
oraz podejmuje decyzję o przyjęciu właściwych środków w  terminie trzech miesięcy od dnia 
powiadomienia, o  którym mowa w  ust. 2 niniejszego artykułu.  Środki te mogą obejmować 
ograniczenie udziału Zj ednoczonego Królestwa lub podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa do 
działań określonego rodzaju lub do określonych procedur wyboru lub, w  stosownych przypadkach, 
zmianę Protokołu  I. Ograniczenie udziału Zjednoczonego Królestwa będzie traktowane jako 
wyłączen ie do celów mechanizmu korekty, o  którym mowa w art.  UNPRO.2.1 ust.  8 [Warunki 
finansowe].  
 
422 
 4. Jeżeli spełnione są warunki, o  których mowa w  art. UNPRO.3.3 ust.  1 lit.  b) [Zakończenie 
udziału w  programie w  przypadku istotnej zmiany programu Unii], Zjednoczone Królestwo może 
zakończyć swój udział w  programie lub działaniu Unii, o  którym mowa w  Protokole I, zgodnie 
z art. UNPRO.3.3 ust.  2–6 [Zakończenie udziału w  programie w  przypadku istotnej zmiany programu 
Unii].  
Rozdział  2: Należyte zarządzanie finansami  
Arty kuł UNPRO.4.X -1: Zakres  
Niniejszy rozdział ma zastosowanie do unijnych programów, działań i  usług w  ramach programów 
unijnych, o  których mowa w  Protokołach  I i II. 
Sekcja 1: Ochrona interesów finansowych i odzyskiwanie środków  
Artykuł UNPRO.4.X: Prowadzenie działalności do celów należytego zarządzania finansami  
Do celów stosowania niniejszego rozdziału organy Zjednoczonego Królestwa i  Unii, o  których mowa 
w niniejszym rozdziale, ściśle współpracują zgodnie ze swoimi odpowiednimi przepisami 
ustawowymi i  wykonawczymi.  
Wykonując swoje obowiązki na terytorium Zjedno czonego Królestwa, pracownicy i  organy 
dochodzeniowe Unii muszą działać w  sposób zgodny z  prawem Zjednoczonego Królestwa.  
Artykuł UNPRO.4.1: Przeglądy i audyty  
1. Unia ma prawo przeprowadzać – zgodnie z odpowiednimi umowami o finansowaniu i 
mającymi zastosowa nie aktami co najmniej jednej instytucji Unii – przeglądy i audyty techniczne, 
naukowe, finansowe lub inne rodzaje przeglądów i audytów w pomieszczeniach dowolnej osoby 
fizycznej mającej miejsce zamieszkania w Zjednoczonym Królestwie lub osoby prawnej mają cej 
siedzibę w Zjednoczonym Królestwie otrzymujących unijne finansowanie, a także dowolnej osoby 
trzeciej uczestniczącej we wdrażaniu unijnego finansowania mającej miejsce zamieszkania lub 
siedzibę w Zjednoczonym Królestwie.  Takie przeglądy i audyty mogą b yć przeprowadzane przez 
pracowników instytucji i organów Unii, w szczególności Komisji Europejskiej i Europejskiego 
Trybunału Obrachunkowego, lub przez inne osoby upoważnione przez Komisję Europejską zgodnie z 
prawem Unii.  
2. Pracownicy instytucji i  organów U nii, w  szczególności pracownicy Komisji Europejskiej 
i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, a  także inne osoby upoważnione przez Komisję 
Europejską, mają odpowiedni dostęp do miejsc, prac i  dokumentów (w  wersji 
elektronicznej,  papierowej lub w obu wersj ach) oraz do wszystkich informacji wymaganych do 
przeprowadzenia takich przeglądów i  audytów, o  których mowa w  ust. 1. Taki dostęp obejmuje 
prawo do uzyskania fizycznych lub elektronicznych kopii i  wyciągów z  wszelkich dokumentów lub 
treści wszelkich nośni ków danych będących w  posiadaniu osób fizycznych lub prawnych poddanych 
audytowi lub strony trzeciej poddanej audytowi.  
3. Zjednoczone Królestwo nie utrudnia ani nie wprowadza żadnych ograniczeń w zakresie 
prawa pracowników i innych osób, o których mowa w ust . 2, do wjazdu na terytorium 
Zjednoczonego Królestwa i dostępu do pomieszczeń kontrolowanych osób w ramach wykonywania 
ich obowiązków, o których mowa w niniejszym artykule.  
 
423 
 4. Niezależnie od zawieszenia lub zakończenia udziału Zjednoczonego Królestwa w  progra mie 
lub działaniu, zawieszenia części lub wszystkich postanowień niniejszej części lub Protokołu  I, 
przeglądy i  kontrole mogą być przeprowadzane również po dniu wejścia w  życie danego zawieszenia 
lub zakończenia udziału, na warunkach określonych w  mających  zastosowanie aktach jednej lub kilku 
instytucji Unii Europejskiej oraz zgodnie z  odpowiednimi umowami o  finansowaniu lub umowami 
w odniesieniu do wszelkich zobowiązań prawnych dotyczących wykonania budżetu Unii przyjętych 
przez Unię przed dniem, w którym dane zawieszenie lub zakończenie staje się skuteczne.   
Artykuł UNPRO.4.2: Zwalczanie nieprawidłowości, nadużyć finansowych i  innych przestępstw 
naruszających interesy finansowe Unii  
1. Komisja Europejska i Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych ( OLAF) są 
upoważnione do prowadzenia dochodzeń administracyjnych, w tym kontroli na miejscu i inspekcji, 
na terytorium Zjednoczonego Królestwa.  Komisja Europejska i  OLAF działają zgodnie z  aktami Unii 
regulującymi te kontrole, inspekcje i  dochodzenia.  
2. Właśc iwe organy Zjednoczonego Królestwa informują w  rozsądnym terminie Komisję 
Europejską lub OLAF o  wszelkich stwierdzonych przez te organy przypadkach lub podejrzeniach 
nieprawidłowości, nadużyć finansowych lub innej nielegalnej działalności naruszających int eresy 
finansowe Unii.  
3. Kontrole na miejscu i  inspekcje mogą być przeprowadzane w  pomieszczeniach dowolnej 
osoby fizycznej mającej miejsce zamieszkania w  Zjednoczonym Królestwie lub dowolnej osoby 
prawnej mającej siedzibę w  Zjednoczonym Królestwie otrzymując ych unijne finansowanie na mocy 
umowy o  finansowaniu, a  także w  pomieszczeniach dowolnej osoby trzeciej mającej miejsce 
zamieszkania lub siedzibę w  Zjednoczonym Królestwie uczestniczącej we wdrażaniu takiego unijnego 
finansowania. Takie kontrole i inspekcj e są przygotowywane i prowadzone przez Komisję Europejską 
lub OLAF w ścisłej współpracy z właściwym organem Zjednoczonego Królestwa wyznaczonym przez 
Zjednoczone Królestwo. Wyznaczony organ jest powiadamiany w  rozsądnym terminie przed 
kontrolami i  inspekcj ami o  przedmiocie, celu i  podstawie prawnej tych kontroli i  inspekcji, aby 
umożliwić mu udzielenie pomocy. W  związku z  tym urzędnicy właściwych organów Zjednoczonego 
Królestwa mogą uczestniczyć w  kontrolach na miejscu oraz inspekcjach.  
4. Pracownicy Komisji E uropejskiej i  pracownicy OLAF -u mają dostęp do wszelkich informacji 
i dokumentów (w  wersji elektronicznej,  papierowej lub w obu wersjach), w  tym danych 
komputerowych, dotyczących operacji, o  których mowa w  ust. 3, niezbędnych do prawidłowego 
przeprowadzeni a kontroli na miejscu i  inspekcji. Pracownicy Komisji Europejskiej i  OLAF -u mogą 
w szczególności kopiować odpowiednie dokumenty.  
5. Komisja Europejska lub OLAF oraz właściwe organy Zjednoczonego Królestwa decydują 
w indywidualnych przypadkach, czy dane kontro le na miejscu i  inspekcje mają być przeprowadzane 
wspólnie, w  tym w  przypadku gdy obie strony są uprawnione do prowadzenia dochodzeń.  
6. Jeżeli dana osoba, podmiot lub inna strona trzecia, które podlegają kontroli na miejscu lub 
inspekcji, sprzeciwiają się ko ntroli na miejscu lub inspekcji, organy Zjednoczonego Królestwa – 
działając zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi – udzielają pomocy Komisji 
lub OLAF -owi, tak aby instytucje te mogły wykonywać swoje obowiązki związane z 
przeprowadzaniem kontroli na miejscu lub inspekcji.  Pomoc ta obejmuje podejmowanie 
odpowiednich środków zabezpieczających na mocy prawa krajowego, w  tym w  celu zabezpieczenia 
dowodów.  
 
424 
 7. Komisja Europejska lub OLAF informują właściwe organy Zjednoczonego Królestwa 
o wynikach takich kontroli i  inspekcji. W szczególności Komisja Europejska lub OLAF zgłaszają jak 
najszybciej właściwemu organowi Zjednoczonego Królestwa wszelkie stwierdzone przez te instytucje 
w trakcie kontroli na miejscu lub inspekcji przypadki lub podejrzenia ni eprawidłowości.  
8. Bez uszczerbku dla stosowania prawa Zjednoczonego Królestwa Komisja Europejska może 
nakładać środki i kary administracyjne na osoby prawne lub fizyczne uczestniczące w realizacji 
danego programu lub działania zgodnie z ustawodawstwem Unii.  
9. Na użytek właściwego wykonania niniejszego artykułu Komisja Europejska lub OLAF oraz 
właściwe organy Zjednoczonego Królestwa regularnie wymieniają informacje oraz, na wniosek jednej 
ze Stron niniejszej Umowy, konsultują się ze sobą, o ile nie zabrania tego  ustawodawstwo Unii lub 
prawo Zjednoczonego Królestwa.  
10. Aby ułatwić skuteczną współpracę i  wymianę informacji z  OLAF -em, Zjednoczone Królestwo 
wyznacza punkt kontaktowy.  
11. Wymiana informacji między Komisją Europejską lub OLAF -em a  właściwymi organami 
Zjednocz onego Królestwa musi być zgodna z  obowiązującymi wymogami w  zakresie poufności. Dane 
osobowe zawarte w wymienianych informacjach są chronione zgodnie z mającymi zastosowanie 
przepisami.  
12. Bez uszczerbku dla stosowania art.  LAW.MUTAS.114, [Definicja właściweg o organu] w 
przypadku gdy jakikolwiek obywatel Zjednoczonego Królestwa lub osoba fizyczna mająca miejsce 
zamieszkania w Zjednoczonym Królestwie lub podmiot prawny mający siedzibę w Zjednoczonym 
Królestwie otrzyma finansowanie unijne w ramach programów i dz iałań Unii wymienionych w 
Protokole  I, bezpośrednio lub pośrednio, w  tym w  związku ze  wszelkimi osobami trzecimi 
zaangażowanymi we wdrażanie takiego finansowania unijne, organy Zjednoczonego Królestwa 
współpracują z  organami Unii lub organami państw członk owskich Unii odpowiedzialnymi za 
prowadzenie dochodzeń, ściganie i  stawianie przed sądem sprawców i  współsprawców przestępstw 
naruszających interesy finansowe Unii w  związku z  takim finansowaniem, zgodnie z  mającymi 
zastosowanie przepisami i  instrumentami międzynarodowymi, aby umożliwić im wypełnianie ich 
obowiązków.  
Artykuł UNPRO.4.3: Poprawki  do art.  UNPRO.0.1, UNPRO.4.X -1, UNPRO.4.1 [Przeglądy i  audyty] oraz 
art. UNPRO.4.2 [Zwalczanie nieprawidłowości, nadużyć finansowych i  innych przestępstw 
naruszających interesy finansowe Unii]  
Specjalny Komitet ds. Udziału w  Programach Unii może wprowadzi ć zmiany do art.  UNPRO.4.1 
[Przeglądy i audyty] oraz art.  UNPRO.4.2 [Zwalczanie nieprawidłowości, nadużyć finansowych 
i innych przestępstw naruszających interesy finansowe Unii], w  szczególności w  celu uwzględnienia 
zmian w  aktach jednej lub większej liczb y instytucji Unii.  
Specjalny Komitet ds. Udziału w  Programach Unii może wprowadzić zmiany do art.  UNPRO.0.1 
[Zakres] i  art. UNPRO.4.X -1 [Zakres] w celu rozszerzenia stosowania niniejszego rozdziału na inne 
unijne programy, działania i  usługi.  
Artykuł UNPRO .4.4: Odzyskiwanie środków i  egzekwowanie decyzji  
1. Decyzje przyjęte przez Komisję Europejską nakładające zobowiązanie pieniężne na osoby 
prawne lub fizyczne inne niż państwa w odniesieniu do wszelkich roszczeń wynikających z unijnych 
programów, działań lub projektów są egzekwowalne w Zjednoczonym Królestwie.  Decyzji takiej 
 
425 
 nadawany jest tytuł egzekucyjny bez formalności innych niż weryfikacja autentyczności decyzji przez 
organ krajowy wyznaczony do tego celu przez Zjednoczone Królestwo. Zjednoczone Królestwo  
informuje Komisję i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wyznaczonym organie krajowym.  
Zgodnie z art.  UNPRO.5.1 [Komunikacja i wymiana informacji] Komisja Europejska jest uprawniona 
do powiadomienia o takich egzekwowalnych decyzjach bezpośrednio o soby mające miejsce 
zamieszkania w Zjednoczonym Królestwie i osoby prawne mające siedzibę w Zjednoczonym 
Królestwie. Egzekwowanie tych decyzji przebiega zgodnie z  prawem Zjednoczonego Królestwa.  
2. Wyroki i orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejski ej wydane na podstawie 
klauzuli arbitrażowej zawartej w umowie dotyczącej unijnych programów, działań lub ich części 
zgodnie z Protokołem  I są egzekwowalne w Zjednoczonym Królestwie w taki sam sposób jak decyzje 
Komisji Europejskiej, o których mowa w ust.  1 niniejszego artykułu.  
3. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest sądem właściwym w  zakresie kontroli 
legalności decyzji Komisji, o  której mowa w  ust. 1, i wstrzymania jej egzekucji. Sądy Zjednoczonego 
Królestwa są jednak właściwe do rozpatrywania sk arg dotyczących nieprawidłowego prowadzenia 
egzekucji.  
Sekcja 2: Inne przepisy dotyczące wdrażania programów unijnych  
Artykuł UNPRO.5.1: Komunikacja i wymiana informacji  
Instytucje i  organy Unii uczestniczące w  realizacji programów lub działań Unii lub w kontrolowaniu 
takich programów lub działań są uprawnione do bezpośredniego komunikowania się, w  tym za 
pośrednictwem elektronicznych systemów wymiany informacji, z  dowolną osobą fizyczną mającą 
miejsce zamieszkania w  Zjednoczonym Królestwie lub osobą pra wną mającą siedzibę 
w Zjednoczonym Królestwie otrzymującymi unijne finansowanie, jak również z dowolną osobą 
trzecią uczestniczącą we wdrażaniu unijnego finansowania mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę 
w Zjednoczonym Królestwie. Takie osoby, podmioty i osoby trzecie mogą przedkładać bezpośrednio 
instytucjom i  organom Unii wszelkie istotne informacje i  dokumenty, które są zobowiązane 
przedłożyć na podstawie ustawodawstwa Unii mających zastosowanie do programu lub działania 
Unii lub na podstawie umów lub  umów o  finansowaniu zawartych w  celu realizacji tego programu 
lub działania.  
Artykuł UNPRO.5.2: Współpraca w  dziedzinie statystyki  
Eurostat i  Urząd Statystyczny Zjednoczonego Królestwa mogą ustanowić porozumienie, które 
umożliwia współpracę w  istotnych kw estiach statystycznych i  obejmuje to, że Eurostat, za zgodą 
Urzędu Statystycznego Zjednoczonego Królestwa, dostarcza dane statystyczne dotyczące 
Zjednoczonego Królestwa do celów niniejszej części, w tym w  szczególności dane dotyczące PKB 
Zjednoczonego Król estwa.  
Rozdział  3: Dostęp Zjednoczonego Królestwa do usług w ramach programów Unii  
 Artykuł UNPRO.6: Zasady dotyczące dostępu do usług  
1. W przypadku gdy Zjednoczone Królestwo nie bierze udziału w programie lub działaniu Unii 
zgodnie z rozdziałem 1 [Udział Zj ednoczonego Królestwa w programach Unii] niniejszej części, może 
jednak mieć dostęp do usług świadczonych w ramach programów i działań Unii na warunkach 
określonych w niniejszej Umowie, w aktach podstawowych i wszelkich innych przepisach 
dotyczących realiz acji programów i działań Unii.  
 
426 
 2. Protokół  II [Dostęp Zjednoczonego Królestwa do usług ustanowionych w  ramach określonych 
programów i  działań] w  stosownych przypadkach:  
(a) określa usługi w  ramach programów i  działań Unii, do których Zjednoczone Królestwo 
i podmi oty ze Zjednoczonego Królestwa mają dostęp;  
(b) ustanawia szczegółowe warunki dostępu Zjednoczonego Królestwa i  podmiotów ze 
Zjednoczonego Królestwa.  Warunki te są zgodne z  warunkami określonymi w niniejszej 
Umowie oraz w  aktach podstawowych;  
(c) określa wkład fin ansowy lub rzeczowy Zjednoczonego Królestwa w  odniesieniu do usługi 
świadczonej w  ramach takich programów i  działań Unii.  
3. Protokół  II jest przyjmowany i  może być zmieniany przez Specjalny Komitet ds. Udziału 
w Programach Unii.  
4. Zjednoczone Królestwo oraz publiczni i prywatni właściciele i operatorzy statków 
kosmicznych prowadzący działalność w Zjednoczonym Królestwie lub z tego państwa mają dostęp do 
usług świadczonych na podstawie art. 5 ust. 1 decyzji nr 541/2014 zgodnie z art. 5 ust. 2 niniejszej 
decyzj i do czasu zawarcia postanowień dotyczących podobnego dostępu w protokole II lub do dnia 
31 grudnia 2021 r.  
Rozdział  4: [Przeglądy]  
Artykuł UNPRO.7: [ Klauzula przeglądowa ] 
Cztery lata po wejściu w  życie Protokołów  I i II Specjalny Komitet ds. Udziału w  Programach Unii 
dokonuje przeglądu wdrażania tych Protokołów na podstawie danych dotyczących udziału 
podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa w  pośrednich i  bezpośrednich działaniach w  ramach 
programu, części programu, działań i  usług objętych Protokołami  I i II. 
Na wniosek jednej ze Stron Specjalny Komitet ds. Udziału w  Programach Unii omawia zmiany lub 
proponowane zmiany mające wpływ na warunki udziału Zjednoczonego Królestwa w  programach lub 
częściach programów, działaniach i  usługach wymienionych w  Protokołach  I i II oraz, w  razie 
potrzeby, może zaproponować odpowiednie środki w  zakresie niniejszej Umowy.  
Rozdział  5: Opłaty z  tytułu udziału w  latach 2021 –2026  
Artykuł UNPRO.8: Opłaty z  tytułu udziału w  latach 2021 –2026  
Opłaty z  tytułu udziału, o  których mowa w  art. UNPRO.2.1 ust.  4 [Warunki finansowe], w  latach 
2021 –2026 mają następującą wartość:  
- w 2021  r.: 0,5  %; 
- w 2022  r.: 1 %; 
- w 2023  r.: 1,5  %; 
- w 2024  r.: 2 %; 
- w 2025  r.: 2,5  %; 
 
427 
 - w 2026  r.: 3 % 
  
 
428 
 CZĘŚĆ SZÓSTA: ROZSTRZYGANIE SPORÓW  I POSTANOWIENIA HORYZONTALNE  
TYTUŁ I: ROZSTRZYGAN IE SPORÓW  
Rozdział  1: Postanowienia ogólne  
Artykuł INST.9: Cel  
Celem niniejszego rozdziału jest ustanowienie skutecznego i  sprawnego mechanizmu służącego 
unikaniu i  rozstrzyganiu sporów między Stronami, dotyczących wykładni  i stosowania niniejszej 
Umowy i umów uzupełniających, w celu osiągnięcia, tam gdzie jest to możliwe, wspólnie 
uzgodnionego rozwiązania.  
Artykuł INST.10: Zakres  
1. Niniejszy tytuł, z zastrzeżeniem ust.  2, 3, 4 i 5, ma zastosowanie do sporów między Stronami  
dotyczących interpretacji i  stosowania postanowień niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy 
uzupełniającej („postanowienia objęte niniejszą Umową”).  
2. Postanowienia objęte niniejszą Umową obejmują wszystkie postanowienia niniejszej Umowy 
i wszelkich umów  uzupełniających, z  wyjątkiem:  
(a) art. GOODS.17 ust. 1 –6 [Środki ochrony handlu] oraz art. GOODS.21 [Własność kulturowa] 
części drugiej dział pierwszy tytuł  I; 
(b) załącznika TBT -X [Produkty lecznicze];  
(c) części drugiej dział pierwszy tytuł VII [Małe i  średnie prz edsiębiorstwa];  
(d) części drugiej dział pierwszy tytuł X [Dobre praktyki regulacyjne i współpraca regulacyjna];  
(e) art. LPFS.1.1 ust. 1, 2 i 4 [Zasady i cele] oraz art. LPFS.1.2 ust. 1 i 3 [Prawo do wprowadzania 
regulacji i zasada ostrożnego zarządzania zasobami  oraz informacje naukowe i  techniczne] 
rozdziału 1 [Postanowienia ogólne], rozdział 2 [Polityka konkurencji], art. LPFS.3.9 [Niezależny 
organ lub podmiot oraz współpraca] oraz LPFS.3.10 [Sądy i trybunały] rozdziału 2 [Kontrola 
subsydiów]; oraz rozdziału 5 [Podatki] tytułu XI [Równe warunki działania na rzecz otwartej 
i uczciwe` konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju] części drugiej dział pierwszy oraz art. 
LPFS.9.4 ust.  4–9 [Środki równoważące] rozdziału 9 [Przepisy horyzontalne i instytucjonalne] 
tytułu X I [Równe warunki działania na rzecz otwartej i  uczciwej konkurencji 
oraz  zrównoważonego rozwoju] tytułu XI [Równe szanse dla otwartej i uczciwej konkurencji i 
zrównoważonego rozwoju] części drugiej dział pierwszy;  
(f) części trzeciej [Współpraca organów ścigan ia i wymiarów sprawiedliwości w  sprawach 
karnych], w tym w odniesieniu do sytuacji regulowanych przez inne postanowienia niniejszej 
Umowy;  
(g) części czwartej [Współpraca tematyczna];  
(h) części szóstej [Rozstrzyganie sporów i  postanowienia horyzontalne] tytuł  II [Podstawa 
współpracy],  
 
429 
 (i) art. FINPROV.10A [Przejściowe przepisy dotyczące przekazywania danych osobowych do 
Zjednoczonego Królestwa] części siódmej; oraz  
(j) umowy w  sprawie procedur bezpieczeństwa na potrzeby wymiany i  ochrony informacji 
niejawnych.  
3. Strona może wystąpić do Rady Partnerstwa w  celu rozstrzygnięcia sporu dotyczącego 
zobowiązań wynikających z postanowień, o  których mowa w  ust. 2. 
4. Artykuł INST.11 [Wyłączność] ma zastosowanie do postanowień, o  których mowa w  ust. 2. 
5. Niezależnie od ust.  1 i 2 niniejszy tytuł nie ma zastosowania do sporów dotyczących 
interpretacji i  stosowania w  indywidualnych przypadkach postanowień Protokołu w sprawie 
koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub załączników do niego.  
Artykuł INST.11: Wyłączność  
Strony zobowiązują się nie poddawać sporu między nimi dotyczącego interpretacji lub stosowania 
postanowień niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej pod mechanizm 
rozstrzygania sporów inny niż przewidziany w  niniejszej Umowie.  
Artykuł INST.12: Wybór  organu w  przypadku zasadniczo równoważnego zobowiązania wynikającego 
z innej umowy międzynarodowej  
1. W przypadku powstania sporu dotyczącego określonego środka, co do  którego domniemywa 
się naruszenie zobowiązania wynikającego z  niniejszej Umowy lub jaki ejkolwiek umowy 
uzupełniającej oraz zasadniczo równoważnego zobowiązania wynikającego z  innej umowy 
międzynarodowej, do  której Strony przystąpiły, w  tym porozumienia WTO, Strona domagająca się 
rekompensaty wybiera organ, który rozstrzygnie spór.  
2. Po wyb raniu przez Stronę organu i  wszczęciu procedury rozstrzygania sporów na podstawie 
niniejszego tytułu lub innej umowy międzynarodowej Strona nie wszczyna takiej procedury na 
podstawie tej innej umowy międzynarodowej w  odniesieniu do określonego środka, o  którym mowa 
w ust. 1, chyba że organ wybrany w  pierwszej kolejności nie dokona żadnych ustaleń z  powodów 
proceduralnych lub jurysdykcyjnych.  
3. Do celów niniejszego artykułu:  
(a) procedurę rozstrzygania sporów na podstawie niniejszego tytułu uznaje się za rozpoc zętą 
z chwilą wniesienia przez jedną ze Stron wniosku o  powołanie trybunału arbitrażowego na 
mocy art.  INST.14 [Postępowanie arbitrażowe];  
(b) procedurę rozstrzygnięcia sporu na podstawie porozumienia WTO uznaje się za rozpoczętą z 
chwilą wniesienia przez jedn ą ze Stron wniosku o  ustanowienie zespołu orzekającego na 
podstawie art.  6 Uzgodnienia w  sprawie zasad i  procedur regulujących rozstrzyganie sporów 
w ramach porozumienia WTO; oraz  
(c) procedurę rozstrzygania sporów na  podstawie jakiejkolwiek innej umowy uznaje  się za 
rozpoczętą zgodnie z  odnośnymi postanowieniami takiej umowy.  
 
430 
 4. Bez uszczerbku dla postanowień ust.  2, żadne z postanowień niniejszej Umowy nie wyklucza 
zawieszenia zobowiązań przez jedną ze Stron upoważnionych przez Organ Rozstrzygania Sporów 
WTO  lub uprawnionych na podstawie procedur rozstrzygania sporów określonych w  innej umowie 
międzynarodowej, której stroną są Strony. Nie można powoływać się na porozumienie WTO ani 
jakąkolwiek inną umowę międzynarodową między Stronami w  celu uniemożliwienia k tórejkolwiek ze 
Stron zawieszenia zobowiązań wynikających z niniejszego tytułu.  
Rozdział  2: Procedura  
Artykuł INST.13: Konsultacje  
1. Jeżeli Strona („Strona skarżąca”) uzna, że druga Strona („Strona pozwana”) naruszyła 
zobowiązanie wynikające z  niniejszej Umowy lub jakichkolwiek umów uzupełniających, Strony 
dokładają starań, aby rozstrzygnąć tę kwestię, podejmując konsultacje w  dobrej wierze w  celu 
osiągnięcia wspólnie uzgodnionego rozwiązania.  
2. Strona skarżąca może wystąpić o  konsultacje w  drodze pisemne go wniosku przekazanego 
Stronie pozwanej. Strona skarżąca określa w  swoim pisemnym wniosku powody złożenia wniosku, 
w tym wskazanie przedmiotowych środków i  podstawy prawnej wniosku, a  także odnośne 
postanowienia, które uważa za mające zastosowanie.  
3. Strona pozwana odpowiada na wniosek niezwłocznie, a  w każdym razie nie później niż 10  dni 
od dnia jego dostarczenia. Konsultacje przeprowadza się, w  ciągu 30  dni od dnia dostarczenia 
wniosku, osobiście lub za pomocą wszelkich innych środków komunikacji uzgodn ionych przez Strony. 
Jeżeli konsultacje są przeprowadzane osobiście, odbywają się one na terytorium Strony pozwanej, 
chyba że Strony postanowią inaczej.  
4. Konsultacje uznaje się za zakończone w  ciągu 30  dni od dnia dostarczenia wniosku, chyba że 
Strony po stanawiają je kontynuować.  
5. Konsultacje w  sprawach pilnych, w  tym dotyczących towarów łatwo psujących się lub 
towarów lub usług sezonowych, odbywają się w  ciągu 20 dni od daty dostarczenia wniosku. 
Konsultacje uznaje się za zakończone w  ciągu tych 20  dni, chyba że Strony postanowią je 
kontynuować.  
6. Każda ze Stron przedstawia wystarczające informacje faktyczne, aby umożliwić pełną analizę 
spornego środka, w  tym sposób, w  jaki środek ten może wpłynąć na stosowanie niniejszej Umowy 
lub wszelkich umów uzup ełniających. Każda ze  Stron stara się zapewnić udział personelu właściwych 
organów publicznych posiadającego wiedzę ekspercką w  kwestiach będących przedmiotem 
konsultacji.  
7. W przypadku wszelkich sporów dotyczących dziedziny innej niż tytuły I –VII, tytuł  VIII rozdział 
czwarty [Energia i surowce], część druga dział pierwszy lub dział szósty tytuły  IX–XII na wniosek 
Strony skarżącej konsultacje, o  których mowa w  ust. 3 niniejszego artykułu, odbywają się w  ramach 
specjalnego komitetu lub Rady Partnerstwa. Spe cjalny komitet może w  każdej chwili podjąć decyzję 
o skierowaniu sprawy do Rady Partnerstwa. Rada Partnerstwa może również zająć się sprawą z 
własnej inicjatywy. Specjalny komitet lub, w  zależności od przypadku, Rada Partnerstwa, może 
rozstrzygnąć spór w  drodze decyzji. Zastosowanie mają terminy, o  których mowa w  ust. 3 niniejszego 
 
431 
 artykułu. Miejsce posiedzeń ustalane jest zgodnie z  regulaminem komitetu specjalnego lub, 
w zależności od przypadku, Rady Partnerstwa.  
8. Konsultacje, w  szczególności wszelkie informacje określone jako poufne oraz stanowiska, 
jakie Strony zajęły podczas konsultacji, są poufne i  pozostają bez uszczerbku dla  praw każdej ze  Stron 
w dalszych postępowaniach.  
Artykuł INST.14: Postępowanie arbitrażowe  
1. Strona skarżąca może złożyć wni osek o  powołanie trybunału arbitrażowego, jeżeli:  
(a) strona pozwana nie odpowie na wniosek o  konsultacje w  ciągu 10 dni od daty jego 
dostarczenia;  
(b) konsultacje nie odbyły się w terminach, o których mowa w art. INST.13 [Konsultacje] ust. 3, 4 
lub 5;  
(c) Strony postanowią nie przeprowadzać konsultacji; lub  
(d) konsultacje zakończono bez osiągnięcia wspólnie uzgodnionego rozwiązania.  
 2. Wniosek o  powołanie trybunału arbitrażowego składa się w  drodze pisemnego wniosku 
skierowanego do Strony pozwanej. We wniosku Stron a skarżąca wyraźnie określa sporny środek 
i wyjaśnia, w  jaki sposób środek ten stanowi naruszenie postanowień objętych niniejszą Umową, 
w sposób wystarczający do jasnego przedstawienia podstawy prawnej skargi.  
Artykuł INST.15: Powołanie trybunału arbitrażo wego  
1. W skład trybunału arbitrażowego wchodzi trzech arbitrów.  
2. Nie później niż 10 dni od daty dostarczenia wniosku o  powołanie trybunału arbitrażowego 
Strony konsultują się w  celu uzgodnienia składu trybunału arbitrażowego.  
3. W przypadku gdy Strony n ie osiągną porozumienia co do składu trybunału arbitrażowego 
w terminie określonym w  ust. 2, każda ze Stron wyznacza arbitra spośród osób wskazanych 
z dotyczącej tej Strony części listy sporządzonej zgodnie z  art. INST.27 [Listy arbitrów] nie później 
niż p ięć dni od upływu terminu określonego w  ust. 2 niniejszego artykułu. Jeżeli Strona nie 
wyznaczy arbitra spośród swojej części listy w  tym terminie, współprzewodniczący Rady 
Partnerstwa pochodzący ze Strony skarżącej wybiera, nie później niż pięć dni po upł ywie tego 
terminu, arbitra w  drodze losowania spośród osób wskazanych w  części listy dotyczącej arbitrów 
Strony, która nie wyznaczyła arbitra. Współprzewodniczący Rady Partnerstwa ze Strony skarżącej 
może delegować taki wybór arbitra w  drodze losowania.  
4. W przypadku gdy Strony nie osiągną porozumienia co do przewodniczącego trybunału 
arbitrażowego w  terminie przewidzianym w  ust. 2 niniejszego artykułu, współprzewodniczący Rady 
Partnerstwa ze Strony skarżącej wybiera, nie później niż pięć  dni po upłynięciu  tego terminu, 
przewodniczącego trybunału arbitrażowego w  drodze losowania spośród osób wskazanych w  części 
listy dotyczącej przewodniczących trybunału arbitrażowego sporządzonej na podstawie art.  INST.27 
[Listy arbitrów]. Współprzewodniczący Rady Partners twa ze Strony skarżącej może przekazać taki 
 
432 
 wybór przewodniczącego trybunału arbitrażowego w  drodze losowania.  
5. Jeżeli do czasu wyboru wniosku na podstawie ust.  3 lub  4 niniejszego artykułu którakolwiek 
z list przewidzianych w  art. INST.27 [Listy arbitró w] nie została sporządzona lub nie zawiera 
wystarczającej liczby nazwisk, arbitrów wyłania się w  drodze losowania spośród osób formalnie 
zaproponowanych przez jedną Stronę lub obie Strony zgodnie z  załącznikiem INST -X [Regulamin].  
6. Za dzień powołania try bunału arbitrażowego uznaje się dzień, w  którym ostatni z  trzech 
arbitrów powiadomił Strony o  przyjęciu powołania zgodnie z  załącznikiem INST -X [Regulamin].  
Artykuł INST.16: Wymogi wobec arbitrów  
1. Wszyscy arbitrzy:  
(a) muszą wykazywać się specjalistyczną wiedzą  w dziedzinie prawa i  handlu międzynarodowego, 
w tym w  konkretnych kwestiach objętych tytułami I –VII, tytułem  VIII rozdział czwarty [Energia 
i surowce], częścią drugą dział pierwszy [Handel] tytuły  IX–XII lub częścią drugą dział szósty 
[Pozostałe postanowi enia], lub w  dziedzinie prawa i  wszelkich innych kwestii objętych 
niniejszą Umową i  wszelkimi umowami uzupełniającymi, a w  przypadku przewodniczącego 
muszą również mieć doświadczenie w  procedurach rozstrzygania sporów;  
(b) to osoby niepowiązane z żadną ze Stron i  nieprzyjmujące poleceń od żadnej ze Stron;  
(c) działają w  imieniu własnym i  nie przyjmują poleceń od  żadnej organizacji ani żadnego rządu 
w kwestiach związanych z przedmiotową sprawą oraz  
(d) przestrzegają postanowień załącznika INST -X [Kodeks postępowania ].] 
2. Wszyscy arbitrzy to osoby, których niezależność jest niekwestionowana i  które posiadają 
kwalifikacje wymagane do powołania na wysokie stanowiska sędziowskie w  swoich krajach lub są 
prawnikami o  uznanej kompetencji.  
3. Ze względu na przedmiot konkret nego sporu Strony mogą uzgodnić odstępstwo od wymogów 
wymienionych w  ust. 1 lit. a). 
Artykuł INST.17: Funkcje trybunału arbitrażowego  
Trybunał arbitrażowy:  
(a) dokonuje obiektywnej oceny rozpatrywanej przez niego sprawy, w  tym obiektywnej oceny 
okoliczności fa ktycznych sprawy, zakresu stosowania postanowień objętych niniejszą Umową 
i zgodności spornych środków z postanowieniami objętymi niniejszą Umową;  
(b) podaje w  swoich decyzjach i  orzeczeniach ustalenia faktyczne i  prawne oraz uzasadnienie 
wszelkich dokonanych ustaleń; oraz  
(c) powinien regularnie konsultować się ze Stronami i  zapewniać odpowiednie możliwości 
wypracowania wspólnie uzgodnionego rozwiązania.  
Artykuł INST.18: Zakres zadań  
1. O ile w  ciągu pięciu  dni od dnia powołania trybunału arbitrażowego Strony nie postanowią 
 
433 
 inaczej, zakres zadań organu arbitrażowego obejmuje:  
„zbadanie, w  świetle odpowiednich postanowień objętych niniejszą Umową lub umową 
uzupełniającą, kwestii, o  której mowa we wniosku o  powołanie trybunału arbitrażowego, 
dokonanie ustaleń w  spraw ie zgodności spornego środka z  postanowieniami, o  których 
mowa w  art. INST.10 [Zakres] oraz wydanie orzeczenia zgodnie z art.  INST.20 [Orzekanie 
przez trybunał arbitrażowy]”.  
2. Jeżeli Strony uzgodnią inny zakres zadań niż te, o  których mowa w  ust. 1, prze kazują 
uzgodniony zakres zadań trybunałowi arbitrażowemu w  terminie, o  którym mowa w  ust. 1. 
Artykuł INST.19: Postępowania w trybie pilnym  
1. Na wniosek jednej ze Stron trybunał arbitrażowy podejmuje decyzję, nie później niż 10  dni od 
dnia jego powołania, czy sprawa dotyczy pilnych kwestii.  
2. W sprawach pilnych mające zastosowanie terminy określone w  art. INST.20 [Orzekanie przez 
trybunał arbitrażowy] wynoszą połowę czasu przewidzianego w  tym artykule.   
Artykuł INST.20: Orzekanie przez trybunał arbitrażow y 
1.  Trybunał arbitrażowy przedstawia Stronom sprawozdanie wstępne w  ciągu 100  dni od dnia 
powołania trybunału arbitrażowego. Jeżeli trybunał arbitrażowy uzna, że nie zdoła dotrzymać tego 
terminu, przewodniczący trybunału arbitrażowego powiadamia o  tym na  piśmie Strony, podając 
przyczyny opóźnienia oraz przewidywany termin dostarczenia sprawozdania wstępnego przez 
trybunał arbitrażowy. Trybunał arbitrażowy w  żadnym razie nie wydaje orzeczenia wstępnego 
później niż 130  dni od dnia powołania trybunału arbitr ażowego.  
2. Każda ze  Stron może złożyć pisemny wniosek do  trybunału arbitrażowego o  dokonanie 
przeglądu konkretnych elementów sprawozdania wstępnego w  ciągu 14  dni od  jego dostarczenia. 
Strona może przedstawić uwagi do wniosku drugiej Strony w  ciągu sześci u dni od dnia dostarczenia 
wniosku.  
3. Jeżeli w  terminie, o  którym mowa w  ust. 2, nie zostanie złożony pisemny wniosek 
o dokonanie przeglądu konkretnych elementów sprawozdania wstępnego, sprawozdanie wstępne 
staje się orzeczeniem trybunału arbitrażowego.  
4. Trybunał arbitrażowy przekazuje Stronom orzeczenie w  ciągu 130  dni od dnia powołania 
trybunału arbitrażowego. Jeżeli trybunał arbitrażowy uzna, że nie zdoła dotrzymać tego terminu, 
jego przewodniczący powiadamia Strony na piśmie, podając przyczyny opóźn ienia oraz 
przewidywany termin wydania orzeczenia przez trybunał arbitrażowy. Trybunał arbitrażowy 
w żadnym razie nie wydaje orzeczenia później niż 160  dni od dnia powołania trybunału 
arbitrażowego.  
5. Orzeczenie zawiera omówienie wszelkich pisemnych wnios ków Stron dotyczących 
sprawozdania wstępnego i  wyraźnie odnosi się do uwag Stron.  
6. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że „orzeczenie” lub „orzeczenia”, o  których mowa 
w art. INST.17 [Funkcje trybunału arbitrażowego], art.  INST.18 [Zakres zadań], art .INST.28 
[Zastępowanie arbitrów] oraz art. INST.29 ust.  1, 3, 4 i  6 [Orzeczenia i  decyzje trybunału 
 
434 
 arbitrażowego] należy rozumieć jako dotyczące również sprawozdania wstępnego trybunału 
arbitrażowego.  
Rozdział  3: Wykonanie orzeczenia  
Artykuł INST.21: Środ ki wykonania orzeczenia  
1. Jeżeli w  swoim orzeczeniu, o  którym mowa w  art. INST.20 ust.  1 [Orzekanie przez trybunał 
arbitrażowy], trybunał arbitrażowy stwierdza, że Strona pozwana naruszyła zobowiązanie wynikające 
z niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy  uzupełniającej, Strona ta wprowadza niezbędne środki 
w celu natychmiastowego zastosowania się do ustaleń i  wniosków zawartych w  orzeczeniu trybunału 
arbitrażowego w  celu doprowadzenia do zgodności z  postanowieniami objętymi niniejszą Umową.  
2. Strona pozw ana, nie później niż 30 dni po wydaniu orzeczenia, powiadamia Stronę skarżącą 
o środkach, które podjęła lub zamierza podjąć w  celu wykonania decyzji.  
Artykuł INST.22: Rozsądny termin  
1. Jeżeli natychmiastowe wykonanie orzeczenia nie jest możliwe, Strona p ozwana, nie później 
niż 30 dni po wydaniu decyzji, o  której mowa w  art. INST.20 ust.  1 [Orzekanie trybunału 
arbitrażowego], powiadamia Stronę skarżącą o  długości rozsądnego terminu, jakiego będzie 
potrzebować na wykonanie orzeczenia, o  którym mowa w  art. INST.20 ust.  1 [Orzekanie trybunału 
arbitrażowego]. Strony dokładają wszelkich starań, aby ustalić długość rozsądnego terminu na 
dostosowanie się.  
2. Jeżeli Strony nie uzgodniły długości rozsądnego terminu, Strona skarżąca może, nie wcześniej 
niż 20 dni po otrzymaniu powiadomienia, o  którym mowa w  ust. 1, zwrócić się do trybunału 
arbitrażowego w  pierwotnym składzie z  pisemnym wnioskiem o  określenie długości rozsądnego 
terminu. Trybunał arbitrażowy przekazuje Stronom decyzję w ciągu 20 dni od daty dostarczeni a 
wniosku.  
3. Strona pozwana przekazuje Stronie skarżącej pisemne powiadomienie o  postępach 
w wykonaniu orzeczenia, o  którym mowa w  art. INST.20 ust.  1 [Orzekanie przez trybunał 
arbitrażowy], co najmniej miesiąc przed upływem rozsądnego terminu.  
4. Strony  mogą uzgodnić przedłużenie rozsądnego terminu.  
Artykuł INST.23: Przegląd wykonania orzeczenia  
1. Strona pozwana, nie później niż w  dniu upływu rozsądnego terminu, powiadamia Stronę 
skarżącą o  wszelkich środkach, które wprowadziła w  celu wykonania orzeczen ia, o  którym mowa 
w art. INST.20 ust.  1 [Orzekanie przez trybunał arbitrażowy].  
2. W przypadku gdy Strony nie zgadzają się co do istnienia lub zgodności jakiegokolwiek środka 
wprowadzonego w  celu wykonania orzeczenia z postanowieniami objętymi niniejszą U mową, Strona 
skarżąca może skierować pisemny wniosek do trybunału arbitrażowego w  pierwotnym składzie 
o podjęcie decyzji w  tej sprawie. We wniosku określa się wszelkie sporne środki i  wyjaśnia, w  jaki 
sposób środek ten stanowi naruszenie postanowień objęty ch niniejszą Umową, w  sposób 
 
435 
 wystarczający do jasnego przedstawienia podstawy prawnej skargi. Trybunał arbitrażowy przekazuje 
Stronom decyzję w ciągu 45 dni od daty dostarczenia wniosku.  
Artykuł INST.24: Tymczasowe środki zaradcze  
1. Strona pozwana, na wni osek Strony skarżącej i  po przeprowadzeniu z nią konsultacji, 
przedstawia propozycję tymczasowej rekompensaty, jeżeli:  
a) strona pozwana powiadamia Stronę skarżącą, że nie jest możliwe wykonanie orzeczenia, 
o którym mowa w  art. INST.20 ust.  1 [Orzekanie przez trybunał arbitrażowy]; lub  
b) strona pozwana nie dostarczy powiadomienia o  wprowadzeniu środków w  celu wykonania 
orzeczenia w  terminie, o  którym mowa w  art. INST.21 [Środki wykonania orzeczenia], lub przed 
upływem rozsądnego terminu; lub  
c) trybunał arbitrażowy stwierdzi, że nie wprowadzono żadnych środków w  celu wykonania 
orzeczenia lub że środek wprowadzony w  celu wykonania orzeczenia jest niezgodny z 
postanowieniami objętymi niniejszą Umową.  
2. W każdym z warunków, o których mowa w ust.  1 lit. a), b) i c), Strona skarżąca może 
przekazać Stronie pozwanej pisemne powiadomienie o zamiarze zawieszenia stosowania zobowiązań 
wynikających z postanowień objętych niniejszą Umową, jeżeli:  
a) Strona skarżąca postanowi nie składać wniosku na mocy ust.  1 lub  
b) Strony nie uzgodnią tymczasowej rekompensaty w  ciągu 20  dni od upływu rozsądnego 
terminu lub wydania orzeczenia trybunału arbitrażowego na mocy art.  INST.23 [Przegląd wykonania 
orzeczenia] w  przypadku złożenia wniosku na mocy ust.  1. 
W powiadomieniu okreś la się zakres planowanego zawieszenia zobowiązań.  
3.  Zawieszenie zobowiązań podlega następującym warunkom:  
a) zobowiązania wynikające z działu czwartego [Koordynacja zabezpieczenia społecznego i wizy 
krótkoterminowe] części drugiej, Protokołu w sprawie k oordynacji systemów zabezpieczenia 
społecznego lub załączników do niego lub części piątej [Programy unijne] nie mogą zostać 
zawieszone na mocy niniejszego artykułu;  
b) na zasadzie odstępstwa od lit. a) obowiązki wynikające z części piątej [Programy unijne]  mogą 
zostać zawieszone jedynie w przypadku, gdy orzekanie, o którym mowa w art. INST.20 ust. 1 
[Orzekanie trybunału arbitrażowego] dotyczy interpretacji i realizacji części piątej [Programy unijne];  
c) zobowiązania poza częścią piątą [Programy unijne] nie  mogą zostać zawieszone, jeżeli orzekanie, o 
którym mowa w art. INST.20 ust. 1 [Orzekanie trybunału arbitrażowego], dotyczy interpretacji i 
realizacji części piątej [programów unijnych]; oraz  
d) zobowiązania wynikające z tytułu II [Usługi i inwestycje] działu pierwszego części drugiej w 
odniesieniu do usług finansowych nie mogą zostać zawieszone na mocy niniejszego artykułu, chyba 
że orzekanie, o którym mowa w art. INST.20 ust. 1 [Orzekanie try bunału arbitrażowego] dotyczy 
 
436 
 interpretacji i stosowania obowiązków wynikających z tytułu II [Usługi i inwestycje] w dziale 
pierwszym części drugiej w odniesieniu do usług finansowych.  
4.  Jeżeli Strona nadal nie stosuje się do decyzji organu arbitrażowego  ustanowionego na mocy 
wcześniejszej umowy zawartej między Stronami, druga Strona może zawiesić zobowiązania 
wynikające z postanowień objętych niniejszą Umową, o których mowa w art. INST.10 [Zakres]. Z 
wyjątkiem zasady określonej w ust. 3 lit. a), wszystki e przepisy dotyczące tymczasowych środków 
zaradczych w przypadku nieprzestrzegania przepisów oraz dotyczące przeglądu wszelkich takich 
środków reguluje wcześniejsze porozumienie.  
5. Zawieszenie zobowiązań nie przekracza poziomu odpowiadającego zniweczeniu lub 
naruszeniu korzyści spowodowanemu naruszeniem.  
6. Jeżeli trybunał arbitrażowy stwierdził naruszenie w dziale pierwszym [Handel] lub w dziale 
trzecim [Transport drogowy] części drugiej, zawieszenie może być zastosowane w innym tytule tego 
samego działu  co dział, w którym trybunał stwierdził naruszenie, w szczególności jeżeli strona 
skarżąca uważa, że takie zawieszenie jest skuteczne w celu zapewnienia zgodności.  
7. Jeżeli trybunał arbitrażowy stwierdził naruszenie w dziale drugim [Lotnictwo]:  
a) strona  skarżąca powinna najpierw dążyć do zawieszenia zobowiązań określonych w tym samym 
tytule, w którym trybunał arbitrażowy stwierdził naruszenie;  
b) jeżeli strona skarżąca uważa, że zawieszenie zobowiązań w odniesieniu do tego samego tytułu, w 
którym trybuna ł stwierdził naruszenie, nie jest wykonalne lub skuteczne, może dążyć do zawieszenia 
zobowiązań w ramach innego tytułu w ramach tego samego działu.  
8. Jeżeli trybunał arbitrażowy stwierdził naruszenie w dziale pierwszym [Handel], dziale drugim 
[Lotnictwo],  dziale trzecim [Transport drogowy] lub dziale piątym [Rybołówstwo] części drugiej, a 
strona skarżąca uważa, że zawieszenie zobowiązań w ramach tego samego działu, w którym sąd 
arbitrażowy stwierdził naruszenie, oraz że okoliczności są wystarczająco poważn e, może dążyć do 
zawieszenia zobowiązań wynikających z innych postanowień objętych niniejszą Umową.  
9. W przypadku ust. 7 lit. b) i ust. 8 Strona skarżąca podaje powody swojej decyzji.  
10. Strona skarżąca może zawiesić zobowiązania 10  dni po dacie dostarc zenia powiadomienia, 
o którym mowa w  ust. 2, chyba że Strona pozwana złoży wniosek na mocy ust.  11. 
11. Jeżeli Strona pozwana uważa, że zgłoszony poziom zawieszenia zobowiązań przekracza 
poziom równoważny z zniweczeniem lub naruszeniem korzyści spowodowany m naruszeniem lub że 
nie zastosowano się do zasad i procedur określonych w ust. 7 lit. b), ust. 8 lub ust. 9, może ona złożyć 
pisemny wniosek do sądu arbitrażowego w pierwotnym składzie przed upływem 10 -dniowego 
terminu określonego w ust. 10 w celu podjęci a decyzji w tej sprawie. Trybunał arbitrażowy 
przekazuje Stronom decyzję w  sprawie stopnia zawieszenia zobowiązań w  ciągu 30  dni od dnia 
złożenia wniosku. Zawieszenie zobowiązań następuje dopiero po wydaniu decyzji przez trybunał 
arbitrażowy. Zawieszenie z obowiązań musi być zgodne z  tą decyzją.  
12.  Trybunał arbitrażowy działający zgodnie z ust. 11 nie bada charakteru zobowiązań, które 
mają zostać zawieszone, ale ustala, czy poziom takiego zawieszenia przekracza poziom równoważny 
 
437 
 poziomowi zniweczenia lub n aruszenia korzyści spowodowanego naruszeniem. Jeżeli jednak sprawa 
przekazana do arbitrażu zawiera zarzut, że zasady i procedury określone w ust. 7 lit. b), ust. 8 lub ust. 
9 nie były przestrzegane, trybunał arbitrażowy bada tę skargę. W przypadku gdy tryb unał 
arbitrażowy stwierdzi, że te zasady i procedury nie były przestrzegane, strona skarżąca stosuje je 
zgodnie z ust. 7 lit. b), ust. 8 i ust. 9. Strony uznają decyzję trybunału arbitrażowego za ostateczną i 
nie starają się o drugą procedurę arbitrażową. Niniejszy ustęp nie może w żadnym wypadku 
opóźniać daty, od której Strona skarżąca jest uprawniona do zawieszenia zobowiązań wynikających z 
niniejszego artykułu.  
13. Zawieszenie zobowiązań lub  rekompensata, o  której mowa w  niniejszym artykule, mają 
charakt er tymczasowy i  nie mogą być stosowane po:  
a)  osiągnięciu przez Strony wspólnie uzgodnionego rozwiązania zgodnie z art.  INST.31 
[Wspólnie uzgodnione rozwiązanie];  
b)  uzgodnieniu przez Strony, że środek wprowadzony w  celu wykonania orzeczenia zapewnia 
Stronie pozwanej zgodność z  postanowieniami objętymi niniejszą Umową; lub  
c) wycofaniu lub zmianie wszelkich środków wprowadzonych w  celu wykonania orzeczenia, 
uznanych przez trybunał arbitrażowy za niezgodne z  postanowieniami objętymi niniejszą Umową, 
tak a by zapewnić Stronie, przeciwko której wysunięto zarzut, zgodność z  tymi postanowieniami.  
 
Artykuł INST.25: Przegląd wszelkich środków wprowadzonych w  celu wykonania orzeczenia po 
przyjęciu tymczasowych środków zaradczych  
1. Strona pozwana powiadamia Stronę skarżącą o  każdym środku przedsięwziętym w  celu 
wykonania orzeczenia w  następstwie zawieszenia zobowiązań lub zastosowania tymczasowej 
rekompensaty, w  zależności od przypadku. Z wyjątkiem przypadków, o  których mowa w  ust. 2, 
Strona skarżąca kończy zawieszenie zobowiązań w  terminie 30  dni od dnia dostarczenia 
powiadomienia. W  przypadkach, w  których zastosowano rekompensatę, z  wyjątkiem przypadków, 
o których mowa w  ust. 2, Strona pozwana może zakończyć stosowanie takiej rekomp ensaty w  ciągu 
30 dni od daty otrzymania powiadomienia o  tym, że wykonała orzeczenie.  
2. Jeżeli Strony w  ciągu 30  dni od  daty dostarczenia takiego powiadomienia nie osiągną 
porozumienia w  kwestii, czy zgłoszony środek powoduje, że Strona pozwana dostosowa ła się 
do postanowień objętych niniejszą Umową, Strona skarżąca występuje do  trybunału arbitrażowego 
w pierwotnym składzie z  pisemnym wnioskiem o  wydanie decyzji w  tej sprawie. Trybunał 
arbitrażowy przekazuje swoją decyzję Stronom w  ciągu 46  dni od dnia do starczenia wniosku. Jeżeli 
trybunał arbitrażowy uzna, że środek wprowadzony w  celu wykonania orzeczenia jest zgodny z 
postanowieniami objętymi niniejszą Umową, zawieszenie zobowiązań lub, w  zależności od 
przypadku, rekompensata ulega zakończeniu. W  stosown ych przypadkach w  świetle orzeczenia 
trybunału arbitrażowego dostosowuje się zakres zawieszenia zobowiązań lub wysokość 
rekompensaty.  
Rozdział  4: Wspólne przepisy proceduralne  
 
438 
 Artykuł INST.26: Otrzymywanie informacji  
1. Na wniosek Strony lub z inicjatywy w łasnej trybunał arbitrażowy może starać się o  uzyskanie 
od Stron odpowiednich informacji, które uzna za niezbędne i  stosowne. Strony udzielają 
bezzwłocznej i  pełnej odpowiedzi na  każdy wniosek trybunału arbitrażowego o  udzielenie takich 
informacji.  
2. Na w niosek Strony lub z inicjatywy własnej trybunał arbitrażowy może starać się o  uzyskanie z 
dowolnego źródła odpowiednich informacji, które uzna za stosowne Trybunał arbitrażowy może 
również zasięgać opinii biegłych, jeżeli uzna to za stosowne i  z zastrzeżen iem wszelkich warunków 
uzgodnionych przez Strony, w  stosownych przypadkach.  
3. Trybunał arbitrażowy rozpatruje oświadczenia amicus curiae  złożone przez osoby fizyczne 
pochodzące Strony lub osoby prawne mające siedzibę na terytorium Strony zgodnie z  załącznikiem 
INST -X [Regulamin].  
4. Wszelkie informacje uzyskane przez trybunał arbitrażowy na podstawie niniejszego artykułu są 
udostępniane St ronom, a Strony mogą zgłaszać uwagi do tych informacji trybunałowi 
arbitrażowemu.  
Artykuł INST.27: Listy arbitrów  
1. Rada Partnerstwa, nie później niż 180  dni po wejściu w  życie niniejszej Umowy, sporządza 
listę osób posiadających specjalistyczną wiedzę w  konkretnych sektorach objętych niniejszą Umową 
lub umowami uzupełniającymi, które wyrażają chęć i  są zdolne pełnić funkcję członków trybunału 
arbitrażowego. Lista obejmuje co najmniej 15 osób i  składa się z trzech części:  
(a) jednej części listy osób utworzone j na podstawie wniosków Unii;  
(b) jednej części listy osób utworzonej na podstawie wniosków Zjednoczonego Królestwa, oraz  
(c) jednej części listy osób niebędących obywatelami żadnej ze Stron, które pełnią funkcję 
przewodniczącego trybunału arbitrażowego.  
Każda c zęść listy zawiera nazwiska co najmniej pięciu osób. Rada Partnerstwa zapewnia, aby na  liście 
znajdowała się zawsze co najmniej taka minimalna liczba osób.  
2. Rada Partnerstwa może sporządzić dodatkowe listy osób posiadających specjalistyczną 
wiedzę w  konk retnych sektorach objętych niniejszą Umową lub umowami uzupełniającymi do niej. Z 
zastrzeżeniem zgody Stron takie dodatkowe listy mogą być wykorzystane do utworzenia trybunału 
arbitrażowego zgodnie z  procedurą określoną w  art. INST.15 ust.  3 i 5 [Powołanie  trybunału 
arbitrażowego]. Dodatkowe listy składają się z dwóch części:  
(a) jednej części listy osób utworzonej na podstawie wniosków Unii; oraz  
(b) jednej części listy osób utworzonej na podstawie wniosków Zjednoczonego Królestwa.  
3. Listy, o  których mowa w  ust. 1 i 2, nie obejmują osób będących członkami, urzędnikami lub 
innymi pracownikami instytucji Unii, rządu państwa członkowskiego lub rządu Zjednoczonego 
Królestwa.  
 
439 
 Artykuł INST.28: Zastępowanie arbitrów  
Jeżeli w  trakcie procedur rozstrzygania sporów na mocy  niniejszego tytułu arbiter nie może 
uczestniczyć, wycofuje się z  udziału lub musi zostać zastąpiony, ponieważ arbiter ten nie spełnia 
wymogów kodeksu postępowania, zastosowanie ma procedura określona w  art. INST.15 [Powołanie 
trybunału arbitrażowego]. Ter min wydania orzeczenia lub decyzji zostaje przedłużony o  czas 
niezbędny do wyznaczenia nowego arbitra.  
Artykuł INST.29: Decyzje i  orzeczenia trybunału arbitrażowego  
1. Obrady trybunału arbitrażowego odbywają się z zachowaniem poufności. Trybunał 
arbitrażowy dokłada wszelkich starań, aby wydawać orzeczenia i  podejmować decyzje w  drodze 
konsensusu. Jeżeli nie jest to możliwe, trybunał arbitrażowy rozstrzyga sprawę większością głosów. 
W żadnym wypadku indywidualne opinie arbitrów nie są ujawniane.  
2. Decyzje i  orzeczenia trybunału arbitrażowego są wiążące dla Unii i  Zjednoczonego Królestwa. 
Nie tworzą one jakichkolwiek praw ani obowiązków względem osób fizycznych lub prawnych.  
3. Decyzje i  orzeczenia trybunału arbitrażowego nie mogą rozszerzać ani og raniczać praw 
i obowiązków Stron wynikających z  niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej.  
4. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że trybunał arbitrażowy nie jest właściwy do 
ustalania zgodności z  prawem środka, co do którego istnieje domn iemanie, że stanowi naruszenie 
niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej, zgodnie z  prawem wewnętrznym jednej 
ze Stron. Żadne ustalenie dokonane przez trybunał arbitrażowy przy rozstrzyganiu sporu między 
Stronami nie wiąże sądów wewnętrznych żadnej ze Stron co do znaczenia, jakie należy nadać prawu 
wewnętrznemu tej Strony.  
4A. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że sądy każdej ze Stron nie są właściwe do 
rozstrzygania sporów między Stronami w  ramach niniejszej Umowy.  
5. Każda ze Stron poda je orzeczenia i  decyzje trybunału arbitrażowego do wiadomości 
publicznej, z zastrzeżeniem ochrony informacji poufnych.  
6. Informacje przedłożone przez Strony trybunałowi arbitrażowemu są traktowane zgodnie 
z zasadami poufności określonymi w  ZAŁĄCZNIKU -INST -X [Regulamin].  
Artykuł INST.30: Zawieszenie i  zakończenie postępowania arbitrażowego  
Na wniosek obu Stron trybunał arbitrażowy może w  dowolnej chwili zawiesić prace na  uzgodniony 
przez Strony okres, nieprzekraczający 12  kolejnych miesięcy. Trybunał arbitr ażowy wznawia swoje 
prace przed końcem okresu zawieszenia na pisemny wniosek obu Stron lub po zakończeniu okresu 
zawieszenia na pisemny wniosek jednej ze Stron. Strona wnioskująca przekazuje odpowiednio 
powiadomienie drugiej Stronie. Jeżeli żadna ze Stron nie wniesie o  wznowienie prac trybunału 
arbitrażowego po upływie okresu zawieszenia, uprawnienia trybunału arbitrażowego wygasają, 
a procedura rozstrzygania sporów zostaje zakończona. W przypadku zawieszenia prac trybunału 
arbitrażowego odpowiednie terminy  zostają przedłużone o  ten sam okres, na który zawieszono 
pracę trybunału arbitrażowego.  
 
440 
 Artykuł INST.31: Wspólnie uzgodnione rozwiązanie  
5. Strony mogą w  dowolnym momencie ustalić wspólnie uzgodnione rozwiązanie w  odniesieniu 
do wszelkich sporów, o  których m owa w  art. INST.10 [Zakres].  
 
6. Jeżeli w trakcie prac zespołu orzekającego osiągnięte zostanie wspólnie uzgodnione 
rozwiązanie, Strony wspólnie powiadamiają przewodniczącego trybunału arbitrażowego 
o uzgodnionym rozwiązaniu. Po takim powiadomieniu postępowa nie arbitrażowe zostaje 
zakończone.  
 
7. Rozwiązanie może zostać przyjęte w  drodze decyzji Rady Partnerstwa. Wspólnie uzgodnione 
rozwiązania są udostępniane publicznie. Wersja podana do wiadomości publicznej nie zawiera 
żadnych informacji określonych przez któ rąkolwiek ze Stron jako poufne.  
 
8. Każda ze Stron wprowadza środki niezbędne do wdrożenia wspólnie uzgodnionego 
rozwiązania w uzgodnionym terminie.  
 
9. Nie później niż z upływem uzgodnionego terminu Strona wdrażająca powiadamia drugą 
Stronę na piśmie o wszelkich środkach zastosowanych w  ten sposób w  celu wdrożenia wspólnie 
uzgodnionego rozwiązania.  
Artykuł INST.32: Ramy czasowe  
1. Wszystkie terminy określone w  niniejszym tytule liczy się w  dniach od  dnia następującego po 
czynności, do której się odnoszą.  
2. Każdy termin, o  którym mowa w  niniejszym tytule, może zostać zmieniony za obopólnym 
porozumieniem Stron.  
3. Trybunał arbitrażowy może w  dowolnym momencie zaproponować Stronom zmianę 
dowolnego terminu, o  którym mowa w  niniejszym tytule, podając uzasadnienie.  
Artykuł INST.34: Koszty  
1. Każda ze stron pokrywa własne wydatki wynikające z  udziału w  postępowaniu prze d 
trybunałem arbitrażowym.  
2. Strony dzielą między siebie i  na równych zasadach wydatki wynikające z kwestii 
organizacyjnych, w  tym koszty wynagrodzenia i  wydatki członków trybunału arbitrażowego. 
Wynagrodzenie arbitrów jest zgodne z  INST -ZAŁĄCZNIK -X [Regu lamin].  
Artykuł INST.34A: Załączniki  
1. Procedury rozstrzygania sporów określone w  niniejszym tytule podlegają regulaminowi 
wewnętrznemu określonemu w  ZAŁĄCZNIKU INST -X [Regulamin] i  są prowadzone zgodnie 
z ZAŁĄCZNIKIEM INST -X [Kodeks postępowania].  
2. Rada Partnerstwa może zmienić ZAŁĄCZNIKI INST -X [Regulamin] i  INST -X [Kodeks 
postępowania].  
 
441 
 Rozdział  5: Szczególne ustalenia dotyczące środków jednostronnych  
Artykuł INST.34B: Specjalne procedury dotyczące środków zaradczych i równoważących  
1. Do celów art. 3 .12 [Środki zaradcze] rozdziału 3 [Kontrola subsydiów] oraz art. 9.4 ust. 2 i 3 
[Środki równoważące] rozdziału 9 [Postanowienia instytucjonalne] tytułu XI [Równe warunki 
działania na rzecz otwartej i  uczciwej konkurencji oraz  zrównoważonego rozwoju] działu  pierwszego 
części drugiej niniejszy tytuł stosuje się ze zmianami określonymi w niniejszym artykule.  
2. Na zasadzie odstępstwa od art. INST.15 [Powołanie trybunału arbitrażowego] i załącznika 
INST -X [Regulamin postępowania w sprawie rozstrzygania sporów] , jeżeli Strony nie osiągną 
porozumienia w sprawie składu trybunału arbitrażowego w ciągu dwóch dni, współprzewodniczący 
Rady Partnerstwa ze Strony skarżącej wybiera, nie później niż jeden dzień po upływie dwudniowego 
terminu, arbitra w drodze losowania sp ośród osób wskazanych w  części listy dotyczącej arbitrów 
każdej ze Stron i przewodniczącego trybunału arbitrażowego w drodze losowania spośród osób 
wskazanych w  części listy dotyczącej przewodniczących trybunału arbitrażowego sporządzonej na 
podstawie art.  INST.27 [Listy arbitrów]. Współprzewodniczący [Rady Partnerstwa] ze Strony 
skarżącej może przekazać taki wybór arbitra lub przewodniczącego w  drodze losowania. Każda z  tych 
osób informuje obie Strony w  terminie dwóch dni od dnia powiadomienia o  swoim powo łaniu, czy 
będzie mogła pełnić obowiązki arbitra. Spotkanie organizacyjne, o którym mowa w zasadzie 10 
określonej w załączniku INST -X [Regulamin rozstrzygania sporów], odbywa się w ciągu 2 dni od 
powołania trybunału arbitrażowego.       
3. W drodze odstęps twa od zasady 11 załącznika INST -X [Regulamin rozstrzygania sporów] 
Strona skarżąca składa oświadczenie pisemne nie później niż siedem dni od daty powołania 
trybunału arbitrażowego. Strona pozwana składa oświadczenie pisemne nie później niż siedem dni 
od d nia złożenia oświadczenia pisemnego Strony skarżącej. Trybunał arbitrażowy dostosowuje 
wszelkie inne stosowne terminy procedury rozstrzygania sporów, jeżeli jest to niezbędne do 
zapewnienia terminowego dostarczenia sprawozdania.       
4.  Art. INST.20 [Orz ekanie trybunału arbitrażowego] nie ma zastosowania, a odesłania do 
orzeczeń w niniejszym tytule odczytuje się jako odesłania do orzekania, o którym mowa w  
(a) art. 3.12 ust. 10 [Środki zaradcze] rozdziału 3 [Kontrola subsydiów] tytułu XI [Równe warunki 
działa nia na rzecz otwartej i  uczciwej konkurencji oraz  zrównoważonego rozwoju]; lub  
(b) art. 9.4 ust.  3 lit. c) [Środki równoważące].      
5. W drodze odstępstwa od art.  INST.23 ust. 2 [Przegląd wykonania orzeczenia] trybunał 
arbitrażowy przekazuje swoją decyzję St ronom w  ciągu 30  dni od dnia dostarczenia wniosku.  
Artykuł INST.34C: Zawieszenie zobowiązań do celów art. LPFS.3.12 ust. 12, art. FISH.9 ust. 5 i art. 
FISH.14 ust. 7  
1. Poziom zawieszenia zobowiązań nie może przekraczać poziomu równoważnego z 
niweczeniem l ub naruszeniem korzyści wynikających z niniejszej Umowy lub umowy uzupełniającej, 
które są bezpośrednio spowodowane środkami naprawczymi od dnia wejścia w życie środków 
zaradczych do dnia wydania orzeczenia arbitrażowego.  
 
442 
 2. Poziom zawieszenia zobowiązań, o który wnosi Strona skarżąca, oraz określenie poziomu 
zawieszenia zobowiązań przez trybunał arbitrażowy opiera się na faktach wykazujących, że 
zniweczenie lub naruszenie korzyści wynika bezpośrednio z zastosowania środka naprawczego i 
wpływa na konkretne towary, usługodawców, inwestorów lub inne podmioty gospodarcze i nie 
wynika tylko z zarzutów, przypuszczeń lub odległej możliwości.  
3. Wysokość zniweczonej lub naruszonej korzyści, której dotyczy wniosek Strony skarżącej lub 
określonej przez trybunał arbit rażowy:  
(a) nie obejmuje odszkodowań karnych, odsetek ani hipotetycznych strat zysków lub możliwości 
biznesowych;  
(b) obniża się o wszelkie wcześniejsze zwroty ceł, odszkodowanie za szkody lub inne formy 
rekompensaty otrzymane już przez zainteresowane podmioty go spodarcze lub zainteresowaną 
Stronę; oraz  
(c) nie obejmuje wkładu na rzecz zniweczenia lub naruszenia korzyści poprzez umyślne lub 
wynikające z zaniedbania działania lub zaniechanie zainteresowanej Strony lub jakiejkolwiek 
osoby lub podmiotu, w odniesieniu do których wnosi się o środki zaradcze zgodnie z 
zamierzonym zawieszeniem zobowiązań.   
Artykuł INST.34D:  Warunki przywrócenia równowagi, środki naprawcze, wyrównawcze i ochronne  
W przypadku gdy Strona stosuje środek na podstawie art. 3.12 [Środki zaradcze] rozdziału 3 
[Kontrola podwójna] lub art. 9.4 [Równowaga] rozdziału dziewiątego [Postanowienia 
instytucjonalne] tytułu XI [Równe warunki działania na rzecz otwartej i  uczciwej konkurencji 
oraz  zrównoważonego rozwoju] działu 1 [Handel], art. ROAD.11 [Środki zaradcze] w dziale trzecim 
[Transport drogowy], art. FISH.9 [Środki wyrównawcze w przypadku wycofania lub ograniczenia 
dostępu] lub art. FISH.14 [Środki zaradcze i rozstrzyganie sporów] pozycji piątej części drugiej lub art. 
INST.36 [Zabezpieczenia] tytułu  III części szóstej, środek ten stosuje się wyłącznie w odniesieniu do 
przepisów objętych w rozumieniu art. INST .10 [Zakres] i będą zgodne, odpowiednio, z warunkami 
określonymi w art. INST.24 ust. 3 [Tymczasowe środki zaradcze].      
 
TYTUŁ II: PODSTAWA WSPÓŁPRACY  
Artykuł COMPROV.4: Demokracja, praworządność i  prawa człowieka   
1. Strony nadal podtrzymują wspólne wartości i  zasady demokracji, praworządności 
i poszanowania praw człowieka, które leżą u  podstaw ich polityki wewnętrznej i  międzynarodowej. 
W tym względzie Strony potwierdzają poszanowanie Powszechnej deklaracji praw człow ieka i 
międzynarodowych traktatów dotyczących praw człowieka, których są stronami.  
2. Strony propagują te wspólne wartości i  zasady na  forach międzynarodowych. Strony 
współpracują na rzecz promowania tych wartości i  zasad, również z  państwami trzecimi lub  
w państwach trzecich.  
Artykuł COMPROV.5: Przeciwdziałanie zmianie klimatu   
1. Strony uważają, że zmiana klimatu stanowi egzystencjalne zagrożenie dla ludzkości 
i potwierdzają swoje zobowiązanie do wzmocnienia globalnej reakcji na to zagrożenie. 
Przeciwdzi ałanie zmianie klimatu spowodowanej przez człowieka, określone w  ramach procesu 
 
443 
 Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w  sprawie zmian klimatu (UNFCCC), w  szczególności 
w porozumieniu paryskim, przyjętym przez Konferencję Stron Ramowej konwencji Narodów 
Zjednoczonych w  sprawie zmian klimatu na jej 21.  Sesji (zwanym dalej „porozumieniem paryskim”), 
inspiruje politykę wewnętrzną i  zewnętrzną Unii i  Zjednoczonego Królestwa. W związku z  tym każda 
ze Stron przestrzega porozumienia paryskiego i  UNFCCC oraz powst rzymuje się od wszelkich działań 
lub zaniechań, które niweczyłyby cel porozumienia paryskiego i  UNFCCC.  
2. Strony opowiadają się za przeciwdziałaniem zmianie klimatu na forach międzynarodowych, 
w tym przez współpracę z  innymi państwami i  regionami w  celu p odniesienia ich poziomu ambicji 
w zakresie zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych.  
Artykuł COMPROV.6: Zwalczanie rozprzestrzeniania broni masowego rażenia  
1. Strony uznają, że rozprzestrzenianie broni masowego rażenia (BMR) i  systemów jej 
przenoszenia be z względu na to, czy jest to działalność państw, czy podmiotów niepaństwowych, 
stanowi jedno z  największych zagrożeń dla stabilności i  bezpieczeństwa w  wymiarze 
międzynarodowym.  Strony zgodnie postanawiają zatem współpracować i  przyczyniać się do walki 
z rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia i  systemów jej przenoszenia, dokładając starań 
w celu pełnego poszanowania i  realizacji na poziomie krajowym zobowiązań podjętych przez Strony 
w ramach umów i  układów międzynarodowych o  rozbrojeniu i  nierozprzestr zenianiu, jak również 
innych zobowiązań międzynarodowych w  tej dziedzinie.  
2. Strony zgodnie postanawiają również współpracować i  przyczyniać się do walki 
z rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia i  systemów jej przenoszenia przez:  
(a) podjęcie kroków prow adzących odpowiednio do podpisania i  ratyfikowania wszystkich 
pozostałych właściwych instrumentów międzynarodowych lub przystąpienia do nich oraz do 
ich pełnego wykonania; oraz  
(b) ustanowienie skutecznego krajowego systemu kontroli wywozu, obejmującego kontro lę 
wywozu, jak również tranzytu towarów związanych z  bronią masowego rażenia, w  tym 
kontroli końcowego przeznaczenia technologii podwójnego zastosowania pod kątem broni 
masowego rażenia oraz przewidującego skuteczne sankcje w  przypadku naruszenia kontroli 
wywozu.  
3. Strony zgodnie postanawiają nawiązać regularny dialog w tych kwestiach.  
Artykuł COMPROV.7: Broń strzelecka i  lekka oraz inna broń konwencjonalna   
1. Strony uznają, że nielegalne wytwarzanie i  transfer broni strzeleckiej i  lekkiej (BSiL) oraz 
amu nicji do niej, a także obrót nimi, ich nadmierne gromadzenie, złe zarządzanie nimi, ich 
niewłaściwie zabezpieczone składowanie i  niekontrolowane rozprzestrzenianie nadal stanowią 
poważne zagrożenie dla pokoju i  bezpieczeństwa międzynarodowego.  
2. Strony zg odnie postanawiają przestrzegać swoich odpowiednich obowiązków dotyczących 
rozwiązania wszystkich aspektów nielegalnego handlu BSiL, w  tym amunicją do niej, oraz w  pełni 
wywiązać się z  tych obowiązków w  ramach istniejących porozumień międzynarodowych i  rezolucji 
Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz swoich odpowiednich zobowiązań w  ramach innych instrumentów 
międzynarodowych mających zastosowanie w  tej dziedzinie, takich jak Program działania ONZ na 
rzecz zapobiegania nielegalnemu handlowi BSiL, zwalczania i  elimino wania go we wszystkich 
aspektach.  
 
444 
 3. Strony uznają znaczenie wewnętrznych systemów kontroli transferu broni konwencjonalnej, 
zgodnie z  obowiązującymi standardami międzynarodowymi. Strony uznają znaczenie stosowania 
takich kontroli w  odpowiedzialny sposób, co przyczyni się do międzynarodowego i  regionalnego 
pokoju, bezpieczeństwa i  stabilności oraz ograniczenia cierpień ludzkich, jak również do zapobiegania 
przenikaniu broni konwencjonalnej.  
4. Strony zobowiązują się w  tym względzie do pełnego wdrożenia Trak tatu o  handlu bronią i  do 
współpracy wzajemnej w  ramach tego traktatu, w  tym podczas propagowania upowszechniania 
i pełnego wdrożenia traktatu przez wszystkie państwa członkowskie ONZ.  
5. Strony zobowiązują się zatem do podjęcia współpracy w  zakresie wysił ków, aby uregulować 
międzynarodowy handel bronią konwencjonalną lub ulepszyć jego funkcjonowanie oraz aby 
zapobiegać nielegalnemu handlowi bronią, zwalczać i  eliminować go.  
6. Strony zgodnie postanawiają nawiązać regularny dialog w tych kwestiach.  
Artykuł  COMPROV.8: Najpoważniejsze przestępstwa budzące niepokój społeczności 
międzynarodowej   
1. Strony potwierdzają, że najpoważniejsze przestępstwa wzbudzające niepokój całej 
społeczności międzynarodowej nie mogą pozostawać bezkarne i  że należy zapewnić ich sk uteczne 
ściganie przez podejmowanie działań na szczeblu krajowym oraz rozszerzanie współpracy 
międzynarodowej, w  tym udział Międzynarodowego Trybunału Karnego. Strony zgodnie 
postanawiają w  pełni wspierać uniwersalność i  integralność Rzymskiego Statutu Mię dzynarodowego 
Trybunału Karnego oraz powiązanych instrumentów.  
2. Strony zgodnie postanawiają nawiązać regularny dialog w tych kwestiach.  
Artykuł COMPROV.9: Zwalczanie terroryzmu  
1. Strony współpracują na poziomie dwustronnym, regionalnym i  międzynarodowym  w celu 
zapobiegania aktom terroryzmu i  ich zwalczania we wszystkich formach i  przejawach zgodnie 
z prawem międzynarodowym, w  tym, w  stosownych przypadkach, z  międzynarodowymi umowami 
dotyczącymi zwalczania terroryzmu, międzynarodowym prawem humanitarnym i  międzynarodowym 
prawem dotyczącym praw człowieka, jak również z  zasadami Karty Narodów Zjednoczonych.  
2. Strony zacieśniają współpracę w  zakresie zwalczania terroryzmu, w  tym zapobiegania 
brutalnemu ekstremizmowi oraz finansowaniu terroryzmu i przeciwdziałania im, w  celu wspierania 
wspólnych interesów w  zakresie bezpieczeństwa, uwzględniając globalną strategię zwalczania 
terroryzmu przyjętą przez ONZ i  odpowiednie rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ, bez uszczerbku 
dla współpracy w  dziedzinie eg zekwowania prawa i  współpracy sądowej w  sprawach karnych oraz 
wymiany danych wywiadowczych.  
3. Strony zgodnie postanawiają nawiązać regularny dialog w tych kwestiach. Dialog ten będzie 
służył między innymi promowaniu i  ułatwianiu:  
(a) wymiany ocen dotyczących  zagrożenia terrorystycznego;  
(b) wymiany najlepszych praktyk i  fachowej wiedzy w  zakresie zwalczania terroryzmu;  
(c) współpracy operacyjnej i  wymiany informacji; oraz  
 
445 
 (d) wymiany informacji na temat współpracy w  ramach organizacji wielostronnych.  
Artykuł COMPROV.1 0: Ochrona danych osobowych  
1. Strony potwierdzają swoje zobowiązanie do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony 
danych osobowych. Dążą do współpracy na rzecz promowania wysokich standardów 
międzynarodowych.  
2. Strony uznają, że osoby fizyczne mają prawo d o ochrony danych osobowych i  prywatności, 
oraz że zapewnienie wysokich standardów w  tym zakresie przyczynia się do wzrostu zaufania do 
gospodarki cyfrowej oraz do rozwoju handlu, a także jest kluczowym czynnikiem współpracy w 
zakresie skutecznego egzekwowa nia prawa. W  tym celu Strony zobowiązują się przestrzegać, 
w ramach swoich odpowiednich przepisów ustawowych i  wykonawczych, zobowiązań, jakie podjęły 
w niniejszej Umowie w  związku z  tym prawem].  
3. Strony współpracują na szczeblu dwustronnym i  wielostronn ym z  poszanowaniem swoich 
odpowiednich przepisów ustawowych i  wykonawczych. Taka współpraca może obejmować, 
w stosownych przypadkach, dialog, wymianę wiedzy fachowej i  współpracę w  zakresie 
egzekwowania przepisów w  odniesieniu do ochrony danych osobowych.  
4. W przypadku gdy niniejsza Umowa lub którakolwiek umowa uzupełniająca przewiduje 
przekazywanie danych osobowych, takie przekazywanie odbywa się zgodnie z  prawem dotyczącym 
przekazywania danych zasad danej Strony w zakresie przesyłania danych osobowych z a granicę. Dla 
większej pewności należy wyjaśnić, że niniejszy ustęp pozostaje bez uszczerbku dla stosowania 
jakichkolwiek postanowień szczegółowych niniejszej Umowy dotyczących przekazywania danych 
osobowych, w szczególności art. DIGIT.7 [Ochrona danych o sobowych i prywatności] i art. LAWGEN.4 
[Ochrona danych osobowych] oraz części szóstej tytuł I [Rozstrzyganie sporów]. W razie potrzeby 
każda ze Stron dołoży wszelkich starań, z poszanowaniem swoich zasad dotyczących 
międzynarodowego przekazywania danych o sobowych, w celu ustanowienia zabezpieczeń 
niezbędnych do przekazywania danych osobowych, z uwzględnieniem wszelkich zaleceń Rady 
Partnerstwa na podstawie art. INST.1 ust. 4 lit. h) [Rady Partnerstwa].  
Artykuł COMPROV.11: Globalna współpraca w  kwestiach le żących we wspólnym interesie 
gospodarczym, środowiskowym i  społecznym  
1. Strony uznają znaczenie globalnej współpracy na rzecz kwestii będących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania pod kątem gospodarczym, środowiskowym i  społecznym. Gdy leży to we 
wspólny m interesie Stron, wspierają one wielostronne rozwiązania wspólnych problemów.  
2. Zachowując autonomię podejmowania decyzji i  nie naruszając innych postanowień niniejszej 
Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej, Strony dążą do współpracy w  bieżących 
i pojawiających się globalnych kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, takich 
jak pokój i  bezpieczeństwo, zmiana klimatu, zrównoważony rozwój, zanieczyszczenie transgraniczne, 
ochrona środowiska, cyfryzacja, zdrowie publiczne i  ochrona ko nsumentów, podatki, stabilność 
finansowa oraz swobodny i  uczciwy handel i  inwestycje. W  tym celu dążą one do utrzymania stałego 
i skutecznego dialogu oraz do koordynowania swoich stanowisk w  organizacjach i  na forach 
wielostronnych, w  których uczestniczą, takich jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, G -7 i G-20, 
Organizacja Współpracy Gospodarczej i  Rozwoju, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank 
Światowy i  Światowa Organizacja Handlu.  
 
446 
 Artykuł COMPROV.12: Elementy zasadnicze   
Artykuł  COMPROV.4 [Demokracja, p raworządność i  prawa człowieka] ust.  1, art.  COMPROV.5 ust.  1 
[Przeciwdziałanie zmianie klimatu] i  art. COMPROV.6 ust.  1 [Przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu 
broni masowego rażenia] stanowią zasadnicze elementy partnerstwa ustanowionego niniejszą 
Umową i  wszelkimi umowami uzupełniającymi.  
TYTUŁ  III: WYPEŁNIAN IE ZOBOWIĄZAŃ I ŚROD KI OCHRONNE  
Artykuł INST.35: Wypełnianie zobowiązań opisanych jako zasadnicze elementy  
1. Jeżeli jedna ze Stron uważa, że doszło do poważnego i  istotnego niewywiązania się przez 
drugą ze Stron z  któregokolwiek z  obowiązków opisanych jako istotne w  art. COMPROV.12 [Elementy 
zasadnicze], może ona podjąć decyzję o  zakończeniu lub zawieszeniu funkcjonowania niniejszej 
Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej w  całości lub w  części.  
2. Wcześniej Strona powołująca się na stosowanie niniejszego artykułu zwraca się do Rady 
Partnerstwa o  niezwłoczne spotkanie w  celu znalezienia w  odpowiednim czasie rozwiązania 
możliwego do zaakceptowania przez obie Strony. Jeżeli w  ciągu 30 dni od daty zł ożenia wniosku 
Radzie Partnerstwa nie zostanie znalezione rozwiązanie możliwe do zaakceptowania przez obie 
Strony, Strona może wprowadzić środki, o  których mowa w  ust. 1. 
3. Środki, o  których mowa w  ust. 1, są w  pełni zgodne z  prawem międzynarodowym 
i prop orcjonalne. Pierwszeństwo przyznaje się środkom, które w  najmniejszym stopniu zakłócają 
funkcjonowanie niniejszej Umowy i  wszelkich umów uzupełniających.  
4. Strony uważają, że aby dana sytuacja stanowiła poważne i  istotne uchybienie 
zobowiązaniom, opisanym  jako elementy zasadnicze w  art. COMPROV.12 [Elementy zasadnicze], jej 
powaga i  charakter musiałyby być nadzwyczajnego rodzaju, który zagraża pokojowi i  bezpieczeństwu 
lub ma reperkusje międzynarodowe. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że działanie lu b 
zaniechanie, które w  istotny sposób podważa przedmiot i  cel porozumienia paryskiego, zawsze 
uznaje się za poważne i  istotne uchybienie do celów niniejszego artykułu.  
Artykuł INST.36: Środki ochronne  
1.            Jeżeli występują poważne trudności gospod arcze, społeczne lub środowiskowe 
o charakterze sektorowym lub regionalnym, w  tym w  zakresie działalności połowowej i zależnych od 
niej społeczności, które mogą się utrzymywać, zainteresowana Strona może jednostronnie 
wprowadzić właściwe środki ochronne.  Takie środki ochronne są, co do ich zakresu i  czasu trwania, 
ograniczone do tego, co jest bezwzględnie niezbędne do zaradzenia sytuacji. Pierwszeństwo 
przyznaje się środkom, które w  najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie niniejszej Umowy.  
2.            Strona, której to dotyczy, niezwłocznie powiadamia drugą Stronę za pośrednictwem Rady 
Partnerstwa i  przekazuje wszystkie stosowne informacje. Strony niezwłocznie rozpoczynają 
konsultacje w  Radzie Partnerstwa w  celu znalezienia wspólnie uzgodnionego roz wiązania.  
3.            Zainteresowana Strona nie może wprowadzić środków ochronnych przed upływem miesiąca 
od dnia notyfikowania, określonego w  ust. 2, chyba że procedura konsultacyjna, określona w  ust. 2, 
została zakończona przed upływem tego terminu. W przypadku gdy wyjątkowe okoliczności 
wymagające natychmiastowego działania wykluczają wcześniejsze badanie, zainteresowana Strona 
może niezwłocznie zastosować środki ochronne absolutnie niezbędne do zaradzenia sytuacji.  
 
447 
 Zainteresowana Strona niezwłocznie p owiadamia Radę Partnerstwa o  zastosowanych środkach 
i przekazuje wszystkie stosowne informacje.  
4.            Jeżeli środki ochronne wprowadzone przez zainteresowaną Stronę stwarzają nierównowagę 
praw i  obowiązków wynikających z niniejszej Umowy lub na mocy jakiejkolwiek umowy 
uzupełniającej, druga Strona może wprowadzić takie proporcjonalne środki równoważące, jakie są 
absolutnie niezbędne do zaradzenia nierównowadze. Pierwszeństwo przyznaje się środkom, które 
w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonow anie niniejszej Umowy. Ust.  2–4 stosuje się 
odpowiednio do takich środków równoważących.  
5.            Każda ze Stron może, bez uprzedniego odwołania się do konsultacji na podstawie art. 
INST.13 [Konsultacje], wszcząć postępowanie arbitrażowe, o  którym mow a w  art. INST.14 
[Postępowanie arbitrażowe], aby zakwestionować środek podjęty przez drugą Stronę 
w zastosowaniu ust.  1–5 niniejszego artykułu  
6.            Środki ochronne, o  których mowa w  ust. 1, oraz środki równoważące, o  których mowa 
w ust. 5, mogą by ć również przyjmowane w  odniesieniu do umowy uzupełniającej, chyba że przepisy 
te stanowią inaczej.  
  
 
448 
 CZĘŚĆ SIÓDMA: POSTANOWIENIA KOŃCOWE  
Artykuł FINPROV.1: Zakres terytorialny  
1. Niniejsza Umowa ma zastosowanie do  
(a) terytoriów, na których mają zastosowanie Traktat o  Unii Europejskiej i  Traktat 
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii 
Atomowej, na warunkach określonych w  tych Traktatach; oraz  
(b) terytorium Zjednoczonego K rólestwa.  
2.  Niniejsza Umowa ma również zastosowanie do Baliwatu Guernsey, Baliwatu Jersey i wyspy 
Man w zakresie określonym w dziale piątym [Rybołówstwo] i art. OTH.9 [Stosowanie geograficzne] 
działu szóstego [Inne postanowienia] części drugiej niniejsze j Umowy.  
3.  Niniejsza Umowa nie ma zastosowania do Gibraltaru ani nie ma żadnych skutków na tym 
terytorium.  
4. Niniejsza umowa nie ma zastosowania do następujących terytoriów zamorskich 
utrzymujących szczególne stosunki ze Zjednoczonym Królestwem: Anguill a; Bermudy; Brytyjskie 
Terytorium Antarktyczne; Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego; Brytyjskie Wyspy Dziewicze; 
Kajmany; Falklandy; Montserrat; Wyspy Pitcairn, Henderson, Ducie i Oeno; Wyspa Świętej Heleny, 
Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha; Georgia Południowa i Sandwich Południowy; oraz 
Turks i Caicos  
Artykuł FINPROV.2: Związek z innymi umowami  
Niniejsza Umowa i  wszelkie umowy uzupełniające mają zastosowanie bez uszczerbku dla wszelkich 
wcześniejszych umów dwustronnych między Zjednoczonym Kr ólestwem z  jednej strony a  Unią 
i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej z  drugiej strony. Strony potwierdzają spoczywające na 
nich obowiązki dotyczące wdrożenia wszelkich takich umów.  
Artykuł FINPROV.3: Przegląd  
Strony wspólnie dokonują przeglądu wykonani a niniejszej Umowy i  umów uzupełniających oraz 
wszelkich kwestii z nimi związanych pięć lat po wejściu w  życie niniejszej Umowy, a następnie co pięć 
lat.  
Artykuł FINPROV.6: Informacje niejawne i szczególnie chronione informacje jawne  
Żadne z postanowień n iniejszej Umowy lub umowy uzupełniającej nie może być interpretowane jako 
wymagającej od Strony udostępnienia informacji niejawnych.  
Informacje lub materiały niejawne przekazywane lub wymieniane między Stronami na mocy 
niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek u mowy uzupełniającej są przetwarzane i chronione zgodnie z 
Umową w  sprawie procedur bezpieczeństwa na potrzeby wymiany i  ochrony informacji niejawnych i 
wszelkimi uzgodnieniami wykonawczymi zawartymi na jej podstawie.  
Strony uzgadniają instrukcje postępowa nia w celu zapewnienia ochrony szczególnie chronionych 
informacji jawnych wymienianych między nimi.   
 
449 
 Artykuł FINPROV.7: Integralne elementy niniejszej Umowy  
1. Protokoły, załączniki, dodatki i przypisy do niniejszej Umowy stanowią integralną część 
niniejszej Umowy.  
2. Każdy z załączników do niniejszej Umowy, łącznie z dodatkami do niej, stanowi integralną 
część sekcji, rozdziału, tytułu, nagłówka lub protokół, który odnosi się do tego załącznika lub do 
którego odnosi się ten załącznik. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że:  
 
(a) Załącznik INST -X [REGULAMIN RADY PARTNERSTWA I KOMITETÓW] stanowi integralną część 
tytułu III [Postanowienia instytucjonalne] części pierwszej;  
(b) Załączniki ORIG -1 [UWAGI WPROWADZAJĄCE DO REGUŁ POCHODZENIA DOTYCZĄCYCH 
POSZCZEGÓ LNYCH PRODUKTÓW], ORIG -2 [REGUŁY POCHODZENIA DLA POSZCZEGÓLNYCH 
PRODUKTÓW], ORIG -2A [KONTYNGENTY POCHODZENIA I ALTERNATYWY DO REGUŁ 
POCHODZENIA DLA POSZCZEGÓLNYCH PRODUKTÓW W ZAŁĄCZNIKU ORIG -2], ORIG -2B 
[PRZEJŚCIOWE REGUŁY POCHODZENIA DLA AKUMULATORÓW ELE KTRYCZNYCH I POJAZDÓW Z 
NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM], ORIG -3 [DEKLARACJA DOSTAWCY], ORIG -4 [TREŚĆ OŚWIADCZENIA 
O POCHODZENIU], ORIG -5 [WSPÓLNA DEKLARACJA DOTYCZĄCA KSIĘSTWA ANDORY] I ORIG -6 
[WSPÓLNA DEKLARACJA DOTYCZĄCA REPUBLIKI SAN MARINO] stanowi integralną cz ęść 
rozdziału drugiego [Reguły pochodzenia] tytułu I części drugiej dział pierwszy.  
(c) Załącznik SPS -1 [KRYTERIA, O KTÓRYCH MOWA W ART. SPS.19 lit. d)] stanowi integralną część 
rozdziału trzeciego [Środki sanitarne i fitosanitarne] tytułu I części drugiej dzi ał pierwszy;  
(d) Załącznik TBT -XX [POROZUMIENIE, O  KTÓRYM MOWA W ART. TBT.9 UST. 4, W  SPRAWIE 
REGULARNEJ WYMIANY INFORMACJI NA TEMAT BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTÓW 
NIEŻYWNOŚCIOWYCH I  ZWIĄZANYCH Z  TYM ŚRODKÓW ZAPOBIEGAWCZYCH, 
OGRANICZAJĄCYCH I  NAPRAWCZYCH], załącznik  TBT-ZZ [ustalenie, O  KTÓRYM MOWA W ART. 
TBT.9 UST. 5, W  SPRAWIE REGULARNEJ WYMIANY INFORMACJI DOTYCZĄCYCH ŚRODKÓW 
WPROWADZONYCH W  ODNIESIENIU DO NIEZGODNYCH Z  WYMOGAMI PRODUKTÓW 
NIEŻYWNOŚCIOWYCH, INNYCH NIŻ TE, O  KTÓRYCH MOWA W  ART. TBT.9 UST.  4], ZAŁĄCZN IK 
TBT-1 [POJAZDY SILNIKOWE, ICH WYPOSAŻENIE I CZĘŚCI], załącznik TBT -2 [PRODUKTY 
LECZNICZE], załącznik TBT -3 [CHEMIKALIA], załącznik TBT -4 [PRODUKTY ORGANICZNE] i załącznik 
TBT-5 [HANDEL WINEM] stanowią integralną część rozdziału czwartego [Bariery techni czne w 
handlu ] w tytule I części drugiej dział pierwszy;  
(e) załącznik CUSTMS -1 [UPOWAŻNIENI PRZEDSIĘBIORCY] stanowi integralną część rozdziału piątego 
[Cła i ułatwienia w handlu] tytułu I części drugiej nagłówek pierwszy;  
(f) Załączniki SERVIN -1 [OBOWIĄZUJĄCE ŚR ODKI], SERVIN -2 [PRZYSZŁE ŚRODKI], SERVIN -3 [OSOBY 
ODBYWAJĄCE WIZYTY SŁUŻBOWE DO CELÓW PROWADZENIA PRZEDSIĘBIORSTWA, OSOBY 
PRZENIESIONE WEWNĄTRZ PRZEDSIĘBIORSTWA I OSOBY ODBYWAJĄCE KRÓTKOTERMINOWE 
WIZYTY SŁUŻBOWE], SERVIN -4 [USŁUGODAWCY UMOWNI ORAZ  OSOBY W YKONUJĄCE WOLNY 
ZAWÓD], SERVIN -5 [PRZEMIESZCZANIE SIĘ OSÓB FIZYCZNYCH] oraz SERVIN -6 [WYTYCZNE 
DOTYCZĄCE USTALEŃ W  ZAKRESIE UZNAWANIA KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH] stanowią 
integralną część tytułu II [Usługi i inwestycje] części drugiej dział pierwszy;  
(g) załączni k PPROC -1 [ZAMÓWIENIA PUBLICZNE] stanowi integralną część tytułu VI [Zamówienia 
publiczne] części drugiej dział pierwszy;  
 
450 
 (h) Załączniki ENER -1 [WYKAZ TOWARÓW ENERGETYCZNYCH, WĘGLOWODORÓW I SUROWCÓW], 
ENER -2 [DOTACJE NA OCHRONĘ ŚRODOWISKA I W ENERGETYCE], ENER -3 [NIESTOSOWANIE 
DOSTĘPU STRON TRZECICH I ROZDZIAŁU WŁASNOŚCIOWEGO DO INFRASTRUKTURY] oraz ENER -4 
[ALOKACJA ZDOLNOŚCI PRZESYŁOWYCH ELEKTROENERGETYCZNYCH POŁĄCZEŃ 
MIĘDZYSYSTEMOWYCH W PRZEDZIALE CZASOWYM RYNKU DNIA NASTĘPNEGO] stanowią 
integralną część tytu łu VIII [Energia] części drugiej dział pierwszy;  
(i) Załącznik ENER -2 [DOTACJE NA OCHRONĘ ŚRODOWISKA I W ENERGETYCE] stanowi integralną 
część tytułu XI [LPFOFCSD] części drugiej dział pierwszy;  
(j) Załącznik AVSAF -1 [CERTYFIKACJA ZDATNOŚCI DO  LOTU ORAZ  ZGODNOŚCI Z  WYMOGAMI 
OCHRONY ŚRODOWISKA] oraz wszelkie załączniki przyjęte zgodnie z art. AVSAF.12 
[Przyjmowanie załączników do niniejszego tytułu i  wprowadzanie do nich zmian] stanowią 
integralną część tytułu drugiego [Bezpieczeństwo lotnicze] części drugiej dział d rugi;  
(k) załącznik ROAD -1 [TRANSPORT DROGOWY TOWARÓW] stanowi integralną część tytułu I 
[Transport drogowy towarów] części drugiej dział trzeci;  
(l) Załączniki ROAD -2 [WZÓR ZEZWOLENIA NA MIĘDZYNARODOWE USŁUGI REGULARNE 
I SZCZEGÓLNE USŁUGI REGULARNE], ROAD -3 [WZÓR  WNIOSKU O  ZEZWOLENIE NA 
MIĘDZYNARODOWE USŁUGI REGULARNE I  SZCZEGÓLNE USŁUGI REGULARNE] oraz ROAD -4 
[WZÓR FORMULARZA PODRÓŻY DLA USŁUG OKAZJONALNYCH] stanowią integralną część tytułu 
II [Transport drogowy pasażerów] części drugiej dział trzeci;  
(m) [Załączniki  FISH.1, FISH.2, FISH.3  i FISH.4 [PROTOKÓŁ W SPRAWIE DOSTĘPU DO WÓD]  stanowią 
integralną część działu piątego [Rybołówstwo] części drugiej]];   
(n) Załącznik LAW -1 [WYMIANA DANYCH DNA, ODCISKÓW PALCÓW I  DANYCH REJESTRACYJNYCH 
POJAZDÓW] stanowi integralną część tytułu II [Wymiana danych DNA, odcisków palców i  danych 
rejestracyjnych pojazdów] części trzeciej;  
(o) załącznik LAW -2 [DANE DOTYCZĄCE PRZELOTU PASAŻERA] stanowi integralną część tytułu III 
[Przekazywanie i przetwarzanie danych dotyczących przelotu pasażera] c zęści trzeciej;  
(p) załącznik LAW -3 [FORMY PRZESTĘPCZOŚCI, W  ODNIESIENIU DO KTÓRYCH EUROPOL JEST 
WŁAŚCIWY] stanowi integralną część tytułu V [Współpraca z Europolem] części trzeciej;  
(q) załącznik LAW -4 [FORMY POWAŻNEJ PRZESTĘPCZOŚCI, W  ODNIESIENIU DO KTÓRYCH EURO JUST 
JEST WŁAŚCIWY] stanowi integralną część tytułu VI [Współpraca z  Eurojustem] części trzeciej;  
(r) załącznik LAW -5 [NAKAZ ARESZTOWANIA] stanowi integralną część tytułu VII [Przekazanie] części 
trzeciej;  
(s) załącznik LAW -6 [WYMIANA INFORMACJI POCHODZĄCYCH Z  REJESTRÓW KARNYCH – 
SPECYFIKACJE TECHNICZNE I  PROCEDURALNE] stanowi integralną część tytułu IX [Wymiana 
informacji z rejestrów karnych] części trzeciej;  
(t) załącznik LAW -7 [DEFINICJA TERRORYZMU] stanowi integralną część tytułu III [Przekazywanie i 
przetwarzanie danych dotyczących przelotu pasażera], tytułu VII [Przekazywanie] oraz tytułu XI 
[Zabezpieczenie i konfiskata] części trzeciej;  
(u) załącznik LAW -8 [ZABEZPIECZENIE I KONFISKATA] stanowi integralną część tytułu XI 
[Zabezpieczenie i konfiskata] części trzeciej;  
 
451 
 (v) załącznik UNPRO -1 [REALIZACJA WARUNKÓW FINANSOWYCH [art. UNPRO.2.1.11]] stanowi 
integralną część sekcji 2 [Zasady finansowania udziału w programach i działaniach Unii] części 
piątej rozdział pierwszy [Uczestnictwo w programach Unii, należyte zarządzanie fi nansami i 
przepisy finansowe];  
(w) załącznik INST -X [REGULAMIN DOTYCZĄCY ROZSTRZYGANIA SPORÓW] oraz załącznik INST -X 
[KODEKS POSTĘPOWANIA ARBITRÓW] stanowią integralną część tytułu I [Rozstrzyganie sporów] 
części szóstej;  
(x) ZAŁĄCZNIK DO PROTOKOŁU W  SPRAWIE WSPÓŁPRACY ADMINISTRACYJNEJ I  ZWALCZANIA 
OSZUSTW W  DZIEDINIE PODATKU OD WARTOŚCI DODANEJ ORAZ W  SPRAWIE WZAJEMNEJ 
POMOCY PRZY ODZYSKIWANIU WIERZYTELNOŚCI DOTYCZĄCYCH PODATKÓW I  CEŁ stanowi 
integralną część Protokołu w  sprawie współpracy administracyjnej i  zwalczania oszustw 
w dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz w  sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu 
wierzytelności dotyczących podatków i  ceł; 
(y) Załączniki SSC -1 [NIEKTÓRE ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE, DO KTÓRYCH PROTOKÓŁ NIE MA 
ZASTOSOWANIA], SSC -2 [OGRA NICZENIE PRAW DO ŚWIADCZEŃ RZECZOWYCH DLA CZŁONKÓW 
RODZINY PRACOWNIKA PRZYGRANICZNEGO], SSC -3 [WIĘCEJ PRAW DLA EMERYTÓW LUB 
RENCISTÓW POWRACAJĄCYCH DO WŁAŚCIWEGO PAŃSTWA], SSC -4 [PRZYPADKI, W  KTÓRYCH 
ODSTĘPUJE SIĘ OD WYLICZENIA PROPORCJONALNEGO LUB NIE STO SUJE SIĘ GO], SSC -5 
[ŚWIADCZENIA I UMOWY, KTÓRE UMOŻLIWIAJĄ STOSOWANIE ART. SSC.49] [Kumulacja 
świadczeń tego samego rodzaju]], SSC -6 [POSTANOWIENIA SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE 
STOSOWANIA USTAWODAWSTW PAŃSTW CZŁONKOWSKICH ORAZ ZJEDNOCZONEGO 
KRÓLESTWA], SSC -7 [CZĘ ŚĆ WYKONAWCZA] i SSC -8 [POSTANOWIENIA PRZEJŚCIOWE 
DOTYCZĄCE STOSOWANIA ART. SSC.11 [PRACOWNICY DELEGOWANI]] i ich załączniki stanowią 
integralną część Protokołu w  sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.  
Artykuł FINPROV.8: Wypowiedzenie  
Każda ze Stron może wypowiedzieć niniejszą Umowę poprzez powiadomienie drogą dyplomatyczną. 
Niniejsza Umowa i  wszelkie umowy uzupełniające przestają obowiązywać pierwszego  dnia 
dwunastego miesiąca następującego po  dniu powiadomienia.  
Artykuł FINPROV.9: Tekst y autentyczne  
Niniejszą Umowę sporządza się w dwóch egzemplarzach w każdym z następujących języków: 
angielskim, bułgarskim, chorwackim, czeskim, duńskim, estońskim, fińskim, francuskim, greckim, 
hiszpańskim, irlandzkim, litewskim, łotewskim, maltańskim, ni derlandzkim, niemieckim, polskim, 
portugalskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim, rumuńskim, węgierskim i włoskim. Do dnia 30 
kwietnia 2021 r. wszystkie wersje językowe Umowy podlegają procesowi ostatecznej weryfikacji 
prawnej. Niezależnie od poprzedniego zdania proces ostatecznej weryfikacji prawnej angielskiej 
wersji językowej Umowy zostaje zakończony najpóźniej do dnia, o którym mowa w art. FINPROV.11 
ust. 1 [Wejście w życie i tymczasowe stosowanie], jeżeli dzień ten przypada wcześniej niż 30 kwietnia 
2021 r.  
Wersje językowe wynikające z wyżej wymienionego procesu ostatecznej weryfikacji prawnej 
zastępują ab initio  podpisane wersje Umowy i zostają ustanowione jako autentyczne i ostateczne w 
drodze wymiany not dyplomatycznych między Stronami.  
 
452 
 Artykuł FINP ROV.10: Przyszłe przystąpienia do  Unii 
1.  Unia powiadamia Zjednoczone Królestwo o  każdym nowym wniosku o  przystąpienie 
państwa trzeciego do Unii.    
2.  W trakcie negocjacji między Unią a państwem trzecim dotyczących przystąpienia tego kraju 
do Unii86 Unia dąży do:  
a) na wniosek Zjednoczonego Królestwa oraz, w  miarę możliwości, dostarczenia wszelkich informacji 
dotyczących wszelkich kwestii objętych niniejszą Umową i  umowami uzupełniającymi; oraz  
b) uwzględnienia wszelkich obaw wyrażonych przez Zjednoczone K rólestwo.  
3.  Rada Partnerstwa bada wszelkie skutki przystąpienia państwa trzeciego do Unii dla niniejszej 
Umowy i  wszelkich umów uzupełniających z odpowiednim wyprzedzeniem przed datą przystąpienia.  
4.  W niezbędnym zakresie Zjednoczone Królestwo i  Unia p rzed wejściem w  życie umowy 
w sprawie przystąpienia państwa trzeciego do Unii:  
a) zmieniają niniejszą Umowę lub wszelkie umowy uzupełniające,  
b) wprowadzają w  drodze decyzji Rady Partnerstwa wszelkie inne niezbędne dostosowania lub 
ustalenia przejściowe do tyczące niniejszej Umowy lub jakiejkolwiek umowy uzupełniającej;  
c) w ramach Rady Partnerstwa podejmują decyzję, czy:  
(i) art. VSTV.1 [Wizy krótkoterminowe] należy stosować wobec obywateli tego państwa 
trzeciego; lub  
(ii) należy ustanowić przepisy przejściowe w odniesieniu do art. VSTV.1 [Wizy 
krótkoterminowe] w odniesieniu do tego państwa trzeciego i jego obywateli po jego 
przystąpieniu do Unii.  
5.  W przypadku braku decyzji na mocy ust. 4 lit. c) ppkt (i) lub (ii) przed wejściem w życie 
umowy w sp rawie przystąpienia danego państwa trzeciego do Unii art. VSTV.1 [Wizy 
krótkoterminowe] nie ma zastosowania do obywateli tego państwa trzeciego.   
6.  W przypadku gdy Rada Partnerstwa ustanawia ustalenia przejściowe, o których mowa w ust. 
4 lit. c) ppkt (i i), określa ona okres ich obowiązywania. Rada Partnerstwa może przedłużyć okres 
obowiązywania tych ustaleń przejściowych.  
7.  Przed wygaśnięciem ustaleń przejściowych, o których mowa w ust. 4 lit. c) ppkt (ii), Rada 
Partnerstwa podejmuje decyzję, czy nale ży stosować art. VSTV.1 [Wizy krótkoterminowe] wobec 
obywateli tego państwa trzeciego od momentu wygaśnięcia ustaleń przejściowych. W przypadku 
                                                            
86 Dla większej pewności ust. 2 –9 mają zastosowanie do negocjacji między Unią a państwem trzecim w sprawie 
przystąpienia do Unii odbywający ch się po wejściu w życie niniejszej Umowy, niezależnie od tego, czy wniosek 
o przystąpienie został złożony przed wejściem w życie niniejszej Umowy.  
 
453 
 braku takiej decyzji art. VSTV.1 [Wizy krótkoterminowe] nie ma zastosowania do obywateli tego 
państwa trzeciego od zakończenia obowiązywania przepisów przejściowych.  
8.  Ust. 4 lit. c) oraz ust. 5 –7 pozostają bez uszczerbku dla uprawnień Unii wynikających z jej 
przepisów wewnętrznych.  
9.      Dla większej pewności należy wyjaśnić, że nie naruszając postanowień ust.  4 lit.  c) i ust. 5 –7 
niniejsza Umowa ma zastosowanie w odniesieniu do nowego państwa członkowskiego Unii od  dnia 
przystąpienia tego nowego państwa członkowskiego do Unii   
Artykuł FINPROV.10A: Przepisy przejściowe dotyczące przekazywania danych osobowych do 
Zjednoczonego Królestwa  
1. Przez określony czas przekazywania danych osobowych z Unii do Zjednoczonego Królestwa 
nie uznaje się za przekazywanie do państwa trzeciego na mocy prawa Unii, pod warunkiem że 
obowiązują przepisy dotyczące ochrony danych Zjedn oczonego Królestwa w dniu 31 grudnia 2020 r., 
zapisane i włączone do prawa Zjednoczonego Królestwa przez Ustawą o wystąpieniu z Unii 
Europejskiej z 2018 oraz zmienione przez rozporządzenia o ochronie danych, prywatności i 
komunikacji elektronicznej (zmiany  itp.) (w związku z wystąpieniem z UE) z 2019 r.87 („obowiązujący 
system ochrony danych”) oraz pod warunkiem, że Zjednoczone Królestwo nie wykona wyznaczonych 
uprawnień bez zgody Unii w ramach Rady Partnerstwa.  
2. Z zastrzeżeniem ust. 3 –11 ust. 1 stosuje si ę również do przekazywania danych osobowych z 
Islandii, Księstwa Liechtensteinu i Królestwa Norwegii do Zjednoczonego Królestwa w określonym 
okresie na mocy prawa Unii stosowanego w tych państwach na mocy Porozumienia o Europejskim 
Obszarze Gospodarczym sp orządzonego w Porto w dniu 2 maja 1992 r., tak długo jak ust. 1 ma 
zastosowanie do przekazywania danych osobowych z Unii do Zjednoczonego Królestwa, pod 
warunkiem że państwa te powiadomią obie Strony na piśmie o swojej wyraźnej zgodzie na 
stosowanie tego p rzepisu.  
3. W niniejszym artykule „wyznaczone uprawnienia” oznaczają uprawnienia do:  
(a) wydawania rozporządzeń na podstawie sekcji 17A, 17C i 74A brytyjskiej ustawy o ochronie 
danych z 2018 r.;  
(b) wydania nowego dokumentu określającego standardowe klauzule ochr ony danych zgodnie z 
sekcją 119A ustawy o ochronie danych w Zjednoczonym Królestwie z 2018 r.;  
(c) zatwierdzenia nowego projektu kodeksu postępowania zgodnie z art. 40 ust. 5 RODO 
Zjednoczonego Królestwa, innego niż kodeks postępowania, na którym nie można po legać w celu 
zapewnienia odpowiednich zabezpieczeń przy przekazywaniu danych osobowych do państwa 
trzeciego na mocy art. 46 ust. 2 lit. e) RODO Zjednoczonego Królestwa;  
(d) zatwierdzania nowych mechanizmów certyfikacji zgodnie z art. 42 ust. 5 RODO Zjednoczone go 
Królestwa, innych niż mechanizmy certyfikacji, na których nie można polegać w celu zapewnienia 
odpowiednich zabezpieczeń przy przekazywaniu danych osobowych do państwa trzeciego na 
mocy art. 46 ust. 2 lit. f) RODO Zjednoczonego Królestwa;  
(e) zatwierdzenia nowych wiążących reguł korporacyjnych zgodnie z art. 47 RODO Zjednoczonego 
Królestwa;  
                                                            
87 Zgodnie ze zmianami wprowadzonymi przez rozporządzenia o ochronie danych, prywatności i komunikacji 
elektronicznej (poprawki itp.) (wystąpienie z UE) z 2020 r.  
 
454 
 (f) zezwolenia na nowe klauzule umowne, o których mowa w art. 46 ust. 3 lit. a) RODO 
Zjednoczonego Królestwa; lub  
(g) zezwolenia na nowe ustalenia administracyjne, o których mowa  w art. 46 ust. 3 lit. b) RODO 
Zjednoczonego Królestwa.  
4. „Określony okres” rozpoczyna się w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy i, z zastrzeżeniem 
ust. 5, kończy się:  
(a) w dniu, w którym Komisja Europejska przyjmie decyzje stwierdzające odpowiedni stopień  
ochrony w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa na podstawie art. 36 ust. 3 dyrektywy (UE) 
2016/680 i art. 45 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/679, lub  
(b) cztery miesiące po upływie określonego terminu, który to okres przedłuża się o kolejne dwa 
miesiące, ch yba że jedna ze Stron wyrazi sprzeciw;  
w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.  
5. Z zastrzeżeniem ust. 6 i 7, jeżeli w określonym okresie Zjednoczone Królestwo zmieni mający 
zastosowanie system ochrony danych lub wykonuje wyznaczone uprawnienia bez zgo dy Unii w 
ramach Rady Partnerstwa, określony okres kończy się w dniu wykonania uprawnień lub wejścia w 
życie zmiany.  
6. Odniesienia do wykonywania wyznaczonych uprawnień w ust. 1 i 5 nie obejmują 
wykonywania takich uprawnień, których skutek jest ograniczon y do dostosowania do odpowiednich 
unijnych przepisów o ochronie danych.  
7. Wszystko, co w innym przypadku stanowiłoby zmianę obowiązującego systemu ochrony 
danych:  
(a) dokonaną za zgodą Unii w ramach Rady Partnerstwa; lub  
(b) ograniczoną do dostosowania do odpowiednich unijnych przepisów o ochronie danych;  
nie jest traktowane jako zmiana mającego zastosowanie systemu ochrony danych do celów ust. 5 i 
powinno być traktowane jako część mającego zastosowanie systemu ochrony danych do celów ust. 
1. 
8. Do celów us t. 1, 5 i 7 „umowa Unii w ramach Rady Partnerstwa” oznacza:  
(a) decyzję Rady Partnerstwa opisaną w ust. 11; lub  
(b) domniemaną zgodę opisaną w ust. 10.  
9.   W przypadku gdy Zjednoczone Królestwo powiadomi Unię o zamiarze wykonania 
wyznaczonych uprawnień lub propo nuje zmianę mającego zastosowanie systemu ochrony danych, 
każda ze stron może w ciągu pięciu dni roboczych wnioskować o zwołanie posiedzenia Rady 
Partnerstwa, które musi się odbyć w terminie dwóch tygodni od złożenia takiego wniosku.  
10. Jeżeli nie wniosku je się o takie posiedzenie, uznaje się, że Unia wyraziła zgodę na takie 
działanie lub zmianę w określonym okresie.  
11.  Jeżeli zostanie złożony wniosek o takie posiedzenie, Rada Partnerstwa rozważa na tym 
posiedzeniu proponowane działanie lub zmianę i może  przyjąć decyzję stwierdzającą, że zgadza się 
na wykonanie lub zmianę w określonym okresie.  
 
455 
 12. Zjednoczone Królestwo powiadamia Unię, na ile jest to racjonalnie możliwe, gdy w 
określonym okresie zawrze nowy instrument, na którym można polegać w zakresie p rzekazywania w 
określonym okresie danych osobowych do państwa trzeciego na mocy art. 46 ust. 2 lit. a) RODO 
Zjednoczonego Królestwa lub art. 75 ust. 1 lit. a) obowiązującej w Zjednoczonym Królestwie ustawy z 
2018 r. o ochronie danych. Po otrzymaniu powiado mienia od Zjednoczonego Królestwa na mocy 
niniejszego ustępu Unia może zwrócić się z wnioskiem o zwołanie posiedzenia Rady Partnerstwa w 
celu omówienia odpowiedniego instrumentu.  
13. Część szósta tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] nie ma zastosowania do sporów  dotyczących 
wykładni i  stosowania niniejszego artykułu.  
 
Artykuł FINPROV.11: Wejście w  życie i  tymczasowe stosowanie  
1.  Niniejsza Umowa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w 
którym obie Strony powiadomiły się wzajemnie o spełnieniu swoich wewnętrznych wymogów 
i procedur w  celu uzyskania zgody na związanie się nią.  
 
2. Strony zgadzają się na tymczasowe stosowanie niniejszej Umowy od dnia 1 stycznia 2021 r., 
pod warunkiem że przed tą datą powiadomią się wzajemnie, że ich o dpowiednie wewnętrzne 
wymogi i procedury niezbędne do tymczasowego stosowania zostały spełnione. Tymczasowe 
stosowanie ustaje w jednej z następujących dat, w zależności od tego, która z tych dat jest 
wcześniejsza:  
 
(a) 28 lutego 2021 r. lub inna data ustalona przez Radę Partnerstwa; lub  
(b) w dniu określonym w ust. 1.  
3.  Począwszy od dnia, od którego niniejsza Umowa jest tymczasowo stosowana, Strony 
rozumieją zawarte w niej odniesienia do „daty wejścia w życie niniejszej Umowy” lub do „wejścia w 
życie niniejszej Umowy” jako odniesienia do daty tymczasowego stosowania niniejszej Umowy.  
 
  
 
 Съставено  в Брюксел  и Лондон  на тридесети  декември  две хиляди  и двадесета  година . 
 
Hecho en Bruselas y Londres, el treinta de diciembre de dos mil veinte. 
 
V Bruselu a v Londýn ě dne třicátého  prosince dva tisíce dvacet. 
 Udfærdiget i Bruxelles og London, den tredivte  december to tusind og tyve. 
 Geschehen zu Brüssel und London am dreißigsten Dezember zweitausendzwanzig.  Kahe tuhande kahekümnenda aasta detsembrikuu kolmeküm nendal päeval Brüsselis ja Londonis. 
 Έγινε  στις Βρυξέλλες  και στο Λονδίνο , στις τριάντα  Δεκεμβρίου  δύο χιλιάδες  είκοσι . 
 Done at Brussels and London on the thirtieth day of  December in the year two thousand and twenty. 
 Fait à Bruxelles et à Londres, le  trente décembre deux mille vingt. 
 Arna dhéanamh sa Bhruiséil agus i Londain, an tríochadú lá de mhí na Nollag an bhliain dhá mhíle fiche. 
 Sastavljeno u Bruxellesu i Londonu tridesetog prosinca godine dvije tisu će dvadesete.  
 Fatto a Bruxelles e Londra, addì trenta dicembre duemilaventi. 
 Briselē un London ā, divi tūkstoši divdesmit ā gada  trīsdesmitaj ā decembrī.
 
 
Priimta du tūkstančiai dvidešimt ų metų gruodžio  trisdešimt ą dieną Briuselyje ir Londone. 
 Kelt Brüsszelben és Londonban, a kétezer-huszadik év  december havának harmincadik napján. 
 Magħmul fi Brussell u Londra, fit- tletin jum ta’  Diċembru  fis-sena elfejn u g ħoxrin.  
 Gedaan te Brussel en Londen, dertig dece mber tweeduizend twintig. 
 Sporządzono w Brukseli i Londynie dnia trzydziestego grudnia roku dwa tysiące dwudziestego.  
 Feito em Bruxelas e em Londres, em trinta de dezembro de dois mil e vinte. 
 Întocmit la Bruxelles și la Londra  la treizeci decembrie două mii douăzeci. 
 V Bruseli a Londýne tridsiateho decembra dvetisícdvadsa ť. 
 V Bruslju in Londonu, tridesetega decembra dva tisoč dvajset.  
 Tehty Brysselissä ja Lontoossa kolmantenakymmenent enä päivänä joulukuuta vuonna kaksituhattakaksikymmentä. 
 
Som skedde i Bryssel och i London den trettionde december år tjugohundratjugo. 
 
   
 
.l]UPN;d7ablJ	l
 PWlH.l$O@QOleWPU;.l
-.lhWPU^GPeleO@@l
PWl;OleWPU5A^G;l$OAPOl
fWl:A;leWPU/A^7>;l%O@POl
eWPPU.l@@:elOAK;Il
X`3l#(lTV8LY3,l i\9Z[
l
PWl_>;leWPU;.Ol%O@POl
 PeWl%O@POl ;gWPU<;OO;l
">.Wl7;.OOl .OlPO_.@^lPWU.A=>l
-.leWPU^GelgODFlel
 ;WlH&OBPO;l;eWPU;.l
BWPU.^l!.hA;OC6. ^lh0W:0l
eWPUP^l!4FeO=P^lh.W:el
kleWU.Bl &OAlW<^k<WRHl
?.HH%OEPOAl jWPU;.l
)PPWl:;leWPU;^;l%OB;l
*l@K@;O@el 'OAAleWPU;E^GB;El
 ;H.l$OB1PlgWPU;B.l
 ;O_Wgl%O@eO;.le WPU;.O2l
-.lgWU^GelcMAel
-.lhWPU^GPleOAEPl
eWPPU.Ol eOAPOAOlUgPH;^_.l
SWleWPU;A^G.lgO@PO;Ol
l

+,c^Y7DS+i\^o!++"+7vw7cZj]
^fU+^Wx[C5+5 xf^c7+57U+ [7f>B+rWC3+
*+}g^cpQ8pc^U747[pr}B cg^+r^W^}^x7[7f>CC
^g7rxf^cnCpQ7r^W7[7g>C:nVU7ppQ+2
yg5C7xg^c-Cp3A7r^W>7W7C[p3A+=
xl^^c++r^WC7[7g>C+GHA7[5xp7[CW7U
hE.kF~zdbX.M; ^s~_LF. K^t<~udqE.
^grA7xf^c7+[ r^WC3[7g> ^WWx[Cr
 ^xgU+^WWx[+xr87xg^c87[[757U8[7g>C7+r^WCex7
#A+f37+[[+[ A^WAcA^2+CU ^mc+C>A6^ AxC[[7+WA5+WA+3A
*+xf^cpQx+N75[C3x++r^WpTx7[7g>CN{
7gU+^Wx[Cr/7xm^c7+57UU7[7g>C++r^WC3+
Cg^c+pr^W7[7g?CN+p^cC7[+p}0g60
xg^c^p+r^WC[9p7[7f> IO^p27[5gJP^p}+f5x
xgc+Cr^W7[7f>C+Q``pp8>f8p8gaU
Cp7WCU^Wx[C r/g^c7+r+U[7g@CN+r^WCR+
'^^f57xf^c7p7 7W77[p3A+c}^^g r^^W7[7f>C7
(CWC7[Cx xg^c7NpQC7N(pcU[^r [7g>CCr^W^7N
7U+^Wx[C5+57xg^c7C+ 5+[7g>C+rWC3+
 7[rfx^Wx[Cr+r7+xg^c7+[1 +[7f>C7C r^WC37
*+xgcpQ7pc^U^47[pr}^cf7+rW^}|7[7g>Cx
*+}f^cpQ^pQxc[^pr++r^WpQ^7[7g>CN^
xf^^c+[ +r^WC7[7f>C+N-fN7pr`[c x^U7pr+
`fxg^c7CpQ+ +r^W7[7g>C>7W7[pQ+c7[

S¸^
^©ªJ¸<Y'J$E¸%^:7<JS16*¸ ¸(^$^«S¸:qS©ª ¸
F¸^¸G^i¸Mi]¸]^¸ /S¸%^¥SS¸ ^¸4S]S¸ ]^¸B¥^¸
RS¸Hy^_¸~T®¤¥®j¸P^~_¸%i¥Ti^¸S¸H^®^jf¸3¤~S¸
-¸)^¥¸-^^]^¸=e^ie^¸H¥Zi¥Si^¸e¸B]iS]¸
-s¸]S¤¸P^^iie¥^¸=ie^i[f¸/&Zi¥Si^¸¬]¸B]iS]¸
H¬¬Zi¥SiS¸yS¸FfySii¸ Df^]~­ieiiei¸i^¸
U¸	£¸2¯°¶¦¯¸%U\r `¨E¸ L;¸Aw²V!¸%x	¯kU¸ >U§¸¸%`§U¸3"U¯lU¸
.¸¥f^¸Ni¥^]¸?ie]¸c¸ /^S¥¸%i¥Si¸S]¸C ¥f^¡¸4^S]¸
F¬¸^¸G³S¬^Mi¸]^¸/S]^%^¥Se^¸^¥¸]3S]^¸]­¸B]¸
KfS¸[^S¸Gj[f¥¸¥Si¥ f^¸S¸%^S¥Si^¸ Am^¸Se¬¤¸ Kf¬Si¤[^S¥¸+i^S¸
RS¸M{^]i^¬¸ ?S|^®i¬¸ P^i~^¸%i¥Siy^¸i¸Hy^®^^¸ 3¤~^¸
F^¸in¸G^e¸Mi¥¸]i¸/S¸%^¥SeS¸^¸ 3S]S¸]^¸B]¸
@i^Zi¥Wi{S¤¸¬¸Ri^^8oizS¤¸®i^¥W¤¸=SSi¤¥^¤¸®W]W¸
9¬e¥ia¤¸ )i]´i¤i¤¸%i¥Su|¤¸i¸Ii S¬a¤¸iiy¤¸=SS³¤¥a¤¸® S]­¸
BSe³%i¥SiS¸_¤¸+¤µS~p¤µTe¸ ,e³^¤st¥¸=iT³¤TeS¸ _¤µ_¸
/gSG^{¬¸ Ni¥¸¥S0S¸%i¥¥SyS¸­¸ 5S]S¸¥S¸-­¸
P¸f^¥¸ P^^ie]¸ ?i iy~¸®S¸ /¥%i¥¥Sib¸^¸ B]4^S]¸
Q¸ii^i­¸R{^][µ^e¸ =^¤¥±S¸Qi^~i^y¸%³¥Sii¸i¸3S]ii¸ F[^y¸
F^¸G^i¸ Oi]¸]S¸ /X%^¥SfS¸^¸]S¸4S]S¸]¸B¥^¸
F^¥­¸G^eS¥­¸ Mi¥¸S¸ASii¸%i¥Sii¸·i¸3S]^i¸]^¸ B]¸
RS¸Hy^_¸ ~ T®¤¥®¸ P^~^y¸%i¥Ti^¸S¸H^®^¢_f¸d¤~S¸
RS¸R]¬´^¸~ Sy^¤¥® ¸P^i~S¸%i¥Sv}S¸i¸ H^®^S¸3¤~S¸
4¤%i¥SiS¸yS¸Fhi¤4Si¸ ³f]i¤¥³^^¸~­ieS¤~­S¸ ¬^¤¥S¸
-¸-^S]^¸~­eSi~^¥¸H¥Zi¥Si^¸ [f¸B]iS]¸
¸
 
460 
 ZAŁĄCZNIKI  
ZAŁĄCZNIK  INST:  REGULAMIN RADY PARTNERSTWA I KOMITETÓW  
Postanowienie  1 
Przewodniczący  
1. Unia i  Zjednoczone Królestwo powiadamiają się wzajemnie o  imieniu i  nazwisku, stanowisku 
oraz  danych kontaktowych swoich wyznaczonych współprzewodniczących. Uznaje się, że 
współprzewodniczący posiada upoważnienie do reprezentowania, odpowiednio, Unii 
i Zjednoczonego Królestwa do dnia, w  którym druga Strona zostanie powiadomiona o  nowym 
współprzewodniczącym.  
2. Współprzewodniczący przyjmują decyzje przewidziane w  niniejszym regulaminie za 
obopólną zgodą.  
3.  Współprzewodniczącego może zastąpić na określony m posiedzeniu wyznaczony 
przedstawiciel. Współprzewodniczący lub jego wyznaczony przedstawiciel niezwłocznie powiadamia 
drugiego współprzewodniczącego oraz sekretariat Rady Partnerstwa o  wyznaczeniu przedstawiciela. 
Wszelkie odniesienia w  niniejszym regula minie do współprzewodniczących rozumie się jako 
odniesienia obejmujące wyznaczonego przedstawiciela.  
Postanowienie  2 
Sekretariat  
W skład sekretariatu Rady Partnerstwa (zwanego dalej „sekretariatem”) wchodzą urzędnik Unii 
i urzędnik rządu Zjednoczonego Król estwa. Sekretariat wykonuje zadania powierzone mu na mocy 
niniejszego regulaminu.  
Unia i  Zjednoczone Królestwo powiadamiają się wzajemnie o  imieniu i  nazwisku, stanowisku 
oraz  danych kontaktowych urzędnika będącego członkiem sekretariatu Rady Partnerstwa w imieniu, 
odpowiednio, Unii i  Zjednoczonego Królestwa. Uznaje się, że urzędnik ten jest członkiem sekretariatu 
jako przedstawiciel Unii lub Zjednoczonego Królestwa do dnia, w  którym Unia lub Zjednoczone 
Królestwo powiadomi o  nowym członku.  
Postanowienie  3 
Posiedzenia  
1. Każde posiedzenie Rady Partnerstwa jest zwoływane przez sekretariat w  miejscu i  terminie 
uzgodnionym przez współprzewodniczących. Jeżeli Unia lub Zjednoczone Królestwo wniosły 
o odbycie posiedzenia za pośrednictwem sekretariatu, Rada Partne rstwa dąży do odbycia go 
w terminie 30 dni od dnia takiego wniosku lub wcześniej w  przypadkach przewidzianych w  niniejszej 
Umowie.  
2. O ile współprzewodniczący nie postanowią inaczej, posiedzenia Rady Partnerstwa odbywają 
się na przemian w  Brukseli i  Lond ynie.  
 
461 
 3. W drodze odstępstwa od ust.  2 współprzewodniczący mogą uzgodnić, że posiedzenie Rady 
Partnerstwa odbędzie się w  formie wideokonferencji lub telekonferencji.  
Postanowienie  4 
Udział w  posiedzeniach  
1. W rozsądnym terminie przed każdym posiedzeniem Unia i  Zjednoczone Królestwo informują 
się wzajemnie za pośrednictwem sekretariatu o  planowanym składzie swoich odpowiednich 
delegacji,  wskazując imię i  nazwisko oraz  funkcję każdego członka delegacji.  
2. W stosownych przypadkach współprzewodniczący mogą, za obopólną zgodą, zaprosić 
ekspertów (tj. urzędników pozarządowych) do udziału w  posiedzeniach Rady Partnerstwa w  celu 
przedstawienia informacji na konkretny temat i  tylko na te części posiedzenia, na których omawiane 
są te konkretne tematy.  
Postanowienie  5 
Dokumenty  
Dokumenty w  formie pisemnej, na których opierają się obrady Rady Partnerstwa, są numerowane 
i przekazywane Unii i  Zjednoczonemu Królestwu przez sekretariat.  
Postanowienie  6 
Korespondencja  
1. Unia i  Zjednoczone Królestwo przesyłają swoją koresp ondencję skierowaną do Rady 
Partnerstwa za pośrednictwem sekretariatu. Taka korespondencja może być wysyłana w  dowolnej 
formie pisemnej, w  tym przy użyciu poczty elektronicznej.  
2.  Sekretariat zapewnia, aby korespondencja kierowana do Rady Partnerstwa był a 
przekazywana współprzewodniczącym i  rozsyłana, w  stosownych przypadkach, zgodnie 
z postanowieniem  5.  
3. Wszelką korespondencję, której nadawcą lub bezpośrednim odbiorcą są 
współprzewodniczący, przekazuje się do sekretariatu i  rozsyła, w  stosownych przyp adkach, zgodnie 
z postanowieniem  5.  
Postanowienie  7 
Porządek obrad  
1.  Sekretariat sporządza projekt wstępnego porządku obrad każdego posiedzenia.  Projekt 
wstępnego porządku obrad, wraz z  odpowiednimi dokumentami, przekazuje się 
współprzewodniczącym nie p óźniej niż na 10 dni przed datą posiedzenia.  
2.  Wstępny porządek obrad zawiera punkty, o  których włączenie do porządku obrad wystąpiły 
Unia lub Zjednoczone Królestwo. Wszelkie takie wnioski, wraz ze wszystkimi odpowiednimi 
dokumentami, składa się w  sekre tariacie nie później niż na 15 dni przed rozpoczęciem posiedzenia.  
 
462 
 3.  Nie później niż na 5 dni przed datą posiedzenia współprzewodniczący decydują o  wstępnym 
porządku obrad danego posiedzenia.  
4.  Rada Partnerstwa przyjmuje porządek obrad na początku ka żdego posiedzenia. Na wniosek 
Unii lub Zjednoczonego Królestwa punkty inne niż te ujęte we wstępnym porządku obrad mogą 
zostać włączone do porządku obrad w  drodze konsensusu.  
5.    Współprzewodniczący mogą, za obopólną zgodą, skrócić lub wydłużyć terminy ustanowione 
w ust. 1–3 w celu uwzględnienia wymagań dotyczących konkretnych przypadków.  
Postanowienie  8 
Protokół  
1.  Projekt protokołu każdego posiedzenia jest sporządzany przez urzędnika będącego 
członkiem sekretariatu Strony, która pełni rolę gospodarza posiedzenia, w  terminie 15 dni od 
zakończenia posiedzenia, chyba że współprzewodniczący podejmą inną decyzję. Projekt  protokołu 
jest przekazywany w  celu przedstawienia uwag członkowi sekretariatu drugiej Strony. Członek 
sekretariatu może przedstawić uwagi w  terminie 7 dni od dnia otrzymania projektu protokołu.  
2.  Protokół obrad zasadniczo zawiera streszczenie każdego p unktu ujętego w  porządku obrad, 
a w stosownych przypadkach – informacje o:  
(a) dokumentach przedłożonych Radzie Partnerstwa;  
(b) wszelkich oświadczeniach, o  których włączenie do protokołu obrad wniósł jeden ze 
współprzewodniczących; oraz  
(c) przyjętych decyzjach, w ydanych zaleceniach, uzgodnionych oświadczeniach i  przyjętych 
wnioskach dotyczących poszczególnych punktów porządku obrad.  
3.  Protokół obrad zawiera w  załączniku wykaz uczestników, w  którym podaje się w  odniesieniu 
do każdej z  delegacji imiona i  nazwiska  oraz funkcje wszystkich osób biorących udział w  posiedzeniu.  
4.  Sekretariat dostosowuje projekt protokołu na podstawie otrzymanych uwag, 
a współprzewodniczący zatwierdzają projekt protokołu ze zmianami w  terminie 28  dni od dnia 
posiedzenia lub w  dowolny m innym terminie uzgodnionym przez współprzewodniczących. Po 
zatwierdzeniu protokołu członkowie sekretariatu poświadczają podpisem dwie jego wersje. Unia 
i Zjednoczone Królestwo otrzymują po jednej z  dwóch autentycznych wersji. Współprzewodniczący 
mogą uzg odnić, że podpisanie i  wymiana kopii w  formie elektronicznej spełnia powyższy wymóg.  
Postanowienie  9 
Decyzje i  zalecenia  
1.  W okresie między posiedzeniami Rada Partnerstwa może przyjmować decyzje lub zalecenia 
w drodze procedury pisemnej. Współprzewodniczący przedstawia na piśmie tekst projektu decyzji 
lub zalecenia drugiemu współprzewodniczącemu w  języku roboczym Rady Partners twa. Druga 
Strona ma jeden miesiąc lub jakikolwiek dłuższy okres określony przez Stronę zgłaszającą wniosek na 
wyrażenie zgody na projekt decyzji lub zalecenia. Jeżeli druga Strona nie wyrazi swojej zgody, 
proponowana decyzja lub zalecenie są omawiane i  mogą zostać przyjęte na następnym posiedzeniu 
Rady Partnerstwa. Projekt decyzji lub zaleceń uznaje się za przyjęty, gdy druga Strona wyrazi zgodę, 
 
463 
 i zostaje on zapisany w  protokole kolejnego posiedzenia Rady Partnerstwa zgodnie 
z postanowieniem  8. 
2.  Jeżeli  Rada Partnerstwa przyjmuje decyzje lub zalecenia, w  tytule takich aktów podaje się 
odpowiednio słowo „decyzja” lub „zalecenie”. Sekretariat nadaje każdej decyzji lub każdemu 
zaleceniu numer seryjny oraz odnotowuje datę ich przyjęcia.  
3.  W decyzjach przy jętych przez Radę Partnerstwa określa się dzień, w  którym stają się one 
skuteczne.   
4.  Decyzje i  zalecenia przyjęte przez Radę Partnerstwa są sporządzane w  dwóch egzemplarzach 
w autentycznych wersjach językowych i  podpisywane przez współprzewodniczących,  a niezwłocznie 
po podpisaniu sekretariat przesyła je Unii i  Zjednoczonemu Królestwu. Współprzewodniczący mogą 
uzgodnić, że podpisanie i  wymiana kopii w  formie elektronicznej spełnia powyższy wymóg dotyczący 
podpisu.  
Postanowienie  10 
Przejrzystość  
1. Wspó łprzewodniczący mogą uzgodnić zwołanie posiedzenia publicznego Rady Partnerstwa.  
2. Każda ze Stron może podjąć decyzję o  publikacji decyzji i  zaleceń Rady Partnerstwa w  swoim 
dzienniku urzędowym lub w  internecie.  
3. Jeżeli Unia lub Zjednoczone Królestwo p rzekazują Radzie Partnerstwa informacje poufne lub 
chronione przed ujawnieniem na mocy ich przepisów ustawowych i  wykonawczych, druga Strona 
traktuje otrzymane informacje jako poufne.  
4. Wstępne porządki obrad posiedzeń podaje się do wiadomości publicznej przed 
posiedzeniem Rady Partnerstwa. Protokoły posiedzeń podaje się do wiadomości publicznej po ich 
zatwierdzeniu zgodnie z  postanowieniem  8.  
5. Publikowanie dokumentów, o  których mowa w  ust. 2–4, odbywa się zgodnie z  mającymi 
zastosowanie przepisami obu Stron w  zakresie ochrony danych.  
Postanowienie  11 
Języki  
1.  Językami urzędowymi Rady Partnerstwa są języki urzędowe Unii i  Zjednoczonego Królestwa.  
2.  Językiem roboczym Rady Partnerstwa jest język angielski. O ile współprzewodniczący nie 
postanowią inaczej, Rada Partnerstwa prowadzi obrady na podstawie dokumentów sporządzonych 
w języku angielskim.  
3. Rada Partnerstwa przyjmuje decyzje dotyczące zmiany lub interpretacji umowy w  językach, 
w których tekst umowy jest autentyczny. Wszystkie pozostałe decy zje Rady Partnerstwa, w  tym 
decyzje zmieniające niniejszy regulamin, są przyjmowane w  języku roboczym, o  którym mowa 
w ust. 2. 
Postanowienie  12 
 
464 
 Wydatki  
1.  Unia i  Zjednoczone Królestwo pokrywają wszelkie koszty poniesione przez siebie w  związku 
z udziałem w posiedzeniach Rady Partnerstwa.  
2.  Wydatki związane z  organizacją posiedzeń i  sporządzeniem kopii dokumentów ponosi 
Strona, która pełni rolę gospodarza posiedzenia.  
3.  Wydatki związane z  tłumaczeniem ustnym na język roboczy i  z języka roboczego Rady 
Partnerstwa w  czasie posiedzeń ponosi Strona wnosząca o  takie tłumaczenie ustne.  
3. Każda ze Stron jest odpowiedzialna za tłumaczenie decyzji i  innych dokumentów na swoje 
własne języki urzędowe, jeżeli jest to wymagane na podstawie postanowienia  11, i  ponos i wydatki 
związane z  takimi tłumaczeniami.    
Postanowienie  13 
Komitety  
1.  Nie naruszając przepisów ust.  2 niniejszego postanowienia, postanowienia 1 –12 stosuje się 
odpowiednio do komitetów.  
2.  Komitety informują Radę Partnerstwa o  swoim harmonogramie po siedzeń i  porządku obrad 
z odpowiednim wyprzedzeniem oraz składają Radzie Partnerstwa sprawozdania z  wyników 
i wniosków ze wszystkich swoich posiedzeń.  
 
 
 
  
 
465 
 ZAŁĄCZNIK ORIG -1:UWAGI WPROWADZAJĄCE DO REGUŁ POCHODZENIA DLA POSZCZEGÓLNYCH 
PRODUKTÓW  
Uwaga 1  
Zasady ogólne  
1. W niniejszym załączniku określono ogólne reguły dotyczące mających zastosowanie 
wymogów określonych w załączniku ORIG -2 [Reguły pochodzeni a dla poszczególnych produktów], 
jak przewidziano w art. ORIG 3 [Wymogi ogólne] ust. 1 lit. c) niniejszej Umowy.  
2. Do celów niniejszego załącznika i załącznika ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla poszczególnych 
produktów] wymogi umożliwiające uznanie danego produ ktu za pochodzący  zgodnie z art. ORIG.3 
[Wymogi ogólne] ust. 1 lit. c) niniejszej Umowy obejmują zmianę klasyfikacji taryfowej, proces 
produkcji, maksymalną wartość lub masę materiałów niepochodzących lub wszelkie inne wymogi 
określone w niniejszym załącz niku i w załączniku ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla poszczególnych 
produktów].  
3. Odniesienie do masy w regułach pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów 
oznacza masę netto, która jest masą materiału lub produktu, nie wliczając masy opakowania.  
4. Niniejs zy załącznik i  załącznik  ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów] 
opierają się na systemie zharmonizowanym, zmienionym w  dniu 1  stycznia  2017  r. 
Uwaga 2  
Struktura wykazu reguł pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów  
1. Uwagi do sekcji lub działów, w  stosownych przypadkach, odczytuje się w  powiązaniu 
z regułami pochodzenia dotyczącymi poszczególnych produktów dla odpowiedniej sekcji, działu, 
pozycji lub podpozycji.  
2. Każda reguła pochodzenia dotycząca konkretnych produktów  określona w kolumnie 
2 załącznika  ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów] ma zastosowanie do 
odpowiedniego produktu wskazanego w kolumnie  1 załącznika  ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla 
poszczególnych produktów].  
3. Jeżeli produkt podlega altern atywnym regułom pochodzenia dotyczącym konkretnych 
produktów, produkt ten jest pochodzący z  terytorium Strony, jeżeli spełnia jeden z  wymogów 
alternatywnych.  
4. Jeżeli produkt podlega specyficznej dla danego produktu regule pochodzenia, która zawiera 
wiele wy mogów, produkt ten jest pochodzący z  terytorium Strony tylko wtedy, gdy spełnia wszystkie 
wymogi.  
5. Do celów niniejszego załącznika i  załącznika  ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla poszczególnych 
produktów] stosuje się następujące definicje:  
(a) „sekcja” oznacza sekc ję Systemu Zharmonizowanego;  
(b) „dział” oznacza pierwsze cztery cyfry numeru klasyfikacji taryfowej w  ramach Systemu 
Zharmonizowanego;  
 
466 
 (c) „pozycja” oznacza pierwsze cztery cyfry w  numerze klasyfikacji taryfowej w  ramach Systemu 
Zharmonizowanego; oraz  
(d) „podpozycj a” oznacza pierwsze cztery cyfry w  numerze klasyfikacji taryfowej w  ramach 
Systemu Zharmonizowanego;  
2. Do celów reguł pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów stosuje się następujące 
skróty:  
„CC” oznacza produkcję z materiałów niepochodzących objętyc h którymkolwiek działem, 
z wyjątkiem działu produktu; oznacza to, że wszelkie materiały niepochodzące użyte do wytworzenia 
produktu muszą być klasyfikowane do działu (2 -cyfrowy poziom Systemu Zharmonizowanego) 
innego niż produkt (tj. zmiana w  dziale);  
„CTH ” oznacza produkcję z  materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją z  wyjątkiem 
pozycji danego produktu; oznacza to, że wszelkie materiały niepochodzące użyte do wytworzenia 
produktu muszą być klasyfikowane do pozycji (4 -cyfrowy poziom zharmonizowane go systemu) innej 
niż pozycja danego produktu (tj. zmiana pozycji);  
„CTSH” oznacza produkcję z  materiałów niepochodzących objętych dowolną podpozycją, 
z wyjątkiem podpozycji danego produktu; oznacza to, że każdy materiał niepochodzący 
wykorzystany do produ kcji produktu musi być klasyfikowany do podpozycji (6 -cyfrowego systemu 
zharmonizowanego) innej niż podpozycja produktu (tj. zmiana podpozycji).  
Uwaga 3  
Stosowanie reguł pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów  
1. Artykuł ORIG.3 [Wymogi ogólne]  ust. 2 niniejszej Umowy, dotyczący produktów, które 
uzyskały status pochodzenia i  które są wykorzystywane do wytwarzania innych produktów, stosuje 
się niezależnie od tego, czy status ten został uzyskany w  tym samym zakładzie na terytorium Strony, 
w której produk ty te są wykorzystywane.  
2. Jeżeli reguła pochodzenia dotycząca poszczególnych produktów wyraźnie wyklucza niektóre 
materiały niepochodzące lub przewiduje, że wartość lub masa określonego materiału 
niepochodzącego nie przekracza określonego progu, warunki te nie mają zastosowania do 
materiałów niepochodzących sklasyfikowanych gdzie indziej w  Systemie Zharmonizowanym.  
3. Przykład 1: gdy reguła dotycząca  spycharek (podpozycja HS 8429.11) wymaga:  „CTH, z 
wyjątkiem  materiałów niepochodzących objętych pozycją 84.31 [c zęści nadające się wyłącznie do 
maszyn objętych pozycjami od 84.25 do 84.30]” , użycie materiałów niepochodzących 
klasyfikowanych gdzie indziej niż 84.29 i 84.31 – takich jak śruby (pozycja HS 73.18), druty izolowane i 
przewody elektryczne (pozycja HS 85.44)  oraz różnego rodzaju elektronika (dział 85 HS) – nie jest 
ograniczone.  
Przykład 2: Gdy reguła dla pozycji 35.05 (dekstryny i pozostałe skrobie modyfikowane; kleje oparte 
na skrobiach itp.) wymaga „CTH, z wyjątkiem niepochodzącej pozycji 11.08”, wówczas u życie 
materiałów niepochodzących klasyfikowanych gdzie indziej niż 11,08 (skrobia, inulina), takich jak 
materiały objęte działem 10 (zboża), nie jest ograniczone.  
 
467 
 4. Jeżeli reguła pochodzenia dotycząca poszczególnych produktów przewiduje, że produkt 
wytwarzan y jest z określonego materiału, nie wyklucza to stosowania innych materiałów, które nie 
są w stanie spełnić tej reguły z uwagi na właściwe im cechy.  
Uwaga 4  
Obliczanie maksymalnej wartości materiałów niepochodzących  
Do celów reguł pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów stosuje się następujące 
definicje:  
(a) „wartość celna” oznacza wartość określoną zgodnie z Porozumieniem o stosowaniu artykułu 
VII GATT 1994;  
(b) „EXW” lub „cena ex -works” oznacza:  
(i) cenę produktu zapłaconą lub należną  za produkt producento wi, w którego 
przedsiębiorstwie  przeprowadzono ostatnią obróbkę lub przetwarzanie, pod 
warunkiem że cena ta obejmuje wartość wszystkich użytych materiałów i innych 
kosztów poniesionych w procesie produkcji produktu, pomniejszoną o wszelkie 
podatki wewnętr zne, które są lub mogą być zwracane z chwilą wywozu uzyskanego 
produktu; lub  
(ii) jeżeli nie ma ceny zapłaconej lub należnej lub jeżeli cena faktycznie zapłacona nie 
odzwierciedla wszystkich kosztów związanych z produkcją produktu, które zostały 
faktycznie poni esione przy produkcji produktu, wartość wszystkich użytych materiałów 
i wszystkie inne koszty poniesione przy produkcji produktu na terytorium Strony 
dokonującej wywozu:  
(A) obejmujących koszty sprzedaży, koszty ogólne i  administracyjne oraz marżę 
zysku, które  można racjonalnie przypisać do tego produktu; oraz  
(B) z wyłączeniem kosztów frachtu, ubezpieczenia, wszelkich innych kosztów 
poniesionych w związku z transportem produktu oraz wszelkich podatków 
wewnętrznych nakładanych przez Stronę dokonującą wywozu, które są lub 
mogą być zwracane z  chwilą wywozu uzyskanego produktu.  
(iii) Do celów ppkt (i), w przypadku gdy ostatni etap produkcji został zakontraktowany z 
producentem, termin „producent” w ppkt (i) odnosi się do osoby, która zatrudniła 
podwykonawcę.  
(c) „MaxNOM” oznacza  maksymalną wartość materiałów niepochodzących wyrażoną jako 
wartość procentowa i oblicza się ją zgodnie z następującym wzorem:  
        VNM  
MaxNOM (%) =   × 100  
        EXW   
 
 
468 
 (d) „VNM” oznacza wartość materiałów niepochodzących użytych w procesie wytwarzania  
produktu, która jest jego wartością celną w momencie przywozu, obejmującą koszty frachtu, 
ubezpieczenia w stosownych przypadkach, pakowania oraz wszelkie inne koszty związane z 
transportem materiałów do portu przywozu na terytorium Strony, na którym produ cent 
produktu ma siedzibę; jeżeli wartość materiałów niepochodzących nie jest znana i nie może 
zostać ustalona, stosuje się pierwszą możliwą do ustalenia cenę zapłaconą za materiały 
niepochodzące w Unii lub w Zjednoczonym Królestwie; wartość materiałów nie pochodzących 
użytych do wytworzenia produktu można obliczyć na podstawie wzoru na średnią ważoną 
wartości lub innej metody wyceny inwentarza zgodnie z zasadami rachunkowości, które są 
ogólnie przyjęte na terytorium Strony.  
Uwaga 5  
Definicje procesów, o których mowa w sekcjach  V–VII w załączniku ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla 
poszczególnych produktów]  
Do celów reguł pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów stosuje się następujące 
definicje:  
(a) „przetwarzanie biotechnologiczne” oznacza:  
(i) biologiczną lu b biotechnologiczną hodowlę (w tym hodowlę komórkową), 
hybrydyzację lub modyfikację genetyczną mikroorganizmów (bakterii, wirusów, w tym 
fagów, itp.) lub komórek ludzkich, zwierzęcych lub roślinnych; oraz  
(ii) produkcję, izolowanie lub oczyszczanie struktur kom órkowych lub 
międzykomórkowych (takich jak wyizolowane geny, fragmenty genów i plazmidy) lub 
fermentację;  
(b) „zmiana wielkości cząstek” oznacza zamierzoną i kontrolowaną zmianę wielkości cząstek 
danego produktu, inną niż poprzez proste rozdrabnianie lub praso wanie, w wyniku której 
uzyskuje się produkt o określonej wielkości cząstek, określonym rozkładzie wielkości cząstek 
lub określonej powierzchni, które są istotne dla przeznaczenia produktu końcowego, oraz o 
właściwościach fizycznych lub chemicznych innych n iż właściwości wykorzystywanych 
materiałów;  
(c) „reakcja chemiczna” oznacza proces (w tym przetwarzanie biochemiczne), którego skutkiem 
jest cząsteczka o nowej strukturze, powstała w wyniku zerwania wiązań 
wewnątrzcząsteczkowych i utworzenia nowych wiązań wew nątrzcząsteczkowych lub w wyniku 
zmiany przestrzennego rozmieszczenia atomów w cząsteczce, z wyjątkiem następujących 
reakcji, których do celów niniejszej definicji nie uznaje się za reakcje chemiczne:  
(i) rozpuszczenie w wodzie lub innych rozpuszczalnikach;  
(ii) usuwanie rozpuszczalników, w  tym wody; lub  
(iii) dodawanie lub usuwanie wody krystalizacyjnej;  
(d) „destylacja” oznacza:  
(i) destylację atmosferyczną: proces separacji, w którym oleje ropy naftowej są 
przekształcane w kolumnie destylacyjnej na frakcje, w zależności od tem peratury 
 
469 
 wrzenia, a następnie opary są skraplane na poszczególne frakcje ciekłe; produkty 
wytworzone w procesie destylacji ropy naftowej mogą obejmować gaz płynny, 
benzynę ciężką, benzynę, naftę, olej napędowy lub olej opałowy, oleje lekkie i olej 
smarowni czy; oraz  
(ii) destylację próżniową: destylacja pod ciśnieniem niższym niż atmosferyczne, ale nie na 
tyle niskim, aby proces mógł być zakwalifikowany jako destylacja cząsteczkowa; 
destylacja próżniowa jest wykorzystywana do destylacji materiałów wysokowrzących i 
ciepłoczułych, takich jak ciężkie frakcje ropy naftowej, w celu wytworzenia lekkich i 
ciężkich próżniowych olejów napędowych i pozostałości;  
(e) „separacja izomerów” oznacza odizolowanie lub oddzielenie izomerów z mieszaniny 
izomerów;  
(f) „mieszanie i sporządzan ie mieszanek” oznacza zamierzoną i kontrolowaną w zakresie 
proporcji operację mieszania lub sporządzania mieszanek materiałów (w tym ich rozpraszania) 
w sposób inny niż przez dodanie rozcieńczalników, zgodną z uprzednio ustalonymi 
specyfikacjami, która pro wadzi do wytworzenia produktu posiadającego właściwości fizyczne 
lub chemiczne istotne z punktu widzenia celów lub zastosowań produktu i różniące się od 
właściwości surowców;  
(g) „produkcja materiałów wzorcowych” (w tym roztworów wzorcowych) oznacza produkcję 
preparatu do celów analitycznych, pomiarowych lub referencyjnych, który posiada precyzyjnie 
określony stopień czystości lub proporcję składników certyfikowaną przez producenta; oraz  
(h) „oczyszczanie” oznacza proces, w wyniku którego usuwa się co najmniej 80 %  zawartości 
istniejących zanieczyszczeń lub redukuje lub eliminuje zanieczyszczenia, w wyniku czego 
powstaje towar odpowiedni do jednego lub większej liczby następujących zastosowań:  
(i) substancje klasy farmaceutycznej, medycznej, kosmetycznej, weterynaryjnej  lub 
spożywczej;  
(ii) produkty chemiczne i odczynniki do zastosowań analitycznych, diagnostycznych lub 
laboratoryjnych;  
(iii) części składowe i komponenty do zastosowania w mikroelektronice;  
(iv) specjalistyczne zastosowania optyczne;  
(v) zastosowania biotechniczne, np. do ho dowli komórkowej, w inżynierii genetycznej lub 
jako katalizator;  
(vi) nośniki stosowane w procesie rozdzielania; lub  
(vii) zastosowania klasy jądrowej.  
Uwaga 6  
Definicje terminów stosowanych w sekcji XI w załączniku ORIG -2 
[Reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów]  
 
470 
 Do celów reguł pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów stosuje się następujące 
definicje:  
(a) „włókna odcinkowe chemiczne” oznaczają włókna ciągłe syntetyczne lub sztuczne, włókna 
odcinkowe lub odpady, objęte pozycjami 55.01 –55.07;  
(b) „włókna naturalne” oznaczają włókna inne niż włókna syntetyczne lub sztuczne, których 
stosowanie jest ograniczone do etapów poprzedzających przędzenie, włącznie z odpadami, 
oraz, o ile nie określono inaczej, obejmują włókna zgrzeblone, czesane lub inaczej 
przetwor zone, ale nieprzędzione; „włókna naturalne” obejmują włosie końskie objęte pozycją 
05.11, jedwab objęty pozycjami 50.02 i 50.03, włókna wełniane oraz cienką lub grubą sierść 
zwierzęcą objęte pozycjami od 51.01 do 51.05, włókna bawełniane objęte pozycjami o d 52.01 
do 52.03 oraz pozostałe włókna roślinne objęte pozycjami 53.01 –53.05;  
(c) „drukowanie” oznacza technikę, na skutek której obiektywna cecha, taka jak kolor, wzór, lub 
charakterystyka techniczna, jest nadana materiałowi włókienniczemu w sposób trwały, pr zy 
użyciu sitodruku, druku na wałkach drukarskich oraz technik druku cyfrowego lub 
transferowego; oraz  
(d) „drukowanie (jako samodzielna operacja)” oznacza technikę, na skutek której obiektywna 
cecha, taka jak kolor, wzór, lub charakterystyka techniczna, jest nadana materiałowi 
włókienniczemu w sposób trwały, przy użyciu sitodruku, druku na wałkach drukarskich i 
technik druku cyfrowego lub transferowego, oraz której towarzyszą przynajmniej dwie 
czynności przygotowawcze lub wykończeniowe (takie jak czyszczenie, wybielanie, 
merceryzacja, stabilizacja termiczna, drapanie, kalandrowanie, uodparnianie na kurczliwość, 
utrwalanie, dekatyzowanie, impregnowanie, reperowanie i robienie węzełków, cięcie, 
opalanie, tamblowanie, suszenie w suszarkach ramowych, spilśnianie, p arowanie i 
obkurczanie, dekatyzowanie na mokro), pod warunkiem że wartość wszystkich użytych 
materiałów niepochodzących nie przekracza 50 % wartości EXW produktu.  
Uwaga 7  
Dopuszczalne odchylenia mające zastosowanie do produktów 
zawierających co najmniej dw a podstawowe materiały włókiennicze  
1. Do celów niniejszej uwagi, podstawowymi materiałami włókienniczymi są:  
(a) jedwab;  
(b) wełna;  
(c) gruba sierść zwierzęca;  
(d) cienka sierść zwierzęca;  
(e) włosie końskie;  
(f) bawełna;  
(g) materiały do produkcji papieru i  papier;  
(h) len;  
 
471 
 (i) konop ie siewne;  
(j) juta i pozostałe włókna tekstylne łykowe;  
(k) sizal lub pozostałe włókna tekstylne z rodzaju Agave;  
(l) włókno kokosowe, manila, ramia i pozostałe włókna tekstylne roślinne;  
(m) syntetyczne włókna ciągłe chemiczne;  
(n) sztuczne włókna ciągłe chemiczne;  
(o) włókna ciągłe przewodzące prąd; ;  
(p) syntetyczne włókna odcinkowe chemiczne z  polipropylenu;  
(q) syntetyczne włókna odcinkowe chemiczne z  poliestru;  
(r) syntetyczne włókna odcinkowe chemiczne z  poliamidu;  
(s) syntetyczne włókna odcinkowe chemiczne z  poliakrylonitrylu;   
(t) syntetyczne włókna odcinkowe chemiczne z  poliimidu;  
(u) syntetyczne włókna odcinkowe chemiczne z  poli(tetrafluoroetylenu);  
(v) syntetyczne włókna odcinkowe chemiczne z  poli(siarczku fenylu);  
(w) syntetyczne włókna odcinkowe chemiczne z  poli(chlorku winylu);  
(x) pozo stałe syntetyczne chemiczne włókna odcinkowe;  
(y) sztuczne chemiczne włókna odcinkowe z  wiskozy;  
(z) pozostałe sztuczne chemiczne włókna odcinkowe;  
(aa) przędza wykonana z  poliuretanu dzielona na elastyczne segmenty z  polieteru, nawet 
rdzeniowa;  
(bb) przędza wykonana z  poliuretanu dzielona na elastyczne segmenty z  poliestru, nawet 
rdzeniowa;  
(cc) produkty objęte pozycją 56.05  (przędza metalizowana) zawierające taśmę składającą się 
z rdzenia z  folii aluminiowej lub rdzenia z  folii z  tworzywa sztucznego, naw et pokrytej 
proszkiem aluminiowym, o  szerokości nieprzekraczającej 5  mm, i  przełożoną przezroczystym 
lub kolorowym spoiwem umieszczonym pomiędzy dwoma warstwami folii z  tworzywa 
sztucznego;  
(dd) pozostałe produkty objęte pozycją  56.05;  
(ee) włókna szklane; oraz  
(ff) włókna metalowe.  
 
472 
 2. Jeżeli odniesienie do niniejszej uwagi znajduje się w załączniku ORIG -2 [Reguły pochodzenia 
dla poszczególnych produktów], wymogi określone w kolumnie 2 nie mają zastosowania, w drodze 
dopuszczalnego odchylenia, do niepochodzących podstawo wych materiałów włókienniczych, które 
są wykorzystywane do wytwarzania danego produktu, pod warunkiem, że:  
(a) produkt zawiera dwa lub więcej podstawowych materiałów włókienniczych; oraz  
(b) masa całkowita niepochodzących podstawowych materiałów włókienniczych, ni e przekracza 
10 % masy całkowitej wszystkich użytych podstawowych materiałów włókienniczych.  
Przykład: Dla tkaniny wełnianej objętej pozycją 51.12 zawierającej przędzę wełnianą objętą 
pozycją 51.07, przędzę syntetyczną z włókien staplowych objętą pozycją 55.09 i 
materiały inne niż podstawowe materiały włókiennicze, można zastosować 
niepochodzącą przędzę wełnianą, która nie spełnia wymogu określonego w załączniku 
ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów] lub niepochodzącą 
przędzę syntetyczną,  która nie spełnia wymogów określonych w załączniku ORIG -2 
[Reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów], lub połączenie obu materiałów, 
pod warunkiem że ich całkowita masa nie przekracza 10 % masy wszystkich 
podstawowych materiałów włókienniczych.  
3. Niezależnie od uwagi 7.2 lit. b), w przypadku produktów zawierających „przędzę wykonaną z 
poliuretanu dzieloną na elastyczne segmenty z  polieteru, nawet rdzeniową”, maksymalne 
dopuszczalne odchylenie wynosi 20 %. Jednakże udział procentowy innych niepochodząc ych 
podstawowych materiałów włókienniczych nie przekracza 10 %.  
4. Niezależnie od uwagi 7.2 lit. b), w przypadku produktów zawierających „taśmę składającą się 
z rdzenia z  folii aluminiowej lub rdzenia z  folii z  tworzywa sztucznego, nawet pokrytej proszkiem 
aluminiowym, o  szerokości nieprzekraczającej 5  mm, i  przełożoną przezroczystym lub kolorowym 
spoiwem umieszczonym pomiędzy dwoma warstwami folii z  tworzywa sztucznego” maksymalne 
dopuszczalne odchylenie wynosi 30 %. Jednakże udział procentowy innych niepocho dzących 
podstawowych materiałów włókienniczych nie przekracza 10 %.  
Uwaga 8  
Inne dopuszczalne odchylenia mające zastosowanie do niektórych 
materiałów włókienniczych  
1. Jeżeli w załączniku ORIG -2  [Reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów] dokonuje 
się odesłania do niniejszej uwagi, niepochodzące materiały włókiennicze (z wyjątkiem podszewek i 
płótna krawieckiego), które nie spełniają wymogów podanych w kolumnie 2 dla danego gotowego 
wyrobu włókienniczego, mogą być wykorzystywane, pod warunkiem że są kla syfikowane w pozycji 
innej niż produkt, a ich wartość nie przekracza 8 % ceny EXW produktu.   
2. Materiały niepochodzące, które nie zostały sklasyfikowane w działach 50 -63, mogą być 
stosowane bez ograniczeń w produkcji wyrobów włókienniczych klasyfikowanych w działach 50 -63, 
niezależnie od tego, czy zawierają materiały włókiennicze.  
Przykład: Jeżeli wymóg określony w załączniku ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla 
poszczególnych produktów] przewiduje, że do niektórych wyrobów włókienniczych 
(takich jak spodnie) należ y stosować przędzę, nie wyklucza to stosowania 
niepochodzących elementów metalowych (takich jak guziki), ponieważ elementy 
metalowe nie są klasyfikowane w działach 50 –63. Z tej samej przyczyny nie ogranicza 
 
473 
 to stosowania niepochodzących suwaków, mimo że za wierają one zwykle materiał 
włókienniczy.  
3. W przypadku gdy wymóg określony w załączniku ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla 
poszczególnych produktów] obejmuje maksymalną wartość materiałów niepochodzących, przy 
obliczaniu wartości materiałów niepochodzących uwzg lędnia się wartość materiałów 
niepochodzących, które nie są sklasyfikowane w działach 50 –63. 
Uwaga 9  
Produkty rolne  
Produkty rolne sklasyfikowane w sekcji II Systemu Zharmonizowanego i w pozycji 24.01, uprawiane 
lub zebrane na terytorium Strony, są traktow ane jako pochodzące z terytorium tej Strony, nawet 
jeżeli są uprawiane z nasion, bulw, podkładek, sadzonek, zrazów, szczepów, pędów, pąków lub 
innych żywych części roślin przywożonych z państwa trzeciego.  
  
 
474 
 ZAŁĄCZNIK ORIG -2:REGUŁY POCHODZENIA DLA POSZCZEGÓLNYCH PRODUKTÓW  
Kolumna 1  
Klasyfikacja 
w Systemie 
Zharmonizowanym 
(2017) obejmująca 
szczegółowy opis  Kolumna 2  
Reguły pochodzenia dotyczące poszczególnych produ któw   
SEKCJA  I ZWIERZĘTA ŻYWE; PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO  
Dział  1 Zwierzęta żywe  
01.01 -01.06  Wszystkie zwierzęta objęte działem 1  są całkowicie uzyskane.  
Dział  2 Mięso i podroby jadalne  
02.01 -02.10  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały objęte działem 1  i 2 są 
całkowicie uzyskane.  
Dział  3 Ryby, skorupiaki, mięczaki i pozostałe bezkręgowce wodne  
03.01 -03.08  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały objęte działem 3  są 
całkowicie uzyskane.  
Dział  4 Produkty mleczarskie; jaja ptasie; miód naturalny; jadalne produkty 
pochodzenia zwierzęcego, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone  
04.01 -04.10  Produkcja, w której:  
– wszystkie użyte materiały objęte działem 4 są całkowicie uzyskane; oraz  
– całkowita masa n iepochodzących materiałów objętych pozycjami 17.01 i 17.02 
nie przekracza 20  % masy produktu.  
Dział  5 Produkty pochodzenia zwierzęcego, gdzie indziej niewymienione ani 
niewłączone  
05.01 -05.11  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
SEKCJA  II PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO  
Dział  6 Drzewa żywe i  pozostałe rośliny; bulwy, korzenie i  podobne; kwiaty cięte i  liście 
ozdobne  
06.01 -06.04  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały objęte działem 6  są 
całkowicie uzyskane . 
Dział  7 Warzywa oraz niektóre korzenie i  bulwy, jadalne  
 
475 
 07.01 -07.14  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały objęte działem 7  są 
całkowicie uzyskane.  
Dział  8 Owoce i  orzechy jadalne; skórki owoców cytrusowych lub melonów  
08.01 -08.14  Produkcja, w której:  
– wszystkie użyte materiały objęte działem 8 są całkowicie uzyskane; oraz  
– całkowita masa niepochodzących materiałów objętych pozycjami 17.01 i 17.02 
nie przekracza 20  % masy produktu.  
Dział  9 Kawa, herbata, maté (herbata paragwajsk a) i przyprawy  
09.01 -09.10  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
Dział  10 Zboża  
10.01 -10.08  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały objęte działem 10  są 
całkowicie uzyskane.  
Dział  11 Produkty przemysłu młynarskie go; słód; skrobie; inulina; gluten pszenny;  
11.01 -11.09  Produkcja, w której wszystkie użyte materiały objęte działami 10 i 11, pozycjami 
07.01, 07.14, 23.02 –23.03 lub podpozycją 0710.10 są całkowicie uzyskane.  
Dział  12 Nasiona i  owoce oleiste; ziarna, nasiona i  owoce różne; rośliny przemysłowe lub 
lecznicze; słoma i  pasza  
12.01 -12.14  CTH 
Dział  13 Szelak; gumy, żywice oraz pozostałe soki i  ekstrakty roślinne  
13.01 -13.02  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją, w której 
całkowit a masa materiałów niepochodzących objętych pozycjami 17.01 i 17.02 
nie przekracza 20 % masy produktu.  
Dział  14 Materiały roślinne do wyplatania; produkty pochodzenia roślinnego, gdzie 
indziej niewymienione ani niewłączone  
14.01 -14.04  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
SEKCJA  III TŁUSZCZE I OLEJE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO LUB ROŚLINNEGO ORAZ 
PRODUKTY ICH ROZKŁADU; GOTOWE TŁUSZCZE JADALNE; WOSKI 
POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO LUB ROŚLINNEGO  
Dział  15 Tłuszcze i  oleje pochodzeni a zwierzęcego lub roślinnego oraz produkty ich 
rozkładu; gotowe tłuszcze jadalne; woski pochodzenia zwierzęcego lub 
roślinnego  
15.01 -15.04  CTH 
 
476 
 15.05 -15.06  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
15.07 -15.08  CTSH  
15.09 -15.10  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały roślinne  są całkowicie 
uzyskane.  
15.11 -15.15  CTSH  
15.16 -15.17  CTH 
15.18 -15.19  CTSH  
15.20  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
15.21 -15.22  CTSH  
SEKCJA  IV GOTOWE ARTYKUŁY SPOŻYWCZE; NAPOJE BEZALKOHOLOWE, ALKOHOLOWE I 
OCET; TYTOŃ I PRZEMYSŁOWE NAMIASTKI TYTONIU  
Dział  16 Przetwory z  mięsa, ryb lub skorupiaków, mięczaków lub pozostałych 
bezkręgowców wodnych  
1601.00 -1604.18  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały  objęte działami 1, 2, 3  i 
16 są całkowicie uzyskane88. 
1604.19  CC 
1604.20   
– Przetwory z 
surimi:  CC 
- Pozostałe:  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały objęte działem 3  i 16 są 
całkowicie uzyskane89. 
                                                            
88Przetworzone lub zakonserwowane tuńczyki, latający bonito i pelamida (Sarda spp.), całe lub w 
kawałkach (ale niemielone) zaklasyfikowane w podpozycji 1604.14 mogą kwalifikować się jako 
pochodzące na mocy alternatywnych reguł pochodzenia dla poszczególnych produktów w ramach 
rocznego kontyngentu określonego w załączniku ORIG -2A [Kontyngenty pochodze nia i alternatywy 
dla reguł pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów, określonych w załączniku ORIG -2]. 
89 Przetworzone lub zakonserwowane tuńczyki, bonito lub inne ryby z rodzaju Euthynnus (z 
wyłączeniem całych lub w kawałkach) zaklasyfikowane w po dpozycji 1604.20 mogą kwalifikować się 
jako pochodzące na mocy alternatywnych reguł pochodzenia dla poszczególnych produktów w 
ramach rocznego kontyngentu określonego w załączniku ORIG -2A [Kontyngenty pochodzenia i 
alternatywy dla reguł pochodzenia dotyczą cych poszczególnych produktów, określonych w 
załączniku ORIG -2]. 
 
477 
 1604.31 -1605.69  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały objęte działem 3  i 16 są 
całkowicie uzyskane.  
Dział  17 Cukry i  wyroby cukiernicze  
17.01  CTH 
17.02  CTH, pod warunkiem że masa całkowita wykorzystanych niepochodzących 
materiałów objętych pozycjami 11.01 do 11.08, 17.01 i 17.03  nie przekracza 20 % 
masy produktu.  
17.03  CTH 
17.04   
– Biała czekolada:  CTH, pod warunkiem że:  
a) wszystkie użyte materiały objęte działem 4 są całkowicie uzyskane; oraz  
b) (i) masa całkowita wykorzystanych niepochodzących materiałów objętych 
pozyc jami 17.01 i 17.02  nie przekracza 40  % masy produktu; albo  
(ii) wartość użytych materiałów niepochodzących objętych pozycjami 17.01 i 
17.02 nie przekracza 30 % ceny ex -works produktu.  
- Pozostałe:  CTH, pod warunkiem że:  
– wszystkie użyte materiały objęte  działem 4 są całkowicie uzyskane; oraz  
- masa całkowita wykorzystanych niepochodzących materiałów objętych 
pozycjami 17.01 i 17.02  nie przekracza 40  % masy produktu.  
Dział  18 Kakao i  przetwory z  kakao  
18.01 -18.05  CTH 
1806.10  CTH, pod warunkiem że:  
– wszystkie użyte materiały objęte działem 4 są całkowicie uzyskane; oraz  
- masa całkowita wykorzystanych niepochodzących materiałów objętych 
pozycjami 17.01 i 17.02  nie przekracza 40  % masy produktu.  
1806.20 -1806.90  CTH, pod warunkiem że:  
a) wszystkie użyt e materiały objęte działem 4 są całkowicie uzyskane; oraz  
 
b) (i) masa całkowita wykorzystanych niepochodzących materiałów objętych 
pozycjami 17.01 i 17.02  nie przekracza 40  % masy produktu; albo  
 
478 
 (ii) wartość użytych materiałów niepochodzących objętych pozycjami 17.01 i 
17.02 nie przekracza 30 % ceny ex -works produktu.  
Dział  19 Przetwory ze zbóż, mąki, skrobi lub mleka; pieczywa cukiernicze  
19.01 -19.05  CTH, pod warunkiem że:  
– wszystkie użyte materiały objęte działem 4 są całkowicie uzyskane;  
- masa ca łkowita wykorzystanych niepochodzących materiałów objętych działami 
2, 3 i 16  nie przekracza 20  % masy produktu;  
- masa całkowita użytych materiałów niepochodzących objętych pozycjami 10.06 
i 11.08 nie przekracza 20 % masy produktu; oraz  
- masa całkowita w ykorzystanych niepochodzących materiałów objętych 
pozycjami 17.01 i 17.02  nie przekracza 40  % masy produktu.  
Dział  20 Przetwory z  warzyw, owoców, orzechów lub pozostałych części roślin  
20.01  CTH 
20.02 -20.03  Produkcja, w  której wszystkie wykorzystane materiały objęte działem 7  są 
całkowicie uzyskane.  
20.04 -20.09  CTH, pod warunkiem że masa całkowita wykorzystanych niepochodzących 
materiałów objętych pozycjami 17.01 i 17.02  nie przekracza 40  % masy produktu.  
Dział  21 Różne przetwory spożywcze  
21.01 -21.02  CTH, pod warunkiem że:  
– wszystkie użyte materiały objęte działem 4 są całkowicie uzyskane; oraz  
- masa całkowita wykorzystanych niepochodzących materiałów objętych 
pozycjami 17.01 i 17.02  nie przekracza 20  % masy produktu.  
2103.10  
2103,20  
2103,90  CTH; jednakże mogą być użyte niepochodzące mąka lub mączka z gorczycy lub 
gotowa musztarda.  
2103.30  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
21.04 -21.06  CTH, pod warunkiem że:  
– wszystkie użyte materiały objęte działem 4 są całkowicie uzyskane; oraz  
- masa całkowita wykorzystanych niepochodzących materiałów objętych 
pozycjami 17.01 i 17.02  nie przekracza 20  % masy produktu.  
 
479 
 Dział  22 Napoje bezalkoholowe, alkoholowe i  ocet  
22.01 -22.06  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami 22.07 i 22.08, 
pod warunkiem że:  
– wszystkie użyte materiały objęte podpozycjami 0806.10, 2009.61, 2009.69 są 
całkowicie uzyskane;  
– wszystkie użyte materiały objęte działem 4 są całkowicie uzyskane; oraz  
- masa całkowita  wykorzystanych niepochodzących materiałów objętych 
pozycjami 17.01 i 17.02  nie przekracza 20  % masy produktu.  
22.07  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 22.08, pod 
warunkiem że wszystkie użyte materiały objęte działem 10, podpozyc jami 
0806.10, 2009.61 i 2009.69 są całkowicie uzyskane  
22.08 -22.09  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami 22.07 i 22.08, 
pod warunkiem że wszystkie użyte materiały objęte podpozycjami 0806.10, 
2009.61 i 2009.69 są całkowicie uzyska ne. 
Dział  23 Pozostałości i  odpady przemysłu spożywczego; gotowa karma dla zwierząt  
23.01  CTH 
2302.10 -2303.10  CTH, pod warunkiem, że masa całkowita wykorzystanych niepochodzących 
materiałów objętych działem 10  nie przekracza 20  % masy produktu.  
2303.20 -2308.00  CTH 
23.09  CTH, pod warunkiem że:  
- wszystkie wykorzystane materiały objęte działami 2 i 4 są całkowicie uzyskane;  
całkowita masa użytych materiałów niepochodzących objętych pozycjami 10.01 –
10.04, 10.07 –10.08, działem 11 oraz pozycjami 23.0 2 i 23.03 nie przekracza 20 % 
masy produktu; oraz  
- masa całkowita wykorzystanych niepochodzących materiałów objętych 
pozycjami 17.01 i 17.02  nie przekracza 20  % masy produktu.  
Dział  24 Tytoń i  przemysłowe namiastki tytoniu  
24.01  Wytwarzanie, w którym wszystkie materiały objęte pozycją 24.01 są całkowicie 
uzyskane.  
2402.10  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją, pod 
warunkiem że całkowita masa użytych materiałów niepochodzących objętych 
pozycją 24.01 nie przekracza 30 % masy uż ytych materiałów objętych działem 24.  
2402.20  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją, z wyjątkiem 
pozycji danego produktu i tytoniu do palenia objętych podpozycją 2403.19, w 
 
480 
 których co najmniej 10 % masy wszystkich użytych materiałów objętych pozycją 
24.01 jest całkowicie uzyskane.  
2402.90  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją, pod 
warunkiem że całkowita masa użytych materiałów niepochodzących objętych 
pozycją 24.01 nie przekracza 30 % masy użytych  materiałów objętych działem 24.  
24.03  CTH, w którym co najmniej 10 % masy wszystkich użytych materiałów objętych 
pozycją 24.01 jest całkowicie uzyskane.  
SEKCJA  V PRODUKTY MINERALNE  
Uwaga do sekcji: Definicje horyzontalnych zasad przetwarzania w ramach 
niniejszej sekcji – zob. uwaga 5 w załączniku ORIG -1. 
Dział  25 Sól; siarka; ziemie i kamienie; materiały gipsowe; wapno i  cement  
25.01 -25.30  CTH;  
lub 
MaxNOM 70 % (EXW).  
Dział  26 Rudy metali, żużel i  popiół  
26.01 -26.21  CTH 
Dział  27 Paliwa mineralne, oleje mineralne i  produkty ich destylacji; substancje 
bitumiczne; woski mineralne  
27.01 -27.09  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
27.10  CTH z wyjątkiem biodiesla niepochodzącego objętego podpozycją 3824.99 lub 
3826.00;  
lub 
Stosuje się destylację lub reakcje chemiczną, pod warunkiem że użyty biodiesel 
(w tym hydrorafinowany olej roślinny) objęty pozycją 27.10 i podpozycjami 
3824.99 i 3826.00 jest uzyskiwany w drodze estryfikacji, transestryfikacji lub 
hydrorafinacji.  
27.11 -27.15 Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
SEKCJA  VI PRODUKTY PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO LUB PRZEMYSŁÓW POKREWNYCH  
Uwaga do sekcji: Definicje horyzontalnych zasad przetwarzania w ramach 
niniejszej sekcji – zob. uwaga 5 w załączniku ORIG -1. 
Dział  28  Chemikalia nieorganiczne; organiczne lub nieorganiczne związki metali 
szlachetnych, metali ziem rzadkich, pierwiastków promieniotwórczych lub 
 
481 
 izotopów  
28.01 -28.53  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządza nie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  29  Chemikalia organiczne  
2901.10 -2905.42  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
2905.43 -2905.44  CTH z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 17.02 i 
podpozycją 3824.60.  
2905.45  CTSH, można jednakże użyć materiały niepochodzące objęte tą samą podpozycją 
co produkt, pod warunkiem że ich całkowita wartość nie przekracza 20 % ceny 
ex-works produktu;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
2905.49 -2942  CTSH;  
Stos uje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  30  Produkty farmaceutyczne  
30.01 -30.06  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
 
482 
 izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  31  Nawozy  
31.01 -31.04  CTH, można jednakże użyć materiały niepochodzące objęte tą samą pozycją co 
produkt, pod warunkiem że ich całkowita wartość nie przekracza 20 % wartości 
EXW produktu;  
lub 
MaxNOM 40  % (EXW).  
31.05   
– Azotan sodu  
– Cyjanamid 
wapnia  
– Siarczan potasu  
– Siarczan 
magnezowo -
potasowy  CTH, można jednakże użyć materiały niepochodzące objęte tą samą pozycją co 
produkt, pod warunkiem że ich całkowita wartość nie przekracza 20 % wartości 
EXW produktu;  
lub 
MaxNOM 40  % (EXW).  
– Pozostałe  
 CTH, można jednakże użyć materiały niepochodzące objęte tą samą pozycją co 
produkt, pod warunkiem że ich całkowita wartość nie przekracza 20 % wartości 
EXW produktu i w których wartość wszystkich użytych materiałów 
niepochodzących nie przekracza 50 % wartości EXW pro duktu;  
lub 
MaxNOM 40  % (EXW).  
Dział  32  Ekstrakty garbników lub środków barwiących; garbniki i  ich pochodne; 
barwniki, pigmenty i  pozostałe środki barwiące; farby i  lakiery; kit i  pozostałe 
masy uszczelniające; atramenty  
32.01 -32.15  CTSH;  
Stosuje się re akcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
 
483 
 Dział  33 Olejki eteryczne i  rezinoidy; preparaty perfumeryjne, kosmetyczne lub 
toaletowe  
33.01  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
3302.10  CTH, można jednakże użyć materiały niepochodzące objęte podpozycją 3302.10, 
pod warunkiem że ich całkowita wartość nie przekracza 20 % wartości EXW 
produktu.  
3302.90  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
33.03  Produkcja z materiałów niepo chodzących objętych dowolną pozycją.  
33,04 -33,07  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  34 Mydło, organiczne środki powierzchniowo czynne, preparaty piorące, preparaty 
smarowe, woski syntetyczne, woski preparowane, preparaty do czyszczenia lub 
szorowania, świece i artykuły podobne, pasty modelarskie, „woski 
denty styczne” oraz preparaty dentystyczne produkowane na bazie gipsu  
34.01 -34.07  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarz anie biotechnologiczne;  
lub 
 
484 
 MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  35  Substancje białkowe; skrobie modyfikowane; kleje; enzymy  
35.01 -35.04  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 4.  
35.05  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 11,08.  
35.06 -35.07  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  36  Materiały wybuchowe; wyroby pirotechniczne; zapałki; stopy piroforyczne; 
niektóre materiały łatwo palne  
36.01 -36.06  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  37  Materiały fotograficzne lub kinematograficzne  
37.01 -37.07  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  38  Produkty chemiczne różne  
38.01 -38.08  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczn e;  
 
485 
 lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
3809.10  CTH, z wyjątkiem niepochodzących materiałów objętych pozycjami 11.08 i 35.05.  
3809.91 -3822.00  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
38.23  Produkcja z materiałów niepoc hodzących objętych dowolną pozycją.  
3824.10 -3824.50  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
3824.60  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych podpozycjami 2905.43 i 
2905.44.  
3824.71 -3825.90  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów lub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
38.26  Produkcja, w której biodiesel  jest uzyskiwany w drodze transestryfikacji, 
estryfikacji lub hydrorafinacji.  
SEKCJA  VII TWORZYWA SZTUCZNE I ARTYKUŁY Z NICH; KAUCZUK I ARTYKUŁY Z KAUCZUKU  
Uwaga do sekcji: Definicje horyzontalnych zasad przetwarzania w ramach 
niniejszej sekcji – zob. uwaga 5 w załączniku ORIG -1. 
Dział  39  Tworzywa sztuczne i  artykuły z  nich  
 
486 
 39.01 -39.15  CTSH;  
Stosuje się reakcję chemiczną, oczyszczanie, mieszanie i sporządzanie mieszanek, 
produkcję materiałów wzorcowych, zmianę wielkości cząstek, separację 
izomerów l ub przetwarzanie biotechnologiczne;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
39.16 -39.19  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
39.20  CTSH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
39.21 -39.22  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
3923.10 -3923.50  CTSH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
3923.90 -3925.90  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
39.26  CTSH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  40 Kauczuk i  artykuły z  kauczuku  
40.01 - 40.11  CTH;  
lub 
 
487 
 MaxNOM 50 % (EXW).  
4012.11 -4012.19  
 CTSH;  
lub 
Bieżnikowanie opon używanych.  
4012.20 -4017.00  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
SEKCJA  VIII SKÓRY I SKÓRKI SUROWE, SKÓRY WYPRAWIONE, SKÓRY FUTERKOWE I 
ARTYKUŁY Z NICH; WYROBY SIODLARSKIE I RYMARSKIE; ARTYKUŁY PODRÓŻNE, 
TOREBKI I PODOBNE POJEMNIKI; ARTYKUŁY Z JELIT ZWIERZĘCYCH (INNYCH NIŻ 
JELITA JEDWABNIKÓW)  
Dział  41 Skóry i  skórki surowe (inne n iż skóry futerkowe) oraz skóry wyprawione  
41.01 -4104.19  CTH 
4104.41 -4104.49  CTSH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych podpozycjami 4104.41 
do 4104.49.  
4105.10  CTH 
4105.30  CTSH  
4106.21  CTH 
4106.22  CTSH  
4106,31  CTH 
4106.32 -4106.40  CTSH  
4106.91  CTH 
4106.92  CTSH  
41.07 -41.13  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych podpozycjami 4104.41, 
4104.49, 4105.30, 4106.22, 4106.32 i 4106.92. Można jednakże użyć materiały 
niepochodzące objęte podpozycjami 4104.41, 4104.49, 4105.30, 4106.22, 
4106.32 lub 4106.92, pod warunkiem że zostaną poddane operacji ponownego 
garbowania.  
4114.10  CTH 
4114.20  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych podpozycjami 4104.41, 
4104.49, 4105.30, 4106.22, 4106.32, 4106.92 i 4107. Można jednakże użyć 
 
488 
 materiały niepochodzące objęte podpo zycjami 4104.41, 4104.49, 4105.30, 
4106.22, 4106.32, 4106.92 i pozycją 41.07, pod warunkiem że zostaną poddane 
operacji ponownego garbowania.  
41.15  CTH 
Dział  42 Artykuły ze skóry wyprawionej; wyroby siodlarskie i  rymarskie; artykuły 
podróżne, torebki i  podobne pojemniki; artykuły z  jelit zwierzęcych (innych niż 
jelita jedwabników)  
42.01 -42.06  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  43 Skóry futerkowe i futra sztuczne; wyroby z nich  
4301.10 -4302.20  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
4302.30  CTSH  
43.03 -43.04  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
SEKCJA  IX DREWNO I ARTYKUŁY Z DREWNA; WĘGIEL DRZEWNY; KOREK I ARTYKUŁY Z 
KORKA; WYROBY ZE SŁOMY, Z ESPARTO LUB POZOSTAŁYCH MATERIAŁÓW DO 
WYPLATANIA; WYROBY KOSZYKARSKIE I WYROBY Z WIKLINY  
Dział  44 Drewno i  artykuły z  drewna; węgiel  drzewny  
44.01 -44.21  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  45 Korek i artykuły z korka  
45.01 -45.04  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
 
489 
 Dział  46 Wyroby ze słomy, z  esparto lub pozostałych materiałów do wyplatania; wyroby 
koszykarskie oraz wyroby z  wikliny  
46.01 -46.02  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
SEKCJA  X MASA WŁÓKNISTA Z DREWNA LUB Z POZOSTAŁEGO WŁÓKNISTEGO 
MATERIAŁU CELULOZOWEGO; PAPIER LUB TEKTURA Z ODZYSKU (MAKULATURA 
I ODPADY); PAPIER I TEKTURA ORAZ ARTYKUŁY Z NICH  
Dział  47 Masa włóknista z  drewna lub  z pozostałego włóknistego materiału 
celulozowego; papier lub tektura, z  odzysku (makulatura i  odpady)  
47.01 -47.07  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  48 Papier i  tektura; artykuły z  masy papierniczej, papieru lub tektury  
48.01 -48.23  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 %  (EXW).  
Dział  49 Książki, gazety, obrazki i  pozostałe wyroby przemysłu  
poligraficznego; manuskrypty, maszynopisy i  plany  
49.01 -49.11  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
SEKCJA  XI MATERIAŁY I ARTYKUŁY WŁÓKIENNICZE  
Uwaga do sekcji: Definicje terminów stosowanych w odniesieniu do 
dopuszczalnych odchyleń mających zastosowanie do niektórych wyrobów 
wykonanych z materiałów włókienniczych – zob. uwagi 6,7 i 8 do załącznika 
ORIG -1. 
Dział  50 Jedwab  
50.01 -50.02  CTH 
 
 
490 
 50.03  
  
zgrzebny lub 
czesany:  Zgrzeblenie lub czesanie odpadów jedwabiu  
 
- Pozostałe:  CTH 
 
50.04 -50.05  Przędzenie włókien naturalnych;  
Wytłaczanie włókien ciągłych chemicznych połączone z  przędzeniem;  
Wytłaczanie włókien ciągłych chemicznych połączone ze skręcaniem;  
lub 
Skręcanie połączone z dowolną operacją mechaniczną.  
50.06  
  
- Przędza jedwabna 
oraz przędza z 
odpadów 
jedwabiu:  
 Przędzenie włókien naturalnych;  
Wytłaczanie włókien ciągłych chemicznych połączone z  przędzeniem;  
Wytłaczanie włókien ciągłych chemicznych połączone ze skręcanie m; 
lub 
Skręcanie połączone z dowolną operacją mechaniczną.  
- Jelita jedwabnika:  
 CTH 
 
50.07  
 Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem;  
Skręcanie lub wykonywanie dowolnych operacji mechanicznych połączone z 
tkaniem;  
Tkanie połączone z barwieniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem;  
 
491 
 Tkanie połączone z drukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
Dział 51  Wełna, cienka lub  gruba sierść zwierzęca; przędza i tkanina z włosia końskiego  
51.01 -51.05  CTH 
 
51.06 -51.10  Przędzenie włókien naturalnych;  
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  przędzeniem;  
lub 
Skręcanie połączone z dowolną operacją mechaniczną.  
51.11 -51.13  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem;  
Tkanie połączone z barwieniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem;  
Tkanie połączone z drukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
Dział 52  Bawełna  
52.01 -52.03  CTH 
 
52.04 -52.07  
 Przędzenie włókien naturalnych;  
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  przędzeniem;  
lub 
Skręcanie połączone z dowolną operacją mechaniczną.  
52.08 -52.12  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem;  
 
492 
 Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem;  
Skręcanie lub wykonywanie dowolnych operacji mechanicznych połączone z 
tkaniem;  
Tkanie połączone z bar wieniem, powlekaniem lub laminowaniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem;  
Tkanie połączone z drukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
Dział  53 Pozostałe włókna roślinne; przędza papierowa i  tkaniny z  przędzy papierowej  
53.01 -53.05  CTH 
 
53.06 -53.08  Przędzenie włókien naturalnych;  
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  przędzeniem;  
lub 
Skręcanie połączone z dowolną operacją mechaniczną.  
53.09 -53.11  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem;   
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem;  
Tkanie połączone z barwieniem, powlekaniem lub laminowaniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem;  
Tkanie połączone z drukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
Dział  54 Włókna ciągłe chemiczne; pasek i tym podobne z materiałów włókienniczych 
chemicznych  
54.01 -54.06  Przędzenie włókien naturalnych;  
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  przędzeniem;  
lub 
 
493 
 Skręcanie połączone z dowolną operacją mechaniczną.  
54.07 -54.08  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem;  
Tkanie połączone z barwieniem, powlekaniem lub lami nowaniem;  
Skręcanie lub wykonywanie dowolnych operacji mechanicznych połączone z 
tkaniem;  
Tkanie połączone z drukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
Dział  55 Włókna odcinkowe chemiczne  
55.01 -55.07  Wytłaczanie włókien chemicznych.  
 
55.08 -55.11  Przędzenie włókien naturalnych;  
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  przędzeniem;  
lub 
Skręcanie połączone z dowolną operacją mechaniczną.  
55.12 -55.16  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem;  
Wytł aczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem;  
Skręcanie lub wykonywanie dowolnych operacji mechanicznych połączone z 
tkaniem;  
Tkanie połączone z barwieniem, powlekaniem lub laminowaniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem;  
Tkani e połączone z drukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
 
494 
 Dział  56 Wata, filc i włókniny; przędze specjalne; szpagat, powrozy, linki i  liny oraz 
artykuły z  nich  
56.01  Przędzenie włókien naturalnych;  
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  przędzeniem;  
Flokowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
lub 
Powlekanie, flokowanie, laminowanie lub metalizacja połączone z co najmniej 
dwiema innymi głównymi czynnościami przygotowawczymi lub 
wykończeni owymi (takimi jak kalandrowanie, procesy odporności na kurczliwość, 
stabilizacja termiczna, trwałe wykańczanie), pod warunkiem że wartość użytych 
materiałów niepochodzących nie przekracza 50 % wartości EXW produktu.  
56.02  
  
- Filc igłowany:  Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  formowaniem tkaniny; jednakże:  
– niepochodzące włókno polipropylenowe ciągłe objęte pozycją 54.02;  
– niepochodzące włókna polipropylenowe objęte pozycją 55.03 lub 55.06; lub  
– niepochodzący kabel z włókna ciągłego z polipropylenu objęty pozycją 55.01,  
o masie jednostkowej pojedynczej przędzy ciągłej lub włókna we wszystkich 
przypadkach mniejszej od 9 decyteksów, mogą zostać użyte, jeżeli ich całkowita 
wartość nie przekracza 40 % wartości EXW produktu;  
lub 
Samo formowa nie tkaniny z włókniny w  przypadku filcu z  włókien naturalnych.  
- Pozostałe:  Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  formowaniem tkaniny;  
lub 
Samo formowanie tkaniny z włókniny w  przypadku innego filcu z  włókien 
naturalnych.  
5603.11 -5603.14  Produkcja  z  
- ukierunkowanych lub dowolnie ułożonych włókien; lub  
- substancji lub polimerów o pochodzeniu naturalnym lub chemicznym;  
w obu przypadkach materiały te są następnie połączone z włókniną.  
 
495 
 5603.91 -5603.94  Produkcja z  
- ukierunkowanych lub dowolnie uło żonych włókien odcinkowych; lub  
- ciętej przędzy, o pochodzeniu naturalnym lub chemicznym;  
w obu przypadkach materiały te są następnie połączone z włókniną.  
5604.10  Produkcja z  nici gumowej lub sznurka, niepokrytych materiałem włókienniczym.  
 
5604.90  Przędzenie włókien naturalnych;  
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  przędzeniem;  
lub 
Skręcanie połączone z dowolną operacją mechaniczną.  
 
56.05  Przędzenie włókien odcinkowych o pochodzeniu naturalnym lub chemicznym;  
Wytłaczanie włókien chemiczny ch połączone z  przędzeniem;  
lub 
Skręcanie połączone z dowolną operacją mechaniczną.  
56.06  Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  przędzeniem;  
Skręcanie i zwijanie przędzy rdzeniowej;  
Przędzenie włókien odcinkowych o pochodzeniu naturalnym lub chemicznym;  
lub 
Flokowanie połączone z barwieniem;  
56.07 -56.09  Przędzenie włókien naturalnych;  
lub 
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  przędzeniem.  
Dział 57  Dywany i pozostałe pokrycia podłogowe włókiennicze  
Uwaga do działu: W przypadku produktów objętych niniejszym działem tkanina 
z juty może zostać użyta jako podkład.  
 
 
496 
 57.01 -57.05  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem lub pikowaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ci ągłego chemicznego połączone z  tkaniem lub 
pikowaniem;  
Wytwarzanie z przędzy z włókna kokosowego, sizalu, przędzy jutowej lub 
klasycznej przędzy wiskozowej obrączkowej;  
Pikowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
Pikowanie lub tkanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z 
powlekaniem lub laminowaniem;  
Flokowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
lub 
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z technikami włókninowymi, w tym 
igłowaniem.  
Dział  58 Tkaniny specjalne; materiały włóki ennicze igłowe; koronki; tkaniny obiciowe; 
pasmanteria; hafty  
58.01 -58.04  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem lub pikowaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem lub 
pikowaniem;   
Tkanie połączone z barwieniem, flokowaniem, powlekaniem, laminowaniem lub 
metalizowaniem;  
Pikowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
Flokowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem;  
Tkanie połączone z d rukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
58.05  CTH 
 
58.06 -58.09  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem lub pikowaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem lub 
 
497 
 pikowaniem;  
Tkanie połączone z barwieniem, flokowaniem, powlekaniem, laminowaniem lub 
metalizowaniem;  
Pikowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
Flokowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem;  
Tkanie połączone z drukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
58.10  Haftowanie, w którym wartość materiałów niepochodzących objętych dowolną 
pozycją, z wyjątkiem pozycji danego produktu, nie przekracza 50  % wartości EXW 
produktu.  
 
58.11  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem lub pikowaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem lub 
pikowaniem;  
Tkanie połączone z barwieniem, flokowaniem, powlekaniem, laminowaniem lub  
metalizowaniem;  
Pikowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
Flokowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem;  
Tkanie połączone z drukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
Dział  59 Tekstylia  impregnowane, powleczone, pokryte lub laminowane; artykuły 
włókiennicze w  rodzaju nadających się do użytku przemysłowego  
59.01  Tkanie połączone z barwieniem, flokowaniem, powlekaniem, laminowaniem lub 
metalizowaniem;  
lub 
 
498 
 Flokowanie połączone z barwieniem  lub drukowaniem.  
59.02  
  
- Zawierające nie 
więcej niż 90 % 
masy materiałów 
włókienniczych  Tkanie.  
- Pozostałe:  
 Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  tkaniem.  
 
59.03  Tkanie, dzianie lub szydełkowanie połączone z impregnowaniem, powlekaniem, 
pokrywaniem, laminowaniem lub metalizowaniem;  
Tkanie połączone z drukowaniem; lub  
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
59.04  Kalandrowanie połączone z barwieniem, powlekaniem, laminowaniem lub 
metalizowaniem. Tkanina z juty niepochodzącej może zostać użyta jako podkład;  
lub 
Tkanie połączone z barwieniem, powlekaniem, laminowaniem lub 
metalizowaniem; Tkanina z juty niepochodzącej może zostać użyta jako podkład;  
59.05  
  
- Impregnowane, 
powlekane, 
pokryte lub 
laminowane gumą, 
tworzywami 
sztucznymi lub 
innymi 
materiałami:  
 Tkanie, dzianie lub formowanie włókniny połączone z impregnowaniem, 
powlekaniem, pokryciem, laminowaniem lub metalizowaniem.  
- Pozostałe:  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  tkaniem;  
Tkanie, dzianie lub formowanie włókniny połączone z barwieniem, powlekaniem 
 
499 
 lub laminowaniem:  
Tkanie p ołączone z drukowaniem;  
lub  
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
59.06  
  
- Dzianiny:  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
dzianiem lub szydełkowaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  dzianiem lub 
szydełkowaniem;  
Dzianie lub szydełkowanie połączone z gumowaniem; lub  
Gumowanie połączone z co najmniej dwiema innymi głównymi czynnościami 
przygotowawczymi lub wykończeniowymi (ta kimi jak kalandrowanie, procesy 
odporności na kurczliwość, stabilizacja termiczna, trwałe wykańczanie), pod 
warunkiem że wartość użytych materiałów niepochodzących nie przekracza 50 % 
wartości EXW produktu.  
- Pozostałe tkaniny 
wykonane 
z przędzy 
z syntety cznego 
włókna ciągłego, 
zawierające więcej 
niż 90  % masy 
materiałów 
włókienniczych:  
 Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  tkaniem.  
- Pozostałe:  Tkanie, dzianie lub proces wytwarzania włóknin połączony z barwieniem, 
powlekaniem lub gumowaniem;  
Barwienie przędzy połączone z tkaniem, dzianiem lub procesem wytwarzania 
włóknin;  
lub 
Gumowanie połączone z co najmniej dwiema innymi głównymi czynnościami 
przygotowawczymi lub wykończeniowymi (takimi jak kalandrowanie, procesy 
odporności na kurczliwość, stab ilizacja termiczna, trwałe wykańczanie), pod 
warunkiem że wartość użytych materiałów niepochodzących nie przekracza 50 % 
wartości EXW produktu.  
 
500 
 59.07  Tkanie, dzianie lub formowanie włókniny połączone z barwieniem drukowaniem, 
powlekaniem, impregnowaniem l ub pokrywaniem;  
Flokowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
lub 
Drukowanie (jako samodzielna operacja).  
59.08  
  
- Koszulki żarowe, 
impregnowane:  
 Wytwarzanie z  dzianin workowych  
 
- Pozostałe:  CTH 
 
59.09 -59.11  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
tkaniem;  
Wytłaczanie włókien chemicznych połączone z  tkaniem;  
Tkanie połączone z barwieniem, powlekaniem lub laminowaniem;  
lub 
Powlekanie, flokowanie, laminowanie lub metalizacja połączone z co najmniej 
dwiema innymi głównymi czynnościami przygotowawczymi lub 
wykończeniowymi (takimi jak kalandrowanie, procesy odporności na kurczliwość, 
stabilizacja termiczna, trwałe wykańczanie) warunkiem że wartość użytych 
materiałów niepochodzący ch nie przekracza 50 % wartości EXW produktu.  
 
Dział  60  Dzianiny  
60.01 -60.06  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
dzianiem lub szydełkowaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  dzianiem lub 
szydełkowaniem;  
Dzianie lub szydełkowanie połączone z barwieniem, flokowaniem, powlekaniem, 
laminowaniem lub drukowaniem;  
Flokowanie połączone z barwieniem lub drukowaniem;  
 
501 
 Barwienie przędzy połączone z dzianiem lub szydełkowaniem; lub  
Skręcanie lub tek sturowanie połączone z  dzianiem lub szydełkowaniem, pod 
warunkiem że wartość użytej niepochodzącej przędzy przed skręcaniem lub 
teksturowaniem, nie przekracza 50  % wartości EXW produktu.  
Dział  61 Artykuły odzieżowe i dodatki odzieżowe, dziane  
61.01 -61.17  
  
- Otrzymywane 
przez zszycie lub 
połączenie w  inny 
sposób dwóch 
kawałków dzianin 
lub ich większej 
liczby, które zostały 
albo pocięte do 
kształtu, albo 
wykonane 
bezpośrednio do 
kształtu:  
 Dzianie lub szydełkowanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie 
tkanin).  
 
- Pozostałe:  Przędzenie włókien odcinkowych naturalnych lub chemicznych połączone z 
dzianiem lub szydełkowaniem;  
Wytłaczanie przędzy z włókna ciągłego chemicznego połączone z  dzianiem lub 
szydełkowaniem; lub  
Dzianie i wykańczanie, w  ramach jednej operacji.  
Dział  62 Artykuły odzieżowe i dodatki odzieżowe, niedziane  
62.01  Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.02  
  
- Haftowane:  Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
lub 
 
502 
 Produkcja z  tkanin niehaftowanych, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny 
niepochodzącej niehaftowanej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
- Pozostałe:  Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.03  Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
lub 
Wykańczanie, włącz ając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.04  
  
- Haftowane:  Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
lub 
Produkcja z  tkanin niehaftowanych, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny 
niepochodzącej niehaftowanej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
- Pozostałe:  Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.05   Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.06  
  
- Haftowane:  Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
lub 
Produkcja z  tkanin niehaftowanych, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny 
niepochodzącej niehaftowanej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
 
503 
 - Pozostałe:  Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Wykańczanie, włączając prz ycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.07 -62.08  Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.09  
  
- Haftowane:  
 Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
lub 
Produkcja z  tkanin niehaftowanych, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny 
niepochodzącej niehaftowanej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
- Pozostałe:  
 Tkanie połąc zone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.10  
  
- Sprzęt 
ogniotrwały 
z tkanin pokrytych 
folią 
z aluminiowanego 
poliestru:  Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Powlekanie lub laminowanie połączone z  wykańczaniem, w  tym przycinaniem 
tkaniny, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny niepowlekanej lub 
nielaminowanej niepochodzącej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
- Pozostałe:  
 
 
 Tkanie połączone z  wykańc zaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
 
504 
  
62.11  
  
- Odzież damska 
lub dziewczęca, 
haftowana:  Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Produkcja z  tkanin niehaftowanych, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny 
niepochodzącej niehaftowanej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
- Pozostałe:  Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.12  
  
- Dziane, 
otrzymywane przez 
zszycie lub 
połączenie w  inny 
sposób dwóch 
kawałków dzianin 
lub ich większej 
liczby, które zostały 
albo pocięte do 
kształtu, albo 
wykonane 
bezpośr ednio do 
kształtu:  
 Dzianie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
- Pozostałe:  Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tka nin);  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.13 -62.14  
  
 
505 
 - Haftowane:  
 Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
Produkcja z tkanin niehaftowanych, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny 
niepochodzącej niehaftowanej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu;  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
- Pozostałe:  
 Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przy cinanie tkanin);  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.15  
 Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
 
62.16  
  
- Sprzęt 
ogniotrwały 
z tkanin pokrytych 
folią 
z aluminiowanego 
poliestru:  Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Powlekanie lub laminowanie połączone z  wykańczaniem, w  tym pr zycinaniem 
tkaniny, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny niepowlekanej lub 
nielaminowanej niepochodzącej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
- Pozostałe:  Tkanie połączone z  wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin);  
 lub 
Wykańczanie, włączając  przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
62.17  
  
- Haftowane:  
 Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
Produkcja z tkanin niehaftowanych, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny 
 
506 
 niepochodzącej nieh aftowanej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu;  
lub 
Wykańczanie, włączając przycinanie tkanin poprzedzone drukowaniem (jako 
samodzielną operacją).  
- Sprzęt 
ogniotrwały 
z tkanin pokrytych 
folią 
z aluminiowanego 
poliestru:  Tkanie połączone z  wykańczani em (włączając przycinanie tkanin);  
lub 
Powlekanie lub laminowanie połączone z  wykańczaniem, w  tym przycinaniem 
tkaniny, pod warunkiem że wartość użytej tkaniny niepowlekanej lub 
nielaminowanej niepochodzącej nie przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
 
- Wycięte wkładki 
do kołnierzy 
i mankietów:  CTH, pod warunkiem że wartość wszystkich użytych materiałów niepochodzących 
nie przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
 
- Pozostałe:  Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
 
Dział  63 Pozostałe gotowe artykuły włókiennicze; zestawy; odzież używana i  używane 
artykuły włókiennicze; szmaty  
63.01 -63.04  
  
- Z filcu, z  włóknin:  
 Formowanie włókniny połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
 
- Pozostałe:  
-- Haftowane:  
  
Tkanie lub dzianie lub szydełkowanie połączone z wykańczaniem (włączając 
przycinanie tkanin).  
lub 
Produkcja z  tkanin niehaftowanych (innych niż dziane lub szydełkowane), pod 
warunkiem że wartość użytej tkaniny niehaftowanej niepochodzącej nie 
przekracza 40  % wartości EXW produktu.  
-- Pozostałe:  
 Tkanie lub dzianie lub szydełkowanie połączone z wykańczaniem (włączając 
przycinanie tkanin).  
 
 
507 
 63.05  Wytłaczanie włókien chemicznych lub przędzenie włókien naturalnych lub 
włókien odcinkowych chemicznych, połączon e z  tkaniem lub dzianiem i 
wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
 
63.06  
  
- Z włóknin:  Formowanie włókniny połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
 
- Pozostałe:  Tkanie połączone z wykańczaniem (włączając przycinanie tkanin).  
 
63.07  MaxNOM 40  % (EXW).  
 
63.08  Każda pozycja w zestawie musi odpowiadać wymogom reguły, jaka dotyczyłaby 
jej wtedy, gdyby nie była w zestawie. można jednak włączyć do zestawu artykuły 
niepochodzące, pod warunkiem że ich całkowita wartość nie przekracza 1 5 % 
wartości EXW zestawu.  
 
63.09 -63.10  CTH 
 
SEKCJA  XII OBUWIE, NAKRYCIA GŁOWY, PARASOLE, PARASOLE PRZECIWSŁONECZNE, 
LASKI, STOŁKI MYŚLIWSKIE, BICZE, SZPICRUTY I ICH CZĘŚCI; PIÓRA 
PREPAROWANE I ARTYKUŁY Z NICH; KWIATY SZTUCZNE; ARTYKUŁY Z  WŁOSÓW 
LUDZKICH  
Dział  64 Obuwie, getry i  tym podobne; części tych artykułów  
64.01 -64.05  Produkcja z  materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją, z  wyjątkiem 
niepochodzących zespołów cholewek przymocowanych do podeszew 
wewnętrznych lub do innych części składowych  podeszwy objętych pozycją 
64,06.  
64.06  CTH 
Dział  65 Nakrycia głowy i  ich części  
65.01 -65.07  CTH 
 
508 
 Dział  66 Parasole, parasole przeciwsłoneczne, laski, stołki myśliwskie, bicze, szpicruty 
i ich części  
66.01 -66.03  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
Dział  67 Pióra i  puch, preparowane oraz artykuły wykonane z  piór lub puchu; kwiaty 
sztuczne; artykuły z  włosów ludzkich  
67.01 -67.04  CTH 
SEKCJA  XIII ARTYKUŁY Z KAMIENIA, GIPSU, CEMENTU, AZBESTU, MIKI LUB PODOBNYCH 
MATERIAŁÓW; WYROBY CERAMICZNE; SZKŁO I WYROBY ZE SZKŁA  
Dział  68 Artykuły z  kamienia, gipsu, cementu, azbestu, miki lub podobnych materiałów  
68.01 -68.15  CTH;  
lub 
MaxNOM 70 % (EXW).  
Rozdział  69 Wyroby ceramiczne  
69.01 -69.14  CTH 
Dział  70 Szkło i  wyroby ze szkła  
70.01 -70.09  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
70.10  CTH 
70.11  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
70.13  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 70.10.  
70.14 -70.20  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
 
509 
 SEKCJA  XIV PERŁY NATURALNE LUB HODOWLANE, KAMIENIE SZLACHETNE LUB 
PÓŁSZLACHETNE, METALE SZLACHETNE, METALE PLATEROWANE METALEM 
SZLACHETNYM I  ARTYKUŁY Z  NICH; SZTUCZNA BIŻUTERIA; MONETY  
Dział  71 Perły naturalne lub hodowlane, kamienie szlachetne lub półszlachetne, metale 
szlachetne, metale platerowane metalem szlachetnym i  artykuły z  nich; 
sztuczna biżuteria; monety  
71.01 -71.05  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
71.06   
- W stanie 
surowym:  CTH, z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami 71.06, 71.08 
i 71.10;  
Oddzielanie elektrolityczne, termiczne lub chemiczne niepochodzących metali 
szlachetnych objętych pozycjami 71.06, 71.08 i  71.10;  
lub  
Fuzja lub stapianie metali niepochodzących z  metali szlachetnych objętych 
pozycjami 71.06, 71.08 i  71.10 między sobą lub z  metalami nieszlachetnymi lub 
oczyszczanie.  
- W stanie 
półproduktu lub w 
postaci proszku:  Produkcja z  metali szlachetnych niepochodzących, w  stanie surowym.  
71.07  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
71.08   
- W stanie 
surowym:  CTH, z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami 71.06, 71.08 
i 71.10;  
Oddzielanie elektrolityczne, termiczne lub chemiczne niepochodzących metali 
szlachetnych objętych pozycjami 71.06, 71.08 i  71.10;  
lub  
Fuzja lub stapianie metali niepocho dzących z  metali szlachetnych objętych 
pozycjami 71.06, 71.08 i  71.10 między sobą lub z  metalami nieszlachetnymi lub 
oczyszczanie.  
- W stanie 
półproduktu lub w 
postaci proszku:  Produkcja z  metali szlachetnych niepochodzących, w  stanie surowym.  
71.09  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
71.10   
 
510 
 - W stanie 
surowym:  CTH, z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami 71.06, 71.08 
i 71.10;  
Oddzielanie elektrolityczne, termiczne lub chemiczne niepochodzących metali 
szlachetnych objętych pozycjami 71.06, 71.08 i  71.10;  
lub  
Fuzja lub stapianie metali niepochodzących z  metali szlachetnych objętych 
pozycjami 71.06, 71.08 i  71.10 między sobą lub z  metalami nieszlachetnymi lub 
oczyszczanie.  
- W stanie 
półproduktu lub w 
postaci proszku:  Produkcja z  metali szlachetnych niepochodzących, w  stanie surowym.  
71.11  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
71.12 -71.18  CTH 
SEKCJA  XV METALE NIESZLACHETNE I ARTYKUŁY Z METALI NIESZLACHETNYCH  
Dział  72 Żeliwo  i stal 
72.01 -72.06  CTH 
 
72,07  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 72,06.  
 
72.08 -72.17  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami od 72.08 do 
72.17.  
 
72.18  CTH 
 
72.19 -72.23  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami od 72.19 do 
72.23.  
 
72.24  CTH 
 
72.25 -72.29  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami od 72.25 do 
 
511 
 72.29.  
 
Dział  73 Artykuły z  żeliwa lub stali  
7301.10  CC, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami od 72.08 do 
72.17.  
7301.20  CTH 
73.02  CC, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami od 72.08 do 
72.17.  
73.03  CTH 
73.04 -73.06  CC, z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami 72.13 do 72.17, 
72.21 do 72.23 oraz 72.25 do 72.29.  
73.07   
- Łączniki rur lub 
przewodów 
rurowych ze stali 
nierdzewnej  CTH, z wyjątkiem niepochodzących materiałów kutych; jednakże niepochodzące 
materiały kute można wykorzystać, pod warunkiem że ich wartość nie przekracza 
50 % wartości EXW produktu.  
- Pozostałe:  CTH 
73,08  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 7301.20.  
7309.00 -7315.19  CTH 
7315.20  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
7315.81 -7326.90  CTH 
Dział  74  Miedź i artykuły z miedzi  
74.01 -74.02  CTH 
74.03  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
74.04 -74.07  CTH 
74.08  CTH i MaxNOM 50  % (EXW).  
74.09 -74.19  CTH 
 
512 
 Dział  75 Nikiel i artykuły z niklu  
75,01  CTH 
75.02  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
75.03 -75.08  CTH 
Dział  76 Aluminium i artykuły z aluminium  
76,01  CTH i MaxNOM 50  % (EXW).  
lub  
Obróbka termiczna lub elektrolityczna z  aluminium niestopowego lub odpadów 
i złomu aluminium.  
76.02  CTH 
76.03 -76.16  CTH i MaxNOM 50  % (EXW)90. 
Dział  78 Ołów i  artykuły z ołowiu  
7801,10  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
7801.91 -7806.00  CTH 
Dział  79 Cynk i artykuły z cynku  
79.01 -79.07  CTH 
Dział  80  Cyna i artykuły z cyny  
80.01 -80.07  CTH 
Dział  81 Pozostałe metale nieszlachetne; cermetale; artykuły z tych materiałów  
81.01 -81.13  Produkcja z materiałów niepochodzących objętych dowolną pozycją.  
Dział  82 Narzędzia, przybory, noże, łyżki i  widelce i  inne sztućce z  metali 
nieszlachetnych; ich części z  metali nieszlachetnych  
8201.10 -8205.70  CTH;  
lub 
                                                            
90 Niektóre produkty z aluminium mogą kwalifikować się jako pochodzące na mocy alternatywnych reguł 
pochodzenia dla poszczególnych produktów w ramach rocznego kontyngentu określonego w załączn iku ORIG -
2A [Kontyngenty pochodzenia i alternatywy dla reguł pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów, 
określonych w załączniku ORIG -2]. 
 
513 
 MaxNOM 50 % (EXW).  
8205.90  CTH, jednakże narzędzia niepochodzące objęte pozycją 82.05 mogą zostać 
włączone do zestawu, pod warunkiem że ich całkowita wartość nie przekracza 
15 % wartości EXW zestawu.  
82.06  CTH, z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycjami od 82.02 do 
82.05; jednakże narzędzia niepochodzące objęte pozycjami od 82.02 do 82.05 
mogą być włączone do zestawu, pod warunkiem że ich całkowita wartość nie 
przekracza 15  % EXW zestawu.  
82.07 -82.15 CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Dział  83 Artykuły różne z  metali nieszlachetnych  
83.01 -83.11  CTH;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
SEKCJA  XVI MASZYNY I  URZĄDZENIA MECHANICZNE; SPRZĘT ELEKTRYCZNY; ICH CZĘŚCI; 
REJESTRATORY I ODTWARZACZE DŹWIĘKU, REJESTRATORY I ODTWARZACZE 
OBRAZU I DŹWIĘKU ORAZ CZĘŚCI I AKCESORIA DO TYCH ARTYKUŁÓW  
Dział 84  Reaktory jądrowe, kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne; ich części  
84.01 -84.06  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.07 -84.08  MaxNOM 50  % (EXW).  
84.09 -84.12  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8413.11 -8415.10  CTSH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8415.20  CTH;  
 
514 
 lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8415.81 -8415.90  CTSH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.16 -84.20  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.21  CTSH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.22 -84.24  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.25 -84.30  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 84.31;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.31 -84.43  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.44 -84.47  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 84.48;  
lub 
MaxNOM 50 % (EXW).  
84.48 -84.55  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
 
515 
 84.56 -84.65  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 84.66;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.66 -84.68  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.70 -84.72  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących o bjętych pozycją 84.73;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.73 -84.78  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8479.10 -8479.40  CTSH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8479.50  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8479.60 -8479.82  CTSH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8479.89  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8479.90  CTSH;  
lub 
 
516 
 MaxNOM 50  % (EXW).  
84.80  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.81  CTSH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.82 -84.87  CTH;  
 lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Dział 85  Maszyny i  urządzenia elektryczne oraz ich części; rejestratory i  odtwarzacze 
dźwięku,  rejestratory i  odtwarzacze obrazu i  dźwięku oraz części i  akcesoria do 
tych artykułów  
85.01 -85.02  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 85.03;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.03 -85.06  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.07   
–  Akumulatory 
zawierające co 
najmniej jedno 
ogniwo baterii lub 
moduł baterii oraz 
obwody łączące je CTH, z wyjątkiem niepochodzących materiałów kutych;  
lub 
MaxNOM 30 % (EXW)91. 
                                                            
91 W okresie od wejścia w życie niniejszej Umowy do dnia 31 grudnia 2026  r. zastosowanie mają 
alternatywne reguły pochodzenia dotyczące poszczególnych produktów, które określono w 
załączniku ORIG -2B [Przejściowe reguły pochodzenia dla akumulatorów elektryczn ych i  pojazdów z 
napędem elektrycznym].  
 
517 
 między sobą,  
często nazywane 
„pakietami baterii”, 
w rodzaju 
stosowanych jako 
podstawowe źródło 
energii elektrycznej 
do napędu 
pojazdów objętych 
pozycjami 8 7.02, 
87.03 i  87.04  
– Ogniwa baterii, 
moduły baterii i  ich 
części, 
przeznaczone do 
włączenia do 
akumulatora 
elektrycznego, 
w rodzaju 
stosowanych jako 
podstawowe źródło 
energii el ektrycznej 
do napędu 
pojazdów objętych 
pozycjami 87.02, 
87.03 i  87.04  CTH, z wyjątkiem niepochodzących materiałów kutych;  
lub 
MaxNOM 35  % (EXW)92 
- pozostałe  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.08 -85.18  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.19 -85.21  CTH z wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 85.22;  
lub 
                                                            
92 W okresie od wejścia w życie niniejszej Umowy do dnia 31 grudnia 2026  r. zastosowanie mają 
alternatywne reguły pochodzenia dotyczące poszczególnych produktów, które określono w 
załączniku ORIG -2B [Przejściowe reguł y pochodzenia dla akumulatorów elektrycznych i  pojazdów z 
napędem elektrycznym].  
 
518 
 MaxNOM 50  % (EXW).  
85.22 -85.23  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.25 -85.27  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 85.29;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.28 -85.34  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.35 -85.37  CTH z  wyjątkiem materiałów niepochodzących objętych pozycją 85.38;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8538.10 -8541.90  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8542.31 -8542.39  CTH;  
Materiały niepochodzące poddawane są dyfuzji;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8542.90 -8543.90  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.44 -85.48  MaxNOM 50  % (EXW).  
SEKCJA  XVII POJAZDY, STATKI POWIETRZNE, JEDNOSTKI PŁYWAJĄCE ORAZ 
WSPÓŁDZIAŁAJĄCE URZĄDZENIA TRANSPORTOWE  
Dział 86  Lokomotywy pojazdów szynowych, tabor szynowy i  jego części; osprzęt 
i elementy torów kolejowych lub tramwajowych, i  ich części; komunikacyjne 
 
519 
 urządzenia sygnalizacyjne wszelkich typów, mechaniczne (włączając 
elektromechaniczne)  
86.01 -86.09  CTH z  wyjątkiem  materiałów niepochodzących objętych pozycją 86.07;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Dział 87  Pojazdy nieszynowe oraz ich części i  akcesoria  
87.01  MaxNOM 45  % (EXW).  
87.02 -87.04   
- pojazdy zarówno 
z silnikiem 
tłokowym 
wewnętrznego 
spalania, jak 
i silnikiem 
elektrycznym jako 
silnikami 
napędowymi, które 
mogą być 
ładowane przez 
podłączenie do 
zewnętrznego 
źródła energii 
elektrycznej 
(„pojazd 
hybrydowy typu 
plug -in”);  
 - pozostałe 
pojazdy jedynie 
z silnikiem 
elektrycznym do 
napędu  MaxNOM 45  % (EXW) i  zestawy bat erii objęte pozycją 85.07 w  rodzaju 
stosowanych jako podstawowe źródło energii elektrycznej do napędu pojazdu 
muszą być pochodzące93. 
- pozostałe  MaxNOM 45  % (EXW)94. 
                                                            
93 W okresie od wejścia w życie niniejszej Umowy do dnia 31 grudnia 2026  r. zastosowanie mają 
alternatywne reguły pochodzenia dotyczące poszczególnych produktów, które określon o w 
załączniku ORIG -2B [Przejściowe reguły pochodzenia dla akumulatorów elektrycznych i  pojazdów z 
napędem elektrycznym].  
94W odniesieniu do pojazdów hybrydowych wyposażonych zarówno w silnik spalinowy wewnętrznego 
spalania, jak i silnik elektryczny jako si lniki do napędu, innych niż te, które mogą być ładowane przez 
podłączenie do zewnętrznego źródła energii elektrycznej, w okresie od wejścia w życie niniejszej Umowy do 
 
520 
 87.05 -87.07  MaxNOM 45  % (EXW).  
87.08 -87.11  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
87.12  MaxNOM 45 % (EXW).  
87.13 -87.16  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Dział 88  Statki powietrzne, statki kosmiczne i  ich części  
88.01 -88.05  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Dział 89  Statki, łodzie oraz konstrukcje pływające  
89.01 -89.08  CC; 
lub 
MaxNOM 40  % (EXW).  
SEKCJA  XVIII  PRZYRZĄDY I APARATURA, OPTYCZNE, FOTOGRAFICZNE, 
KINEMATOGRAFICZNE, POMIAROWE, KONTROLNE, PRECYZYJNE, MEDYCZNE 
LUB CHIRURGICZNE; ZEGARY I ZEGARKI; INSTRUMENTY MUZYCZNE; ICH CZĘŚCI 
I AKCESORIA  
Dział 90  Przyrządy i  aparatura, optyczne, fotografi czne, kinematograficzne, pomiarowe, 
kontrolne, precyzyjne, medyczne lub chirurgiczne; ich części i  akcesoria  
9001.10 -9001.40  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
9001.50  CTH;  
                                                                                                                                                                                         
dnia 31 grudnia 2026 r. stosuje się alternatywne reguły pochodzenia odnoszące się do pos zczególnych 
produktów, które określono w załączniku ORIG -2B [Przejściowe reguły pochodzenia dla akumulatorów 
elektrycznych i  pojazdów z napędem elektrycznym].  
 
521 
 obróbka powierzchniowa częściowo obrobionej soczewki i wytworzenie gotowej 
soczewki okulistycznej z korektą optyczną przeznaczonej do zamocowania na 
okularach;  
powleczenie soczewki za pomocą odpowiednich procesów w celu poprawy 
widzenia i ochrony użytkownika;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
9001.90 -9033.00  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Dział 91  Zegary i  zegarki oraz ich części  
91.01 -91.14  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Dział 92  Instrumenty muzyczne; części i akcesoria do takich artykułów  
92.01 -92.09  MaxNOM 50  % (EXW).  
SEKCJA  XIX BROŃ I AMUNICJA; ICH CZĘŚCI I AKCESORIA  
Dział 93  Broń i amunicja; ich części i  akcesoria  
93.01 -93.07  MaxNOM 50  % (EXW).  
SEKCJA  XX ARTYKUŁY PRZEMYSŁOWE RÓŻNE  
Dział 94  Meble; pościel, materace, stelaże pod materace, poduszki i  podobne 
wypychane artykuły wyposażeniowe; lampy i  oprawy oświetleniowe, gdzie 
indziej niewymienione ani niewłączone; podświetlane znaki, podświetlane 
tablice i  tabliczki, i  tym podobne; budynki prefabrykowane  
94.01 -94.06  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Dział 95  Zabawki, gry i  przybory sportowe; ich części i  akcesoria  
95.03 -95.08  CTH; 
 
522 
 lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Dział 96  Artykuły przemysłowe różne  
96.01 -96.04  CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
96.05  Każda pozycja w zestawie musi odpowiadać wymogom reguły, jaka dotyczyłaby 
jej wtedy, gdyby nie była w zestawie, pod warunkiem że artykuły niepochodzące 
mogą zostać włączone i pod warunkiem że ich łączna wartość nie przekracza 15  % 
wartości EXW zestawu.  
96.06 -9608.40  
 CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
9608.50  Każda pozycja w zestawie musi odpowiadać wymogom reguły, jaka dotyczyłaby 
jej wtedy, g dyby nie była w zestawie, pod warunkiem że artykuły niepochodzące 
mogą zostać włączone i pod warunkiem że ich łączna wartość nie przekracza 15  % 
wartości EXW zestawu.  
9608.60 -96.20  
 CTH;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
SEKCJA  XXI DZIEŁA SZTUKI, PRZEDMIOTY KOLEKCJONERSKIE I ANTYKI  
Dział 97  Dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie i antyki  
97.01 -97.06  CTH 
  
 
523 
 ZAŁĄCZNIK ORIG -2A: KONTYNGENTY POCHODZENIA I ALTERNATYWY DLA REGUŁ POCHODZENIA 
DOTYCZĄCYCH POSZCZEGÓLNYCH PRODUKTÓW, OKREŚLONYCH W ZAŁĄCZNIKU ORIG -2 [REGUŁY 
POCHODZENIA DLA POSZCZEGÓLNYCH PRODUKTÓW]  
 
Postanowienia wspólne  
 
1. W odniesieniu do produktów wymienionych w  tabelach poniżej odpowiednie reguły 
pochodzenia stanowią alternatywę do reguł określonych w  załączniku  ORIG -2 [Reguły pochodzenia 
dla pos zczególnych produktów], w  granicach obowiązującego kontyngentu rocznego.  
 
2. Oświadczenie o  pochodzeniu sporządzone na podstawie niniejszego załącznika musi 
zawierać następujące oświadczenie: „Kontyngenty pochodzenia – produkt pochodzący zgodnie 
z załączni kiem  ORGI -2A”.  
 
3. W Unii wszelkimi ilościami, o  których mowa w  niniejszym załączniku, zarządza Komisja 
Europejska, która podejmuje wszelkie działania administracyjne, które uzna za wskazane dla 
skutecznego zarządzania nimi zgodnie z  mającymi zastosowanie przepisami Unii.  
 
4. W Zjednoczonym Królestwie wszelkimi ilościami, o  których mowa w  niniejszym załączniku, 
zarządza jego organ celny, który podejmuje wszelkie działania administracyjne, które uzna za 
wskazane dla skutecznego zarządzania nimi z  mającymi za stosowanie przepisami Zjednoczonego 
Królestwa.  
 
5. Strona dokonująca przywozu zarządza kontyngentami pochodzenia na zasadzie „kto 
pierwszy, ten lepszy” i  oblicza ilość produktów wprowadzonych w  ramach tych kontyngentów 
pochodzenia na podstawie danych dotyc zących przywozu tej Strony.  
 
Sekcja 1 – Przydział rocznego kontyngentu na tuńczyka konserwowanego  
 
Klasyfikacja 
w Systemie 
Zharmonizowanym 
(2017  r.) Opis produktu  Alternatywna 
reguła 
pochodzenia 
dotycząca 
poszczególnych 
produktów  Roczny 
kontyngent na 
wywóz  z Unii 
do 
Zjednoczonego 
Królestwa  
(masa netto)  Roczny 
kontyngent na 
wywóz ze 
Zjednoczonego 
Królestwa do 
Unii 
(masa netto)  
1604.14  Przetworzone lub 
zakonserwowane 
tuńczyki, latający 
bonito i  pelamida 
(Sarda spp. ), całe lub 
w kawałkach (z wył. 
mielonych)  CC 3 000 ton 
 3 000 ton 
1604.20  Ryby inaczej przetworzone lub zakonserwowane  
 Z tuńczyków, latającego 
bonito lub pozostałych 
ryb z  rodzaju Euthynnus 
(z wył. całych lub w CC 4 000 ton 4 000 ton 
 
524 
 kawałkach)  
Z pozostałych ryb  - - - 
 
 
 
 
 
Sekcja 2 – Przydział rocznego kontyngentu na produkty z  aluminium95 
Tabela 1 – Kontyngenty mające zastosowanie od dnia 1  stycznia 2021  r. do dnia 31  grudnia 2023  r. 
Klasyfikacja 
w Systemie 
Zharmonizowanym 
(2017  r.) Opis produktu  Alternatywna 
reguła 
pochodzenia 
dotycząca 
poszczególnych 
produktów  Roczny 
kontyngent na 
wywóz z  Unii do 
Zjednoczonego 
Królestwa  
(masa netto)  Roczny 
kontyngent na 
wywóz ze 
Zjednoczonego 
Królestwa do 
Unii 
(masa netto)  
76.03, 76.04, 
76.06, 76.08 –76.16  Produkty i  artykuły 
z aluminium (z 
wyłączeniem drutu 
aluminiowego i  folii 
aluminiowej)  CTH 
95 000 ton 95 000 ton 76.05  Drut aluminiowy  CTH z wyjątkiem 
materiałów 
niepochodzących 
objętych pozycją 
76.04  
76.07  Folia aluminiowa  CTH z wyjątkiem 
materiałów 
niepochodzących 
objętych pozycją 
76.06  
 
Tabela 2 – Kontyngenty mające zastosowanie od dnia 1 stycznia 2024  r. do dnia 31 grudnia 2026  r. 
Klasyfikacja 
w Systemie 
Zharmonizowanym 
(2017  r.) Opis produktu  Alternatywna 
reguła 
pochodzenia 
dotycząca 
poszczególnych 
produktów  Roczny 
kontyngent na 
wyw óz z Unii do 
Zjednoczonego 
Królestwa  
(masa netto)  Roczny 
kontyngent na 
wywóz ze 
Zjednoczonego 
Królestwa do 
Unii 
                                                            
95 Ilości wyszczególnione w  każdej tabeli w  sekcji 2 stanowią całkowite dostępne ilości objęte kon tyngentem 
(odpowiednio na wywóz z  Unii do Zjednoczonego Królestwa oraz na wywóz ze Zjednoczonego Królestwa do 
Unii) w  odniesieniu do wszystkich produktów wymienionych w  tej tabeli.  
 
525 
 (masa netto)  
76.03, 76.04, 
76.06, 76.08 –76.16  Produkty i  artykuły 
z aluminium (z 
wyłączeniem drutu 
aluminiowego i  folii 
aluminiowej)  CTH 
72 000 ton 72 000 ton 76.05  Drut aluminiowy  CTH z wyjątkiem 
materiałów 
niepochodzących 
objętych pozycją 
76.04  
76.07  Folia aluminiowa  CTH z wyjątkiem 
materiałów 
niepochodzących 
objętych pozycją 
76.06  
 
Tabela 3 – Kontyngenty mające zastosowanie od dnia 1  stycznia 2027  r. 
Klasyfikacja 
w Systemie 
Zharmonizowanym 
(2017  r.) Opis produktu  Alternatywna 
reguła 
pochodzenia 
dotycząca 
poszczególnych 
produktów  Roczny 
kontyngent na 
wywóz z  Unii do 
Zjednoczonego 
Królestwa  
(masa netto)  Roczny 
kontyngent na 
wywóz ze 
Zjednoczonego 
Królestwa do 
Unii 
(masa netto)  
76.04  Sztaby, pręty i 
kształtowniki, z 
aluminium  CTH 
57 500 ton 57 500 ton 76.06  Blachy grube, cienkie 
oraz taśma 
o grubości >  0,2 mm, 
z aluminium  CTH 
76.07  Folia aluminiowa  CTH z wyjątkiem 
materiałów 
niepochodzących 
objętych pozycją 
76.06  
Przegląd kontyngentów na produkty z  aluminium określonych w  tabeli 3 w  sekcji 2  
1. Nie wcześniej niż po upływie pięciu lat od wejścia w  życie niniejszej Umowy i  nie wcześniej niż 
po upływie pięciu lat od zakończenia j akiegokolwiek przeglądu, o  którym mowa w  niniejszym 
ustępie, Komitet Partnerstwa Handlowego na wniosek jednej ze Stron i  przy wsparciu ze 
strony Specjalnego Komitetu Handlowego ds. Współpracy Celnej i  Reguł Pochodzenia 
dokonuje przeglądu kontyngentów na pr odukty z  aluminium zawartych w  tabeli 3 w  sekcji 2.   
 
526 
 2.     Przeglądu, o  którym mowa w  ust. 1, dokonuje się na podstawie dostępnych informacji 
o warunkach rynkowych obu Stron oraz informacji o  przywozie i  wywozie przez nie odnośnych 
produktów.   
3.     Na podstawie wyników przeglądu przeprowadzonego na podstawie ust.  1 Rada Partnerstwa 
może przyjąć decyzję o  zwiększeniu lub utrzymaniu ilości, zmianie zakresu lub podziale lub 
zmianie jakiegokolwiek podziału między produkty kontyngentów na aluminium zawart ych 
w tabeli 3 w  sekcji 2.  
 
 
  
 
527 
 ZAŁĄCZNIK ORIG -2B: PRZEJŚCIOWE REGUŁY POCHODZENIA DLA AKUMULATORÓW ELEKTRYCZNYCH 
I POJAZDÓW Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM  
Sekcja 1 – Przejściowe reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów mające zastosowanie od 
dnia wejścia w życie niniejszej Umowy do dnia 31 grudnia 2023 r.  
 
1. W odniesieniu do produktów wymienionych w kolumnie 1 poniżej regułę pochodzenia 
określoną w kolumnie 2 stosuje się przez okres od wejścia w życie niniejszej Umowy do dnia 31 
grudnia 2023 r.  
 
Kolumna 1  
Klasyfikacja w  Systemie 
Zharmonizowanym 
(2017) obejmująca 
szczegółowy opis  Kolumna 2  
Reguła pochodzenia dla konkretnego produktu mająca zastosowanie od 
dnia wejścia w życie niniejszej Umowy do dnia 31 grudnia 2023 r.  
85.07   
– Akumulatory 
zawierające co najmniej 
jedno ogniwo baterii lub 
moduł baterii oraz 
obwody łączące je między 
sobą, często nazywane 
„pakietami baterii”, 
w rodzaju stosowanych 
jako podstawowe źródło 
energii elektrycznej do 
napędu pojazdów 
objętych pozycjami 87.02, 
87.03 i  87.04  CTSH;  
Mont aż zestawów baterii z niepochodzących ogniw baterii lub modułów 
baterii;  
lub 
MaxNOM 70  % (EXW).  
– Ogniwa baterii, moduły 
baterii i  ich części, 
przeznaczone do 
włączenia do 
akumulatora 
elektrycznego, w  rodzaju 
stosowanych jako 
podstawowe źródło 
energii el ektrycznej do 
napędu pojazdów 
objętych pozycjami 87.02, 
87.03 i  87.04  CTH;  
lub 
MaxNOM 70  % (EXW).  
87.02 -87.04   
- pojazdy zarówno 
z silnikiem spalinowym MaxNOM 60  % (EXW).  
 
528 
 wewnętrznego spalania, 
jak i  silnikiem 
elektrycznym jako 
silnikami napędowymi, 
inne niż te, które mogą 
być ładowane przez 
podłączenie do 
zewnętrznego źródła 
energii elektrycznej 
(„pojazd hybrydowy”);  
- pojazdy zarówno 
z silnikiem tłokowym 
wewnętrznego spalania, 
jak i  silnikiem 
elektrycznym jako 
silnikami napędowymi, 
które mogą być ładowane 
przez podłąc zenie do 
zewnętrznego źródła 
energii elektrycznej 
(„pojazd hybrydowy typu 
plug -in”);  
 - pozostałe pojazdy 
jedynie z  silnikiem 
elektrycznym do napędu  
 
Sekcja 2 – Przejściowe reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów mające zastosowanie od 
dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.  
 
1. W odniesieniu do produktów wymienionych w kolumnie 1 poniżej regułę pochodzenia 
określoną w kolumnie 2 stosuje się przez okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.  
 
Kolumna 1  
Klasyfikacja w  Systemie 
Zharmonizowanym 
(2017) obejmująca 
szczegółowy opis  Kolumna 2  
Reguła pochodzenia dla konkretnego produktu mająca zastosowanie od 
dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.  
85.07   
– Akumulatory 
zawierające co najmniej  
jedno ogniwo baterii lub 
moduł baterii oraz 
obwody łączące je między CTH, z wyjątkiem n iepochodzących materiałów kutych;  
lub 
MaxNOM 40  % (EXW).  
 
529 
 sobą, często nazywane 
„pakietami baterii”, 
w rodzaju stosowanych 
jako podstawowe źródło 
energii elektrycznej do 
napędu pojazdów 
objętych pozycjami 87.02, 
87.03 i  87.04  
– Ogniwa baterii, moduły 
baterii i  ich części, 
przeznaczone do 
włączenia do 
akumulatora 
elektrycznego, w  rodzaju 
stosowanych jako 
podstawowe źródło 
energii elektrycznej do 
napędu pojazdów 
objętych pozycjami 87.02, 
87.03 i  87.04  CTH, z wyjątkiem niepochodzących materiałów kutych;  
lub 
MaxNOM 50  % (EXW).  
87.02 -87.04   
- pojazdy zarówno 
z silnikiem spalinowym 
wewnętrznego spalania, 
jak i  silnikiem 
elektrycznym jako 
silnikami napędowymi, 
inne niż te, które mogą 
być ładowane przez 
podłączenie do 
zewnętrznego źródła 
energii elektrycznej 
(„pojazd hybrydowy”);  
- pojazdy zarówno 
z silnikiem tłokowym 
wewnętrznego spalania, 
jak i  silnikiem 
elektrycznym jako 
silnikami napędowymi, 
które mogą być ładowane 
przez podłączenie do 
zewnętrznego źródła 
energii elektrycznej 
(„pojazd hybrydowy typu 
plug -in”);  
 - pozostałe pojazdy MaxNOM 55  % (EXW).  
 
530 
 jedynie z  silnikiem 
elektrycznym do napędu  
 
Sekcja 3 – Przegląd reguł pochodzenia dla poszczególnych produktów w pozycji 850 7  
1. Nie wcześniej niż 4 lata od wejścia w życie niniejszej Umowy Komitet Partnerstwa Handlowego, na 
wniosek którejkolwiek ze Stron i przy wsparciu ze strony Specjalnego Komitetu Handlowego ds. 
Współpracy Celnej i Reguł Pochodzenia, dokonuje przeglądu reg uł pochodzenia dotyczących 
poszczególnych produktów w pozycji 8507, mających zastosowanie od dnia 1 stycznia 2027 r. i 
zawartych w załączniku ORIG -2 [Reguły pochodzenia dla poszczególnych produktów].  
2. Przegląd, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się na  podstawie dostępnych informacji na 
temat rynków na terytorium Stron, takich jak dostępność wystarczających i odpowiednich 
materiałów pochodzących, równowaga między podażą a popytem oraz inne istotne informacje.  
3. Na podstawie wyników przeglądu przeprowadzonego zgodnie z ust. 1 Rada Partnerstwa może 
przyjąć decyzję w sprawie zmiany reguł pochodzenia dotyczących poszczególnych produktów w 
pozycji 8507, mających zastosowanie od dnia 1 stycznia 2027 r. i zawartych w załączniku ORIG -2 
[Reguły pochodz enia dla poszczególnych produktów].  
 
  
 
531 
 ZAŁĄCZNIK ORIG -3: DEKLARACJA DOSTAWCY  
1. Deklaracja dostawcy ma treść określoną w niniejszym załączniku.  
2. Z wyjątkiem przypadków, o których mowa w pkt 3, dos tawca sporządza deklarację dostawcy dla 
każdej przesyłki produktów w formie przewidzianej w dodatku 1 i załącza ją do faktury lub do 
dowolnego innego dokumentu opisującego dane produkty w sposób wystarczająco szczegółowy, 
aby umożliwić ich identyfikację.  
3. Jeżeli dostawca regularnie zaopatruje konkretnego klienta w produkty, co do których oczekuje 
się, że produkcja prowadzona na terytorium Strony pozostanie przez pewien czas na stałym 
poziomie, może przedstawić pojedynczą deklarację dostawcy, obejmującą kolej ne przesyłki tych 
produktów (zwaną dalej „długoterminową deklaracją dostawcy”). Długoterminowa deklaracja 
dostawcy co do zasady zachowuje ważność przez maksymalnie dwa lata od daty jej 
sporządzenia. Organy celne Strony, na której terytorium zostaje sporząd zona deklaracja, mogą 
określić warunki, zgodnie z którymi może być ona stosowana przez dłuższe okresy. Dostawca 
sporządza długoterminową deklarację dostawcy w formie przewidzianej w załączniku 2 i opisuje 
w niej odpowiednie produkty w sposób wystarczająco szczegółowy, aby umożliwić ich 
identyfikację. Jeżeli długoterminowa deklaracja dostawcy nie ma już zastosowania do 
dostarczanych produktów, dostawca niezwłocznie informuje swojego klienta o tym fakcie.  
4. Dostawca sporządzający deklarację musi być przygotowany do przedłożenia na każde żądanie 
organów celnych Strony, na której terytorium sporządzono deklarację, wszelkich stosownych 
dokumentów potwierdzających prawidłowość informacji zawartych w tej deklaracji.  
 
 
  
 
532 
 Dodatek 1  
DEKLARACJA DOSTAWCY  
Deklar acja dostawcy, której tekst zamieszczono poniżej, musi zostać sporządzona zgodnie z 
przypisami. Nie jest jednak konieczne zamieszczanie tych przypisów.  
 
DEKLARACJA DOSTAWCY  
Ja, niżej podpisany dostawca produktów wymienionych w załączonym dokumencie, oświa dczam, że:  
1. Następujące materiały niepochodzące z [wskazać nazwę odpowiedniej Strony] zostały użyte w 
[wskazać nazwę odpowiedniej Strony] do wytworzenia następujących produktów:  
Opis dostarczanych 
produktów(1) Opis użytych 
materiałów 
niepochodzących - Pozycja w Systemie 
Zharmonizowanym 
użytych materiałów 
niepochodzących(2)- Wartość użytych 
materiałów 
niepochodzących(2)(3)- 
    
    
    
Wartość ogółem   
2. Wszystkie inne materiały użyte w [wskazać nazwę odpowiedniej Strony] do wytworzenia tych 
produktów pochodzą z [wskazać nazwę odpowiedniej Strony]  
 
Zobowiązuję się do udostępnienia wszelkich wymaganych dodatkowych dokumentów 
potwierdzających. 
…………………………………………………………………………………………………………………… (Miejscowość i 
data)  
…………………………………………………………(Imię i nazwisko oraz stanowisko składającego 
deklarację, nazwa i adres przedsiębiorstwa) 
……………………......……………………………………………………………………………………… (Podpis)(6) 
_______________  
 
 
 
 
  
 
533 
 Dodatek 2  
DŁUGOTERMINOWA DEKLARACJA DOSTAWCY  
Deklaracja dostawcy, której tekst zamieszczony jest poniżej, musi zostać sporządzona zgodnie z 
przypisami. Nie jest jednak konieczne zamieszczanie tych przypisów.  
 
DŁUGOTERMINOWA DEKLARACJA DOSTAWCY  
Ja, niżej podpisany, dostawca produktów wymienionych w załączonym dokumencie, które są 
regularnie dosta rczane do(4) …..., oświadczam, że:  
1. Następujące materiały niepochodzące z [wskazać nazwę odpowiedniej Strony] zostały użyte w 
[wskazać nazwę odpowiedniej Strony] do wytworzenia następujących produktów:  
Opis dostarczanych 
produktów(1) Opis użytych materiałów  
niepochodzących - Pozycja w Systemie 
Zharmonizowanym 
użytych materiałów 
niepochodzących(2)- Wartość użytych 
materiałów 
niepochodzących(2)(3)- 
    
    
    
Wartość ogółem   
2. Wszystkie inne materiały użyte w [wskazać nazwę odpowiedniej Strony] do wytworzenia tych 
produktów pochodzą z terytorium Strony [wskazać nazwę odpowiedniej Strony]  
 
Niniejsza deklaracja jest ważna dla wszystkich dalszych przesyłek takich produktów realizowanych  
od .............................................................. ......................................................... do 
....................................................................................................................... (5)  
Zobowiązuję się poinformować 
......................................... .................................................................................................... (4) 
niezwłocznie, jeżeli niniejsza deklaracja straci ważność.  
 
…………………………………………………………………………………………………………………… (Miejscowość i 
data)  
…………………………………………………………(Im ię i nazwisko oraz stanowisko składającego 
deklarację, nazwa i adres przedsiębiorstwa) 
……………………......……………………………………………………………………………………… (Podpis)(6)  
 
 
Przypisy  
 
534 
 (1) Jeśli faktura lub inny dokument, do którego dołączona jest deklaracja, odnosi się do produktów  
różnych typów lub do produktów niezawierających takiej samej ilości materiałów niepochodzących, 
dostawca musi je wyraźnie rozróżnić.  
(2) Te informacje nie muszą być podane, o ile nie jest to konieczne.  
Przykłady:  
Jedna z reguł pochodzenia dotyczących odz ieży objętej działem 62 stanowi: „Tkanie 
połączone z wykańczaniem, w tym przycinaniem tkaniny”. Jeżeli producent takiej odzieży na 
terytorium Strony wykorzystuje tkaninę przywiezioną z terytorium innej Strony i uzyskaną 
tam z przędzy niepochodzącej, wystar czy, aby w swojej deklaracji dostawca z terytorium 
drugiej Strony opisał w deklaracji użyty materiał niepochodzący jako przędzę, nie podając 
pozycji w Systemie Zharmonizowanym ani wartości takiej przędzy.  
Producent drutu z żelaza, objętego pozycją w System ie Zharmonizowanym 7217, który 
wytwarza taki drut z niepochodzących sztab z żelaza, powinien w drugiej kolumnie wpisać 
„sztaby z żelaza”. Jeżeli drut taki ma zostać użyty do produkcji maszyny, dla której reguła 
pochodzenia ogranicza do określonej wartości wyrażonej w procentach ilość materiałów 
niepochodzących, w trzeciej kolumnie należy podać wartość sztab niepochodzących.  
(3) „Wartość użytych materiałów niepochodzących” oznacza wartość materiałów niepochodzących 
użytych w procesie wytwarzania produktu, kt óra jest jego wartością celną w momencie przywozu, 
obejmującą koszty frachtu, ubezpieczenia w stosownych przypadkach, pakowania oraz wszelkie inne 
koszty związane z transportem materiałów do portu przywozu na terytorium Strony, na którym 
producent produktu  ma siedzibę; jeżeli wartość materiałów niepochodzących nie jest znana i  nie 
może być ustalona, wykorzystuje się pierwszą możliwą do ustalenia cenę zapłaconą za materiały 
niepochodzące w  Unii lub w  Zjednoczonym Królestwie.  
(4) Nazwisko oraz adres klienta  
(5) Należy podać daty  
(6) Pole to może zawierać, w stosownych przypadkach, podpis elektroniczny, zeskanowany obraz lub 
inne wizualne przedstawienie odręcznego podpisu podpisującego zamiast oryginalnych podpisów.  
 
 
  
 
535 
 ZAŁĄCZNI K ORIG -4: TREŚĆ OŚWIADCZENIA O POCHODZENIU  
Oświadczenie o  pochodzeniu, o którym mowa w art.  ORIG.19 niniejszej Umowy [Oświadczenie o 
pochodzeniu], sporządza się za pomocą tekstu zamieszczonego  poniżej w  jednej z  poniższych wersji 
językowych oraz zgodnie z  przepisami ustawowymi i  wykonawczymi Strony dokonującej wywozu. 
Jeśli oświadczenie jest sporządzane odręcznie, należy je sporządzić tuszem, drukowanymi literami. 
Oświadczenie o  pochodzeniu zos taje sporządzone zgodnie z  odpowiednimi wskazówkami podanymi 
w przypisach. Nie jest konieczne przytaczanie tych przypisów.  
Wersja w języku bułgarskim  
Wersja w języku chorwackim  
Wersja w języku czeskim  
Wersja w języku duńskim  
Wersja w języku niderlandzkim  
Wersja w języku angielskim  
Wersja w języku estońskim  
Wersja w języku fińskim  
Wersja w języku francuskim  
Wersja w języku niemieckim  
Wersja w języku greckim  
Wersja w języku węgierskim  
Wersja w języku włoskim  
Wersja w języku łotewskim  
Wersja w języku litewskim  
Wersja w języku maltańskim  
Wersja w języku polskim  
Wersja w języku portugalskim  
Wersja w języku rumuńskim  
Wersja w języku słowackim  
Wersja w języku słoweńskim  
Wersja w języku hiszpańskim  
Wersja w języku szw edzkim  
 
(Okres: od ___________ do __________ (1))  
Eksporter produktów objętych tym dokumentem (eksporter nr  … (2)) deklaruje, że – o ile nie jest to 
wyraźnie określone – produkty te mają ... (3) preferencyjne pochodzenie.  
……………………………………………………………........ .....................................  (4) 
(Miejscowość i  data)  
…………………………………………………………….............................................  
(Nazwa eksportera)  
 
1 Jeżeli oświadczenie o pochodzeniu wypełniono dla wielu wysyłek identycznych produktów 
pochodzących w r ozumieniu art.  ORIG.19 [Oświadczenie o  pochodzeniu] ust.  4 lit.  b) niniejszej 
Umowy, należy wskazać okres, dla którego oświadczenie o pochodzeniu będzie miało zastosowanie. 
 
536 
 Okres nie może przekraczać 12 miesięcy. Cały przywóz produktu musi nastąpić we wska zanym 
okresie. Jeżeli okres nie ma zastosowania, pole można pozostawić niewypełnione.  
2 Należy podać numer referencyjny, za pomocą którego eksporter jest zidentyfikowany. W przypadku 
eksportera z  Unii, jest to numer nadany zgodnie z  przepisami ustawowymi i wykonawczymi Unii. W 
przypadku eksportera ze Zjednoczonego Królestwa jest to numer nadany zgodnie z przepisami 
ustawowymi i wykonawczymi mającymi zastosowanie na terytorium Zjednoczonego Królestwa. Jeżeli 
eksporterowi nie nadano numeru, pole można pozost awić niewypełnione.  
3 Należy wskazać pochodzenie produktu: Zjednoczone Królestwo lub Unia.  
4 Miejsce i data mogą zostać pominięte, jeżeli odpowiednie informacje są zawarte w samym 
dokumencie.  
 
  
 
537 
  ZAŁĄCZNIK ORIG -5: WSPÓLNA DEKLARACJA DOTYCZĄCA KSIĘSTWA ANDORY  
1. Produkty pochodzące z  Księstwa Andory, objęte działami 25 –97 Systemu Zharmonizowanego są 
uznawane przez Zjednoczone Królestwo za pochodzące z  Unii w  rozumieniu niniejszej Umowy.  
 
2. Ustęp  1 stosuje się wyłącznie pod warunkiem, że na mocy unii celnej us tanowionej decyzją 
Rady  90/680/EWG z  dnia 26  listopada 1990  r. w sprawie zawarcia Porozumienia w  formie wymiany 
listów między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a  Księstwem Andory Księstwo Andory stosuje 
wobec produktów pochodzących ze Zjednoczonego Królestw a takie samo preferencyjne traktowanie 
taryfowe jak Unia.  
 
3. Na potrzeby określenia statusu pochodzenia produktów, o  których mowa w  ust. 1 niniejszej wspólnej 
deklaracji, część druga dział pierwszy [Handel] tytuł  I rozdział drugi niniejszej Umowy stosuje się  
odpowiednio.  
 
 
  
 
538 
 ZAŁĄCZNIK ORIG -6: WSPÓLNA DEKLARACJA DOTYCZĄCA REPUBLIKI SAN MARINO  
1. Produkty pochodzące z  Republiki San Marino są uznawane przez Zjednoczone Królestwo za 
pochodzące z  Unii w  rozumieniu niniejszej Umowy.  
 
2. Ustęp  1 stosuje się wyłącznie pod warunkiem, że na mocy Umowy w  sprawie współpracy 
i unii celnej między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a  Republiką San Marino, podpisanej 
w Brukseli w  dniu 16  grudnia  1991  r., Republika San Marino stosuje wobec produktów 
pochodzących ze Zjednoczonego Króle stwa takie samo preferencyjne traktowanie taryfowe 
jak Unia.  
 
3. Na potrzeby określenia statusu pochodzenia produktów, o  których mowa w  ust. 1 niniejszej 
wspólnej deklaracji, część druga dział pierwszy [Handel] tytuł  I rozdział drugi niniejszej 
Umowy stosuje się odpowiednio.  
 
 
 
  
 
539 
 ZAŁĄCZNIK SPS -1: KRYTERIA, O KTÓRYCH MOWA W ART. SPS.19 LIT. d)  
Kryteria, o których mowa w art. SPS.19 lit. d):  
 
a) informacje udostępnione przez Stronę dokonującą wywozu w celu uzyskania zezwolenia na 
przywóz danego produktu do Strony dokonującej przywozu zgodnie z art.  SPS.7 ust. 3 
niniejszej Umowy [Warunki i procedury przywozu];  
 
b) wynik audytów i weryfikacji przeprow adzonych przez stronę dokonującą przywozu zgodnie z 
art. SPS.11 niniejszej Umowy [Audyty i weryfikacje];  
 
c) częstotliwość i  dotkliwość niezgodności wykrytych przez stronę dokonującą przywozu 
w odniesieniu do produktów pochodzących od strony dokonującej wywoz u;  
 
d) historia podmiotów dokonujących wywozu w  zakresie przestrzegania przez nie wymogów 
strony dokonującej przywozu; oraz  
 
e) dostępne oceny naukowe i wszelkie inne istotne informacje dotyczące ryzyka związanego z 
produktami.  
  
 
540 
 ZAŁĄCZNIK TBT -1: POJAZDY SILNIKOWE ORAZ WYPOSAŻENIE I CZĘŚCI  
Artykuł 1: Definicje  
 
1. Do celów niniejszego załącznika:  
 
a) „Grupa Robocza 29” oznacza Światowe Forum na rzecz Harmonizacji Przepisów 
Dotyczących Pojazdów w ramach Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ („EKG 
ONZ”);  
 
b) „porozumienie z 1958  r.” oznacza Porozumienie dotyczące przyjęcia 
zharmonizowanych regulaminów technicznych Organizacji Narodów Zjednoczonych 
dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być montowane lub 
wykorz ystywane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji 
udzielonych na podstawie tych regulaminów Organizacji Narodów Zjednoczonych, 
sporządzone w Genewie dnia 20 marca 1958  r., zarządzane przez Grupę Roboczą 29, 
oraz wszelkie późniejsze jego zmia ny i aktualizacje;  
 
c) „porozumienie z 1998  r.” oznacza Porozumienie dotyczące ustanowienia ogólnych 
przepisów technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą 
być montowane lub wykorzystywane w pojazdach kołowych, sporządzone w 
Genewie  dnia 25 czerwca 1998  r., zarządzane przez Grupę Roboczą 29, oraz wszelkie 
późniejsze jego zmiany i aktualizacje;  
 
d) „regulaminy ONZ” oznaczają regulaminy przyjęte zgodnie z porozumieniem z 1958 r.;  
 
e) „GTR” oznacza ogólny przepis techniczny ustanowiony  i umieszczony 
w ogólnoświatowym rejestrze zgodnie z  porozumieniem z  1998  r.; 
 
f) „HS 2017” oznacza wydanie nomenklatury Systemu Zharmonizowanego z 2017 r. 
wydane przez Światową Organizację Celną;  
 
g) „homologacja typu” oznacza procedurę, w  wyniku której organ udzielający 
homologacji zaświadcza, że typ pojazdu, układu, komponentu lub oddzielnego 
zespołu technicznego jest zgodny z  odpowiednimi przepisami administracyjnymi 
i wymogami technicznymi;  
 
h) „świadectwo homologacji typu” oznacza dokument, w  którym  organ udzielający 
homologacji oficjalnie zaświadcza, że udzielono homologacji typu w  odniesieniu do 
pojazdu, układu, komponentu lub oddzielnego zespołu technicznego;  
 
2. Pojęcia, o  których mowa w  niniejszym załączniku, mają takie samo znaczenie jak 
w porozumieniu z 1958  r. lub w załączniku 1 do porozumienia TBT.  
 
Artykuł 2: Zakres produktu  
 
Niniejszy załącznik ma zastosowanie do handlu między Stronami wszystkimi kategoriami pojazdów 
silnikowych, wyposażenia do nich i ich części, zgodnie z definicją zawart ą w pkt 1.1 ujednoliconej 
 
541 
 rezolucji EKG ONZ w sprawie budowy pojazdów (R.E.3)96, objętych między innymi rozdziałami 40, 84, 
85, 87 i 94 HS 2017 (zwanych dalej „produktami objętymi niniejszym załącznikiem”).  
 
Artykuł 3: Cele  
 
W odniesieniu do produktów objętych niniejszym załącznikiem cele niniejszego załącznika są 
następujące:  
 
a) usuwanie wszelkich zbędnych barier technicznych w handlu dwustronnym i 
zapobieganie im;  
 
b) propagowanie zgodności i zbliżania przepisów w oparciu o standardy 
międzynarodowe;  
 
c) wspieranie uznawania zatwierdzeń w oparciu o systemy zatwierdzania stosowane na 
mocy umów administrowanych przez Grupę Roboczą 29;  
 
d) wzmocnienie konkurencyjnych warunków rynkowych w  oparciu o  zasady otwartości, 
niedyskryminacji i  przejrzystości;  
 
e) wspieranie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa ludzi oraz 
środowiska; oraz  
 
f) utrzymywanie współpracy w kwestiach będących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania w celu wspierania stałego, korzystnego dla obu stron rozwoju 
handlu.  
 
Artykuł 4: Odpowiednie normy międzynarodowe  
 
Strony uznają, że Grupa Robocza 29 jest właściwą międzynarodową jednostką normalizacyjną oraz że 
regulaminy ONZ i ogólne przepisy techniczne na mocy porozumienia z 1958 r. i porozumienia z 1998 
r. są odpowiednimi norma mi międzynarodowymi dla produktów objętych niniejszym załącznikiem.  
 
Artykuł 5:  Konwergencja regulacyjna w oparciu o odpowiednie normy międzynarodowe  
 
1. Strony powstrzymują się od wprowadzania lub utrzymywania wewnętrznych przepisów 
technicznych, oznakowania  lub procedur oceny zgodności odbiegających od regulaminów ONZ lub 
ogólnych przepisów technicznych w dziedzinach objętych takimi regulaminami lub ogólnymi 
przepisami technicznymi, w tym w przypadkach, gdy odpowiednie regulaminy ONZ lub ogólne 
przepisy tech niczne nie zostały ukończone, ale ich ukończenie ma wkrótce nastąpić, chyba że istnieją 
uzasadnione powody, dla których dany regulamin ONZ lub ogólne przepisy techniczne są 
nieskutecznym lub nieodpowiednim środkiem do osiągnięcia uzasadnionych zamierzonych  celów, na 
przykład w dziedzinie bezpieczeństwa drogowego lub ochrony środowiska lub zdrowia ludzkiego.  
 
2. Strona wprowadzająca rozbieżne wewnętrzne przepisy techniczne, oznakowanie lub 
procedurę oceny zgodności, o których mowa w ust. 1, na wniosek drugiej Strony określa te części 
wewnętrznych przepisów technicznych, oznakowania lub procedury oceny zgodności, k tóre znacznie 
                                                            
96 ECE/TRANS/WP.29/78/Rev.6 z dnia 11 lipca 2017  r. 
 
542 
 odbiegają od odpowiednich regulaminów ONZ lub ogólnych przepisów technicznych i przedstawia 
uzasadnienie takiej rozbieżności.  
 
3. Każda ze Stron systematycznie rozważa stosowanie regulaminów ONZ przyjętych po wejściu 
w życie niniejszej Umowy i S trony informują się wzajemnie o wszelkich zmianach dotyczących 
wdrożenia tych regulaminów ONZ w swoich odpowiednich wewnętrznych systemach prawnych, po 
sporządzeniu protokołu ustanowionego na mocy porozumienia z 1958 r. oraz zgodnie z art. 8 i 9.  
 
4. Jeżeli S trona wprowadziła lub utrzymuje wewnętrzne przepisy techniczne, oznakowania lub 
procedury oceny zgodności, które odbiegają od regulaminów ONZ lub ogólnych przepisów 
technicznych, jak dopuszczono w ust. 1, Strona ta dokonuje przeglądu tych wewnętrznych prze pisów 
technicznych, oznakowań lub procedur oceny zgodności w regularnych odstępach czasu, najlepiej 
nieprzekraczających pięciu lat, w celu zwiększenia ich zbieżności z odpowiednimi regulaminami ONZ 
lub ogólnymi przepisami technicznymi. Dokonując przeglądu wewnętrznych przepisów technicznych, 
oznakowań i procedur oceny zgodności, każda ze Stron rozważa, czy nadal istnieje uzasadnienie dla 
rozbieżności. Wyniki takich przeglądów, w  tym wszelkie zastosowane informacje naukowe 
i techniczne, komunikowane są drugi ej Stronie na jej żądanie.  
 
5. Każda ze Stron powstrzymuje się od wprowadzania lub utrzymywania wewnętrznych 
przepisów technicznych, oznakowań lub procedur oceny zgodności, których skutkiem jest zakaz 
przywozu, ograniczenie przywozu lub zwiększenie obciążeń w  przypadku przywozu i  oddawania do 
użytku na ich rynku wewnętrznym produktów, w  przypadku których świadectwo homologacji typu 
wydano na podstawie regulaminów ONZ w  odniesieniu do dziedzin objętych tymi regulaminami 
ONZ, chyba że w  takich regulaminach ONZ w yraźnie przewidziano takie wewnętrzne przepisy 
techniczne, oznakowania lub procedury oceny zgodności.  
 
Artykuł 6:  Homologacja typu i nadzór rynku  
 
1 Każda ze Stron akceptuje na swoim rynku produkty objęte ważnym świadectwem 
homologacji typu ONZ jako zgodne  z jej wewnętrznymi przepisami technicznymi, oznakowaniami i 
procedurami oceny zgodności, nie wymagając przeprowadzania dalszych badań lub nadawania 
dalszych oznakowań w celu zweryfikowania lub poświadczenia zgodności z jakimkolwiek wymogiem 
objętym danym świadectwem homologacji typu ONZ. W przypadku homologacji pojazdu uznaje się, 
że uniwersalna międzynarodowa homologacja typu całego pojazdu ONZ (U -IWVTA) jest ważna w 
odniesieniu do wymogów objętych U -IWVTA. Świadectwa homologacji typu ONZ wydane przez 
Stronę mogą być uznane za ważne tylko wtedy, gdy Strona ta przystąpiła do odpowiednich 
regulaminów ONZ.  
 
2 Każda ze Stron jest zobowiązana wyłącznie do uznawania ważnych świadectw homologacji 
typu ONZ wydanych zgodnie z najnowszą wersją regulaminów ONZ, do kt órych przystąpiła.  
 
3. Do celów ust. 1 za wystarczający dowód istnienia ważnej homologacji typu ONZ uznaje się:  
 
a) w przypadku całych pojazdów – ważną deklarację zgodności ONZ poświadczającą 
zgodność z U -IWVTA;  
 
b) w przypadku wyposażenia i części – ważny  znak homologacji typu ONZ umieszczony 
na produkcie; lub  
 
c) w przypadku wyposażenia i części, na których nie można umieścić znaku homologacji 
typu ONZ – ważne świadectwo homologacji typu ONZ.  
 
543 
  
4. Do celów prowadzenia nadzoru rynku właściwe organy Strony mogą zweryfikować, czy 
produkty objęte niniejszym załącznikiem są zgodne, w stosownych przypadkach, z:  
a) wszystkimi krajowymi przepisami technicznymi tej Strony; lub  
 
b) regulaminami ONZ, zgodność z którymi została poświadczona, zgodnie z niniejszym 
artyk ułem, w drodze ważnej deklaracji zgodności ONZ poświadczającej zgodność z U -
IWVTA w przypadku całych pojazdów albo ważnym znakiem homologacji typu ONZ 
umieszczonym na produkcie lub ważnym świadectwem homologacji typu ONZ w 
przypadku wyposażenia i części.  
 
Weryfikacje takie przeprowadza się w drodze losowego doboru próby na rynku i zgodnie z 
przepisami technicznymi, o których mowa w lit. a) lub b) niniejszego ustępu, w zależności od 
przypadku.  
  
5.  Strony dokładają wszelkich starań, aby współpracować w dzie dzinie nadzoru rynku w celu 
wspierania identyfikacji i eliminowania niezgodności pojazdów, układów, komponentów lub 
oddzielnych zespołów technicznych.  
 
6.  Strona może zastosować wszelkie odpowiednie środki w odniesieniu do pojazdów, układów, 
komponentów lub oddzielnych zespołów technicznych, które stwarzają poważne zagrożenie dla 
zdrowia lub bezpieczeństwa osób lub zagrożenie w odniesieniu do innych aspektów ochrony interesu 
publicznego, lub które w inny sposób nie spełniają obowiązujących wymagań. Środki  takie mogą 
obejmować zakaz lub ograniczenie udostępniania na rynku, rejestracji lub wprowadzenia do 
użytkowania pojazdów, układów, komponentów lub oddzielnych zespołów technicznych, lub 
wycofanie ich z obrotu lub od użytkowników. Strona, która przyjmuje l ub utrzymuje wspomniane 
środki, niezwłocznie informuje o tych środkach drugą Stronę i, na wniosek drugiej Strony, 
przedstawia uzasadnienie przyjęcia tych środków.  
 
Artykuł 7:  Produkty wyposażone w  nowe technologie lub nowe funkcje  
 
1. Żadna ze Stron nie o dmawia ani nie ogranicza dostępu do swojego rynku dla produktu 
objętego niniejszym załącznikiem i zatwierdzonego przez Stronę dokonującą wywozu, uzasadniając 
to tym, że produkt ten wyposażony jest w  nowe technologie lub w  nowe funkcje, których Strona 
dokon ująca przywozu jeszcze nie objęła przepisami, chyba że może wykazać, że ma uzasadnione 
podstawy, by przypuszczać, że taka nowa technologia lub nowa funkcja stwarzają zagrożenie dla 
zdrowia lub bezpieczeństwa ludzi lub środowiska.  
 
2. Jeżeli Strona zdecyduje o odmowie dostępu do swojego rynku lub zażąda wycofania z obrotu 
na swoim rynku produktu drugiej Strony objętego niniejszym załącznikiem, uzasadniając to tym, że 
produkt ten wyposażony jest w nowe technologie lub w nowe funkcje stwa rzające zagrożenia dla 
zdrowia lub bezpieczeństwa ludzi lub środowiska, niezwłocznie powiadamia o tej decyzji drugą 
Stronę i zainteresowane podmioty gospodarcze. Powiadomienie to obejmuje wszystkie istotne 
informacje naukowe i  techniczne uwzględnione przy podejmowaniu decyzji.  
 
Artykuł 8:  Współpraca  
 
1.  W celu dalszego ułatwienia handlu pojazdami silnikowymi, ich częściami i wyposażeniem 
oraz w celu zapobiegania problemom z dostępem do rynku, przy jednoczesnym zapewnieniu zdrowia 
 
544 
 i bezpieczeństwa ludzi or az ochrony środowiska, Strony dokładają wszelkich starań, aby 
współpracować i wymieniać się informacjami w stosownych przypadkach.  
 
2.  Obszary współpracy na mocy niniejszego artykułu mogą obejmować w szczególności:  
  
a)  opracowanie i ustanowienie regulacji technicznych lub powiązanych standardów;  
 
b)  wymianę, w możliwym zakresie, badań, informacji i wyników związanych z 
opracowaniem nowych regulacji w zakresie pojazdów silnikowych lub powiązanych 
standardów, zaawansowan ymi technologiami redukowania emisji i pojawiającymi się 
technologiami pojazdów elektrycznych;  
 
c)  wymianę dostępnych informacji na temat identyfikowania wad związanych z 
bezpieczeństwem lub emisją oraz na temat nieprzestrzegania regulacji technicznych; 
oraz  
 
d)  propagowanie większej międzynarodowej harmonizacji wymogów technicznych za 
pośrednictwem wielostronnych forów, takich jak porozumienie z 1958 r. i 
porozumienie z 1998  r., włącznie ze współpracą przy planowaniu inicjatyw 
wspierających taką harmoni zację.   
 
 
Artykuł 9:  Grupa robocza ds. pojazdów silnikowych oraz części do nich  
 
1. Grupa robocza ds. pojazdów silnikowych oraz części do nich wspiera Specjalny Komitet 
Handlowy ds. Barier Technicznych w  Handlu w monitorowaniu i przeglądzie wdrażania i zapewnianiu 
właściwego funkcjonowania niniejszego załącznika.  
 
2. Funkcje grupy roboczej ds. pojazdów silnikowych i części do nich:  
 
 a) omawianie wszelkich kwestii wynikających z niniejszego załącznika, na wniosek 
jednej ze Stron;  
  
b) ułatwianie współpra cy i wymiany informacji zgodnie z art. 8;  
 
c) prowadzenie dyskusji technicznych zgodnie z art. TBT.10 [Dyskusje techniczne] 
niniejszej Umowy na temat kwestii wchodzących w zakres niniejszego załącznika; 
oraz  
 
d) prowadzenie wykazu punktów kontaktowych odpo wiedzialnych za kwestie wynikające z 
niniejszego załącznika.  
  
 
545 
 ZAŁĄCZNIK TBT -2:PRODUKTY LECZNICZE  
Artykuł 1: Definicje  
 
1.  Do celów niniejszego załącznika:  
 
(a) „organ” oznacza organ Strony wymieniony w dodatku A;  
 
 b) Termin „dobra praktyka wytwarzania” albo „GMP” oznacza tę część zapewniania jakości, 
która gwarantuje, że produkty są spójnie wytwarzane i kontrolowane zgodnie z normami 
jakości właściwymi dla ich przeznaczenia, a także mającymi zastosowanie pozwoleniami na 
dopus zczenie do obrotu lub specyfikacjami produktu wymienionymi w dodatku B;    
 
 c) „inspekcja” oznacza ocenę zakładu produkcyjnego w celu ustalenia, czy taki zakład 
produkcyjny działa zgodnie z dobrą praktyką wytwarzania lub zobowiązaniami podjętymi w 
ramach d opuszczenia produktu do obrotu, przeprowadzaną zgodnie z przepisami 
ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi danej Strony oraz obejmującą czynności 
poprzedzające wprowadzenie do obrotu i kontrole po wprowadzeniu do obrotu;  
 
 d) „oficjalny dokument GMP”  oznacza dokument wydany przez organ Strony w następstwie 
inspekcji zakładu produkcyjnego, obejmujący na przykład sprawozdania z inspekcji, 
certyfikaty poświadczające przestrzeganie przez zakład produkcyjny GMP lub oświadczenie o 
nieprzestrzeganiu GMP.  
 
Artykuł 2: Zakres  
 
Postanowienia niniejszego załącznika stosuje się do produktów leczniczych wymienionych w dodatku 
C.  
 
Artykuł 3:  Cele  
 
W odniesieniu do produktów objętych niniejszym załącznikiem cele niniejszego załącznika są 
następujące:  
 
a) zwiększanie dostępności leków na terytorium każdej ze Stron;  
 
b)  określanie warunków uznawania inspekcji oraz wymiany i akceptacji oficjalnych dokumentów 
GMP między Stronami;  
 
c) wspieranie zdrowia publicznego poprzez zagwarantowanie bezpieczeństwa pacjentów oraz 
zdrowia i dobrostanu zwierząt, a także, w stosownych przypadkach, zachowanie wysokiego 
poziomu ochrony konsumentów i środowiska poprzez wspieranie podejść regulacyjnych 
zgodnych z odpowiednimi normami międzynarodowymi.  
 
Artykuł 4:  Normy międzynarodowe  
 
Odpowiednie normy dotyczące produktów objętych niniejszym załącznikiem zapewniają wysoki 
poziom ochrony zdrowia publicznego zgodnie z normami, praktykami i wytycznymi opracowanymi 
przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), Organizację Współpracy Gospodarcze j i Rozwoju 
(OECD), międzynarodową konferencję ds. harmonizacji wymagań technicznych dla rejestracji 
 
546 
 produktów leczniczych stosowanych u ludzi (ICH) oraz międzynarodową konferencję ds. harmonizacji 
wymagań technicznych dla rejestracji produktów weterynaryj nych (VICH).  
 
Artykuł 5: Uznawanie inspekcji i akceptowanie oficjalnych dokumentów GMP  
 
1.  Strona uznaje inspekcje przeprowadzone przez drugą Stronę i akceptuje oficjalne dokumenty 
GMP wydane przez drugą Stronę zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawcz ymi oraz 
wytycznymi technicznymi wymienionymi w dodatku B.  
 
2.  W szczególnych okolicznościach organ Strony może postanowić, że nie przyjmie oficjalnego 
dokumentu GMP wydanego przez organ drugiej Strony w odniesieniu do zakładów wytwórczych 
znajdujących si ę na terytorium podlegającym danemu organowi wydającemu. Przykładami takich 
okoliczności mogą być między innymi wskazanie istotnych niespójności lub nieprawidłowości w 
sprawozdaniach z kontroli, wady jakościowe wykryte w wyniku nadzoru po wprowadzeniu do o brotu 
bądź inne konkretne dowody skutkujące poważnymi obawami co do jakości produktu czy 
bezpieczeństwa pacjentów. Każda ze Stron zapewnia, aby w przypadku gdy organ Strony zdecyduje 
się nie akceptować oficjalnego dokumentu GMP wydanego przez organ drugiej  Strony, organ ten 
powiadomił właściwy organ drugiej Strony o powodach odrzucenia dokumentu i by organ drugiej 
Strony mógł zwrócić się do tego organu o wyjaśnienia. Odpowiednia Strona zapewnia, by jej organ 
starał się udzielić odpowiedzi na wniosek o wyjaś nienia w odpowiednim terminie.  
 
3.  Strona może akceptować oficjalne dokumenty GMP wydane przez organ drugiej Strony w 
odniesieniu do zakładów wytwórczych znajdujących się poza terytorium podlegającym danemu 
organowi wydającemu.  
 
4.  Każda ze Stron może ok reślić warunki, na jakich akceptuje oficjalne dokumenty GMP wydane 
na podstawie ust.  3.  
 
Artykuł 6:  Wymiana oficjalnych dokumentów GMP  
 
1.  Każda ze Stron zapewnia, by jeżeli organ Strony zwróci się do organu drugiej Strony o 
oficjalny dokument GMP, organ  drugiej Strony dołożył starań, aby przekazać ten dokument w ciągu 
30 dni kalendarzowych od daty wniosku.  
 
2.   Każda ze Stron traktuje informacje zawarte w dokumencie otrzymanym na podstawie ust. 1 
jako poufne.  
 
Artykuł 7: Zabezpieczenia  
 
1.  Każda ze S tron ma prawo do przeprowadzania własnych inspekcji zakładów produkcyjnych, 
które otrzymały certyfikat zgodności od drugiej Strony.  
 
2.  Każda ze Stron zapewnia, aby przed przeprowadzeniem inspekcji na podstawie ust. 1 organ 
Strony, która zamierza przepro wadzić inspekcję, powiadomił właściwy organ drugiej Strony o 
inspekcji na piśmie, podając powody przeprowadzenia własnej inspekcji. Organ Strony, która 
zamierza przeprowadzić inspekcję, dokłada starań, aby powiadomić o tym organ drugiej Strony na 
piśmie co  najmniej 30 dni przed proponowaną inspekcją, ale w pilnych sytuacjach może dokonać 
powiadomienia z mniejszym wyprzedzeniem. Organ drugiej Strony może przyłączyć się do inspekcji.  
 
Artykuł 8 – Zmiany w obowiązujących przepisach ustawowych i wykonawczych  
 
547 
  
1. Każda ze Stron powiadamia drugą Stronę co najmniej 60 dni przed przyjęciem nowych 
środków lub zmian w odniesieniu do dobrej praktyki wytwarzania dotyczących wszelkich 
odpowiednich przepisów ustawowych i wykonawczych oraz wytycznych technicznych wymienionyc h 
w dodatku B.  
 
2. Strony wymieniają się wszelkimi niezbędnymi informacjami, w tym na temat zmian w ich 
odpowiednich przepisach ustawowych i wykonawczych, wytycznych technicznych oraz procedurach 
inspekcji odnoszących się do dobrej praktyki wytwarzania, tak aby każda ze Stron mogła rozważyć, 
czy nadal istnieją warunki do uznawania inspekcji i akceptowania oficjalnych dokumentów GMP na 
podstawie art. 5 ust. 1.  
 
3. Jeżeli w wyniku wprowadzenia jakichkolwiek nowych środków lub zmian, o których mowa w 
ust. 1 niniej szego artykułu, Strona uzna, że nie może już uznawać inspekcji ani akceptować 
oficjalnych dokumentów GMP wydanych przez drugą Stronę, powiadamia drugą Stronę o zamiarze 
stosowania art. 9 i Strony rozpoczynają konsultacje w ramach grupy roboczej ds. produkt ów 
leczniczych.  
 
4. Wszelkie powiadomienia na podstawie niniejszego artykułu dokonywane są za 
pośrednictwem wyznaczonych punktów kontaktowych w ramach grupy roboczej ds. produktów 
leczniczych.  
 
Artykuł 9: Zawieszenie  
 
1.  Bez uszczerbku dla art. 5 ust. 2 każda z e Stron ma prawo do całkowitego lub częściowego 
zawieszenia uznawania inspekcji i akceptowania oficjalnych dokumentów GMP drugiej Strony na 
podstawie art. 5 ust. 1 w odniesieniu do wszystkich lub niektórych produktów wymienionych w 
dodatku C. Prawo to wyko nuje się w sposób obiektywny i uzasadniony. Strona korzystająca z takiego 
prawa powiadamia drugą Stronę i przedstawia pisemne uzasadnienie. Strona nadal akceptuje 
oficjalne dokumenty GMP drugiej Strony wydane przed takim zawieszeniem, chyba że Strona 
posta nowi inaczej ze względów dotyczących zdrowia lub bezpieczeństwa.  
 
2. Jeżeli w wyniku konsultacji, o których mowa w art. 8 ust. 3, Strona mimo wszystko zawiesi 
uznawanie inspekcji i akceptację oficjalnych dokumentów GMP na podstawie art. 5 ust. 1, może to 
uczy nić zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu nie wcześniej niż 60 dni po rozpoczęciu konsultacji. W 
ciągu tego 60 -dniowego okresu obie Strony nadal uznają inspekcje i akceptują oficjalne dokumenty 
GMP wydane przez organ drugiej Strony.  
 
3. W przypadku zawieszeni a uznawania inspekcji i akceptowania oficjalnych dokumentów GMP 
na podstawie z art. 5 ust. 1, na wniosek jednej ze Stron Strony omawiają tę kwestię w ramach grupy 
roboczej ds. produktów leczniczych i dokładają wszelkich starań, aby rozważyć możliwe środki,  które 
umożliwiłyby przywrócenie uznawania inspekcji i akceptowania oficjalnych dokumentów GMP.  
 
Artykuł 10: Współpraca regulacyjna  
 
1.  Strony dokładają starań, aby konsultować się ze sobą, na ile zezwala na to ich własne prawo, 
w sprawie wniosków dotyczą cych wprowadzenia znaczących zmian w przepisach technicznych lub 
procedurach inspekcji, w tym zmian mających wpływ na sposób uznawania dokumentów drugiej 
Strony zgodnie z art. 5, oraz, w stosownych przypadkach, aby umożliwić przedstawienie uwag do 
takich w niosków, bez uszczerbku dla art. 8.  
 
 
548 
 2.  Strony dokładają wszelkich starań, aby współpracować w celu wzmocnienia, rozwijania i 
promowania przyjmowania i wdrażania wytycznych naukowych lub technicznych uzgodnionych na 
szczeblu międzynarodowym, w tym, w miarę możliwości, poprzez przedstawianie wspólnych 
inicjatyw, wniosków i podejść w odpowiednich organizacjach i organach międzynarodowych, o 
których mowa w art. 4.  
 
Artykuł 11: Zmiany w dodatkach  
 
Rada Partnerstwa jest uprawniona do wprowadzania zmian w dodatku A w celu aktualizacji wykazu 
organów, w dodatku B w celu aktualizacji wykazu mających zastosowanie przepisów ustawowych i 
wykonawczych oraz wytycznych technicznych oraz w dodatku C w celu aktualizacji wykazu 
produktów objętych niniejszym załączniki em. 
 
Artykuł 12: Grupa robocza ds. produktów leczniczych  
 
1.   Grupa robocza ds. produktów leczniczych wspiera Specjalny Komitet Handlowy ds. Barier 
Technicznych w  Handlu w monitorowaniu i przeglądzie wdrażania i zapewnianiu właściwego 
funkcjonowania ninie jszego załącznika.  
 
2.  Zadania grupy roboczej obejmują:  
 
(a) omawianie wszelkich kwestii wynikających z niniejszego załącznika, na wniosek 
jednej ze Stron;  
 
(b) ułatwianie współpracy i wymiany informacji zgodnie do celów art. 8 i 10;  
 
(c) działanie jako forum konsul tacji i dyskusji do celów art. 8 ust. 3 i art. 9 ust. 3;  
 
d) prowadzenie dyskusji technicznych zgodnie z art. TBT.10 [Dyskusje techniczne] 
niniejszej Umowy na temat kwestii wchodzących w zakres niniejszego załącznika; 
oraz  
 
e) prowadzenie wykazu punktów ko ntaktowych odpowiedzialnych za kwestie 
wynikające z niniejszego załącznika.  
 
Artykuł 13: Brak zastosowania mechanizmu rozstrzygania sporów  
 
Tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] części piątej niniejszej Umowy nie ma zastosowania do sporów 
dotyczących wykładni i stosowania niniejszego załącznika.  
 
  
 
549 
 ZAŁĄCZNIK A – ORGANY Stron  
1) Unia Europejska:  
 
Państwo  W przypadku produktów leczniczych 
stosowanych u ludzi  W przypadku weterynaryjnych 
produktów leczniczych  
   
Belgia  Federalna Agencja Leków i 
Produktów Zdrowotnych /  
Federaal Agentschap voor 
geneesmiddelen en 
gezondheidsproducten/ Agence 
fédérale des médicaments et 
produits de santé  Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
Bułgaria  Bułgarska Agencja  Leków /  
ИЗПЪЛНИТЕЛНА АГЕНЦИЯ ПО 
ЛЕКАРСТВАТА  Bułgarska Agencja Bezpieczeństwa 
Żywności/  
Българска агенция по безопасност 
на храните  
   
Czechy  Państwowy Instytut Kontroli Leków/  
Státní ústav pro kontrolu léčiv (SÚKL)  Państwowy Instytut ds. Kontroli 
Weterynaryjnych Biologicznych 
Produktów Leczniczych i Leków /  
Ústav pro státní kontrolu 
veterinárních biopreparátů a léčiv 
(ÚSKVBL)  
   
Dania  Duńska Agencja Leków  
Laegemiddelstyrelsen  Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
 
550 
 Niemcy  Federalny Instytut ds. Leków i 
Wyrobów Medycznych /  
Bundesinstitut für Arzneimittel und 
Medizinprodukte (BfArM)  
Instytut Paula -Ehrlicha (PEI), 
Federalny Instytut ds. Szczepionek i 
Leków B iomedycznych / Paul -
Ehrlich -Institut (PEI) Bundesinstitut 
für Impfstoffe und biomedizinische 
Arzneimittel  
Federalne Ministerstwo 
Zdrowia/Bundesministerium für 
Gesundheit (BMG)/Zentralstelle der 
Länder für Gesundheitsschutz bei 
Arzneimitteln und Medizinprodukten 
(ZLG)97 Federalny Urząd ds. Ochrony 
Konsumentów i Bezpieczeństwa 
Żywności /  
Bundesamt für Verbraucherschutz 
und Lebensmittelsicherheit (BVL)  
Federalne Ministerstwo Żywności i 
Rolnictwa/Bundesministerium für 
Ernährung und Landwirtschaft  
Estonia  Państwowa Agencja Leków /  
Ravimiamet  Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
Irlandia  
 
Grecja  Urząd Regulacji Produktów 
Zdrowotnych / Health Products 
Regulatory Authority (HPRA)  
 
Krajowa Organizacja ds. Leków /  
Ethnikos Organismos Farmakon 
(EOF) - (ΕΘΝIΚΟΣ ΟΡΓΑΝIΣΜΟΣ 
ΦΑΡΜΑΚΩΝ))  Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
Hiszpania  Hiszpańska Agencja ds. Leków i 
Wyrobów Medycznych /  
Agenci a Española de Medicamentos 
y Productos  
Sanitarios 98 Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
                                                            
97  Do celów niniejszego  załącznika i bez uszczerbku dla wewnętrznego podziału kompetencji w Niemczech w 
kwestiach wchodzących w zakres niniejszego załącznika określenie ZLG należy rozumieć jako obejmujące 
wszystkie właściwe organy krajów związkowych wydające dokumenty GMP i prow adzące inspekcje 
farmaceutyczne.  
 
98  Do celów niniejszego załącznika i bez uszczerbku dla wewnętrznego podziału kompetencji w Hiszpanii w 
kwestiach wchodzących w zakres niniejszego załącznika określenie Agencia Española de Medicamentos y 
 
551 
    
Francja  Francuska Krajowa Agencja ds. 
Bezpieczeństwa Leków i Produktów 
Zdrowotnych/Agence nationale de 
sécurité du médicament et des 
produits de santé (ANSM)  Francuska Agencja ds. Bezpieczeństwa 
Sanitarnego Żywności, Środowiska i 
Pracy – Krajowa Agencja ds. 
Weter ynaryjnych Produktów 
Leczniczych/   
Agence Nationale de Sécurité 
Sanitaire de l’alimentation, de 
l’environnement et du travail -Agence 
Nationale du Médicament Vétérinaire 
(Anses -ANMV)  
Chorwacja  
 Agencja ds. Produktów Leczniczych i 
Wyrobów Medycznych /  
Agencija za lijekove i medicinske 
proizvode (HALMED)  Ministerstwo Rolnictwa, Dyrekcja ds. 
Weterynarii i Bezpieczeństwa 
Żywności /  
Ministarstvo Poljoprivrede, Uprava za 
veterinarstvo i sigurnost hrane  
   
Włochy  Włoska Agencja Leków / Agenzia 
Italiana del Farmaco  Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia 
Zwierząt i Weterynaryjnych 
Produktów Leczniczych  
Ministero della Salute, Direzione 
Generale della Sanità Animale e dei 
Farmaci Veterinari  
Cypr  
 
 
 
 
 
Łotwa  Ministerstwo Z drowia – Służby 
Farmaceutyczne /  
Φαρμακευτικές Υπηρεσίες, 
Υπουργείο Υγείας  
 
 
 
Państwowa Agencja Leków /  
Zāļu valsts aģentūra  Ministerstwo Rolnictwa, Rozwoju 
Obszarów Wiejskich i Środowiska –  
Służby Weterynaryjne /  
Κτηνιατρικές Υπηρεσίες - Υπουργείο 
Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και 
Περιβάλλοντος  
 
Departament Oceny i Rejestracji 
Służby ds. Żywności i 
Weterynarii/Pārtikas un veterinārā 
dienesta Novērtēšanas un 
                                                                                                                                                                                         
Productos Sanitar ios należy rozumieć jako obejmujące wszystkie właściwe organy regionalne wydające 
oficjalne dokumenty GMP i prowadzące inspekcje farmaceutyczne.  
 
 
552 
 reģistrācijas departaments  
Litwa  Państwowa Agencja Kontroli Leków /  
Valstybinė vaistų kon trolės tarnyba  Państwowa Służba ds. Żywności i 
Weterynarii /  
Valstybinė s maisto ir veterinarijo s 
tarnyba  
Luksemburg  Ministerstwo Zdrowia, Departament 
ds. Farmacji i Leków / Minìstere de la 
Santé, Division de la Pharmacie et  
des Médicaments  Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
Węgry  
 
 
 
 
Malta  Országos Gyógyszerészeti és 
Élelmezés -egészségügyi Intézet / 
Krajowy Instytut Farmacji i Żywienia  
 
 
Urząd Regulacji Leków/Medicines 
Regulatory Authority  Krajowe Biuro ds. Bezpieczeństwa 
Łańcucha Żywnościowego, Dyrekcja 
ds. Weterynaryjnych Produktów 
Leczniczych / Nemzeti Élelmiszerlánc -
biztonsági Hivatal,  
Állatgyógyászati Termékek 
Igazgatósága (ÁTI)  
Sekcja ds. Weterynaryjnych 
Produktów Leczniczych 
Państwow ego Laboratorium 
Weterynaryjnego / Veterinary 
Medicines Section of the National 
Veterinary Laboratory (NVL) w 
ramach  
Departamentu Zdrowia i Dobrostanu 
Zwierząt / The Animal Health and 
Welfare Department(AHWD)   
Niderlandy  Inspektorat Opieki Zdrowotnej i 
Młodzieży / Inspectie 
Gezondheidszorg en Youth (IGJ)  Rada ds. Oceny Leków /  
Bureau Diergeneesmiddelen, College 
ter Beoordeling van Geneesmiddelen 
(CBG)/  
Austria  
 
 
 
 Austriacka Agencja ds. Zdrowia i 
Bezpieczeństwa Żywności /  
Österreichische Agentur für 
Gesundheit und Ernährungssicherheit 
GmbH  
 Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
 
 
 
Zob. organ dla produktów  leczniczych 
 
553 
 Polska  Główny Inspektorat Farmaceutyczny  
(GIF)  stosowanych u ludzi  
Portugalia  Krajowy Urząd ds. Leków i Produktów 
Zdrowotnych /  
INFARMED, I.P  
Autoridade Nacional do 
Medicamento e Produtos de Saúde, 
I.P  Dyrekcja Generalna ds. Żywności i 
Weterynarii / DGAV - Direção Geral 
de Alimentação e Veterinária (PT)  
Rumunia  Krajowa Agencja  ds. Leków i 
Wyrobów Medycznych /  
Agenţia Naţională a Medicamentului 
şi a Dispozitivelor Medicale  Krajowy Urząd ds. Sanitarno -
Weterynaryjnych i Bezpieczeństwa 
Żywności / Autoritatea Naţională 
Sanitară Veterinară şi pentru 
Siguranţa Alimentelor  
   
Słowenia  Agencja ds. Produktów Leczniczych i 
Wyrobów Medycznych  
Republiki Słowenii /  
Javna agencija Republike Slovenije za 
zdravila in medicinske pripomočke 
(JAZMP)  Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
 Słowacja  Państwowy Instytut Kontroli Leków /  
Štátny ústav pre kontrolu liečiv 
(ŠÚKL )  Państwowy Instytut ds. Kontroli 
Weterynaryjnych Biologicznych 
Produktów Leczniczych i  
Leków /  
Ústav štátnej kontroly veterinárnych 
biopreparátov a liečiv (USKVBL)  
Finlandia  
 
 
Szwecja  Fińska Agencja Leków /  
Lääkealan turvallisuus - ja 
kehittämiskeskus (FIMEA)  
 
Agencja ds. Produktów Medycznych / 
Läkemedelsverket  Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
 
Zob. organ dla produktów  leczniczych 
stosowanych u ludzi  
 
2) Zjednoczone Królestwo  
 
 
554 
 Agencja Regulacji Leków i Produktów Zdrowotnych / Medicines and Healthcare Products Regulatory 
Agency  
Dyrekcja Leków Weterynaryjnych / Veterinary Medicines Directorate  
  
 
555 
 Dodatek B – Wykaz mających zastosowanie przepisów ustawowych i  wykonawczych oraz 
wytycznych technicznych odnoszących się do dobrej praktyki wytwarzania  
 
(1) W odniesieniu do  Unii Europejskiej:  
Dyrektywa 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie 
wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi99;  
Dyrektywa 2001/82/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie 
wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do weterynaryjnych produktów leczniczych100; 
Dyrektywa 2001/20/WE Parlamentu E uropejskiego i Rady z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie 
zbliżania przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich, 
odnoszących się do wdrożenia zasady dobrej praktyki klinicznej w prowadzeniu badań klinicznych 
produktów lecznicz ych, przeznaczonych do stosowania przez człowieka101; 
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr  536/2014 z  dnia 16 kwietnia 2014  r. 
w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 
2001/20/WE102; 
Rozpo rządzenie (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. 
ustanawiające wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych 
stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiające Europej ską 
Agencję Leków103; 
Rozporządzenie (WE) nr  1394/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w 
sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej i zmieniające dyrektywę 2001/83/WE oraz 
rozporządzenie (WE) nr  726/2004104; 
Dyrektywa Komis ji 2003/94/WE z dnia 8 października 2003 r. ustanawiająca zasady i wytyczne dobrej 
praktyki wytwarzania w odniesieniu do produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz badanych 
produktów leczniczych stosowanych u ludzi105; 
Dyrektywa Komisji 91/412/EWG z dnia  23 lipca 1991 r. ustanawiająca zasady i wytyczne dobrej 
praktyki wytwarzania weterynaryjnych produktów leczniczych106; 
Dyrektywa Komisji (UE) 2017/1572 z dnia 15 września 2017 r. uzupełniająca dyrektywę 2001/83/WE 
Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesien iu do zasad i wytycznych dobrej praktyki wytwarzania 
produktów leczniczych stosowanych u ludzi107; 
                                                            
99  Dz.U. L 311 z 28.11.2001, s. 67.  
100  Dz.U. L 311 z 28.11.2001, s. 1.  
101  Dz.U. L 121 z 1.5.2001, s. 34.  
102  Dz.U. L 158 z 27.5.2014, s. 1.  
103  Dz.U. L 136 z 30.4.2004, str. 1.  
104  Dz.U. L 324 z 10.12.2007, s. 121.  
105  Dz.U. L 262 z 14.10.2003, s. 22;  
106  Dz.U. L 228 z 17.8.1991, s. 70.  
107  Dz.U. L 238 z 16.9.2017, s. 44.  
 
556 
 Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1252/2014 z dnia 28 maja 2014 r. uzupełniające 
dyrektywę 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do zasad i wytycznych 
dobrej praktyki wytwarzania substancji czynnych wykorzystywanych w produktach leczniczych 
stosowanych u ludzi108; 
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/1569 z dnia 23 maja 2017 r. uzupełniające 
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego  i Rady (UE) nr 536/2014 poprzez określenie zasad i 
wytycznych dobrej praktyki wytwarzania w odniesieniu do badanych produktów leczniczych 
stosowanych u ludzi oraz ustaleń dotyczących prowadzenia inspekcji109; 
Obecna wersja wytycznych dotyczących dobrej prak tyki wytwarzania, zawarta w tomie IV Zasad 
dotyczących produktów leczniczych w Unii Europejskiej i w zestawieniu procedur wspólnotowych 
dotyczących kontroli i wymiany informacji.  
 
(2) W odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa:  
Przepisy z 2012 r. dotyczące p roduktów leczniczych stosowanych u ludzi / The Human Medicines 
Regulations 2012 (SI 2012/1916)   
Przepisy z 2004 r. dotyczące produktów leczniczych stosowanych u ludzi (badania kliniczne) / The 
Medicines for Human Use (Clinical Trials) Regulations 2004 (SI 2004/1031)  
Przepisy z 2013  r. dotyczące weterynaryjnych produktów leczniczych / The Veterinary Medicines 
Regulations (SI 2013/2033)  
Przepisy dotyczące dobrej praktyki wytwarzania wydane na mocy części B17 oraz wytyczne w 
sprawie dobrej praktyki wytwarzania opublikowane na mocy części C17 przepisów z 2012 r. 
dotyczących produktów leczniczych stosowan ych u ludzi  
Zasady i wytyczne dotyczące dobrej praktyki wytwarzania mające zastosowanie do celów wykazu 2 
do przepisów z 2013 r. dotyczących weterynaryjnych produktów leczniczych  
   
                                                            
108  Dz.U. L 337 z 25.11.2014, s. 1.  
109  Dz.U. L 238 z 16.9.2017, s. 12.  
 
557 
 DODATEK C – PRODUKTY OBJĘTE NINIEJSZYM ZAŁĄCZNIKIEM  
Produkty lecznicze do stosowania u ludzi i do celów weterynaryjnych:  
 wprowadzane do obrotu produkty lecznicze do stosowania u ludzi i do celów 
weterynaryjnych, w tym wprowadzane do obrotu produkty biologiczne i immunologiczne do 
stosowania u ludzi i do celów weterynaryjnych,  
 produkty lecznicze terapii zaawansowanej,  
 farmaceutyczne składniki czynne do stosowania u ludzi lub do celów weterynaryjnych,  
 badane produkty lecznicze.  
  
 
558 
 ZAŁĄCZNIK TBT -3:CHEMIKALIA  
Artykuł 1: Definicje  
 
Do celów niniejszeg o załącznika:  
(a) „odpowiedzialne organy” oznaczają:  
 
(i) w odniesieniu do Unii Europejskiej: Komisję Europejską  
 
(ii) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa: rząd Zjednoczonego Królestwa.   
 
(b) „GHS ONZ” oznacza Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowa nia 
Chemikaliów Organizacji Narodów Zjednoczonych.    
 
Artykuł 2: Zakres  
 
Niniejszy załącznik ma zastosowanie do handlu chemikaliami, ich regulacji, przywozu i wywozu 
między Unią a Zjednoczonym Królestwem w odniesieniu do ich rejestracji, oceny, udzielania 
zezwoleń, ograniczeń, zatwierdzania, klasyfikacji, etykietowania i pakowa nia.     
 
Artykuł 3:  Cele  
1.  Cele niniejszego załącznika:  
 a)  ułatwianie handlu chemikaliami i powiązanymi produktami między Stronami;  
 b)  zapewnianie wysokiego poziomu ochrony środowiska oraz zdrowia ludzi i zwierząt; 
oraz  
 c)  zapewnianie współprac y między odpowiedzialnymi organami Unii i Zjednoczonego 
Królestwa.   
 
2.  Strony uznają, że zobowiązania podjęte na podstawie niniejszego załącznika nie 
uniemożliwiają żadnej ze Stron ustanowienia własnych priorytetów w zakresie regulacji dotyczących 
chemi kaliów, w tym ustanowienia własnych poziomów ochrony w odniesieniu do środowiska oraz 
zdrowia ludzi i zwierząt.    
 
Artykuł 4:  Odpowiednie organizacje i organy międzynarodowe  
Strony uznają, że organizacje i organy międzynarodowe, w szczególności OECD i Podkomitet 
Ekspertów ONZ ds. Globalnie Zharmonizowanego Systemu Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów 
(SCEGHS) Rady Gospodarczej i Społecznej Organizacji Narodów Zjednoczonych ( ECOSOC), są 
odpowiednie do celów opracowywania wytycznych naukowych i technicznych w odniesieniu do 
chemikaliów.    
 
Artykuł 5:  Udział w odpowiednich organizacjach i organach międzynarodowych oraz zmiany 
regulacyjne  
 
1. Strony aktywnie uczestniczą w opraco wywaniu wytycznych naukowych lub technicznych, o 
których mowa w art. 4, w odniesieniu do oceny zagrożeń i ryzyka związanych z chemikaliami oraz 
formatów dokumentowania wyników takich ocen.  
 
 
559 
 2. Każda ze Stron wdraża wszelkie wytyczne wydane przez organizac je i organy 
międzynarodowe, o których mowa w art. 4, chyba że wytyczne te byłyby nieskuteczne lub 
nieodpowiednie dla osiągnięcia uzasadnionych celów tej Strony.  
 
Artykuł 6:  Klasyfikacja i oznakowanie chemikaliów  
 
1. Każda ze stron wdraża GHS ONZ tak kompleksowo, jak uzna to za wykonalne w ramach 
swojego systemu, w tym w odniesieniu do chemikaliów, które nie są objęte zakresem niniejszego 
załącznika, z wyjątkiem przypadków, w których istnieją szczególne powody, aby stosować inny 
system oznakowania okre ślonych produktów chemicznych w ich stanie gotowym przeznaczonych dla 
użytkownika ostatecznego. Każda ze Stron okresowo aktualizuje swoje środki wdrażające w oparciu 
o regularnie wydawane przeglądy GHS ONZ.  
 
2. W przypadku gdy odpowiedzialny organ Strony z amierza sklasyfikować poszczególne 
substancje zgodnie ze swoimi odpowiednimi przepisami i procedurami, zapewnia on 
odpowiedzialnemu organowi drugiej Strony możliwość wyrażenia opinii zgodnie z tymi 
odpowiednimi przepisami i procedurami w mających zastosowa nie terminach.  
 
3. Każda ze Stron podaje do wiadomości publicznej informacje o swoich procedurach 
związanych z klasyfikacją substancji zgodnie ze swoimi odpowiednimi przepisami i procedurami. 
Każda ze Stron dokłada wszelkich starań, aby odpowiedzieć na uw agi otrzymane od drugiej Strony na 
podstawie ust. 2.  
 
4. Żadne postanowienia niniejszego artykułu nie zobowiązują żadnej ze Stron do osiągnięcia 
konkretnego rezultatu w odniesieniu do wdrożenia GHS ONZ na swoim terytorium ani w odniesieniu 
do klasyfikacji  danej substancji, ani do przyspieszenia, zawieszenia lub opóźnienia odpowiednich 
procedur i procesów decyzyjnych.  
 
Artykuł 7:  Współpraca  
 
1. Strony uznają, że dobrowolna współpraca w zakresie regulacji dotyczących chemikaliów 
może ułatwić handel w sposób przynoszący korzyści konsumentom, przedsiębiorstwom i środowisku 
oraz przyczyniający się do poprawy ochrony zdrowia ludzi i zwierząt.    
 
2. Strony zobowiązują się ułatwiać wymianę informacji nieobjętych klauzulą poufności między 
swoimi odpowiedzialnymi or ganami, w tym poprzez współpracę w zakresie formatów i narzędzi 
elektronicznych wykorzystywanych do przechowywania danych.   
 
3. Strony w stosownych przypadkach współpracują w celu wzmocnienia, rozwijania i 
promowania przyjmowania i wdrażania wytycznych na ukowych lub technicznych uzgodnionych na 
szczeblu międzynarodowym, w tym, w miarę możliwości, poprzez przedstawianie wspólnych 
inicjatyw, wniosków i podejść w odpowiednich organizacjach i organach międzynarodowych, w 
szczególności tych, o których mowa w ar t. 4.    
 
4. Strony współpracują, jeżeli obie Strony uznają to za korzystne, w zakresie rozpowszechniania 
danych dotyczących bezpieczeństwa chemikaliów i udostępniają takie informacje opinii publicznej w 
celu zapewnienia łatwego dostępu do tych informacji i ich zrozumiałości dla różnych grup 
docelowych.  Na wniosek jednej ze Stron druga Strona przekazuje Stronie wnioskującej dostępne 
nieopatrzone klauzulą poufności informacje na temat bezpieczeństwa chemikaliów.    
 
 
560 
 5. Jeżeli Strona wystąpi z takim wnioskie m i druga Strona wyrazi na to zgodę, Strony 
rozpoczynają konsultacje w sprawie informacji i danych naukowych w kontekście nowych i 
pojawiających się zagadnień związanych z zagrożeniami lub ryzykiem stwarzanymi przez chemikalia 
dla zdrowia ludzkiego lub śro dowiska, w celu stworzenia wspólnej puli wiedzy oraz, w miarę 
możliwości, propagowania wspólnego rozumienia nauki związanej z takimi zagadnieniami.  
 
Artykuł 8: Wymiana informacji  
 
 Strony współpracują i wymieniają się informacjami w odniesieniu do wszelkic h kwestii 
istotnych dla wdrożenia niniejszego załącznika w ramach Specjalnego Komitetu Handlowego ds. 
Barier Technicznych w Handlu.  
  
 
561 
 ZAŁĄCZNIK TBT -4:PRODUKTY EKOLOGICZNE  
Artykuł 1: Cel i  zakres  
 
1.  Celem niniejszego załącznika jest określenie postanowień i procedur wspierających handel 
produktami ekologicznymi zgodnie z zasadami niedyskryminacji i wzajemności poprzez uznanie przez 
Strony równoważności ich odpowiednich przepisów.    
 
2.  Niniejszy zał ącznik ma zastosowanie do produktów ekologicznych wymienionych w 
dodatkach A i B, które są zgodne z przepisami ustawowymi i wykonawczymi wymienionymi w 
dodatku C lub D. Rada Partnerstwa jest uprawniona do wprowadzania zmian w dodatkach A, B, C i D.  
 
Artyku ł 2: Definicje  
 
Do celów niniejszego załącznika:  
 
„właściwy organ” oznacza oficjalny urząd sprawujący jurysdykcję w zakresie przepisów ustawowych i 
wykonawczych wymienionych w dodatku C albo D i odpowiedzialny za wykonanie niniejszego 
załącznika;  
 
„organ kontroli” oznacza organ, któremu właściwy organ powierzył – w całości lub w części – swoje 
uprawnienie do dokonywania inspekcji i certyfikacji w zakresie produkcji ekologicznej zgodnie z 
przepisami ustawowymi i wykonawczymi wymienionymi w dodatku C albo D;      
 
„jednostka certyfikująca” oznacza podmiot uznawany przez właściwy organ, który dokonuje inspekcji 
i certyfikacji w zakresie produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi 
wymienionymi w dodatku C albo D; oraz    
 
„równoważność”  oznacza zdolność różnych przepisów ustawowych i wykonawczych oraz wymogów, 
jak również systemów inspekcji i certyfikacji, do spełniania tych samych celów.  
 
Artykuł 3: Uznawanie równoważności  
 
1.  W odniesieniu do produktów wymienionych w dodatku A Unia uznaje przepisy ustawowe i 
wykonawcze Zjednoczonego Królestwa wymienione w dodatku C za równoważne z przepisami 
ustawowymi i wykonawczymi Unii wymienionymi w dodatku D.  
 
2.  W odniesieniu do produktów wymienionych w dodatku A Zjednoczone Królestwo uznaje 
przepisy ustawowe i wykonawcze Unii wymienione w dodatku D za równoważne z przepisami 
ustawowymi i wykonawczymi Zjednoczonego Królestwa wymienionymi w dodatku C.    
 
3. Z uwag i na ustaloną na 1 stycznia 2022  r. datę rozpoczęcia stosowania rozporządzenia 
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji 
ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE ) nr 
834/2007, do dnia 31 grudnia 2023 r. każda ze Stron dokonuje ponownej oceny uznawania 
równoważności, o którym mowa w ust. 1 i 2. Jeżeli w wyniku tej ponownej oceny równoważność nie 
zostanie potwierdzona przez Stronę, uznawanie równoważności zostaje za wieszone.  
 
4. Bez uszczerbku dla ust. 3 w przypadku zmiany, uchylenia lub zastąpienia przepisów 
ustawowych i wykonawczych wymienionych w dodatku C albo D nowe przepisy uznaje się za 
 
562 
 równoważne z przepisami drugiej Strony, chyba że druga Strona wniesie sprz eciw zgodnie z 
procedurą określoną w ust.  5 i 6.   
 
5. Jeżeli po otrzymaniu od drugiej Strony dodatkowych informacji, o które Strona się zwróciła, 
Strona uważa, że przepisy ustawowe, przepisy wykonawcze lub procedury lub praktyki 
administracyjne drugiej St rony przestały spełniać wymogi równoważności, Strona ta kieruje do 
drugiej Strony uzasadniony wniosek o zmianę odpowiednich przepisów ustawowych, przepisów 
wykonawczych lub praktyk lub procedur administracyjnych oraz zapewnia drugiej Stronie 
odpowiedni okr es, nie krótszy niż trzy miesiące, na zapewnienie równoważności.    
 
6. Jeżeli po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5, dana Strona nadal uważa, że wymogi 
równoważności nie zostały spełnione, może ona podjąć decyzję o jednostronnym zawieszeniu 
uznawania równoważności odpowiednich przepisów ustawowych i wykonawczych wymienionych w 
dodatku C albo D w odniesieniu do odpowiednich produktów ekologicznych wymienionych w 
dodatku A albo B.     
 
7. Decyzja o jednostronnym zawieszeniu uznawania równoważności przepi sów ustawowych i 
wykonawczych wymienionych w dodatku C albo D w odniesieniu do odpowiednich produktów 
ekologicznych wymienionych w dodatku A albo B może również zostać podjęta, po upływie trzech 
miesięcy od powiadomienia, jeżeli jedna ze Stron nie dostarcz yła informacji wymaganych na 
podstawie art.  6 lub nie zgadza się na wzajemną ocenę na podstawie art.  7.    
 
8. W przypadku zawieszenia uznawania równoważności zgodnie z niniejszym artykułem na 
wniosek jednej ze Stron Strony omawiają tę kwestię w ramach gru py roboczej ds. produktów 
ekologicznych i dokładają wszelkich starań, aby rozważyć możliwe środki, które umożliwiłyby 
przywrócenie uznawania równoważności.  
 
9. W odniesieniu do produktów niewymienionych w dodatku A lub B równoważność omawia 
grupa robocza ds. produktów ekologicznych na wniosek jednej ze Stron.  
 
Artykuł 4: Przywóz i  wprowadzanie do obrotu  
 
1. Unia akceptuje przywóz na swoje terytorium produktów wymienionych w dodatku A oraz 
wprowadzanie tych produktów do obrotu jako produkty ekologiczne, po d warunkiem że produkty te 
są zgodne z przepisami ustawowymi i wykonawczymi Zjednoczonego Królestwa wymienionymi w 
dodatku C oraz że towarzyszy im świadectwo kontroli wydane przez jednostkę certyfikującą uznaną 
przez Zjednoczone Królestwo i wskazaną Unii, o której mowa w ust. 3.   
 
2. Zjednoczone Królestwo akceptuje przywóz na swoje terytorium produktów wymienionych w 
dodatku B oraz wprowadzanie tych produktów do obrotu jako produkty ekologiczne, pod warunkiem 
że produkty te są zgodne z przepisami ustawowym i i wykonawczymi Unii wymienionymi w dodatku 
D oraz że towarzyszy im świadectwo kontroli wydane przez jednostkę certyfikującą uznaną przez 
Unię i wskazaną Zjednoczonemu Królestwu, o której mowa w ust. 3.    
 
3. Każda ze Stron uznaje organy kontroli i jedno stki certyfikujące wskazane przez drugą Stronę 
jako odpowiedzialne za prowadzenie odpowiednich kontroli w odniesieniu do produktów 
ekologicznych objętych mechanizmem uznawania równoważności, o którym mowa w art.  3, oraz do 
wydawania świadectw kontroli, o k tórych mowa w ust.  1 i 2 niniejszego artykułu, w celu ich 
przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium drugiej Strony.    
 
 
563 
 4. Strona dokonująca przywozu, we współpracy z  drugą Stroną, nadaje kod każdemu 
właściwemu organowi kontroli i  właściwej jednostce  certyfikującej wskazanym przez drugą Stronę.  
 
 
 
Artykuł 5: Etykietowanie  
 
1. Produkty przywożone na terytorium Strony zgodnie z niniejszym załącznikiem spełniają 
wymogi dotyczące etykietowania określone w przepisach ustawowych i wykonawczych Strony 
dokonującej przywozu wymienionych w dodatkach C i D. Produkty te mogą być opatrzone logo 
produkcji ekologicznej Unii, logo produkcji ekologicznej Zjednoczonego Królestwa lub obydwoma 
logami, określonymi w odpowiednich przepisach ustawowych i wykonawczych, pod warunkiem że 
produkty te spełniają wymogi dotyczące znakowania danym logo lub ob ydwoma logami.    
 
2. Strony zobowiązują się unikać niewłaściwego stosowania pojęć odnoszących się do produkcji 
ekologicznej w odniesieniu do produktów ekologicznych, które są objęte mechanizmem uznawania 
równoważności na mocy niniejszego załącznika.  
 
3. Strony zobowiązują się chronić logo produkcji ekologicznej Unii i logo produkcji ekologicznej 
Zjednoczonego Królestwa określone w odpowiednich przepisach ustawowych i wykonawczych przed 
ich niewłaściwym stosowaniem lub imitacją. Strony zapewniają, by logo produkcji ekologicznej Unii i 
logo produkcji ekologicznej Zjednoczonego Królestwa były stosowane wyłącznie na etykietach, w 
reklamach i dokumentach handlowych produktów ekologicznych zgodnych z przepisami 
ustawowymi i wykonawczymi wymienionymi w dodatkach C i D.  
 
Artykuł 6: Wymiana informacji  
 
1. Strony wymieniają między sobą wszystkie istotne informacje dotyczące wykonywania 
i stosowania niniejszego załącznika. W szczególności, do dnia 31 marca drugiego roku po wejściu 
w życie niniejszej Umowy, a  następni e do dnia 31 marca każdego kolejnego roku każda ze Stron 
przesyła drugiej Stronie:  
 
 a) sprawozdanie zawierające informacje dotyczące rodzajów i  ilości produktów 
ekologicznych wywiezionych w  ramach niniejszego załącznika, obejmujące okres od 
stycznia do g rudnia poprzedniego roku;  
 
 b)   sprawozdanie z monitorowania i nadzoru prowadzonego przez jej właściwe organy, 
uzyskane wyniki i wprowadzone środki naprawcze, obejmujące okres od stycznia do 
grudnia poprzedniego roku; oraz  
 
 c)  szczegóły zaobserwowanyc h nieprawidłowości i naruszeń przepisów ustawowych i 
wykonawczych wymienionych odpowiednio w dodatku C albo D.   
 
2.  Każda ze Stron powiadamia drugą Stronę bez zbędnej zwłoki o:  
 
 a)   wszelkich aktualizacjach wykazu właściwych organów, organów kontroli i jednostek 
certyfikujących, w  tym o  odpowiednich danych kontaktowych (w szczególności adres 
i adres strony internetowej);  
 
 b)   wszelkich planowanych zmianach lub uchyleniu przepisów ustawowych lub 
wykonawczych wymienionych w  dodatku C albo D, wszelkich  wnioskach w  sprawie 
 
564 
 nowych przepisów ustawowych lub wykonawczych i  wszelkich istotnych 
proponowanych zmianach w  procedurach i praktykach administracyjnych dotyczących 
produktów ekologicznych objętych niniejszym załącznikiem; oraz  
 
 c)   wszelkich dokonanych zmianach lub uchyleniu przepisów ustawowych lub 
wykonawczych wymienionych w  dodatku C albo D, wszelkim nowym prawodawstwie 
lub istotnych zmianach w procedurach i praktykach administracyjnych dotyczących 
produktów ekologicznych objętych  niniejszym załącznikiem.  
 
 
 
Artykuł 7: Wzajemne oceny  
 
1. Po przesłaniu powiadomienia z  wyprzedzeniem co najmniej sześciu miesięcy każda ze Stron 
zezwala urzędnikom lub ekspertom wyznaczonym przez drugą Stronę na przeprowadzenie na swoim 
terytorium wzaje mnej oceny w  celu sprawdzenia, czy odpowiednie organy kontroli i  jednostki 
certyfikujące przeprowadzają kontrole wymagane do wdrożenia niniejszego załącznika.    
 
2. Każda ze Stron współpracuje z drugą Stroną i pomaga jej, w zakresie zgodnym z 
obowiązujący m prawem, w przeprowadzaniu wzajemnej oceny, o której mowa w ust.  1; współpraca 
ta może obejmować wizyty w siedzibach właściwych organów kontroli i jednostek certyfikujących, 
podmiotów zajmujących się przetwórstwem oraz zatwierdzonych podmiotów gospodarczy ch.     
 
Artykuł 8: Grupa Robocza ds. produktów ekologicznych  
 
1. Grupa robocza ds. produktów ekologicznych wspiera Specjalny Komitet Handlowy ds. Barier 
Technicznych w  Handlu w monitorowaniu i przeglądzie wdrażania i zapewnianiu właściwego 
funkcjonowania niniejszego załącznika.  
 
2. Funkcje grupy roboczej ds. produktów ekologicznych:  
 
 a)  omawianie, na wniosek jednej ze Stron, wszelkich kwestii wynikających z niniejszego 
załącznika, w tym ewentualnej potrzeby wprowadzenia zmian do niniejszego 
załącznika lub któregokolwiek z dodatków do niego;  
 
 b)  ułatwianie współpracy w zakresie przepisów ustawowych i wykonawczych, norm i 
procedur dotyczących produktów ekologicznych objętych niniejszym załącznikiem, w 
tym omawianie wszelkich kwestii technicznych lub re gulacyjnych związanych z 
przepisami i systemami kontroli; oraz  
 
 c) prowadzenie dyskusji technicznych zgodnie z art. TBT.10 [Dyskusje techniczne] 
niniejszej Umowy na temat kwestii wchodzących w zakres niniejszego załącznika.  
 
  
 
  
 
565 
 DODATEK A  
PRODUKTY EKOLOGICZNE ZE ZJEDNOCZONEGO KRÓLESTWA, W ODNIESIENIU DO KTÓRYCH UNIA 
UZNAJE RÓWNOWAŻNOŚĆ  
Opis  Uwagi  
Nieprzetworzone produkty roślinne    
Żywe zwierzęta lub nieprzetworzone produkty 
pochodzenia zwierzęcego  W tym miód  
Produkty akwakultury i wo dorosty morskie    
Przetworzone produkty rolne przeznaczone do 
spożycia    
Przetworzone produkty rolne przeznaczone na 
paszę   
Nasiona i materiał rozmnożeniowy    
 
Produktami ekologicznymi wymienionymi w niniejszym dodatku są nieprzetworzone produkty rolne 
lub produkty akwakultury wyprodukowane w Zjednoczonym Królestwie lub przetworzone produkty 
rolne przeznaczone na żywność lub paszę, które zostały przetworzone w Zjednoczonym Królestwie 
przy użyciu składników pochodzących z upraw w Zjednoczonym Króles twie lub które zostały 
przywiezione do Zjednoczonego Królestwa zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi 
Zjednoczonego Królestwa.  
 
  
 
566 
 DODATEK B  
PRODUKTY EKOLOGICZNE Z UNII, W ODNIESIENIU DO KTÓRYCH ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO UZNAJE 
RÓWNOWAŻNOŚĆ  
Opis  Uwagi  
Nieprzetworzone produkty roślinne    
Żywe zwierzęta lub nieprzetworzone produkty 
pochodzenia zwierzęcego  W tym miód  
Produkty akwakultury i wodorosty morskie    
Przetworzone produkty rolne przeznaczone do 
spożycia    
Przetworzone produkty rolne przeznaczone na 
paszę   
Nasiona i materiał rozmnożeniowy    
 
Produktami ekologicznymi wymienionymi w niniejszym dodatku są nieprzetworzone produkty rolne 
lub produkty akwakultury wyprodukowane w Unii lub przetworzone produkty rolne przeznaczone na 
żywność  lub paszę, które zostały przetworzone w Unii przy użyciu składników pochodzących z upraw 
w Unii lub które zostały przywiezione do Unii zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi 
Unii.  
  
 
567 
 DODATEK C  
PRZEPISY USTAWOWE I WYKONAWCZE DOTYCZĄCE PRODUKTÓW EKOLOGICZNYCH MAJĄCE 
ZASTOSOWANIE W ZJEDNOCZONYM KRÓLESTWIE110 
W Zjednoczonym Królestwie mają zastosowanie następujące przepisy ustawowe i wykonawcze:  
1. zachowane ROZPORZĄDZENIE (WE) nr 834/2007  
2. zachowane ROZPORZĄDZENIE (WE) nr 889/2008  
3. zachowane ROZPORZĄDZ ENIE (WE) nr 1235/2008  
4. przepisy z 2009  r. dotyczące produktów ekologicznych / The Organic Products Regulations 2009  
 
  
                                                            
110  Odniesienia do zachowanego prawa Unii w niniejszym wykazie uznaje się za odniesienia do takich 
przepisów, zmienionych przez Zjednoczone Królestwo tak, aby miały zastosowanie do Zjednoczonego 
Królestwa.  
 
568 
 DODATEK D  
PRZEPISY USTAWOWE I WYKONAWCZE DOTYCZĄCE PRODUKTÓW EKOLOGICZNYCH MAJĄCE 
ZASTOSOWANIE W UNII   
W Unii mają zastosowanie następujące przepisy ustawowe i wykonawcze:  
1. rozporządzenie Rady (WE) nr  834/2007 z  dnia 28 czerwca 2007  r. w  sprawie produkcji 
ekologicznej i  znakowania produktów ekologicznych i  uchylające rozporządzenie (EWG) 
nr 2092/91111 
2. rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiające szczegółowe 
zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i 
znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakow ania i 
kontroli112 
3. rozporządzenie Komisji (WE) nr 1235/2008 z dnia 8 grudnia 2008 r. ustanawiające szczegółowe 
zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w odniesieniu do ustaleń dotyczących 
przywozu produktów ekologicznych z krajów trzecich113 
  
                                                            
111  Dz.U. L 189 z 20.7.2007,  s. 1. 
112  Dz.U. L 250 z 18.9.2008, s. 1.  
113  Dz.U. L 334 z 12.12.2008, s. 25.  
 
569 
 ZAŁĄCZNIK -TBT-5: HANDEL WINEM  
Artykuł 1: Zakres i  definicje  
 
1. Niniejszy załącznik ma zastosowanie do wina objętego pozycją 22.04 Systemu 
Zharmonizowanego.  
 
2. Do celów niniejszego załącznika „wino produkowane w” oznacza świeże winogrona, moszcz 
winogronowy i moszcz winogronowy w trakcie fermentacji, które zostały przetworzone na wino lub 
dodane do wina na terytorium Strony dokonującej wywozu.  
 
Artykuł 2: Definicje produktów, praktyki i procesy enologiczne  
 
1. Praktyki enologiczne w odniesieniu do wina zalecane i opublikowane przez Międzynarodową 
Organizację ds. Winorośli i Wina („OIV”) uznaje się za odpowiednie normy międzynarodowe do 
celów niniejszego załącznika.  
 
2. Każda ze stron zezwala na przywóz i sprzedaż do spożycia wina wyprodukowanego na 
terytorium drugiej Strony, jeżeli wino to zostało wyprodukowane zgodnie z:   
(a) definicjami produktów zatwierdzonymi przez każdą ze Stron na mocy przepisów 
ustawowych i wykonawczych, o których mowa w dodatku A;  
(b) praktykami enologicznymi ustanowionymi przez każdą ze Stron na moc y przepisów 
ustawowych i wykonawczych, o których mowa w dodatku A, zgodnych z odpowiednimi 
normami OIV; oraz  
(c)  praktykami enologicznymi i ograniczeniami ustanowionymi w każdej ze Stron, które nie 
są zgodne z odpowiednimi normami OIV, a są wymienione w doda tku B.  
 
3. Rada Partnerstwa jest uprawniona do zmiany załączników, o których mowa w ust. 2.  
 
Artykuł 3: Wymogi certyfikacyjne dotyczące przywozu na terytorium każdej ze Stron  
 
1. W przypadku wina produkowanego na terytorium jednej ze Stron i wprowadzanego do 
obrotu na terytorium drugiej Strony dokumentacja i certyfikacja, które mogą być wymagane przez 
jedną ze Stron, ograniczają się do certyfikatu określonego w dodatku C, poświadcz onego zgodnie z 
przepisami ustawowymi i wykonawczymi Strony dokonującej wywozu.  
 
2. Certyfikat wymagany na mocy ust. 1 może mieć formę dokumentu elektronicznego.  Każda ze 
Stron udziela dostępu do dokumentu elektronicznego lub danych niezbędnych do jego sporz ądzenia 
na wniosek właściwych organów drugiej Strony, na terytorium której towary mają zostać 
dopuszczone do swobodnego obrotu. W przypadku gdy nie ma dostępu do odpowiednich systemów 
elektronicznych, możliwe jest również zwrócenie się o niezbędne dane w f ormie papierowej.   
  
3. Rada Partnerstwa jest uprawniona do wprowadzania zmian w dodatku C.  
 
4. Metody analizy uznawane przez OIV za metody referencyjne i opublikowane przez OIV 
stanowią metody referencyjne do celów określania składu analitycznego wina w kontekście działań 
kontrolnych.  
 
  
 
570 
 Artykuł 4: Informacje o żywności i kody partii   
 
1. O ile w niniejszym artykule nie określono inaczej, etykietowanie wina przywożonego i 
wprowadzanego do obrotu na mocy niniejszej Umowy odbywa się zgodnie z przepisami ustawo wymi 
i wykonawczymi mającymi zastosowanie na terytorium Strony dokonującej przywozu.  
 
2.  Strona nie wymaga umieszczenia na pojemniku, etykiecie ani opakowaniu wina żadnej z 
poniższych dat ani ich odpowiednika:  
(a) data pakowania;  
(b) data butelkowania;  
(c) data produkcji lub wytworzenia;  
(d) termin przydatności do spożycia, termin przydatności do użytku, należy użyć lub 
spożyć przed dniem, data upływu terminu przydatności;  
(e) data minimalnej trwałości, najlepsza jakość do dnia; lub  
(f) termin przydatności do sprzedaży.  
 
W d rodze odstępstwa od akapitu pierwszego lit. e) Strona może wymagać umieszczenia daty 
minimalnej trwałości na produktach, które ze względu na dodanie łatwo psujących się składników 
mogą mieć krótszą datę minimalnej trwałości niż zwykle oczekiwałaby konsumen t. 
 
3. Każda ze Stron zapewnia, aby na etykiecie opakowanych produktów podany był kod 
umożliwiający identyfikację partii, do której należy dany produkt, zgodnie z prawodawstwem Strony 
dokonującej wywozu produktu pakowanego. Kod partii musi być dobrze widoczny , czytelny i 
nieusuwalny. Strona nie zezwala na wprowadzanie do obrotu opakowanych produktów, które nie 
spełniają wymogów określonych w niniejszym ustępie.  
 
4. Każda ze Stron zezwala na umieszczenie na dodatkowej etykiecie umieszczonej na 
pojemniku z winem o bowiązkowych informacji, w tym tłumaczeń lub wskazania liczby 
standardowych kieliszków lub jednostek alkoholu, jeżeli jest to wymagane. Dodatkowe etykiety 
mogą być umieszczane na pojemniku z winem po przywozie, ale przed wprowadzeniem produktu do 
obrotu na  terytorium Strony, pod warunkiem że obowiązkowe informacje są w pełni i dokładnie 
przedstawione.  
 
5. Strona dokonująca przywozu nie wymaga umieszczania na etykiecie alergenów, które zostały 
użyte do produkcji wina, ale nie występują w produkcie końcowym.  
 
Artykuł 5: Środki przejściowe  
 
Wino, które w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy zostało wyprodukowane, opisane i opatrzone 
etykietą zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi jednej ze Stron, ale w sposób niezgodny 
z niniejszym załącznikiem, może być  nadal etykietowane i wprowadzane do obrotu w następujący 
sposób:  
a) przez hurtowników lub producentów, przez okres dwóch lat od dnia wejścia w życie 
niniejszej Umowy; oraz  
b) przez podmioty zajmujące się handlem detalicznym, do wyczerpania zapasów.  
 
Artyk uł 6: Wymiana informacji  
 
571 
  
Strony współpracują i wymieniają się informacjami na temat wszelkich kwestii istotnych dla 
wdrożenia niniejszego załącznika w ramach Specjalnego Komitetu Handlowego ds. Barier 
Technicznych w Handlu.  
 
Artykuł 7: Przegląd  
 
Nie później niż trzy lata od wejścia w życie niniejszej Umowy Strony rozważą dalsze kroki w celu 
ułatwienia handlu winem między Stronami.  
 
 
572 
 DODATEK A – PRZEPISY USTAWOWE I WYKONAWCZE STRON  
 
Przepisy ustawowe i wykonawcze Zjednoczonego Królestwa114 
 
Przepisy usta wowe i wykonawcze, o których mowa w art. 2 ust. 2, dotyczące:  
 
a) definicji produktów:  
(i) zachowane rozporządzenie (UE ) nr 1308/2013, w szczególności przepisy dotyczące 
produkcji w sektorze wina, zgodnie z art. 75, 81 i 91, częścią IV załącznika II i częścią 
II załącznika VII do tego rozporządzenia oraz przepisami wykonawczymi do tego 
rozporządzenia, z późniejszymi zmianami;  
(ii) zachowane rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/33, w szczególności jego 
art. 47, 52 –54 oraz załączniki III, V i VI do tego rozporz ądzenia, z późniejszymi 
zmianami;  
(iii) zachowane rozporządzenie (UE ) nr 1169/2011 i przepisy wykonawcze do niego, z 
późniejszymi zmianami;  
b) praktyk enologicznych i  ograniczeń:  
(i) zachowane rozporządzenie (UE ) nr 1308/2013, w szczególności praktyki enologiczne 
i ograniczenia, zgodnie z art. 80 i 83 oraz załącznikiem VIII do tego rozporządzenia 
oraz przepisami wykonawczymi do niego, z późniejszymi zmianami;  
(ii) zachowane rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/934, z późniejszymi 
zmianami.  
 
Przepisy ustawowe i wykonawcze Unii  
 
 Przepisy ustawowe i wykonawcze, o których mowa w art. 2 ust. 2, dotyczące:  
 
a) definicji produktów:  
(i) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013115, w 
szczególności przepisy dotyczące produkcji w sektorze wina, zgodnie z a rt. 75, 81 i 
91, częścią IV załącznika II i częścią II załącznika VII do tego rozporządzenia oraz 
przepisami wykonawczymi do tego rozporządzenia, z późniejszymi zmianami;  
(ii) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/33116, w szczególności jego art. 47, 
52–54 oraz załączniki III, V i VI do tego rozporządzenia, z późniejszymi zmianami;  
                                                            
114  Odniesienia do zachowanego prawa Unii w niniejszym wykazie uznaje się za odniesienia do takich 
przepisów, zmienionych przez Zjednoczone Królestwo tak, aby miały zastosowanie do  Zjednoczonego 
Królestwa.  
115  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) nr  1308/2013 z  dnia 17  grudnia 2013 r. 
ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) 
nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr  1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 671).  
116  rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/33 z dnia 17 października 2018 r. uzupełniające 
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do wniosków o o bjęcie 
ochroną nazw pochodzenia, oznaczeń geograficznych i określeń tradycyjnych w sektorze wina, procedury 
zgłaszania sprzeciwu, ograniczeń stosowania, zmian w specyfikacji produktu, unieważnienia ochrony oraz 
etykietowania i prezentacji (Dz.U. L 9 z 11.1 .2019, s. 2).  
 
573 
 (iii) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011117, z 
późniejszymi zmianami;  
 
a) praktyk enologicznych i  ograniczeń:  
(i) rozporządzenie (UE) nr 1308/2013, w szczególności  praktyki enologiczne 
i ograniczenia, zgodnie z art. 80 i 83 oraz załącznikiem VIII do tego rozporządzenia 
oraz przepisami wykonawczymi do niego, z późniejszymi zmianami;  
(ii) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/934118, z późniejszymi zmianami.  
  
                                                            
117  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w 
sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu 
Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 
87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE 
Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji 
(WE) nr 608/2004 (D z.U. L 304 z 22.11.2011, s. 18);  
118  Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/934 z dnia 12 marca 2019 r. uzupełniające rozporządzenie 
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do obszarów uprawy winorośli, w 
przypadku których zawar tość alkoholu może być zwiększona, dozwolonych praktyk enologicznych i 
ograniczeń mających zastosowanie do produkcji i konserwowania produktów sektora win, minimalnej 
zawartości alkoholu w odniesieniu do produktów ubocznych oraz ich usuwania, a także publi kacji 
dokumentów OIV (Dz.U. L 149 z 7.6.2019, s. 1).  
 
574 
 DODATEK B – DODATKOWE PRAKTYKI ENOLOGICZNE I OGRANICZENIA PRZYJĘTE WSPÓLNIE PRZEZ 
STRONY  
(1)  Zagęszczony moszcz gronowy, rektyfikowany zagęszczony moszcz gronowy i sacharoza mogą 
być stosowane do wzbogacania i słodzenia na szczególnych i ograniczonych warunkach 
określonych w części I załącznika VIII do rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 oraz w części I 
załącznika VIII do zachowanego rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, z zastrzeżeniem wyłączenia 
stosowania tych produktów w formie odtworzonej w winach objętych niniejszą  Umową.  
 
(2)  Dodawanie wody w  produkcji wina nie jest dozwolone, z  wyjątkiem sytuacji, gdy jest to 
niezbędne ze względu na szczególne wymogi techniczne.  
 
(3)  Świeży osad może być wykorzystywany w szczególnych i ograniczonych warunkach 
określonych w wiers zu 11.2 tabeli 2 w części A załącznika I do rozporządzenia delegowanego 
Komisji (UE) 2019/934 oraz w wierszu 11.2 tabeli 2 w części A załącznika I do zachowanego 
rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/934.  
 
  
 
575 
  
DODATEK C – WZÓR ŚWIADECTWA WŁASNEGO DL A WINA PRZYWOŻONEGO Z [UNII 
EUROPEJSKIEJ/ZJEDNOCZONEGO KRÓLESTWA] DO [ZJEDNOCZONEGO KRÓLESTWA/UNII 
EUROPEJSKIEJ] (1)  
 
1. Eksporter (nazwa i adres)  
 2. Numer seryjny (2)  
 
 
 
 
3. Importer (nazwa i adres)  
 4. Właściwy organ w miejscu wysyłki w [Unii 
Europejskiej/Zjednoczonym Królestwie] (3)  
 
5. Pieczęć celna (wyłącznie do użytku urzędowego [Unii Europejskiej/Zjednoczonego Królestwa])  
 
 
 
6. Środek transportu i szczegóły transportu  (4) 
 
 7. Miejsce rozładunku (jeśli inne niż 3)  
8. Opis przywożonego produktu  (5) 9. Ilość w l/hl/kg  
 
 
10. Liczba pojemników  (6) 
 
 
11. Świadectwo  
 
„Opisany powyżej produkt jest przeznaczony do bezpośredniego spożycia przez ludzi i jest zgodny z 
definicjami i praktykami enologicznymi dozwolonymi na mocy załącznika TBT -5: Handel winem do 
Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z 
jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony. Został 
on wyprodukowany przez producenta podleg ającego kontroli i nadzorowi następującego właściwego 
organu (7):  
 
 
 
Nadawca poświadczający powyższe informacje (8)  
 
 
Dane identyfikacyjne nadawcy (9)  
 
 
Miejscowość, data i podpis nadawcy  
 
 
576 
   
 
(1) Zgodnie z art. 3 ust. 1 załącznika TBT -5: Handel winem do Umowy o handlu i współpracy między 
Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym 
Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony.  
(2) Należy wskazać numer identyfikacyjny przesyłki, tj. numer seryj ny, który identyfikuje przesyłkę w 
ewidencji eksportera.  
(3) Należy podać pełną nazwę, adres i dane kontaktowe właściwego organu w jednym z państw 
członkowskich Unii Europejskiej lub w Zjednoczonym Królestwie, z którego przesyłka jest 
wywożona, odpowiedzialne go za weryfikację informacji, o których mowa w niniejszym 
świadectwie.  
(4) Należy wskazać transport wykorzystywany do dostawy do punktu wprowadzenia do Unii 
Europejskiej lub Zjednoczonego Królestwa; określić rodzaj transportu (statek, samolot itp.), 
podać nazw ę środka transportu (nazwa statku, numer lotu itp.)  
(5) Należy podać następujące informacje:  
 oznaczenie handlowe w formie, w jakiej znajduje się na etykiecie,  
 nazwa producenta,  
 obszar uprawy winorośli,  
 nazwa państwa produkcji (jedno z państw członkowskich Unii  Europejskiej albo Zjednoczone 
Królestwo),  
 nazwa oznaczenia geograficznego, jeśli dotyczy,  
 całkowita objętościowa zawartość alkoholu,  
 barwa produktu (można podać wyłącznie określenia: „czerwone”, „rosé”, „różowe” lub 
„białe”),  
 kod Nomenklatury scalonej (ko d CN).  
(6) Pojemnik oznacza naczynie do wina o  pojemności mniejszej niż 60 litrów. Liczba pojemników 
może stanowić liczbę butelek.  
(7) Należy podać pełną nazwę, adres i dane kontaktowe odpowiedniego właściwego organu w 
jednym z państw członkowskich Unii Europejski ej lub w Zjednoczonym Królestwie.  
(8) Należy podać pełną nazwę, adres i dane kontaktowe nadawcy.  
(9) Należy wskazać:  
 w odniesieniu do  Unii Europejskiej: numer akcyzowy systemu wymiany informacji 
dotyczących podatku akcyzowego (SEED) albo numer VAT, w przypadku gdy  nadawca nie 
posiada numeru SEED, albo odniesienie do numeru w wykazie lub rejestrze przewidzianym w 
art. 8 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2018/273119; 
 W odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa: numer akcyzowy systemu wymiany informacji 
dotyc zących podatku akcyzowego (SEED) albo numer VAT, w przypadku gdy nadawca nie 
posiada numeru SEED, albo odniesienie do numeru WSB.   
                                                            
119  rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/273 z dnia 11 grudnia 2017 r. uzupełniające rozporządzenie 
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do systemu zezwoleń na nasadzenia  
winorośli, rejestru winnic, dokumentów towarzyszących i świadectw, rejestru przychodów i rozchodów, 
obowiązkowych deklaracji, powiadomień i publikowania zgłoszonych informacji, oraz uzupełniające 
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306 /2013 w odniesieniu do odpowiednich 
kontroli i kar, zmieniające rozporządzenia Komisji (WE) nr 555/2008, (WE) nr 606/2009 i (WE) nr 607/2009 
oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 436/2009 i rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 
2015/560 (Dz.U. L 58 z 28.2.2018, s. 1).  
 
577 
 ZAŁĄCZNIK TBT -XX – USTALENIE, O KTÓRYM MOWA W ART. TBT.9 UST. 4, DOTYCZĄCE REGULARNEJ 
WYMIANY INFORMACJI NA TEMAT BEZPIECZEŃS TWA PRODUKTÓW NIEŻYWNOŚCIOWYCH I 
POWIĄZANYCH ŚRODKÓW ZAPOBIEGAWCZYCH, OGRANICZAJĄCYCH I NAPRAWCZYCH  
 
[Niniejszy załącznik zawiera ustalenie w sprawie regularnej wymiany informacji między unijnym 
systemem wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach n ieżywnościowych (RAPEX) lub jego 
następcą a bazą danych Zjednoczonego Królestwa dotyczącą nadzoru rynku i bezpieczeństwa 
produktów ustanowioną na mocy ogólnych przepisów z 2005 r. dotyczących bezpieczeństwa 
produktów (General Product Safety Regulations 200 5) lub przepisów je zastępujących.  
Zgodnie z art. TBT.9 ust. 8 w  ustaleniu określa się rodzaj informacji podlegających wymianie, zasady 
wymiany i  stosowanie przepisów dotyczących poufności i  ochrony danych osobowych.]  
  
 
578 
 ZAŁĄCZNIK TBT -ZZ – USTALENIE, O KTÓR YM MOWA W ART. TBT.9 UST. 5, DOTYCZĄCE REGULARNEJ 
WYMIANY INFORMACJI NA TEMAT ŚRODKÓW WPROWADZONYCH W ODNIESIENIU DO PRODUKTÓW 
NIESPOŻYWCZYCH NIEZGODNYCH Z WYMOGAMI, INNYCH NIŻ TE OBJĘTE ZAKRESEM ART. TBT.9 UST. 
4 
 
[W niniejszym załączniku ustanawia się us talenie w  sprawie regularnej wymiany informacji, w  tym 
drogą elektroniczną, dotyczących środków wprowadzonych w  odniesieniu do niezgodnych 
z wymogami produktów niespożywczych, innych niż te objęte zakresem art. TBT.9 ust. 4.   
Zgodnie z art. TBT.9 ust. 8 w  ustaleniu określa się rodzaj informacji podlegających wymianie, zasady 
wymiany i  stosowanie przepisów dotyczących poufności i  ochrony danych osobowych.]   
 
579 
 ZAŁĄCZNIK CUSTMS -1: UPOWAŻNIENI PRZEDSIĘBIORCY  
Artykuł  1 Kryteria i traktowanie upoważnionych przedsi ębiorców  
1. Określone kryteria kwalifikowania się jako upoważniony przedsiębiorca, o  którym mowa 
w art. CUSTMS.9 [Upoważnieni przedsiębiorcy] niniejszej Umowy, są ustanawiane w  przepisach 
ustawowych i  wykonawczych lub procedurach Stron. Określone kryteria,  które są publikowane, 
obejmują:  
a) brak poważnego naruszenia lub powtarzających się naruszeń przepisów prawa celnego 
i przepisów podatkowych, w  tym brak skazania za poważne przestępstwo karne związane 
z działalnością gospodarczą wnioskodawcy;  
b) wykazanie  przez wnioskodawcę wysokiego poziomu kontroli swoich operacji i  przepływu towarów 
zapewnionego dzięki systemowi zarządzania rejestrem handlowym oraz – w stosownych 
przypadkach – transportowym, co umożliwia przeprowadzanie właściwych kontroli celnych;  
c) wypłacalność, którą uznaje się za udowodnioną, gdy wnioskodawca ma dobrą sytuację finansową 
pozwalającą mu na wypełnianie zobowiązań, stosownie do rodzaju prowadzonej przez niego 
działalności gospodarczej; oraz  
d) odpowiednie standardy bezpieczeństwa i  ochrony, które uznaje się za spełnione, gdy 
wnioskodawca wykaże, że utrzymuje odpowiednie środki mające na celu zagwarantowanie 
bezpieczeństwa i  ochrony międzynarodowego łańcucha dostaw, w  tym w  obszarze ochrony 
integralności cielesnej i  kontroli dostępu; pro cedur logistycznych i  zabiegów obejmujących 
szczególne kategorie towarów; personelu oraz identyfikacji  partnerów biznesowych.  
2. Określone kryteria kwalifikowania się jako upoważniony przedsiębiorca nie są opracowywane ani 
stosowane w  sposób umożliwiający lub powodujący arbitralną lub nieuzasadnioną dyskryminację 
między podmiotami gospodarczymi w  przypadku tych samych warunków. Kryteria te umożliwiają 
zakwalifikowanie małych i średnich przedsiębiorstw jako upoważnionych przedsiębiorców.  
3. Program partnerst wa handlowego, o którym mowa w art.  CUSTMS.9 [Upoważnieni 
przedsiębiorcy] niniejszej Umowy, obejmuje następujące traktowanie:  
 a) uwzględnienie w ocenie ryzyka statusu upoważnionego przedsiębiorcy przyznanego przez drugą 
Stronę w korzystny sposób w celu og raniczenia inspekcji lub kontroli oraz innych środków 
bezpieczeństwa i ochrony;  
b) przyznanie pierwszeństwa kontroli przesyłek objętych wywozową lub przywozową deklaracją 
skróconą składaną przez upoważnionego przedsiębiorcę, jeżeli organ celny podejmie dec yzję 
o przeprowadzeniu kontroli;  
 c) uwzględnienie statusu upoważnionego przedsiębiorcy przyznanego przez drugą Stronę w celu 
traktowania upoważnionego przedsiębiorcy jako pewnego i bezpiecznego partnera podczas oceny 
w ramach własnego programu dotyczącej tego, czy wnioskodawcy spełniają wymogi związane 
z byciem partnerem biznesowym; oraz  
d) dążenie do stworzenia wspólnego mechanizmu ciągłości działania, aby reagować na zakłócenia 
przepływów handlowych spowodowane wzrostem poziomu zagrożenia, zamknięciem gr anic lub 
klęskami żywiołowymi, sytuacjami niebezpiecznymi lub innego rodzaju poważnymi zdarzeniami, co 
 
580 
 pozwoliłoby organom celnym Stron na usprawnienie i  przyśpieszenie w  możliwym zakresie obsługi 
priorytetowych ładunków związanych z  upoważnionymi przedsię biorcami.  
Artykuł 2 Wzajemne uznawanie i  odpowiedzialność za wdrożenie  
1. Status upoważnionego przedsiębiorcy w ramach programów partnerstwa handlowego Unii i 
Zjednoczonego Królestwa uznaje się za zgodny, a posiadaczy statusu upoważnionego przedsiębiorcy 
przyznanego w ramach każdego programu traktuje się w sposób zgodny z art. 4.  
2. Odpowiednimi programami partnerstwa handlowego są:  
a) program Unii Europejskiej dotyczący upoważnionych przedsiębiorców (bezpieczeństwo i  ochrona); 
(art. 38 ust. 2 lit. b) unij nego kodeksu celnego); oraz  
b) program Zjednoczonego Królestwa dotyczący upoważnionych przedsiębiorców (bezpieczeństwo i 
ochrona) (art. 38 ust. 2 lit. b) unijnego kodeksu celnego, zachowanego w prawie krajowym 
Zjednoczonego Królestwa).  
3. Organy celne, zgo dnie z definicją zawartą w  art. OTH.1 lit. b) [Definicje] („organy celne”), są 
odpowiedzialne za wykonanie postanowień niniejszego załącznika.  
Artykuł  3 Zgodność  
1. Strony współpracują w celu utrzymania zgodności norm stosowanych do każdego z ich programów  
partnerstwa handlowego w odniesieniu do następujących kwestii:  
a) procedury ubiegania się przez przedsiębiorców o  przyznanie statusu upoważnionego 
przedsiębiorcy;  
b) oceny wniosków o przyznanie statusu upoważnionego przedsiębiorcy;  
c) przyznawania statusu  upoważnionego przedsiębiorcy; oraz  
d) zarządzania statusem upoważnionego przedsiębiorcy oraz monitorowania, zawieszania, ponownej 
oceny i  cofnięcia statusu upoważnionego przedsiębiorcy.  
Strony zapewniają, aby ich organy celne monitorowały przestrzeganie p rzez upoważnionych 
przedsiębiorców odpowiednich warunków i  kryteriów.  
2. Strony realizują wspólny program prac określający minimalną liczbę wspólnych zatwierdzeń 
posiadaczy statusu upoważnionego przedsiębiorcy, przyznawanego w  ramach poszczególnych 
program ów partnerstwa handlowego, które muszą zostać zakończone najpóźniej do końca 2021  r. 
3. Strony zapewniają, aby ich programy partnerstwa handlowego funkcjonowały zgodnie z 
odpowiednimi normami ram SAFE.  
Artykuł 4 Traktowanie posiadaczy statusu  
1. Każda ze S tron zapewnia traktowanie porównywalne z  traktowaniem upoważnionych 
przedsiębiorców w  ramach programów partnerstwa handlowego drugiej Strony. Traktowanie to 
obejmuje w  szczególności traktowanie określone w  art. 1 ust.  3. 
 
581 
 2. Każda ze Stron może zawiesić tra ktowanie, o  którym mowa w  art. 1 ust.  3, wobec upoważnionego 
przedsiębiorcy w  ramach programów partnerstwa handlowego drugiej Strony na mocy niniejszej 
Umowy, w  przypadku gdy ten upoważniony przedsiębiorca przestał spełniać wymogi prawne. O 
takim zawieszen iu niezwłocznie powiadamia się organ celny drugiej Strony, w stosownych 
przypadkach wraz z wszelkimi dodatkowymi informacjami dotyczącymi podstawy zawieszenia.  
3. W przypadku gdy którakolwiek ze Stron stwierdzi jakiekolwiek nieprawidłowości popełnione prze z 
przedsiębiorcę upoważnionego przez organ celny drugiej Strony, niezwłocznie informuje drugą 
Stronę, aby umożliwić mu podjęcie świadomej decyzji w sprawie możliwego cofnięcia lub 
zawieszenia statusu uczestnika posiadanego przez danego przedsiębiorcę.  
Artykuł 5 Wymiana informacji i  komunikacja  
1. Strony dokładają starań, aby skutecznie komunikować się ze sobą przy wykonywaniu niniejszej 
Umowy. Wymieniają się informacjami i wspierają komunikację w odniesieniu do swoich programów 
partnerstwa handlowego, w szczególności poprzez:  
a) terminowe dostarczanie aktualnych informacji na temat funkcjonowania i rozwoju ich programów 
partnerstwa handlowego;  
b) wymianę informacji dotyczących bezpieczeństwa łańcucha dostaw, we wzajemnym interesie;  
c) wyznaczenie punktów kontaktowych dla ich odpowiednich programów partnerstwa handlowego 
oraz dostarczenie drugiej Stronie danych kontaktowych tych punktów kontaktowych; oraz  
d) ułatwianie skutecznej komunikacji między Dyrekcją Generalną ds. Podatków i  Unii Celnej Komisji 
Europ ejskiej a  Her Majesty's Revenue & Customs w  celu poprawy praktyk zarządzania ryzykiem 
w zakresie bezpieczeństwa łańcucha dostaw w  odniesieniu do upoważnionych przedsiębiorców 
w ramach ich programów partnerstwa handlowego.  
2. Informacje i związane z nimi da ne są wymieniane systematycznie w formie elektronicznej.  
3. Dane podlegające wymianie w odniesieniu do upoważnionych przedsiębiorców obejmują:  
a) imię i  nazwisko;  
b) adres;  
c) status uczestnika;  
d) datę zatwierdzenia lub pozwolenia;  
e) zawieszenia i  cofnię cia; 
f) niepowtarzalny numer pozwolenia lub niepowtarzalny numer identyfikacyjny (w formie wspólnie 
określonej przez organy celne); oraz  
g) inne szczegółowe informacje, które mogą zostać wspólnie określone przez organy celne, 
z zastrzeżeniem – w stosownych  przypadkach – wszelkich koniecznych gwarancji.  
Wymiana danych rozpoczyna się wraz z wejściem w  życie niniejszej Umowy.  
 
582 
 4. Strony dokładają wszelkich starań, aby w  ciągu sześciu miesięcy od wejścia w  życie niniejszej 
Umowy zawrzeć porozumienie w  sprawie w  pełni zautomatyzowanej wymiany danych, o  której 
mowa w  ust. 3, a w każdym przypadku wdrażają takie porozumienie nie później niż po upływie roku 
od wejścia w  życie niniejszej Umowy.  
 Artykuł 6 Traktowanie danych  
Wszelka wymiana informacji między Stronami na podstawie niniejszego załącznika podlega 
odpowiednio poufności i  ochronie informacji określonym w  art. 12 [Wymiana informacji i  poufność] 
Protokołu o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych.  
 
Artykuł 7 Konsultacje i  przegląd  
Specjalny Komit et Handlowy ds. Współpracy Celnej i Reguł Pochodzenia regularnie dokonuje 
przeglądu wykonania postanowień niniejszego załącznika. Przegląd ten obejmuje:  
a) wspólne zatwierdzanie statusu upoważnionych przedsiębiorców przyznawanego przez każdą ze 
Stron w  celu określenia mocnych i  słabych stron w  realizacji niniejszego załącznika;  
b) wymianę poglądów na temat danych, które mają być wymieniane, oraz traktowania 
przedsiębiorców.  
Artykuł 8 Zawieszenie i  wstrzymanie  
1. W przypadku zaistnienia którejkolwiek z następujących okoliczności Strona może uruchomić 
procedurę określoną w  ust. 2: 
a) przed wejściem w życie niniejszej Umowy lub w ciągu trzech miesięcy od jej wejścia w 
życie druga Strona dokonała istotnych zmian w przepisach prawnych, o których mowa w 
art. 2 ust. 2, które zostały ocenione w celu stwierdzenia zgodności z programami 
partne rstwa handlowego, tak że ustała zgodność wymagana do uznania na podstawie 
art. 2 ust. 1;  
b) postanowienia art. 5 [Wymiana informacji i  komunikacja] ust. 2 nie są wykonalne.  
2. W przypadku zaistnienia którejkolwiek z okoliczności określonych w ust. 1 lit. a) lub  b) Strona 
może zawiesić uznanie przewidziane w art.  2 [Wzajemne uznawanie i odpowiedzialność za 
wdrożenie] ust.  1 po upływie 60 dni od powiadomienia drugiej Strony o swoim zamiarze.  
3. Jeżeli jedna ze Stron powiadomi o swoim zamiarze zawieszenia uznania, o którym mowa w art. 2 
[Wzajemne uznawanie i odpowiedzialność za wdrożenie] ust.  1, zgodnie z ust. 2 tego artykułu 
druga Strona może wystąpić z wnioskiem o konsultacje w ramach Specjalnego Komitetu 
Handlowego ds. Współpracy Celnej i Reguł Pochodzenia. Konsul tacje te przeprowadza się 
w ciągu 60  dni od złożenia wniosku.  
4. W przypadku zaistnienia którejkolwiek z  następujących okoliczności Strona może uruchomić 
procedurę określoną w  ust. 5:  
a) druga Strona zmieni swój program dotyczący upoważnionych przedsiębiorców lub 
realizację tego programu w taki sposób, że ustała zgodność wymagana do uznania 
zgodnie z art. 2 [Wzajemne uznawanie i odpowiedzialność za wdrożenie] ust. 1;  
 
583 
 b) Wspólne zatwierdzenia przewidziane w art.  3 ust.  2 [Zgodność] nie potwierdzają 
zgodności odpowi ednich programów Stron dotyczących upoważnionych 
przedsiębiorców.  
5. W przypadku zaistnienia którejkolwiek z okoliczności określonych w ust. 4 lit. a) i b), Strona może 
wystąpić z wnioskiem o konsultacje z drugą Stroną w ramach Specjalnego Komitetu Handlowego  
ds. Współpracy Celnej i Reguł Pochodzenia. Konsultacje te przeprowadza się w  ciągu 60  dni od 
złożenia wniosku. Jeżeli 90 dni po złożeniu wniosku Strona nadal uważa, że zgodność wymagana 
do uznania na mocy art. 2 [Wzajemne uznawanie i odpowiedzialność za w drożenie] ust. 1 ustała, 
może powiadomić drugą Stronę o zamiarze zawieszenia uznawania jej programu. Zawieszenie 
staje się skuteczne po upływie 30 dni od powiadomienia.  
 
  
 
584 
 ZAŁĄCZNIK SERVIN -1: OBOWIĄZUJĄCE ŚRODKI  
Uwagi  
1.  W wykazach Zjednoczonego Królestwa i  Unii określono, na podstawie art.  SERVIN 2.7 [Środki 
niespełniające wymogów – liberalizacja inwestycji], art.  SERVIN.3.6 [Środki niespełniające wymogów 
– transgraniczny handel usługami] i  art. SERVIN 5.50 [Środki niespełniające wymogów – usługi 
prawne], zastrzeżenia dokonane przez Zjednoczone Królestwo i  Unię w  odniesieniu do istniejących 
środków, które nie spełniają obowiązków wynikających z:  
(a) art. SERVIN.2.2 [Dostęp do rynku – liberalizacja inwestycji] lub SERVIN.3.2 [Dostęp do 
rynku – transgraniczny handel usługami];  
(b) art. SERVIN.3.3 [Obecność lokalna – transgraniczny handel usługami];  
(c) art. SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe – liberalizacja inwestycji] lub SERVI N.3.4 
[Traktowanie narodowe – transgraniczny handel usługami];  
(d) art. SERVIN.2.4 [Klauzula najwyższego uprzywilejowania – liberalizacja inwestycji] lub 
SERVIN.3.5 [Klauzula najwyższego uprzywilejowania – transgraniczny handel usługami];  
(e) art. SERVIN.2.5 [Kadr a kierownicza wyższego szczebla i zarząd];  
(f) art. SERVIN.2.6 [Wymogi dotyczące wyników]; lub  
(g) art. SERVIN.5.49 [Obowiązki – usługi prawne].  
2. Zastrzeżenia Strony nie naruszają praw i  zobowiązań Stron na mocy GATS.  
3. Każde zastrzeżenie określa następujące elementy:  
(a) „sektor” odnosi się do ogólnego sektora, w  odniesieniu do którego dokonano 
zastrzeżenia;  
(b) „podsektor” odnosi się do konkretnego sektora, w  odniesieniu do którego dokonano 
zastrzeżenia;  
(c) „klasyfikacja gospodarcza” odnosi się, w  stosownych przypadkac h, do  działalności 
objętej zastrzeżeniem zgodnie z  CPC, ISIC Rev. 3.1, lub inaczej wyraźnie opisanej w  tym 
zastrzeżeniu;  
(d) „rodzaj zastrzeżenia” określa zobowiązanie, o  którym mowa w  ust. 1, w  odniesieniu do 
którego dokonano zastrzeżenia;  
(e) „szczebel władzy” wskazuje szczebel władzy utrzymujący środek, w  odniesieniu do 
którego dokonano zastrzeżenia;  
(f) „środki” oznaczają ustawy lub inne kwalifikujące się środki wskazane, w stosownych 
przypadkach, w elemencie „opis”, w odniesieniu do których dokonano zastrzeżenia.  
„Środek” wymieniony w  elemencie „środki”:  
(i) oznacza środek zmieniony, kontynuowany lub wznowiony od dnia wejścia 
w życie niniejszej Umowy;  
 
585 
 (ii) obejmuje wszelkie podrzędne środki przyjęte lub utrzymane na mocy środka 
i spójne z  nim oraz  
(iii) w odniesieniu do wykazu Unii Europejskiej obejmuje wszelkie ustawy lub inne 
środki, które wdrażają dyrektywę na szczeblu państw członkowskich; oraz  
(g) „opis” określa niezgodne z  wymogami aspekty istniejącego środka, w  odniesieniu do 
którego dokonano zastrzeżenia.  
4.  Dla większej p ewności należy wyjaśnić, że jeżeli Strona przyjmuje na szczeblu władzy nowy 
środek inny niż ten, w  odniesieniu do którego pierwotnie dokonano zastrzeżenia, i  ten nowy środek 
faktycznie zastępuje – na terytorium, do którego ma zastosowanie – niezgodny z  wym ogami aspekt 
pierwotnego środka wymieniony w  elemencie „środki”, nowy środek uznaje się za „zmianę” 
pierwotnego środka w  rozumieniu art.  SERVIN.2.7 [Środki niespełniające wymogów – liberalizacja 
inwestycji] ust.  1 lit.  c); Art. SERVIN.3.6 [Środki niespełni ające wymogów – Transgraniczny handel 
usługami] ust. 1 lit. c); art.  4.5 [Środki niespełniające wymogów – czasowy przyjazd i  pobyt osób 
fizycznych odbywających wizyty służbowe] lit. c) oraz art.  SERVIN.5.50 [Środki niespełniające 
wymogów – usługi prawne].  
5.  Dokonując interpretacji zastrzeżenia, uwzględnia się wszystkie jego elementy. Zastrzeżenie 
interpretuje się w  świetle stosownych zobowiązań zawartych w  rozdziałach lub sekcjach, w stosunku 
do których dokonuje się zastrzeżenia. Element „środki” jest na drzędny w stosunku do wszystkich 
innych elementów.  
6.  Do celów wykazów Zjednoczonego Królestwa i  Unii:  
(a) „ISIC Rev. 3.1” oznacza Międzynarodową Standardową Klasyfikację Rodzajów 
Działalności określoną w  dokumentach statystycznych Urzędu Statystycznego Narod ów 
Zjednoczonych, seria M, nr  4, ISIC Rev. 3.1, 2002;  
(b) „CPC” oznacza tymczasową Centralną Klasyfikację Produktów (dokumenty statystyczne 
Departamentu Spraw Gospodarczych i  Społecznych Urzędu Statystycznego Narodów 
Zjednoczonych, seria  M, nr  77, Nowy Jork, 1 991);  
7.  Do celów wykazów Zjednoczonego Królestwa i  Unii zastrzeżenia dotyczącego wymogu 
obecności lokalnej na terytorium Unii lub Zjednoczonego Królestwa dokonuje się w  odniesieniu do 
art. SERVIN.3.3 [Obecność lokalna], a  nie w  odniesieniu do art.  SERVI N.3.2 [Dostęp do rynku] lub 
SERVIN.3.4 [Traktowanie narodowe]. Ponadto wymóg taki nie jest traktowany jako zastrzeżenie 
wobec art.  SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe].   
8.  Zastrzeżenie dokonane na poziomie Unii stosuje się do  środków Unii, do środków państw a 
członkowskiego na szczeblu centralnym lub do środków instytucji rządowych lub samorządowych 
w państwie członkowskim, chyba że dane zastrzeżenie wyklucza państwo członkowskie. Zastrzeżenie 
dokonane przez państwo członkowskie stosuje się do  środków instytu cji rządowych i 
samorządowych na szczeblu centralnym, regionalnym lub lokalnym w  tym państwie członkowskim. 
Do celów zastrzeżeń Belgii instytucje rządowe na  szczeblu centralnym obejmują rząd federalny 
oraz  rządy regionów i  wspólnot, gdyż każde z  nich posia da równoważne kompetencje 
ustawodawcze. Do celów zastrzeżeń Unii i  jej państw członkowskich regionalny szczebel władzy 
w Finlandii oznacza Wyspy Alandzkie. Zastrzeżenie dokonane na szczeblu Zjednoczonego Królestwa 
stosuje się do  środków instytucji rządowyc h i samorządowych na szczeblu centralnym, regionalnym 
lub lokalnym.   
 
586 
 9.  Poniższy wykaz zastrzeżeń nie obejmuje środków odnoszących się do wymogów i  procedur 
dotyczących kwalifikacji, norm technicznych oraz wymogów i  procedur w zakresie licencjonowania, 
jeżeli nie stanowią one ograniczenia w  rozumieniu art.  SERVIN.2.2 [Dostęp d o rynku – liberalizacja 
inwestycji], art.  SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe – liberalizacja inwestycji], art.  SERVIN.3.2 
[Dostęp do rynku – transgraniczny handel usługami], art.  SERVIN.3.3 [Obecność lokalna – 
transgraniczny handel usługami], art.  SERVIN.3.4  [Traktowanie narodowe – transgraniczny handel 
usługami] lub art. SERVIN 5.49 [Obowiązki – usługi prawne]. Środki te mogą obejmować 
w szczególności konieczność uzyskania licencji, spełnienia obowiązków świadczenia usługi 
powszechnej, posiadania uznanych kw alifikacji w  sektorach podlegających regulacji, zdania 
określonych egzaminów, w  tym egzaminów językowych, spełnienia wymogu przynależności do 
konkretnego zawodu, takiego jak wymóg członkostwa w  organizacji zawodowej, posiadania 
lokalnego przedstawiciela na  potrzeby świadczenia usługi lub posiadania lokalnego adresu lub 
spełnienia wszelkich innych niedyskryminujących wymogów określających, że pewne rodzaje 
działalności nie mogą być prowadzone w  strefach lub obszarach chronionych. Chociaż środki takie 
nie są wymienione, nadal mają zastosowanie.  
10.  Dla większej pewności należy zaznaczyć, że w  przypadku Unii obowiązek przyznania 
traktowania narodowego nie pociąga za sobą wymogu rozszerzenia na osoby fizyczne lub prawne ze 
Zjednoczonego Królestwa traktowania przyznanego w  państwie członkowskim na mocy Traktatu 
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub jakiegokolwiek środka wprowadzonego na mocy tego 
traktatu, w  tym środków je wdrażających w  państwach członkowskich, w  odniesieniu do:  
(i) osób fizycznych lub rezydentów innego państwa członkowskiego; lub  
(ii) osób p rawnych utworzonych lub zorganizowanych na mocy prawa innego państwa 
członkowskiego lub Unii, oraz posiadających siedzibę statutową, zarząd lub główne 
miejsce prowadzenia działalności w Unii.  
11.  Traktowanie przyznawane osobom prawnym założonym przez inw estorów Strony zgodnie 
z prawem drugiej strony (w tym, w  przypadku Unii, prawem państwa członkowskiego) i  mającym 
swoją statutową siedzibę, zarząd lub główne miejsce prowadzenia działalności na terytorium tej 
drugiej Strony pozostaje bez uszczerbku dla wsz elkich warunków lub obowiązków zgodnych 
z postanowieniami tytułu  II [Usługi i  inwestycje] rozdział  2 [Liberalizacja inwestycji] w części drugiej 
[Handel, transport i rybołówstwo] działu pierwszego [Handel], które mogły zostać nałożone na  takie 
osoby prawne  w chwili zakładania działalności na terytorium tej drugiej Strony i  które nadal mają 
zastosowanie.  
12.  Wykazy mają zastosowanie wyłącznie do terytoriów Zjednoczonego Królestwa i Unii zgodnie 
z art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny] oraz art. OTH.9 [Zakres  geograficzny] ust. 2 i mają znaczenie 
wyłącznie w ramach stosunków handlowych między Unią i jej państwami członkowskimi a 
Zjednoczonym Królestwem. Nie mają one wpływu na prawa i obowiązki państw członkowskich 
wynikające z prawa Unii.  
13.  Dla większej pe wności należy zaznaczyć, że niedyskryminujący środek nie stanowi 
ograniczenia dostępu do rynku w rozumieniu art.  SERVIN. 2.2 [Dostęp do rynku – liberalizacja 
inwestycji], SERVIN.3.2 [Dostęp do rynku – transgraniczny handel usługami] lub art.  SERVIN.5.49 
[Obowiązki – usługi prawne], w  przypadku  jakiegokolwiek środka:   
(a) wymagającego oddzielenia własności infrastruktury od  własności towarów 
dostarczanych lub usług świadczonych w  ramach tej infrastruktury, aby zapewnić 
uczciwą konkurencję, np. w  dziedzinie energ ii, transportu i  telekomunikacji;  
 
587 
 (b) ograniczającego koncentrację własności w  celu zapewnienia uczciwej konkurencji;  
(c) mającego na  celu zapewnienie ochrony zasobów naturalnych i  środowiska, w  tym 
ograniczenie dostępności, liczby i  zakresu udzielanych koncesji,  oraz ogłoszenie 
moratorium lub wprowadzenie zakazu;  
(d) ograniczającego liczbę udzielanych zezwoleń z  powodu ograniczeń technicznych lub 
fizycznych np. dotyczących widma i  częstotliwości na  potrzeby telekomunikacji lub  
(e) wymagającego, aby określony odsetek ud ziałowców, właścicieli, partnerów lub 
dyrektorów przedsiębiorstwa posiadał określone kwalifikacje zawodowe lub wykonywał 
określony zawód, np. zawód prawnika lub księgowego.  
14.  W odniesieniu do usług finansowych: W odróżnieniu od zagranicznych spółek zal eżnych 
oddziały ustanowione bezpośrednio w  państwie członkowskim przez instytucję finansową spoza Unii 
Europejskiej nie podlegają, poza pewnymi ograniczonymi wyjątkami, regulacjom ostrożnościowym 
zharmonizowanym na szczeblu Unii, które pozwalają takim spół kom zależnym na korzystanie ze 
zwiększonych ułatwień przy zakładaniu nowych przedsiębiorstw oraz przy świadczeniu usług 
transgranicznych w  całej Unii Europejskiej. Dlatego też takie oddziały otrzymują zezwolenie na 
prowadzenie działalności na terytorium pa ństwa członkowskiego na warunkach równoważnych 
warunkom stosowanym wobec krajowych instytucji finansowych tego państwa członkowskiego oraz 
mogą zostać zobowiązane do spełnienia pewnych konkretnych wymogów ostrożnościowych, takich 
jak, w  przypadku usług ban kowych i  związanych z  papierami wartościowymi, oddzielna kapitalizacja 
i inne wymogi związane z  wypłacalnością oraz wymogi opracowywania sprawozdań i  publikacji 
rachunków lub, w  przypadku ubezpieczeń, wymóg konkretnych gwarancji i  depozytów, oddzielnej 
kapitalizacji oraz umiejscowienia w  danym państwie członkowskim aktywów stanowiących rezerwy 
techniczne i  co najmniej jednej trzeciej marginesu wypłacalności.  
 
W poniższym wykazie zastrzeżeń stosuje się następujące skróty:  
 
UK Zjednoczone Królestwo  
UE Unia Europejska, w  tym jej wszystkie państwa 
członkowskie   
AT Austria  
BE Belgia   
BG Bułgaria  
CY Cypr  
CZ Republika Czeska  
DE Niemcy  
DK Dania  
EE Estonia  
EL Grecja  
ES Hiszpania  
FI Finlandia  
FR Francja  
HR Chorwacja  IE Irlandia  
IT Włochy  
LT Litwa  
LU Luksemburg  
LV Łotwa  
MT Malta  
NL Niderlandy  
PL Polska  
PT Portugalia  
RO Rumunia  
SE Szwecja  
SI Słowenia  
SK Republika Słowacka  
 
588 
 HU Węgry   
 
  
 
589 
 Wykaz Unii  
Zastrzeżenie nr 1 – Wszystkie sektory  
Zastrzeżenie nr 2 – Zawody regulowane (z wyjątkiem zawodów związanych z  opieką zdrowotną)  
Zastrzeżenie nr 3 – Zawody regulowane – zawody związane z  opieką zdrowotną i sprzedażą 
detaliczną produktów farmaceutycznych  
Zastrzeżenie nr 4 – Usługi badawczo -rozwojowe  
Zastrzeżenie nr 5 – Usługi w zakresie nierucho mości  
Zastrzeżenie nr 6 – Usługi dla przedsiębiorstw  
Zastrzeżenie nr 7 – Usługi komunikacyjne  
Zastrzeżenie nr 8 – Usługi budowlane  
Zastrzeżenie nr 9 – Usługi w zakresie dystrybucji  
Zastrzeżenie nr 10 – Usługi w zakresie edukacji  
Zastrzeżenie nr 11 – Usługi  w zakresie ochrony środowiska naturalnego  
Zastrzeżenie nr 12 – Usługi finansowe  
Zastrzeżenie nr 13 – Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne  
Zastrzeżenie nr 14 – Usługi związane z turystyką i podróżami  
Zastrzeżenie nr 15 – Usługi związane z k ulturą, rekreacją i sportem  
Zastrzeżenie nr 16 – Usługi transportowe i usługi pomocnicze w branży transportowej  
Zastrzeżenie nr 17 – Usługi związane z branżą energetyczną  
Zastrzeżenie nr 18 – Rolnictwo, rybołówstwo i produkcja  
 
  
 
590 
 Zastrzeżenie nr 1 – Wszyst kie sektory  
Sektor:  Wszystkie sektory  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Najwyższe uprzywilejowanie  
Wymogi dotyczące wyników  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obowiązki dotyczące usług prawnych  
 
Rozdział / sekcja:  Liberalizacja inwestycji; handel transgraniczny usługami i ramy 
regulacyjne dotyczące usług prawnych  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
a) Rodzaj przedsiębiorstwa  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz ram regulacyjnych 
dotyczących usług prawnych – obowiązki:  
UE: Traktowania przyznanego na mocy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej osobom 
prawnym utworzonym zgodnie z  prawem Unii  Europejskiej lub państwa członkowskiego i  mającym 
siedzibę statutową, zarząd lub główne miejsce prowadzenia działalności na terytorium Unii, w  tym 
takim osobom prawnym ustanowionym w  Unii przez inwestorów ze Zjednoczonego Królestwa, nie 
przyznaje się osob om prawnym mającym siedzibę poza Unią ani oddziałom lub przedstawicielstwom 
takich osób prawnych, w  tym oddziałom lub przedstawicielstwom osób prawnych ze Zjednoczonego 
Królestwa.  
Traktowanie mniej korzystne może być przyznane osobom prawnym utworzonym zgo dnie z  prawem 
Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego, które mają wyłącznie siedzibę statutową w  Unii, 
chyba że możliwe jest wykazanie, że posiadają one skuteczne i  trwałe powiązanie z  gospodarką 
jednego z  państw członkowskich.  
Środki:  
UE: Traktat o  funkcjonowaniu Unii Europejskiej  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:  
Zastrzeżenie to dotyczy wyłącznie usług zdrowotnych, społecznych lub edukacyjnych:   
UE (dotyczy także instytucji rządowych i samorządowych na szczeblu regionalnym): Sprzedając lub 
zbywając swoje udziały kapitałowe lub aktywa w  istniejącym przedsiębiorstwie państwowym lub 
istniejącym podmiocie rządowym świadczącym usługi społeczne i zdrowotne ora z edukacyjne (CPC 
93, 92), każde państwo członkowskie może wprowadzić, w odniesieniu do inwestorów 
Zjednoczonego Królestwa lub ich przedsiębiorstw zakazy lub ograniczenia dotyczące własności takich 
 
591 
 udziałów lub aktywów lub ograniczyć możliwości właścicieli  takich udziałów lub aktywów w  zakresie 
kontroli wszelkich powstałych w  rezultacie przedsiębiorstw. W odniesieniu do takiej sprzedaży lub 
zbycia w inny sposób, każde państwo członkowskie może przyjąć lub utrzymać dowolny środek 
dotyczący obywatelstwa kadry  kierowniczej wyższego szczebla lub członków rady dyrektorów oraz 
dowolny środek ograniczający liczbę dostawców.  
Do celów niniejszego zastrzeżenia:  
(i) każdy środek utrzymany lub przyjęty po dniu wejścia w  życie niniejszej Umowy, który 
w momencie sprzedaży l ub zbycia w  inny sposób nakłada zakazy lub ograniczenia 
dotyczące własności udziałów kapitałowych lub aktywów lub nakłada wymogi dotyczące 
obywatelstwa lub ograniczenia dotyczące liczby dostawców opisane w  niniejszym 
zastrzeżeniu, uznaje się za istniejący środek oraz  
(ii) „przedsiębiorstwo państwowe” oznacza przedsiębiorstwo będące własnością lub 
kontrolowane poprzez udziały własnościowe przez dowolne państwo członkowskie oraz 
obejmuje przedsiębiorstwo założone po wejściu w  życie niniejszej Umowy wyłącznie 
do celów sprzedaży lub zbycia udziałów kapitałowych lub aktywów w  istniejącym 
przedsiębiorstwie państwowym lub podmiocie rządowym.  
Środki:  
UE: Jak określono w  elemencie „opis” wskazanym powyżej.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz ram regulacyjnych 
dotyczących usług prawnych – obowiązki  
AT: W przypadku prowadzenia oddziału korporacje spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego 
(spoza EOG) muszą wyznaczyć przynajmniej jedną osobę zamieszkałą w  Austrii odpowiedzialną za 
reprezentowanie korporacji.  
Osoby wchodzące w  skład kadry zarządzającej (dyrektorzy zarządzający, osoby fizyczne) 
odpowiedzialne za przestrzeganie austriackiej ustawy o  handlu (Gewerbeordnung) muszą mieć 
miejsce stałego zamieszkania w  Austrii.  
BG: Zagraniczne osoby prawne, z  wyjątkiem osób prawnych założonych na  podstawie 
ustawodawstwa państwa członkowskiego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), mogą 
podejmować i  wykonywać działalność gospodarczą pod warunkiem, że zostały zarejestrowane 
w Republice Bułgarii w  formie spółki wpisanej do  rejestru handlowego. Tworzenie oddziałów 
wymaga zezwolenia.  
Przedstawicielstwa zagranicznych przedsiębiorstw muszą zostać zarejestrowane w  Bułgarskiej Izbie 
Przemysłowo -Handlowej; nie mogą prowadzić działalności  gospodarczej – mają jedynie prawo 
do reklamowania swojego właściciela i  działania jako jego przedstawiciel lub pełnomocnik.  
EE: Jeżeli miejsce zamieszkania co najmniej połowy członków zarządu spółki z  ograniczoną 
odpowiedzialnością, spółki akcyjnej lub o ddziału nie znajduje się w  Estonii, w  innym państwie 
członkowskim EOG lub w  Konfederacji Szwajcarskiej, spółka z  ograniczoną odpowiedzialnością, 
spółka akcyjna lub spółka zagraniczna wyznaczają punkt kontaktowy, którego adres estoński może 
być wykorzystywa ny do doręczania pism procesowych przedsiębiorstwa i  deklaracji intencji 
adresowanych do przedsiębiorstwa (tj. oddziału spółki zagranicznej).   
 
592 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe: transgraniczny handel usługami – 
dostęp do ryn ku oraz ram regulacyjnych dotyczących usług prawnych – obowiązki:  
FI: Co najmniej jeden ze  wspólników w  spółce jawnej lub jeden ze  wspólników w  spółce 
z ograniczoną odpowiedzialnością musi posiadać miejsce stałego zamieszkania w  EOG lub – jeżeli 
wspólnik j est osobą prawną – posiadać siedzibę (nie jest dozwolona forma oddziału) w  EOG. Organ 
rejestrujący może przyznawać zwolnienia z  tego wymogu.  
Do prowadzenia działalności gospodarczej jako przedsiębiorca prywatny wymagane jest miejsce 
stałego zamieszania w  EOG.  
Jeżeli zagraniczna organizacja z  państwa niebędącego członkiem EOG zamierza prowadzić działalność 
gospodarczą lub handlową poprzez założenie oddziału w  Finlandii, musi posiadać pozwolenie 
na prowadzenie działalności handlowej.  
Przynajmniej jeden zwy czajny członek i  jeden zastępca członka rady dyrektorów oraz dyrektor 
zarządzający muszą posiadać miejsce stałego zamieszkania w  EOG. Organ rejestrujący może 
przyznawać spółkom zwolnienia z  tego wymogu.  
SE: Spółka zagraniczna, która nie została założona j ako osoba prawna w  Szwecji lub która prowadzi 
działalność za pośrednictwem przedstawiciela handlowego, prowadzi działalność handlową za 
pośrednictwem oddziału zarejestrowanego w  Szwecji, z  niezależnym zarządem i  oddzielną 
rachunkowością. Dyrektor zarządzaj ący oddziału oraz wicedyrektor zarządzający, jeśli został 
wyznaczony, muszą posiadać miejsce stałego zamieszkania w  EOG. Osoba fizyczna niemająca miejsca 
zamieszkania w  EOG, prowadząca działalność gospodarczą w  Szwecji, wyznacza i  rejestruje 
przedstawiciel a mającego miejsce stałego zamieszkania w  Szwecji, odpowiedzialnego za tę 
działalność. Dla działalności prowadzonej w  Szwecji musi być prowadzona oddzielna rachunkowość. 
Właściwy organ może w  indywidualnych przypadkach przyznać zwolnienia z  wymogów dotyczą cych 
oddziału i  miejsca stałego zamieszkania. Projekty budowlane, których okres realizacji jest krótszy niż 
rok, realizowane przez przedsiębiorstwo z  siedzibą poza EOG lub przez osobę fizyczną zamieszkałą 
poza EOG, są zwolnione z  wymogów zakładania oddział u lub wyznaczenia przedstawiciela mającego 
miejsce stałego zamieszkania w  Szwecji.  
W przypadku spółek z  ograniczoną odpowiedzialnością i  spółdzielczych stowarzyszeń gospodarczych 
co najmniej 50 % członków rady dyrektorów, co najmniej 50 % zastępców członk ów rady 
dyrektorów, dyrektor zarządzający, wicedyrektor zarządzający i  co najmniej jedna z  osób 
upoważnionych do  składania podpisów w  imieniu spółki, o  ile została wyznaczona, musi mieć miejsce 
stałego zamieszkania w  EOG. Właściwy organ może przyznać zwoln ienia z  tego wymogu. Jeżeli żaden 
z przedstawicieli spółki/stowarzyszenia nie ma miejsca stałego zamieszkania w  Szwecji, zarząd musi 
wyznaczyć i  zarejestrować osobę mającą miejsce stałego zamieszkania w  Szwecji, która została 
upoważniona do  otrzymywania pi sm w  imieniu spółki/stowarzyszenia.  
Odpowiednie warunki obowiązują dla ustanawiania wszystkich pozostałych rodzajów podmiotów 
prawnych.  
SK: Zagraniczna osoba fizyczna, której imię i  nazwisko należy wpisać do odpowiedniego rejestru 
(rejestru handlowego, r ejestru działalności gospodarczej lub innego rejestru zawodowego) jako 
osoby upoważnionej do występowania w  imieniu przedsiębiorcy, musi przedstawić zezwolenie na 
pobyt na Słowacji.  
Środki:  
 
593 
 AT: Aktiengesetz, BGBL. Nr. 98/1965, § 254 (2);  
GmbH -Gesetz, RG BL. Nr. 58/1906, § 107 (2) i Gewerbeordnung, BGBL. Nr. 194/1994, § 39 (2a).  
BG: Prawo handlowe, art. 17a oraz  
ustawa o  wspieraniu inwestycji, art.  24.  
EE: Äriseadustik (kodeks handlowy) § 631 (1, 2 i 4).  
FI: Laki elinkeinon harjoittamisen oikeudesta (u stawa w  sprawie prawa do  prowadzenia działalności 
handlowej) (122/1919), s. 1;  
Osuuskuntalaki (ustawa o  spółdzielniach) 1488/2001;  
Osakeyhtiölaki (ustawa o  spółkach z  ograniczoną odpowiedzialnością) (624/2006) oraz  
Laki luottolaitostoiminnasta (ustawa o  instytucjach kredytowych) (121/2007).  
SE: Lag om utländska filialer m.m (ustawa w  sprawie zagranicznych oddziałów) (1992:160);  
Aktiebolagslagen (ustawa o  spółkach) (2005:551);  
ustawa o  spółdzielczych stowarzyszeniach gospodarczych (2018:672) oraz ustawa o  europejskich 
ugrupowaniach interesów gospodarczych (1994:1927).  
SK: ustawa 513/1991 Kodeks handlowy (art. 21); ustawa nr 455/1991 o licencjach handlowych oraz  
ustawa nr 404/2011 o pobycie cudzoziemców (art. 22 i 32).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników oraz ram regulacyjnych dotyczących usług prawnych – obowiązki:  
BG: Przedsiębiorstwa mają ce siedzibę w  Bułgarii mogą zatrudniać obywateli państw trzecich 
wyłącznie na stanowiskach, w  odniesieniu do których nie istnieje wymóg obywatelstwa bułgarskiego. 
Łączna liczba obywateli państw trzecich zatrudnionych przez przedsiębiorstwo mające siedzibę 
w Bułgarii w  ciągu ostatnich 12  miesięcy nie może przekraczać 20  % (35  % w  przypadku małych 
i średnich przedsiębiorstw) średniej liczby obywateli Bułgarii, innych państw członkowskich, państw, 
które są stronami Porozumienia o  EOG, lub Konfederacji Szwajcar skiej zatrudnionych na podstawie 
umowy o  pracę. Ponadto pracodawca musi wykazać, że nie ma odpowiedniego pracownika 
z Bułgarii, UE, EOG lub Szwajcarii na dane stanowisko, przeprowadzając test rynku pracy przed 
zatrudnieniem obywatela państwa trzeciego.  
W przypadku pracowników wysoko wykwalifikowanych, sezonowych i  delegowanych, a  także osób 
przeniesionych wewnątrz przedsiębiorstwa, naukowców i  studentów, nie ma ograniczenia liczby 
obywateli państw trzecich pracujących dla jednego przedsiębiorstwa. W przypa dku zatrudniania 
obywateli państw trzecich w  tych kategoriach test rynku pracy nie jest wymagany.  
Środki:  
BG: ustawa o migracji zarobkowej i mobilności pracowników.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
 
594 
 PL: Zakres działań przedstawicielstwa może obejmować wyłącznie reklamę i  promocję zagranicznej 
spółki dominującej reprezentowanej przez to przedstawicielstwo. We wszystkich sektorach, 
z wyjątkiem usług prawnych, inwestorzy spoza Unii Europejskiej i  ich przedsi ębiorstwa mogą 
zakładać przedsiębiorstwa wyłącznie w  formie spółki: komandytowej, komandytowo -akcyjnej, 
z ograniczoną odpowiedzialnością i  akcyjnej, podczas gdy krajowi inwestorzy i  krajowe 
przedsiębiorstwa mają dostęp również do  formy spółek prawa cywilne go (spółki jawnej i  spółki 
z nieograniczoną odpowiedzialnością).  
Środki:  
PL: Ustawa z  dnia 6 marca 2018  r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i  innych 
osób zagranicznych w  obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  
b) Nabywanie nieruchomości  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe:  
AT (dotyczy instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): Nabywanie, zakup, wynajem lub 
dzierżawa nieruchomości przez osoby fizyczne i  przedsiębiorstwa spoza Un ii Europejskiej wymaga 
zezwolenia właściwych organów regionalnych (krajów związkowych). Zezwolenie wydaje się 
wyłącznie pod warunkiem, że nabycie uznaje się za leżące w  interesie publicznym (w szczególności 
gospodarczym, społecznym i  kulturalnym).  
CY: Cyp ryjczycy lub osoby cypryjskiego pochodzenia oraz obywatele państw członkowskich mogą 
nabywać nieruchomości na  Cyprze bez ograniczeń. Cudzoziemiec nie może nabyć nieruchomości bez 
pozwolenia Rady Ministrów inaczej niż w  wyniku czynności prawnej mortis causa . W przypadku 
cudzoziemców, jeżeli nabywana nieruchomość wykracza poza zakres niezbędny do  budowy lokalu 
przeznaczonego na  dom lub na  działalność gospodarczą, bądź też w  inny sposób przekracza dwa 
donumy (2  676 m kw.), to pozwolenie udzielone przez Radę Mi nistrów podlega warunkom, 
ograniczeniom i  kryteriom określonym w  rozporządzeniach wydanych przez Radę Ministrów 
i zatwierdzonych przez Izbę Reprezentantów. Cudzoziemcem jest każda osoba, która nie jest 
obywatelem Republiki Cypryjskiej, w  tym spółki kontrol owane przez podmioty z  zagranicy. Pojęcie to 
nie obejmuje cudzoziemców cypryjskiego pochodzenia ani niecypryjskich współmałżonków 
obywateli Republiki Cypryjskiej.  
CZ: Do gruntu rolnego będącego własnością państwa mają zastosowanie zasady szczególne. Grunt y 
rolne będące własnością państwa mogą być nabywane wyłącznie przez obywateli czeskich, obywateli 
innego państwa członkowskiego, państw, które są stronami Porozumienia o  EOG, lub Konfederacji 
Szwajcarskiej. Osoby prawne mogą nabywać państwowe grunty rolne od państwa tylko wtedy, gdy 
są przedsiębiorcami rolnymi w  Republice Czeskiej lub osobami o  podobnym statusie w  innym 
państwie członkowskim Unii Europejskiej, w  państwach, które są stronami Porozumienia o  EOG, lub 
w Konfederacji Szwajcarskiej.  
DK: Zgodnie z  duńską ustawą o nabywaniu nieruchomości osoby fizyczne, które nie mają miejsca 
zamieszkania w Danii i które nie mieszkały w Danii uprzednio przez łączny okres pięciu lat, muszą 
uzyskać pozwolenie od  Ministerstwa Sprawiedliwości na  nabycie tytułu do nieruc homości w Danii. 
Wymóg ten ma również zastosowanie do  osób prawnych, które nie mają statutowej siedziby w Danii. 
W przypadku osób fizycznych pozwolenie na  nabycie nieruchomości zostanie wydane, jeżeli 
wnioskodawca zamierza używać nieruchomości jako główneg o miejsca zamieszkania.  
W przypadku osób prawnych, które nie mają statutowej siedziby w  Danii, pozwolenie na  nabycie 
nieruchomości zostanie co do zasady wydane, jeżeli nabycie jest warunkiem koniecznym 
 
595 
 do prowadzenia działalności gospodarczej przez nabywc ę. Pozwolenie wymagane jest również w 
przypadku, gdy wnioskodawca zamierza używać nieruchomości jako drugiego miejsca zamieszkania. 
Takie pozwolenie zostanie wydane wyłącznie w przypadku, gdy w wyniku oceny ogólnej i 
szczegółowej wnioskodawca zostanie uzna ny za mającego szczególnie silne powiązania z Danią.   
Pozwolenie na mocy ustawy o nabywaniu nieruchomości wydaje się jedynie w związku z nabyciem 
konkretnej nieruchomości. Nabywanie gruntów rolnych przez osoby fizyczne lub prawne regulowane 
jest ponadto p rzez duńską ustawę o nieruchomościach rolnych, która nakłada ograniczenia na 
wszystkie podmioty – zarówno duńskie, jak i  zagraniczne – nabywające nieruchomości rolne. W 
związku z tym każda osoba fizyczna lub prawna, która pragnie nabyć nieruchomość rolną, musi 
spełnić wymogi określone we wspomnianej ustawie. Zasadniczo oznacza to, że w  odniesieniu do 
gospodarstwa rolnego zastosowanie ma ograniczony wymóg w  zakresie miejsca zamieszkania. 
Wymóg w  zakresie miejsca zamieszkania nie ma charakteru osobistego. Pod mioty prawne muszą 
należeć do rodzajów wymienionych w  § 20 i 21 ustawy i  muszą być zarejestrowane w  Unii (lub  EOG).  
EE: Osoba prawna z  państwa członkowskiego OECD ma prawo do nabycia nieruchomości, która 
obejmuje:  
i. mniej niż dziesięć hektarów gruntów rolny ch, gruntów leśnych lub gruntów rolnych i  leśnych 
łącznie, bez ograniczeń;  
ii. dziesięć hektarów lub więcej gruntów rolnych, jeżeli osoba prawna przez trzy lata bezpośrednio 
poprzedzające rok dokonania transakcji nabycia nieruchomości zajmowała się wytwarzaniem 
produktów rolnych wymienionych w  załączniku  I do Traktatu o  funkcjonowani u Unii 
Europejskiej, z  wyjątkiem produktów rybołówstwa i  bawełny, zwanych dalej „produktami 
rolnymi”;  
iii. dziesięć hektarów lub więcej gruntów leśnych, jeżeli osoba prawna przez trzy lata bezpośrednio 
poprzedzające rok dokonania transakcji nabycia nieruchomoś ci zajmowała się gospodarką leśną 
w rozumieniu ustawy o  lasach (zwaną dalej „gospodarką leśną”) lub wytwarzaniem produktów 
rolnych;  
iv. mniej niż dziesięć hektarów gruntów rolnych i  mniej niż dziesięć hektarów gruntów leśnych, ale 
dziesięć hektarów lub więcej  gruntów rolnych i  leśnych łącznie, jeżeli osoba prawna przez trzy 
lata bezpośrednio poprzedzające rok dokonania transakcji nabycia nieruchomości zajmowała się 
wytwarzaniem produktów rolnych lub gospodarką leśną.  
Jeżeli osoba prawna nie spełnia wymogów ok reślonych w  ppkt (ii) –(iv), może nabyć nieruchomość, 
która obejmuje dziesięć hektarów lub więcej gruntów rolnych, gruntów leśnych lub gruntów rolnych 
i leśnych łącznie tylko za zgodą rady samorządu terytorialnego w  lokalizacji nieruchomości, która ma 
zosta ć nabyta.  
Ograniczenia w  nabywaniu nieruchomości mają zastosowanie na niektórych obszarach 
geograficznych w  odniesieniu do obywateli państw nienależących do EOG.  
EL: Nabywanie lub najem nieruchomości w  regionach przygranicznych są zabronione w  przypadku 
osób fizycznych lub prawnych, które są obywatelami państw innych niż państwa członkowskie 
i państwa należące do Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu lub mają siedzibę w  takich 
innych państwach. Zakaz może zostać zniesiony decyzją uznaniową podjętą p rzez komitet właściwej 
Administracji Zdecentralizowanej (lub Ministra Obrony Narodowej, w  przypadku gdy mienie, które 
ma być eksploatowane, należy do Funduszu Eksploatacji Mienia Prywatnego i  Publicznego). .  
 
596 
 HR: Zagraniczne spółki mogą nabywać nieruchomoś ci w  celu świadczenia usług jedynie pod 
warunkiem, że mają siedzibę i  są zarejestrowane w  Chorwacji jako osoby prawne. Zakup 
nieruchomości koniecznej do  świadczenia usług przez oddziały wymaga zatwierdzenia przez 
Ministerstwo Sprawiedliwości. Grunty rolne nie mogą być nabywane przez cudzoziemców.  
MT: Osoby niebędące obywatelami państwa członkowskiego nie mogą nabywać nieruchomości do 
celów handlowych. Spółki, w  których 25 % (lub więcej) udziałów należy do  podmiotów spoza Unii 
Europejskiej, muszą uzyskać zezwolenie właściwego organu (ministra właściwe go do  spraw 
finansów), aby móc nabyć nieruchomość do  celów handlowych lub komercyjnych. Właściwy organ 
ustala, czy przedmiotowe nabycie stanowi dla maltańskiej gospodarki korzyść netto.  
PL: Nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, bezpośrednie i  pośrednie , wymaga zezwolenia. 
Zezwolenie jest wydawane, w  drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do  spraw 
wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a  w przypadku 
nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu również nie wni esie minister właściwy do  spraw rolnictwa 
i rozwoju wsi.  
Środki:  
AT: Burgenländisches Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 25/2007;  
Kärntner Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 9/2004;  
NÖ- Grundverkehrsgesetz, LGBL. 6800;  
OÖ- Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 88/19 94;  
Salzburger Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 9/2002;  
Steiermärkisches Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 134/1993;  
Tiroler Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 61/1996; Voralberger Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 
42/2004; oraz  
Wiener Ausländergrundverkehrsgesetz , LGBL. Nr.  11/1998.  
CY: ustawa o  nabywaniu nieruchomości (przez cudzoziemców) (rozdział 109), z późniejszymi 
zmianami.  
CZ: ustawa nr 503/2012, Coll. w  sprawie Urzędu Gruntów Państwowych, z późniejszymi zmianami.  
DK: Duńska ustawa o nabywaniu nieruchomo ści (akt konsolidacyjny nr  265 z dnia   
21 marca  2014  r. w sprawie nabywania nieruchomości);  
rozporządzenie wykonawcze dotyczące nabywania nieruchomości (rozporządzenie wykonawcze 
nr 764 z dnia 18  września  1995  r.) oraz ustawa o nieruchomościach rolnych ( akt konsolidacyjny nr  27 
z dnia 4 stycznia 2017  r.). 
EE: Kinnisasja omandamise kitsendamise seadus (ustawa o  ograniczeniach w  nabywaniu 
nieruchomości), rozdział 2 § 4, rozdział 3 § 10, 2017 r.  
 
597 
 EL: ustawa 1892/1990, w  obecnym brzmieniu, w  powiązaniu, co do  stosowania, z  decyzją 
ministerialną F.110/3/330340/S.120/7 -4-14 Ministra Obrony Narodowej i  Ministra Ochrony 
Obywateli.   
HR: ustawa o prawie własności i innych prawach rzeczowych, (Dz.U. 91/96, 68/98, 137/99, 22/00, 
73/00, 129/00, 114/01, 79/06, 141/06, 146/08, 38/09, 143/12, 152/14), art. 354 –358.b; ustawa 
o gruntach rolnych (Dziennik Ustaw 20/18, 115/18, 98/19), art. 2; ustawa o ogólnym postępowaniu 
administracyjnym.  
MT: ustawa o  nieruchomościach (nabywanych przez nierezydentów) (Cap. 246) oraz protokół  nr 6 do 
traktatu o  przystąpieniu do  UE w  sprawie nabywania „drugich domów” na  Malcie.  
PL: ustawa z  dnia 24 marca 1920  r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz.U. 2016, 
poz. 1061 z późniejszymi  zmianami).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
HU: Zakup nieruchomości przez nierezydentów wymaga uzyskania zezwolenia odpowiedniego 
organu administracyjnego odpowiedzialnego za obszar geograficzny, na  którym położona j est dana 
nieruchomość.  
Środki:  
HU: dekret rządowy nr 251/2014 (X.  2.) w sprawie nabywania przez cudzoziemców  
nieruchomości innych niż grunty używane w rolnictwie lub leśnictwie oraz ustawa LXXVIII z 1993  r. 
(ust.  1/A).  
W odniesieniu do liberalizacji inw estycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie:  
LV: Nabywanie gruntów miejskich przez obywateli Zjednoczonego Królestwa jest dozwolone poprzez 
osoby prawne zarejestrowane na  Łotwie lub w  innych państwach członkowskich:  
(i) jeżeli ponad 50 % ich kapitału własnego należy do  obywateli państw członkowskich, rządu 
łotewskiego lub gminy, osobno lub łącznie;  
(ii) jeżeli ponad 50 % ich kapitału własnego należy do  osób fizycznych i  spółek z  państw trzecich, 
z którymi Łotwa zawarła dwustr onne umowy w  sprawie wspierania i  wzajemnej ochrony 
inwestycji, zatwierdzone przez łotewski parlament przed dniem 31 grudnia 1996  r.;  
(iii) jeżeli ponad 50 % ich kapitału własnego należy do  osób fizycznych i  spółek z  państw trzecich, 
z którymi Łotwa zawarła dwu stronne umowy w  sprawie wspierania i  wzajemnej ochrony 
inwestycji po dniu 31 grudnia 1996  r., jeżeli w  umowach tych określono prawo łotewskich 
osób fizycznych i  spółek do  nabywania gruntów w  danym państwie trzecim;  
(iv)  jeżeli łącznie ponad 50 % ich kapitału własnego jest we wspólnym posiadaniu osób, o  których 
mowa w  ppkt od  (i) do  (iii), lub  
(v) będących publicznymi spółkami akcyjnymi, jeżeli ich akcje są notowane na  giełdzie.  
 
598 
 W przypadkach gdy Zjednoczone Królestwo umożliwia łotewskim obywatelom i  przedsiębior stwom 
nabywanie nieruchomości miejskich na  jej terytorium, Łotwa umożliwi obywatelom 
i przedsiębiorstwom Zjednoczonego Królestwa nabywanie nieruchomości miejskich na  Łotwie 
na takich samych warunkach, jak w  przypadku obywateli Łotwy.  
Środki:  
LV: ustawa o  reformie gruntowej w miastach Republiki Łotewskiej, sekcja 20 i 21.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie:  
DE: W odniesieniu do nabywania nieruchomości mogą obowiązywać określone warunki dotyczące 
wzajemności.  
ES: Inwestycje zagraniczne w  branżach bezpośrednio związanych z  inwestycjami w  nieruchomości dla 
placówek dyplomatycznych państw niebędących państwami członkowskimi wymagają zezwolenia 
administracyjnego wydawanego przez hiszpańską Radę Ministr ów, chyba że istnieje wzajemna 
umowa w  sprawie liberalizacji.  
RO: Cudzoziemcy, bezpaństwowcy oraz osoby prawne (niebędący obywatelami i osobami prawnymi 
państwa członkowskiego EOG) mogą nabyć prawo własności gruntów na  warunkach określonych 
w traktatach m iędzynarodowych na  zasadzie wzajemności. Cudzoziemcy, bezpaństwowcy oraz osoby 
prawne nie mogą nabyć prawa własności gruntów na  warunkach bardziej korzystnych niż warunki 
mające zastosowanie do  osób fizycznych lub osób prawnych Unii Europejskiej.  
Środki:  
DE: Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Gesetzbuche (EGBGB; ustawa wprowadzająca do kodeksu 
cywilnego).  
ES: dekret królewski 664/1999 z  dnia 23 kwietnia 1999  r. w sprawie inwestycji zagranicznych.  
RO: ustawa nr 17/2014 w sprawie niektórych środków reguluj ących nabywanie i zbywanie gruntów 
rolnych położonych poza miastem z późniejszymi zmianami oraz  
ustawa nr 268/2001 w sprawie prywatyzacji przedsiębiorstw będących właścicielami gruntów w 
ramach własności publicznej i prywatnego zarządzania majątkiem do uż ytku rolnego oraz 
ustanowienia Agencji Majątku Publicznego, z późniejszymi zmianami.  
  
 
599 
 Zastrzeżenie nr 2 – Zawody regulowane (z wyjątkiem zawodów związanych z  opieką zdrowotną)  
Sektor – podsektor  Zawody regulowane – usługi prawne; usługi rzeczników patentowych, 
licencjonowanych specjalistów ds. własności przemysłowej i 
licencjonowanych specjalistów ds. własności intelektualnej; usługi 
rachunkowo -księgowe; usługi w zakresie audytu, usługi w zakresie 
doradztwa podatkowego, usługi architektoniczne i urb anistyczne, 
usługi inżynieryjne i zintegrowane usługi inżynieryjne  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 861, 862, 863, 8671, 8672, 8673, 8674, część 879  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Najwyższe uprzywilejowanie  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
Obowiązki dotyczące usług prawnych  
 
Rozdział / sekcja:  Liberalizacja inwestycji; handel transgraniczny usługami i ramy 
regulacyjne dotyczące usług prawnych  
Szczebel władzy:  UE / państwo czł onkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
a)  Usługi prawne (część CPC 861)120  
                                                            
120 Do celów niniejszego zastrzeżenia:  
a) „prawo jurysdykcji państwa przyjmującego ” oznacza prawo określonego państwa członkowskiego 
i prawo Unii Europejskiej;  
„prawo jurysdykcji krajowej ” oznacza prawo Zjednoczonego Królestwa;  
b) „prawo międzynarodowe ” oznacza prawo międzynarodowe publiczne z  wyjątkiem prawa Unii 
Europejskiej i  obejmuje prawo ustanowione na mocy traktatów międzynarodowych i  konwencji, jak również 
międzynarodowe prawo zwyczajowe;  
c) „usługi w  zakresie doradztwa prawnego ” obejmują doradztwo i  konsultacje z  klientami w  sprawach, 
w tym transakcjach, stosunkach i  sporach, dotyczących stosowania lub wykładni prawa; uczestnictwo 
z klientami lub w  ich imieniu w  negocjacjach i  innych kontaktach z  osobami trzecimi w  takich sprawa ch oraz 
przygotowywanie dokumentów regulowanych w  całości lub w  części przepisami prawa, a  także weryfikacja 
dokumentów wszelkiego rodzaju do celów prawa i  zgodnie z  wymogami prawa;  
d) „usługi w  zakresie przedstawicielstwa prawnego ” obejmują przygotowywani e dokumentów do 
przedłożenia organom administracyjnym, sądom lub innym właściwie ustanowionym trybunałom urzędowym 
oraz stawianie się przed organami administracyjnymi, sądami lub innymi właściwie ustanowionymi 
trybunałami urzędowymi;  
 
600 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz ram regulacyjnych dotyczących usług 
prawnych – obowiązki  
UE: W każdym państwie członkowskim zastosowanie m ają szczególne niedyskryminujące wymogi 
dotyczące formy prawnej.  
(i)  Wyznaczone usługi prawne świadczone w ramach krajowego tytułu zawodowego (część 
CPC 861 – usługi doradztwa prawnego, arbitraż, usługi pojednawcze i mediacyjne w odniesieniu do 
jurysdykc ji krajowej i prawa międzynarodowego regulowane w: część druga [Handel, transport i 
rybołówstwo], dział pierwszy [Handel], tytuł II, rozdział 5 [Ramy regulacyjne], sekcja 7 [Usługi 
prawne]  
Dla większej pewności należy zaznaczyć, że zgodnie z  uwagami wprowadzającymi, w  szczególności 
z pkt 9, wymogi rejestracji w  organizacji zawodowej prawników mogą obejmować wymóg odbycia 
szkolenia pod nadzorem licencjonowanego prawnika lub wymóg posiadania biura lub adresu 
pocztowego w  jurysdykcji danej organizacji za wodowej prawników, aby móc ubiegać się 
o członkostwo w  nim. Niektóre państwa członkowskie mogą nakładać, na osoby fizyczne piastujące 
określone stanowiska w kancelarii/firmie/przedsiębiorstwie lub na udziałowców, wymóg bycia 
uprawnionym do wykonywania zawo du prawnika w jurysdykcji państwa przyjmującego.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, dostęp do rynku i ramy regulacyjne 
dotyczące usług prawnych – obowiązki:  
AT:  
Do świadczenia usług prawnych w j urysdykcji państwa przyjmującego (prawa Unii i państwa 
członkowskiego), w  tym do  występowania w  roli przedstawiciela prawnego przed sądami, wymagane 
jest obywatelstwo EOG lub Szwajcarii oraz miejsce stałego zamieszkania (obecność handlowa) w 
EOG lub Szwajc arii. Wyłącznie prawnicy będący obywatelami EOG lub Szwajcarii mogą świadczyć 
usługi w ramach obecności handlowej. Świadczenie usług prawnych w odniesieniu do prawa 
publicznego międzynarodowego i prawa jurysdykcji krajowej jest dozwolone wyłącznie w wymiar ze 
transgranicznym.  
Udział zagranicznych prawników (którzy muszą posiadać pełne kwalifikacje w  swojej jurysdykcji 
krajowej) w kapitale własnym oraz w  wynikach działalności operacyjnej kancelarii prawnej nie może 
przekraczać  25 %; pozostała część udziałów m usi przypadać prawnikom posiadającym pełne 
kwalifikacje z  EOG lub Szwajcarii i tylko oni mogą wywierać decydujący wpływ na  decyzje kancelarii 
prawnej.  
                                                                                                                                                                                         
e) „usługi w  zakresie arbitrażu prawnego, postępowania pojednawczego i  mediacji ” oznaczają 
przygotowywanie dokumentów do przedłożenia arbitrowi, rozjemcy lub mediatorowi w  dowolnym sporze 
dotyczącym stosowania i  wykładni prawa, stawianie się przed nimi oraz przygotowywanie się do tego 
stawienia. Nie obejmują usług w  zakresie arbitrażu, postępowania pojednawczego i  mediacji w  sporach 
niedotyczących stosowania i  wykładni prawa, które wchodzą w  zakres usług związanych z  usługami 
konsultacyjnymi w  zakresie zarządzania. Nie obejmują również działania w  charakterze arbitra, rozjemcy lub 
mediatora. Jako podkategoria usługi w  zakresie międzynarodowego arbitrażu prawnego, postępowania 
pojednawczego lub mediacji oznaczają te same usługi, w  przypadku gdy w  sporze uczestniczą strony z  co 
najmniej dwóch państw.  
 
601 
 BE: (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania) Zagraniczni prawnicy mogą 
pracować ja ko doradcy prawni. Prawnicy, którzy są członkami zagranicznych (spoza UE) organizacji 
zawodowych i chcą prowadzić działalność w Belgii, ale nie spełniają warunków wpisu na listę w pełni 
wykwalifikowanych prawników, na listę UE lub na listę aplikantów adwok ackich, mogą złożyć 
wniosek o wpis na tzw. „Listę B”. „Lista B” istnieje wyłącznie w brukselskiej Radzie Adwokackiej. 
Prawnik znajdujący się na liście B może świadczyć wyznaczone usługi prawne.  
BG: (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowa nia): Do świadczenia usług 
mediacji wymagane jest miejsce stałego zamieszkania w Bułgarii. Mediatorem może być wyłącznie 
osoba wpisana do jednolitego rejestru mediatorów przy Ministrze Sprawiedliwości.  
W Bułgarii pełne traktowanie narodowe w  zakresie zakła dania i  prowadzenia przedsiębiorstw oraz 
świadczenia usług może być rozszerzone wyłącznie na  przedsiębiorstwa mające siedzibę 
w państwach, z  którymi zostały lub zostaną zawarte porozumienia dwustronne o wzajemnej pomocy 
prawnej, i  na obywateli tych państw.   
CY: Wymagane jest obywatelstwo EOG lub Szwajcarii oraz miejsce stałego zamieszkania (obecność 
handlowa) w EOG lub Szwajcarii. Wspólnikami, udziałowcami lub członkami zarządu kancelarii 
prawnej na  Cyprze mogą być wyłącznie adwokaci należący do  stowarzysze nia zawodowego 
prawników.  
CZ: W przypadku zagranicznych prawników wymagane jest miejsce stałego zamieszkania (obecność 
handlowa).  
DE: W przypadku zagranicznych prawników (posiadających kwalifikacje spoza EOG i  Szwajcarii) mogą 
obowiązywać ograniczenia do tyczące posiadania udziałów w  kancelarii prawnej świadczącej usługi 
prawne w  zakresie prawa jurysdykcji państwa przyjmującego.  
DK: Bez uszczerbku dla zastrzeżenia UE powyżej, udziały kancelarii prawnej mogą być posiadane 
wyłącznie przez adwokatów, którzy aktywnie praktykują prawo w przedsiębiorstwie, jego spółce 
dominującej lub jej spółce zależnej, innych pracownikach firmy lub innej kancelarii prawnej 
zarejestrowanej w Danii. Pozostali pracownicy kancelarii mogą łącznie posiadać tylko mniej niż 10  % 
udzia łów i  praw głosu, a  aby być udziałowcami, muszą zdać egzamin z  przepisów o  szczególnym 
znaczeniu dla praktyki prawniczej.  
Członkami zarządu mogą być wyłącznie adwokaci, którzy aktywnie wykonują zawód prawnika 
w kancelarii, jej jednostce dominującej lub je j jednostce zależnej, inni udziałowcy i  przedstawiciele 
pracowników. Większość członków zarządu muszą stanowić adwokaci, którzy aktywnie wykonują 
zawód prawnika w  kancelarii, jej jednostce dominującej lub jej jednostce zależnej. Dyrektorem 
kancelarii prawn ej mogą być wyłącznie adwokaci, którzy aktywnie wykonują zawód prawnika 
w kancelarii, jej jednostce dominującej lub jej jednostce zależnej, oraz inni udziałowcy, którzy zdali 
wyżej wspomniany egzamin.  
ES: Do świadczenia wyznaczonych usług prawnych wymagan y jest adres zawodowy.  
FR: Do stałego wykonywania zawodu wymagane jest miejsce stałego zamieszkania lub miejsce 
prowadzenia przedsiębiorstwa w  EOG. Bez uszczerbku dla zastrzeżenia UE powyżej: W przypadku 
wszystkich prawników spółka musi przyjąć jedną z  następujących form prawnych dozwolonych 
w prawie francuskim w  sposób niedyskryminujący: SCP (société civile professionnelle), SEL (société 
d’exercice libéral), SEP (société en participation), SARL (société à responsabilité limitée), SAS (société 
par actions s implifiée), SA (société anonyme), SPE (société pluriprofessionnelle d'exercice) 
 
602 
 i „association” – pod pewnymi warunkami. Udziałowcy, dyrektorzy i wspólnicy mogą podlegać 
szczególnym ograniczeniom związanym z ich działalnością zawodową.  
HR: Wyłącznie prawni k, który posiada chorwacki tytuł prawnika, może założyć kancelarię prawną 
(kancelarie ze Zjednoczonego Królestwa mogą zakładać oddziały, które nie mogą zatrudniać 
chorwackich prawników).  
HU: Wymagana jest umowa współpracy zawarta z węgierskim prawnikiem ( ügyvéd) lub kancelarią 
prawną (ügyvédi iroda). Zagraniczny radca prawny nie może być członkiem węgierskiej kancelarii 
prawnej. Zagraniczny prawnik nie jest uprawniony do występowania jako przedstawiciel prawny 
przed arbitrem, rozjemcą lub mediatorem w jaki mkolwiek sporze ani do opracowywania 
dokumentów, które mają im zostać przedłożone.  
PT (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania): Cudzoziemcy posiadający 
dyplom wydany przez Wydział Prawa w Portugalii mogą zarejestrować się w portugalsk iej Izbie 
Adwokackiej (Ordem dos Advogados) na takich samych zasadach jak obywatele Portugalii, jeżeli ich 
własny kraj przyznaje obywatelom Portugalii traktowanie na zasadzie wzajemności.   
Inni cudzoziemcy posiadający dyplom ukończenia studiów wyższych z d ziedziny prawa, który został 
uznany przez Wydział Prawa w Portugalii, mogą przystąpić jako członkowie do Izby Adwokackiej, pod 
warunkiem że odbędą wymagane szkolenie i pomyślnie przejdą ostateczną ocenę oraz zdadzą 
egzamin dopuszczający do wykonywania zawo du.  
Prawnicy mogą świadczyć doradztwo prawne, pod warunkiem że mają oni miejsce prowadzenia 
działalności zawodowej („domiciliação”) w PT, zdali egzamin dopuszczający do wykonywania zawodu 
i są zarejestrowani w  organizacji zawodowej prawników.  
RO: Zagranic zny prawnik nie może przedstawiać pisemnych ani ustnych wniosków przed sądem ani 
innymi organami wymiaru sprawiedliwości, z  wyjątkiem arbitrażu międzynarodowego.  
SE: (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania) Bez uszczerbku dla 
zastrzeż enia UE powyżej: Członek szwedzkiej Rady Adwokackiej może być zatrudniony wyłącznie 
przez innego członka palestry lub spółkę prowadzącą działalność członka palestry. Członek 
szwedzkiej Rady Adwokackiej może być jednak zatrudniony przez zagraniczną spółkę p rowadzącą 
działalność adwokacką, pod warunkiem że spółka ta ma siedzibę w  państwie członkowskim Unii, EOG 
lub w Konfederacji Szwajcarskiej. Na podstawie wyłączenia przyznanego przez zarząd szwedzkiej 
Rady Adwokackiej członek szwedzkiej Rady Adwokackiej moż e być również zatrudniony przez 
kancelarię prawną spoza Unii Europejskiej.  
Członkowie szwedzkiej Rady Adwokackiej prowadzący działalność w  ramach spółki nie mogą 
realizować celów innych niż wykonywanie zawodu adwokata ani prowadzić działalności innej niż 
wykonywanie zawodu adwokata. Współpraca z  innymi kancelariami adwokackimi jest dozwolona, 
ale współpraca z  zagranicznymi kancelariami wymaga zgody zarządu szwedzkiej Rady Adwokackiej. 
Wykonywać zawód adwokata, posiadać udziały w  spółce lub być wspólnikiem w spółce, 
bezpośrednio lub pośrednio, lub za pośrednictwem spółki, może wyłącznie członek Rady 
Adwokackiej. Członkiem lub zastępcą członka zarządu, zastępcą dyrektora zarządzającego, osobą 
upoważnioną do  składania podpisów lub sekretarzem spółki może być w yłącznie członek szwedzkiej 
palestry.  
SI: (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania) Zagraniczny prawnik, który ma 
prawo do wykonywania zawodu prawnika w obcym kraju, może świadczyć usługi prawne lub 
wykonywać zawód prawnika na warunka ch określonych w art. 34a ustawy o adwokaturze, pod 
 
603 
 warunkiem że spełniony jest warunek rzeczywistej wzajemności. Bez uszczerbku dla zastrzeżenia UE 
odnoszącego się do wymogów niedyskryminacyjnych dotyczących formy prawnej, obecność 
handlowa dla adwokatów mianowanych przez słoweńską Radę Adwokacką jest ograniczona do 
spółek jednoosobowych, kancelarii prawnych z ograniczoną odpowiedzialnością (spółek) lub 
kancelarii prawnych z nieograniczoną odpowiedzialnością (spółek). Działalność kancelarii prawnych 
jest o graniczona do  działalności prawniczej. Wspólnikami w  kancelarii prawnej mogą być wyłącznie 
prawnicy.  
SK: W przypadku prawników spoza UE wymagane jest spełnienie warunku rzeczywistej wzajemności.  
(ii) Inne usługi prawne (prawo jurysdykcji krajowej, w tym doradztwo prawne, arbitraż, usługi 
pojednawcze i mediacyjne oraz usługi reprezentacji prawnej).  
Dla większej pewności należy zaznaczyć, że zgodnie z  uwagami wprowadzającymi, w  szczególności 
z pkt 9, wy mogi rejestracji w  organizacji zawodowej prawników mogą obejmować wymóg uzyskania 
dyplomu ukończenia studiów wyższych w  dziedzinie prawa w jurysdykcji  państwa przyjmującego lub 
dyplomu równoważnego, wymóg odbycia szkolenia pod nadzorem licencjonowanego pra wnika lub 
wymóg posiadania biura lub adresu pocztowego w  jurysdykcji danej organizacji zawodowej 
prawników, aby móc ubiegać się o  członkostwo w  nim.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego ha ndlu usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
UE: Osoby fizyczne lub prawne mogą być reprezentowane przed Urzędem Unii Europejskiej ds. 
Własności Intelektualnej (EUIPO) wyłącznie przez osobę wykonującą zawód prawnika mającą 
odpowiednie kwalifika cje w  jednym z  państw członkowskich EOG, posiadającą miejsce prowadzenia 
działalności na terytorium EOG, w  zakresie, w  jakim jest ona uprawniona w  ramach danego państwa 
członkowskiego do występowania jako pełnomocnik w  sprawach dotyczących znaków towarowyc h 
lub w  sprawach dotyczących własności przemysłowej, oraz przez zawodowych pełnomocników, 
których imiona i  nazwiska znajdują się na liście prowadzonej w  tym celu przez EUIPO. (część CPC 861)  
AT: Do świadczenia usług prawnych w jurysdykcji państwa przyjmującego (prawa Unii i państwa 
członkowskiego), w  tym do  występowania w  roli przedstawiciela prawnego przed sądami, wymagane 
jest obywatelstwo EOG lub Szwajcarii oraz miejsce stałego zamieszkania (obecność handlowa) w 
EOG lub Szwajcarii. Wyłącznie pra wnicy będący obywatelami EOG lub Szwajcarii mogą świadczyć 
usługi w ramach obecności handlowej. Świadczenie usług prawnych w odniesieniu do prawa 
publicznego międzynarodowego i prawa jurysdykcji krajowej jest dozwolone wyłącznie w wymiarze 
transgranicznym.  
Udział zagranicznych prawników (którzy muszą posiadać pełne kwalifikacje w  swojej jurysdykcji 
krajowej) w kapitale własnym oraz w  wynikach działalności operacyjnej kancelarii prawnej nie może 
przekraczać  25 %; pozostała część udziałów musi przypadać prawn ikom posiadającym pełne 
kwalifikacje z  EOG lub Szwajcarii i tylko oni mogą wywierać decydujący wpływ na  decyzje kancelarii 
prawnej.  
BE: (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania)  Do uzyskania pełnego 
członkostwa w  organizacji zawodowej  prawników, w tym do występowania w roli przedstawiciela 
prawnego przed sądami, wymagane jest miejsce stałego zamieszkania w Belgii. Wymóg w  zakresie 
miejsca zamieszkania do uzyskania pełnego członkostwa w  stowarzyszeniu zawodowym prawników 
dla zagraniczne go prawnika wynosi co najmniej sześć lat od  daty wniosku o  rejestrację, a trzy lata 
przy spełnieniu określonych warunków. Konieczne jest posiadanie wydanego przez belgijskie 
 
604 
 Ministerstwo Spraw Zagranicznych świadectwa, na  mocy którego prawo krajowe lub kon wencja 
międzynarodowa umożliwiają wzajemność (warunek wzajemności).  
Zagraniczni prawnicy mogą pracować jako doradcy prawni. Prawnicy, którzy są członkami 
zagranicznych (spoza UE) organizacji zawodowych i chcą prowadzić działalność w Belgii, ale nie 
spełni ają warunków wpisu na listę w pełni wykwalifikowanych prawników, na listę UE lub na listę 
aplikantów adwokackich, mogą złożyć wniosek o wpis na tzw. „Listę B”. „Lista B” istnieje wyłącznie w 
brukselskiej Radzie Adwokackiej. Prawnik znajdujący się na liście  B może zajmować się doradztwem. 
Występowanie w  roli przedstawiciela prawnego przed sądem kasacyjnym (Cour de Cassation) 
wymaga nominacji na określoną listę.  
BG: (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania) Zastrzeżone dla obywateli 
pańs twa członkowskiego, innego państwa będącego stroną porozumienia EOG lub obywateli 
Konfederacji Szwajcarskiej, którym udzielono zezwolenia na wykonywanie zawodu prawnika zgodnie 
z ustawodawstwem któregokolwiek z wyżej wymienionych państw. Cudzoziemiec (z wy jątkiem wyżej 
wymienionych), któremu udzielono zezwolenia na wykonywanie zawodu prawnika zgodnie z 
ustawodawstwem swojego kraju, może odwołać się do organów sądowych Republiki Bułgarii jako 
obrońca lub pełnomocnik obywatela swojego kraju, działając w konkr etnej sprawie, wraz z 
bułgarskim adwokatem, w przypadkach, w których zostało to przewidziane w umowie między 
państwem bułgarskim a danym obcym państwem, lub na zasadzie wzajemności, składając w tym celu 
wstępny wniosek do przewodniczącego Naczelnej Rady Ad wokackiej. Państwa, w odniesieniu do 
których istnieje wzajemność, są wyznaczane przez Ministra Sprawiedliwości, na wniosek 
przewodniczącego Naczelnej Rady Adwokackiej. Aby móc świadczyć usługi mediacji, cudzoziemiec 
musi posiadać zezwolenie na długotermino wy lub stały pobyt w Republice Bułgarii oraz zostać 
wpisany do jednolitego rejestru mediatorów prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości.  
CY: Wymagane jest obywatelstwo EOG lub Szwajcarii oraz miejsce stałego zamieszkania (obecność 
handlowa) w EOG lub Sz wajcarii. Wspólnikami, udziałowcami lub członkami zarządu kancelarii 
prawnej na  Cyprze mogą być wyłącznie adwokaci należący do  stowarzyszenia zawodowego 
prawników.  
CZ: W przypadku zagranicznych prawników do uzyskania pełnego członkostwa w czeskiej organiza cji 
zawodowej prawników wymagane jest miejsce stałego zamieszkania (obecność handlowa) w 
Republice Czeskiej.  
DE: Członkami stowarzyszenia zawodowego prawników, uprawnionymi do świadczenia usług 
prawnych mogą zostać wyłącznie prawnicy posiadający uprawnieni a w EOG lub Szwajcarii. Do 
uzyskania pełnego członkostwa w  organizacji zawodowej prawników konieczna jest obecność 
handlowa. Właściwe stowarzyszenie zawodowe prawników może przyznawać zwolnienia z tego 
wymogu.  W przypadku zagranicznych prawników (posiadają cych kwalifikacje spoza EOG i  Szwajcarii) 
mogą obowiązywać ograniczenia dotyczące posiadania udziałów w  kancelarii prawnej świadczącej 
usługi prawne w  zakresie prawa krajowego.  
DK: Posługiwanie się tytułem „advokat” lub jakimkolwiek podobnym tytułem przy ś wiadczeniu usług 
prawnych, a  także występowanie w  roli przedstawiciela prawnego przed sądami jest zastrzeżone dla 
adwokatów posiadających duńską licencję na wykonywanie zawodu. Adwokaci z  UE, EOG i  Szwajcarii 
mogą wykonywać zawód, posługując się tytułem pr zyznanym im w  państwie pochodzenia.  
Bez uszczerbku dla zastrzeżenia UE odnoszącego się do niedyskryminujących wymogów dotyczących 
formy prawnej, udziały w  kancelarii prawnej mogą posiadać wyłącznie adwokaci, którzy aktywnie 
wykonują zawód prawnika w  tej k ancelarii, jej jednostce dominującej lub jej jednostce zależnej, inni 
 
605 
 pracownicy kancelarii lub inna kancelaria prawna zarejestrowana w  Danii. Pozostali pracownicy 
kancelarii mogą łącznie posiadać tylko mniej niż 10  % udziałów i  praw głosu, a  aby być udzia łowcami, 
muszą zdać egzamin z  przepisów o  szczególnym znaczeniu dla praktyki prawniczej.  
Członkami zarządu mogą być wyłącznie adwokaci, którzy aktywnie wykonują zawód prawnika 
w kancelarii, jej jednostce dominującej lub jej jednostce zależnej, inni udział owcy i  przedstawiciele 
pracowników. Większość członków zarządu muszą stanowić adwokaci, którzy aktywnie wykonują 
zawód prawnika w  kancelarii, jej jednostce dominującej lub jej jednostce zależnej. Dyrektorem 
kancelarii prawnej mogą być wyłącznie adwokaci, k tórzy aktywnie wykonują zawód prawnika 
w kancelarii, jej jednostce dominującej lub jej jednostce zależnej, oraz inni udziałowcy, którzy zdali 
wyżej wspomniany egzamin.  
EE: Wymagane jest miejsce stałego zamieszkania (obecność handlowa) w Estonii.  
EL: Wyma gane jest obywatelstwo EOG lub Szwajcarii oraz miejsce stałego zamieszkania (obecność 
handlowa) w EOG lub Szwajcarii.  
ES: Wymagane jest obywatelstwo EOG lub Szwajcarii. Właściwe organy mogą przyznać zwolnienia na 
podstawie obywatelstwa.  
FI: Do członkostwa  w stowarzyszeniu zawodowym prawników, będącego warunkiem stosowania 
fińskiego tytułu „asianajaja” lub szwedzkiego tytułu „advokat”, wymagane jest miejsce stałego 
zamieszkania w  EOG lub Szwajcarii. Usługi prawne mogą też być świadczone przez osoby niebędąc e 
członkami stowarzyszenia zawodowego prawników.  
FR: Bez uszczerbku dla zastrzeżenia UE odnoszącego się do niedyskryminujących wymogów 
dotyczących formy prawnej, w celu pełnego dopuszczenia do organizacji zawodowej prawników 
wymagane jest miejsca stałego zamieszkania lub prowadzenia przedsiębiorstwa w EOG, niezbędne 
do świadczenia usług prawnych. Własność udziałów lub akcji i praw głosu w kancelarii prawnej może 
podlegać ograniczeniom ilościowym w odniesieniu do działalności zawodowej partnerów. 
Występowan ie w  roli przedstawiciela prawnego przed sądem kasacyjnym (Cour de cassation) i  Radą 
Stanu (Conseil d’Etat) podlega kwotom i jest zastrzeżone dla obywateli FR i UE.  
W przypadku wszystkich prawników spółka musi przyjąć jedną z  następujących form prawnych 
dozwolonych w  prawie francuskim w  sposób niedyskryminujący: SCP (société civile professionnelle), 
SEL (société d’exercice libéral), SEP (société en participation), SARL (société à responsabilité limitée), 
SAS (société par actions simplifiée), SA (société an onyme), SPE (société pluriprofessionnelle 
d'exercice) i  „association” – pod pewnymi warunkami. Do stałego wykonywania zawodu wymagane 
jest miejsce stałego zamieszkania lub miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa w  EOG.  
HR: Wymagane jest obywatelstwo Unii Euro pejskiej.  
HU: Wymagane jest obywatelstwo EOG lub Szwajcarii oraz miejsce stałego zamieszkania (obecność 
handlowa) w EOG lub Szwajcarii.  
LT: (W odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania) Wymagane jest obywatelstwo 
EOG lub Szwajcarii oraz miejsce stałego zamieszkania (obecność handlowa) w EOG lub Szwajcarii.  
Prawnicy z  innych państw mogą występować jako adwokaci w  sądach tylk o na  podstawie umów 
międzynarodowych, w  tym szczególnych przepisów dotyczących występowania w  roli 
przedstawiciela prawnego przed sądami. Wymagane jest pełne członkostwo w organizacji 
zawodowej prawników.  
 
606 
 LU (w odniesieniu również do najwyższego uprzywile jowania):  Wymagane jest obywatelstwo EOG 
lub Szwajcarii oraz miejsce stałego zamieszkania (obecność handlowa) w EOG lub Szwajcarii. Zarząd 
palestry może, na  zasadzie wzajemności, odstąpić od  wymogu obywatelstwa dla cudzoziemca.   
LV (w odniesieniu do zasad y najwyższego uprzywilejowania) : Wymagane jest obywatelstwo EOG lub 
Szwajcarii. Prawnicy z  innych państw mogą występować jako adwokaci w  sądach tylko na  podstawie 
umów dwustronnych w  sprawie wzajemnej pomocy prawnej.  
W odniesieniu do adwokatów z Unii Euro pejskiej i zagranicznych obowiązują szczególne wymogi. Na 
przykład udział w  postępowaniu sądowym w  sprawach karnych jest dozwolony jedynie we 
współpracy z  adwokatem należącym do  Łotewskiego Kolegium Adwokackiego.  
MT: Wymagane jest obywatelstwo EOG lub Szw ajcarii oraz miejsce stałego zamieszkania (obecność 
handlowa) w EOG lub Szwajcarii.  
NL: Wyłącznie prawnicy wpisani do  niderlandzkiego rejestru i posiadający miejscową licencję mogą 
posługiwać się tytułem „advocaat”. Zamiast posługiwania się pełnym tytułem „advocaat” do celów 
działalności w  Niderlandach prawnicy zagraniczni (niewpisani do rejestru) zobowiązani są podawać 
nazwę organizacji zawodowej swojej jurysdykcji krajowej.  
PT (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania): wymagane jest miejsce stałego 
zamieszkania (obecność handlowa) w Portugalii. Do  występowania w  roli przedstawiciela prawnego 
przed sądami wymagane jest pełne członkostwo w  stowarzyszeniu zawodowym prawników. 
Cudzoziemcy posiadający dyplom wydany przez Wydział Prawa w Po rtugalii mogą zarejestrować się 
w portugalskiej Izbie Adwokackiej (Ordem dos Advogados) na takich samych zasadach jak obywatele 
Portugalii, jeżeli ich własny kraj przyznaje obywatelom Portugalii traktowanie na zasadzie 
wzajemności.  
Inni cudzoziemcy posiad ający dyplom ukończenia studiów wyższych z dziedziny prawa, który został 
uznany przez Wydział Prawa w Portugalii, mogą przystąpić jako członkowie do Izby Adwokackiej, pod 
warunkiem że odbędą wymagane szkolenie i pomyślnie przejdą ostateczną ocenę oraz zdad zą 
egzamin dopuszczający do wykonywania zawodu. Usługi prawne w  Portugalii mogą świadczyć 
wyłącznie kancelarie prawne, których udziały należą wyłącznie do  prawników przyjętych 
do portugalskiej Izby Adwokackiej.  
RO: Zagraniczny prawnik nie może przedstawia ć pisemnych ani ustnych wniosków przed sądem ani 
innymi organami wymiaru sprawiedliwości, z  wyjątkiem arbitrażu międzynarodowego.  
SE: (w odniesieniu do klauzuli najwyższego uprzywilejowania)  Do pełnego członkostwa w  organizacji 
zawodowej prawników, będącego warunkiem używania tytułu „advokat”, wymagane jest miejsce 
stałego zamieszkania w  EOG lub Konfederacji Szwajcarskiej. Zarząd szwedzkiej Rady Adwokackiej 
może przyznawać zwolnienia z tego wy mogu. Członkostwo w Radzie Adwokackiej nie jest niezbędne 
do świadczenia usług prawnych dotyczących szwedzkiego prawa.  
Bez uszczerbku dla zastrzeżenia UE odnoszącego się do niedyskryminujących wymogów dotyczących 
formy prawne, członek szwedzkiej Rady Adwo kackiej może być zatrudniony wyłącznie przez innego 
członka Rady Adwokackiej lub spółkę prowadzącą działalność członka Rady Adwokackiej. Członek 
szwedzkiej Rady Adwokackiej może być jednak zatrudniony przez zagraniczną spółkę prowadzącą 
działalność adwokac ką, pod warunkiem że spółka ta ma siedzibę w  państwie EOG lub w Konfederacji 
Szwajcarskiej. Na podstawie wyłączenia przyznanego przez zarząd szwedzkiej Rady Adwokackiej 
członek szwedzkiej Rady Adwokackiej może być również zatrudniony przez kancelarię prawn ą spoza 
Unii Europejskiej.  
 
607 
 Członkowie szwedzkiej Rady Adwokackiej prowadzący działalność w  ramach spółki nie mogą 
realizować celów innych niż wykonywanie zawodu adwokata ani prowadzić działalności innej niż 
wykonywanie zawodu adwokata. Współpraca z  innymi  kancelariami adwokackimi jest dozwolona, 
ale współpraca z  zagranicznymi kancelariami wymaga zgody zarządu szwedzkiej Rady Adwokackiej. 
Wykonywać zawód adwokata, posiadać udziały w  spółce lub być wspólnikiem w  spółce, 
bezpośrednio lub pośrednio, lub za poś rednictwem spółki, może wyłącznie członek Rady 
Adwokackiej. Członkiem lub zastępcą członka zarządu, zastępcą dyrektora zarządzającego, osobą 
upoważnioną do  składania podpisów lub sekretarzem spółki może być wyłącznie członek szwedzkiej 
palestry.  
SI: (w od niesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania) Reprezentowanie klientów 
przed sądem za wynagrodzeniem jest uzależnione od obecności handlowej w Republice Słowenii. 
Zagraniczny prawnik, który ma prawo do wykonywania zawodu prawnika w jurysdykcji krajowej, 
może świadczyć usługi prawne lub wykonywać zawód prawnika na warunkach określonych w art. 
34a ustawy o adwokaturze, pod warunkiem że spełniony jest warunek rzeczywistej wzajemności.  
Bez uszczerbku dla zastrzeżenia UE odnoszącego się do wymogów n iedyskryminacyjnych 
dotyczących formy prawnej, obecność handlowa dla adwokatów mianowanych przez słoweńską 
Radę Adwokacką jest ograniczona do spółek jednoosobowych, kancelarii prawnych z ograniczoną 
odpowiedzialnością (spółek) lub kancelarii prawnych z nie ograniczoną odpowiedzialnością (spółek). 
Działalność kancelarii prawnych jest ograniczona do  działalności prawniczej. Wspólnikami 
w kancelarii prawnej mogą być wyłącznie prawnicy.  
SK: (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania) Do świad czenia usług 
prawnych dotyczących jurysdykcji państwa przyjmującego, w  tym do  występowania w  roli 
przedstawiciela prawnego przed sądami, wymagane jest obywatelstwo EOG oraz miejsce stałego 
zamieszkania (obecność handlowa) w EOG. W przypadku prawników spoza  UE wymagane jest 
spełnienie warunku rzeczywistej wzajemności.  
Środki:  
UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2017/1001 z  dnia 14  czerwca 2017  r. 
w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej, art.  120; ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 6/2002 z 
dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych, art.  78. 
AT: Rechtsanwaltsordnung (ustawa o  zawodach prawniczych) – RAO, RGBl. nr 96/1868, art.  1 i 21c.  
BE: Belgijski kodeks sądowy (art. 428 –508); dekret królewski z  dnia 24  sierpnia 1970  r.  
BG: ustawa o  adwokaturze; ustawa o  mediacji; oraz ustawa o  notariacie i  działalności notarialnej.  
CY: ustawa o  adwokaturze (rozdział 2), z późniejszymi zmianami.  
CZ: ustawa nr 85/1996 Coll., ustawa o  zawodach prawniczych.  
DE: § 59e, § 59f, § 206 Bundesrech tsanwaltsordnung (BRAO; federalna ustawa o zawodzie 
prawnika);  
Gesetz über die Tätigkeit europäischer Rechtsanwälte in Deutschland (EuRAG); i § 10 
Rechtsdienstleistungsgesetz (RDG).  
 
608 
 DK: Retsplejeloven (ustawa o  wymiarze sprawiedliwości), rozdziały 12 i  13 (ustawa skonsolidowana 
nr 1284 z  dnia 14  listopada 2018  r.).  
EE: Advokatuuriseadus (ustawa o  adwokaturze); Tsiviilkohtumenetluse seadustik (kodeks 
postępowania cywilnego); halduskohtu menetluse seadustik (kodeks postępowania 
administracyjnego); kriminaalmenetluse seadustik (kodeks postępowania karnego) oraz 
väärteomenetluse seadustik (kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia).  
EL: Nowy kodeks prawniczy nr 4194/2013.  
ES: Estatuto G eneral de la Abogacía Española, aprobado por Real Decreto 658/2001, art. 13.1ª.  
FI: Laki asianajajista (ustawa o  adwokaturze) (496/1958), s. 1 i 3 oraz Oikeudenkäymiskaari (4/1734) 
(kodeks postępowania sądowego).  
FR: Loi 71 -1130 du 31 décembre 1971, Loi 90- 1259 du 31 décembre 1990, décret 91 -1197 du 27 
novembre 1991, oraz Ordonnance du 10 septembre 1817 modifiée.  
HR: ustawa o  zawodach prawniczych (Dziennik Ustaw 9/94, 117/08, 75/09, 18/11).  
HU: ustawa LXXVIII z  2017  r. o działalności zawodowej radców pr awnych.  
LT: ustawa o  adwokaturze Republiki Litewskiej z  dnia 18 marca 2004  r. – nr IX -2066, ostatnio 
zmieniona w  dniu 12 grudnia 2017  r. ustawą nr XIII -571.  
LU: Loi du 16 décembre 2011 modifiant la loi du 10 août 1991 sur la profession d'avocat.  
LV: Kodeks postępowania karnego, s.  79 oraz łotewska ustawa o  adwokaturze, s.  4.  
MT: Kodeks organizacji i postępowania cywilnego (rozdział 12).  
NL: Advocatenwet (ustawa o  adwokaturze).  
PT: Law 145/2015, 9 set., alterada p/ Lei 23/2020, 6 jul. (art.º 194 substi tuído p/ art.º 201.º; e art.º 
203.º substituído p/ art.º 213.º).   
Statut portugalskiej Izby Adwokackiej (Estatuto da Ordem dos Advogados) oraz dekret z  mocą 
ustawy 229/2004, art. 5, 7 –9;  
dekret z  mocą ustawy 88/2003, art. 77 i 102;  
statut Izby Radców Prawnych (Estatuto da Câmara dos Solicitadores), zmieniony ustawą 49/2004, 
mas alterada p/ Lei 154/2015, 14 set; ustawą 14/2006 oraz dekretem z  mocą ustawy nr  226/2008 
alterado p/ Lei 41/2013, 26 jun;  
ustawa 78/2001, art.  31, 4  Alterada p/ Lei 54/2013, 31 jul.;  
rozporządzenie w  sprawie mediacji rodzinnej i  mediacji z  zakresu prawa pracy (zarządzenie 
282/2010), alterada p/ Portaria 283/2018, 19 out;  
ustawa 21/2007 w  sprawie mediacji z  zakresu prawa karnego, art. 12;  
 
609 
 ustawa 22/2013, 26 fev., alterada p/ Le i 17/2017, 16 maio, alterada pelo Decreto -Lei 52/2019, 17 
abril.  
RO: ustawa o  adwokaturze;  
ustawa o  mediacji; oraz  
ustawa o  notariacie i  działalności notarialnej.  
SE: Rättegångsbalken (szwedzki kodeks postępowania sądowego) (1942:740) oraz kodeks 
postę powania szwedzkiej Rady Adwokackiej, przyjęty w  dniu 29 sierpnia 2008  r.  
SI: Zakon o  odvetništvu (Neuradno prečiščeno besedilo -ZOdv -NPB2 Državnega Zbora RS z  dne 
21.5.2009 (ustawa o  adwokaturze), nieurzędowa wersja skonsolidowana przygotowana przez 
słoweń ski parlament z  dnia 21.5.2009).  
SK: ustawa 586/2003 o  adwokaturze, art. 2 i 12.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
PL: Zagraniczni prawnicy mogą prowadzić działalność wyłącznie w formie spółki jawnej, spółki 
komandytowej lub spółki komandytowo -akcyjnej.  
Środki:  
PL: ustawa z  dnia 5 lipca 2002  r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej 
w Rzeczypospolit ej Polskiej, art. 19.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku.  
IE, IT: Do świadczenia usług prawnych dotyczących prawa jurysdykcji kraju przyjmującego, w  tym 
do występowania w  roli przedstawiciela prawnego przed sądami, wymagan e jest miejsce stałego 
zamieszkania (obecność handlowa).  
Środki:  
IE: Solicitors Acts 1954 -2011.  
IT: dekret królewski 1578/1933, art. 17 ustawy o  zawodach prawniczych.  
b) Rzecznicy patentowi, licencjonowani specjaliści ds. własności przemysłowej i licen cjonowani 
specjaliści ds. własności intelektualnej (część CPC 879, 861, 8613)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
BG i CY: Do świadczenia usług rzeczn ika patentowego wymagane jest obywatelstwo EOG lub 
Szwajcarii. CY: wymóg stałego miejsca zamieszkania.  
DE: Członkami stowarzyszenia zawodowego, uprawnionymi do  świadczenia usług rzecznika 
patentowego w Niemczech w  odniesieniu do  prawa krajowego, mogą zost ać wyłącznie prawnicy 
specjalizujący się w prawie patentowym posiadający niemieckie uprawnienia. Zagraniczni prawnicy 
patentowi mogą świadczyć usługi prawne w zakresie prawa zagranicznego, o ile posiadają 
 
610 
 udowodnioną wiedzę specjalistyczną, a do świadczeni a usług prawnych w Niemczech niezbędna jest 
rejestracja. Zagraniczni prawnicy patentowi (posiadający kwalifikacje spoza EOG i Szwajcarii) nie 
mogą założyć spółki z krajowymi prawnikami patentowymi.  
Zagraniczni prawnicy patentowi (spoza EOG i Szwajcarii) mogą mieć obecność handlową wyłącznie w 
formie Patentanwalts -GmbH lub Patentanwalt -AG i mogą nabywać wyłącznie udziały 
mniejszościowe.  
EE: Do świadczenia usług rzecznika patentowego wymagane jest oby watelstwo Estonii lub UE, 
a także miejsce stałego zamieszkania w  Estonii lub UE.  
ES i PT: Do świadczenia usług licencjonowanego specjalisty ds. własności przemysłowej wymagane 
jest obywatelstwo EOG.  
FR: Do zarejestrowania w  wykazie usług specjalistów ds. własności przemysłowej wymagane jest 
miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa lub miejsce stałego zamieszkania w  EOG. W odniesieniu do 
osób fizycznych obowiązuje wymóg obywatelstwa EOG. Do reprezentowania klienta przed krajowym 
urzędem ds. własności intelektua lnej wymagane jest miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa w EOG. 
Świadczenie usług wyłącznie w ramach SCP (société civile professionnelle), SEL (société d’exercice 
libéral) lub jakiejkolwiek innej formy prawnej, pod pewnymi warunkami. Niezależnie od formy 
prawnej ponad połowa udziałów i  praw głosu musi należeć do specjalistów z  EOG. Kancelarie prawne 
mogą być uprawnione do świadczenia usług specjalisty ds. własności przemysłowej (zob. 
zastrzeżenie dotyczące usług prawnych).  
W odniesieniu do transgranicznego h andlu usługami – obecność lokalna:  
FI i HU: Do świadczenia usług rzecznika patentowego wymagane jest miejsce stałego zamieszkania w 
EOG.  
SI: W przypadku posiadacza zarejestrowanych praw (patenty, znaki towarowe, chronione wzory) 
wymagane jest miejsce stał ego zamieszkania w  Słowenii. W przeciwnym razie wymagany jest 
rzecznik patentowy lub rzecznik ds. znaków towarowych i  wzorów, który jest zarejestrowany 
w Słowenii, głównie do celów doręczania dokumentów, powiadomień itp.  
Środki:  
BG: art.  4 rozporządzenia w sprawie przedstawicieli ds. własności intelektualnej.  
CY: ustawa o  adwokaturze (rozdział 2), z późniejszymi zmianami.  
DE: Patentanwaltsordnung (PAO).  
EE: Patendivoliniku seadus (ustawa o  rzecznikach patentowych) § 2 (14).  
ES: Ley 11/1986, de 20 de ma rzo, de Patentes de Invención y Modelos de utilidad, art. 155 –157.  
FI: Tavaramerkkilaki (ustawa o  znakach towarowych) (7/1964);  
Laki auktorisoiduista teollisoikeusasiamiehistä (ustawa o zatwierdzonych specjalistach ds. własności 
przemysłowej) (22/2014) o raz  
 
611 
 Laki kasvinjalostajanoikeudesta (ustawa o prawie do  ochrony odmian roślin) 1279/2009; 
Mallioikeuslaki (ustawa o  zarejestrowanych wzorach) 221/1971.  
FR: Code de la propriété intellectuelle (Kodeks własności intelektualnej)  
HU: ustawa XXXII z  1995  r. o rzecznikach patentowych.  
PT: dekret z mocą ustawy 15/95, zmieniony ustawą 17/2010, Portaria 1200/2010, art.  5 oraz 
Portaria 239/2013 oraz ustawa 9/2009.  
SI: Zakon o industrijski lastnini (ustawa o własności przemysłowej), Uradni list RS, št. 51/06 – uradno 
prečiščeno besedilo in 100/13 (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii, nr 51/06 – oficjalna wersja 
skonsolidowana oraz 100/13).  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
IE: W przypadku prowadzenia przedsiębiorstwa co najmniej jeden z dyrektorów, partnerów, 
kierowników lub pracowników spółki musi być zarejest rowany jako rzecznik patentowy lub 
specjalista ds. własności intelektualnej w Irlandii. Działalność transgraniczna wymaga obywatelstwa 
EOG i obecności handlowej w EOG, posiadania głównego miejsca prowadzenia działalności w 
państwie członkowskim EOG, kwalif ikacji na podstawie prawa państwa członkowskiego EOG.  
Środki:  
IE: art. 85 i 86 Trade Marks Act 1996, z późniejszymi zmianami;  
art. 51, art.  51A i  art. 51B Trade Marks Rules 1996, z  późniejszymi zmianami; art. 106 i 107 Patent 
Act 1992, z późniejszymi zm ianami oraz Register of Patent Agent Rules S.I. 580 z  2015  r.  
c) Usługi w zakresie księgowości oraz prowadzenia ksiąg rachunkowych (CPC 8621 inne niż 
usługi audytu, 86213, 86219, 86220)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktow anie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
AT: W austriackim przedsiębiorstwie udziały kapitałowe i  prawa głosu zagranicznych księgowych 
posiadających kwalifikacje zgodnie z  prawem swojego kraju pochodzenia nie mogą przekracza ć 25 %. 
Usługodawca musi posiadać biuro lub siedzibę w  EOG (CPC 862).  
FR: Wymagane jest miejsce stałego zamieszkania lub miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa. 
Świadczenie usług poprzez jakąkolwiek formę spółki z  wyjątkiem SNC (Société en nom collectif) i SCS 
(Société en commandite simple). Szczególne warunki mają zastosowanie do SEL (sociétés d’exercice 
libéral), AGC (Association de gestion et comptabilité) i  SPE (Société pluri -professionnelle d’exercice). 
(CPC 86213, 86219, 86220).  
IT: Do wpisu do  rejest ru zawodowego, niezbędnego do  świadczenia usług rachunkowo -księgowych, 
wymagane jest miejsce stałego zamieszkania lub prowadzenia działalności (CPC 86213, 86219, 
86220).  
PT: (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania): Do wpisu do  rejes tru 
zawodowego Izby Biegłych Księgowych (Ordem dos Contabilistas Certificados), niezbędnego do 
 
612 
 świadczenia usług rachunkowo -księgowych, wymagane jest miejsce stałego zamieszkania lub 
prowadzenia działalności, pod warunkiem że obywatele Portugalii traktowan i są na zasadzie 
wzajemności.   
Środki:  
AT: Wirtschaftstreuhandberufsgesetz (ustawa o  zawodzie biegłego rewidenta i  audytora, BGBl.  
I Nr. 58/1999), § 12, § 65, § 67, § 68 (1) 4 oraz  
Bilanzbuchhaltungsgesetz (BibuG), BGBL. I Nr. 191/2013, §§ 7, 11, 28.  
FR: Ordonnance 45 -2138 du 19 septembre 1945.  
IT: dekret legislacyjny 139/2005 oraz ustawa 248/2006.  
PT: dekret z  mocą ustawy nr  452/99, zmieniony ustawą nr  139/2015 z  dnia 7  września 2015  r. 
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku ora z transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
CY: Dostęp jest ograniczony do  osób fizycznych. Wymagane zezwolenie, uwarunkowane 
przeprowadzeniem testu potrzeb ekonomicznych. Główne kryteria: sytuacja w zakresie zatrudnienia 
w danym podsektorze. St owarzyszenia zawodowe (spółki osobowe) między osobami fizycznymi są 
dozwolone.  
Środki:  
CY: Ustawa o audytorach z 2017 r. (ustawa 53(I)/2017).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
SI: Do świadczenia usług rachunkowo -księgowych wymagana jest siedziba w Unii Europejskiej (CPC 
86213, 86219, 86220).  
Środki:  
SI: ustawa o usługach na rynku wewnętrznym, Dziennik Ustaw Republiki Słowenii nr 21/10.  
d)  Usługi audytu (CPC – 86211, 86212 inne  niż usługi w zakresie księgowości i prowadzenia 
ksiąg rachunkowych)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie:  
UE: Świadczenie usług ustawowego audytu wymaga zgody właściwych organów państwa 
członkowskiego, które mogą uznać równoważność kwalifikacji audytora będącego obywatelem 
Zjednoczonego Królestwa lub dowolnego państwa trzeciego z  zastrzeżeniem wzajemności 
(CPC  8621).  
Środki:  
 
613 
 UE: dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady 2013/34/UE z  dnia 26  czerwca 2013  r. w  sprawie 
rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i  powiązanych 
sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniająca dyrekt ywę Parlamentu Europejskiego i  Rady 
2006/43/WE oraz uchylająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i  83/349/EWG; oraz dyrektywa 
2006/43/WE w  sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i  skonsolidowanych 
sprawozdań finansowych.  
W odniesieniu do liberal izacji inwestycji – dostęp do rynku:  
BG: Zastosowanie mogą mieć niedyskryminujące wymogi dotyczące formy prawnej.  
Środki:  
BG: ustawa o  niezależnym audycie finansowym.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe ora z 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
AT: W austriackim przedsiębiorstwie udziały kapitałowe i  prawa głosu zagranicznych audytorów, 
posiadających kwalifikacje zgodnie z  prawem swojego kraju pochodzenia, nie mogą przekraczać 25 
%. Usługoda wca musi posiadać biuro lub siedzibę w  EOG.  
Środki:  
AT: Wirtschaftstreuhandberufsgesetz (ustawa o  zawodzie biegłego rewidenta i  audytora, BGBl.  
I Nr. 58/1999), § 12, § 65, § 67, § 68 (1) 4.   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku o raz transgranicznego handlu usługami – 
obecność lokalna:  
DK: Świadczenie usług ustawowych kontroli wymaga zatwierdzenia jako biegły rewident w Danii. Do 
zatwierdzenia takiego wymagane jest miejsce stałego zamieszkania w państwie członkowskim EOG. 
Prawa głosu audytorów i  firm audytorskich niezatwierdzonych zgodnie z przepisami rozporządzenia 
wdrażającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i  Rady 2006/43/WE z  dnia 17  maja 2006  r. 
w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i  skonsolidowanych sprawozdań 
finansowych na podstawie art.  54 ust.  3 lit.  g) Tr aktatu w  sprawie zatwierdzania osób 
odpowiedzialnych za dokonywanie ustawowych kontroli nie mogą przekraczać 10  % wszystkich praw 
głosu.  
FR: (w odniesieniu również do zasady najwyższego uprzywilejowania) W przypadku ustawowych 
audytów: wymagane jest miejs ce stałego zamieszkania lub miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa. 
Obywatele brytyjscy mogą świadczyć usługi ustawowego audytu we Francji z  zastrzeżeniem 
wzajemności. Świadczenie usług w ramach dowolnej formy spółki, z  wyjątkiem tych, w  których 
partnerzy są  uznawani za przedsiębiorstwa handlowe („commerçants”), takich jak SNC (Société en 
nom collectif) i  SCS (Société en commandite simple).  
PL: Do świadczenia usług audytu wymagana jest siedziba w  Unii Europejskiej.  
Zastosowanie mają wymogi dotyczące formy pr awnej.  
Środki:  
 
614 
 DK: Revisorloven (duńska ustawa o  zatwierdzonych audytorach i  firmach audytorskich), ustawa nr 
1287 z  dnia 20.11.2018  r.  
FR: Code de commerce (Kodeks handlowy)  
PL: ustawa z  dnia 11 maja 2017  r. o  biegłych rewidentach i  ich samorządzie, podmiotach 
uprawnionych do  badania sprawozdań finansowych oraz o  nadzorze publicznym, Dz.U. z 2017, poz. 
1089.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowan ie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
CY: Dostęp jest ograniczony do  osób fizycznych. Wymagane zezwolenie, uwarunkowane 
przeprowadzeniem testu potrzeb ekonomicznych. Główne kryteria: sytuacja w zakresie  zatrudnienia 
w danym podsektorze. Stowarzyszenia zawodowe (spółki osobowe) między osobami fizycznymi są 
dozwolone.  
SK: Wyłącznie przedsiębiorstwo, w  którym przynajmniej 60 % udziałów kapitałowych lub praw głosu 
zarezerwowane jest dla obywateli Słowacji l ub państwa członkowskiego, może zostać upoważnione 
do przeprowadzania audytów na Słowacji.  
Środki:  
CY: Ustawa o audytorach z 2017 r. (ustawa 53(I)/2017).  
SK: ustawa nr 423/2015 o badaniu ustawowym.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do r ynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
DE: Firmy audytorskie („Wirtschaftsprüfungsgesellschaften”) mogą przyjmować tylko niektóre z form 
prawnych dopuszczalnych w EOG. Spółki jawne i  spółki komandytowe można u znać za 
„Wirtschaftsprüfungsgesellschaften”, jeżeli wpisano je do  rejestru handlowego jako spółki handlowe 
ze względu na  ich działalność powierniczą, art. 27 WPO. Biegli rewidenci z państw trzecich 
zarejestrowani zgodnie z  art. 134 WPO mogą jednak prowadzi ć ustawowe badanie rocznych 
sprawozdań finansowych lub przygotowywać skonsolidowane sprawozdania finansowe spółki 
z siedzibą poza Unią, której zbywalne papiery wartościowe znajdują się w  obrocie na  rynku 
regulowanym.  
Środki:  
DE: Handelsgesetzbuch (HGB; Ko deks prawa handlowego);  
Gesetz über eine Berufsordnung der Wirtschaftsprüfer (Wirtschaftsprüferordnung - WPO; Ustawa o 
zawodzie biegłego rewidenta).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe:  
ES: biegli rewidenci muszą być obywatelami państwa członkowskiego. Niniejsze zastrzeżenie nie ma 
zastosowania do  audytu spółek spoza Unii Europejskiej notowanych na  hiszpańskim rynku 
regulowanym.  
 
615 
 Środki:  
ES: Ley 22/2015, de 20 de juli o, de Auditoría de Cuentas (nowa ustawa o audycie: ustawa 22/2015 o 
usługach audytowych).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
EE: Zastosowanie mają wymogi dotyczące formy prawnej. Większość głosów reprezento wanych 
przez udziały w  firmie audytorskiej musi należeć do zaprzysiężonych audytorów podlegających 
nadzorowi właściwego organu państwa członkowskiego EOG, którzy uzyskali kwalifikacje w  państwie 
członkowskim EOG, lub do firm audytorskich. Co najmniej trzy czwarte osób reprezentujących firmę 
audytorską na podstawie prawa musi posiadać kwalifikacje zdobyte w  państwie członkowskim EOG.  
Środki:  
EE: ustawa o  działalności audytorów (Audiitortegevuse seadus), §  76–77 
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
SI: Wymagana obecność handlowa. Jednostka audytorska z państwa trzeciego może posiadać udziały 
w słoweńskiej firmie audytorskiej lub tworzyć spółki o sobowe pod warunkiem, że na mocy prawa 
kraju, w którym jednostka ta jest zarejestrowana, słoweńskie spółki audytorskie mogą posiadać 
udziały lub tworzyć spółki osobowe w tym kraju (wymóg wzajemności).  
Środki:  
SI: ustawa o  audycie (ZRev -2), Dziennik Ustaw Republiki Słowenii nr  65/2008 (ostatnio zmieniony 
nr 84/18); oraz ustawa o  spółkach (ZGD -1), Dziennik Urzędowy Republiki Słowenii nr  42/2006 
(ostatnio zmieniony nr  22/19 – ZPosS).    
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
BE: Do prowadzenia działalności zawodowej, w ramach której przechowywane będą akta, 
dokumenty i  związana z  nimi korespondencja, wymagana jest siedziba w  Belgii oraz by co najmniej 
jeden  administrator lub kierownik w danym przedsiębiorstwie był zatwierdzonym biegłym 
rewidentem.  
FI: W fińskiej spółce z  ograniczoną odpowiedzialnością oraz w  spółkach, które są zobowiązane 
do przeprowadzenia audytu, przynajmniej jeden audytor musi posiadać m iejsce stałego 
zamieszkania w  EOG. Audytorem może być wyłącznie audytor posiadający licencję lokalną lub firma 
audytorska posiadająca licencję lokalną.  
HR: Usługi audytu mogą świadczyć wyłącznie osoby prawne z  siedzibą w  Chorwacji lub osoby 
fizyczne zamie szkałe w  Chorwacji.  
IT: Do świadczenia usług audytorskich przez osoby fizyczne wymagane jest stałe miejsce 
zamieszkania we Włoszech.  
LT: Do świadczenia usług audytu wymagane jest posiadanie siedziby w EOG.  
 
616 
 SE: Usługi w zakresie ustawowego audytu mogą św iadczyć wyłącznie audytorzy zatwierdzeni w 
Szwecji i firmy audytorskie zarejestrowane w Szwecji. Zastosowanie ma wymóg miejsca stałego 
zamieszkania w EOG. Tytuły „zatwierdzonego audytora” i  „upoważnionego audytora” mogą być 
wykorzystywane wyłącznie przez a udytorów zatwierdzonych lub upoważnionych w  Szwecji. 
Audytorzy spółdzielczych stowarzyszeń gospodarczych i  niektórych innych przedsiębiorstw, którzy 
nie są certyfikowanymi lub zatwierdzonymi księgowymi, muszą posiadać miejsce stałego 
zamieszkania w  EOG, ch yba że rząd lub organ rządowy wyznaczony przez rząd w  danej sprawie 
zdecyduje inaczej.  
Środki:  
BE: ustawa z  dnia 22 lipca 1953  r. w sprawie powołania Instytutu Biegłych Rewidentów i  organizacji 
nadzoru publicznego nad zawodem audytora, skoordynowana dnia  30 kwietnia  2007  r.  
(Ustawa o zawodzie biegłego rewidenta).  
FI: Tilintarkastuslaki (ustawa o audycie) (459/2007), ustawy sektorowe wymagające korzystania z 
usług audytorów posiadających lokalne uprawnienia.  
HR: ustawa o  audycie (Dziennik Ustaw 146/05, 139/08, 144/12), art. 3.  
IT: dekret legislacyjny 58/1998, art. 155, 158 oraz 161;  
dekret Prezydenta Republiki 99/1998 oraz dekret legislacyjny 39/2010, art. 2.  
LT: ustawa o  audycie z  dnia 15 czerwca 1999  r. – nr VIII -1227 (nowa wersja z  dnia 3 lipca 20 08 r. – nr 
X1676).  
SE: Revisorslagen (ustawa o  audytorach) (2001:883);  
Revisionslag (ustawa o  audycie) (1999:1079);  
Aktiebolagslagen (ustawa o  spółkach) (2005:551);  
Lag om ekonomiska föreningar (ustawa o  spółdzielczych stowarzyszeniach gospodarczych) 
(2018:672) oraz  
pozostałe, określające wymogi dotyczące korzystania z  usług zatwierdzonych audytorów.  
e) Usługi doradztwa podatkowego (CPC 863, z wyjątkiem usług doradztwa prawnego i usług 
w zakresie reprezentacji prawnej w sprawach podatkowych, które uwa ża się za usługi prawne)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
AT: W austriackim przedsiębiorstwie udziały kapitałowe i  prawa głosu zagranicznych doradcó w 
podatkowych, posiadających kwalifikacje zgodnie z  prawem swojego kraju pochodzenia, nie mogą 
przekraczać 25 %. Usługodawca musi posiadać biuro lub siedzibę w  EOG.  
Środki:  
AT: Wirtschaftstreuhandberufsgesetz (ustawa o  zawodzie biegłego rewidenta i  audytora, BGBl.  
 
617 
 I Nr. 58/1999), § 12, § 65, § 67, § 68 (1) 4.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
obecność lokalna:  
FR: Wymagane jest miejsce stałego zamieszkania lub miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa. 
Świadczenie usług poprzez jakąkolwiek formę spółki z  wyjątkiem SNC (Société en nom collectif) i SCS 
(Société en commandite simple). Szczególne warunki mają zastosowanie do SEL (sociétés d’exercice 
libéral), AGC (Association de gestion et comptabilité) i  SPE (Société pluri -professionnelle d’exercice).  
Środki:  
FR: Ordonnance 45 -2138 du 19 septembre 1945.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie  narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe:  
BG: Od doradców podatkowych wymagane jest obywatelstwo państwa członkowskiego.  
Środki:  
BG: ustawa o  rachunkowości;  
ustawa o  niezależnym audycie finansowym; ustawa o  podatku dochodo wym od  osób fizycznych oraz 
ustawa o  podatku dochodowym od  osób prawnych.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
CY: Dostęp jest ogr aniczony do  osób fizycznych. Wymagane zezwolenie, uwarunkowane 
przeprowadzeniem testu potrzeb ekonomicznych. Główne kryteria: sytuacja w zakresie zatrudnienia 
w danym podsektorze. Stowarzyszenia zawodowe (spółki osobowe) między osobami fizycznymi są 
dozwol one.  
Środki:  
CY: Ustawa o audytorach z 2017 r. (ustawa 53(I)/2017).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
HU: Do świadczenia usług doradztwa podatkowego, w zakresie, w jakim usługi te są świadczone 
przez osobę fizyczną p rzebywającą na  terytorium Węgier, wymagane jest miejsce stałego 
zamieszkania w EOG.  
IT: Wymóg stałego miejsca zamieszkania.  
Środki:  
HU: ustawa XCII z  2003  r. w sprawie zasad opodatkowania oraz  
dekret Ministerstwa Finansów nr 26/2008 w  sprawie licencjon owania i  rejestracji działalności 
w zakresie doradztwa podatkowego.  
 
618 
 IT: dekret legislacyjny 139/2005 oraz ustawa 248/2006.  
f) Usługi architektoniczne, urbanistyczne, inżynieryjne i zintegrowane usługi inżynieryjne 
(CPC 8671, 8672, 8673, 8674)  
W odniesie niu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
FR: Architekt może otworzyć działalność we Francji tylko w  celu świadczenia usług 
architektonicznych w  jednej z  następujących form prawnych (w sposób niedyskryminujący): SA et 
SARL (sociétés anonymes, à responsabilité limitée), EURL (Entreprise unipersonnell e à responsabilité 
limitée), SCP (en commandite par actions), SCOP (Société coopérative et participative), SELARL 
(société d'exercice libéral à responsabilité limitée), SELAFA (société d'exercice libéral à forme 
anonyme), SELAS (société d’exercice libéral)  lub SAS (Société par actions simplifiée), albo 
indywidualnie bądź jako wspólnik w  firmie architektonicznej (CPC 8671).  
Środki:  
FR: Loi 90 -1258 relative à l'exercice sous forme de société des professions libérales; Décret 95 -129 du 
2 février 1995 relatif  à l'exercice en commun de la profession d'architecte sous forme de société en 
participation;  
 Décret 92 -619 du 6 juillet 1992 relatif à l'exercice en commun de la profession d'architecte sous 
forme de société d'exercice libéral à responsabilité limitée S ELARL, société d'exercice libéral à forme 
anonyme SELAFA, société d'exercice libéral en commandite par actions SELCA oraz Loi 77 -2 du 3 
janvier 1977.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego h andlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BG: W przypadku usług w  zakresie architektury, planowania przestrzennego i  inżynierii świadczonych 
przez osoby fizyczne wymagane jest miejsce stałego zamieszkania w  EOG lub w  Konfederacji 
Szwajcarski ej.  
Środki:  
BG: ustawa o  zagospodarowaniu przestrzennym;  
ustawa o izbie budownictwa oraz  
ustawa o izbach architektów i inżynierów projektowych.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe:  
HR: Projekt lub plan opracowany przez zagranicznego architekta, inżyniera lub urbanistę musi zostać 
zatwierdzony przez upoważnio ną osobę fizyczną lub prawną w  Chorwacji pod względem zgodności 
z chorwackim prawem (CPC 8671, 8672, 8673, 8674).   
Środki:  
HR: ustawa o  planowaniu przestrzennym i  działalności budowlanej (Dz.U. 118/18, 110/19);  
 
619 
 ustawa o planowaniu przestrzennym (Dz.U. 15 3/13, 39/19).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe , obecność lokalna:  
CY: Do świadczenia usług architektonicznych, urbanistycznych, inżynieryjnych i  zintegrowanych usług 
inżynieryjnych (CPC 8671, 8672, 8673, 8674) wymagane jest obywatelstwo cypryjskie i stałe miejsce 
zamieszkania na Cyprze.  
Środki:  
CY: ustawa nr 41/1962 z późniejszymi zmianami; ustawa nr 224/1990 z późniejszymi zmianami oraz 
ustawa nr 29/2001 z późniejszymi zmianami.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
CZ: Wymagane miejsce stałego zamieszkania w EOG.  
HU: Do świadczenia następujących usług, w zakresie, w jakim usługi te są świadczone przez osobę 
fizyczną przebywającą na  terytorium Węgier, wymagane jest miejsce stałego zamieszkania w EOG: 
usługi architektoniczne, inżynieryjne (dotyczy tylko absolwentów odbywających staż), zintegrowane 
usługi inżynieryjne i usługi w zakresie architektury krajobrazu (C PC 8671, 8672, 8673, 8674).  
IT: Do wpisu do  rejestru zawodowego, niezbędnego do  świadczenia usług architektonicznych i 
inżynieryjnych, wymagane jest miejsce stałego zamieszkania lub prowadzenia działalności we 
Włoszech (CPC 8671, 8672, 8673, 8674).  
SK: Do rejestracji w izbie zawodowej, która jest niezbędna do  świadczenia usług architektonicznych i 
inżynieryjnych, wymagane jest miejsce stałego zamieszkania w EOG (CPC 8671, 8672, 8673, 8674).  
Środki:  
CZ: ustawa nr 360/1992 Coll. o wykonywaniu zawodu licencjonowanego architekta i 
licencjonowanego inżyniera oraz technika pracującego w dziedzinie konstrukcji budynków.  
HU: ustawa LVIII z  1996  r. w sprawie izb zawodowych architektów i  inżynierów.  
IT: dekret  królewski 2537/1925 w  sprawie zawodu architekta i  inżyniera; ustawa  
1395/1923. oraz  
dekret Prezydenta Republiki (D.P.R.) nr.  328/2001.  
SK: ustawa 138/1992 o  architektach i  inżynierach, art. 3, 15, 15a, 17a i 18a.  
W odniesieniu do transgranicznego hand lu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BE: Świadczenie usług architektonicznych obejmuje kontrolę i wykonanie robót (CPC 8671, 8674). 
Zagraniczni architekci posiadający zezwolenie w  swoim państwie przyjmującym i  pragnący 
okazjonalnie wykonyw ać swój zawód w  Belgii są zobowiązani do  uzyskania uprzedniego zezwolenia 
rady Izby Adwokackiej na  obszarze geograficznym, na  którym zamierzają wykonywać swoją 
działalność.  
 
620 
 Środki:  
BE: ustawa z  dnia  20 lutego 1939  r. w sprawie ochrony tytułu i  zawodu arc hitekta oraz  
ustawa z dnia 26 czerwca 1963  r. ustanawiająca Izbę Architektów, zasady etyki zawodowej z  dnia 
16 grudnia   
1983  r. ustanowione przez radę krajową Izby Architektów (zatwierdzone art. 1 dekretu królewskiego 
z dnia 18  kwietnia  1985  r., M.B. z  dnia 8 maja 1985  r.)  
Zastrzeżenie nr 3 – Zawody regulowane – zawody związane z  opieką zdrowotną i sprzedażą 
detaliczną produktów farmaceutycznych  
Sektor – podsektor  Zawody regulowane – usługi medyczne (w tym usługi psychologów) i 
stomatologiczne; położne, personel pielęgniarski, fizjoterapeuci 
i personel paramedyczny; usługi weterynaryjne; sprzedaż detaliczna 
produktów leczniczych, medycznych i  ortopedycznych i  inne usługi 
świadczone przez farmaceutów  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 9312, 93191, 932, 63211  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Najwyższe uprzywilejowanie  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
a)  Usługi medyczne, stomatologiczne, położnicze, pielęgniarskie, fizjoterapeutyczne i 
paramedyczne (CPC 852, 9312, 93191)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe , najwyższe uprzywilejowanie:  
IT: Do świadczenia usług psychologa wymagane jest obywatelstwo Unii Europejskiej; cudzoziemcy 
mogą uzyskać zezwolenie na wykonywanie zawodu na zasadzie wzajemności (część CPC 9312).  
Środki:  
IT: ustawa 56/1989 w  sprawie zawo du psychologa.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji - dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami - dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna :  
CY: Do świadczenia usług medycznych (w tym psychologicznych) , stomatologicznych, położniczych, 
pielęgniarskich, fizjoterapeutycznych i  paramedycznych wymagane jest obywatelstwo cypryjskie i 
miejsce stałego zamieszkania na Cyprze.  
 
621 
 Środki:  
CY: ustawa o rejestracji lekarzy (rozdział 250) z późniejszymi zmianami;  
ustawa o rejestracji stomatologów (rozdział 249) z późniejszymi zmianami;  
ustawa 75(I)/2013 – podolodzy;  
ustawa 33(I)/2008 z późniejszymi zmianami – fizycy medyczni;  
ustawa 34(I)/2006 z późniejszymi zmianami – terapeuci zajęciowi;  
ustawa 9(I)/1996 z pó źniejszymi zmianami – technicy dentystyczni;  
ustawa 68(I)/1995 z późniejszymi zmianami – psycholodzy;  
ustawa 16(I)/1992 z późniejszymi zmianami – optycy;  
ustawa 23(I)/2011 z późniejszymi zmianami – radiolodzy/radioterapeuci;  
ustawa 31(I)/1996 z później szymi zmianami – dietetycy/specjaliści do spraw żywienia;  
ustawa 140/1989 z późniejszymi zmianami – fizjoterapeuci; oraz  
ustawa 214/1988 z późniejszymi zmianami – pielęgniarki/pielęgniarze.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku ora z transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku, obecność lokalna:  
DE (dotyczy także instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): Rejestracja zawodowa może zostać 
objęta ograniczeniami geograficznymi, obowiązującymi zarówno obywateli, jak i  cudzoziemców.  
Lekarze (w tym psychologowie, psychoterapeuci i  dentyści) muszą zar ejestrować się w  regionalnych 
stowarzyszeniach lekarzy lub lekarzy dentystów (kassenärztliche lub kassenzahnärztliche 
Vereinigungen), jeżeli chcą leczyć pacjentów objętych ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym. 
Rejestracja ta może podlegać ograniczeniom iloś ciowym opartym na  regionalnym podziale lekarzy. 
Ograniczenie to nie ma zastosowania do  dentystów. Rejestracja jest konieczna tylko dla lekarzy 
uczestniczących w  publicznym systemie ubezpieczeń zdrowotnych. Możliwe jest nałożenie 
niedyskryminacyjnych ograni czeń dotyczących formy prawnej wymaganej do  świadczenia 
przedmiotowych usług (§ 95 SGB V).  
W przypadku usług położniczych dostęp jest ograniczony wyłącznie do  osób fizycznych. W przypadku 
usług medycznych i  stomatologicznych dostęp jest możliwy dla osób f izycznych, licencjonowanych 
ośrodków opieki zdrowotnej i  upoważnionych organów. Zastosowanie mogą mieć wymogi dotyczące 
siedziby.  
W odniesieniu do telemedycyny liczba usługodawców w  dziedzinie ICT (technologie informacyjno -
komunikacyjne) może być ogranicz ona w  celu zapewnienia interoperacyjności, zgodności 
i niezbędnych norm bezpieczeństwa. Ograniczenie to stosuje się w  sposób niedyskryminujący (CPC 
9312, 93191).  
Środki:  
 
622 
 Bundesärzteordnung (BÄO; (federalne rozporządzenie lekarskie);  
Gesetz über die Ausüb ung der Zahnheilkunde (ZHG);  
Gesetz über den Beruf der Psychotherapeutin und des Psychotherapeuten (PsychThG; ustawa 
w sprawie świadczenia usług psychoterapii);  
Gesetz über die berufsmäßige Ausübung der Heilkunde ohne Bestallung (Heilpraktikergesetz);  
Gese tz über das Studium und den Beruf von Hebammen(HebG);  
Gesetz über die Pflegeberufe (PflBG);  
Sozialgesetzbuch Fünftes Buch (SGB V; kodeks socjalny, księga piąta) – ustawowe ubezpieczenie 
zdrowotne.  
Poziom regionalny:  
Heilberufekammergesetz des Landes Baden -Württemberg;  
Gesetz über die Berufsausübung, die Berufsvertretungen und die Berufsgerichtsbarkeit der  
Ärzte, Zahnärzte, Tierärzte, Apotheker sowie der Psychologischen Psychotherapeuten und der  
Kinder - und Jugendlichenpsychotherapeuten (Heilberufe -Kammergesetz - HKaG) in Bayern;  
Berliner Heilberufekammergesetz (BlnHKG);  
Heilberufsgesetz Brandenburg (HeilBerG);  
Bremisches Gesetz über die Berufsvertretung, die Berufsausübung, die Weiterbildung und die 
Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, Zahn ärzte, Psychotherapeuten, Tierärzte und Apotheker 
(Heilberufsgesetz - HeilBerG);  
Heilberufsgesetz Mecklenburg -Vorpommern (Heilberufsgesetz M -V – HeilBerG);  
Heilberufsgesetz (HeilBG NRW);  
Heilberufsgesetz (HeilBG Rheinland -Pfalz);  
Gesetz über die öffentlich e Berufsvertretung, die Berufspflichten, die Weiterbildung und die 
Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte/ Ärztinnen, Zahnärzte/ Zahnärztinnen, psychologischen 
Psychotherapeuten/ Psychotherapeutinnen und Kinder - und 
Jugendlichenpsychotherapeuten/psychotherapeutin nen, Tierärzte/Tierärztinnen und 
Apotheker/Apothekerinnen im Saarland (Saarländisches Heilberufekammergesetz - SHKG);  
Gesetz über Berufsausübung, Berufsvertretungen und Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, Zahnärzte, 
Tierärzte, Apotheker sowie der Psychologis chen Psychotherapeuten und der Kinder und 
Jugendlichenpsychotherapeuten im Freistaat (Sächsisches Heilberufekammergesetz – 
SächsHKaG)and Thüringer Heilberufegesetz.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna :  
 
623 
 FR: Inne rodzaje formy prawnej są również dostępne dla inwestorów z Unii, natomiast inwestorzy 
zagraniczni mogą zakładać spółki wyłącznie w formie société d'exercice liberal (SEL) i société  civile 
professionnelle (SCP). Do świadczenia usług medycznych, dentystycznych i  położniczych wymagane 
jest obywatelstwo francuskie. Cudzoziemcy mogą jednak uzyskać dostęp do  świadczenia tych usług 
w ramach corocznie ustanawianych kontyngentów. W przypadku  usług medycznych, dentystycznych 
i położniczych oraz usług świadczonych przez pielęgniarki – świadczenie za pośrednictwem SEL à 
forme anonyme, à responsabilité limitée par actions simplifiée ou en commandite par actions SCP, 
société coopérative (wyłącznie  w przypadku niezależnych lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej 
i lekarzy specjalistów) lub société interprofessionnelle de soins ambulatoires (SISA) wyłącznie 
w przypadku wielodyscyplinarnego ośrodka zdrowia (MSP).  
Środki:  
FR: Loi 90 -1258 relative à l'ex ercice sous forme de société des professions libérales, Loi n°2011 -940 
du 10 août 2011 modifiant certaines dipositions de la loi n°2009 -879 dite HPST, Loi n°47 -1775 
portant statut de la coopération; oraz Code de la Santé Publique.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
AT: Współpraca lekarzy na potrzeby publicznej opieki ambulatoryjnej, tzw. grupowa praktyka 
lekarska, może się odbywać wyłącznie w formie prawnej Offene Gesellschaft/OG lub Gesellschaft mit 
besch ränkter Haftung/GmbH. Jako partnerzy w tego rodzaju praktykach mogą występować 
wyłącznie lekarze. Muszą oni posiadać uprawnienia do prowadzenia niezależnej praktyki lekarskiej, 
być zarejestrowani w austriackiej izbie lekarskiej i aktywnie wykonywać zawód l ekarza w ramach 
danej grupowej praktyki lekarskiej. Żadne inne osoby fizyczne ani prawne nie mogą być partnerami 
w grupowej praktyce lekarskiej i nie mogą brać udziału w jej przychodach ani zyskach (część CPC 
9312).  
Środki:  
AT: ustawa medyczna, BGBl. I N r. 169/1998, §§ 52a –52c;  
ustawa federalna regulująca usługi medyczno -techniczne wyższego szczebla, BGBl. Nr. 460/1992 
oraz ustawa federalna regulująca zawód fizjoterapeuty niższego i wyższego szczebla, BGBl. Nr. 
169/2002.  
b) Usługi weterynaryjne (CPC 932)   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
najwyższe uprzywilejowanie:  
AT: Usługi weterynaryjne mogą świadc zyć wyłącznie obywatele państwa członkowskiego EOG. 
Z wymogu obywatelstwa zwolnieni są obywatele państwa niebędącego członkiem EOG, jeżeli istnieje 
umowa między Unią a tym państwem zapewniająca traktowanie narodowe w  odniesieniu 
do inwestycji i  handlu tran sgranicznego w  zakresie usług weterynaryjnych.  
ES: Warunkiem wykonywania zawodu jest członkostwo w  stowarzyszeniu zawodowym, do którego 
wymagane jest posiadanie obywatelstwa Unii, jednak warunek ten może zostać uchylony na  mocy 
dwustronnego porozumienia z awodowego. Świadczenie usług weterynaryjnych jest ograniczone do 
osób fizycznych.  
 
624 
 FR: Do świadczenia usług weterynaryjnych wymagane jest obywatelstwo EOG, jednak od wymogu 
obywatelstwa można odstąpić na zasadzie wzajemności. Formy prawne dostępne dla 
przedsiębiorstwa świadczącego usługi weterynaryjne są ograniczone do SCP (Société civile 
professionnelle) i  SEL (Société d'exercice liberal).  
Dozwolone mogą być – pod pewnymi warunkami – inne formy prawne przedsiębiorstwa 
przewidziane we francuskim prawie wewnętrznym lub w  prawie innego państwa członkowskiego 
EOG i  posiadające siedzibę statut ową, zarząd lub główne miejsce prowadzenia działalności w  tym 
państwie.  
Środki:  
AT: Tierärztegesetz (ustawa o weterynarii), BGBl. Nr. 16/1975, §3 (2) (3).  
ES: Real Decreto 126/2013, de 22 de febrero, por el que se aprueban los Estatutos Generales de la 
Organización Colegial Veterinaria Española; art. 62 i 64.  
FR: Code rural et de la pêche maritime.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, obecność loka lna:  
CY: Wymóg obywatelstwa i statusu rezydenta w odniesieniu do świadczenia usług weterynaryjnych.  
EL: Do świadczenia usług weterynaryjnych wymagane jest obywatelstwo EOG lub Szwajcarii.  
HR: Transgraniczne usługi weterynaryjne w Chorwacji mogą świadczy ć wyłącznie osoby fizyczne i 
prawne posiadające siedzibę w państwie członkowskim do celów prowadzenia działalności 
weterynaryjnej. Praktykę weterynaryjną w Republice Chorwacji mogą ustanowić wyłącznie 
obywatele Unii.  
HU: Do członkostwa w węgierskiej Izbie  Lekarsko -Weterynaryjnej, niezbędnego do świadczenia usług 
weterynaryjnych, wymagane jest obywatelstwo EOG. Zezwolenie na  założenie działalności 
uwarunkowane jest testem potrzeb ekonomicznych. Główne kryteria: sytuacja na  rynku pracy 
w sektorze.  
Środki:  
CY: Ustawa nr 169/1990 z późniejszymi zmianami.  
EL: dekret prezydencki 38/2010, decyzja ministerialna 165261/IA/2010 (Dziennik Ustaw 2157/B).l  
HR: ustawa o  weterynarii (Dziennik Ustaw 83/13, 148/13, 115/18), art.  3 (67), art.  105 i  121.  
HU: ustawa CXXVI I z 2012  r. w  sprawie węgierskiej Izby Lekarsko -Weterynaryjnej oraz w  sprawie 
warunków świadczenia usług weterynaryjnych.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
CZ: Do świadczenia usług weterynaryjnych wymagana jest fizyczn a obecność na terytorium kraju.  
IT i PT: Do świadczenia usług weterynaryjnych wymagane jest miejsce stałego zamieszkania w danym 
kraju.  
 
625 
 PL: Do świadczenia usług weterynaryjnych wymagana jest fizyczna obecność na terytorium kraju do 
celów wykonywania zawo du lekarza weterynarii na terytorium Polski; obywatele państw 
niebędących członkami Unii Europejskiej muszą zdać egzamin w  języku polskim zorganizowany przez 
Izby Lekarsko -Weterynaryjne.  
SI: Transgraniczne usługi weterynaryjne w Słowenii mogą świadczyć wyłącznie osoby fizyczne i 
prawne posiadające siedzibę w państwie członkowskim do celów prowadzenia działalności 
weterynaryjnej.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku or az transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
SK: Do wpisu do  rejestru zawodowego, niezbędnego do  wykonywania zawodu, niezbędne jest 
posiadanie miejsca stałego zamieszkania na Słowacji. Świadczenie usług weterynaryjnych jest 
ograniczone do osób fizycznych.  
Środki:  
CZ: ustawa nr 166/1999 Coll. (ustawa weterynaryjna), §58 –63, 39 oraz  
ustawa nr 381/1991 Coll. (w sprawie czeskiej Izby Lekarsko -Weterynaryjnej), pkt 4.  
IT: dekret legislacyjny C.P.S. 233/1946 art. 7 –9 oraz  
dekret Prezydenta Republiki (DPR) 221/1950, pkt 7.  
PL: ustawa z  dnia 21 grudnia 199 0 r. o  zawodzie lekarza weterynarii i  izbach lekarsko -
weterynaryjnych.  
PT: Dekret z mocą ustawy 368/91 (Statut Izby Lekarsko -Weterynaryjnej) zmieniony ustawą)  
125/2015, 3 set.  
SI: Pravilnik o priznavanju poklicnih kvalifikacij veterinarjev (przepisy regu lujące uznawanie 
kwalifikacji zawodowych lekarzy weterynarii), Uradni list RS, št. (Dziennik Ustaw) 71/2008, 7/2011, 
59/2014 in 21/2016, ustawa o usługach na rynku wewnętrznym, Dziennik Ustaw Republiki Słowenii 
nr 21/2010.  
SK: ustawa 442/2004 w  sprawie pr ywatnych lekarzy weterynarii oraz izby lekarsko -weterynaryjnej, 
art. 2.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
DE (dotyczy także instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): Świadczenie usług weterynaryjnych 
ograniczone jest do osób fizycznych. Usługi telemedycyny mogą być świadczone tylko w  ramach 
leczenia pierwszego kontaktu obejmującego wcześniejszą osobistą konsultację z  weterynarzem.  
DK i NL: Świadczenie usług weterynary jnych ograniczone jest do osób fizycznych.  
IE: Świadczenie usług weterynaryjnych ograniczone jest do osób fizycznych i spółek osobowych.  
LV: Świadczenie usług weterynaryjnych ograniczone jest do osób fizycznych.  
 
626 
 Środki:  
DE: Bundes -Tierärzteordnung (BTÄ O; Federalny kodeks w  sprawie zawodu lekarza weterynarii).  
Poziom regionalny:  
Ustawy w  sprawie izb lekarskich krajów związkowych (Heilberufs - und 
Kammergesetze der Länder) oraz (oparte na  nich)  
Badenia -Wirtembergia, Gesetz über das Berufsrecht und die Kamm ern der Ärzte, Zahnärzte, Tierärzte 
Apotheker, Psychologischen Psychotherapeuten sowie der Kinder - und 
Jugendlichenpsychotherapeuten (Heilberufe -Kammergesetz - HBKG);  
Bawaria, Gesetz über die Berufsausübung, die Berufsvertretungen und die Berufsgerichtsbar keit der 
Ärzte, Zahnärzte, Tierärzte, Apotheker sowie der Psychologischen Psychotherapeuten und der Kinder - 
und Jugendlichenpsychotherapeuten (Heilberufe -Kammergesetz - HKaG);  
Berliner Heilberufekammergesetz (BlnHKG);  
Brandenburgia, Heilberufsgesetz (HeilB erG);  
Brema, Gesetz über die Berufsvertretung, die Berufsausübung, die Weiterbildung und die 
Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, Zahnärzte, Psychotherapeuten, Tierärzte und Apotheker 
(Heilberufsgesetz - HeilBerG);  
Hamburg, Hamburgisches Kammergesetz für die Heilberufe (HmbKGH);  
Hesja, Gesetz über die Berufsvertretungen, die Berufsausübung, die Weiterbildung und die 
Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, Zahnärzte, Tierärzte, Apotheker, Psychologischen Psychotherapeuten 
und Kinder - und Jugendlichenpsychotherapeuten (Heilberufsgesetz);  
Meklemburgia -Pomorze Przednie, Heilberufsgesetz (HeilBerG);  
Dolna Saksonia, Kammergesetz für die Heilberufe (HKG);  
Nadrenia Północna -Westfalia, Heilberufsgesetz NRW (HeilBerg);  
Nadrenia -Palatynat, Heilberufsgesetz (HeilBG);  
Kraj Saary,  Gesetz Nr. 1405 über die öffentliche Berufsvertretung, die Berufspflichten, die 
Weiterbildung und die Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte/Ärztinnen, Zahnärzte/Zahnärztinnen, 
Tierärzte/Tierärztinnen und Apotheker/Apothekerinnen im Saarland (Saarländisches 
Heilberufekammergesetz - SHKG);  
Saksonia, Gesetz über Berufsausübung, Berufsvertretungen und Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, 
Zahnärzte, Tierärzte, Apotheker sowie der Psychologischen Psychotherapeuten und der Kinder - und 
Jugendlichenpsychotherapeuten im Freis taat Sachsen (Sächsisches Heilberufekammergesetz – 
SächsHKaG);  
Saksonia -Anhalt, Gesetz über die Kammern für Heilberufe Sachsen -Anhalt (KGHB -LSA);  
 
627 
 Szlezwik -Holsztyn, Gesetz über die Kammern und die Berufsgerichtsbarkeit für die Heilberufe 
(Heilberufekammerg esetz - HBKG);  
Turyngia, Thüringer Heilberufegesetz (ThürHeilBG) oraz  
Berufsordnungen der Kammern (kodeksy etyki zawodowej Izb Lekarsko -Weterynaryjnych).  
DK: Lovbekendtgørelse nr. 40 af lov om dyrlæger af 15. januar 2020 (ustawa skonsolidowana nr  40 
z dnia  15 stycznia 2020  r. w sprawie lekarzy weterynarii).  
IE: ustawa o  gabinetach weterynaryjnych z 2005 r.  
LV: ustawa o medycynie weterynaryjnej.  
NL: Wet op de uitoefening van de diergeneeskunde 1990 (WUD).  
c)  Sprzedaż detaliczna produktów leczniczych, me dycznych i  ortopedycznych i  inne usługi 
świadczone przez farmaceutów (CPC 63211)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:  
AT: Sprzedaż detaliczna produktów leczniczyc h i szczególnych towarów medycznych może odbywać 
się wyłącznie w  aptekach. Do prowadzenia apteki wymagane jest obywatelstwo państwa 
członkowskiego EOG lub Konfederacji Szwajcarskiej. Dzierżawcy i  osoby zarządzające apteką muszą 
mieć obywatelstwo państwa cz łonkowskiego EOG lub Konfederacji Szwajcarskiej.  
Środki:  
AT: Apothekengesetz (ustawa farmaceutyczna), RGBl. nr 5/1907 z późniejszymi zmianami, §§ 3, 4, 
12; Arzneimittelgesetz (ustawa o lekach), BGBl. nr 185/1983 z późniejszymi zmianami, §§ 57, 59, 59a 
oraz Medizinproduktegesetz (ustawa o produktach leczniczych), BGBl. nr 657/1996 z późniejszymi 
zmianami, § 99.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
DE: Jedynie osoby fizyczne (farmaceuci) mogą prowadzić aptekę.  Obywatele innych państw i  osoby, 
które nie zdały niemieckiego egzaminu na  farmaceutę, mogą otrzymać tylko licencję umożliwiającą 
przejęcie apteki, która funkcjonuje od  co najmniej trzech lat. Całkowita liczba aptek na  osobę jest 
ograniczona do  jednej apte ki oraz najwyżej trzech oddziałów.  
FR: Do prowadzenia apteki wymagane jest obywatelstwo EOG lub Szwajcarii.  
Zagraniczni farmaceuci mogą uzyskać pozwolenie na  założenie działalności w  ramach corocznie 
ustanawianych kontyngentów. Na otwarcie apteki należy uzyskać zgodę, a obecność handlowa 
obejmująca sprzedaż detaliczną produktów leczniczych na odległość za pośrednictwem usług 
społeczeństwa informacyjnego musi przyjąć jedną z  następujących form prawnych dozwolonych 
na mocy prawa krajowego w  sposób niedyskry minujący: jedynie société d’exercice libéral (SEL) 
anonyme, par actions simplifiée, à responsabilité limitée unipersonnelle lub pluripersonnelle, en 
commandite par actions, société en noms collectifs (SNC) lub société à responsabilité limitée (SARL) 
uniper sonnelle lub pluripersonnelle.  
 
628 
 Środki:  
DE: Gesetz über das Apothekenwesen (ApoG; niemiecka ustawa farmaceutyczna);  
Gesetz über den Verkehr mit Arzneimitteln (AMG);  
Gesetz über Medizinprodukte (MPG);  
Verordnung zur Regelung der Abgabe von Medizinprodukten (MPAV)  
FR: Code de la santé publique; oraz  
Loi 90 -1258 du 31 décembre 1990 relative à l'exercice sous forme de société des professions 
libéralesand Loi 2015 -990 du 6 août 2015.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe:  
EL: Do prowadzenia apteki wymagane jest obywatelstwo Unii Europejskiej.  
HU: Do prowadzenia apteki wymagane jest obywatelstwo EOG.  
LV: W celu rozpoczęcia niezależnej praktyki w  aptece zagraniczny farmaceuta lub asystent 
farmaceuty, wykształcony w  państwie, które nie jest państwem członkowskim lub państwem 
członkowskim EOG, musi przepracować co najmniej rok w  aptece w państwie członkowskim EOG 
pod nadzorem farmaceuty.  
Środki:  
EL: ustawa 5607/1932, zmieniona ustawami 1963/1991 oraz 3918/2011.  
HU: ustawa XCV III z 2006  r. w sprawie przepisów ogólnych dotyczących niezawodnych i  wykonalnych 
z gospodarczego punktu widzenia dostaw produktów leczniczych i  pomocy medycznej oraz w  sprawie 
dystrybucji produktów leczniczych.  
LV: ustawa farmaceutyczna, s.  38.  
W odnies ieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
BG: Kierownikami aptek muszą być wykwalifikowani farmaceuci; farmaceuta może kierować tylko 
jedną apteką, w  której sam pracuje. Liczba aptek, które może posiadać jedna osoba w Republice 
Bułgarii, jest o graniczona (nie więcej niż 4).   
DK: Tylko osoby fizyczne, które uzyskały licencję farmaceuty od duńskiego Urzędu ds. Zdrowia i 
Leków, mogą świadczyć usługi sprzedaży detalicznej produktów leczniczych i  szczególnych 
produktów medycznych.  
ES, HR, HU i PT: Zezwolenie na  założenie działalności uwarunkowane jest testem potrzeb 
ekonomicznych.  
Główne kryteria: liczba mieszkańców i gęstość zaludnienia na  danym obszarze.  
IE: Sprzedaż wysyłkowa produktów leczniczych jest zabroniona, z  wyjątkiem leków dostępnych be z 
recepty.  
 
629 
 MT: Wydawanie zezwoleń na  prowadzenie apteki podlega określonym ograniczeniom. Jedna osoba 
nie może posiadać więcej niż jednego zezwolenia wydanego na  jej nazwisko w  żadnej miejscowości 
(rozporządzenie 5(1) w  ramach rozporządzeń Pharmacy Licenc e Regulations (LN279/07)), 
z wyjątkiem przypadku, gdy w  odniesieniu do  danej miejscowości nie złożono innych wniosków 
(rozporządzenie 5(2) w  ramach rozporządzeń Pharmacy Licence Regulations (LN279/07)).  
PT: W spółkach handlowych, w  których kapitał jest reprezentowany przez udziały, udziały te powinny 
być imienne. Jedna osoba nie może jednocześnie, bezpośrednio ani pośrednio, posiadać ani 
prowadzić więcej niż czterech aptek ani zarządzać więcej niż czterema aptekami.  
SI: Sieć aptek w Słowenii składa się z publicznych punktów aptecznych będących własnością gmin 
oraz prywatnych aptek posiadających koncesję (których większościowym udziałowcem musi być 
zawodowy farmaceuta). Sprzedaż wysyłkowa produktów leczniczy ch na  receptę jest zabroniona.  
Środki:  
BG: ustawa o produktach leczniczych w medycynie ludzkiej, art. 222, 224, 228.  
DK: Apotekerloven (duńska ustawa farmaceutyczna) LBK nr 801 z  12.06.2018 r.  
ES: Ley 16/1997, de 25 de abril, de regulación de servicios  de las oficinas de farmacia (ustawa  
16/1997 z  dnia 25 kwietnia 1997 r. regulująca usługi farmaceutyczne), art.  2, 3.1; oraz  
Real Decreto Legislativo 1/2015, de 24 de julio por el que se aprueba el Texto refundido de la Ley de 
garantías y uso racional de  los medicamentos y productos sanitarios (Ley 29/2006).  
HR: ustawa o  opiece zdrowotnej (Dz.U. 100/18, 125/19).   
HU: ustawa XCVIII z  2006  r. w sprawie przepisów ogólnych dotyczących niezawodnych i  wykonalnych 
z gospodarczego punktu widzenia dostaw produkt ów leczniczych i  pomocy medycznej oraz w  sprawie 
dystrybucji produktów leczniczych.  
IE: Ustawy Irish Medicines Boards Acts z 1995 i 2006 r. (nr 29 z 1995 r. i nr 3 z 2006 r.); Medicinal 
Products (Prescription and Control of Supply) Regulations 2003 – prze pisy dotyczące produktów 
leczniczych (przepisywanie i kontrola dostaw) z 2003 r., z późniejszymi zmianami (S.I. 540 z 2003 r.); 
Medicinal Products (Control of Placing on the Market) Regulations 2007 – przepisy dotyczące 
produktów leczniczych (kontrola wpro wadzania do obrotu) z 2007 r., z późniejszymi zmianami (S.I. 
540 z 2007 r.); Pharmacy Act 2007 (ustawa nr 20 z 2007 r.); Regulation of Retail Pharmacy Businesses 
Regulations 2008 – przepisy dotyczące regulacji aptecznej sprzedaży detalicznej z 2008 r., z 
późniejszymi zmianami (S.I. 488 z 2008 r.);  
MT: Pharmacy Licence Regulations (LN279/07) wydane na  mocy ustawy Medicines Act (Cap. 458).  
PT: Dekret z mocą ustawy 307/2007, art. 9, 14 i 15  Alterado p/ Lei 26/2011, 16 jun., alterada:  
- p/ Acórdão TC 612/2011, 24/01/2012,  
- p/ Decreto -Lei 171/2012, 1 ago.,  
- p/ Lei 16/2013, 8 fev.,  
 
630 
 - p/ Decreto -Lei 128/2013, 5 set.,  
- p/ Decreto -Lei 109/2014, 10 jul.,  
- p/ Lei 51/2014, 25 ago.,  
- p/ Decreto -Lei 75/2016, 8 nov.; i Ordinance 1430/2007rev ogada p/ Portaria 352/2012, 30 out.  
SI: ustawa o usługach farmaceutycznych (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii nr 85/2016) oraz ustawa 
o produktach leczniczych (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii nr 17/2014).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
IT: Wykonywać zawód mogą wyłącznie osoby fizyczne wpisane do  rejestru oraz osoby prawne 
w formie spółek osobowych , pod warunkiem że wszyscy wspólnicy w  spółce są farmaceutami 
wpisanymi do  rejestru. Wpis do  rejestru zawodowego farmaceutów wymaga obywatelstwa państwa 
członkowskiego Unii Europejskiej lub miejsca stałego zamieszkania i  wykonywania zawodu we 
Włoszech. Cud zoziemcy posiadający odpowiednie kwalifikacje mogą zostać wpisani do rejestru, jeżeli 
są obywatelami jednego z państw, z którymi Włochy zawarły specjalne porozumienie umożliwiające 
im wykonywanie zawodu na zasadzie wzajemności (D. Lgsl. CPS 233/1946 art. 7 –9 oraz D.P.R. 
221/1950 pkt 3 i 7). Otwarcie lub ponowne otwarcie apteki jest dozwolone po przeprowadzeniu 
publicznego postępowania konkursowego. W  postępowaniu tym mogą uczestniczyć jedynie 
obywatele państwa członkowskiego Unii Europejskiej wpisani do  rejestru farmaceutów („albo”).  
Zezwolenie na  założenie działalności uwarunkowane jest testem potrzeb ekonomicznych. Główne 
kryteria: liczba mieszkańców i gęstość zaludnienia na  danym obszarze.  
Środki:  
IT: ustawa 362/1991, art. 1, 4, 7 i 9;  
dekret legislacyjny CPS 233/1946, art. 7 –9 oraz  
dekret Prezydenta Republiki (D.P.R 221/1950, pkt 3 i 7).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowani e narodowe:  
CY: Do sprzedaży detalicznej produktów leczniczych, medycznych i  ortopedycznych oraz do innych 
usług świadczonych przez farmaceutów (CPC 63211) zastosowanie ma wymóg obywatelstwa.  
Środki:  
CY: ustawa w  sprawie produktów farmaceutycznych i  trucizn ( rozdział 254), z  późniejszymi zmianami .  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz usług transgranicznych – dostęp do 
rynku:  
BG: Sprzedaż detaliczna produktów leczniczych i  szczególnych towarów medycznych może odbywać 
się wyłą cznie w  aptekach. Sprzedaż wysyłkowa produktów leczniczych jest zabroniona, z  wyjątkiem 
leków dostępnych bez recepty.  
 
631 
 EE: Sprzedaż detaliczna produktów leczniczych i  szczególnych towarów medycznych może odbywać 
się wyłącznie w  aptekach. Sprzedaż wysyłkowa produktów leczniczych oraz wysyłanie pocztą lub 
przesyłką kurierską produktów leczniczych zamówionych przez internet są zabronione. Zezwolenie 
na założenie działalności uwarunkowane jest testem potrzeb ekonomicznych. Główne kryteria: 
gęstość zaludnienia na  danym obszarze.  
EL: Tylko osoby fizyczne będące licencjonowanymi farmaceutami oraz spółki założone przez osoby 
będące licencjonowanymi farmaceutami mogą świadczyć usługi sprzedaży detalicznej produktów 
leczniczych i  szczególnych produktów medycznych.  
ES: Tylko osoby fizyczne będące licencjonowanymi farmaceutami mogą świadczyć usługi sprzedaży 
detalicznej produktów leczniczych i  szczególnych produktów medycznych. Żaden farmaceuta nie 
może otrzymać więcej niż jednej licencji.  
LU: Tylko osoby fizyczne mogą  świadczyć usługi sprzedaży detalicznej produktów leczniczych 
i szczególnych produktów medycznych.  
NL: Sprzedaż wysyłkowa leków podlega wymogom.  
Środki:  
BG: ustawa o produktach leczniczych w medycynie ludzkiej, art. 219, 222, 228, 234 (5).  
EE: Ravimise adus (ustawa o produktach leczniczych), RT I 2005, 2, 4; § 29 (2) i  § 41 (3); oraz 
Tervishoiuteenuse korraldamise seadus (ustawa o organizacji usług zdrowotnych), RT I 2001, 50, 284.  
EL: ustawa 5607/1932, zmieniona ustawami 1963/1991 oraz 3918/2011.  
ES: Ley 16/1997, de 25 de abril, de regulación de servicios de las oficinas de farmacia (ustawa  
16/1997 z  dnia 25 kwietnia 1997 r. regulująca usługi farmaceutyczne), art.  2, 3.1; oraz  
Real Decreto Legislativo 1/2015, de 24 de julio por el que se aprueba el  Texto refundido de la Ley de 
garantías y uso racional de los medicamentos y productos sanitarios (Ley 29/2006).  
LU: Loi du 4 juillet 1973 concernant le régime de la pharmacie (załącznik a043);  
Règlement grand -ducal du 27 mai 1997 relatif à l'octroi des concessions de pharmacie (załącznik 
a041) oraz  
Règlement grand -ducal du 11 février 2002 modifiant le règlement grand -ducal du 27 mai 1997 relatif 
à l'octroi des concessions de pharmacie (załączni k a017).  
NL: Geneesmiddelenwet, art.  67. 
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz usług transgranicznych – 
obecność lokalna:  
BG: Farmaceuta musi być stałym rezydentem.  
Środki:  
BG: ustawa o produktach leczniczych w medycynie l udzkiej, art. 146, 161, 195, 222, 228.  
 
632 
 W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
DE, SK: Do otrzymania licencji farmaceuty lub otwarcia apteki prowadzącej sprzedaż detaliczną 
produktów leczniczych i  niektórych produktów medycz nych wymagane jest miejsce stałego 
zamieszkania w kraju.  
Środki:  
DE: Gesetz über das Apothekenwesen (ApoG; niemiecka ustawa farmaceutyczna);  
Gesetz über den Verkehr mit Arzneimitteln (AMG);  
Gesetz über Medizinprodukte (MPG);  
Verordnung zur Regelung der A bgabe von Medizinprodukten (MPAV).  
SK: ustawa 362/2011 o  produktach leczniczych i  wyrobach medycznych, art.  6; oraz  
ustawa 578/2004 o  dostawcach usług opieki zdrowotnej, pracownikach medycznych, organizacjach 
zawodowych w opiece zdrowotnej.  
 
633 
 Zastrzeżenie  nr 4 – Usługi badawczo -rozwojowe  
Sektor – podsektor  Usługi badawczo -rozwojowe (B+R)  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 851, 853  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
UE: W odniesieniu do  finansowanych ze  środków publicznych usług badawczo -rozwojowych 
korzystających z  funduszy zapewnianych przez Unię Europejską na  szczeblu Unii Europejski ej 
wyłączne prawa lub zezwolenia mogą zostać udzielone wyłącznie obywatelom państw członkowskich 
Unii Europejskiej oraz osobom prawnym z  Unii Europejskiej mającym swoją statutową siedzibę, 
zarząd lub główne miejsce prowadzenia działalności w Unii Europejsk iej (CPC 851, 853).  
W odniesieniu do  usług badawczo -rozwojowych finansowanych ze  środków publicznych 
zapewnianych przez państwo członkowskie wyłączne prawa lub zezwolenia mogą zostać udzielone 
wyłącznie obywatelom danego państwa członkowskiego Unii Europe jskiej oraz osobom prawnym 
z danego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, których główna siedziba znajduje się w  tym 
państwie członkowskim (CPC 851, 853).  
Zastrzeżenie to pozostaje bez uszczerbku dla części piątej [Uczestnictwo w programach Unii, nale żyte 
zarządzanie finansami i przepisy finansowe] i dla wyłączenia udzielania zamówień przez Stronę lub 
subsydiów w art. SERVIN.1.1 ust. 6 i 7 [Cel i  zakres].   
Środki:  
UE: Wszystkie obecne i przyszłe programy ramowe Unii w dziedzinie badań i innowacji, w tym 
regulamin uczestnictwa w programie „Horyzont 2020” dotyczący wspólnych inicjatyw 
technologicznych (WIT), decyzje na podstawie art.  185 oraz Europejski Instytut Innowacji i 
Technologii, jak również istniejące i przyszłe krajowe, regionalne i lokalne pro gramy badawcze.  
 
  
 
634 
 Zastrzeżenie nr 5 – Usługi w zakresie nieruchomości  
Sektor – podsektor  Usługi w  zakresie nieruchomości  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 821, 822  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Najwyższe uprzywilejowanie  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
CY: Do świadczenia usług w zakresie nieruchomości zastosowanie ma wymóg obywatelstwa i miejsc a 
stałego zamieszkania.  
Środki:  
CY: ustawa 71(1)/2010 o agentach nieruchomości z późniejszymi zmianami.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
CZ: Do uzyskania licencji niezbędnej do świadczenia usług w zakresie nieruchom ości wymagane jest, 
w odniesieniu do osób fizycznych, miejsce stałego zamieszkania, a w odniesieniu do osób prawnych, 
miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa w Republice Czeskiej.  
HR: Do świadczenia usług w  zakresie nieruchomości wymagana jest obecność handl owa w EOG.  
PT: W odniesieniu do osób fizycznych obowiązuje wymóg miejsca stałego zamieszkania w EOG. W 
odniesieniu do osób prawnych obowiązuje wymóg siedziby statutowej w EOG.  
Środki:  
CZ: ustawa o  licencji handlowej.  
HR: ustawa o  pośrednictwie w obroci e nieruchomościami (Dziennik Ustaw 107/07 oraz 144/12), 
art. 2.  
PT: dekret z  mocą ustawy 211/2004 (art. 3 i  25), zmieniony i  ponownie ogłoszony dekretem z  mocą 
ustawy 69/2011.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgra nicznego handlu 
usługami – obecność lokalna:  
 
635 
 DK: Do celów świadczenia usług w zakresie nieruchomości przez osobę fizyczną przebywającą na 
terytorium  
Danii tytułu „pośrednika w obrocie nieruchomościami” mogą używać jedynie uprawnieni pośrednicy 
w obrocie nieruchomościami będący osobami fizycznymi, którzy zostali wpisani do rejestru 
pośredników w obrocie nieruchomościami Duńskiego Urzędu ds. Działalności Gospodarczej. Zgodnie 
z ustawą osoba ubiegająca się o  wpis musi posiadać miejsce zamieszkania w  Danii lu b w Unii, EOG 
lub w Konfederacji Szwajcarskiej.  
Ustawa o  sprzedaży nieruchomości ma zastosowanie jedynie do  świadczenia usług w  zakresie 
nieruchomości na  rzecz konsumentów. Ustawa o sprzedaży nieruchomości nie ma zastosowania do 
dzierżawy nieruchomości (C PC 822).  
Środki:  
DK: Lov om formidling af fast ejendom m.v. lov. nr. 526 af 28.05.2014 (ustawa o  sprzedaży 
nieruchomości).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
najwyższe uprzywilejowanie:  
SI: W zakresie, w jakim Zjednoczone Królestwo umożliwia słoweńskim obywatelom i 
przedsiębiorstwom świadczenie usług pośredników w obrocie nieruchomościami, Słowenia umożliwi 
obywatelom Zjednoczonego Królestwa i przedsiębiorstwom świadczenie usług pośredników  w 
obrocie nieruchomościami na takich samych warunkach, jeżeli spełniają następujące wymogi: 
posiadają uprawnienia do prowadzenia działalności jako pośrednik w obrocie nieruchomościami w 
państwie pochodzenia, przedłożą odpowiednie dokumenty w sprawie nieka ralności oraz są wpisane 
do rejestru pośredników w obrocie nieruchomościami w odpowiednim (słoweńskim) ministerstwie.  
Środki:  
SI: ustawa o pośrednictwie w  obrocie nieruchomościami.  
  
 
636 
 Zastrzeżenie nr 6 – Usługi dla przedsiębiorstw  
Sektor – podsektor  Usłu gi dla przedsiębiorstw – usługi wynajmu lub dzierżawy bez obsługi; 
usługi związane z usługami konsultacyjnymi w zakresie zarządzania; 
usługi badań i  analiz technicznych; powiązane usługi konsultacji 
naukowych i technicznych; usługi związane z  rolnictwem; u sługi 
ochroniarskie; usługi wyszukiwania miejsc pracy i  pracowników; usługi 
tłumaczeń pisemnych i ustnych oraz pozostałe usługi dla 
przedsiębiorstw  
Klasyfikacja gospodarcza:  ISIC Rev. 37, część CPC 612, część 621, część 625, 831, część 85990, 
86602, 8675,  8676, 87201, 87202, 87203, 87204, 87205, 87206, 87209, 
87901, 87902, 87909, 88, część 893  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Najwyższe uprzywilejowanie  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
a)  Usługi wynajmu lub dzierżawy bez obsługi (CPC 83103, CPC 831)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
SE: W celu pływania pod szwedzką banderą w  przypadku udziału podmiotów zagranicznych we 
własności statku konieczne jest wykazanie przewagi szwedzkich podmiotów gospodarczyc h. 
Przewaga szwedzkich podmiotów gospodarczych oznacza ponad połowę udziału w  statku szwedzkiej 
własności albo własności osób z  innego państwa EOG oraz to, że statek jest obsługiwany w  Szwecji. 
Pozostałe zagraniczne statki mogą pod pewnymi warunkami uzyska ć zwolnienie od  tej zasady, jeśli 
są najmowane lub dzierżawione przez szwedzką osobę prawną w  drodze umów czarteru bez załogi 
(CPC 83103).  
Środki:  
SE: Sjölagen (prawo morskie) (1994:1009), rozdział 1, § 1.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
SE: Podmioty świadczące usługi wynajmu lub leasingu samochodów osobowych i  niektórych 
pojazdów terenowych (terrängmotorfordon) bez kierowcy, będących przedmiotem wynajmu lub 
leasingu pr zez okres krótszy niż jeden rok, są zobowiązane do  wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za 
zapewnienie m.in. prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z  obowiązującymi przepisami 
ustawowymi i wykonawczymi oraz przestrzegania przepisów bezpieczeństwa drogo wego. Osoba 
taka musi posiadać miejsce stałego zamieszkania w  EOG (CPC 831).  
 
637 
 Środki:  
SE: Lag (1998: 424) om biluthyrning (ustawa o  wynajmie i  leasingu samochodów).  
b) Usługi wynajmu lub leasingu oraz inne usługi dla przedsiębiorstw związane z lotnictwem   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
najwyższe uprzywilejowanie:  
UE: W przypadku wynajmu lub leasingu  bez załogi statki powietrzne używane przez przewoźników 
lotniczych Unii Europejskiej podlegają stosownym wymogom w zakresie rejestracji. Umowa leasingu 
bez załogi, której stroną jest przewoźnik lotniczy z Unii, podlega wymogom określonym w unijnych 
lub kr ajowych przepisach dotyczących bezpieczeństwa lotniczego, na przykład obowiązkowi 
uzyskania uprzedniej zgody i innym warunkom mającym zastosowanie do używania statków 
powietrznych zarejestrowanych w państwach trzecich. Rejestracja może podlegać wymogowi, b y 
statek powietrzny stanowił własność osoby fizycznej spełniającej szczególne kryteria obywatelstwa 
albo przedsiębiorstwa spełniającego szczególne kryteria dotyczące własności i  kontroli kapitału (CPC 
83104).  
W przypadku usług komputerowego systemu rezerw acji (KSR), jeżeli dostawcy usług KSR prowadzący 
działalność poza Unią nie zapewniają przewoźnikom lotniczym z  Unii traktowania równoważnego (tj. 
niedyskryminacyjnego) temu, jakie zapewnia się w  Unii lub jeżeli przewoźnicy lotniczy spoza Unii 
Europejskiej nie zapewniają dostawcom usług KSR z  Unii traktowania równoważnego temu, jakie 
zapewnia się w  Unii, to można przyjąć środki mające na  celu zapewnienie równoważnego 
traktowania wobec, odpowiednio, przewoźników lotniczych spoza Unii ze  strony dostawców usług  
KSR prowadzących działalność w  Unii lub wobec dostawców usług KSR spoza Unii Europejskiej 
ze strony przewoźników lotniczych z  Unii.  
Środki:  
UE: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1008/2008 z dnia 24 września 2008 r. 
w sprawie wspólny ch zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty (wersja 
przekształcona); oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) nr 80/2009 z  dnia 14 
stycznia 2009  r. w  sprawie kodeksu postępowania dla komputerowych systemów rezerwacji i 
uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 2299/89,  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BE: Prywatne (cywilne) statki powietrzne należące do  osób fizycznych, które nie są obywatelami 
państwa członkowskiego EOG, mogą zostać zarejestrowane jedynie pod warunkiem, że osoby te 
posiadają miejsce zamieszkania lub pobytu w  Belgii nieprzerwanie przez co  najmniej rok. Prywatne 
(cywilne) statki powietrzne należące do  zagranicznych osób prawnych, nieutworzonych zgodnie 
z prawem państwa członkowskiego EOG, mogą zostać zarejestrowane jedynie pod warunkiem, że 
osoby te posiadają siedzibę operacyjną, agencję lu b oddział w  Belgii nieprzerwanie przez co najmniej 
jeden rok (CPC 83104).  
Procedury udzielania zezwoleń na gaszenie pożarów z  powietrza, loty szkoleniowe, opryski, 
dokonywanie pomiarów, tworzenie map, fotografowanie oraz inne wykonywane z  powietrza usługi  
rolnicze, przemysłowe i  inspekcyjne.    
 
638 
 Środki:  
BE: Arrêté Royal du 15 mars 1954 réglementant la navigation aérienne.  
c) Usługi związane z  usługami konsultacyjnymi w zakresie zarządzania – usługi arbitrażowe 
i pojednawcze (CPC 86602)  
W odniesieniu do t ransgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
BG: Do świadczenia usług mediacji wymagane jest miejsce stałego lub długoterminowego 
zamieszkania w  Bułgarii w  przypadku obywateli państw innych niż państwo członkowskie EOG lub 
Konfederacji Szwajcarskiej.  
HU: Do prowadzenia działalności w  zakresie mediacji (np. arbitrażu i  postępowań pojednawczych) 
wymagane jest zezwolenie ministra odpowiedzialnego za wymiar sprawiedliwości; zezwolenie 
polega na  wpisie do  rejestru i  może być udziela ne wyłącznie osobom prawnym lub fizycznym 
posiadającym siedzibę lub miejsce stałego zamieszkania na  Węgrzech.  
Środki:  
BG: Ustawa o lekach, art. 8.  
HU: ustawa LV z  2002  r. o mediacji.  
d) Usługi w  zakresie badań i  analiz technicznych (CPC 8676)  
W odniesi eniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
CY: Usługi chemików i  biologów mogą być świadczone jedynie przez osoby posiadające 
obywatelstwo państw członkowskich.  
FR: Zawód biologa jest zastrzeżony dla osób fizycznych, przy czym wymagane jest obywatelstwo 
EOG.  
Środki:  
CY: ustawa o  rejestracji chemików z  1988  r. (ustawa 157/1988), z późniejszymi zmianami.  
FR: Code de la Santé Publique.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
BG: Do świadczenia usług w  zakresie badań i  analiz technicznych wymagane jest posiadanie siedziby 
w Bułgarii zgodnie z  bułgarską ustawą o  prawie handlowym oraz wpis do  rejestru handlowego.  
W przypadku okresowych kontroli w  celu potwierdzenia stanu techniczn ego pojazdów transportu 
drogowego osoba powinna być zarejestrowana zgodnie z  bułgarską ustawą o  prawie handlowym lub 
ustawą w  sprawie niekomercyjnych osób prawnych albo zarejestrowana w  innym państwie 
członkowskim EOG.  
 
639 
 Badanie i  analiza składu i  czystości  powietrza i  wody mogą być prowadzone wyłącznie przez 
bułgarskie Ministerstwo Środowiska i  Wody lub jego agencje we współpracy z  Bułgarską Akademią 
Nauk.  
Środki:  
BG: ustawa o  produktowych wymogach technicznych;  
ustawa pomiarowa;  
ustawa w  sprawie czyste go powietrza atmosferycznego oraz  
ustawa wodna, zarządzenie N -32 dotyczące okresowej kontroli w  celu potwierdzenia stanu 
technicznego pojazdów transportu drogowego.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowa nie oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie, obecność 
lokalna:  
IT: W przypadku biologów, analityków chemicznych, agronomów i  „periti agrari” wymagane jest 
miejsce stałego zamieszkania i  wpis do  rejestru zaw odowego. Obywatele państw trzecich mogą 
zostać wpisani do  rejestru na  zasadzie wzajemności.  
Środki:  
IT: Biolodzy, analitycy chemiczni: ustawa 396/1967 o zawodzie biologa oraz dekret królewski 
842/1928 w sprawie zawodu analityka chemicznego.  
e) Powiązane  usługi konsultacji naukowych i technicznych (CPC 8675)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie, obecność 
lokalna :  
IT: Do wpisu do  rejestru geologów wymagane jest miejsce stałego zamieszkania lub miejsce 
prowadzenia działalności we Włoszech; wpis do  tego rejestru jest niezbędny do  wykonywania 
zawodów geodety lub geologa w  celu świadczenia usług związanych z  poszukiw aniem i  eksploatacją 
kopalni itp. Wymagane jest obywatelstwo państwa członkowskiego; cudzoziemcy mogą jednak 
zostać wpisani do  rejestru na  zasadzie wzajemności.  
Środki:  
IT: Geolodzy: ustawa 112/1963, art. 2 i 5; D.P.R. 1403/1965, art. 1.  
W odniesieniu d o liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
BG: W przypadku osób fizycznych do wykonywania zadań związanych z  geodezją, kartografią 
i pomiarami katastra lnymi wymagane jest obywatelstwo państwa członkowskiego EOG lub 
Konfederacji Szwajcarskiej oraz miejsce stałego zamieszkania w  państwie członkowskim EOG lub 
Konfederacji Szwajcarskiej. W przypadku osób prawnych wymagany jest wpis do rejestru 
 
640 
 handlowego na podstawie ustawodawstwa państwa członkowskiego EOG lub Konfederacji 
Szwajcarskiej.  
Środki:  
BG: ustawa o  katastrze i  rejestrze nieruchomości oraz ustawa geodezyjna i  kartograficzna.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz tr ansgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe:  
CY: Do świadczenia stosownych usług wymagane jest obywatelstwo.  
Środki:  
CY: Ustawa nr 224/1990 z późniejszymi zmianami.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie naro dowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:  
FR: Świadczenie usług kartograficznych: wyłącznie przez SEL (anonyme, à responsabilité limitée ou 
en commandite par actions), SCP (Société civile professionnelle), SA oraz SARL (sociétés anonymes, à 
responsabilité limitée). Do świadczenia usług w  zakresie eksploatacji i  poszukiwań złóż wymagane 
jest prowadzenie przedsiębiorstwa. Wymóg ten może zostać uchylony w  odniesieniu do naukowców 
decyzją ministra badań naukowych w  porozumieniu z  mini strem spraw zagranicznych.  
Środki:  
FR: Loi 46 -942 du 7 mai 1946 oraz décret n°71 -360 du 6 mai 1971.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
HR: Podstawowe usługi w  zakresie konsultingu geologicznego, geodezyjnego i  górniczego oraz us ługi 
powiązane z  konsultingiem w  zakresie ochrony środowiska na  terytorium Chorwacji mogą być 
świadczone wyłącznie wspólnie z  krajowymi osobami prawnymi lub za ich pośrednictwem.  
Środki:  
HR: zarządzenie w  sprawie wymogów dotyczących wydawania osobom praw nym pozwoleń 
na działalność w  zakresie ochrony środowiska (Dziennik Ustaw nr 57/10), art. 32 –35.  
f) Usługi związane z  rolnictwem (część CPC 88)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – trakt owanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie, obecność lokalna:  
IT: W przypadku biologów, analityków chemicznych, agronomów i  „periti agrari” wymagane jest 
miejsce stałego zamieszkania i  wpis do  rejestru zawodowego. Obywatele państw trzecich mogą 
zostać wp isani do  rejestru na  zasadzie wzajemności.  
Środki:  
 
641 
 IT: Biolodzy, analitycy chemiczni: ustawa 396/1967 o zawodzie biologa oraz dekret królewski 
842/1928 w sprawie zawodu analityka chemicznego.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, najwyższe uprzywilejowanie oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, najwyższe uprzywilejowanie:  
PT: Zawody biologa, analityka chemicznego i  agronoma mogą wykonywać wyłącznie osoby fizyczne. 
W przypadku obywateli państw trzecich w  odniesien iu do inżynierów i  inżynierów technicznych 
stosuje się system wzajemności (a nie wymóg obywatelstwa). W przypadku biologów nie obowiązuje 
wymóg obywatelstwa ani wymóg wzajemności.   
Środki:  
PT: dekret z  mocą ustawy 119/92 alterado p/ Lei 123/2015, 2 set. (Ordem Engenheiros);  
ustawa 47/2011 alterado p/ Lei 157/2015, 17 set. (Ordem dos Engenheiros Técnicos); oraz  
dekret z  mocą ustawy 183/98 alterado p/ Lei 159/2015, 18 set. (Ordem dos Biólogos).  
g) Usługi ochroniarskie (CPC 87302, 87303, 87304, 87305, 873 09)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
IT: Do uzyskania zezwolenia niezbędnego do  świadczenia usług ochrony i  konwojowania 
przedmiotów wartościowych wymagane jest obywatelstwo państwa członkowskiego Unii 
Europejskiej oraz miejsce stałego zamieszkania w  Unii Europejskiej.  
PT: Transgraniczne świadczenie usług ochroniarskich przez zagranicznych usługodawców nie jest  
dozwolone.  
W odniesieniu do  pracowników wyspecjalizowanych istnieje wymóg obywatelstwa.  
Środki:  
IT: ustawa o  bezpieczeństwie publicznym (TULPS) 773/1931, art. 133 –141; dekret królewski 
635/1940, art. 257.  
PT: Ustawa 34/2013  alterada p/Lei 46/2019, 16 maio; oraz Ordinance 273/2013  alterada p/ Portaria 
106/2015, 13 abril.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
DK: Wymóg w  zakresie miejsca zamieszkania w  przypadku osób ubiegających się o  zezwolenie na 
świadczenie usług ochroniarskich.  
Wymóg w  zakresie miejsca zamieszkania ma zastosowanie również do menedżerów i  większości 
członków zarządu podmiotów prawnych ubiegający ch się o  zezwolenie na prowadzenie usług 
ochroniarskich. Status rezydenta nie jest jednak wymagany wobec kadry kierowniczej wyższego 
szczebla i  zarządu, jeżeli możliwość świadczenia takich usług wynika z umów międzynarodowych lub 
decyzji wydanych przez Min istra Sprawiedliwości.  
 
642 
 Środki:  
DK: Lovbekendtgørelse 2016 -01-11 nr. 112 om vagtvirksomhed.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
EE: Do świadczenia usług ochrony wymagane jest miejsce stałego zamieszkania.  
Środki:  
EE: Turvaseadus (ustawa o bezpieczeństwie) § 21, § 22.  
h)  Usługi wyszukiwania miejsc pracy i  pracowników (CPC 87201, 87202, 87203, 87204, 87205, 
87206, 87209)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgran icznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe (dotyczy regionalnego 
szczebla instytucji rządowych):  
BE: We wszystkich regionach w Belgii spółka, której siedziba główna znajduje się poza EOG, musi 
wykazać, że świadczy usługi wyszukiwania miejsc pracy i pracowników w  swoim państwie 
pochodzenia. Region Waloński: Aby świadczyć usługi wyszukiwania miejsc pracy i pracowników, 
osoba prawna musi mieć określoną formę prawną (régulièrement constituée sous la forme d'une 
personne morale ayant une fo rme commerciale, soit au sens du droit belge, soit en vertu du droit 
d'un Etat membre ou régie par celui -ci, quelle que soit sa forme juridique). Spółka, której siedziba 
główna znajduje się poza EOG, musi wykazać, że spełnia warunki określone w  dekrecie (n p. 
dotyczące rodzaju osoby prawnej). We Wspólnocie Niemieckojęzycznej spółka, której siedziba 
główna znajduje się poza EOG, musi spełniać kryteria dopuszczenia określone we wspomnianym 
wyżej dekrecie (CPC 87202).  
Środki:  
BE: Region Flamandzki: Art. 8, § 3 , Besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2010 tot 
uitvoering van het decreet betreffende de private arbeidsbemiddeling.  
Region Waloński: Décret du 3 avril 2009 relatif à l'enregistrement ou à l'agrément des agences de 
placement (dekret z  dnia 3 k wietnia 2009  r. w sprawie rejestracji agencji pośrednictwa pracy), art. 7 
oraz Arrêté du Gouvernement wallon du 10 décembre 2009 portant exécution du décret du 3 avril  
2009 relatif à l'enregistrement ou à l'agrément des agences de placement (decyzja rządu  Walonii 
z dnia 10 grudnia 2009  r. wdrażająca dekret z  dnia 3 kwietnia 2009  r. w sprawie rejestracji agencji 
pośrednictwa pracy), art. 4.  
Wspólnota Niemieckojęzyczna: Dekret über die Zulassung der Leiharbeitsvermittler und die 
Überwachung der privaten Arb eitsvermittler / Décret du 11 mai 2009 relatif à l'agrément des 
agences de travail intérimaire et à la surveillance des agences de placement privées, art. 6.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
 
643 
 DE: Do uzyskania zezwolenia na  prowadzenie działalności jako agencja pracy tymczasowej niezbędne 
jest obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub obecność handlowa w  Unii 
Europejskiej (zgodnie z § 3 ust. 3 –5 ustawy o agencjach pracy tymczasowej  
(Arbeitnehmerüberlassungsgesetz). Federalne Ministerstwo Pracy i  Spraw Społecznych może wydać 
rozporządzenie w  sprawie usług pośrednictwa pracy i rekrutacji spoza EOG w  określonych zawodach, 
np. zawodach  związanych ze zdrowiem i opieką. Udzielenia licencji lub przedłużenia jej ważności 
odmawia się, jeżeli przedsiębiorstwa, części przedsiębiorstw lub przedsiębiorstwa pomocnicze, które 
nie znajdują się w  EOG, mają na celu wykonywanie pracy na czas określony  (zgodnie z  sekcją  3 ust.  2 
ustawy o  agencjach pracy tymczasowej (Arbeitnehmerüberlassungsgesetz).  
Środki:  
DE: Gesetz zur Regelung der Arbeitnehmerüberlassung (AÜG);  
Sozialgesetzbuch Drittes Buch (SGB III; kodeks socjalny, księga trzecia) – Promocja zatrudnienia;  
Verordnung über die Beschäftigung von Ausländerinnen und Ausländern (BeschV; rozporządzenie 
o zatrudnianiu cudzoziemców).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
ES: Przed rozpoczęciem działalności agencje pośrednictwa p racy mają obowiązek złożyć 
poświadczone oświadczenie potwierdzające spełnienie wymogów określonych w obowiązującym 
prawodawstwie (CPC 87201, 87202).  
Środki:  
ES: Real Decreto -ley 8/2014, de 4 de julio, de aprobación de medidas urgentes para el crecimiento , la 
competitividad y la eficiencia (tramitado como Ley 18/2014, de 15 de octubre).  
i)  Usługi tłumaczeń pisemnych i  ustnych (CPC 87905)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługa mi – dostęp do rynku:  
BG: Do wykonywania czynności urzędowych związanych z  tłumaczeniem pisemnym zagraniczne 
osoby fizyczne muszą posiadać pozwolenie na pobyt długoterminowy lub stały w  Republice Bułgarii.  
Środki:  
BG: rozporządzenie dotyczące legalizacj i, poświadczania i  tłumaczenia dokumentów.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
HU: Oficjalne tłumaczenia, urzędowe poświadczenia tłumaczeń oraz uwierzytelnione kopie 
oficjalnych dokumentów sporządzonych w  językach obcych mogą być wydawane wyłącznie przez 
węgierskie Krajowe Biuro Tłumaczeń i  Uwierzytelniania (OFFI).  
PL: Tłumaczem przys ięgłym może być wyłącznie osoba fizyczna.  
Środki:  
 
644 
 HU: dekret Rady Ministrów nr 24/1986 w  sprawie urzędowych tłumaczeń pisemnych i  ustnych.  
PL: ustawa z  dnia 25 listopada 2004  r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz.U. 2004 nr 2019 poz. 
1326).  
W odniesie niu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:  
FI: Tłumacze przysięgli muszą posiadać miejsce stałego zamieszkania na  terenie EOG.  
Środki:  
FI: Laki auktorisoiduista kääntäjistä (ustawa o  tłumaczach przysięgłych) (1231/2007), s. 2(1))  
W odni esieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe:  
CY: Do świadczenia usług oficjalnych tłumaczeń pisemnych i poświadczania dokumentów wymagany 
jest wpis do rejestru tłumaczy. Zastosowa nie ma wymóg obywatelstwa.  
HR: Tłumacze przysięgli muszą posiadać obywatelstwo jednego z państw członkowskich EOG.  
Środki:  
CY: ustawa o ustanawianiu, rejestracji i regulacji działalności tłumaczy przysięgłych w Republice 
Cypryjskiej.  
HR: rozporządzenie w sprawie stałych tłumaczy sądowych (Dziennik Ustaw 88/2008), art.  2.  
j) Pozostałe usługi dla przedsiębiorstw (część CPC 612, część 621, część 625, 87901, 87902, 
88493, część 893, część 85990, 87909, ISIC 37)  
W odniesieniu do liberalizacj i inwestycji – dostęp do rynku:  
SE: Lombardy muszą mieć formę spółki z  ograniczoną odpowiedzialnością lub oddziału (część CPC 
87909).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
obecność lokalna:  
CZ: Jedynie upoważnione przedsiębiorstwo zajmujące się opakowaniami może świadczyć usługi 
związane ze  zwrotem i  odzyskiem opakowań; musi być osobą prawną zarejestrowaną w  formie 
spółki akcyjnej (CPC 88493, ISIC 37).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycj i – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
NL: Do świadczenia usług cechowania wymagana jest obecność handlowa w  Niderlandach. 
Cechowanie wyrobów z  metali szlachetnych jest obecnie objęte monopolem państwowym dwóch 
podmio tów niderlandzkich (część CPC 893).  
Środki:  
CZ: ustawa 477/2001 Coll. (ustawa opakowaniowa), pkt  16. 
 
645 
 SE: ustawa lombardowa (1995:1000).  
NL: Waarborgwet 1986.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
PT: Do świ adczenia usług agencji inkasa i  usług w  zakresie oceny zdolności kredytowej wymagane 
jest obywatelstwo państwa członkowskiego (CPC 87901, 87902).  
Środki:  
PT: ustawa 49/2004.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
CZ: Usługi aukcyjne podlegają wymogowi uzyskania licencji. Aby uzyskać licencję (na organizowanie 
dobrowolnych aukc ji publicznych), przedsiębiorstwo musi być zarejestrowane w  Republice Czeskiej, 
a osoba fizyczna musi uzyskać pozwolenie na  pobyt, natomiast przedsiębiorstwo lub osoba fizyczna 
muszą być wpisane do  rejestru handlowego w  Republice Czeskiej (część CPC 612, c zęść 621, część 
625, część 85990).  
Środki:  
CZ: ustawa nr 455/1991 Coll.  
– ustawa o  licencji handlowej oraz  
ustawa nr 26/2000 Coll. – ustawa o  aukcjach publicznych.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:  
SE: Plan gospodarczy spółki budowlanej musi zostać poświadczony przez przynajmniej dwie osoby. 
Osoby te muszą być publicznie zatwierdzone przez odpowiednie organy w  EOG (CPC 87909).  
Środki:  
SE: ustawa o  spółdzielniach budowlanych (1991:614).  
  
 
646 
 Zastrzeżeni e nr 7 – Usługi komunikacyjne  
Sektor – podsektor  Usługi komunikacyjne – usługi pocztowe i kurierskie  
Klasyfikacja gospodarcza:  Część CPC 71235, część CPC 73210, część 751  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:   
UE: Organizacja umieszczania skrzynek pocztowych na  publicznych drogach, emitowania znaczków 
pocztowych i  świadczenia usługi przesyłek poleconych stosowanych w  procedurach sądowych lub 
administracyjnych może zostać ograniczona zgodnie z  ustawodawstwem krajow ym. Systemy 
licencjonowania mogą być ustanawiane dla usług, dla których istnieje ogólny obowiązek świadczenia 
usługi powszechnej. Licencje te mogą być przedmiotem szczególnego obowiązku świadczenia usługi 
powszechnej lub wkładu finansowego na  fundusz kompe nsacyjny.  
Środki:  
UE: dyrektywa 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z  dnia 15  grudnia 1997  r. w  sprawie 
wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości 
usług.  
 
  
 
647 
 Zastrzeżenie nr 8 – Usługi budowlane  
Sekto r – podsektor  Budownictwo i  pokrewne usługi inżynieryjne  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 51  
Rodzaj zastrzeżenia:  Traktowanie narodowe  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
CY: Wymóg obywatelstwa.   
Środek:  
ustawa o  rejestracji i  kontroli wykonawców robót budowlanych i  technicznych z  2001  r. (29 (I) / 
2001), art.  15 i 52.   
  
 
648 
 Zastrzeżenie nr 9 – Usługi w zakresie dystrybucji  
Sektor – podsektor  Usługi w  zakresie dystrybucji – ogólne, dystrybucja tytoniu  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 3546, część 621, 6222, 631, część 632  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgrani czny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
a)  Usługi w zakresie dystrybucji (CPC 3546, 631, 632 z wyjątkiem 63211, 63297, 62276, część 
621)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp d o rynku:  
PT: Istnieje specjalny system zezwoleń dotyczących zakładania niektórych placówek handlu 
detalicznego i centrów handlowych. Dotyczy on centrów handlowych, których całkowita 
powierzchnia pod dzierżawę jest równa lub większa niż 8  000 m², oraz plac ówek detalicznych o 
powierzchni handlowej równej lub większej niż 2  000 m², jeśli placówki takie znajdują się poza 
centrami handlowymi. Główne kryteria: wkład do różnorodności ofert handlowych; ocena usług 
oferowanych konsumentom; jakość zatrudnienia oraz społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw; 
integracja w środowisku miejskim; wkład w rozwijanie ekoefektywności (CPC 631, 632 z wyjątkiem 
63211, 63297).  
Środki:  
PT: dekret z  mocą ustawy nr 10/2015 z  dnia 16 stycznia.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
CY: Istnieje wymóg obywatelstwa w odniesieniu do usług dystrybucji świadczonych przez 
przedsta wicieli farmaceutycznych (CPC 62117).  
Środki:  
CY: Ustawa nr 74(I) 2020 z późniejszymi zmianami.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
obecność lokalna:  
LT: Dystrybucja materiałów pirotechnic znych podlega wymogowi uzyskania licencji. Licencję mogą 
uzyskać wyłącznie osoby prawne Unii (CPC 3546).  
Środki:  
 
649 
 LT: ustawa o nadzorze nad cywilnym obrotem materiałami pirotechnicznymi (z dnia 23 marca 2004 r. 
nr IX -2074).  
b)  Dystrybucja tytoniu (część  CPC 6222, 62228, część 6310, 63108)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:   
ES: Monopol państwa na  sprzedaż detaliczną wyrobów tyto niowych. Założenie przedsiębiorstwa 
podlega wymogowi obywatelstwa państwa członkowskiego. Działalność jako sprzedawca wyrobów 
tytoniowych mogą prowadzić wyłącznie osoby fizyczne. Jeden sprzedawca wyrobów tytoniowych nie 
może otrzymać więcej niż jednej lice ncji (CPC 63108).  
FR: Monopol państwa na  hurtową i  detaliczną sprzedaż wyrobów tytoniowych. Wymóg 
obywatelstwa dla sprzedawców wyrobów tytoniowych (buraliste) (część CPC 6222, część CPC 6310).  
Środki:  
ES: ustawa 14/2013 z dnia 27 września 2014 r.  
FR: Code général des impôts.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
AT: O zezwolenie na  prowadzenie działalności jako sprzedawca wyrobów tytoniowych mogą ubiegać 
się wyłącznie osoby fizyczne.  
Pierwszeństwo mają obywatele państwa członkowskiego EOG (CPC 63108).  
Środki:  
AT: ustawa o  monopolu tytoniowym z  1996  r., § 5 i § 27.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz  transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
IT: Do dystrybucji i  sprzedaży wyrobów tytoniowych konieczna jest licencja. Licencji udziela się 
w drodze procedury publicznej. Wydawanie licencji uwarunkowane jest testem potrzeb 
ekonomicznych. Główne kryteria: zaludnienie i gęstość rozmieszczenia istniejących punktów 
sprzedaży (część CPC 6222, część CPC 6310).  
Środki:  
IT: dekret legislacyjny 184/2003;  
ustawa 165/1962;  
ustawa 3/2003;  
ustawa 1293/1957;  
ustawa 907/1942 oraz  
 
650 
 dekret Prezydenta Republiki (D.P.R) nr.  1074/1958.  
 
  
 
651 
 Zastrzeżenie nr 10 – Usługi w zakresie edukacji  
Sektor – podsektor  Usługi w zakresie edukacji (finansowane ze środków prywatnych)  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 921, 922, 923, 924  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:  
CY: Właściciele i  udziałowcy większościowi szkół finansowanych ze śro dków prywatnych muszą 
posiadać obywatelstwo państwa członkowskiego. Obywatele Zjednoczonego Królestwa mogą 
uzyskać zezwolenie ministra (edukacji) zgodnie z określonymi zasadami i na określonych warunkach.  
Środki:  
CY: ustawa o  szkolnictwie prywatnym z 2019  r. (nr  147(I)/2019).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BG: Usługi szkolnictwa podstawowego i  średniego finansowane ze  środków prywatnych mogą być 
świadczone wyłącznie przez uprawnione bułgarskie przedsiębiorstwa (wymagana jest obecność 
handlowa). Bułgarskie przedszkola i  szkoły posiadające udział zagraniczny mogą zostać założone lub 
przekształcone na  wniosek stowarzyszeń lub  korporacji lub przedsiębiorstw bułgarskich 
i zagranicznych osób fizycznych lub prawnych, należycie zarejestrowanych w  Bułgarii, decyzją Rady 
Ministrów na  wniosek ministra edukacji i  nauki. Przedszkola i  szkoły będące własnością kapitału 
zagranicznego mogą  zostać założone lub przekształcone na  wniosek zagranicznych podmiotów 
prawnych zgodnie z  międzynarodowymi umowami i  konwencjami i na  mocy powyższych przepisów. 
Zagraniczne instytucje szkolnictwa wyższego nie mogą otwierać swoich oddziałów na  terytorium 
Bułgarii. Zagraniczne instytucje szkolnictwa wyższego mogą otwierać wydziały, departamenty, 
instytuty i  kolegia w  Bułgarii wyłącznie w  ramach struktury bułgarskich szkół średnich oraz we 
współpracy z  nimi (CPC 921, 922).  
Środki:  
BG: ustawa o  edukacji przed szkolnej i  szkolnej; oraz  
ustawa o  szkolnictwie wyższym, pkt  4 przepisów uzupełniających.  
 
652 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
SI: Szkoły podstawowe finansowane ze  środków prywatnych mogą być zakładane wyłącz nie przez 
słoweńskie osoby fizyczne lub prawne. Usługodawca musi ustanowić siedzibę statutową lub oddział 
(CPC 921).  
Środki:  
SI: ustawa w sprawie organizacji i finansowania edukacji (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii nr  
12/1996), z późniejszymi zmianami , art. 40.  
W odniesieniu do usług transgranicznych – obecność lokalna:  
CZ i SK: Do wystąpienia o  zgodę właściwych organów na  prowadzenie instytucji szkolnictwa 
wyższego finansowanej ze  środków prywatnych wymagane jest posiadanie siedziby w  państwie 
człon kowskim. Niniejsze zastrzeżenie nie ma zastosowania do  usług szkolnictwa technicznego 
i zawodowego na  poziomie średnim (CPC 92310).  
Środki:  
CZ: ustawa nr 111/1998, Coll. (ustawa o szkolnictwie wyższym), § 39 oraz  
ustawa nr 561/2004 Coll. o edukacji prze dszkolnej, szkolnictwie podstawowym, średnim, wyższym 
i zawodowym oraz pozostałych formach kształcenia (ustawa edukacyjna).  
SK: ustawa nr  131 z  dnia 21 lutego 2002  r. o uniwersytetach.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz usług transgranicznych: dostęp do 
rynku:  
ES i IT: Do otwarcia szkoły wyższej finansowanej ze środków prywatnych, która wydaje uznawane 
dyplomy lub przyznaje uznane stopnie naukowe, wymagane jest zezwolenie. Stosuje się test potrzeb 
ekonomicznych. Główne kryteria: zaludnienie i  gęstość rozmieszczenia istniejących placówek.  
ES: Procedura obejmuje uzyskanie opinii Parlamentu.  
IT: Działalność taka prowadzona jest w oparciu o trzyletni program i  wyłącznie włoskie osoby prawne 
mogą być uprawnione do wydawania dyplomów uznawanych przez państwo (CPC 923).  
Środki:  
ES: Ley Orgánica 6/2001, de 21 de Diciembre, de Universidades (ustawa 6 / 2001 z dnia 21 grudnia o 
uniwersytetach), art. 4.  
IT: dekret królewski nr 1592/1933 (ustawa o  szkolnictwie średnim);  
ustawa nr 243/1991 (okazjonalnie wkłady ze  środków publicznych na  rzecz prywatnych uczelni 
wyższych);  
uchwała CNVSU nr 20/2003 (CNVSU – Comitato nazionale per la valutazione del sistema 
universitario) oraz  
 
653 
 dekret Prezydenta Republiki (D.P.R) 25/1998.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:  
EL: Wł aściciele i  większość członków rady dyrektorów w  szkołach podstawowych i  średnich 
finansowanych ze  środków prywatnych oraz nauczyciele szkół podstawowych i  średnich 
finansowanych ze  środków prywatnych muszą posiadać obywatelstwo państwa członkowskiego (CPC  
921, 922). Kształcenie na  poziomie wyższym może być prowadzone wyłącznie przez samorządne 
instytucje będące osobami prawnymi prawa publicznego. Ustawa 3696/2008 umożliwia jednak 
mieszkańcom i  podmiotom z  siedzibą w  Unii (osobom fizycznym lub prawnym) zakł adanie 
prywatnych instytucji szkolnictwa wyższego wydających certyfikaty, które nie są uznawane za 
równoważne wyższemu wykształceniu (CPC 923).  
Środki:  
EL: Ustawy 682/1977, 284/1968, 2545/1940, dekret prezydencki 211/1994 zmieniony  
dekretem prezydenckim  394/1997, konstytucja Grecji, art. 16 ust. 5 oraz ustawa 3549/2007.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
AT: Świadczenie usług kształcenia na  poziomie wyższym finansowanych ze środków prywatnych 
w dziedzinie nauk stosowanych wymaga zezwolenia właściwego organu, tj. AQ Austria (Agencja ds. 
zapewnienia jakości i akredytacji Austria). Inwestor chcący oferować studia w  dziedzinie nauk 
stosowanych musi prowadzić działalność, które j podstawowym przedmiotem jest oferowanie 
studiów tego typu, oraz przedstawić ocenę potrzeb i  badanie rynku w  celu zatwierdzenia 
proponowanego programu studiów. Właściwe ministerstwo może odmówić wydania zezwolenia, 
jeżeli program zostanie uznany za niezgo dny z  interesem edukacyjnym kraju. Osoba starająca się 
o otwarcie prywatnej szkoły wyższej musi uzyskać zezwolenie właściwego organu, tj. AQ Austria 
(Agencja ds. zapewnienia jakości i akredytacji Austria). Właściwe ministerstwo może odmówić 
wydania zgody, jeżeli decyzja organu ds. akredytacji jest niezgodna z  interesem edukacyjnym kraju 
(CPC 923).  
Środki:  
AT: ustawa o  kształceniu w  wyższych szkołach kształcenia technicznego, BGBl I nr 340/1993, z 
późniejszymi zmianami, § 2; ustawa o uniwersytetach prywatn ych,   
BGBl. I nr 74/2011 z późniejszymi zmianami, § 2 oraz  
ustawa o zapewnianiu jakości w szkolnictwie wyższym, BGBl. nr 74/2011 z późniejszymi zmianami, § 
25 ust. 3.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, naj wyższe 
uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FR: Do nauczania w  instytucji edukacyjnej finansowanej ze  środków prywatnych wymagane jest 
posiadanie obywatelstwa państwa członkowskiego (CPC 921, 922,  923). Obywatele Zjednoczonego 
Królestwa mogą jednak uzyskać zezwolenie odpowiednich właściwych organów na  nauczanie 
w instytucjach szkolnictwa podstawowego, średniego lub wyższego. Obywatele Zjednoczonego 
 
654 
 Królestwa mogą również uzyskać zezwolenie odpowied nich właściwych organów na  założenie 
i prowadzenie instytucji szkolnictwa podstawowego, średniego lub wyższego. Zezwoleń tego typu 
udziela się według uznania.  
Środki:  
FR: Code de l'éducation.  
W odniesieniu do inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie na rodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
MT: Usługodawcy, którzy chcą świadczyć usługi szkolnictwa wyższego lub kształcenia dorosłych 
finansowane ze  środków prywatnych, muszą uzyskać zezwolenie Ministerstwa Edu kacji 
i Zatrudnienia. Decyzja o  wydaniu zezwolenia może być uznaniowa (CPC 923, 924).  
Środki:  
MT: Informacja prawna 296 z  2012  r.  
 
655 
 Zastrzeżenie nr 11 – Usługi w zakresie ochrony środowiska naturalnego  
Sektor – podsektor  Usługi w zakresie ochrony środowiska naturalnego – przetwarzanie 
i recykling zużytych baterii i  akumulatorów, starych samochodów 
i odpadów urządzeń elektrycznych i  elektronicznych; usługi w zakresie 
ochrony powietrza i klimatu, usługi oczyszczania spalin  
Klasyfikacja gospodarcza:  część CPC 9402, 9404  
Rodzaj zastrzeżenia:  Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
SE: Jedynie podmioty ustanowione w  Szwecji lub posiadające w Szwecji siedzibę główną kwalifikują 
się do  uzyskania akredytacji do  przeprowadzania kontroli gazów spalinowych (CPC 9404).  
SK: Do przetwarzania i  recyklingu zużytych baterii i  akumulatorów, olei odpadowych, starych 
samochodów i  odpadów urządzeń elektrycznych i  elektronicznych wymagana jest rejestracja w  EOG 
(wymóg siedziby) (część CPC 9402).  
Środki:  
SE: ustawa o  pojazdach (200 2:574).  
SK: ustawa 79/2015 o odpadach.  
  
 
656 
 Zastrzeżenie nr 12 – Usługi finansowe  
Sektor – podsektor  Usługi finansowe – ubezpieczenia i bankowość  
Klasyfikacja gospodarcza:  Nie dotyczy  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Najwyższe uprzywilejowanie  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
a) Usługi ubezpieczeniowe  i związane z ubezpieczeniami  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
IT: Dostęp do zawodu aktuariusza wyłącznie przez o soby fizyczne. Dopuszcza się stowarzyszenia 
zawodowe (bez rejestracji w  formie spółki) wśród osób fizycznych. Do wykonywania zawodu 
aktuariusza wymagane jest obywatelstwo Unii Europejskiej, z wyjątkiem cudzoziemców, którzy mogą 
uzyskać zezwolenie na wykony wanie zawodu na zasadzie wzajemności.  
Środki:  
IT: art. 29 kodeksu ubezpieczeń prywatnych (dekret legislacyjny nr 209 z  dnia 7 września 2005  r.) oraz 
ustawa nr 194/1942, art.  4 ustawa 4/1999 o rejestrze.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
BG: Działalność w  zakresie ubezpieczeń emerytalnych musi być prowadzona w  ramach spółki 
akcyjnej posiadającej licencję zgodnie z  kodeksem ubezpieczeń społecznych i  zarejestrowanej 
zgodnie z  ustawą o  prawie handlowym lub ustawodawstwem innego państwa członkowskiego UE 
(nie jest dozwolona forma oddziału).  
BG, ES, PL  i PT: Tworzenie oddziałów bezpośrednich nie jest dozwolone w przypadku pośrednictwa 
ubezpieczeniowego, które zarezerwowane jest dla przedsiębiorstw utworzonych zgodnie z prawem 
państwa członkowskiego (obowiązek krajowej rejestracji). PL: wymóg w  zakresie miejs ca 
zamieszkania dla pośredników ubezpieczeniowych  
Środki:  
BG: kodeks ubezpieczeń, art.  12, 56 –63, 65, 66 i  art. 80 ust.  4, kodeks zabezpieczenia społecznego, 
art. 120a –162, art.  209–253, art.  260–310.  
 
657 
 ES: Reglamento de Ordenación, Supervisión y Solvencia d e Entidades Aseguradoras y Reaseguradoras 
(RD 1060/2015, de 20 de noviembre de 2015), art. 36.  
PL: ustawa z  dnia 11  września 2015  r. o działalności ubezpieczeniowej i  reasekuracyjnej (Dz.U.  2020 
poz. 895 i  1180); ustawa z  dnia 15  grudnia 2017  r. o dystrybu cji ubezpieczeń (Dz.U.  2019 poz.  1881); 
ustawa z  dnia 28 sierpnia 1997  r. o organizacji i  funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz.U. 2020 
poz. 105); ustawa z  dnia 6  marca 2018  r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych 
i innych osób zagranic znych w  obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  
PT: Art. 7 dekretu z mocą ustawy 94 -B/98,  uchylony dekretem z mocą ustawy nr 2/2009, 5 stycznia; 
oraz rozdział I  sekcja VI art.  34 ust.  6, 7 dekretu z  mocą ustawy 94 -B/98 oraz art.  7 dek retu z  mocą 
ustawy 144/2006, uchylony ustawą 7/2019 z  dnia 16  stycznia 2019  r. Art. 8 systemu prawnego 
regulującego działalność w zakresie dystrybucji ubezpieczeń i reasekuracji, zatwierdzonego ustawą nr 
7/2019 z dnia 16 stycznia.  
W odniesieniu do liberali zacji inwestycji – traktowanie narodowe:  
AT: Zarząd oddziału musi składać się z  co najmniej dwóch osób fizycznych zamieszkałych w  AT. 
BG: Wymóg w  zakresie miejsca stałego zamieszkania obowiązuje członków personelu zarządzającego 
oraz organu nadzorczego zak ładu ubezpieczeń lub reasekuracji i  wszystkie osoby uprawnione 
do zarządzania zakładem ubezpieczeń lub reasekuracji lub reprezentowania zakładu ubezpieczeń lub 
reasekuracji.  
Prezesi zarządu, przewodniczący rady dyrektorów, dyrektorzy wykonawczy i  personel zarządzający 
zakładów ubezpieczeń emerytalnych muszą mieć stały adres zamieszkania lub pozwolenie na  pobyt 
stały w  Bułgarii.  
Środki:  
AT: Ustawa o  nadzorze ubezpieczeń z  2016  r., art.  14 ust.  1 pkt  3, austriacki Dziennik Ustaw 
I nr 34/2015 (Versicherungsau fsichtsgesetz 2016, §  14 Abs.  1 Z 3, BGBl.  I Nr. 34/2015).  
BG: Kodeks ubezpieczeń, art. 12, 56 –63, 65, 66 i 80 ust. 4.  
kodeks zabezpieczenia społecznego, art.  120a –162, art.  209–253, art.  260–310.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BG: Przed założeniem oddziału lub agencji w celu świadczenia usług ubezpieczeniowych zagraniczny 
ubezpieczyciel lub reasekurator musi posiadać zezwolenie na prowadzenie działalności w państwie 
pochodzenia w tych samych grupach ubezpieczeń, w ramach których chce świadczyć usługi w BG.  
Dochód z dodatkowych, dobrowolnych funduszy emerytalnych oraz podobne przychody 
bezpośrednio związane z  dobrowolnym ubezpieczeniem emerytalnym prowadzonym przez osoby 
zarejestrowane na  podstawie us tawodawstwa innego państwa członkowskiego, które mogą, zgodnie 
z odnośnym ustawodawstwem, prowadzić działania w  zakresie dobrowolnych ubezpieczeń 
emerytalnych, nie podlegają opodatkowaniu zgodnie z  procedurą ustanowioną w  ustawie o  podatku 
dochodowym od  osób prawnych.  
 
658 
 ES: Przed założeniem oddziału lub agencji w  Hiszpanii w  celu obsługi niektórych grup ubezpieczeń 
zagraniczny ubezpieczyciel musi posiadać zezwolenie na  prowadzenie działalności w  tych samych 
grupach ubezpieczeń w  państwie pochodzenia od  przyn ajmniej pięciu lat.  
PT: W celu założenia oddziału lub agencji zagraniczne zakłady ubezpieczeń muszą  posiadać 
zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej lub reasekuracyjnej, zgodnie z 
odpowiednim prawem krajowym, od co najmniej pięciu lat.  
Środki: 
BG: Kodeks ubezpieczeń, art. 12, 56 –63, 65, 66 i 80 ust. 4.  
kodeks zabezpieczenia społecznego, art.  120a –162, art.  209–253, art.  260–310.  
ES: Reglamento de Ordenación, Supervisión y Solvencia de Entidades Aseguradoras y Reaseguradoras 
(RD 1060/2015, de 20 de noviembre de 2015), art. 36.  
PT: Art. 7 dekretu z mocą ustawy 94 -B/98 i rozdział I sekcja VI dekretu z mocą ustawy 94 -B/98, art. 
34, nr 6,  7 i art. 7 dekretu z mocą ustawy 144/2006. Art. 215 systemu prawnego regulującego 
podejmowanie i prowadzenie działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, zatwierdzonego 
ustawą 147/2005 z dnia 9 września.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
AT: Aby otrzymać licencję na  otwarcie oddziału, zagraniczni ubezpieczyciele muszą posiadać 
w swoim kraju pochodzenia formę prawną odpowiadającą spółce akcyjnej albo towarzystwu 
ubezpieczeń wzajemnych lub porównywalną do  spółki akcyjnej albo towarzystwa ubezpieczeń 
wzajemnych.  
EL: Zakłady ubezpieczeń i  zakłady reasekuracji posiadające siedzibę zarządu w  państwach trzecich 
mogą prowadzić działalność w  Grecji poprzez utworzenie jednostki zależnej lub oddziału, gdzie 
oddział w  tym przypadku nie przybiera żadnej określonej formy prawnej, ponieważ oznacza stałą 
obecność na terytorium państwa członkowskiego (tj. Grecji) zakładu z  siedzibą zarządu poza UE, 
który uzyskał zezwolenie w  tym państwie członkowskim (Grecji) i  które prowadzi działalność 
ubez pieczeniową.  
Środki:  
AT: ustawa o  nadzorze ubezpieczeń z  2016  r., art.  14 ust.  1 pkt  1, austriacki Dziennik Ustaw  I 
nr 34/2015 (Versicherungsaufsichtsgesetz 2016, §  14 Abs.  1 Z 1, BGBl.  I Nr.  34/2015).  
EL: art.  130 ustawy 4364/2016 (Dziennik Ustaw 13/ A/ 5.2.2016)  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
AT: Działalność promocyjna i pośrednictwo w imieniu spółki zależnej nieprowadzącej działalności na 
terytorium Unii lub oddziału niezarejestrowanego w AT ( z wyjątkiem reasekuracji i retrocesji) są 
zabronione.  
DK: Żadne osoby ani przedsiębiorstwa (włączając zakłady ubezpieczeń) nie mogą w  celach 
handlowych uczestniczyć w  realizacji ubezpieczeń bezpośrednich dla osób mających miejsce 
zamieszkania w  DK, dla st atków duńskich lub dla własności w  DK, innych niż zakłady ubezpieczeń 
 
659 
 posiadające zezwolenia wydane zgodnie z  prawem duńskim lub upoważnione przez właściwe organy 
duńskie.  
SE: Świadczenie usług w  zakresie ubezpieczeń bezpośrednich przez zagranicznego ubez pieczyciela 
jest dopuszczalne wyłącznie za pośrednictwem usługodawcy świadczącego usługi ubezpieczeniowe 
posiadającego zezwolenie w  Szwecji i  pod warunkiem, że zagraniczny ubezpieczyciel i  szwedzki 
zakład ubezpieczeń należą do  tej samej grupy przedsiębiors tw lub zawarły umowę o  współpracy.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
DE, HU  i LT: Świadczenie usług w zakresie ubezpieczeń bezpośrednich przez zakłady ubezpieczeń 
niezarejestrowane w Unii Europejskiej wymaga utworzenia o ddziału i uzyskania zezwolenia na jego 
prowadzenie.  
SE: Świadczenie usług pośrednictwa ubezpieczeniowego przez zakłady niezarejestrowane w  EOG 
wymaga ustanowienia obecności handlowej (wymóg obecności lokalnej).  
SK: Polisy ubezpieczeń w  zakresie transportu  lotniczego i morskiego, obejmujące statki 
powietrzne/morskie i odpowiedzialność mogą być wystawiane jedynie przez zakłady ubezpieczeń 
mające siedzibę w  Unii lub oddziały zakładów ubezpieczeń niemających siedziby w  Unii, posiadające 
zezwolenie wydane w  Republice Słowackiej.  
Środki  
AT: Ustawa o  nadzorze ubezpieczeń z  2016  r., art.  13 ust.  1 i 2, austriacki Dziennik Ustaw  I 
nr 34/2015 (Versicherungsaufsichtsgesetz 2016, §  13 Abs.  1 und  2, BGBl.  I Nr.  34/2015) DE: §§ 67 –69 
Versicherungsaufsichtsgesetz (VAG) d la wszystkich usług ubezpieczeniowych – ustawa wdrażająca 
dyrektywę Wypłacalność 2, w związku z Luftverkehrs -Zulassungs -Ordnung (LuftVZO) § 105, wyłącznie 
w odniesieniu do obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej przewoźników 
lotniczych.  
DE: Versicherungsaufsichtsgesetz (VAG) dla wszystkich usług ubezpieczeniowych; w związku z 
Luftverkehrs -Zulassungs -Ordnung (LuftVZO), wyłącznie w odniesieniu do obowiązkowego 
ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej przewoźników lotniczych.  
DK: Lov om fi nansiel virksomhed jf. lovbekendtgørelse 182 af 18. februar 2015.  
HU: Ustawa LX z  2003  r.LT: ustawa o ubezpieczeniach, 18 września 2003 r., nr IX -1737, ostatnio 
zmieniona 13 czerwca 2019 r. nr XIII -2232.  
SE: LAG om försäkringsförmedling (ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym) (rozdział  3, sekcja  3, 
2018:12192005:405); oraz ustawa o  ubezpieczycielach zagranicznych w  Szwecji (rozdział  4, sekcja  1 
i 10, 1998:293).  
SK: ustawa 39/2015 o  ubezpieczeniach  
b) Usługi bankowe i  inne usługi finansowe  
W od niesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
 
660 
 BG: Do celów prowadzenia działalności w  zakresie udzielania pożyczek ze środków, które nie są 
pozyskiwane poprzez przyj mowanie depozytów lub innych funduszy podlegających zwrotowi, 
nabywanie udziałów w  instytucji kredytowej lub innej instytucji finansowej, leasing finansowy, 
transakcje gwarancyjne, nabywanie roszczeń z  tytułu pożyczek i innych form finansowania (faktoring,  
skup należności terminowych itp.), instytucje finansowe niebędące bankami podlegają wymogowi 
rejestracji przez Narodowy Bank Bułgarii. Instytucja finansowa musi mieć swoje główne miejsce 
prowadzenia działalności na terytorium Bułgarii.  
BG: Banki spoza EO G mogą prowadzić działalność bankową w  Bułgarii po uzyskaniu od Narodowego 
Banku Bułgarii licencji na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w  Republice Bułgarii 
za pośrednictwem oddziału.  
IT: W celu uzyskania zezwolenia na  prowadzenie systemu  rozrachunku papierów wartościowych lub 
udostępnienie centralnego depozytu papierów wartościowych z  siedzibą we Włoszech spółka musi 
być zarejestrowana we Włoszech (nie jest dozwolona forma oddziału).  
W przypadku instytucji zbiorowego inwestowania innych niż przedsiębiorstwa zbiorowego 
inwestowania w  zbywalne papiery wartościowe („UCITS”) zharmonizowane w  prawodawstwie UE 
wymaga się, aby powiernik lub depozytariusz miał siedzibę we Włoszech lub w  innym państwie 
członkowskim i  posiadał oddział we Włoszech.  
Przedsiębiorstwa zarządzające funduszami inwestycyjnymi niezharmonizowane w  prawodawstwie 
Unii muszą być również zarejestrowane we Włoszech (nie jest dozwolona forma oddziału).  
Wyłącznie banki, zakłady ubezpieczeń, przedsiębiorstwa inwestycyjne i  zharmon izowane 
w prawodawstwie unijnym spółki zarządzające UCITS mające główną siedzibę w  Unii oraz UCITS 
zarejestrowane we  Włoszech mogą prowadzić działalność w  zakresie zarządzania środkami funduszu 
emerytalnego.  
Prowadząc działalność związaną ze sprzedażą bez pośrednią, pośrednicy muszą korzystać z 
uprawnionych sprzedawców usług finansowych, zamieszkałych na terytorium państwa 
członkowskiego.  
Przedstawiciele pośredników spoza Unii Europejskiej nie mogą prowadzić działalności mającej 
na celu świadczenie usług i nwestycyjnych, w  tym transakcji z  użyciem środków własnych i 
na zlecenie klientów, emisji i  gwarantowania emisji instrumentów finansowych (wymagana jest 
forma oddziału).  
PT: Usługi w  zakresie zarządzania funduszami emerytalnymi mogą być świadczone wyłączni e przez 
przedsiębiorstwa zarejestrowane w  PT i  wyspecjalizowane w  tym celu oraz przez zakłady 
ubezpieczeń mające siedzibę w  PT i  upoważnione do  podejmowania działalności związanej 
z ubezpieczeniami na  życie lub przez podmioty upoważnione do  zarządzania fun duszami 
emerytalnymi w  innych państwach członkowskich. Nie jest dozwolone tworzenie oddziałów 
bezpośrednich z  państw niebędących członkami Unii Europejskiej.  
Środki:  
BG: ustawa o  instytucjach kredytowych, art.  2 ust.  5, art.  3a i art. 17; 
kodeks ubezpiecz eń społecznych, art.  121, 121b, 121f; oraz  
ustawa walutowa, art. 3.  
 
661 
 IT: dekret legislacyjny 58/1998, art. 1, 19, 28, 30 –33, 38, 69 i 80;  
wspólne rozporządzenie Banku Włoch i  Włoskiej Komisji Papierów Wartościowych i  Giełd (CONSOB) 
z 22.2.1998 r., art. 3 i 41;  
rozporządzenie Banku Włoch z 25.1.2005 r.  
rozporządzenie Włoskiej Komisji Papierów Wartościowych i  Giełd (CONSOB) 16190 z  29.10.2007 r., 
tytuł V, rozdział VII, sekcja II, art. 17 –21, 78 –81, 91 –111 oraz z  zastrzeżeniem:  
rozporządzenia Parlamentu Eur opejskiego i  Rady (UE) nr  909/2014 z  dnia 23  lipca 2014  r. w sprawie 
usprawnienia rozrachunku papierów wartościowych w  Unii Europejskiej i  w sprawie centralnych 
depozytów papierów wartościowych, zmieniającego dyrektywy 98/26/WE i  2014/65/UE oraz 
rozporządz enie (UE) nr  236/2012.  
PT: dekret z  mocą ustawy 12/2006, zmieniony dekretem z  mocą ustawy 180/2007; dekret z  mocą 
ustawy 357 -A/2007; rozporządzenie 7/2007 -R, zmienione rozporządzeniem 2/2008 -R; rozporządzenie 
19/2008 -R; rozporządzenie 8/2009. Art. 3 syste mu prawnego regulujący tworzenie i funkcjonowanie 
funduszy emerytalnych i podmiotów nimi zarządzających, zatwierdzonego ustawą nr 27/2020 z dnia 
23 lipca.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
HU: Oddziały spół ek spoza EOG zarządzających funduszami inwestycyjnymi nie mogą brać udziału 
w zarządzania europejskimi funduszami inwestycyjnymi i  nie mogą świadczyć usług zarządzania 
aktywami na  rzecz prywatnych funduszy emerytalno -rentowych.  
Środki:  
HU: ustawa CCXXXVII z 2013 r. o instytucjach kredytowych i przedsiębiorstwach finansowych;  
ustawa CCXXXVII z 2013 r. o instytucjach kredytowych i przedsiębiorstwach finansowych oraz  
ustawa CXX z 2001 r. o rynku finansowym.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku:  
BG: Bank musi być zarządzany i reprezentowany wspólnie przez co najmniej dwie osoby. Osoby, 
które zarządzają bankiem i  go reprezentują, muszą być obecne osobiście w  siedzibie zar ządu banku. 
Osoby prawne nie mogą być wybierane na członków zarządu ani rady dyrektorów banku.  
SE: Założyciel banku oszczędnościowego musi być osobą fizyczną.  
Środki:  
BG: ustawa o  instytucjach kredytowych, art.  10; 
kodeks ubezpieczeń społecznych, art. 121e ; oraz  
ustawa walutowa, art. 3.  
SE: Sparbankslagen (ustawa o bankach oszczędnościowych) (1987:619), rozdział 2, § 1.  
 
662 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe:  
HU: Rada dyrektorów instytucji kredytowej musi mieć co najmniej dwóch członków uznawanych za 
rezydentów zgodnie z  przepisami dotyczącymi rynków walutowych i  posiadających wcześniej miejsce 
stałego zamieszkania w HU przez co najmniej jeden rok.  
Środki:  
HU: ustawa CCXXXVII z 2013 r. o instytucjach kredytowych i przedsiębiorstw ach finansowych;  
ustawa CCXXXVII z 2013 r. o instytucjach kredytowych i przedsiębiorstwach finansowych oraz  
ustawa CXX z 2001 r. o rynku finansowym.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
RO: Uczestnikami rynku są osoby prawne utwor zone jako spółki akcyjne zgodnie z  przepisami prawa 
spółek. Alternatywnymi systemami obrotu (wielostronna platforma obrotu (MTF) zgodnie 
z dyrektywą MiFID  II) może zarządzać operator systemu ustanowiony zgodnie z  warunkami 
opisanymi powyżej lub przedsiębio rstwo inwestycyjne zatwierdzone przez ASF (Autoritatea de 
Supraveghere Financiară – Komisja Nadzoru Finansowego).  
SI: Plany emerytalne mogą być oferowane przez wspólny fundusz emerytalny (który nie jest osobą 
prawną i  w związku z  tym jest zarządzany przez zakład ubezpieczeń, bank lub towarzystwo 
emerytalne), towarzystwo emerytalne lub zakład ubezpieczeń. Ponadto plany emerytalne mogą być 
oferowane przez podmioty oferujące plany emerytalne założone zgodnie z  przepisami 
obowiązującymi w  państwie członkowskim UE. 
Środki:  
RO: Ustawa nr  126 z  dnia 11 czerwca 2018  r. dotycząca instrumentów finansowych oraz 
rozporządzenie nr  1/2017 w  sprawie zmiany i uzupełnienia rozporządzenia nr  2/2006 w  sprawie 
rynków regulowanych i alternatywnych systemów obrotu, zatwierdzone z arządzeniem NSC 
nr 15/2006 – ASF – Autoritatea de Supraveghere Financiară – Komisja Nadzoru Finansowego. SI: 
ustawa o  ubezpieczeniach emerytalno -rentowych (Dziennik Ustaw nr  102/2015 (ostatnio zmieniony 
nr 28/19)).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
HU: Spółki spoza EOG mogą świadczyć usługi finansowe lub prowadzić działalność pomocniczą 
wobec usług finansowych wyłącznie za  pośrednictwem oddziału w HU.  
Środki:  
HU: ustawa CCXXXVII z 2013 r. o instytucjach kredytowych i prz edsiębiorstwach finansowych;  
ustawa CCXXXVII z 2013 r. o instytucjach kredytowych i przedsiębiorstwach finansowych oraz  
ustawa CXX z 2001 r. o rynku finansowym.  
  
 
663 
 Zastrzeżenie nr 13 – Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne  
Sektor – podsektor  Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 931, 933  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
DE (dotyczy także instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): Służby ratownicze i  usługi 
specjalistycznego transportu chorych są organizowa ne i  regulowane przez kraje związkowe. 
Większość krajów związkowych deleguje kompetencje w  dziedzinie ratownictwa do  gmin. Gminy 
mogą przyznać pierwszeństwo podmiotom niekomercyjnym. Odnosi się to w  równym stopniu 
do usługodawców krajowych i  zagranicznych (CPC 931, 933). Usługi ratunkowe wymagają 
planowania, zezwoleń i  akredytacji. W odniesieniu do telemedycyny liczba usługodawców 
w dziedzinie ICT (technologie informacyjno -komunikacyjne) może być ograniczona w  celu 
zapewnienia interoperacyjności, zgodności i niezbędnych norm bezpieczeństwa. Ograniczenie to 
stosuje się w  sposób niedyskryminujący.  
HR: Zakładanie niektórych placówek opieki społecznej finansowanych ze  źródeł prywatnych może 
być przedmiotem ograniczeń uzależnionych od  zapotrzebowania na  danym ob szarze geograficznym 
(CPC 9311, 93192, 93193, 933).  
SI: Monopol państwowy na  następujące usługi: zaopatrzenie w  krew, preparaty z  krwi, pobieranie 
i przechowywanie organów ludzkich do  przeszczepu, usługi socjomedyczne, higieniczne, 
epidemiologiczne i  ekozdrowotne, usługi patoanatomiczne oraz techniki wspomaga nego rozrodu 
(CPC 931).  
Środki:  
DE: Bundesärzteordnung (BÄO; (federalne rozporządzenie lekarskie):  
Gesetz über die Ausübung der Zahnheilkunde (ZHG);  
Gesetz über den Beruf der Psychotherapeutin und des Psychotherapeuten (PsychThG; ustawa 
w sprawie świadcz enia usług psychoterapii);  
Gesetz über die berufsmäßige Ausübung der Heilkunde ohne Bestallung (Heilpraktikergesetz);  
Gesetz über das Studium und den Beruf der Hebammen (HebG);  
Gesetz über den Beruf der Notfallsanitäterin und des Notfallsanitäters (NotSanG);  
 
664 
 Gesetz über die Pflegeberufe (PflBG);  
Gesetz über die Berufe in der Physiotherapie (MPhG);  
Gesetz über den Beruf des Logopäden (LogopG);  
Gesetz über den Beruf des Orthoptisten und der Orthoptistin (OrthoptG);  
Gesetz über den Beruf der Podologin und des Podologen (PodG);  
Gesetz über den Beruf der Diätassistentin und des Diätassistenten (DiätAssG);  
Gesetz über den Beruf der Ergotherapeutin und des Ergotherapeuten (ErgThg); 
Bundesapothekerordnung (BapO);  
Gesetz über den Beruf des pharmazeutisch -tech nischen Assistenten (PTAG);  
Gesetz über technische Assistenten in der Medizin (MTAG);  
Gesetz zur wirtschaftlichen Sicherung der Krankenhäuser und zur Regelung der 
Krankenhauspflegesätze (Krankenhausfinanzierungsgesetz - KHG);  
Gewerbeordnung (niemiecka usta wa o handlu i  przemyśle);  
Sozialgesetzbuch Fünftes Buch (SGB V; kodeks socjalny, księga piąta) – ustawowe ubezpieczenie 
zdrowotne;  
Sozialgesetzbuch Sechstes Buch (SGB VI; kodeks socjalny, księga szósta) – ustawowe ubezpieczenie 
emerytalne;  
Sozialgesetzbuch  Siebtes Buch (SGB VII; kodeks socjalny, księga siódma) – ustawowe ubezpieczenie 
od następstw wypadków;  
Sozialgesetzbuch Neuntes Buch (SGB IX; kodeks socjalny, księga dziewiąta) – rehabilitacja i 
uczestnictwo osób z  niepełnosprawnościami;  
Sozialgesetzbuch Elftes Buch (SGB XI; kodeks socjalny, księga jedenasta) – pomoc społeczna.  
Personenbeförderungsgesetz (PBefG; ustawa o transporcie publicznym).  
Poziom regionalny:  
Gesetz über den Rettungsdienst (Rettungsdienstgesetz - RDG) in Baden -Württemberg;  
Bayerisches  Rettungsdienstgesetz (BayRDG);  
Gesetz über den Rettungsdienst für das Land Berlin (Rettungsdienstgesetz);  
Gesetz über den Rettungsdienst im Land Brandenburg (BbgRettG);  
Bremisches Hilfeleistungsgesetz (BremHilfeG);  
Hamburgisches Rettungsdienstgesetz (HmbRDG);  
 
665 
 Gesetz über den Rettungsdienst für das Land Mecklenburg -Vorpommern (RDGM -V); 
Niedersächsisches Rettungsdienstgesetz (NRettDG);  
Gesetz über den Rettungsdienst sowie die Notfallrettung und den Krankentransport durch  
Unternehmer (RettG NRW);  
Landesg esetz über den Rettungsdienst sowie den Notfall - und Krankentransport (RettDG);  
Saarländisches Rettungsdienstgesetz (SRettG);  
Sächsisches Gesetz über den Brandschutz, Rettungsdienst und Katastrophenschutz (SächsBRKG);  
Rettungsdienstgesetz des Landes Sachse n-Anhalt (RettDG LSA);  
Schleswig -Holsteinisches Rettungsdienstgesetz (SHRDG);  
Thüringer Rettungsdienstgesetz (ThüRettG).  
Landespflegegesetze:  
Gesetz zur Umsetzung der Pflegeversicherung in Baden -Württemberg (Landespflegegesetz - 
LPflG);  
Gesetz zur Ausführu ng der Sozialgesetze (AGSG);  
Gesetz zur Planung und Finanzierung von Pflegeeinrichtungen (Landespflegeeinrichtungsgesetz - 
LPflegEG);  
Gesetz über die pflegerische Versorgung im Land Brandenburg (Landespflegegesetz - LPflegeG);  
Gesetz zur Ausführung des Pfle ge-Versicherungsgesetzes im Lande Bremen und zur Änderung  
des Bremischen Ausführungsgesetzes zum Bundessozialhilfegesetz (BremAGPflegeVG);  
Hamburgisches Landespflegegesetz (HmbLPG);  
Hessisches Ausführungsgesetz zum Pflege -Versicherungsgesetz;  
Landespflegegesetz (LPflegeG M -V); 
Gesetz zur Planung und Förderung von Pflegeeinrichtungen nach dem Elften Buch  
Sozialgesetzbuch (Niedersächsisches Pflegegesetz - NPflegeG);  
Gesetz zur Weiterentwicklung des Landespflegerechts und Sicherung einer unterstüt zenden 
Infrastruktur für ältere Menschen, pflegebedürftige Menschen und deren Angehörige (Alten - und 
Pflegegesetz Nordrhein -Westfalen – APG NRW);  
Landesgesetz zur Sicherstellung und Weiterentwicklung der pflegerischen Angebotsstruktur  
 
666 
 (LPflegeASG) (Rheinland -Pfalz);  
Gesetz Nr. 1694 zur Planung und Förderung von Angeboten für hilfe -, betreuungs - oder 
pflegebedürftige Menschen im Saarland (Saarländisches Pflegegesetz);  
Sächsisches Pflegegesetz (SächsPflegeG);  
Schleswig -Holstein: Ausführungsgesetz zum Pflege -Versicherungsgesetz (Landespflegegesetz - 
LPflegeG);  
Thüringer Gesetz zur Ausführung des Pflege -Versicherungsgesetzes (ThürAGPflegeVG).  
Landeskrankenhausgesetz Baden -Württemberg;  
Bayerisches Krankenhausgesetz (BayKrG);  
Berliner Gesetz zur Neuregelun g des Krankenhausrechts;  
Krankenhausentwicklungsgesetz Brandenburg (BbgKHEG);  
Bremisches Krankenhausgesetz (BrmKrHG);  
Hamburgisches Krankenhausgesetz (HmbKHG);  
Hessisches Krankenhausgesetz 2011 (HKHG 2011);  
Krankenhausgesetz für das Land Mecklenburg -Vorpom mern (LKHG M -V); 
Niedersächsisches Krankenhausgesetz (NKHG);  
Krankenhausgestaltungsgesetz des Landes Nordrhein -Westfalen (KHGG NRW);  
Landeskrankenhausgesetz Rheinland -Pfalz (LKG Rh -Pf); 
Saarländisches Krankenhausgesetz (SKHG);  
Gesetz zur Neuordnung des Kra nkenhauswesens (Sächsisches Krankenhausgesetz - SächsKHG);  
Krankenhausgesetz Sachsen -Anhalt (KHG LSA);  
Gesetz zur Ausführung des Krankenhausfinanzierungsgesetzes (AG -KHG) in Schleswig -Holstein;  
Thüringisches Krankenhausgesetz (Thür KHG).  
HR: ustawa o  opiec e zdrowotnej (Dziennik Ustaw 150/08, 71/10, 139/10, 22/11, 84/11, 12/12, 
70/12, 144/12).  
SI: ustawa o  świadczeniach zdrowotnych, Dziennik Ustaw Republiki Słowenii nr 23/2005, art. 1, 3 i 
62–64; ustawa w  sprawie leczenia niepłodności i  technik wspomaganego  rozrodu, Dziennik Ustaw 
Republiki Słowenii nr 70/00, art. 15 i  16 oraz  
ustawa o  dostawach krwi, Dziennik Ustaw Republiki Słowenii nr  104/06, art.  5 i 8.  
 
667 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FR: W przypadku usług szpitalnych, usług pogotowia ratunkowego, usług placówek opieki 
zdrowotnej zapewniających zakwaterowanie (innych niż usługi szpitalne) oraz usług społecznych 
do pełnienia funkcji zarządczych wymagane jest zezwolenie. W  procedurze udzielania zezwoleń 
bierze się pod uwagę dostępność kierowników miejscowych. Przedsiębiorstwa mogą przyjmować 
dowolną formę prawną z  wyjątkiem form zastrzeżonych dla wolnych zawodów.  
Środki:  
FR: Loi 90 -1258 relative à l'exercice sous forme de société des professions libérales, Loi n°2011 -940 
du 10 août 2011 modifiant certaines dipositions de la loi n°2009 -879 dite HPST, Loi n°47 -1775 
portant statut de la coopération; oraz Code de la Santé Publiq ue.  
  
 
668 
 Zastrzeżenie nr 14 – Usługi związane z turystyką i podróżami  
Sektor – podsektor  Usługi związane z turystyką i podróżami – hotele, restauracje i catering; 
usługi biur podróży i  organizatorów turystyki (włącznie z  pilotami 
wycieczek); usługi przewodników turystycznych  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 641, 642, 643, 7471, 7472  
Rodzaj zas trzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej ) 
 
Opis:  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, 
traktowanie narodowe:  
BG: Konieczna jest rejestracja przeds iębiorstwa (nie jest dozwolona forma oddziału). Usługi 
organizatorów turystyki lub usługi biur podróży mogą być świadczone przez osobę mającą siedzibę 
w EOG, jeżeli przy zakładaniu przedsiębiorstwa na  terytorium Bułgarii dana osoba przedstawi kopię 
dokumen tu poświadczającego jej prawo do  prowadzenia takiej działalności i  zaświadczenie lub inny 
dokument wydany przez instytucję kredytową lub ubezpieczyciela, zawierające dane o  istnieniu 
ubezpieczenia obejmującego odpowiedzialność tej osoby za szkody, które mo gą wyniknąć wskutek 
zawinionego niewykonania obowiązków zawodowych. Liczba zagranicznych członków personelu 
zarządzającego nie może być większa niż liczba członków personelu zarządzającego będących 
obywatelami Bułgarii w  przypadku, gdy poziom publicznego u działu (własność skarbu państwa lub 
samorządów) w  kapitale zakładowym bułgarskiej spółki przekracza 50 %. Wymóg obywatelstwa EOG 
dla przewodników turystycznych (CPC 641, 642, 643, 7471, 7472).  
Środki:  
BG: ustawa o turystyce, art. 61, 113 i 146.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
CY: Licencje na  założenie i  prowadzenie biura podróży w postaci spółki lub p rzedstawicielstwa oraz 
przedłużenie koncesji istniejącej spółki lub przedstawicielstwa przyznaje się wyłącznie osobom 
fizycznym lub prawnym z  Unii Europejskiej. Spółka z  siedzibą poza Republiką Cypryjską, z  wyjątkiem 
spółek z  siedzibą w  innym państwie czło nkowskim, nie może prowadzić w  Republice Cypryjskiej 
w sposób zorganizowany lub stały działalności, o  której mowa w  art. 3 wspomnianej wyżej ustawy, 
chyba że jest reprezentowana przez spółkę z  siedzibą w  Republice Cypryjskiej. Świadczenie usług 
przewodnika  turystycznego oraz usług biur podróży i  organizatorów turystyki wymaga obywatelstwa 
państwa członkowskiego (CPC  7471, 7472).  
 
669 
 Środki:  
CY: ustawa w  sprawie biur podróży i  przewodników turystycznych z  1995  r. (ustawa 41(I)/1995), ze 
zmianami).  
W odniesien iu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
najwyższe uprzywilejowanie:  
EL: Aby uzyskać prawo do wykonywania zawodu, obyw atele państw trzecich muszą uzyskać dyplom 
szkoły przewodników turystycznych greckiego ministerstwa turystyki. W drodze wyjątku, 
w przypadku potwierdzenia braku przewodnika turystycznego dla danego języka, prawo do 
wykonywania zawodu może zostać przyznane czasowo (na okres do jednego roku) obywatelom 
państw trzecich na pewnych wyraźnie określonych warunkach, na zasadzie odstępstwa od 
powyższych przepisów.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgraniczneg o handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
ES (dotyczy także instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): Do świadczenia usług przewodnika 
turystycznego wymagane jest obywatelstwo państwa członkowskiego (CPC 7472).  
HR: Do świadczenia us ług hotelarskich i gastronomicznych w gospodarstwach domowych i 
gospodarstwach wiejskich wymagane jest obywatelstwo EOG (CPC 641, 642, 643, 7471, 7472).  
Środki:  
EL: dekret prezydencki 38/2010, decyzja ministerialna 165261/IA/2010 (Dziennik Ustaw 2157/B),  
art. 50 ustawy 4403/2016, art.  47 ustawy 4582/2018 (Dziennik Ustaw 208/A). ES: Andaluzja: Decreto 
8/2015, de 20 de enero, Regulador de guías de turismo de Andalucía;  
Aragonia: Decreto 21/2015, de 24 de febrero, Reglamento de Guías de turismo de Aragón;  
Kantabria: Decreto 51/2001, de 24 de julio, Article 4, por el que se modifica el Decreto 32/1997, de 
25 de abril, por el que se aprueba el reglamento para el ejercicio de actividades turísticoinformativas 
privadas;  
Kastylia i  León: Decreto 25/2000, de 10 de febrero, por el que se modifica el Decreto 101/1995, de 25 
de mayo, por el que se regula la profesión de guía de turismo de la Comunidad Autónoma de Castilla 
y León;  
Kastylia -La Mancha: Decreto 86/2006, de 17 de julio, de Ordenación de las Profesiones Turísticas;  
Katalonia: Decreto Legislativo 3/2010, de 5 de octubre, para la adecuación de normas con rango de 
ley a la Directiva 2006/123/CE, del Parlamento y del Consejo, de 12 de diciembre de 2006, relativa a 
los servicios en el mercado interior, art. 8 8;  
Wspólnota Madrytu: Decreto 84/2006, de 26 de octubre del Consejo de Gobierno, por el que se 
modifica el Decreto 47/1996, de 28 de marzo;  
 
670 
 Wspólnota Walencka: Decreto 90/2010, de 21 de mayo, del Consell, por el que se modifica el 
reglamento regulador de  la profesión de guía de turismo en el ámbito territorial de la Comunitat 
Valenciana, aprobado por el Decreto 62/1996, de 25 de marzo, del Consell;  
Estremadura: Decreto 37/2015, de 17 de marzo;  
Galicja: Decreto 42/2001, de 1 de febrero, de Refundición en  materia de agencias de viajes, guias de 
turismo y turismo activo;  
Baleary: Decreto 136/2000, de 22 de septiembre, por el cual se modifica el Decreto 112/1996, de 21 
de junio, por el que se regula la habilitación de guía turístico en las Islas Baleares; W yspy Kanaryjskie: 
Decreto 13/2010, de 11 de febrero, por el que se regula el acceso y ejercicio de la profesión de guía 
de turismo en la Comunidad Autónoma de Canarias, art. 5;  
La Rioja: Decreto 14/2001, de 4 de marzo, Reglamento de desarrollo de la Ley d e Turismo de La Rioja;  
Nawarra: Decreto Foral 288/2004, de 23 de agosto. Reglamento para actividad de empresas de 
turismo activo y cultural de Navarra.  
Księstwo Asturii: Decreto 59/2007, de 24 de mayo, por el que se aprueba el Reglamento regulador de 
la profesión de Guía de Turismo en el Principado de Asturias; oraz  
Region Murcji: Decreto n.º 37/2011, de 8 de abril, por el que se modifican diversos decretos en 
materia de turismo para su adaptación a la ley 11/1997, de 12 de diciembre, de turismo de la Re gión 
de Murcia tras su modificación por la ley 12/2009, de 11 de diciembre, por la que se modifican 
diversas leyes para su adaptación a la directiva 2006/123/CE, del Parlamento Europeo y del Consejo 
de 12 de diciembre de 2006, relativa a los servicios en e l mercado interior.  
HR: ustawa o  branży hotelarskiej i  gastronomicznej (Dziennik Ustaw 138/06, 152/08, 43/09, 88/10 i 
50/12) oraz ustawa o  świadczeniu usług turystycznych (Dziennik Ustaw 68/07 i 88/10).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
HU: Transgraniczne świadczenie usług biur podróży, usług organizatorów turystyki oraz usług 
przewodników turystycznych wymaga uzyskania licencji wydawanej przez węgierski urząd ds. 
pozwoleń handlowych. Licencje są zarezerwowane dla obywateli EOG oraz osób pr awnych 
posiadających siedzibę w EOG (CPC 7471, 7472).  
IT (dotyczy także instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): Przewodnicy turystyczni z  państw 
niebędących członkami Unii Europejskiej muszą uzyskać specjalną licencję danego regionu, aby 
wykonywać zawód zawodowego przewodnika turystycznego. Przewodnicy turystyczni z  państw 
członkowskich mogą pracować swobodnie bez konieczności uzyskania takiej licencji. Licencję wydaje 
się przewodnikom turystycznym, którzy wykazują się odpowiednimi kompetencjami i  wiedzą (CPC 
7472).  
Środki:  
HU: ustawa CLXIV z  2005  r. o handlu, dekret rządowy nr 213/1996 (XII.23.) w  sprawie organizacji 
turystyki i  działalności biur podróży.  
IT: ustawa 135/2001, art. 7 ust. 5 i 6 oraz ustawa 40/2007 (DL 7/2007).  
 
671 
   
 
672 
 Zastrzeżenie nr 1 5 – Usługi związane z kulturą, rekreacją i sportem  
Sektor – podsektor  Usługi rekreacyjne; pozostałe usługi związane ze sportem  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 962, część 96419  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wy ższego szczebla i  zarząd  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
Pozostałe usługi związane ze sportem (CPC  96419)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, kadra kierownicza wyższego 
szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe:  
AT (dotyczy instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): Działalność szkół narci arskich i  usługi 
przewodników górskich regulowane są ustawodawstwem krajów związkowych. Świadczenie tych 
usług może wymagać obywatelstwa państwa członkowskiego EOG. Przedsiębiorstwa mogą być 
zobowiązane do  powołania dyrektora zarządzającego będącego obywat elem państwa 
członkowskiego EOG.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe:  
CY: Wymóg obywatelstwa do celów ustanowienia szkoły tańca i wymóg obywatelstwa dla 
instruktoró w kultury fizycznej.  
Środki:  
AT: Kärntner Schischulgesetz, LGBL. Nr. 53/97;  
Kärntner Berg - und Schiführergesetz, LGBL. Nr. 25/98;  
NÖ- Sportgesetz, LGBL. Nr. 5710;  
OÖ- Sportgesetz, LGBL. Nr. 93/1997;  
Salzburger Schischul - und Snowboardschulgesetz, LGB L. Nr. 83/89;  
Salzburger Bergführergesetz, LGBL. Nr. 76/81;  
Steiermärkisches Schischulgesetz, LGBL. Nr. 58/97;  
Steiermärkisches Berg - und Schiführergesetz, LGBL. Nr. 53/76;  
 
673 
 Tiroler Schischulgesetz, LGBL. Nr. 15/95;  
Tiroler Bergsportführergesetz, LGBL.  Nr. 7/98;  
Vorarlberger Schischulgesetz, LGBL. Nr. 55/02, §4 (2)a;  
Vorarlberger Bergführergesetz, LGBL. Nr. 54/02 oraz  
Wiedeń: Gesetz über die Unterweisung in Wintersportarten, LGBL. Nr.  37/02.  
CY: Ustawa nr 65(I) 1997 z późniejszymi zmianami oraz  
Ustawa nr 17(I) 1995 z późniejszymi zmianami.  
  
 
674 
 Zastrzeżenie nr 16 – Usługi transportowe i usługi pomocnicze w branży transportowej  
Sektor – podsektor  Usługi transportowe – rybołówstwo i transport wodny – wszelka inna 
działalność handlowa prowadzona ze statku; usługi transportu 
wodnego i  usługi pomocnicze w  branży transportu wodnego; usługi 
transportu kolejowego i usługi pomocnicze w branży transportu 
kolejowego; usługi transportu drogowego i usługi pomocnicze w branży 
transportu drogowego; Usługi pomocn icze w branży transportu 
lotniczego  
Klasyfikacja gospodarcza:  ISIC Rev. 3.1 0501, 0502; CPC 5133, 5223, 711, 712, 721, 741, 742, 743, 
744, 745, 748, 749, 7461, 7469, 83103, 86751, 86754, 8730, 882  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodow e  
Najwyższe uprzywilejowanie  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
a) Usługi transportu morskiego i usługi pomocnicze w branży transportu morskiego. Każda 
działalność handlowa prowadzona ze statku (ISIC Rev. 3.1  0501, 0502; CPC 5133, 5223, 721, część 
742, 745, 74540, 74520, 74590, 882)  
W odniesieniu do liberalizacji inwesty cji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
UE: W odniesieniu do usług portowych podmiot zarządzający portem lub właściwy organ może 
ograniczyć liczbę dostawców usług portowych dla danej usługi portowej.  
Środki:  
UE: roz porządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2017/352 z  dnia 15  lutego 2017  r. 
ustanawiające ramy w  zakresie świadczenia usług portowych oraz wspólne zasady dotyczące 
przejrzystości finansowej portów, art.  6.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd: Transgraniczny handel usługami – dostęp do rynku, 
traktowanie narodowe:  
BG: Działalność przewozowa oraz wszelka działalność związana z  inżynierią wodną i  podwodnymi 
pracami technicznymi, poszukiwaniem i  wydobywaniem zasobów mineralnych i  innych zasobów 
nieorganicznych, usługami pilotażowymi, bunkrowaniem, odbiorem odpadów, mieszaninami wodno -
olejowymi itp., prowadzona przez statki na  wodach wewnętrznych i morzu terytoria lnym Bułgarii, 
 
675 
 może być wykonywana jedynie przez statki pływające pod banderą Bułgarii lub banderą innego 
państwa członkowskiego.  
Liczba usługodawców w  danym porcie może być ograniczona w  zależności od  przepustowości portu, 
określanej przez komisję eksper cką powoływaną przez ministra transportu, technologii 
informacyjnych i  łączności.  
Wymóg obywatelstwa w  odniesieniu do  usług wspierających. Kapitan i  starszy mechanik statku 
muszą być obywatelami państwa członkowskiego EOG lub Konfederacji Szwajcarskiej. (ISIC Rev. 3.1 
0501, 0502, CPC 5133, 5223, 721, 74520, 74540, 74590, 882).  
Środki:  
BG: Kodeks żeglugi handlowej; ustawa o  wodach morskich, śródlądowych drogach wodnych i  portach 
Republiki Bułgarii; zarządzenie w  sprawie warunków i  kolejności wyboru bułgarskich przewoźników 
do przewozu pasażerów i  ładunków na  mocy traktatów międzynarodow ych oraz zarządzenie 3 
dotyczące serwisowania bezzałogowych statków.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
BG: W przypadku usług wspierających dla transportu publicznego świad czonych w  bułgarskich 
portach o  znaczeniu krajowym prawo do  świadczenia czynności wspierających przyznawane jest 
na podstawie umowy koncesyjnej. W  portach o  znaczeniu regionalnym prawo to jest przyznane 
na podstawie umowy z  właścicielem portu (CPC 74520, 7 4540, 74590).  
Środki:  
BG: Kodeks żeglugi handlowej; ustawa o  wodach morskich, śródlądowych drogach wodnych i  portach 
Republiki Bułgarii.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
DK: Podmioty świadczące usługi pilotażowe mog ą prowadzić działalność w Danii tylko wówczas, gdy 
są rezydentami w EOG oraz są zarejestrowane i zatwierdzone przez władze duńskie zgodnie z duńską 
ustawą o usługach pilotażowych (CPC 74520).  
Środki:  
DK: Duńska ustawa o usługach pilotażowych, § 18.  
W od niesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
najwyższe uprzywilejowanie:  
DE (dotyczy także instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): Statek, który nie należy 
do obywatela państwa członkowskiego, może być wykorzystywany wyłącznie do działalności innej 
niż usługi transportowe i usługi pomocnicze w branży transportowej na  niemieckich federalnych 
drogach wodnych po uz yskaniu specjalnego zezwolenia. Zwolnienia dla statków spoza Unii 
Europejskiej mogą zostać przyznane jedynie pod warunkiem, że żadne statki z  Unii Europejskiej nie 
są dostępne albo są dostępne na  bardzo niekorzystnych warunkach, lub na  zasadzie wzajemności . 
Zwolnienia dla statków pływających pod banderą Zjednoczonego Królestwa mogą zostać przyznane 
 
676 
 na zasadzie wzajemności (§  2 ust. 3 KüSchVO). Wszystkie działania wchodzące w  zakres ustawy o 
pilotażu są regulowane, a  akredytacja jest ograniczona do  obywateli  EOG lub Konfederacji 
Szwajcarskiej. Zapewnianie i  eksploatacja obiektów na potrzeby pilotażu są zastrzeżone dla organów 
publicznych lub wyznaczonych przez nie przedsiębiorstw.  
W odniesieniu do  wynajmu lub dzierżawy statków morskich z  obsługą lub bez obsłu gi oraz wynajmu 
lub dzierżawy jednostek śródlądowych bez obsługi zawieranie umów dotyczących transportu 
towarowego przez statki pływające pod banderą innego państwa lub czarterowanie takich statków 
może zostać ograniczone w  zależności od  dostępności statkó w pływających pod banderą niemiecką 
lub pod banderą innego państwa członkowskiego.  
Transakcje pomiędzy rezydentami i  nierezydentami dotyczące:  
(i) wynajmu statków żeglugi śródlądowej, które to statki nie są zarejestrowane 
na obszarze gospodarczym;  
(ii) transport u towarów takimi statkami żeglugi śródlądowej; lub  
(iii) usług holowania przez takie statki żeglugi śródlądowej,  
na obszarze gospodarczym mogą być ograniczone (transport wodny, usługi wspierające w branży 
transportu wodnego, wynajem statków, dzierżawa statków bez obsługi (CPC 721, 745, 83103, 86751, 
86754, 8730)).  
Środki:  
DE: Gesetz über das Flaggenrecht der Seeschiffe und die Flaggenführung der Binnenschiffe 
(Flaggenrechtsgesetz; ustawa o  ochronie bandery);  
Verordnung über die Küstenschifffahrt (KüSchV);  
Gesetz über die Aufgaben des Bundes auf dem Gebiet der Binnenschiffahrt 
(Binnenschiffahrtsaufgabengesetz - BinSchAufgG);  
Verordnung über Befähigungszeugnisse in der Binnenschiffahrt (Binnenschifferpatentverordnung - 
BinSchPatentV);  
Gesetz über das Seelotsw esen (Seelotsgesetz - SeeLG);  
Gesetz über die Aufgaben des Bundes auf dem Gebiet der Seeschiffahrt (Seeaufgabengesetz - 
SeeAufgG); oraz  
Verordnung zur Eigensicherung von Seeschiffen zur Abwehr äußerer Gefahren (See -
Eigensicherungsverordnung - SeeEigensichV ). 
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FI: Usługi wspierające w branży transportu morskiego na  fińskich wodach morskich są 
zarezerwowane dla flot pływających pod banderą krajową, unijną lub norweską (CPC 745).  
Środki:  
 
677 
 FI: Merilaki (ustawa morska) (674/1994) oraz  
Laki elinkeinon harjoittamisen oikeudesta (ustawa w  sprawie prawa do  prowadzenia działalności 
handlowej) (122/1919), s. 4.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
EL: Na obszarach portowych obowiązuje monopol państwa na  usługi obsługi ładunków (CPC 741).  
IT: W od niesieniu do  usług w  zakresie obsługi ładunku przewożonego drogą morską stosuje się test 
potrzeb ekonomicznych. Główne kryteria: liczba istniejących przedsiębiorstw i  wpływ na nie, gęstość 
zaludnienia, rozproszenie geograficzne i  kryterium tworzenia nowych  miejsc pracy (CPC 741).  
Środki:  
EL: Kodeks publicznego prawa morskiego (dekret legislacyjny 187/1973).  
IT: Kodeks żeglugowy;  
ustawa 84/1994 oraz  
dekret ministerialny 585/1995.  
b) Usługi transportu kolejowego i usługi pomocnicze w branży transportu k olejowego (CPC 
711, 743)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BG: Usługi transportu kolejowego i usługi wspierające transport kole jowy w  Bułgarii mogą świadczyć 
wyłącznie obywatele państw członkowskich. Licencję na  wykonywanie przewozów pasażerskich lub 
transportu towarowego koleją wydaje minister transportu przewoźnikom kolejowym 
zarejestrowanym jako przedsiębiorstwa handlowe (CPC 7 11, 743).  
Środki:  
BG: ustawa o transporcie kolejowym, art. 37, 48.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
LT: Prawa wyłączne do  świadczenia usług tranzytu przyznaje się przedsiębiorstwom kolejowym 
będącym własnością państwa lub kt órych 100 % udziałów jest własnością państwa (CPC 711).  
Środki:  
LT: Kodeks transportu kolejowego Republiki Litewskiej z  dnia 22 kwietnia 2004  r. – nr IX-2152, 
zmieniony w  dniu 8 czerwca 2006  r. – nr X-653.  
c) Transport drogowy i usługi pomocnicze w branży transportu drogowego (CPC 712, 7121, 
7122, 71222, 7123)  
 
678 
 W odniesieniu do usług transportowych nieobjętych tytułem I [Transport drogowy towarów] i II 
[Transport drogowy pasażerów] w części drugiej [Handel, transport i rybołówstwo] dział trzeci 
[Tran sport drogowy] i załącznikiem ROAD -1 [Transport drogowy towarów].  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
AT: (W odniesieniu również do najwyższego uprzywilejowania) W przypadku transportu 
pasażerskiego i towarowego wyłączne prawa lub zezwolenia mogą być przyznane wyłącznie 
obywatelom Umawiających się Stron EOG i osobom prawnym z Unii, których główna siedziba 
znajduje się na terytorium Austrii. Licencje są przyznawane w  sposób niedyskryminacyjny, 
z zastrzeżeniem wzajemności (CPC 712).  
Środki:  
AT: Güterbeförderungsgesetz (Goods Transportation Act), BGBl. Nr. 593/1995; § 5;  
Gelegenheitsverkehrsgesetz (Occasional  Traffic Act), BGBl. Nr. 112/1996; § 6; oraz  
Kraftfahrliniengesetz (ustawa o regularnych usługach transportowych), BGBl. I Nr. 203/1999 ze 
zmianami, §§ 7 i 8.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, najwyższe uprzywilejowanie:  
EL: Operatorzy usług drogowego transportu towarowego. Do prowadzenia działalności w  zakresie 
drogowego transportu towarowego wymagana jest grecka licencja. Licencje są przyznawane 
w sposób niedyskryminacyjny, z  zastrzeżeniem wzajemności (CPC 7123).  
Środki :  
EL: Licencje dla operatorów usług drogowego transportu towarowego: grecka ustawa 3887/2010 
(Dziennik Ustaw  
A' 174), zmieniona art. 5 ustawy 4038/2012 (Dziennik Ustaw A' 14)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
IE: Test potrzeb  ekonomicznych w  odniesieniu do  przewozów autobusowych między miastami. 
Główne kryteria: liczba istniejących przedsiębiorstw i  wpływ na nie, gęstość zaludnienia, 
rozproszenie geograficzne, wpływ na warunki ruchu drogowego i  kryterium tworzenia nowych 
miejs c pracy (CPC 7121, CPC 7122).  
MT: Taksówki – obowiązują ograniczenia ilościowe dotyczące liczby licencji.  
Karozzini (powozy konne) – obowiązują ograniczenia ilościowe dotyczące liczby licencji (CPC 712).  
PT: Test potrzeb ekonomicznych w  odniesieniu do  usług przewozu limuzynami. Główne kryteria: 
liczba istniejących przedsiębiorstw i  wpływ na nie, gęstość zaludnienia, rozproszenie geograficzne, 
wpływ na warunki ruchu drogowego i  kryterium tworzenia nowych miejsc pracy (CPC 71222).  
Środki:  
IE: Public Tran sport Regulation Act 2009 (ustawa o  regulacji transportu publicznego z  2009  r.).  
 
679 
 MT: Taxi Services Regulations (przepisy dotyczące usług taksówkarskich) (SL499.59)  
PT: dekret z  mocą ustawy 41/80 z  dnia 21 sierpnia.  
W odniesieniu do liberalizacji inwesty cji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
obecność lokalna:  
CZ: Wymagana jest rejestracja w  Republice Czeskiej (nie jest dozwolona forma oddziału).  
Środki:  
CZ: ustawa nr 111/1994. Coll. o transporcie drogowym.  
W odniesieniu do liber alizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie:  
SE: Do prowadzenia działalności jako przewoźnik w  zakresie transportu drogowego wymagana  jest 
szwedzka licencja. Do kryteriów otrzymania licencji taksówkarskiej należy wyznaczenie przez spółkę 
osoby fizycznej działającej jako kierownik ds. transportu ( de facto  wymóg w  zakresie miejsca 
zamieszkania – zob. szwedzkie zastrzeżenie dotyczące rodza jów przedsiębiorstw).  
Środki:  
SE: Yrkestrafiklag (2012:210) (ustawa o  transporcie zarobkowym);  
Yrkestrafikförordning (2012:237) (rozporządzenie rządu o  transporcie zarobkowym);  
Taxitrafiklag (2012:211) (ustawa taksówkowa) oraz  
Taxitrafikförordning (2012:238) (rozporządzenie rządu w  sprawie taksówek).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
SK: Koncesję na usługi taksówkarskie i  pozwolenie na działalność dyspozytora taksówek można 
przyznać osobie m ającej miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Republiki Słowackiej lub 
innego państwa członkowskiego EOG.  
Środki:  
ustawa nr 56/2012 Coll. o transporcie drogowym  
d)  Usługi pomocnicze w branży transportu lotniczego  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
UE: W odniesieniu do  usług obsługi naziemnej wymagane może być posiadanie siedziby 
na terytorium Unii Europejskiej. Poziom ot warcia usług obsługi naziemnej jest uzależniony 
od rozmiarów portu lotniczego. Liczba dostawców w  poszczególnych portach lotniczych może być 
ograniczona. W przypadku „dużych portów lotniczych” nie może wynosić mniej niż dwóch 
usługodawców.  
 
680 
 Środki:  
UE: dyrektywa 1996/67/WE z dnia 15 października 1996 r. w sprawie dostępu do rynku usług obsługi 
naziemnej w portach lotniczych Wspólnoty.  
BE (dotyczy także instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): W odniesieniu do  usług obsługi 
naziemnej wymagana jest wz ajemność.  
Środki:  
BE: Arrêté Royal du 6 novembre 2010 réglementant l'accès au marché de l'assistance en escale à 
l'aéroport de Bruxelles -National (art. 18);  
Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de toegang tot de grondafhandelingsmarkt op de 
Vlaam se regionale luchthavens (art. 14) oraz  
Arrêté du Gouvernement wallon réglementant l'accès au marché de l'assistance en escale aux 
aéroports relevant de la Région wallonne (art.14).  
e)  Usługi wspierające we wszystkich rodzajach transportu (część CPC 748 )  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
UE (dotyczy także instytucji rządowych i samorządowych na szczeblu regionalnym): Usługi w  zakresie 
odprawy celnej mogą być świadczone wyłącznie przez rezydentów Unii lub osoby prawne  mające 
siedzibę w Unii.  
Środki:  
UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. 
ustanawiające unijny kodeks celny.  
  
 
681 
 Zastrzeżenie nr 17 – Usługi związane z branżą energetyczną  
Sektor – podsektor  Działania związane z energią – górnictwo i wydobywanie; samodzielne 
wytwarzanie, przesył i  dystrybucja energii elektrycznej, gazu, pary 
wodnej i  gorącej wody; transport paliwa rurociągami; przechowywanie 
i magazynowanie paliw transportowanych rurociągami o raz usługi 
związane z  dystrybucją energii  
Klasyfikacja gospodarcza:  ISIC Rev. 3.1 10, 11, 12, 13, 14, 40, CPC 5115, 63297, 713, część 742, 
8675, 883, 887  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
a) Górnictwo i wydobywanie (ISIC Rev. 3. 1 10, 11, 12, 13, 14, CPC 5115, 7131, 8675, 883)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
NL: Poszukiwanie i  wydobycie węglowodorów w  Niderlandach zawsze jest prowadzone wspólnie 
przez spółkę prywatną i  spółkę państwową (z  ograniczoną  odpowiedzialnością) wyznaczoną przez 
Ministra Gospodarki. Zgodnie z  art. 81 i  82 ustawy o  górnictwie wszystkie udziały w  tej wyznaczonej 
spółce muszą być bezpośrednio lub pośrednio własnością  państwa niderlandzkiego (ISIC Rev. 3.1 10, 
3.1 11, 3.1 12, 3.1 13, 3.1 14).  
BE: Poszukiwanie i  wydobycie zasobów mineralnych i  innych zasobów nieożywionych na  wodach 
terytorialnych oraz szelfie kontynentalnym wymaga koncesji. Koncesjonariusz musi mieć adres 
świadczenia usług w Belgii (ISIC Rev. 3.1:14).  
IT (dotyczy także instytucji rządowych na szczeblu regionalnym w odniesieniu do poszukiwania): 
Kopalnie należące do  państwa podlegają szczególnym przepisom w  sprawie poszukiwania 
i wydobycia złóż. Przed podjęciem wszelkiej działalności poszukiwawczej należy uzyskać ko ncesję na 
poszukiwanie złóż kopalin („permesso di ricerca”, art. 4 dekretu królewskiego 1447/1927). Koncesja 
ma ograniczony czas obowiązywania i  dokładnie określa zakres gruntów objętych poszukiwaniem. 
Można wydać więcej niż jedną koncesję na  poszukiwanie złóż kopalin na  tym samym obszarze 
różnym osobom lub spółkom (koncesje tego typu nie zawsze zakładają wyłączność). Do wydobycia 
minerałów wymagane jest zezwolenie („concessione”, art. 14) organów regionalnych (ISIC Rev. 3.1 
10, 3.1 11, 3.1 12, 3.1 13, 3.1 14, CPC 8675, 883).  
Środki   
 
682 
 BE: Arrêté Royal du 1er septembre 2004 relatif aux conditions, à la délimitation géographique et à la 
procédure d'octroi des concessions d'exploration et d'exploitation des ressources minérales et autres 
ressources non vivantes de la mer territoriale et du p lateau continental.  
IT: Usługi w zakresie poszukiwania złóż: dekret królewski 1447/1927 oraz dekret legislacyjny 
112/1998, art. 34.  
NL: Mijnbouwwet (ustawa o  górnictwie).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe,  najwyższe 
uprzywilejowanie:  
BG: Działalność w  zakresie poszukiwania lub rozpoznawania podziemnych zasobów naturalnych 
na terytorium Republiki Bułgarii, na  szelfie kontynentalnym i  w wyłącznej strefie ekonomicznej 
na Morzu Czarnym wymaga uzyskania zezwole nia, a  działalność w  zakresie wydobycia i  eksploatacji 
jest przedmiotem koncesji przyznawanej na  mocy ustawy o  podziemnych zasobach naturalnych.  
Spółki zarejestrowane w  jurysdykcjach o  preferencyjnym traktowaniu podatkowym (tj. w  strefach 
off-shore) lub be zpośrednio lub pośrednio powiązane z  takimi spółkami nie mogą uczestniczyć 
w procedurach otwartych dotyczących wydania pozwoleń lub koncesji na  poszukiwanie, eksploatację 
lub wydobycie zasobów naturalnych, w  tym rud uranu i  toru, ani korzystać z  istniejący ch pozwoleń 
lub koncesji, które zostały już wydane, gdyż takie działania, w  tym możliwość zarejestrowania 
geologicznego lub komercyjnego odkrycia złóż w  wyniku działań poszukiwawczych, nie są 
dozwolone.  
Górnictwo rud uranu jest zamknięte na  mocy dekretu Ra dy Ministrów nr 163 z  dnia 20 sierpnia 
1992  r.  
W odniesieniu do  eksploatacji i górnictwa rud toru zastosowanie ma ogólny system pozwoleń i 
koncesji. Decyzje zezwalające na eksploatację lub  górnictwo rud toru są podejmowane indywidualnie 
w sposób niedyskry minacyjny.   
Zgodnie z  decyzją Zgromadzenia Narodowego Republiki Bułgarii z  dnia 18 stycznia 2012  r. (zmienioną 
14 czerwca 2012 r.) wszelkie wykorzystanie technologii szczelinowania hydraulicznego obejmujące 
intensywne szczelinowanie hydrauliczne do  działa ń związanych z  poszukiwaniem, eksploracją lub 
wydobyciem ropy i  gazu jest zabronione.  
Poszukiwanie i wydobycie gazu łupkowego jest zabronione (ISIC Rev. 3.1 10, 3.1 11, 3.1 12, 3.1 13, 
3.1 14).  
Środki:  
BG: ustawa o  podziemnych zasobach naturalnych;  
usta wa o  koncesjach;  
ustawa o  prywatyzacji i  kontroli poprywatyzacyjnej;  
ustawa o  bezpiecznym wykorzystaniu energii jądrowej; decyzja Zgromadzenia Narodowego Republiki 
Bułgarii z  dnia 18 stycznia 2012  r.; ustawa o  stosunkach gospodarczych i  finansowych ze  spółkami 
zarejestrowanymi w  jurysdykcjach o  preferencyjnym traktowaniu podatkowym, osobami 
 
683 
 kontrolowanymi przez  takie spółki i  ich właścicielami rzeczywistymi; oraz ustawa o zasobach 
podziemnych.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku,  traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie:  
CY: Rada Ministrów może odmówić wydania zezwolenia na prowadzenie działalności w  zakresie 
poszukiwania, eksploatacji i  wydobycia węglowodorów wszelkim podmiotom faktycznie 
kontrolowanym przez Zjednoczone Królestwo lub obywateli Zjednoczonego Królestwa. Żaden 
podmiot nie może po uzyskaniu zezwolenia znaleźć się pod bezpośrednią lub pośrednią kontrolą 
Zjednoczonego Królestwa lub obywatela Zjednoczonego Królestwa bez wcześniejszej zgody Rady 
Ministrów. Rada M inistrów może odmówić udzielenia zezwolenia na poszukiwanie, eksploatację 
i produkcję węglowodorów podmiotowi, który jest faktycznie kontrolowany przez Zjednoczone 
Królestwo lub przez obywatela Zjednoczonego Królestwa, jeżeli w  odniesieniu do dostępu oraz 
prowadzenia działalności w  zakresie poszukiwania, eksploatacji i  wydobycia węglowodorów 
Zjednoczone Królestwo nie przyznaje podmiotom z  Republiki lub podmiotom z  państw 
członkowskich traktowania porównywalnego do tego, jakie Republika lub państwo członkows kie 
przyznaje podmiotom ze Zjednoczonego Królestwa (ISIC Rev  3.1 1110).  
Środki:  
CY: ustawa o  węglowodorach (ustawa w  sprawie poszukiwania, eksploatacji i  wydobycia 
węglowodorów) z  2007  r., (ustawa  4(I)/2007), ze zmianami.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz usług 
transgranicznych – obecność lokalna:  
SK: W odniesieniu do  górnictwa, działań związanych z  górnictwem i  działalności geologicznej 
wymagana jest rejestracja w państwie członkowskim EOG (nie jest dozwolona forma oddziału). 
Działania w zakresie wydobycia i poszukiwania objęte przepisami słowackiej ustawy nr 44/1988 o 
ochronie i eksploatacji zasobów naturalnych są regulowane w sposób niedyskryminujący, między 
innymi w ramach środków polityki publiczn ej mających na celu zapewnienie ochrony zasobów 
naturalnych i środowiska naturalnego, takich jak zezwolenia lub zakazy dotyczące niektórych 
technologii wydobycia. Dla większej pewności należy zaznaczyć, że środki takie obejmują zakaz 
stosowania metody ługo wania cyjankiem w przetwarzaniu lub rafinowaniu minerałów, wymóg 
posiadania specjalnego zezwolenia w przypadku szczelinowania hydraulicznego w działaniach 
poszukiwawczych, rozpoznawczych i wydobywczych związanych z wydobyciem ropy i gazu, a także 
wymóg upr zedniego zatwierdzenia w drodze lokalnego referendum w przypadku radioaktywnych 
zasobów mineralnych. Nie zwiększa to niezgodnych z  wymogami aspektów istniejącego środka, 
w odniesieniu do którego dokonano zastrzeżenia. (ISIC Rev. 3.1 10, 3.1 11, 3.1 12, 3.1  13, 3.1 14, CPC 
5115, 7131, 8675 i 883).  
Środki  
SK: ustawa nr 51/1988 o górnictwie, materiałach wybuchowych i państwowej administracji 
górniczej; oraz ustawa 569/2007 o  działalności geologicznej, ustawa 44/1988 o  ochronie 
i eksploatacji zasobów naturaln ych.   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
obecność lokalna:  
 
684 
 FI: Poszukiwanie i  wydobycie zasobów mineralnych wymaga uzyskania licencji wydawanej przez rząd 
w odniesieniu do  górnictwa materiałów jądrowych. Przed rozpoczęciem prac górniczych wymagane 
jest pozwolenie rządu. Pozwolenie może zostać udzielone osobie fizycz nej mającej miejsce stałego 
zamieszkania w  EOG lub osobie prawnej mającą siedzibę w  EOG. Zastosowanie może mieć test 
potrzeb ekonomicznych (ISIC Rev. 3.1 120, CPC 5115, 883, 8675).  
IE: Spółki prowadzące poszukiwania złóż i  spółki górnicze prowadzące dział alność w  Irlandii muszą 
być obecne w  tym kraju. W  przypadku poszukiwania minerałów istnieje wymóg, by podczas trwania 
prac spółki (zarówno irlandzkie, jak i  zagraniczne) korzystały z  usług agenta albo zatrudniały 
miejscowego kierownika poszukiwań w  Irlandi i. W przypadku górnictwa istnieje wymóg, by 
państwowe pozwolenie lub licencję posiadała spółka zarejestrowana w  Irlandii. Nie ma ograniczeń co 
do własności takiej spółki (ISIC Rev. 3.1 10, 3.1 13, 3.1 14, CPC 883).  
Środki  
FI: Kaivoslaki (ustawa o górnict wie) (621/2011) oraz  
Ydinenergialaki (ustawa o  energii jądrowej) (990/1987).  
IE: Minerals Development Acts 1940 –2017 oraz Planning Acts and Environmental Regulations.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
SI: Poszukiwanie i eksploatacja zasobów mineralnych, w tym regulowane usługi wydobywcze, 
podlegają wymogowi obywate lstwa lub siedziby w EOG, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie 
członkowskim OECD (ISIC Rev. 3.1 10, ISIC Rev. 3.1 11, ISIC Rev. 3.1 12, ISIC Rev. 3.1 13, ISIC Rev. 3.1 
14, CPC 883, CPC 8675).  
Środki   
SI: ustawa o górnictwie z 2014 r.  
b) Samodzielne wy twarzanie, przesył i dystrybucja energii elektrycznej, gazu, pary wodnej i 
gorącej wody; transport paliwa rurociągami; przechowywanie i  magazynowanie paliw 
transportowanych rurociągami usługi związane z  dystrybucją energii (ISIC Rev. 3.1 40, 3.1 401, CPC 
63297, 713, część 742, 74220, 887)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
DK: Przed rozpoczęciem prac właściciel lub użytkownik zamierzający wybudować infrastrukturę 
gazową lub rurociąg do  transportu surowej lub rafinowanej ropy naft owej i  produktów naftowych 
oraz gazu ziemnego musi uzyskać pozwolenie władz lokalnych. Liczba wydawanych pozwoleń może 
być ograniczona (CPC 7131).  
MT: EneMalta plc ma monopol na  dostawy energii elektrycznej (ISIC Rev. 3.1 401; CPC 887).  
NL: Sieć elektryc zna oraz sieć gazociągów należą w  całości do  niderlandzkiego rządu (systemy 
przesyłowe) i  innych organów publicznych (systemy dystrybucyjne)(ISIC Rev. 3.1 040, CPC 71310).  
Środki:  
 
685 
 DK: Lov om naturgasforsyning, LBK  1127 05/09/2018, lov om varmeforsyning, LBK 64 21/01/2019, 
lov om Energinet, LBK  997 27/06/2018. Bekendtgørelse nr. 1257 af 27. november 2019 om 
indretning, etablering og drift af olietanke, rørsystemer og pipelines (zarządzenie nr 1257 z 27 
listopada 2019 r. w  sprawie planowania, zakładania i  eksploatacji zbiorników ropy naftowej, 
instalacji rurociągowych i  rurociągów)  
MT: EneMalta Act Cap. 272 and EneMalta (Transfer of Assets, Rights, Liabilities & Obligations) Act 
Cap. 536.  
NL: Elektriciteitswet 1998; Gaswet.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – traktowanie 
narodowe, obecność lokalna:  
AT: W odniesieniu do  przesyłu gazu zezwolenie wydaje się wyłącznie obywatelom państwa 
członkowskiego EOG posiadającym miejsce stałego zamieszkania w  EOG. Przedsiębiorstwa i  spółki 
muszą mieć siedzibę na  terenie EOG. Operator sieci musi powołać dyrektora zarządzającego 
i dyrektora technicznego, odpowiedzialnego za techniczną kontrolę  działania sieci, będących 
obywatelami państwa członkowskiego EOG.  
Właściwy organ może uchylić wymogi dotyczące obywatelstwa, miejsca stałego zamieszkania 
i siedziby, jeżeli działanie sieci uznaje się za leżące w  interesie publicznym.  
W odniesieniu do  transportu towarów innych niż gaz i  woda zastosowanie mają następujące zasady:  
(i) w odniesieniu do  osób fizycznych zezwolenie wydaje się wyłącznie obywatelom EOG 
zamieszkałym w  Austrii; oraz  
(ii) przedsiębiorstwa i  spółki muszą mieć siedzibę w  Austrii. Stosuje się test potrzeb 
ekonomicznych lub badanie interesu. Rurociągi transgraniczne nie mogą naruszać 
interesów związanych z  bezpieczeństwem Austrii oraz jej statusu jako państwa 
neutralnego. Przedsiębiorstwa i  spółki muszą powołać dyrektora zarz ądzającego 
będącego obywatelem państwa członkowskiego EOG. Właściwy organ może uchylić 
wymogi dotyczące obywatelstwa, miejsca stałego zamieszkania i  siedziby, jeżeli 
działanie rurociągu uznaje się za leżące w  krajowym interesie gospodarczym (CPC 713).  
Środki:  
AT: Rohrleitungsgesetz (ustawa o  transporcie rurociągami), BGBl. Nr. 411/1975, § 5(1) i (2), §§ 5 (1) i 
(3), 15, 16 oraz  
Gaswirtschaftsgesetz 2011(ustawa gazowa), BGBl. I nr 107/2011, art. 43 i 44, art. 90 i 93.  
W odniesieniu do liberalizacji inwes tycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i zarząd oraz transgraniczny handel usługami – (dotyczy wyłącznie 
regionalnego poziomu sprawowania rządów), traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
AT: W odniesieniu do  przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej zezwolenie wydaje się wyłącznie 
obywatelom państwa członkowskiego EOG posiadającym miejsce zamieszkania w  EOG. Jeżeli 
operator wyznacza dyrektora zarządzającego lub dzierżawcę, wymóg miejsca zamieszkania uchyla 
się.  
 
686 
 Osoby prawne (przedsiębiorstwa) i  spółki muszą mieć siedzibę na  terenie EOG. Muszą powołać 
dyrektora zarządzającego lub dzierżawcę będących obywatelami państwa członkowskiego EOG 
zamieszkałymi na  terenie EOG.  
Właściwy organ może uchylić wymogi dotyczące  miejsca zamieszkania, siedziby i  obywatelstwa, 
jeżeli działanie sieci uznaje się za leżące w  interesie publicznym (ISIC Rev. 3.1 40, CPC 887).  
Środki:  
AT: Burgenländisches Elektrizitätswesengesetz 2006, LGBl. Nr. 59/2006 z późniejszymi zmianami;  
Niederösterreichisches Elektrizitätswesengesetz, LGBl. Nr. 7800/2005 z późniejszymi zmianami; 
Landesgesetz, mit dem das Oberösterreichische Elektrizitätswirtschafts - und - 
organisationsgesetz 2006 erlassen wird (Oö. ElWOG 2006), LGBl. Nr. 1/2006 z późniejs zymi 
zmianami; Salzburger Landeselektrizitätsgesetz 1999 (LEG), LGBl. Nr. 75/1999 z późniejszymi 
zmianami;  
Gesetz vom 16. November 2011 über die Regelung des Elektrizitätswesens in Tirol (Tiroler  
Elektrizitätsgesetz 2012 – TEG 2012), LGBl. Nr. 134/2011;  
Gesetz über die Erzeugung, Übertragung und Verteilung von elektrischer Energie  
(Vorarlberger Elektrizitätswirtschaftsgesetz), LGBl. Nr. 59/2003 z późniejszymi zmianami;  
Gesetz über die Neuregelung der Elektrizitätswirtschaft (Wiener Elektrizitätswirtsch aftsgesetz  
2005 – WElWG 2005), LGBl. Nr. 46/2005;  
Steiermärkisches Elektrizitätswirtschafts -und Organisationsgesetz (ELWOG), LGBl. Nr.  
70/2005. oraz  
Kärntner Elektrizitätswirtschafts -und Organisationsgesetz (ELWOG), LGBl. Nr.  24/2006.  
W odniesieniu do  liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
CZ: Do wytwarzania, przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej oraz handlu energią elektryczną i 
innych rodzajów działalności oper atora rynku energii elektrycznej, a także do wytwarzania, przesyłu, 
dystrybucji i magazynowania gazu oraz handlu gazem, jak również do wytwarzania i dystrybucji 
energii cieplnej wymagane jest zezwolenie. Takie zezwolenie może zostać udzielone wyłącznie 
osobie fizycznej posiadającej zezwolenie na pobyt lub osobie prawnej mającej siedzibę w  Unii. W 
odniesieniu do przesyłu energii elektrycznej i gazu oraz licencji dla operatorów rynku obowiązują 
prawa wyłączne (ISIC Rev. 3.1  40, CPC 7131, 63297, 742, 887).  
LT: Zezwolenia na przesył, dystrybucję i  dostarczanie energii elektrycznej oraz organizację obrotu 
energią elektryczną można wydawać jedynie osobom prawnym mającym siedzibę w  Republice 
Litewskiej lub oddziałom zagranicznych osób prawnych lub innych organizac ji innego państwa 
członkowskiego mającym siedzibę w  Republice Litewskiej. Zezwolenia na wytwarzanie energii 
elektrycznej, rozwój zdolności do produkcji energii elektrycznej i  budowę linii bezpośredniej można 
 
687 
 wydawać osobom fizycznym mającym miejsce zamiesz kania w  Republice Litewskiej lub oddziałom 
osób prawnych lub innych organizacji innych państw członkowskich mającym siedzibę w  Republice 
Litewskiej. Niniejsze zastrzeżenie ma zastosowania do  usług konsultingowych dotyczących przesyłu 
i dystrybucji energii elektrycznej świadczonych na  podstawie wynagrodzenia lub umowy (ISIC Rev. 
3.1 401, CPC 887).  
W przypadku paliw wymagana jest siedziba na Litwie. Licencje na przesył, dystrybucję 
i magazynowanie paliw oraz skraplanie gazu ziemnego można wydawać jedynie oso bom prawnym 
mającym siedzibę w  Republice Litewskiej lub oddziałom osób prawnych lub innych organizacji 
(jednostek zależnych) innego państwa członkowskiego mającym siedzibę w  Republice Litewskiej.  
Niniejsze zastrzeżenie nie ma zastosowania do  usług konsult ingowych dotyczących przesyłu 
i dystrybucji paliw świadczonych na  podstawie wynagrodzenia lub umowy  (CPC 713, CPC 887).  
PL: Na mocy ustawy Prawo energetyczne uzyskania koncesji wymaga wykonywanie działalności 
gospodarczej w  zakresie:  
(i) wytwarzania paliw lub energii, z  wyłączeniem: wytwarzania paliw stałych lub paliw 
gazowych, wytwarzania energii elektrycznej w  źródłach o  łącznej mocy zainstalowanej 
elektrycznej nieprzekraczającej 50 MW niezaliczanych do  instalacji odnawialnego źródła 
energii, kogeneracji energii elektrycznej i  ciepła w  źródłach o  łącznej mocy 
zainstalowanej elektrycznej nieprzekraczającej 5 MW niezaliczanych do  instalacji 
odnawialnego źródła energii; wytwarzania ciepła w  źródłach o  łącznej mocy 
zainstalowanej cieplnej nieprzekraczającej 5 MW;  
(ii)  magazynowania paliw gazowych w instalacjach magazynowych, skraplania gazu 
ziemnego i regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego w instalacjach skroplonego gazu 
ziemnego, jak również magazynowania paliw ciekłych, z wyłączeniem: lokalnego 
magazynowania gaz u płynnego w instalacjach o przepustowości poniżej 1 MJ/s oraz 
magazynowania paliw ciekłych w obrocie detalicznym;  
(iii) przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, z wyłączeniem: dystrybucji paliw 
gazowych w sieci o przepustowości poniżej 1 MJ/s oraz przesy łania lub dystrybucji 
ciepła, jeżeli łączna moc zamówiona przez odbiorców nie przekracza 5 MW;  
(iv) obrotu paliwami lub energią, z wyłączeniem: obrotu paliwami stałymi; obrotu 
energią elektryczną za pomocą instalacji o napięciu poniżej 1 kV będącej własnością 
odbiorcy; obrotu paliwami gazowymi, jeżeli roczna wartość obrotu nie przekracza 
równowartości 100 000 euro; obrotu gazem płynnym, jeżeli roczna wartość obrotu nie 
przekracza 10 000 euro; oraz obrotu paliwami gazowymi i energią elektryczną 
dokonywanego na g iełdzie towarowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 
października 2000 r. o giełdach towarowych przez domy maklerskie prowadzące 
działalność maklerską w zakresie obrotu towarami giełdowymi oraz obrotu ciepłem, 
jeżeli moc zamówiona przez odbiorców nie przekracza 5 MW. Ograniczenia dotyczące 
obrotu nie mają zastosowania do  usług w  zakresie obrotu hurtowego paliwami 
gazowymi lub gazem płynnym lub do  usług detalicznych w  odniesieniu do  gazu 
w butlach.  
Właściwy organ może udzielić koncesji wyłącznie wniosk odawcy, który ma główne miejsce 
prowadzenia działalności lub miejsce zamieszkania na  terytorium państwa członkowskiego EOG lub 
Konfederacji Szwajcarskiej  (ISIC Rev. 3.1 040, CPC 63297, 74220, CPC 887).  
 
688 
 Środki:  
CZ: ustawa nr 458/2000 o warunkach dla prze dsiębiorstw i administracji publicznej w sektorach 
energetycznych (ustawa energetyczna).  
LT: ustawa nr VIII -1973 z  dnia 10 października 2000  r. o gazie ziemnym w  Republice Litewskiej oraz 
ustawa w  sprawie energii elektrycznej Republiki Litewskiej z  dnia 2 0 lipca 2000  r. – nr VIII -1881.  
PL: ustawa z  dnia 10 kwietnia 1997  r. Prawo energetyczne, art. 32 i  33.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
SI: Produkcja, handel, dostawy do odbiorców końcowych, przesył i dystrybucja energii elektrycznej i 
gazu ziemnego wymagają siedziby w Unii (ISIC Rev. 3.1  4010, 4020, CPC 7131, CPC 887).  
Środki:  
SI: Energetski zakon (ustawa energetyczna) z 2014  r., Dziennik  Urzędowy Republiki Słowenii, 
nr 17/2014. oraz ustawa o górnictwie z 2014 r.  
  
 
689 
 Zastrzeżenie nr 18 – Rolnictwo, rybołówstwo i produkcja  
Sektor – podsektor  Rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo; hodowla zwierząt i reniferów, 
rybołówstwo i rolnictwo; działalność wydawnicza, poligrafia i 
reprodukcja zapisanych nośników informacji  
Klasyfikacja gospodarcza:  ISIC Rev. 3.1 011, 012, 013, 014, 015, 1531, 050, 0501, 0502, 221, 222, 
323, 324, CPC 881, 882, 88442  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Najwyższe uprzywilejowanie  
Wymogi dotyczące wyników  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji; Transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  UE / państwo członkowskie (o  ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
a)  Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo (ISIC Rev. 3.1 011, 012, 013, 014, 015, 1531, CPC 881)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe:  
IE: Ustanowienie działalności w sektorze młynarstwa przez os oby posiadające miejsce zamieszkania 
za granicą wymaga zezwolenia (ISIC Rev. 3.1 1531).  
Środki:  
IE: Agriculture Produce (Cereals) Act, 1933.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FI: Jedynie obywatele państw a członkowskiego EOG zamieszkali na  obszarze chowu reniferów mogą 
być właścicielami hodowli reniferów i  mogą się tą hodowlą zajmować. Mogą zostać przyznane prawa 
wyłączne.  
FR: Do członkostwa w spółdzielni rolniczej lub pełnienia funkcji dyrektora takiej s półdzielni 
wymagane jest uprzednie zezwolenie (ISIC Rev. 3.1 011, 012, 013, 014, 015).  
SE: Właścicielami i  operatorami hodowli reniferów mogą być tylko Lapończycy.  
Środki:  
FI: Poronhoitolaki (ustawa o  hodowli reniferów) (848/1990), rozdział 1, s. 4, protokół 3 do Traktatu o 
przystąpieniu Finlandii.  
FR: Code rural et de la pêche maritime.  
 
690 
 SE: ustawa o  hodowli reniferów (1971:437), sekcja 1.  
b)  Rybołówstwo i akwakultura (ISI C Rev. 3.1 050, 0501, 0502, CPC 882)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz usługi 
transgraniczne: Dostęp do rynku:  
FR: Francuski statek pływający pod francuską banderą może uzyskać upoważnienie do  połowów lub 
może być upoważniony do  prowadzenia połowów na  podstawie kwot krajowych jedynie pod 
warunkiem stwierdzenia, że występuje rzeczywisty ekonomiczny związek na  terytorium Francji, 
a statek jest zarządzany i  kontrolowany ze  stałej siedziby znajdującej się n a terytorium Francji (ISIC 
Rev. 3.1 050, CPC 882).  
Środki:  
FR: Code rural et de la pêche maritime.  
c) Produkcja – działalność wydawnicza, poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników 
informacji (ISIC Rev. 3.1  221, 222, 323, 324, CPC 88442)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz usługi 
transgraniczne: Dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
LV: Jedynie osoby prawne zarejestrowane na  Łotwie oraz osoby fizyczne z  Łotwy mają prawo  
do zakładania środków masowego przekazu i  publikowania w  nich. Oddziały nie są dozwolone (CPC 
88442).  
Środki:  
LV: ustawa o  prasie i  innych środkach masowego przekazu, s.  8  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgrani cznego handlu 
usługami – obecność lokalna:  
DE (dotyczy także instytucji rządowych na szczeblu regionalnym): Wszystkie publicznie 
rozpowszechniane lub drukowane gazety, dzienniki lub czasopisma muszą wyraźnie wskazywać 
„odpowiedzialnego redaktora” (pełne i mię i  nazwisko i  adres osoby fizycznej). Odpowiedzialny 
redaktor musi posiadać miejsce stałego zamieszkania w  Niemczech, Unii lub państwie członkowskim 
EOG. Federalny Minister Spraw Wewnętrznych może dopuścić wyjątki od tej zasady (ISIC Rev. 3.1 
223, 224).   
Środki:  
DE:  
Poziom regionalny:  
Gesetz über die Presse Baden -Württemberg (LPG BW);  
Bayerisches Pressegesetz (BayPrG);  
Berliner Pressegesetz (BlnPrG);  
 
691 
 Brandenburgisches Landespressegesetz (BbgPG);  
Gesetz über die Presse Bremen (BrPrG);  
Hamburgisches Pres segesetz;  
Hessisches Pressegesetz (HPresseG);  
Landespressegesetz für das Land Mecklenburg -Vorpommern (LPrG M -V); 
Niedersächsisches Pressegesetz (NPresseG);  
Pressegesetz für das Land Nordrhein -Westfalen (Landespressegesetz NRW);  
Landesmediengesetz (LMG) Rheinland -Pfalz;  
Saarländisches Mediengesetz (SMG);  
Sächsisches Gesetz über die Presse (SächsPresseG);  
Pressegesetz für das Land Sachsen -Anhalt (Landespressegesetz);  
Gesetz über die Presse Schleswig -Holstein (PressG SH);  
Thüringer Pressegesetz (TPG).  
W odn iesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
IT: W zakresie, w  jakim Zjednoczone Królestwo umożliwia włoskim inwestorom posiadanie ponad 49 
% kapitału i  praw głosu w wydawnictwie Zjednoczonego Królestwa, Włochy umożliwiają  inwestorom 
Zjednoczonego Królestwa posiadanie ponad 49 % kapitału i  praw głosu we włoskim wydawnictwie 
na takich samych warunkach (ISIC Rev. 3.1 221, 222).  
Środki:  
IT: ustawa 416/1981, art. 1 (z późniejszymi zmianami)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:  
PL: Wymóg obywatelstwa dla naczelnych redaktorów gazet i czasopism (ISIC Rev.  
3.1 221, 222).  
Środki:  
PL: ustawa z  dnia 26 stycznia 1984  r. Prawo prasowe, Dz.U. 19 84 nr 5 poz. 24 z późniejszymi 
zmianami.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
SE: Osoby fizyczne będące właścicielami czasopism, które są drukowan e i wydawane w  Szwecji, 
muszą posiadać miejsce stałego zamieszkania w  Szwecji lub obywatelstwo państwa członkowskiego 
 
692 
 EOG. Właściciele takich czasopism będący osobami prawnymi muszą mieć siedzibę w  EOG. Za 
czasopisma, które są drukowane i wydawane w Szwecj i, oraz nagrania techniczne musi odpowiadać 
redaktor, który posiada miejsce zamieszkania w Szwecji (ISIC Rev. 3.1 22, CPC 88442).  
Środki:  
SE: ustawa o  wolności prasy (1949:105);  
ustawa o  prawie podstawowym do wolności wypowiedzi (1991:1469) oraz  
ustawa  o zarządzeniach dotyczących ustawy o  wolności prasy oraz o prawie podstawowym do 
wolności wypowiedzi (1991:1559).   
  
 
693 
 Wykaz Zjednoczonego Królestwa  
Zastrzeżenie nr 1 – Wszystkie sektory  
Zastrzeżenie nr 2 – Zawody regulowane (wszystkie zawody z wyjątkiem związanych z  opieką 
zdrowotną)  
Zastrzeżenie nr 3 – Zawody regulowane (usługi weterynaryjne)  
Zastrzeżenie nr 4 – Usługi badawczo -rozwojowe  
Zastrzeżenie nr 5 – Usługi dla przedsiębiorstw  
Zastrzeżenie nr 6 – Usługi komunikacyjne  
Zastrzeżenie nr 7 – Usługi transportowe i usługi pomocnicze w branży transportowej  
Zastrzeżenie nr 8 – Usługi związane z branżą energetyczną  
  
 
694 
 Zastrzeżenie nr 1 – Wszystkie sektory  
Sektor:  Wszystkie sektory  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji  
Szczebel władzy:  Centralny / regionalny (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – wymogi dotyczące wyników  
Zjednoczone Królestwo może wyegzekwować zobowiązanie lub zobowiązanie podjęte zgodnie z 
przepisami kodeksu przejęć i fuzji (City Code on Takeovers and Mergers) regulującymi zobowiązania 
ofertowe lub zgodnie z umowami przyrzeczonymi (Deeds of Undertaking) w odniesieniu do przejęć 
lub fuzji,  jeżeli zobowiązanie lub przyrzeczenie jest nałożone lub wymagane jako warunek 
zatwierdzenia przejęcia lub fuzji.  
Środki:  
The City Code on Takeovers and Mergers (kodeks przejęć i fuzji)  
Ustawa o  spółkach z  2006  r.  
Law of Property (Miscellaneous Provisions) Act 1989 (ustawa o prawie własności z 1989 r.) w 
odniesieniu do umów przyrzeczonych w związku z przejęciami lub fuzjami  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Zastrzeżenie to dotyczy wyłącznie usług zdrowotnych, społecznych lub edukacyjnych. : 
Sprzedając lub zbywając swoje udziały kapitałowe lub aktywa w  istniejącym przedsiębiorstwie 
państwowym lub  istniejącym podmiocie rządowym świadczącym usługi w zakresie świadczeń 
zdrowotnych i społecznych oraz edukacji (CPC 93, 92), Zjednoczone Królestwo może nałożyć zakazy 
lub ograniczenia dotyczące własności takich udziałów lub  aktywów oraz możliwości właścicieli takich 
udziałów lub aktywów w zakresie kontroli wszelkich powstałych w rezultacie przedsiębiorstw przez 
inwestorów z Unii lub ich przedsiębiorstwa. W odniesieniu do takiej sprzedaży lub zbycia w inny 
sposób Zjednoczone Królestwo może przyjąć lub utrzymać dowolny środek dotyczący obywatelstwa 
kadry kierowniczej wyższego szczebla lub członków rady dyrektorów oraz dowolny środek 
ograniczający liczbę dostawców.  
Do celów niniejszego zastrzeżenia:  
 
695 
 (i) każdy środek utrzymany lub przyjęty po dniu wejścia w  życie niniejszej Umowy, który 
w momencie sprzedaży lub zbycia w  inny sposób nakłada zakazy lub ograniczenia 
dotyczące własności udziałów kapitałowych lub aktywów lub nakłada wymogi 
dotyczące obywatelstwa lub ograniczenia dotycząc e liczby dostawców opisane 
w niniejszym zastrzeżeniu, uznaje się za istniejący środek; oraz  
(ii) „przedsiębiorstwo państwowe” oznacza przedsiębiorstwo będące własnością 
Zjednoczonego Królestwa lub kontrolowane poprzez udziały własnościowe, w tym 
przedsiębiorst wo utworzone po wejściu w życie niniejszej Umowy wyłącznie w celu 
sprzedaży lub zbycia udziałów kapitałowych lub aktywów istniejącego 
przedsiębiorstwa państwowego lub podmiotu rządowego.  
Środki:  
Jak określono w  elemencie „opis” wskazanym powyżej.  
  
 
696 
 Zastrzeżenie nr 2 – Zawody regulowane (wszystkie zawody z wyjątkiem związanych z  opieką 
zdrowotną)  
Sektor – podsektor  Zawody regulowane – usługi prawne; usługi audytorskie  
Klasyfikacja gospodarcza:  Część CPC 861, CPC 862  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do ry nku  
Traktowanie narodowe  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  Centralny / regionalny (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
(a) Usługi prawne (część CPC 861)  
W celu świadczenia niektórych usług prawnych konieczne może być uzyskanie zezwolenia lub licencji 
od właściwego organu lub spełnienie wymogów rejestracyjnych. W zakresie, w jakim wymogi 
dotyczące uzyskania zezwolenia, licencji lub rejestracji są niedyskryminujące i zgodne ze 
zobowiązan iami nałożonymi na podstawie art. SERVIN 5.49, nie są one wymienione. Mogą one na 
przykład obejmować wymóg uzyskania określonych kwalifikacji, odbycia uznanego okresu kształcenia 
lub wymagania w ramach członkostwa adresu urzędowego lub adresu pocztowego po dlegającego 
jurysdykcji właściwego organu.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna,  traktowanie narodowe:  
Do celów świadczenia niektórych usług prawnych dotyczących prawa krajowego Zjednoczonego 
Królestwa odpowiedni organ regulacyjny lub zawodowy może określić wymogi w  zakresie miejsca 
zamieszkania (obecności handlowej). Zastosowanie mają niedyskryminujące wym ogi dotyczące 
formy prawnej.  
Do celów świadczenia niektórych usług prawnych dotyczących prawa krajowego Zjednoczonego 
Królestwa związanych z imigracją odpowiedni organ regulacyjny lub zawodowy może określić 
wymogi w  zakresie miejsca zamieszkania.  
Środki:  
W odniesieniu do  Anglii i  Walii – Solicitors Act 1974, Administration of Justice Act 1985 i  Legal 
Services Act 2007. W odniesieniu do  Szkocji – Solicitors (Scotland) Act 1980 oraz Legal Services 
(Scotland) Act 2010. W odniesieniu do  Irlandii Północnej – Solicitors (Northern Ireland) Order 1976. 
W odniesieniu do wszystkich jurysdykcji – Immigration and Asylum Act 1999. Ponadto środki 
stosowane w  każdej jurysdykcji obejmują wszelkie wymogi określane przez organy zawodowe 
i regulacyjne.  
(b) Usługi audytorskie (C PC 86211, 86212 inne niż usługi rachunkowo -księgowe)  
 
697 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji - traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami - traktowanie narodowe:  
Właściwe organy Zjednoczonego Królestwa mogą uznać równoważność kwalifikac ji audytora 
będącego obywatelem Unii lub państwa trzeciego w  celu zezwolenia mu na  działalność 
w charakterze biegłego rewidenta na  terytorium Zjednoczonego Królestwa z  zastrzeżeniem 
wzajemności (CPC 8621).  
Środki:  
Ustawa o  spółkach z  2006  r.  
 
698 
 Zastrzeżenie  nr 3 – Zawody regulowane (usługi weterynaryjne)  
Sektor – podsektor  Zawody regulowane – usługi weterynaryjne  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 932  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  Centralny / regionalny (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
Do przeprowadzania zabiegów weterynaryjnych wymagana jest fizyczna obecność. Praktykowanie 
zawodu lekarza weterynarii jest zarezerwowane dla wykwalifikowanych l ekarzy weterynarii 
zarejestrowanych w izbie lekarsko -weterynaryjnej Royal College of Veterinary Surgeons (RCVS).  
Środki:  
Ustawa o lekarzach weterynarii z 1966 r. (Veterinary Surgeons Act 1966)  
  
 
699 
 Zastrzeżenie nr 4 – Usługi badawczo -rozwojowe  
Sektor – podsektor  Usługi badawczo -rozwojowe (B+R)  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 851, 853  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  Centralny / regionalny (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
W przypadku usług badawczo -rozwojowych korzystających z finansowania zapewnianego przez 
Zjednoczone Królestwo, wyłączne prawa lub zezwolenia mogą być przyznane wyłącznie obywatelom 
państw członkowskich Zjednoczonego Królestwa oraz osobom prawnym ze Zjednoc zonego Królestwa 
posiadającym siedzibę statutową, zarząd lub główne miejsce prowadzenia działalności w 
Zjednoczonym Królestwie (CPC 851, 853).  
Zastrzeżenie to pozostaje bez uszczerbku dla [części piątej] [Uczestnictwo w programach Unii, 
należyte zarządzan ie finansami i przepisy finansowe] i dla wyłączenia udzielania zamówień przez 
Stronę lub subsydiów lub dotacji w art. SERVIN.1.1 ust. 6 i 7 [Cel i  zakres].   
Środki:  
Wszystkie obecnie istniejące i wszystkie przyszłe programy badań lub innowacji.  
  
 
700 
 Zastrz eżenie nr 5 – Usługi dla przedsiębiorstw  
Sektor – podsektor  Usługi dla przedsiębiorstw – usługi wynajmu lub dzierżawy bez obsługi 
i inne usługi dla przedsiębiorstw  
Klasyfikacja gospodarcza:  Część CPC 831  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Najwyższe uprzywilejowanie  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  Centralny / regionalny (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
W przypadku wynajmu lub leasingu statków powietrznych bez załogi statek powietrzny użytkowany 
przez przewoźnika lotniczego Zjednoczonym Królestwie podlega mającym zastosowanie wymogom 
rejestracji statków powietrznych. Umowa leasingu bez załogi, której stro ną jest przewoźnik lotniczy 
ze Zjednoczonego Królestwa, podlega wymogom określonym w krajowych przepisach dotyczących 
bezpieczeństwa lotniczego, na przykład obowiązkowi uzyskania uprzedniej zgody i innym warunkom 
mającym zastosowanie do używania statków po wietrznych zarejestrowanych w państwach trzecich. 
Rejestracja może podlegać wymogowi, by statek powietrzny stanowił własność osoby fizycznej 
spełniającej szczególne kryteria obywatelstwa albo przedsiębiorstwa spełniającego szczególne 
kryteria dotyczące wła sności i  kontroli kapitału (CPC 83104).  
W przypadku usług komputerowego systemu rezerwacji (KSR), jeżeli dostawcy usług KSR prowadzący 
działalność poza UK nie zapewniają przewoźnikom lotniczym z  UK traktowania równoważnego (tj. 
niedyskryminacyjnego) temu, jakie zapewnia się w  UK, lub jeżeli prze woźnicy lotniczy spoza UK nie 
zapewniają dostawcom usług KSR z  UK traktowania równoważnego temu, jakie zapewnia się w  UK, 
to można przyjąć środki mające na  celu zapewnienie równoważnego traktowania wobec, 
odpowiednio, przewoźników lotniczych spoza UK ze  strony dostawców usług KSR prowadzących 
działalność w  UK lub wobec dostawców usług KSR spoza UK ze  strony przewoźników lotniczych z  UK.  
Środki:  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) nr 1008/2008 z  dnia 24 września 
2008  r. w  sprawie wspólnych z asad wykonywania przewozów lotniczych na  terenie Wspólnoty 
(wersja przekształcona) utrzymane w prawie Zjednoczonego Królestwa ustawą o wystąpieniu z Unii 
Europejskiej z 2018 r. oraz zmienione rozporządzeniami w sprawie wykonywania przewozów 
lotniczych (now elizacja itp.) (wystąpienie z UE) (Operation of Air Services (Amendment etc.) (EU Exit) 
Regulations) (S.I. 2018/1392).  
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) nr 80/2009 z  dnia 14 stycznia 2009  r. 
w sprawie kodeksu postępowania dla komputerowy ch systemów rezerwacji i uchylające 
rozporządzenie Rady (EWG) nr 2299/89, utrzymane w prawie Zjednoczonego Królestwa ustawą o 
wystąpieniu z Unii Europejskiej z 2018 r. oraz zmienione rozporządzeniami w sprawie 
komputerowych systemów rezerwacji (nowelizacja ) (wystąpienie z UE) (Computer Reservation 
Systems (Amendment) (EU Exit) Regulations 2018) (S.I. 2018/1080).  
 
701 
 Zastrzeżenie nr 6 – Usługi komunikacyjne  
Sektor – podsektor  Usługi komunikacyjne – usługi pocztowe i kurierskie  
Klasyfikacja gospodarcza:  Część CPC 71235, część CPC 73210, część 751  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  Centralny / regionalny (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
Organizacja umieszczania skrzynek pocztowych na  publicznych drogach, emitowania znaczków 
pocztowych i  świadczenia usługi przesyłek poleconych stosowanych w  procedurach sądowych lub 
administracyjnych może zostać ograniczona zgodnie z  ustawodawstwem krajowym. Dla większej 
przejrzyst ości należy zaznaczyć, że operatorzy pocztowi mogą być przedmiotem szczególnego 
obowiązku świadczenia usługi powszechnej lub wkładu finansowego na  fundusz kompensacyjny.  
Środki:  
Ustawa o usługach pocztowych z 2011 r. (Postal Services Act 2011)  
  
 
702 
 Zastrzeż enie nr 7 – Usługi transportowe i usługi pomocnicze w branży transportowej  
Sektor – podsektor  Usługi transportowe – usługi pomocnicze w branży transportu 
wodnego, usługi pomocnicze w branży transportu kolejowego, usługi 
pomocnicze w branży transportu drogo wego, usługi pomocnicze w 
branży transportu lotniczego  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 711, 712, 721, 741, 742, 743, 744, 745, 746, 748, 749  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  Centralny / regionalny (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
(a) Usługi pomocnicze w branży transportu lotniczego (CPC 746)  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
Poziom otwarcia usług obsługi naziemnej jest uzależniony od  rozmiarów portu lotniczego. Liczba 
dostawców w  poszczególnych portach lotniczych może być ograniczona. W  przypadku „dużych 
portów lotniczych” nie może wynosić mn iej niż dwóch dostawców.  
Środki:  
The Airports (Groundhandling) Regulations 1997 (S.I. 1997/2389)  (rozporządzenia o portach 
lotniczych – obsługa naziemna, z 1997 r.)  
(b) Usługi wspierające we wszystkich rodzajach transportu  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji  – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, traktowanie narodowe:  
Usługi celne, w tym usługi w zakresie odprawy celnej oraz usługi związane z korzystaniem z 
pomieszczeń do czasowego składowa nia lub składów celnych, mogą być świadczone wyłącznie przez 
osoby mające siedzibę na terenie Zjednoczonego Królestwa. Dla uniknięcia wątpliwości dotyczy to 
również mieszkańców Zjednoczonego Królestwa, osób posiadających stałe miejsce prowadzenia 
działalno ści w Zjednoczonym Królestwie lub siedzibę statutową w Zjednoczonym Królestwie.  
Środki:  
Taxation (Cross -Border Trade Act) 2018 (opodatkowanie – ustawa o handlu transgranicznym z 2018 
r.); the Customs and Excise Management Act 1979 (ustawa o zarządzaniu c łem i akcyzą z 1979 r.); 
the Customs (Export) (EU Exit) Regulations 2019 (rozporządzenia celne przywozowe (wystąpienie z 
UE) z 2019 r.); the Customs (Import Duty) (EU Exit) Regulations 2018 (rozporządzenia celne 
 
703 
 wywozowe (wystąpienie z UE) z 2018 r.); the Customs (Special Procedures and Outward Processing) 
(EU Exit) Regulations 2018 (rozporządzenia celne – specjalne procedury i uszlachetnianie bierne 
(wystąpienie z UE) z 2018 r.); the Customs and Excise (Miscellaneous Provisions and Amendments) 
(EU Exit) Re gulations 2019/1215 (rozporządzenia celne i akcyzowe (przepisy różne i nowelizacje) 
(wystąpienie z UE);  
(c) Usługi pomocnicze w  branży transportu wodnego  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
W odniesieniu do usług portowych podmiot zarządzający portem lub właściwy organ może 
ograniczyć liczbę dostawców usług portowych dla danej usługi portowej.  
Środki:  
Rozporządzenie (UE) 2017/352 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiające ramy św iadczenia usług 
portowych oraz wspólne zasady dotyczące przejrzystości finansowej portów, art. 6, utrzymane w 
prawie Zjednoczonego Królestwa ustawą o wystąpieniu z Unii Europejskiej (European Union 
(Withdrawal) Act) z 2018 r. zmienioną rozporządzeniami dot yczącymi usług pilotażu i usług 
portowych (nowelizacja) (wystąpienie z UE) z 2020 r. (Pilotage and Port Services (Amendment) (EU 
Exit) Regulations 2020) (S.I. 2020/671)  
Port Services Regulations 2019 (rozporządzenia dotyczące usług portowych z 2019 r.)  
  
 
704 
 Zastrzeżenie nr 8 – Usługi związane z branżą energetyczną  
Sektor – podsektor  Działalność związana z branżą energetyczną – górnictwo i 
wydobywanie;  
Klasyfikacja gospodarcza:  ISIC Rev. 3.1 11, 8675, 883  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
Szczebel władzy:  Centralny / regionalny (o ile nie określono inaczej)  
 
Opis:  
Do podjęcia działalności poszukiwawczej i  wydobywczej na  szelfie kontynentalnym Zjednoczonego 
Królestwa (UK Continental Shelf – UKCS) oraz świadczenia usług wymagających bezpośredniego 
dostępu do  zasobów naturalnych lub ich eksploatacji niezbędna jest lice ncja.  
Niniejsze zastrzeżenie ma zastosowanie do  licencji wydanych w  odniesieniu do  działalności 
wydobywczej na  szelfie kontynentalnym Zjednoczonego Królestwa. Aby uzyskać licencję, spółka 
musi posiadać miejsce prowadzenia działalności w  Zjednoczonym Króle stwie. Oznacza to:  
(i) posiadanie w Zjednoczonym Królestwie personelu;  
(ii) rejestrację w Companies House spółki w Zjednoczonym Królestwie; lub  
(iii) rejestrację w Companies House oddziału spółki zagranicznej w Zjednoczonym 
Królestwie.  
Wymóg ten dotyczy każdego przed siębiorstwa, które ubiega się o  nową licencję, oraz każdego 
przedsiębiorstwa, które chce przystąpić do  istniejącej licencji poprzez przeniesienie. Ma on 
zastosowanie do  wszystkich licencji oraz do  wszystkich przedsiębiorstw, bez względu na  to, czy dane 
przedsiębiorstwo prowadzi działalność operacyjną. Aby być stroną licencji obejmującej obszar 
wydobycia, spółka musi: a) być zarejestrowana w Companies House jako spółka ze Zjednoczonego 
Królestwa; lub b) prowadzić działalność za pośrednictwem stałego miejsca prowadzenia działalności 
w Zjednoczonym Królestwie zgodnie z sekcją 148 ustawy Finance Act 2003 (co zazwyczaj wymaga 
posiadania w Zjednoczonym Królestwie personelu)(ISIC Rev. 3.1 11, CPC 883, 8675).  
Środki:  
Petroleum Act 1998 (ustawa o ropie naftowej)  
  
 
705 
 ZAŁĄCZNIK SERVIN -2: PRZYSZŁE ŚRODKI  
Uwagi  
1.  W wykazie Zjednoczonego Królestwa i Unii określono, na podstawie art.  SERVIN 2.7 [Środki 
niespełniające wymogów – liberalizacja inwestycji], art. SERVIN 3.6 [Środki niespełniające wymogów 
– transgraniczny handel usługami] oraz art. SERVIN.5.50 [Środki niespełniające wymogów – usługi 
prawne], zastrzeżenia dokonane przez Zjednoczone Królestwo i Unię w odniesieniu do ist niejących 
środków, które nie są zgodne z obowiązkami wynikającymi z:  
(a) art. SERVIN.2.2 [Dostęp do rynku – liberalizacja inwestycji] lub SERVIN.3.2 [Dostęp do 
rynku – transgraniczny handel usługami];  
(b) art. SERVIN.3.3 [Obecność lokalna – transgraniczny handel u sługami];  
(c) art. SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe – liberalizacja inwestycji] lub SERVIN .3.4 
[Traktowanie narodowe – transgraniczny handel usługami];  
(d) art. SERVIN.2.4 [Klauzula najwyższego uprzywilejowania – liberalizacja inwestycji] lub 
SERVIN .3.5 [Klauzula najwyższego uprzywilejowania – transgraniczny handel usługami];  
(e) art. SERVIN.2.5 [Kadra kierownicza wyższego szczebla i zarząd];  
(f) art. SERVIN.2.6 [Wymogi dotyczące wyników]; lub  
(g) art. SERVIN.5.49 [Obowiązki – usługi prawne].  
2.  Zastrzeżenia Strony nie narusz ają praw i  zobowiązań Stron na mocy GATS.  
3.  Każde zastrzeżenie określa następujące elementy:  
(a) „sektor”  odnosi się do ogólnego sektora, w  odniesieniu do którego dokonano 
zastrzeżenia;  
(b) „podsektor”  odnosi się do konkretnego sektora, w  odniesieniu do którego dokonano 
zastrzeżenia;  
(c) „klasyfikacja gospodarcza”  odnosi się, w stosownych przypadkach, do działalności 
objętej zastrzeżeniem zgodnie z CPC, ISIC rev 3.1, lub inaczej jak wyraźnie opisano w 
zastr zeżeniu Strony;  
(d) „rodzaj zastrzeżenia”  określa obowiązek, o  którym mowa w  ust. 1, w  odniesieniu do 
którego dokonano zastrzeżenia;  
(e) „opis”  określa zakres sektorów, podsektorów lub działalności objętych zastrzeżeniem; 
oraz  
(f) „obowiązujące środki”  oznaczają, do  celów przejrzystości, obecnie obowiązujące środki 
mające zastosowanie do  sektora, podsektora lub rodzajów działalności objętych 
zastrzeżeniem.  
4.  Dokonując interpretacji zastrzeżenia, uwzględnia się wszystkie jego elementy. Element 
„opis” jest nadrzędny  w stosunku do wszystkich innych elementów.  
5. Do celów wykazów Zjednoczonego Królestwa i  Unii Europejskiej:  
 
706 
 a) „ISIC rev 3.1” oznacza Międzynarodową Standardową Klasyfikację Rodzajów Działalności 
określoną w  dokumentach statystycznych Urzędu Statystyczne go Narodów Zjednoczonych, 
seria M, nr 4, ISIC rev 3.1, 2002;  
b) „CPC” oznacza tymczasową Centralną Klasyfikację Produktów (dokumenty statystyczne 
Departamentu Spraw Gospodarczych i  Społecznych Urzędu Statystycznego Narodów 
Zjednoczonych, seria  M, nr  77, No wy Jork, 1991);  
6.  Do celów wykazów Zjednoczonego Królestwa i  Unii zastrzeżenia dotyczącego wymogu 
obecności lokalnej na terytorium Unii lub Zjednoczonego Królestwa dokonuje się w  odniesieniu do 
art. SERVIN.3.3 [Obecność lokalna], a  nie w  odniesieniu do a rt. SERVIN.3.2 [Dostęp do rynku] lub 
SERVIN.3.4 [Traktowanie narodowe]. Ponadto wymóg taki nie jest traktowany jako zastrzeżenie 
wobec art.  SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe].   
7.  Zastrzeżenie dokonane na poziomie Unii stosuje się do  środków Unii, do środków państwa 
członkowskiego na szczeblu centralnym lub do środków instytucji rządowych lub samorządowych 
w państwie członkowskim, chyba że dane zastrzeżenie wyklucza państwo członkow skie. Zastrzeżenie 
dokonane przez państwo członkowskie stosuje się do  środków instytucji rządowych i 
samorządowych na szczeblu centralnym, regionalnym lub lokalnym w  tym państwie członkowskim. 
Do celów zastrzeżeń Belgii instytucje rządowe na  szczeblu centr alnym obejmują rząd federalny 
oraz  rządy regionów i  wspólnot, gdyż każde z  nich posiada równoważne kompetencje 
ustawodawcze. Do celów zastrzeżeń Unii i  jej państw członkowskich regionalny szczebel władzy 
w Finlandii oznacza Wyspy Alandzkie. Zastrzeżenie do konane na szczeblu Zjednoczonego Królestwa 
stosuje się do  środków instytucji rządowych i  samorządowych na szczeblu centralnym, regionalnym 
lub lokalnym.  
8.  Poniższy wykaz zastrzeżeń nie obejmuje środków odnoszących się do wymogów i procedur 
dotyczących kwalifikacji, norm technicznych oraz wymogów i procedur licencyjnych, jeżeli nie 
stanowią one ograniczenia w rozumieniu art. SERVIN.2.2 [Dostęp do rynku – liberalizacja inwestycji], 
art. SERVIN.2.3 [Traktowanie narodowe – liberalizacja inwestycji], art. SERVIN.3.2 [Dostęp do rynku – 
transgraniczny handel usługami], art. SERVIN.3.3 [Obecność lokalna – transgraniczny handel 
usługami], art. SERVIN.3.4 [Traktowanie narodowe – transgraniczny handel usługami] lub art. SERVIN 
5.49 [Obowiązki – usługi prawne]. Środki te mogą obejmować w  szczególności konieczność uzyskania 
licencji, spełnienia obowiązków świadczenia usługi powszechnej, posiadania uznanych kwalifikacji 
w sektorach podlegających regulacji, zdania określonych egzaminów, w  tym egzaminów językowych, 
spełnienia wymogu przynależności do konkretnego zawodu, takiego jak wymóg członkostwa 
w organizacji zawodowej, posiadania lokalnego przedstawiciela na potrzeby świa dczenia usługi lub 
posiadania lokalnego adresu lub spełnienia wszelkich innych niedyskryminujących wymogów 
określających, że pewne rodzaje działalności nie mogą być prowadzone w  strefach lub obszarach 
chronionych. Chociaż środki takie nie są wymienione, na dal mają zastosowanie.  
9.  Dla większej pewności należy zaznaczyć, że w  przypadku Unii Europejskiej obowiązek 
przyznania traktowania narodowego nie pociąga za sobą wymogu rozszerzenia na osoby fizyczne lub 
prawne ze Zjednoczonego Królestwa traktowania prz yznanego w  państwie członkowskim na mocy 
Traktatu o  funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub jakiegokolwiek środka wprowadzonego na mocy 
tego traktatu, w  tym środków je wdrażających w  państwach członkowskich, w  odniesieniu do:  
(i) osób fizycznych lub rezydent ów innego państwa członkowskiego; lub  
 
707 
 (ii) osób prawnych utworzonych lub zorganizowanych na mocy prawa innego państwa 
członkowskiego lub Unii, oraz posiadających siedzibę statutową, zarząd lub główne miejsce 
prowadzenia działalności w Unii.  
10.  Traktowa nie przyznawane osobom prawnym założonym przez inwestorów Strony zgodnie 
z prawem drugiej strony (w tym, w  przypadku Unii, prawem państwa członkowskiego) i  mającym 
swoją statutową siedzibę, zarząd lub główne miejsce prowadzenia działalności na terytorium t ej 
drugiej Strony pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich warunków lub obowiązków zgodnych 
z postanowieniami części drugiej [Handel, transport i rybołówstwo], dział pierwszy [Handel], tytuł  II 
[Usługi i  inwestycje] rozdział  2 [Liberalizacja inwestycji], któ re mogły zostać nałożone na  takie osoby 
prawne w  chwili zakładania działalności na terytorium tej drugiej Strony i  które nadal mają 
zastosowanie.  
11.  Wykazy mają zastosowanie wyłącznie do terytoriów Zjednoczonego Królestwa i Unii 
Europejskiej zgodnie z ar t. FINPROV.1 [Zakres terytorialny] i art. OTH.9.2 [Zakres geograficzny] i mają 
znaczenie jedynie w ramach stosunków handlowych między Unią i jej państwami członkowskimi a 
Zjednoczonym Królestwem. Nie mają one wpływu na prawa i obowiązki państw członkowskic h 
wynikające z prawa Unii.  
 
12.  Dla większej pewności należy zaznaczyć, że niedyskryminujący środek nie stanowi 
ograniczenia dostępu do rynku w rozumieniu artykułów SERVIN. 2.2 [Dostęp do rynku – liberalizacja 
inwestycji] lub SERVIN.3.2 [Dostęp do rynku – transgraniczny handel usługami]  lub art. SERVIN.5.49 
[Obowiązki – usługi prawne] w przypadku jakiegokolwiek środka:  
(a) wymagającego oddzielenia własności infrastruktury od  własności towarów 
dostarczanych lub usług świadczonych w  ramach tej infrastruktury, aby zapewnić 
uczciwą konkurencję, np. w  dziedzinie energii, transportu i  telekomunikacji;  
(b) ograniczającego koncentrację własności w  celu zapewnienia uczciwej konkurencji;  
(c) mającego na  celu zapewnienie ochrony zasobów naturalnych i  środowiska, w  tym 
ogranicz enie dostępności, liczby i  zakresu udzielanych koncesji, oraz ogłoszenie 
moratorium lub wprowadzenie zakazu;  
(d) ograniczającego liczbę udzielanych zezwoleń z  powodu ograniczeń technicznych lub 
fizycznych np. dotyczących widma i  częstotliwości na  potrzeby tel ekomunikacji lub  
(e) wymagającego, aby określony odsetek udziałowców, właścicieli, partnerów lub 
dyrektorów przedsiębiorstwa posiadał określone kwalifikacje zawodowe lub wykonywał 
określony zawód, np. zawód prawnika lub księgowego.  
13.  W odniesieniu do usłu g finansowych: W odróżnieniu od zagranicznych spółek zależnych 
oddziały ustanowione bezpośrednio w  państwie członkowskim przez instytucję finansową spoza Unii 
Europejskiej nie podlegają, poza pewnymi ograniczonymi wyjątkami, regulacjom ostrożnościowym 
zhar monizowanym na szczeblu Unii Europejskiej, które pozwalają takim spółkom zależnym na 
korzystanie ze zwiększonych ułatwień przy zakładaniu nowych przedsiębiorstw oraz przy świadczeniu 
usług transgranicznych w  całej Unii. Dlatego też takie oddziały otrzymują  zezwolenie na prowadzenie 
działalności na terytorium państwa członkowskiego na warunkach równoważnych warunkom 
stosowanym wobec krajowych instytucji finansowych tego państwa członkowskiego oraz mogą 
zostać zobowiązane do spełnienia pewnych konkretnych wym ogów ostrożnościowych, takich jak, 
w przypadku usług bankowych i  związanych z  papierami wartościowymi, oddzielna kapitalizacja 
 
708 
 i inne wymogi związane z  wypłacalnością oraz wymogi opracowywania sprawozdań i  publikacji 
rachunków lub, w  przypadku ubezpieczeń,  wymóg konkretnych gwarancji i  depozytów, oddzielnej 
kapitalizacji oraz umiejscowienia w  danym państwie członkowskim aktywów stanowiących rezerwy 
techniczne i  co najmniej jednej trzeciej marginesu wypłacalności.  
W poniższym wykazie zastrzeżeń stosuje się następujące skróty:  
 
UK Zjednoczone Królestwo  
UE Unia Europejska, w  tym jej wszystkie państwa 
członkowskie   
AT Austria  
BE Belgia   
BG Bułgaria  
CY Cypr  
CZ Republika Czeska  
DE Niemcy  
DK Dania  
EE Estonia  
EL Grecja  
ES Hiszpania  
FI Finlandia  
FR Francja  
HR Chorwacja  
HU Węgry  IE Irlandia  
IT Włochy  
LT Litwa  
LU Luksemburg  
LV Łotwa  
MT Malta  
NL Niderlandy  
PL Polska  
PT Portugalia  
RO Rumunia  
SE Szwecja  
SI Słowenia  
SK Republika Słowacka  
 
 
  
 
709 
 Wykaz Unii  
Zastrzeżenie nr 1 – Wszystkie sektory  
Zastrzeżenie nr 2 – Zawody regulowane – inne niż zawody związane z  opieką zdrowotną   
Zastrzeżenie nr 3 – Zawody regulowane – zawody związane z  opieką zdrowotną i sprzedażą 
detaliczną produktów farmaceutycznych  
Zastrzeżenie nr 4 – Usługi dla przeds iębiorstw – usługi badawczo -rozwojowe  
Zastrzeżenie nr 5 – Usługi dla przedsiębiorstw – usługi w zakresie nieruchomości  
Zastrzeżenie nr 6 – Usługi dla przedsiębiorstw – usługi wynajmu lub dzierżawy  
Zastrzeżenie nr 7 – Pozostałe usługi dla przedsiębiorstw – usługi świadczone przez agencje inkasa 
i usługi w  zakresie oceny zdolności kredytowej  
Zastrzeżenie nr 8 – Usługi dla przedsiębiorstw – usługi wyszukiwania miejsc pracy i  pracowników  
Zastrzeżenie nr 9 – Usługi dla przedsiębiorstw – usługi ochroniarskie i de tektywistyczne  
Zastrzeżenie nr 10 – Usługi dla przedsiębiorstw – pozostałe usługi dla przedsiębiorstw  
Zastrzeżenie nr 11 – Telekomunikacja  
Zastrzeżenie nr 12 – Sektor budowlany  
Zastrzeżenie nr 13 – Usługi w zakresie dystrybucji  
Zastrzeżenie nr 14 – Usługi  w zakresie edukacji  
Zastrzeżenie nr 15 – Usługi w zakresie ochrony środowiska naturalnego  
Zastrzeżenie nr 16 – Usługi finansowe  
Zastrzeżenie nr 17 – Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne  
Zastrzeżenie nr 18 – Usługi związane z turystyką i po dróżami  
Zastrzeżenie nr 19 – Usługi związane z kulturą, rekreacją i sportem  
Zastrzeżenie nr 20 – Usługi transportowe i usługi pomocnicze w branży transportowej  
Zastrzeżenie nr 21 – Rolnictwo, rybołówstwo  i woda  
Zastrzeżenie nr 22 – Usługi związane z branż ą energetyczną  
Zastrzeżenie nr 23 – Pozostałe usługi, gdzie indziej niesklasyfikowane  
 
 
 
710 
   
 
711 
 Zastrzeżenie nr 1 – Wszystkie sektory  
Sektor:  Wszystkie sektory  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
Obowiązki dotyczące usług prawnych  
 
Rozdział / sekcja:  Liberalizacja inwestycji, transgraniczny handel usługami i  ramy 
regulacyjne dotyczące usług prawnych  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Zakładanie przedsiębiorstw   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:   
UE: Usługi uważane za  usługi użyteczności publicznej na  poziomie krajowym lub lokalnym mogą być 
przedmiotem monopoli publicznych lub praw wyłącznych przyznanych prywatnym podmiotom 
gospodarczym.  
Usługi użyteczności publicznej istnieją w  sektorach takich jak  usługi konsultingu naukowego 
i technicznego, usługi związane z  badaniami i  rozwojem w  dziedzinie nauk społecznych 
i humanistycznych, usługi w  zakresie badań i  analiz technicznych, usługi w  zakresie ochrony 
środowiska naturalnego, usługi w  zakresie ochrony  zdrowia, usługi transportowe i  usługi pomocnicze 
dla wszystkich środków transportu. Prawa wyłączne do  świadczenia takich usług są często udzielane 
prywatnym podmiotom gospodarczym, na  przykład podmiotom gospodarczym mającym koncesje od 
władz publicznych, podlegającym szczególnym zobowiązaniom co do  świadczenia usług. Mając 
na uwadze, że usługi użyteczności publicznej często istnieją również poniżej szczebla centralnego, 
szczegółowe i  wyczerpujące harmonogramy dla poszczególnych sektorów nie są uzasadnione 
z praktycznego punktu widzenia. Niniejsze zastrzeżenie nie ma zastosowania do  usług 
telekomunikacyjnych i  informatycznych.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe: transgraniczny 
handel usługami – dostęp do rynku,  traktowanie narodowe oraz ramy regulacyjne dotyczące usług 
prawnych – obowiązki:  
FI: Ograniczenia dla osób fizycznych, które nie mają regionalnego obywatelstwa Wysp Alandzkich, 
oraz dla osób prawnych w  odniesieniu do  prawa nabywania i  posiadania nierucho mości na  Wyspach 
Alandzkich bez uzyskania zgody właściwych władz Wysp Alandzkich. Ograniczenia prawa 
przedsiębiorczości i  prawa prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby fizyczne, które nie 
mają regionalnego obywatelstwa Wysp Alandzkich, lub przez przedsiębiorstwa bez uzyskania zgody 
właściwych organów Wysp Alandzkich.  
 
712 
 Obowiązujące środki:  
FI: Ahvenanmaan maanhankintalaki (ustawa o  nabywaniu gruntów na  Wyspach Alandzkich) 
(3/1975), s. 2 oraz Ahvenanmaan maanhankintalaki (ustawa o  autonomii Wysp Al andzkich) 
(1144/1991), s. 11.  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe,  wymogi 
dotyczące wyników, kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd: Ramy regulacyjne dotyczące usług 
prawnych – Obowiązki :  
FR: zgodnie z  art. L151 -1 i 151-1 kodeksu finansowego i  monetarnego inwestycje zagraniczne we 
Francji w  sektorach wymienionych w  art. R.151 -3 kodeksu finansowego i  walutowego wymagają 
uprzedniej zgody Ministra Gospodarki.   
Obowiązujące środki:  
FR: Jak okre ślono w  elemencie „opis” wskazanym powyżej.  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – traktowanie narodowe , kadra kierownicza wyższego 
szczebla i  zarząd :  
FR: ograniczenie udziału zagranicznego w  niedawno sprywatyzowanych przedsiębiorstwach 
do zmiennej k woty kapitału w  ofercie publicznej, ustalanej przez rząd Francji na  podstawie analizy 
każdego przypadku. Do prowadzenia działalności w  niektórych branżach handlowych, 
przemysłowych lub rzemieślniczych wymagane jest specjalne zezwolenie, jeżeli dyrektor 
zarządzający nie ma pozwolenia na  pobyt stały.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku i ramy regulacyjne dotyczące usług 
prawnych – obowiązki :  
HU: Przedsiębiorstwo powinno przyjmować formę spółki z  ograniczoną odpowiedzialnością, spółki  
akcyjnej lub przedstawicielstwa. Rozpoczęcie działalności w  formie oddziału nie jest dozwolone, z 
wyjątkiem usług finansowych.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BG: Niektóre rodzaje działalności gospodarczej związane z  eksploatacją lub użytkowaniem własności 
państwowej uwarunkowane są uzyskaniem zezwolenia na  mocy przepisów ustawy o  koncesjach.  
W przedsiębiorstwach handlowych, w  których państwo lub gmina posiada udzi ał kapitałowy 
przekraczający 50 %, wszelkie transakcje dotyczące rozporządzania aktywami trwałymi 
przedsiębiorstwa, zawierania umów dotyczących zakupu udziałów kapitałowych, najmu, wspólnych 
działań, kredytów lub zabezpieczenia wierzytelności, jak również zaciąganie jakichkolwiek 
zobowiązań wynikających z  weksli, podlegają wymogowi uzyskania zezwolenia od Agencji 
Prywatyzacji lub innych organów krajowych lub regionalnych, zależnie od tego, który organ jest 
właściwy. Niniejsze zastrzeżenie nie ma zastosowani a do  górnictwa i  kopalnictwa, które są 
przedmiotem odrębnego zastrzeżenia zawartego w wykazie Unii Europejskiej w ZAŁĄCZNIKU SERVIN -
1.   
IT: Rząd może korzystać z  pewnych specjalnych uprawnień w  przedsiębiorstwach działających 
w dziedzinie obronności i  bezpieczeństwa narodowego i  w niektórych obszarach o  strategicznym 
znaczeniu w  dziedzinie energetyki, transportu i  komunikacji. Ma to zastosowanie do wszystkich osób 
 
713 
 prawnych prowadzących działalność o  strategicznym znaczeniu dla obronności i  bezpieczeństwa 
narodowego, nie tylko sprywatyzowanych przedsiębiorstw.  
W przypadku groźby poważnej szkody dla istotnych interesów obrony i  bezpieczeństwa narodowego 
rządowi przysługują szczególne uprawnienia do:  
a) nakładania szczególnych warunków zakupu udziałów/akcji;   
b) wetowania przyjęcia uchwał dotyczących specjalnych operacji, takich jak transfery, fuzje, podziały 
i zmiany w  działalności lub  
c) niewyrażania zgody na  nabycie udziałów/akcji, w  sytuacji gdy nabywca dąży do  posiadania 
wielkości udziałów w  kapitale, k tóra może zaszkodzić interesom obrony i  bezpieczeństwa 
narodowego.  
Zainteresowane przedsiębiorstwo zobowiązane jest powiadomić urząd premiera o  każdej uchwale, 
działaniu i  transakcji (takiej jak transfer, fuzja, podział, zmiana w  działalności, zakończenie  
działalności), które dotyczą strategicznych aktywów w  obszarze energii, transportu i  komunikacji. 
W szczególności należy zgłaszać transakcje nabycia przez osobę fizyczną lub prawną spoza Unii 
Europejskiej, które dają takiej osobie kontrolę nad przedsiębio rstwem.  
Premier może wykonywać szczególne uprawnienia do:  
a) wetowania przyjęcia każdej uchwały, działania i  transakcji, które stanowią wyjątkową groźbę 
poważnej szkody dla interesu publicznego w  zakresie bezpieczeństwa i  działania sieci i  dostaw;  
b) na kładania szczególnych warunków w  celu zagwarantowania interesu publicznego lub  
c) niewyrażania zgody na  transakcje nabycia w  wyjątkowych przypadkach istnienia groźby dla 
istotnych interesów państwa.  
Kryteria oceny realnej lub wyjątkowej groźby, a  także war unków i  procedur w  odniesieniu 
do wykonywania szczególnych uprawnień są określone w  przepisach prawa.  
Obowiązujące środki:  
IT: ustawa nr 56/2012 w  sprawie szczególnych uprawnień w  przedsiębiorstwach działających 
w obszarze obrony i  bezpieczeństwa narodow ego, energii, transportu i  komunikacji oraz  
dekret Prezesa Rady Ministrów nr DPCM 253 z  dnia 30 listopada 2012  r. określający działania mające 
strategiczne znaczenie dla obrony i  bezpieczeństwa narodowego.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dost ęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie , wymogi dotyczące wyników , kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:   
LT: Przedsiębiorstwa, sektory i  obiekty o  strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa narodowego.  
Obowiązujące środki:  
LT: ustawa nr  IX-1132 z  dnia 10  października 2002  r. o ochronie obiektów mających znaczenie dla 
zapewnienia bezpieczeństwa narodowego w  Republice Litewskiej (ostatnio zmieniona dnia 
12 stycznia 2018  r. ustawą nr  XIII-992).  
 
714 
 W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – traktowanie narodowe, kadra kierownicza wyższego 
szczebla i  zarząd:   
SE: Dyskryminujące wymogi w odniesieniu do założycieli, kadry kierowniczej wyższego szczebla 
i zarządu, gdy do  szwedzkiego prawa wprowadzane są nowe formy stowarzyszenia pra wnego.  
b) Nabywanie nieruchomości  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:   
HU: Nabywanie nieruchomości będących własnością skarbu państwa.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
HU: Nabywanie gruntów ornych przez zagraniczne osoby prawne i  osoby fizyczne niebędące 
rezydentami.  
Obowiązujące środki:  
HU: ustawa CXXII z 2013  r. o obrocie gruntami rol nymi i leśnymi (rozdział II  
(pkt 6 –36) i rozdział IV (pkt 38 –59)) oraz  
ustawa CCXII z 2013  r. o środkach przejściowych i niektórych przepisach związanych z ustawą CXXII z 
2013  r. o obrocie gruntami rolnymi i leśnymi (rozdział IV (pkt 8 –20)).  
LV: Nabywan ie gruntów rolnych przez obywateli Zjednoczonego Królestwa lub państwa trzeciego.  
Obowiązujące środki:  
LV: ustawa o  prywatyzacji gruntów na  obszarach wiejskich, s. 28, 29, 30.  
SK: Spółki zagraniczne i osoby fizyczne nie mogą nabywać gruntów rolnych i  leśnych poza granicami 
terenu zabudowanego należącego do  gminy i  niektórych innych rodzajów gruntu (np. zasobów 
naturalnych, jezior, rzek, dróg publicznych itp.).  
Obowiązujące środki:  
SK: ustawa nr 44/1988 o ochronie i eksploatacji zasobów naturalnych;  
ustawa nr 229/1991 o regulacji własności gruntów i innych nieruchomości rolnych;  
ustawa nr 460/1992 konstytucja Republiki Słowackiej;  
ustawa nr 180/1995 o niektórych środkach dotyczących regulacji własności gruntów;  
ustawa nr 202/1995 o wymianie walut;  
ustawa nr 503/2003 o przywracaniu praw własności do gruntów;  
ustawa 326/2005 o lasach oraz  
 
715 
 ustawa nr 140/2014 o nabywaniu praw własności do gruntów.  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – traktowanie narodowe  oraz transgranicznego handlu 
usługami – obecność lokalna:  
BG: Zagraniczne osoby fizyczne i  prawne nie mogą nabywać praw własności do  gruntów. Bułgarskie 
osoby prawne z  udziałem zagranicznym nie mogą nabywać gruntów rolnych. Zagraniczne osoby 
prawne i  zagraniczne osoby fizyczne mające miejsce stałego zamieszkania za  granicą mogą nabywać 
budynki i  prawa do nieruchomości (prawo do  użytkowania, prawo do  budowy, prawo do  nadbudowy 
i służebności). Zagraniczne osoby fizyczne mające miejsce stałego zamieszkania za  granicą, 
zagraniczne osoby prawne, w  których udział zagraniczny zapewnia większość w  podejmowaniu 
decyzji lub blokuje podejmowanie decyzji, mogą nabywać prawa własności nieruchomości 
w określonych regionach geograficznych wskazanych przez Radę Ministrów, pod warunkiem 
uzyskania zezwolenia.   
BG: Konstytucja Republiki Bułgarii, art. 22; ustawa o  własności i  wykorzystaniu gruntów rolnych, art. 
3 oraz ustawa o  lasach, art. 10.  
EE: Zagraniczne osoby fizyczne lub prawne, które nie pochodzą z  EOG ani z  państw członkowskich 
Organizacji Współpracy Go spodarczej i  Rozwoju, mogą nabywać nieruchomości obejmujące grunty 
rolne lub leśne wyłącznie za zgodą gubernatora okręgu i  po uzyskaniu zezwolenia od rady gminy 
i muszą być w  stanie udowodnić w  sposób przewidziany przez prawo, że nabywana nieruchomość 
będz ie wykorzystywana zgodnie z  przeznaczeniem, w  sposób efektywny, zrównoważony i  celowy.  
Obowiązujące środki:  
EE: Kinnisasja omandamise kitsendamise seadus (ustawa o  ograniczeniach w  nabywaniu 
nieruchomości), rozdział 2 i  3.  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:   
LT: Dowolny środek, który jest zgodny ze  zobowiązaniami podjętymi przez Unię Europejską 
i obowiązującymi na  Litwie w  ramach GATS w  odniesieniu do  nabywania gruntów. Procedura, 
warunki i  zastrzeżenia dotyczące nabywania działek powinny być określone w  prawie 
konstytucyjnym, ustawie o  gruntach i  ustawie o  nabywaniu gruntów rolnych.  
Jednakże samorządy terytorialne (gminy) i  pozostałe podmioty krajowe członków Organizacji 
Współpracy Gospodarczej i  Rozwoju oraz Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego prowadzące 
na Litwie działalność gospodarczą określoną w  prawie konstytucyjnym zgodn ie z kryteriami Unii 
Europejskiej i innych form integracji, w które zaangażowała się Litwa, mają prawo nabywać 
na własność działki nierolnicze potrzebne do  budowy i  eksploatacji budynków i  obiektów 
niezbędnych do  prowadzenia ich bezpośredniej działalności.   
Obowiązujące środki:  
LT: konstytucja Republiki Litewskiej;  
ustawa konstytucyjna Republiki Litewskiej w  sprawie wdrożenia art. 47 ust. 3 Konstytucji Republiki 
Litewskiej z  dnia 20 czerwca 1996  r., nr I -1392 ze  zm. z  dnia 20 marca 2003  r., nr IX -1381;  
ustawa o  gruntach z  dnia 27 stycznia 2004  r., nr IX -1983; oraz  
 
716 
 ustawa nr XII -854 z  dnia 24 kwietnia 2014  r. o nabywaniu gruntów rolnych.  
c) Uznawanie   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe:  
UE: Dyrektywy Unii Europejskiej w sprawie wzajemnego uznawania dyplomów i innych kwalifikacji 
zawodowych mają zastosowanie wyłącznie do obywateli Unii. Prawo do wykonywania wolnego 
zawodu objętego regulacjami w jednym państwie człon kowskim nie przyznaje prawa do 
wykonywania tego zawodu w innym państwie członkowskim.  
d) Najwyższe uprzywilejowanie   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – najwyższe uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu  
usługami  – najwyższe uprzywilejowanie i ramy regulacyjne dotyczące usług prawnych – obowiązki :  
UE: Przyznawanie państwom trzecim zróżnicowanego traktowania na podstawie każdego 
międzynarodowego traktatu lub innego porozumienia handlowego będącego w mocy lub 
podpisanego przed dniem wejścia w życie niniejszej Umowy.  
UE: Przyznawanie państwom trzecim zr óżnicowanego traktowania na podstawie jakiegokolwiek 
obecnie obowiązującego lub przyszłego porozumienia dwustronnego lub wielostronnego, które:  
(i) przewiduje utworzenie wewnętrznego rynku usług i  inwestycji;  
(ii) przyznaje swobodę przedsiębiorczości lub  
(iii) wymaga zbliżenia przepisów w  odniesieniu do  co najmniej jednego sektora gospodarki.  
Wewnętrzny rynek świadczenia usług i inwestycji oznacza obszar bez granic wewnętrznych, 
na którym zagwarantowany jest swobodny przepływ osób, usług i  kapitału.  
Swoboda przedsięb iorczości oznacza zobowiązanie do  zniesienia zasadniczo wszelkich barier dla 
przedsiębiorczości między stronami porozumienia dwustronnego lub wielostronnego z  chwilą 
wejścia w  życie tego porozumienia. Swoboda przedsiębiorczości obejmuje prawo obywateli pań stw 
będących stronami porozumienia dwustronnego lub wielostronnego do  zakładania i  prowadzenia 
przedsiębiorstw na  tych samych warunkach przewidzianych dla obywateli zgodnie z  przepisami 
prawa strony, w  której prowadzone jest takie przedsiębiorstwo.  
Zbliże nie przepisów prawnych oznacza:  
(i) zbliżenie przepisów prawnych co najmniej jednej ze  stron porozumienia dwustronnego lub 
wielostronnego z  przepisami prawnymi drugiej strony lub pozostałych stron tego 
porozumienia; lub  
(ii) wprowadzenie wspólnych przepisów prawn ych do  ustawodawstwa stron porozumienia 
dwustronnego lub wielostronnego.  
Takie zbliżenie lub wprowadzenie przepisów prawnych ma miejsce i  uznaje się, że miało miejsce 
tylko wówczas, gdy przepisy prawne zostały wprowadzone do  ustawodawstwa strony lub stron  
porozumienia dwustronnego lub wielostronnego.  
 
717 
 Obowiązujące środki:  
UE: Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym;  
układy o  stabilizacji;  
porozumienia dwustronne między UE i  Konfederacją Szwajcarską oraz  
pogłębione i kompleksowe umowy o wolnym handlu.  
UE: Przyznawanie zróżnicowanego traktowania w  odniesieniu do  swobody przedsiębiorczości 
obywatelom lub przedsiębiorstwom w  drodze obecnie obowiązujących lub przyszłych porozumień 
dwustronnych między następuj ącymi państwami członkowskimi: BE, DE, DK, EL, ES, FR, IE, IT, LU, NL, 
PT a jednym z  poniższych państw lub księstw: Andora, Monako, Państwo Watykańskie i San Marino.  
DK, FI, SE : Środki wprowadzane przez Danię , Szwecję i  Finlandię w  celu promowania współpr acy 
skandynawskiej, takie jak:  
a) wsparcie finansowe projektów badawczo -rozwojowych (Nordic Industrial Fund);  
b) finansowanie studiów wykonalności projektów międzynarodowych (Nordic Fund for Project 
Exports); oraz  
c) pomoc finansowa dla przedsiębiorstw s tosujących technologie środowiskowe (Nordic 
Environment Finance Corporation). Celem Nordic Environment Finance Corporation (NEFCO) jest 
promowanie inwestycji w  interesie środowiska w  krajach nordyckich, ze szczególnym 
uwzględnieniem Europy Wschodniej.  
Zastrzeżenie to pozostaje bez uszczerbku dla wyłączenia udzielania zamówień przez Stronę lub 
subsydiów w art. SERVIN.1.1 ust. 6 i 7 [Cel i  zakres].  
PL: Preferencyjne warunki prowadzenia przedsiębiorstwa lub transgranicznego świadczenia usług, 
które mogą obejm ować zniesienie lub zmianę niektórych ograniczeń zawartych w  wykazie zastrzeżeń 
mających zastosowanie w  Polsce, mogą zostać przedłużone w  drodze porozumień w  sprawie handlu 
i żeglugi.  
PT: Zniesienie wymogu obywatelstwa w  przypadku wykonywania określonych rodzajów działalności 
i zawodów przez osoby fizyczne świadczące usługi na  rzecz państw, w  których portugalski jest 
językiem urzędowym (Angola, Brazylia, Republika Zielonego Przylądka, Gwinea -Bissau, Gwinea 
Równikowa, Mozambik, Wyspy Świętego Tomasza i  Książęca oraz Timor Wschodni).  
e) Broń, amunicja i materiały wojenne  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie, kadra kierownicza wyższego szczebla, wymogi dotyczące wyników i  zarząd oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narod owe, najwyższe 
uprzywilejowanie, obecność lokalna:  
UE: Produkcja lub dystrybucja broni, amunicji i materiałów wojennych lub handel nimi. Materiały 
wojenne ograniczone są do wszelkiego rodzaju produktów przeznaczonych i wytwarzanych 
wyłącznie na potrzeby w ojska w związku z prowadzeniem działań wojennych lub obronnych.  
 
718 
   
  
 
719 
 Zastrzeżenie nr 2 – Zawody regulowane – inne niż zawody związane z  opieką zdrowotną  
Sektor:  Zawody regulowane – usługi prawne: usługi notariuszy i komorników 
sądowych; usługi rachunkowo -księgowe; usługi w zakresie audytu, 
usługi w zakresie doradztwa podatkowego, usługi architektoniczne i 
urbanistyczne, usługi inżynieryjne i zintegrowane usługi inżynieryjne  
Klasyfikacja gospodarcza:  Część CPC 861, część 87902, 862, 863, 8671, 8672, 8673, 8674, część 
879 
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Usługi prawne   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, 
traktowanie narodowe:  
UE, z wyjątkiem SE: usługi w  zakresie doradztwa prawnego oraz zezwoleń, dokumentacji i  świadectw 
prawnych, świadczone przez przedstawicieli zawodów prawniczych pełniących funk cje publiczne, 
takich jak notariusze, komornicy sądowi ( huissiers de justice ) lub inni urzędnicy państwowi ( officiers 
publics et ministériels ), a także w  odniesieniu do  usług świadczonych przez komorników sądowych 
wyznaczonych urzędowym aktem rządu (część CPC 861, część 87902).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji  – najwyższe uprzywilejowanie i transgraniczny  handel  
usługami  – najwyższe uprzywilejowanie:   
BG: Pełne traktowanie narodowe w  zakresie zakładania i  prowadzenia przedsiębiorstw, a  także 
świad czenia usług może być rozszerzone wyłącznie na  przedsiębiorstwa mające siedzibę 
w państwach, z  którymi zostały lub zostaną zawarte porozumienia preferencyjne, i  na obywateli tych 
państw (część CPC 861).  
LT: Adwokaci z  innych państw mogą występować jako adw okaci w  sądach tylko na  podstawie umów 
międzynarodowych (część CPC 861), w tym szczególnych przepisów dotyczących występowania w 
roli przedstawiciela prawnego przed sądami.  
b)  Usługi w zakresie księgowości oraz prowadzenia ksiąg rachunkowych (CPC 8621 in ne niż 
usługi audytu, 86213, 86219, 86220)  
W odniesieniu do  transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:   
 
720 
 HU: Działalność transgraniczna w zakresie księgowości oraz prowadzenia ksiąg rachunkowych.  
Obowiązujące środki :  
HU: ustawa C z  2000  r. oraz ustawa LXXV z  2007  r.  
c)  Usługi audytu (CPC – 86211, 86212 inne niż usługi w zakresie księgowości i prowadzenia 
ksiąg  rachunkowych)   
W odniesieniu do transgranicznego handlu  usługami  – traktowanie narodowe:   
BG: Niezależny audyt  finansowy jest wykonywany przez biegłych rewidentów, którzy są członkami 
instytutu biegłych rewidentów. Z  zachowaniem zasady wzajemności instytut biegłych rewidentów 
rejestruje jednostkę audytorską Zjednoczonego Królestwa lub państwa trzeciego za  okazanie m przez 
to państwo dowodu na  to, że:  
a) trzy czwarte członków organów zarządzających i  biegłych rewidentów wykonujących audyt 
w imieniu danej jednostki spełnia wymogi odpowiadające wymogom nałożonym na  bułgarskich 
audytorów i  pomyślnie przeszło odpowiedni e egzaminy;  
b) jednostka audytorska przeprowadza niezależny audyt finansowy zgodnie z  wymogami 
niezależności i  obiektywizmu oraz  
c) jednostka audytorska publikuje na  swojej stronie internetowej roczne sprawozdanie 
z przejrzystości lub spełnia inne równor zędne wymogi dotyczące ujawniania informacji w  przypadku, 
gdy prowadzi audyt w  jednostkach interesu publicznego.  
Obowiązujące środki:  
BG: ustawa o  niezależnym audycie finansowym.  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:   
CZ: Do prowadzenia audytów w  Republice Czeskiej są uprawnione wyłącznie osoby prawne, 
w których co najmniej 60 % udziałów kapitałowych i  praw głosu jest zar ezerwowanych dla obywateli 
tego kraju lub obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej.  
Obowiązujące środki:  
CZ: ustawa o  audytorach z  dnia 14 kwietnia 2009  r., nr 93/2009 Coll.  
W odniesieniu do  transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:   
HU: Transgraniczne świadczenie usług audytu.  
Obowiązujące środki:  
ustawa C z  2000  r. oraz ustawa LXXV z  2007  r.  
PT: Transgraniczne świadczenie usług audytu.  
d)  Usługi architektoniczne i urbanistyczne (CPC 8674)  
 
721 
 W odniesieniu do transgranicznego handlu u sługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
HR: Transgraniczne świadczenie usług urbanistycznych.   
 
722 
 Zastrzeżenie nr 3 – Zawody regulowane – zawody związane z  opieką zdrowotną i sprzedażą 
detaliczną produktów farmaceutycznych  
Sektor:  Usługi świadczone  w ramach wolnych zawodów związanych z  opieką 
zdrowotną oraz sprzedaż detaliczna produktów leczniczych, 
medycznych i  ortopedycznych,  inne usługi świadczone przez 
farmaceutów  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 63211, 85201, 9312, 9319, 93121  
Rodzaj zastrzeżeni a: Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utr zymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Usługi medyczne i  stomatologiczne; usługi świadczone przez personel położniczy, 
pielęgniarski, fizjoterapeutów, psychologów i  personel paramedyczny  (CPC 63211, 85201, 9312, 
9319, CPC 932)   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku i 
traktowanie narodowe:  
FI: Świadczenie wszelkich usług w  ramach wolnych zawodów związanych z  opieką zdrowotną, 
finansowanych ze środków prywatnych lub publicznych, w  tym usług medycznych 
i stomatologicznych, usług świadczonych przez położne, fizjoterapeutów, personel paramedyczny 
i psychologów, z wyłączeniem usług świadczonych przez pielęgniarzy i pielęgniarki (CPC 9312, 
93191).  
Obowiązujące środki:  
FI: Laki yksityisestä terveydenhuollosta (ustawa o  prywatnej opiece zdrowotnej) (152/1990).  
BG: Świadczenie wszelkich usług w  ramach wolnych zawodów związanych z  opieką zdrowotną, 
finansowanych ze środków prywatnych lub publicznych, w  tym usług medycznych 
i stomatologicznych, usług świadczonych przez położne, pielęgniarzy/pielęgniarki, fizjoterapeutó w, 
personel paramedyczny i  psychologów (CPC 9312, część 9319).  
Obowiązujące środki:  
 
723 
 BG: ustawa o działalności w dziedzinie usług medycznych, ustawa o  organizacji zawodowej 
pielęgniarzy i  pielęgniarek medycznych, położnych i o  stowarzyszeniu specjalistów w  dziedzinie 
medycyny.  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – dostęp do rynku , traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami  – dostęp do rynku i traktowanie narodowe:   
CZ, MT: Świadczenie wszelkich usług w  ramach wolnych zawodów związanyc h z opieką zdrowotną, 
finansowanych ze środków prywatnych lub publicznych, w  tym przez przedstawicieli wolnych 
zawodów takich jak lekarze, stomatolodzy, położne, pielęgniarze/pielęgniarki, fizjoterapeuci, 
personel paramedyczny,  psycholodzy, jak również inn ych powiązanych usług (CPC 9312, część 9319).  
Obowiązujące środki:  
CZ: ustawa nr 296/2008 Coll. o  gwarantowaniu jakości i  bezpieczeństwa tkanek i    
komórek ludzkich do  zastosowania w  leczeniu ludzi („ustawa o  tkankach i  komórkach ludzkich”);  
ustawa nr 378/2007 Coll. o  produktach leczniczych i  poprawkach do  niektórych odnośnych ustaw 
(ustawa o  produktach leczniczych);  
ustawa nr 268/2014 Coll. o  wyrobach medycznych i  zmieniająca ustawę nr 634/2004 Coll. o  opłatach 
administracyjnych, z  późniejsz ymi zmianami;  
ustawa nr 285/2002 Coll. o  dawstwie, pobieraniu i  przeszczepianiu tkanek i  narządów i 
o poprawkach do  niektórych ustaw (ustawa transplantacyjna).  
ustawa nr  372/2011 Coll. o  usługach opieki zdrowotnej i  warunkach ich świadczenia.  
ustawa nr  373/2011 Coll. o  szczególnych usługach opieki zdrowotnej.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna:  
UE, z wyjątkiem NL i SE: Świadczenie wszelkich usług w  ramach wolnych zawodów związanych 
z opieką zdrowotną, finansowanych ze środków prywatnych lub publicznych, w  tym przez 
przedstawicieli wolnych zawodów takich jak lekarze, stomatolodzy, położne, 
pielęgniarze/pielęgniarki, fizjoterapeuci, personel paramedyczny i  psycholodzy, podlega wymogowi  
miejsca zamieszkania. Powyższe usługi mogą być świadczone wyłącznie przez osoby fizyczne obecne 
na terytorium Unii Europejskiej (CPC 9312, część 93191).  
BE: Transgraniczne świadczenie wszelkich usług w  ramach wolnych zawodów związanych z  opieką 
zdrowotną , finansowanych ze środków prywatnych lub publicznych, w  tym usług medycznych 
i stomatologicznych, usług świadczonych przez położne oraz usług świadczonych przez pielęgniarki, 
fizjoterapeutów, psychologów i  personel paramedyczny. (część CPC 85201, 9312, cz ęść 93191)  
PT: (W odniesieniu również do najwyższego uprzywilejowania) W przypadku zawodów 
fizjoterapeutów, personelu paramedycznego i  podiatrów zagraniczni specjaliści mogą zostać 
dopuszczeni do wykonywania zawodu na zasadzie wzajemności.  
b) Usługi weter ynaryjne  (CPC 932)   
 
724 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
BG: Gabinet weterynaryjny może założyć osoba fizyczna lub prawna.  
Praktyk owanie weterynarii jest dozwolone jedynie w  przypadku obywateli EOG oraz stałych 
rezydentów (osoba fizyczna jest wymagana w przypadku stałych rezydentów).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BE, LV: Transgraniczne świadczenie usług weterynaryjnych.  
c) Sprzedaż detaliczna produktów leczniczych, medycznych i  ortopedycznych i  inne usługi 
świadczone przez farmaceutów   (CPC 63211)   
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – dostęp do rynku oraz transgr anicznego handlu usługami – 
obecność lokalna :  
UE, z wyjątkiem EL, IE, LU, LT i  NL: Ograniczenie liczby dostawców uprawnionych do  świadczenia 
konkretnej usługi w  określonej strefie lokalnej lub określonym obszarze lokalnym z  zachowaniem 
zasady niedyskrymin acji. W  związku z  powyższym zastosowanie może mieć test potrzeb 
ekonomicznych uwzględniający takie czynniki jak: liczba istniejących zakładów i  wpływ na  nie, 
infrastruktura transportowa, gęstość zaludnienia lub rozproszenie geograficzne.  
UE, z wyjątkiem BE, BG, EE,  ES, IE i IT:  Sprzedaż wysyłkowa jest możliwa wyłącznie z  państw 
członkowskich należących do  EOG, dlatego we wszystkich wspomnianych państwach wymagane jest 
prowadzenie przedsiębiorstwa do  celów sprzedaży detalicznej produktów leczniczych i  określonych 
towarów medyczny ch kierowanych do  ogółu społeczeństwa w  Unii. CZ: Sprzedaż detaliczna jest 
możliwa wyłącznie z  państw członkowskich.  
BE: Sprzedaż detaliczna produktów leczniczych i  szczególnych towarów medycznych może odbywać 
się wyłącznie w  aptekach mających siedzibę w  Belgii.  
BG, EE,  ES, IT  i LT: Transgraniczna sprzedaż detaliczna produktów leczniczych.  
IE i LT: Transgraniczna sprzedaż detaliczna produktów leczniczych na receptę.  
PL: Pośrednicy w  obrocie produktami leczniczymi muszą być zarejestrowani i  mieć miejsce 
zamieszkania lub siedzibę statutową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FI: Sprzedaż detaliczna  produktów farmaceutycznych oraz towarów medycznych i  ortopedycznych.  
W odniesieniu do libe ralizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, 
traktowanie narodowe:  
SE: Sprzedaż detaliczna produktów leczniczych i  dostarczanie produktó w leczniczych ogółowi 
społeczeństwa.  
 
725 
 Obowiązujące środki:   
AT: Arzneimittelgesetz (ustawa o lekach), BGBl. nr 185/1983 z późniejszymi zmianami, §§ 57, 59, 59a 
oraz  
Medizinproduktegesetz (ustawa o produktach leczniczych), BGBl. nr 657/1996 z późniejszymi 
zmianami, § 99.  
BE: Arrêté royal du 21 janvier 2009 portant instructions pour les pharmaciens oraz Arrêté royal du 
10 novembre 1967 relatif à l'exercice des professions des soins de santé.  
CZ: ustawa nr  378/2007 Coll. o  produktach leczniczych, z późniejszymi zmianami; oraz ustawa 
nr 372/2011 Coll. o  usługach opieki zdrowotnej, z  późniejszymi zmianami.  
FI: Lääkelaki (ustawa medyczna) (395/1987).  
PL: ustawa – Prawo farmaceutyczne, art.  73a (Dz.U.  2020 poz.  944, 1493).  
SE: ustawa o  handlu produkta mi leczniczymi (2009:336);  
rozporządzenie o  handlu produktami leczniczymi (2009:659) oraz  
kolejne rozporządzenia przyjęte przez szwedzką agencję ds. produktów medycznych – szczegółowe 
informacje są dostępne na  stronie (LVFS 2009:9).   
  
 
726 
 Zastrzeżenie nr 4  – Usługi dla przedsiębiorstw – usługi badawczo -rozwojowe  
Sektor:  Usługi badawcze i  rozwojowe  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 851, 852, 853  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
 
Rozdział:  Transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
RO: Transgraniczne świadczenie usług badawczo -rozwojowych.  
Obowiązujące środki:  
RO: Rozporządzenie rządowe nr 6 / 2011;  
rozporządzenie Ministra Edukacji i  Badań Naukowych nr 3548 / 2006 oraz decyzja rządu nr 134 / 
2011.  
  
  
 
727 
 Zastrzeżenie nr 5 – Usługi dla przedsiębiorstw – usługi w zakresie nieruchomości  
Sektor:  Usługi w  zakresie nieruchomości  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 821, 822  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
 
Rozdział:  Transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
CZ i HU: Transgraniczn e świadczenie usług w zakresie nieruchomości.  
 
  
 
728 
 Zastrzeżenie nr 6 – Usługi dla przedsiębiorstw – usługi wynajmu lub dzierżawy  
Sektor:  Usługi wynajmu lub dzierżawy bez obsługi  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 832  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
 
Rozdział:  Transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
BE i FR: Transgraniczne świadczenie usług dzierżawy lub najmu bez obsługi dotyczących artykułów 
użytku osobistego i domowego.  
  
  
 
729 
 Zastrzeżenie nr 7 – Pozostałe usługi dla przedsiębiorstw – usługi świadczone przez agencje inkasa 
i usługi w  zakresie oceny zdolności kredytowej  
Sektor:  Usługi świadczone przez agencje inkasa i  usługi w  zakresie oceny 
zdolności kredytowej  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 87901, 87902  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
UE, z wyjątkiem ES, LV i SE, w odniesieniu do  usług agencji inkasa i usług w  zakresie oceny zdolności 
kredytowej.  
  
 
730 
 Zastrzeżenie nr 8 – Usługi dla przedsiębiorstw – usługi wyszukiwania miejsc pracy i  pracowników  
Sektor – podsektor  Usługi dla przedsiębiorstw – usługi wyszukiwania miejsc pracy 
i pracowników  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 87201, 87202, 87203, 87204, 87205,  87206, 87209  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, 
traktowanie narodowe, obecność lokalna:   
UE, z wyjątkiem HU i SE: Świadczenie usług dotyczących pracowników świad czących pomoc 
domową, innych pracowników handlowych lub przemysłowych, personelu pielęgniarskiego i innego 
(CPC  87204, 87205, 87206, 87209).  
BG, CY, CZ, DE, EE, FI, MT, LT, LV , PL, PT, RO, SI  i SK: Usługi wyszukiwania osób na stanowiska  
kierownicze (87201 ).  
AT, BG, CY, CZ, EE, FI, LT, LV MT, PL, PT, RO, SI  i SK: Prowadzenie działalności w dziedzinie usług 
wyszukiwania ofert pracy dla biurowego personelu pomocniczego i innych pracowników (CPC 
87202).  
AT, BG, CY, CZ, DE, EE, FI , MT, LT, LV , PL, PT, RO, SI  i SK: Usługi pozyskiwania biurowego personelu 
pomocniczego (CPC 87203).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna:  
UE z wyjątkiem BE, HU  i SE: Transgraniczne świadczenie usług pośrednictwa pracy w odniesieniu do 
biurowego personelu pomocniczego i innych pracowników (CPC 87202).  
IE: Transgraniczne świadczenie usług wyszukiwania osób na stanowiska kierownicze (87201).  
FR, IE, IT  i NL: Transgraniczne świadczenie usług personelu biurowego (CPC 87203).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku  
 
731 
 DE: Ograniczanie liczby dostawców usług wyszukiwania miejsc pracy i pracowników.  
ES: Ograniczanie liczby dostawców usług wyszukiwan ia osób na stanowiska kierownicze oraz usług 
wyszukiwania miejsc pracy i pracowników (CPC 87201, 87202).  
FR: Usługi te mogą podlegać monopolowi państwa (CPC 87202).  
IT: Ograniczanie liczby dostawców usług pozyskiwania personelu biurowego (87203).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
DE: Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych może wydać rozporządzenie w sprawie 
pośrednictwa pracy i rekrutacji spoza Unii Europejskiej i EOG w określonych zawodac h (CPC 87201, 
87202, 87203, 87204, 87205, 87206, 87209).  
Obowiązujące środki:   
AT: §§97 i 135 austriackiej ustawy o handlu (Gewerbeordnung), austriacki Dziennik Ustaw nr 
194/1994, z późniejszymi zmianami oraz  
ustawa o pracy tymczasowej (Arbeitskräfteüber lassungsgesetz/AÜG), austriacki Dziennik Ustaw nr  
196/1988, z późniejszymi zmianami.  
BG: ustawa o  promocji zatrudnienia, art.  26, 27, 27a i  28.  
CY: ustawa o prywatnym pośrednictwie pracy N. 126(I)/2012 z późniejszymi zmianami.  
CZ: ustawa o zatrudnieniu  (435/2004).  
DE: Gesetz zur Regelung der Arbeitnehmerüberlassung (AÜG);  
Sozialgesetzbuch Drittes Buch (SGB III; kodeks socjalny, księga trzecia) – Promocja zatrudnienia;  
Verordnung über die Beschäftigung von Ausländerinnen und Ausländern (BeschV; rozporz ądzenie 
o zatrudnianiu cudzoziemców).  
DK: §§ 8a –8f dekretu z mocą ustawy nr 73 z dnia 17 stycznia 2014  r. oraz szczegółowe przepisy 
wprowadzone dekretem nr 228 z dnia 7 marca 2013  r. (zatrudnienie marynarzy) oraz ustawa o 
pozwoleniu na pracę z 2006 r. S1(2 ) i (3).  
EL: ustawa 4052/2012 (Dziennik Ustaw 41 Α) częściowo zmieniona ustawą Ν.4093/2012 (Dziennik 
Ustaw 222 Α).  
ES: Real Decreto -ley 8/2014, de 4 de julio, de aprobación de medidas urgentes para el crecimiento, 
la competitividad y la eficiencia, artículo 117 (tramitado como Ley 18/2014, de 15 de octubre).  
FI: Laki  julkisesta työvoima - ja yrityspalvelusta (ustawa o  publ icznych służbach zatrudnienia i 
usługach biznesowych) (916/2012).  
HR: ustawa o  rynku pracy (Dziennik Ustaw 118/18, 32/20);  
ustawa o  prawie pracy (Dziennik Ustaw 93/14, 127/17, 98/19);  
 
732 
 Ustawa o cudzoziemcach (OG 130/11m, 74/13, 67/17, 46/18, 53/20)  
IE: Ustawa o pozwoleniu na pracę z 2006 r. S1(2) i (3).  
IT: dekret legislacyjny 276/2003, art. 4 i 5.  
LT: kodeks pracy Republiki Litewskiej zatwierdzony ustawą Republiki Litewskiej nr  XII-2603 z  dnia 
14 września 2016  r., 
Ustawa o statusie prawnym cudzoziemców Republiki Litewskiej z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr IX -2206 
ostatnio zmieniona 3.12.2019 r. nr XIII-2582 
LU: Loi du 18 janvier 2012 portant création de l'Agence pour le développement de l’emploi (ustawa z 
dnia 18 stycznia 2012 r. dotycząca utworzenia agencji rozwoju zatrudnienia – ADEM).  
MT: ustawa o usługach związanych z zatrudnieniem i szkoleniem (rozdzi ał 343) (art. 23 –25) oraz 
przepisy dotyczące agencji pośrednictwa pracy (S.L. 343.24).  
PL: Art. 18 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. 
U. 2015 poz. 149, z późn. zm.).  
PT: dekret z mocą ustawy nr 260/2 009 z dnia 25 września, zmieniony ustawą nr 5/2014 z dnia 12 
lutego (dostęp do usług agencji pośrednictwa pracy i świadczenie tych usług).  
RO: ustawa nr 156/2000 o ochronie obywateli Rumunii pracujących za granicą, ponownie 
opublikowana, oraz decyzja rząd u nr 384/2001 zatwierdzająca normy metodologiczne stosowania 
ustawy nr 156/2000, z późniejszymi zmianami;   
rozporządzenie rządu nr 277/2002 zmienione rozporządzeniem rządu nr 790/2004 oraz 
rozporządzeniem rządu nr 1122/2010 oraz  
ustawa nr 53/2003 – Kodek s pracy, ponownie opublikowana, z późniejszymi zmianami i 
uzupełnieniami oraz decyzja rządu nr 1256/2011 w sprawie warunków operacyjnych i procedury 
wydawania zezwoleń dla agencji pracy tymczasowej.  
SI: ustawa o  świadczeniach zdrowotnych (Dziennik Ustaw R epubliki Słowenii nr 80/2010, 21/2013, 
63/2013, 55/2017) oraz ustawa o zatrudnieniu, samozatrudnieniu i pracy cudzoziemców – ZZSDT 
(Dziennik Ustaw Republiki Słowenii nr  
47/2015), ZZSDT -UPB2 (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii nr 1 /2018).  
SK: ustawa nr 5/ 2004 o służbach zatrudnienia oraz ustawa nr 455/1991 o licencjach handlowych.  
  
 
733 
 Zastrzeżenie nr 9 – Usługi dla przedsiębiorstw – usługi ochroniarskie i detektywistyczne  
Sektor – podsektor  Usługi dla przedsiębiorstw – usługi ochroniarskie i detektywistycz ne 
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 87301, 87302, 87303, 87304, 87305, 87309  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Usługi ochroniarskie  (CPC 87302, 87303, 87304, 87305, 87309)  
W odniesieniu do liberaliza cji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BG, CY, CZ, EE, ES, LT , LV, MT, PL, RO, SI  i  SK: Świadczenie usług ochroniarskich.  
DK, HR i HU: Świadczenie usług w następujących podsektorach: usługi strażników (87305) w HR i HU, 
usługi konsultingu w dziedzinie bezpieczeństwa (87302) w HR, usługi dozoru lotnisk (część 87305) w 
DK oraz usługi związane  z transportem pojazdami opancerzonymi (87304) w HU.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – traktowanie 
narodowe, obecność lok alna:  
BE: W przypadku członków zarządów przedsiębiorstw i  osób prawnych świadczących usługi dozoru 
i usługi ochroniarskie (87305), a  także usługi w  zakresie konsultacji i  szkoleń dotyczących usług 
ochroniarskich (87302) istnieje wymóg obywatelstwa państwa członkowskiego. Członkowie kadry 
kierowniczej wyższego szczebla przedsiębiorstw świadczących usługi dozoru i  usługi konsultingu 
w dziedzinie bezpieczeństwa muszą być obywatelami państwa członkowskiego zamieszkałymi w tym 
państwie.  
FI: Licencje na  świadczen ie usług ochroniarskich mogą być udzielane wyłącznie osobom fizycznym 
mającym miejsce zamieszkania w  EOG lub osobom prawnym mającym siedzibę na  terenie w  EOG.  
ES: Transgraniczne świadczenie usług ochroniarskich. W przypadku prywatnych pracowników 
ochrony istnieje wymóg obywatelstwa.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
 
734 
 BE, FI, FR  i PT: Transgraniczne świadczenie usług ochroniarskich przez zagranicznego usługodawcę 
nie jest dozwolone. Istnieje wymóg oby watelstwa w stosunku do pracowników wyspecjalizowanych 
w PT oraz kadry zarządzającej i dyrektorów w FR.  
Obowiązujące środki:   
BE: Loi réglementant la sécurité privée et particulière, 2 Octobre 2017  
BG: ustawa o prywatnych usługach ochroniarskich.  
CZ: ustawa o  licencji handlowej.  
DK: uregulowania dotyczące bezpieczeństwa lotniczego.  
FI: Laki yksityisistä turvallisuuspalveluista 282/2002 (ustawa o  prywatnych usługach ochroniarskich).  
LT: ustawa nr IX -2327 z  dnia 8 lipca 2004  r. o bezpieczeństwie osób i mienia.  
LV: ustawa o działalności agentów ochrony (art. 6, 7, 14).  
PL: ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz.U. 2016 poz. 1432 z późn. zm.).  
PT: ustawa 34/2013 alterada p/ Lei 46/2019, 16 maio; oraz Ordinance 273/2013 alterada  p/ Portaria 
106/2015, 13 abril.  
SI: Zakon o zasebnem varovanju (ustawa o prywatnych usługach ochroniarskich).  
b) Usługi detektywistyczne  (CPC 87301)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wy ższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
UE, z wyjątkiem AT i SE : Świadczenie usług detektywistycznych.  
W odniesieniu do liberalizacji  inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
LT i PT: Państwo posiada monopol na  usługi detektywistyczne.  
   
 
735 
 Zastrzeżenie nr 10 – Usługi dla przedsiębiorstw – pozostałe usługi dla przedsiębiorstw  
Sektor – podsek tor Usługi dla przedsiębiorstw – pozostałe usługi dla przedsiębiorstw 
(usługi tłumaczeń pisemnych i ustnych, usługi powielania, usługi 
związane z  dystrybucją energii i usługi związane z  produkcją)  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 87905, 87904, 884, 887  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługam i 
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Usługi tłumaczeń pisemnych i  ustnych (CPC 87905)   
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
HR: Transgraniczne świadczenie usług tłumaczeń ustnych i  tłumaczeń pisemnych dokumentów 
urzędowych.  
b) Usługi powielania (CPC 87904)  
W odniesieniu do transgraniczn ego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna:  
HU: Transgraniczne świadczenie usług powielania.  
c) Usługi związane z  dystrybucją energii i  usługi związane z  produkcją (część CPC 884, 887  
inne niż usługi w  zakresie doradztwa i  konsultingu)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, 
traktowanie narodo we, obecność lokalna:  
HU: Usługi związane z  dystrybucją energii i  transgraniczne świadczenie usług związanych z  produkcją, 
z wyjątkiem usług w  zakresie doradztwa i  konsultingu odnoszących się do  tych sektorów.  
d) Konserwacja i  naprawa statków, sprzętu tr ansportu kolejowego i  statków powietrznych 
oraz ich części (część CPC 86764, CPC 86769, CPC 8868)  
 
736 
 W odniesieniu do transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna :  
UE, z wyjątkiem DE, EE  i HU: Transgraniczne świadczenie usług konserwacji i  naprawy środków 
transportu kolejowego.  
UE, z wyjątkiem CZ, EE, HU, LU  i SK: Transgraniczne świadczenie usług konserwacji i  naprawy statków 
żeglugi śródlądowej.  
UE, z wyjątkiem EE, HU  i LV: Transgraniczne ś wiadczenie usług konserwacji i  naprawy statków 
morskich.  
UE, z wyjątkiem AT, EE, HU, LV  i PL: Transgraniczne świadczenie usług konserwacji i  naprawy statków 
powietrznych oraz ich części (część CPC  86764, CPC  86769, CPC  8868).  
UE: Transgraniczne świadczen ie usług w  zakresie regulaminowych przeglądów i  certyfikacji statków.   
Obowiązujące środki:  
UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 391/2009 z dnia 23 kwietnia 2009 r. w 
sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonującyc h inspekcji i przeglądów na 
statkach.  
e) Pozostałe usługi dla przedsiębiorstw związane z branżą lotniczą  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – najwyższe uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu 
usługami  – najwyższe uprzywilejowanie:  
UE: Przyznawanie zróżnicowanego traktowania państwom trzecim na podstawie obecnie 
obowiązujących lub przyszłych porozumień dwustronnych dotyczących następujących usług:  
a) sprzedaży i  marketingu usług transportu lotniczego;  
b) usługi komputerowego systemu re zerwacji (KSR);  
c) konserwacji i  naprawy statków powietrznych i  ich części;  
d) wynajmu lub dzierżawy statków powietrznych bez załogi.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników , kadra kier ownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:   
DE, FR:  Gaszenie pożarów z  powietrza, loty szkoleniowe, opryski, dokonywanie pomiarów, tworzenie 
map, fotografowanie oraz i nne wykonywane z  powietrza usługi rolnicze, przemysłowe i  inspekcyjne.    
FI, SE : Gaszenie pożarów z  powietrza  
  
 
737 
 Zastrzeżenie nr 11 – Telekomunikacja  
Sektor:  Usługi transmisji drogą satelitarną  
Klasyfikacja gospodarcza:  Część CPC 861, część 87902, 862, 863, 8671, 8672, 8673, 8674, część 
879 
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:   
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odnie sieniu 
do następujących kwestii:  
BE: Usługi transmisji drogą satelitarną.  
  
 
738 
 Zastrzeżenie nr 12 – Sektor budowlany  
Sektor:  Usługi budowlane  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 51  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
LT: Prawo do  sporządzania dokumentacji projektowej związanej z  pracami budowla nymi 
o wyjątkowym znaczeniu jest udzielane wyłącznie przedsiębiorstwom projektowym 
zarejestrowanym na  Litwie lub zagranicznym przedsiębiorstwom projektowym, które zostały 
zatwierdzone przez instytucję upoważnioną przez rząd do  prowadzenia takiej działalnoś ci. Prawo 
do prowadzenia działalności technicznej w  głównych obszarach budowlanych może zostać przyznane 
osobie nieposiadającej litewskiego obywatelstwa, która została zatwierdzona przez instytucję 
upoważnioną przez rząd litewski.  
   
 
739 
 Zastrzeżenie nr 13 – Usługi w zakresie dystrybucji  
Sektor:  Usługi w  zakresie dystrybucji  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 62117, 62251, 8929, część 62112, 62226, część 631  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Dystrybucja produktów leczniczych  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:   
BG: Transgraniczna dystrybucja hurtowa produktów leczniczych (CPC 62251) .  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników, kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FI: Dystrybucja produktów farmaceutycznych (CPC 62117, 62251, 8929).  
Obowiązujące środki:   
BG: ustawa o  produktach leczniczych w  leczeniu człowieka; ustawa o wyrobach medycznych.  
FI: Lääkelaki (ustawa medyczna) (395/1987).  
b)  Dystrybucja napojów alkoholo wych   
FI: Dystrybucja napojów alkoholowych (część CPC 62112, 62226, 63107, 8929).  
Obowiązujące środki:   
FI: Alkoholilaki (ustawa o  alkoholu) (1102/2017).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
SE: nałożony monopol na  sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych, wina i  piwa (z wyjątkiem piwa 
bezalkoholowego). Obecnie Systembolaget AB ma taki państwowy monopol na  sprzedaż detaliczną 
napojów alkoholowych, wina i  piwa (z wyjątkiem piw a bezalkoholowego). Napoje alkoholowe to 
 
740 
 napoje o  objętościowej zawartości alkoholu powyżej 2,25 %. W  przypadku piwa limit objętościowej 
zawartości alkoholu wynosi 3,5 % (część CPC 631).  
Obowiązujące środki:   
SE: ustawa alkoholowa (2010:1622).  
c)  Pozostałe  usługi dystrybucji  (część CPC 621, CPC 62228, CPC 62251, CPC 62271, część CPC 
62272, CPC 62276, CPC 63108, część CPC 6329)  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BG: Dystrybucja hurtowa produk tów chemicznych, metali i  kamieni szlachetnych, substancji 
i produktów leczniczych oraz przedmiotów do  użytku medycznego; tytoniu i wyrobów tytoniowych 
oraz napojów alkoholowych.  
Bułgaria zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w odniesieniu 
do usług świadczonych przez pośredników w  obrocie towarowym.  
Obowiązujące środki:   
BG: ustawa o  produktach leczniczych w  leczeniu człowieka;  
ustawa o wyrobach medycznych;  
ustawa o  działalności weterynaryjnej;  
ustawa o  zakazie broni chemicz nej i o  kontroli nad toksycznymi substancjami chemicznymi i  ich 
prekursorami;  
ustawa o  tytoniu i  wyrobach tytoniowych; ustawa o podatku akcyzowym i składach podatkowych 
oraz ustawa o winach i napojach spirytusowych.  
   
 
741 
 Zastrzeżenie nr 14 – Usługi w zakres ie edukacji  
Sektor:  Usługi w  zakresie edukacji  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 92  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narod owe, wymogi 
dotyczące wyników , kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna :  
UE: Usługi w zakresie edukacji, które finansowane są ze  środków publicznych lub ot rzymują wsparcie 
państwa w  dowolnej postaci. W przypadku gdy dozwolone jest świadczenie finansowanych 
ze środków prywatnych usług w  zakresie edukacji przez zagranicznego usługodawcę, udział 
prywatnych podmiotów gospodarczych w  systemie edukacji może podleg ać wymogowi posiadania 
koncesji udzielanej na  zasadzie niedyskryminacji.  
UE, z wyjątkiem CZ, NL, SE  i SK: Świadczenie usług w  zakresie pozostałych form kształcenia 
finansowanych ze  środków prywatnych, tj. innych niż te sklasyfikowane jako usługi szkolnictwa 
podstawowego, średniego, wyższego oraz  kształcenia dorosłych (CPC 929).  
CY, FI, MT  i RO: Świadczenie usług szkolnictwa podstawowego, średniego oraz  kształcenia dorosłych 
finansowanych ze środków prywatnych (CPC 921, 922, 924).  
AT, BG, CY, FI, MT i RO: Świadczenie usług szkolnictwa wyższego finansowanych ze środków 
prywatnych (CPC 923).  
CZ i SK: Większość członków zarządu przedsiębiorstwa świadczącego usługi w zakresie edukacji 
finansowane ze  środków prywatnych musi być obywatelami tego kraju (CPC 921, 922, 923 dla SK z 
wyjątkiem 92310, 924).  
SI: Szkoły podstawowe finansowane ze  środków prywatn ych mogą być zakładane wyłącznie przez 
słoweńskie osoby fizyczne lub prawne. Usługodawca musi ustanowić siedzibę statutową lub oddział. 
Większość członków zarządu przedsiębiorstwa świadczącego usługi szkolnictwa średniego lub 
wyższego finansowane ze  środkó w prywatnych musi być obywatelami Słowenii (CPC 922, 923).  
SE: Dostawcy usług w  zakresie edukacji, którzy uzyskali zgodę organów publicznych na  świadczenie 
takich usług. Niniejsze zastrzeżenie ma zastosowanie do  dostawców usług w  zakresie edukacji 
 
742 
 finanso wanych ze  środków prywatnych, przy pewnej formie wsparcia ze  strony państwa, między 
innymi uznanych przez państwo dostawców usług w  zakresie edukacji, dostawców usług w  zakresie 
edukacji będących pod państwowym nadzorem lub do  edukacji upoważniającej do  otrzymania 
stypendium (CPC 92).  
SK: W odniesieniu do dostawców wszystkich usług w  zakresie szkolnictwa finansowanych ze  środków 
prywatnych innych niż usługi w  zakresie edukacji technicznej i  zawodowej na  poziomie 
pomaturalnym obowiązuje wymóg posiadania mie jsca zamieszkania w  EOG. Zastosowanie może 
mieć test potrzeb ekonomicznych, a samorząd terytorialny może ograniczać liczbę zakładanych 
placówek szkolnych. (CPC 921, 922, 923 inne niż 92310, 924).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna:   
BG, IT i SI: Ograniczanie transgranicznego świadczenia usług szkolnictwa podstawowego 
finansowanych ze  środków prywatnych (CPC 921).  
BG i IT: Ograniczanie transgranicznego świadczenia usług szkolnictwa śr edniego finansowanych 
ze środków prywatnych (CPC 922).  
AT: Ograniczenie transgranicznego świadczenia finansowanych ze  środków prywatnych usług 
kształcenia dorosłych za  pośrednictwem przekazu radiowego lub telewizyjnego (CPC 924).  
Obowiązujące środki:  
BG: ustawa o  edukacji publicznej, art. 12;  
ustawa o  szkolnictwie wyższym, pkt  4 przepisów uzupełniających oraz ustawa o  kształceniu 
i szkoleniu zawodowym, art. 22.  
FI: Perusopetuslaki (ustawa o  edukacji podstawowej) (628/1998);  
Lukiolaki (ustawa ogólna o  szkołach średnich II stopnia) (629/1998);  
Laki ammatillisesta koulutuksesta (ustawa o  kształceniu i  szkoleniu zawodowym) (630/1998);  
Laki ammatillisesta aikuiskoulutuksesta (ustawa o  kształceniu zawodowym dorosłych) (631/1998);   
Ammattikorkeakoululaki (ustawa o  politechnikach) (351/2003) oraz Yliopistolaki (ustawa 
o uczelniach wyższych) (558/2009).  
IT: dekret królewski nr 1592/1933 (ustawa o  szkolnictwie średnim);  
ustawa nr 243/1991 (okazjonalnie wkłady ze  środków publicznych na rzecz prywatnych uczelni 
wyższych);  
uchwała CNVSU nr 20/2003 (CNVSU – Comitato nazionale per la valutazione del sistema 
universitario) oraz  
dekret Prezydenta Republiki (D.P.R) 25/1998.   
SK: ustawa 245/2008 o  szkolnictwie;  
 
743 
 ustawa 131/2002 o  uniwersyte tach oraz  
ustawa 596/2003 o  administracji państwowej w  szkolnictwie i  samozarządzaniu szkół.  
  
 
744 
 Zastrzeżenie nr 15 – Usługi w zakresie ochrony środowiska naturalnego  
Sektor – podsektor  Usługi ekosystemowe - gospodarowanie odpadami i glebą  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 9401, 9402, 9403, 94060  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
 
Rozdział:  Transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
DE: Świadczenie usług gospodarowania odpadami innych niż usługi doradcze oraz usług dotyczących 
ochrony gleby i  gospodarowania zanieczyszczoną glebą, innych niż usługi doradcze.  
  
 
745 
 Zastrzeżenie nr 16 – Usługi finansowe  
Sektor:  Usługi finansowe  
Klasyfikacja gospodarcza:  Nie dotyczy  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Wszystkie usługi finansowe   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – najwyższe uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu 
usługami – najwyższe uprzywilejowanie:  
UE: Przyznawanie zróżnicowanego traktowania inwestorom lub dostawcom usług finansowych z 
państwa trzeciego na podsta wie każdej dwustronnej lub wielostronnej międzynarodowej umowy 
inwestycyjnej lub innego porozumienia handlowego.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji  – dostęp do rynku   
UE: Prawo do wymagania od usługodawcy finansowego innego niż oddział, na zasadzie 
niedyskryminacji, przybrania określonej formy prawnej przy zakładaniu działalności w państwie 
członkowskim.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna  
UE: prawo do przyjęcia lub utrzymania d owolnego środka w  odniesieniu do transgranicznego 
świadczenia wszystkich usług finansowych oprócz:  
UE (z wyjątkiem BE, CY, EE, LT, LV, MT, PL, RO, SI):  
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) i usług pośrednictwa w 
zakresie bezpośrednich usług ubezpieczeniowych dotyczących ubezpieczeń od ryzyka 
odnoszącego się do:   
a. transportu morskiego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów kosmicznyc h i transportu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym 
ubezpieczenie to obejmuje dowolne z poniższych: transportowane towary, pojazd 
transportujący towary oraz wszelką odpowiedzialność z  nimi związaną oraz  
 
746 
 b. towarów w  tranzyci e międzynarodowym   
(ii) reasekuracji i  retrocesji  
(iii) usług pomocniczych związanych z ubezpieczeniami  
(iv) dostarczania i przekazywania informacji finansowych, przetwarzania danych finansowych 
oraz dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów przez dostawców innych  usług 
finansowych oraz  
(v) doradztwa i  innych pomocniczych usług finansowych odnoszących się do usług bankowych 
i innych usług finansowych, jak opisano w lit. a) ppkt (ii) pkt L) definicji usług bankowych 
i innych usług finansowych (z wyłączeniem ubezpieczeń)  zawartej w art. SERVIN.5.38 
[Definicje] ale z  wyłączeniem pośrednictwa rozumianego zgodnie z tym podpunktem.  
BE:  
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) i usług pośrednictwa w 
zakresie bezpośrednich usług ubezpieczeniowych dotyczą cych ubezpieczeń od ryzyka 
odnoszącego się do:   
a. transportu morskiego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów kosmicznych i  transportu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym 
ubezpieczenie to obejmuje dowolne z poniższych: transpo rtowane towary, pojazd 
transportujący towary oraz wszelką odpowiedzialność z  nimi związaną oraz  
b. towarów w  tranzycie międzynarodowym   
(ii) reasekuracji i  retrocesji  
(iii) usług pomocniczych związanych z ubezpieczeniami  
(iv) świadczenia  usług bankowych i  pozostałych usług  finansowych, jak opisano w  lit. a) ppkt (ii) 
pkt L) definicji usług bankowych i  pozostałych usług finansowych (z wyłączeniem 
ubezpieczeń) zawartej w art. SERVIN.5.38 [Definicje] z  wyłączeniem dostarczania 
i przekazywania informacji finansowych oraz przetw arzania danych finansowych 
i dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów przez dostawców pozostałych usług 
finansowych;  
CY:  
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) dotyczących ubezpieczeń 
od ryzyka odnoszącego się do:  
a. transp ortu morskiego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów kosmicznych i  transportu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym 
ubezpieczenie to obejmuje dowolne z poniższych: transportowane towary, pojazd 
transportujący towary oraz wszel ką odpowiedzialność z  nimi związaną oraz  
b. towarów w  tranzycie międzynarodowym  
(ii) pośrednictwa ubezpieczeniowego;  
 
747 
 (iii) reasekuracji i  retrocesji;  
(iv) usług pomocniczych związanych z ubezpieczeniami  
(v) obrotu zbywalnymi papierami wartościowymi z użyciem środków własnych lub klientów, 
dokonywanego na giełdzie, na rynku pozagiełdowym lub w inny sposób;  
(vi) dostarczania i przekazywania informacji finansowych, przetwarzania danych finansowych 
oraz dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów przez dostawców innych usług 
finan sowych oraz  
(vii) doradztwa i  innych pomocniczych usług finansowych odnoszących się do usług bankowych 
i innych usług finansowych, jak opisano w lit. a) ppkt (ii) pkt L) definicji usług bankowych 
i innych usług finansowych (z wyłączeniem ubezpieczeń) zawartej w art. SERVIN.5.38 
[Definicje] ale z  wyłączeniem pośrednictwa rozumianego zgodnie z tym podpunktem.  
EE:  
(i) ubezpieczeń bezpośrednich (w  tym koasekuracji);  
(ii) reasekuracji i  retrocesji;  
(iii) pośrednictwa ubezpieczeniowego;  
(iv) usług pomocniczych związanych z ubezpieczenia mi; 
(v) przyjmowania depozytów;  
(vi)  udzielania wszelkiego rodzaju pożyczek i  kredytów;  
(vii) leasingu finansowego;  
(viii) usług dokonywania wszelkich płatności i  przekazu pieniędzy; gwarancji i  zobowiązań;  
(ix) transakcji z użyciem środków własnych lub klientów, dokonywanych na giełdzie, na rynku 
pozagiełdowym lub w inny sposób;  
(x)  udziału w  emisji wszelkiego rodzaju papierów wartościowych, w  tym w  gwarantowaniu 
i inwestycjach (publicznych i  prywatnych) w  charakte rze agenta oraz świadczenia usług z  tym 
związanych;  
(xi) pośrednictwa na rynku pieniężnym;  
(xii) zarządzania aktywami, takiego jak zarządzanie płynnością lub portfelem aktywów, 
wszelkich form zarządzania inwestycjami zbiorowymi, usług w zakresie przechowywania, 
deponowania i powiernictwa;  
(xiii)  usług rozliczeniowych i  rozrachunkowych dotyczących aktywów finansowych, w  tym 
papierów wartościowych, instrumentów pochodnych oraz innych instrumentów zbywalnych;  
(xiv)  dostarczania i przekazywania informacji finansowych, przetwarza nia danych 
finansowych oraz dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów oraz  
 
748 
 (xv) doradztwa i  innych pomocniczych usług finansowych odnoszących się do usług 
bankowych i  innych usług finansowych, jak opisano w lit. a) ppkt (ii) pkt L) definicji usług 
banko wych i  innych usług finansowych (z wyłączeniem ubezpieczeń) zawartej w art. 
SERVIN.5.38 [Definicje] ale z  wyłączeniem pośrednictwa rozumianego zgodnie z tym 
podpunktem.  
LT:  
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) dotyczących 
ubezp ieczeń od ryzyka odnoszącego się do:  
a. transportu morskiego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów kosmicznych i  transportu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym 
ubezpieczenie to obejmuje dowolne z poniższych: transportowane tow ary, pojazd 
transportujący towary oraz wszelką odpowiedzialność z  nimi związaną oraz  
b. towarów w  tranzycie międzynarodowym  
(ii) reasekuracji i  retrocesji  
(iii) usług pomocniczych związanych z ubezpieczeniami  
(iv) przyjmowania depozytów;  
(v)  udzielania wszelkiego rodzaju pożyczek i  kredytów;  
(vi)  leasing finansowy;  
(vii)  usług dokonywania wszelkich płatności i  przekazu pieniędzy; gwarancji i  zobowiązań;  
(viii) transakcji z użyciem środków własnych lub klientów, dokonywanych na giełdzie, na 
rynku pozagiełd owym lub w inny sposób;  
(ix)  udziału w  emisji wszelkiego rodzaju papierów wartościowych, w  tym w  gwarantowaniu 
i inwestycjach (publicznych i  prywatnych) w  charakterze agenta oraz świadczenia usług z  tym 
związanych;  
(x) pośrednictwa na rynku pieniężnym;  
(xi) zarządza nia aktywami, takiego jak zarządzanie płynnością lub portfelem aktywów, wszelkich 
form zarządzania inwestycjami zbiorowymi, usług w zakresie przechowywania, deponowania 
i powiernictwa;  
(xii)  usług rozliczeniowych i  rozrachunkowych dotyczących aktywów finansowy ch, w  tym 
papierów wartościowych, instrumentów pochodnych oraz innych instrumentów zbywalnych;  
(xiii)  dostarczanie i  przekazywanie informacji finansowych, przetwarzanie danych 
finansowych oraz dostarczanie oprogramowania dotyczącego finansów oraz  
(xiv) doradztwa i  innych pomocniczych usług finansowych odnoszących się do usług 
bankowych i  innych usług finansowych, jak opisano w lit. a) ppkt (ii) pkt L) definicji usług 
bankowych i  innych usług finansowych (z wyłączeniem ubezpieczeń) zawartej w art. 
 
749 
 SERVIN.5.38 [Definic je] ale z  wyłączeniem pośrednictwa rozumianego zgodnie z tym 
podpunktem.  
LV:  
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) dotyczących ubezpieczeń 
od ryzyka odnoszącego się do:  
a. transportu morskiego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów ko smicznych i  transportu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym 
ubezpieczenie to obejmuje dowolne z poniższych: transportowane towary, pojazd 
transportujący towary oraz wszelką odpowiedzialność z  nimi związaną oraz  
b. towarów w  tranzycie międzynarodowym  
(ii) reasekuracji i  retrocesji oraz  
(iii) usług pomocniczych związanych z ubezpieczeniami  
(iv) udziału w  emisji wszelkiego rodzaju papierów wartościowych, w  tym w  gwarantowaniu 
i inwestycjach (publicznych i  prywatnych) w  charakterze agenta oraz św iadczenia usług z  tym 
związanych;  
(v)  dostarczania i przekazywania informacji finansowych, przetwarzania danych finansowych 
oraz dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów przez dostawców innych usług 
finansowych oraz  
(vi) doradztwa i  innych pomocniczych u sług finansowych odnoszących się do usług bankowych 
i innych usług finansowych, jak opisano w lit. a) ppkt (ii) pkt L) definicji usług bankowych 
i innych usług finansowych (z wyłączeniem ubezpieczeń) zawartej w art. SERVIN.5.38 
[Definicje] ale z  wyłączenie m pośrednictwa rozumianego zgodnie z tym podpunktem.  
MT:  
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) dotyczących ubezpieczeń 
od ryzyka odnoszącego się do:  
a. transportu morskiego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów kosmicznych i  transpor tu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym 
ubezpieczenie to obejmuje dowolne z poniższych: transportowane towary, pojazd 
transportujący towary oraz wszelką odpowiedzialność z  nimi związaną oraz  
b. towarów w  tranzycie międzynarod owym  
(ii) reasekuracji i  retrocesji  
(iii) usług pomocniczych związanych z ubezpieczeniami  
(iv) przyjmowania depozytów;  
(v)  udzielania wszelkiego rodzaju pożyczek i  kredytów;   
 
750 
 (vi) dostarczania i przekazywania informacji finansowych, przetwarzania danych finansowych 
oraz dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów przez dostawców innych usług 
finansowych oraz   
(vii) doradztwa i  innych pomocniczych usług finansowych odnoszących się do  usług bankowych 
i innych usług finansowych, jak opisano w lit. a) ppkt (ii) pkt L) definicji usług bankowych 
i innych usług finansowych (z wyłączeniem ubezpieczeń) zawartej w art. SERVIN.5.38 
[Definicje] ale z  wyłączeniem pośrednictwa rozumianego zgodnie z tym podpunktem.  
PL:  
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) dotyczących ubezpieczeń 
od ryzyka odnoszącego się do towarów w  obrocie międzynarodowym  
(ii) reasekuracji i retrocesji ryzyka dotyczącego towarów w handlu międzynarodowym;  
(iii) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją i retrocesją) i usług 
pośrednictwa w zakresie bezpośrednich usług ubezpieczeniowych dotyczących ubezpieczeń 
od ryzyka odnoszącego się do:  
a. transportu morskiego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów  kosmicznych i  transportu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym 
ubezpieczenie to obejmuje dowolne z poniższych: transportowane towary, pojazd 
transportujący towary oraz wszelką odpowiedzialność z  nimi związaną oraz  
b. towarów w tranzycie międzynarodowym  
(iv) dostarczania i przekazywania informacji finansowych, przetwarzania danych finansowych 
oraz dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów przez dostawców innych usług 
finansowych oraz  
(v)  doradztwa i  innych pomocniczych usług fin ansowych odnoszących się do usług bankowych 
i innych usług finansowych, jak opisano w lit. a) ppkt (ii) pkt L) definicji usług bankowych 
i innych usług finansowych (z wyłączeniem ubezpieczeń) zawartej w art. SERVIN.5.38 
[Definicje] ale z  wyłączeniem pośred nictwa rozumianego zgodnie z tym podpunktem.  
RO:  
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) i usług pośrednictwa w 
zakresie bezpośrednich usług ubezpieczeniowych dotyczących ubezpieczeń od ryzyka 
odnoszącego się do:   
a. transportu morsk iego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów kosmicznych i  transportu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym 
ubezpieczenie to obejmuje dowolne z poniższych: transportowane towary, pojazd 
transportujący towary oraz wszelką odpowie dzialność z  nimi związaną oraz  
b. towarów w  tranzycie międzynarodowym   
(ii) reasekuracji i  retrocesji oraz  
(iii)  usług pomocniczych związanych z ubezpieczeniami  
 
751 
 (iv) przyjmowania depozytów;   
(v) udzielania wszelkiego rodzaju pożyczek i  kredytów;   
(vi)  gwarancji i  zobowiązań;   
(vii) pośrednictwa na rynku pieniężnym;   
(viii) dostarczania i przekazywania informacji finansowych, przetwarzania danych 
finansowych oraz dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów oraz   
(ix) doradztwa i  innych pomocniczych usług finansowych odnoszących się do usł ug bankowych 
i innych usług finansowych, jak opisano w lit. a) ppkt (ii) pkt L) definicji usług bankowych 
i innych usług finansowych (z wyłączeniem ubezpieczeń) zawartej w art. SERVIN.5.38 
[Definicje] ale z  wyłączeniem pośrednictwa rozumianego zgodnie z ty m podpunktem.  
SI:  
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) i usług pośrednictwa w 
zakresie bezpośrednich usług ubezpieczeniowych dotyczących ubezpieczeń od ryzyka 
odnoszącego się do:   
(ii) transportu morskiego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów kosmicznych i  transportu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym ubezpieczenie to 
obejmuje dowolne z poniższych: transportowane towary, pojazd transportujący towary oraz  
wszelką odpowiedzialność z  nimi związaną oraz  
(iii) towarów w  tranzycie międzynarodowym   
(iv) reasekuracji i  retrocesji  
(v) usług pomocniczych związanych z ubezpieczeniami  
(vi) udzielania wszelkiego rodzaju pożyczek i  kredytów;   
(vii) przyjmowania gwarancji i  zobowiązań ze stro ny zagranicznych instytucji kredytowych przez 
krajowe osoby prawne i  wyłącznych właścicieli,   
(viii) dostarczania i przekazywania informacji finansowych, przetwarzania danych 
finansowych oraz dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów przez dostawców 
innyc h usług finansowych oraz   
(ix) doradztwa i  innych pomocniczych usług finansowych odnoszących się do usług bankowych 
i innych usług finansowych, jak opisano w lit. a) ppkt (ii) pkt L) definicji usług bankowych 
i innych usług finansowych (z wyłączeniem ubezpiecz eń) zawartej w art. SERVIN.5.38 
[Definicje], ale z  wyłączeniem pośrednictwa rozumianego zgodnie z tym podpunktem.  
b) Usługi ubezpieczeniowe i  związane z  ubezpieczeniami   
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:   
 
752 
 BG: Ubezpieczenie transportowe obejmujące towary, ubezpieczenie pojazdów jako takich oraz 
ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w  zakresie ryzyka zlokalizowanego w  Bułgarii nie może 
być gwarantowane bezpośrednio przez zagraniczne zakłady u bezpieczeń.  
DE: Jeżeli zagraniczny zakład ubezpieczeń utworzył oddział w  Niemczech, może on zawierać 
w Niemczech umowy ubezpieczeniowe odnoszące się do  transportu międzynarodowego wyłącznie 
za pośrednictwem tego oddziału mającego siedzibę w  Niemczech.  
Obo wiązujące środki:  
DE: Luftverkehrsgesetz (LuftVG); oraz  
Luftverkehrszulassungsordnung (LuftVZO).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodow e: 
ES: Do wykonywania zawodu aktuariusza wymagane jest miejsce zamieszkania w Hiszpanii albo 
dwuletnie doświadczenie w tym zawodzie.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:   
FI: Świadczenie usług brokerów ubezpieczeniowych pod lega wymogowi stałego miejsca prowadzenia 
działalności w  UE.  
Wyłącznie ubezpieczyciele mający siedzibę główną w  Unii Europejskiej lub oddział w  Finlandii mogą 
oferować bezpośrednie usługi ubezpieczeniowe, w  tym koasekurację.  
Obowiązujące środki:  
FI: Laki ulkomaisista vakuutusyhtiöistä (ustawa o  zagranicznych zakładach ubezpieczeń) (398/1995);  
Vakuutusyhtiölaki (ustawa o  zakładach ubezpieczeń) (521/2008);  
Laki vakuutusten tarjoamisesta (ustawa o dystrybucji ubezpieczeń) (234/2018).  
FR: Ubezpieczenie od ryzyka związanego z  transportem lądowym może być wystawiane wyłącznie 
przez towarzystwa ubezpieczeniowe mające siedzibę w  Unii Europejskiej.  
Obowiązujące środki:  
FR: Code des assurances.  
HU: Wyłącznie osoby prawne z  UE i  oddziały zarejestrowane na Węgrzech mogą świadczyć 
bezpośrednie usługi ubezpieczeniowe.  
Obowiązujące środki:  
HU: ustawa LX z  2003  r. 
IT: Ubezpieczenie transportu towarów, ubezpieczenie pojazdów i  ubezpieczenie od 
odpowiedzialności cywilnej w  odniesieniu do  ryzyka n a terytorium Włoch może zostać wystawione 
 
753 
 wyłącznie przez zakłady ubezpieczeń mające siedzibę w  Unii Europejskiej, z  wyjątkiem transportu 
międzynarodowego obejmującego przywóz do  Włoch.  
Transgraniczne świadczenie usług aktuarialnych.  
Obowiązujące środki:  
IT: Art. 29 kodeksu ubezpieczeń prywatnych (dekret legislacyjny nr 209 z  dnia 7 września 2005  r.), 
ustawa nr 194/1942 o  zawodzie aktuariusza.  
PT: Polisy ubezpieczeń w  zakresie transportu lotniczego i  morskiego, obejmujące towary, statki 
powietrzne, kadłu by i  odpowiedzialność cywilną, mogą być wystawiane jedynie przez 
przedsiębiorstwa lub osoby prawne Unii Europejskiej. Jedynie osoby fizyczne Unii Europejskiej 
lub przedsiębiorstwa mające w niej siedzibę mogą działać w  charakterze pośredników w  zakresie 
takiej działalności ubezpieczeniowej w  Portugalii.  
Obowiązujący środek:  
PT: Art. 3 ustawy nr 147/2015, art. 8 ustawy nr 7/2019.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
SK: Cudzoziemcy mogą założyć zakład ubezpieczeń w  formie spółki akcyjnej lub prowadzić 
działalność ubezpieczeniową za  pośrednictwem oddziałów mających siedzibę w  Republice 
Słowackiej. W  obu przypadkach zezwolenie podlega ocenie dokonywanej przez organy nadzorcze.  
Obowiązujące środki:  
SK: ust awa 39/2015 o  ubezpieczeniach.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:  
FI: Przynajmniej połowa członków zarządu i  rady nadzorczej oraz dyrektor zarządzający zakładu 
ubezpieczeń świadczącego ustawowe ubezpieczenia emerytalne muszą mieć miejsce zamieszkania 
w EOG, chyba że właściwe organy udzieliły zwolnienia. Zagraniczni ubezpieczyciele nie mogą uzyskać 
licencji w  Finlandii jako oddział do  prowadzenia ustawowyc h ubezpieczeń emerytalnych. Co najmniej 
jeden audytor musi mieć miejsce stałego zamieszkania w  EOG.  
W przypadku innych zakładów ubezpieczeń wymagane jest miejsce zamieszkania w  EOG w  stosunku 
do co najmniej jednego członka zarządu, rady nadzorczej i  dyrekt ora zarządzającego. Co najmniej 
jeden audytor musi mieć miejsce stałego zamieszkania w  EOG. Agent zakładu ubezpieczeń ze 
Zjednoczonego Królestwa musi posiadać miejsce zamieszkania w  Finlandii, chyba że zakład 
ubezpieczeń ma główną siedzibę w  Unii Europejsk iej. 
Obowiązujące środki:  
FI: Laki ulkomaisista vakuutusyhtiöistä (ustawa o  zagranicznych zakładach ubezpieczeń) (398/1995); 
Vakuutusyhtiölaki (ustawa o  zakładach ubezpieczeń) (521/2008);  
Laki vakuutusedustuksesta (ustawa o  pośrednictwie ubezpieczeniowym)  (570/2005)  
 
754 
 Laki vakuutusten tarjoamisesta (ustawa o dystrybucji ubezpieczeń) (234/2018) oraz  
Laki työeläkevakuutusyhtiöistä (ustawa o  zakładach ubezpieczeniowych oferujących ustawowe 
ubezpieczenie emerytalne) (354/1997).  
c) Usługi bankowe i  inne usługi finansowe   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu  usługami  – 
obecność lokalna:   
UE: Wyłącznie osoby prawne posiadające siedzibę statutową w  Unii Europejskiej mogą działać jako 
depozytariusze aktywów fundusz y inwestycyjnych. W  celu wykonywania czynności związanych 
z zarządzaniem wspólnymi funduszami, w tym funduszami powierniczymi i – o ile zezwalają na to 
przepisy prawa krajowego – przedsiębiorstwami inwestycyjnymi, wymagane jest założenie 
wyspecjalizowanego  przedsiębiorstwa zarządzającego posiadającego siedzibę zarządu i  siedzibę 
statutową w  tym samym państwie członkowskim.  
Obowiązujące środki :  
UE: dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie 
koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do 
przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS); or az  
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie 
zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.  
EE: Przy przyjmowaniu depozytów istnieje wymóg uzyskania zezwolenia od Komisji Nadzoru 
Finansowego w  Estoni i oraz rejestracji działalności jako spółki akcyjnej, spółki zależnej lub oddziału 
zgodnie z  przepisami prawa estońskiego.  
Obowiązujące środki:  
EE: Krediidiasutuste seadus (ustawa o  instytucjach kredytowych) § 206 i § 21.  
SK: Usługi inwestycyjne mogą być świadczone wyłącznie przez spółki zarządzające w  formie spółki 
akcyjnej o  kapitale akcyjnym przewidzianym w  przepisach prawa.  
Obowiązujące środki:  
SK: ustawa 566/2001 o  papierach wartościowych i  usługach inwestycyjnych; oraz  ustawa 483/2001 
o bankach.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe, kadra kierownicza wyższego 
szczebla i  zarząd  
FI: Co najmniej jeden z  założycieli, członków zarządu, rady nadzorczej, dyrektor zarządzający 
dostawców usług banko wych i  osoba uprawniona do  składania podpisu w  imieniu instytucji 
kredytowej muszą posiadać miejsce stałego zamieszkania w  EOG. Co najmniej jeden audytor musi 
mieć miejsce stałego zamieszkania w  EOG.  
Obowiązujące środki:  
 
755 
 FI: Laki liikepankeista ja muista osakeyhtiömuotoisista luottolaitoksista (ustawa o  bankach 
komercyjnych  
i innych instytucjach kredytowych będących spółkami z  ograniczoną odpowiedzialnością) 
(1501/2001);  
Säästöpankkilaki (1502/2001) (ustawa o  bankach oszczędnościowych);  
Laki osuuspankeista ja muista osuuskuntamuotoisista luottolaitoksista (1504/2001) (ustawa  
o bankach spółdzielczych i  innych instytucjach kredytowych będących bankami spółdzielczymi);  
Laki hypoteekkiyhdistyksistä (936/1978) (ustawa o  stowarzyszeniach hipot ecznych);  
Maksulaitoslaki (297/2010) (ustawa o  instytucjach płatniczych);  
Laki ulkomaisen maksulaitoksen toiminnasta Suomessa (298/2010) (ustawa o  działaniu  
zagranicznej instytucji płatniczej w  Finlandii) oraz  
Laki luottolaitostoiminnasta (ustawa o  instyt ucjach kredytowych) (121/2007).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – obecność lokalna:  
IT: Usługi „consulenti finanziari” (konsultantów finansowych). Prowadząc działalno ść związaną ze 
sprzedażą bezpośrednią, pośrednicy muszą korzystać z uprawnionych sprzedawców usług 
finansowych, zamieszkałych na terytorium państwa członkowskiego.  
Obowiązujące środki:  
IT: Art. 91 –111 rozporządzenia Włoskiej Komisji Papierów Wartościowych  i Giełd (CONSOB) 
w sprawie pośredników (nr 16190 z  dnia 29 października 2007  r.).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu  usługami  – obecność lokalna:   
LT: Wyłącznie banki posiadające siedzibę statutową lub oddział na  Litwie i  upoważnione 
do świadczenia usług inwestycyjnych w EOG mogą działać jako depozytariusze aktywów funduszy 
emerytalnych. Co najmniej jeden kierownik administracji  bankowej musi posiadać znajomość języka 
litewskiego.   
Obowiązujące środki:  
LT: ustawa nr  IX-2085 z  dnia 30  marca 2004  r. o bankach w  Republice Litewskiej,  zmieniona ustawą 
nr XIII-729 z  dnia 16  listopada 2017  r.;  
Ustawa nr  IX-1709 z  dnia 4  lipca 2003  r. o przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania w  Republice 
Litewskiej,  zmieniona ustawą nr  XIII-1872 z  dnia 20  grudnia 2018  r.;  
Ustawa nr  VIII-1212 z  dnia 3  czerwca 1999  r. o dodatkowym dobrowolnym programie oszczędzania 
na emeryturę w  Republice Litewskie j (zmieniona ustawą nr  XII-70 z dnia 20  grudnia 2012  r.); 
 
756 
 ustawa nr  IX-1596 z  dnia 5  czerwca 2003  r. o płatnościach w  Republice Litewskiej, ostatnio zmieniona 
ustawą nr XIII -2488 z  dnia 17  października 2019  r.; 
ustawa nr  XI-549 z  dnia 10  grudnia 2009  r. o instytucjach płatniczych w  Republice Litewskiej (nowa 
wersja ustawy nr  XIII-1093 z  dnia 17  kwietnia 2018  r.). 
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:  
FI: W przypadku usług płatniczych może być wymagane miejsce zamieszkania l ub miejsce pobytu 
stałego w  Finlandii.  
 
  
 
757 
 Zastrzeżenie nr 17 – Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne  
Sektor:  Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 93, 931, inne niż 9312, część 93191, 9311, 93192, 93193, 93199  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgra niczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Usługi w zakresie ochrony zdrowia – usługi szpitalne, usługi pogotowia ratunkowego i 
usługi placówek opieki zdrowotnej zapewniających zakwaterowanie  (CPC 93, 931 z wyjątkiem 
9312, część 93191, 9311, 93192, 93193, 93199)   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników , kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:   
UE: W odniesieniu do świadczenia wszelkich usług w  zakresie ochrony zdrowia, które finansowane są 
ze środków publicznych lub otrzymują wsparcie państwa w  dowolnej postaci.  
UE: Świadczenie wszelkich finansowanych ze  środków prywatnych u sług w  zakresie ochrony zdrowia 
innych niż finansowane ze  środków prywatnych usługi szpitalne, usługi pogotowia ratunkowego 
i usługi w  zakresie ochrony zdrowia świadczone w  placówkach zapewniających zakwaterowanie, 
innych niż usługi szpitalne. Udział prywa tnych podmiotów gospodarczych w  finansowanej 
ze środków prywatnych sieci świadczeń zdrowotnych może podlegać wymogowi posiadania koncesji 
na zasadzie niedyskryminacji. Zastosowanie może mieć test potrzeb ekonomicznych. Główne 
kryteria: Liczba istniejących zakładów i  wpływ na  nie, infrastruktura transportowa, gęstość 
zaludnienia, rozproszenie geograficzne i  tworzenie nowych miejsc pracy.  
Niniejsze zastrzeżenie nie odnosi się do  świadczenia wszelkich usług w  ramach wolnych zawodów 
związanych z  opieką zdrowot ną, w  tym przez przedstawicieli wolnych zawodów takich jak lekarze, 
stomatolodzy, położne, pielęgniarze/pielęgniarki, fizjoterapeuci, personel paramedyczny 
i psycholodzy, które to usługi są objęte innymi zastrzeżeniami (CPC 931 inne niż 9312, część 93191).   
AT, PL i SI: Świadczenie usług pogotowia ratunkowego finansowanych ze środków prywatnych (CPC 
93192).  
BE: Prowadzenie przedsiębiorstwa w zakresie finansowanych ze  środków prywatnych usług 
pogotowia ratunkowego i  usług w  zakresie ochrony zdrowia świadczo nych w  placówkach 
zapewniających zakwaterowanie, innych niż usługi szpitalne (CPC 93192, 93193).  
 
758 
 BG, CY, CZ, FI, MT i SK : Świadczenie finansowanych ze  środków prywatnych usług szpitalnych, usług 
pogotowia ratunkowego i  usług w  zakresie ochrony zdrowia świ adczonych w  placówkach 
zapewniających zakwaterowanie, innych niż usługi szpitalne (CPC 9311, 93192, 93193).  
FI: Świadczenie innych usług w zakresie ochrony zdrowia (CPC 93199).  
Obowiązujące środki:  
CZ: ustawa nr 372/2011 Sb. o  usługach opieki zdrowotnej  i warunkach ich świadczenia.  
FI: Laki yksityisestä terveydenhuollosta (ustawa o  prywatnej opiece zdrowotnej) (152/1990).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie , kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd , wymogi dotyczące wyników:  
DE: Prowadzenie systemu zabezpieczenia społecznego w  Niemczech, w ramach którego usługi mogą 
być świadczone przez różne przedsiębiorstwa lub podmioty i  obejmują konkurencyjne elementy, 
które tym samym nie są „usługami świadczonymi wyłącznie w  związku z  wykonywaniem władzy 
publicznej”. Przyznawanie lepszego traktowania w  kontekście dwustronnej umowy handlowej 
w odniesieniu do  świadczenia usług zdrowotnych i  społecznych (CPC 93).  
W odniesieniu do liberal izacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
DE: Własność  finansowanych ze  środków prywatnych szpitali prowadzonych przez niemieckie siły 
zbrojne.  
Nacjonalizacja innych kluczowych szpitali finansowanych ze  środków prywatnych (CPC 93110).  
FR: Świadczenie usług w  zakresie analiz i  badań laboratoryjnych finansowanych ze  środków 
prywatnych.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FR: Świadczenie usług w  zakresie analiz i  badań laboratoryjnych  finansowanych ze  środków 
prywatnych (część CPC 9311).  
Obowiązujące środki:  
FR: Code de la Santé Publique  
b) Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne, w tym ubezpieczenia emerytalno -
rentowe  
W odniesieniu do transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna:   
UE, z wyjątkiem HU: transgraniczne świadczenie usług zdrowotnych, transgraniczne świadczenie 
usług społecznych lub działalności lub usługi będące częścią powszechnego programu emerytalnego 
lub us tawowego systemu zabezpieczenia społecznego. Niniejsze zastrzeżenie nie odnosi się 
do świadczenia wszelkich usług w  ramach wolnych zawodów związanych z  opieką zdrowotną, w  tym 
przez przedstawicieli wolnych zawodów takich jak lekarze, stomatolodzy, położne,  
 
759 
 pielęgniarze/pielęgniarki, fizjoterapeuci, personel paramedyczny i  psycholodzy, które to usługi są 
objęte innymi zastrzeżeniami (CPC 931 inne niż 9312, część 93191).  
HU: Transgraniczne świadczenie wszelkich finansowanych ze środków publicznych usług szpi talnych, 
usług pogotowia ratunkowego i  usług w  zakresie ochrony zdrowia świadczonych w  obiektach 
zapewniających zakwaterowanie, innych niż usługi szpitalne (CPC 9311, 93192, 93193).   
c) Usługi społeczne, w tym ubezpieczenia emerytalno -rentowe   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników:  
UE: Świadczenie wszystkich usług społecznych, które finansowane są ze  środków publicznych lub 
otrzym ują wsparcie państwa w  dowolnej postaci oraz  działalność lub usługi będące częścią 
powszechnego programu emerytalnego lub ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego. 
Udział prywatnych podmiotów gospodarczych w  finansowanej ze  środków prywatnych sieci us ług 
społecznych może podlegać wymogowi posiadania koncesji na  zasadzie niedyskryminacji. 
Zastosowanie może mieć test potrzeb ekonomicznych. Główne kryteria: Liczba istniejących zakładów 
i wpływ na  nie, infrastruktura transportowa, gęstość zaludnienia, rozp roszenie geograficzne 
i tworzenie nowych miejsc pracy.  
BE, CY, DE, DK, EL, ES, FR, IE, IT i PT: Świadczenie usług społecznych finansowanych ze  środków 
prywatnych innych niż usługi związane z  domami rekonwalescencji i  opieki społecznej oraz domami 
spokojne j starości.  
CZ, FI, HU, MT, PL, RO, SK i SI: Świadczenie usług społecznych finansowanych ze środków 
prywatnych.  
DE: System zabezpieczenia społecznego w  Niemczech, którego usługi są świadczone przez różne 
przedsiębiorstwa lub podmioty i  obejmują konkurenc yjne elementy i  dlatego mogą nie wchodzić 
w zakres definicji „usług świadczonych wyłącznie w  związku z  wykonywaniem władzy publicznej”.  
Obowiązujące środki:  
FI: Laki yksityisistä sosiaalipalveluista (ustawa o  prywatnych usługach społecznych) (922/2011).  
IE: Health Act 2004 (S. 39); oraz  
Health Act 1970 (ze zmianami – S.61A).  
IT: ustawa nr 833/1978 w  sprawie instytucji publicznego systemu opieki zdrowotnej;  
dekret legislacyjny nr 502/1992 w  sprawie organizacji i  dyscypliny w  dziedzinie zdrowia oraz ust awa 
nr 328/2000 o  reformie usług społecznych.  
 
  
 
760 
 Zastrzeżenie nr 18 – Usługi związane z turystyką i podróżami  
Sektor:  Usługi przewodników turystycznych, usługi zdrowotne i  usługi 
społeczne  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 7472  
Rodzaj zastrzeżenia:  Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – traktowanie narodowe oraz transgranicznego handlu 
usługami – traktowanie narodowe:  
FR: Wymóg obywatelstwa państwa członkowskiego w  przypadku świadczenia usług przewodników 
turystycznych.  
W odniesieniu do libera lizacji inwestycji – najwyższe uprzywilejowanie  oraz transgranicznego handlu 
usługami – najwyższe uprzywilejowanie:  
LT: W zakresie, w  jakim Zjednoczone Królestwo umożliwia obywatelom Litwy świadczyć usługi 
przewodników turystycznych, Litwa umożliwia obywa telom Zjednoczonego Królestwa świadczenie 
usług przewodników turystycznych na  takich samych warunkach.  
 
  
 
761 
 Zastrzeżenie nr 19 – Usługi w zakresie rekreacji, kultury i sportu  
Sektor:  Usługi w  zakresie rekreacji, kultury i  sportu  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 962, 963, 9619, 964  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Usługi bibliotek, archiwów i  muzeów oraz pozostałe usługi w  zakresie kultury  (CPC 963)   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do ry nku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników , kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:   
UE, z wyjątkiem AT oraz, w przypadku liberalizacji inwestycj i, w LT: Świadczenie usług bibliotek, 
archiwów i  muzeów oraz pozostałych usług w  zakresie kultury.  
AT i LT: Do prowadzenia przedsiębiorstwa może być wymagana licencja lub zezwolenie.  
b)  Usługi rozrywkowe, teatr, koncerty na  żywo i  cyrk  (CPC 9619, 964 inne niż 96492)   
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:   
UE, z wyjątkiem AT i SE: Transgraniczne świadczenie usług rozrywkowych obejmujących m.in. teatr, 
koncerty na  żywo, cyrk i  dyskoteki.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników , kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:   
CY, CZ, FI, MT, PL, RO, SI  i SK: Świadczenie usług rozrywkowych obejmujących m.in. teatr, koncerty 
na żywo, cyrk i  dyskoteki.  
BG: Świadczenie następujących usług rozrywkowych: cyrk, parki rozrywki i podobne atrakcje, sale 
balowe, dyskoteki i nauka tańca oraz inne usługi rozrywkowe.  
EE: Świadczenie innych usług rozrywkowych z  wyjątkiem usług kinowych.  
LT i LV: Świadczenie wszystkich usług rozrywkowych innych niż prowadzenie kina.  
 
762 
 CY, CZ, LV, PL, RO  i SK: Transgraniczne świadczenie usług sportowych i  innych usług rekreacyjnych.  
c) Usługi agencji informacyjnych i  prasowych (CPC 962)   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FR: Udział zagraniczny w  istniejących pr zedsiębiorstwach wydawniczych publikujących w  języku 
francuskim nie może przekraczać 20 % kapitału lub praw głosu w  spółce. Prowadzenie agencji 
prasowych Zjednoczonego Królestwa podlega warunkom określonym w  uregulowaniach krajowych. 
Prowadzenie agencji pr asowych przez inwestorów zagranicznych podlega zasadzie wzajemności.  
Obowiązujące środki:  
FR: Ordonnance n° 45 -2646 du 2 novembre 1945 portant règlementation provisoire des agences de 
presse; oraz Loi n° 86 -897 du 1 août 1986 portant réforme du régime ju ridique de la presse.  
W odniesieniu do trans granicznego handlu usługami – dostęp do rynku:   
HU: Świadczenie usług agencji informacyjnych i  prasowych.  
d) Usługi gier hazardowych i zakładów sportowych  (CPC 96492)   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników , kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:   
UE: Prowadzenie działalności hazardowej, która  obejmuje obstawianie stawek mających wartość 
pieniężną w  grach losowych, w  szczególności loterie, losy ze  „zdrapkami”, usługi hazardowe 
oferowane w  kasynach, salonach gier lub lokalach posiadających zezwolenie na  prowadzenie 
działalności, zakłady sportowe , usługi w  salonach bingo i  usługi w  zakresie gier hazardowych 
świadczone przez organizacje charytatywne lub organizacje niekomercyjne i  na korzyść tych 
organizacji.  
  
 
763 
 Zastrzeżenie nr 20 – Usługi transportowe i usługi pomocnicze w branży transportowej  
Sektor: Usługi transportowe  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Transport morski  – wszelka inna działalność handlowa prowadzona ze  statku  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
UE: Obywatelstwo załog i na statku morskim lub śródlądowym.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie , kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:  
UE, z wyjątkiem LV i MT: Wyłącznie osoba fizyczna lub prawna  z UE może dokonać rejestracji statku i 
obsługiwać flotę pod banderą narodową państwa siedziby (dotyczy wszelkiej handlowej działalności 
morskiej prowadzonej ze statku morskiego, w  tym rybołówstwa, akwakultury i  usług związanych 
z rybołówstwem; międzynarod owy transport osobowy i towarowy (CPC 721) oraz usługi pomocnicze 
w branży transportu morskiego).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
MT: Istnieją prawa wyłączne dla połącze nia morskiego Malty z  Europą kontynentalną przez Włochy 
(CPC 7213, 7214, część 742, 745, część 749).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna:   
SK: Aby móc złożyć wniosek o  licencję na  świadczenie usług, inwestor zagraniczny musi posiadać 
główne miejsce prowadzenia działalności na  terenie Republiki Słowackiej (CPC 722).  
b) Usługi pomocnicze w branży transportu morskiego  
 
764 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, 
traktowanie narodowe, obecność lokalna:   
UE: Świadczenie usług pilotażo wych i  usług cumowniczych. Dla większej pewności należy zaznaczyć, 
że niezależnie od kryteriów, które mogą mieć zastosowanie do  rejestracji statków w  państwie 
członkowskim Unii Europejskiej, Unia Europejska zastrzega sobie prawo do  stosowania wymogu, by 
wyłącznie statki zarejestrowane w  krajowych rejestrach państw członkowskich Unii Europejskiej 
mogły świadczyć usługi pilotażowe i  usługi cumownicze (CPC 7452).  
UE, z wyjątkiem LT i LV: Wyłącznie statki pływające pod banderą państwa członkowskiego Unii 
Europ ejskiej mogą świadczyć usługi związane z  pchaniem i  holowaniem (CPC 7214).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
LT: Usługi pilotażowe i  usługi cumownic ze mogą świadczyć wyłącznie osoby prawne z  Litwy lub 
osoby prawne z  państwa członkowskiego  
Unii Europejskiej z  oddziałami na  Litwie, które posiadają świadectwo wydane przez Litewski Urząd 
Bezpieczeństwa Morskiego (CPC 7214, 7452).  
W odniesieniu do libera lizacji inwestycji  – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu  usługami  – 
dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:   
BE: Usługi przeładunku towarów mogą być świadczone wyłącznie przez akredytowanych 
pracowników uprawnionych do  pracy w  obszarach portowych wyznaczonych dekretem królewskim 
(CPC 741).  
Obowiązujące środki:  
BE: Loi du 8 juin 1972 organisant le travail portuaire;  
Arrêté royal du 12 janvier 1973 instituant une Commission paritaire des ports et fixant sa 
dénomination et sa compé tence;  
Arrêté royal du 4 septembre 1985 portant agrément d'une organisation d'employeur (Anvers);  
Arrêté royal du 29 janvier 1986 portant agrément d'une organisation d'employeur (Gand);  
Arrêté royal du 10 juillet 1986 portant agrément d'une organisation d'employeur (Zeebrugge); 
Arrêté royal du 1er mars 1989 portant agrément d'une organisation d'employeur (Ostende); oraz  
Arrêté royal du 5 juillet 2004 relatif à la reconnaissance des ouvri ers portuaires dans les zones 
portuaires tombant dans le champ d'application de la loi du 8 juin 1972 organisant le travail 
portuaire, tel que modifié.  
c) Usługi pomocnicze w branży transportu wodnego śródlądowego     
W odniesieniu do liberalizacji inwest ycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie , kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd , wymogi dotyczące wyników  oraz 
 
765 
 transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe , obecność lokalna , 
najwyższe uprz ywilejowanie:   
UE: Usługi pomocnicze w branży transportu śródlądowymi drogami wodnymi.  
d) Usługi transportu kolejowego i usługi pomocnicze w branży transportu kolejowego  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe or az 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
UE: Osobowy transport kolejowy (CPC 7111).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku,  obecność lokalna:  
UE: Towarowy transport kolejowy (CPC 7112).  
LT: Państwo posiada monopol na  usługi konserwacji i  naprawy środków transportu kolejowego (CPC 
86764, 86769, część 8868).  
SE (wyłącznie w odniesieniu do dostępu do rynku): Usługi konserwacji i naprawy środków transportu 
kolejowego podlegają testowi potrzeb ekonomicznych, gdy inwestor zamierza utworzyć własną 
infrastrukturę związaną z  obsługą terminalu. Główne kryteria: ograniczenia związane z  przestrzenią 
i wydajnością (CPC 86764, 86769, część  8868).   
Obowiązujące środki:  
UE: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie 
utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego.  
SE: ustawa o  planowaniu i  budownictwie (2010:900).  
e) Transport drogowy  (przewóz osób, transport towarowy, usługi w  zakresie 
międzynarodowego transportu ciężarowego) i usługi pomocnicze w branży transportu drogowego  
W odniesieniu do transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna:   
UE: W odniesieniu do usług transportowych objętych tytułem I [Transport drogowy towarów] i II 
[Transport drogowy pasażerów] w części drugiej [Handel, transport i rybołówstwo] dział trzeci 
[Transport drogowy] i załącznikiem ROAD -1 [Transport drogowy towarów ].  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:   
UE: W odniesieniu do usług transportowych objętych tytułem I [Transport drogowy towarów] i II 
[Transport drogowy pasażerów ] w części drugiej [Handel, transport i rybołówstwo] dział trzeci 
[Transport drogowy] i załącznikiem ROAD -1 [Transport drogowy towarów]:  
ograniczanie świadczenia usług kabotażu w  państwie członkowskim Unii Europejskiej przez 
zagranicznych inwestorów mając ych siedzibę w  innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (CPC 
712).  
 
766 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku , 
traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
UE: W odniesieniu do usług transportowych nieobjętych tytułem I [Transport drogowy towarów] i II 
[Transport drogowy pasażerów] w części drugiej [Handel, transport i rybołówstwo] dział trzeci 
[Transport drogowy] i z ałącznikiem ROAD -1 [Transport drogowy towarów]:  
i) stosowanie wymogu prowadzenia przedsiębiorstwa i  ograniczanie 
transgranicznego świadczenia usług transportu drogowego (CPC 712);  
ii) ograniczanie świadczenia usług kabotażu w  państwie członkowskim 
Unii Europejs kiej przez zagranicznych inwestorów mających siedzibę 
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (CPC 712);  
iii) w odniesieniu do usług taksówkarskich w Unii Europejskiej 
zastosowanie może mieć test potrzeb ekonomicznych, na podstawie 
którego ustala się o graniczenie liczby usługodawców. Główne kryteria: 
lokalny popyt zgodnie z obowiązującymi przepisami (CPC 71221).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
BE: Maksymalna liczba licencji może być prawnie regulowana (CPC 71221).  
IT: Do usług w  zakresie przewozu limuzynami ma zastosowanie test potrzeb ekonomicznych. Główne 
kryteria: liczba istniejących przedsiębiorstw i  wpływ na  nie, gęstość zaludnienia, rozproszenie 
geograficzne, wpływ na  warunki ruchu drogowego i  tworzenie nowych m iejsc pracy.  
Do usług w  zakresie przewozów autobusowych między miastami ma zastosowanie test potrzeb 
ekonomicznych. Główne kryteria: liczba istniejących przedsiębiorstw i  wpływ na  nie, gęstość 
zaludnienia, rozproszenie geograficzne, wpływ na  warunki ruchu  drogowego i  tworzenie nowych 
miejsc pracy.  
Do świadczenia usług transportu towarowego ma zastosowanie test potrzeb ekonomicznych. 
Główne kryteria: lokalny popyt (CPC 712).  
BG, DE : W przypadku przewozu osób i  transportu towarowego wyłączne prawa lub zezw olenia mogą 
zostać przyznane jedynie osobom fizycznym Unii i  osobom prawnym Unii, których siedziba główna 
znajduje się na  terenie Unii. (CPC 712).  
MT: Usługi publicznego transportu autobusowego: cała sieć podlega wymogowi uzyskania koncesji, 
która obejmuj e porozumienie dotyczące obowiązku użyteczności publicznej w  sprawie świadczenia 
usług na  rzecz określonych grup społecznych (np. studentów i  osób starszych) (CPC 712).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:   
FI: Do świadczenia usług transportu drogowego wymagane jest zezwolenie, ale nie obejmuje ono 
pojazdów zarejestrowanych za  granicą (CPC 712).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FR: Świadczenie usług przewozów autobusowych między miastami (CPC 712).  
 
767 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:   
ES: W przypadku przewozu osób do  usług świadczonych w  ramach klasyfikacji gospodarczej CPC 
7122 ma zastosowanie test potrzeb ekonomicznych. Główne kryter ia: lokalny popyt. Do  usług 
w zakresie przewozów autobusowych między miastami ma zastosowanie test potrzeb 
ekonomicznych. Główne kryteria: liczba istniejących przedsiębiorstw i  wpływ na  nie, gęstość 
zaludnienia, rozproszenie geograficzne, wpływ na  warunki ruchu drogowego i  tworzenie nowych 
miejsc pracy.  
SE: Usługi konserwacji i  naprawy środków transportu drogowego podlegają testowi potrzeb 
ekonomicznych, gdy usługodawca zamierza utworzyć własną infrastrukturę związaną z  obsługą 
terminalu. Główne kryteria: ograniczenia związane z  przestrzenią i  wydajnością (CPC 6112, 6122, 
86764, 86769, część 8867).  
SK: W przypadku transportu towarowego zastosowanie ma test potrzeb ekonomicznych. Główne 
kryteria: lokalny popyt (CPC 712).  
W odniesieniu do transgranicznego h andlu usługami – dostęp do rynku:  
BG: Stosowanie wymogu prowadzenia przedsiębiorstwa w odniesieniu do usług wspierających w 
branży transportu drogowego (CPC 744).  
Obowiązujące środki:  
UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 
r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika 
drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE; Rozporządzenie Parlamentu Europ ejskiego i 
Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października  
2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowego transportu drogowego 
towarów oraz  
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) nr 1073/2009 z  dnia 21 października 2009  r. 
w sprawie wspólnych zasad dostępu do  międzynarodowego rynku usług autokarowych 
i autobusowych i  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006.  
FI: Laki kaupallisista tavarankuljetuksista tiellä (ustawa o  komercyjnym transporcie drogowym)  
693/2006. Laki liikenteen palveluista (ustawa o usługach transportowych) 320/2017;  
Ajoneuvolaki (ustawa o  pojazdach) 1090/2002.  
IT: art. 85 dekretu legislacyjnego nr 285/1992 (kodeks drogowy ze  zm.);  
art. 8 dekretu legislacyjnego nr 395/2000 (drogowy prz ewóz osób);  
ustawa nr 21/1992 (przepisy ramowe w  sprawie nieregularnego publicznego transportu drogowego 
osób);  
art. 1 ustawy nr 218/2003 (przewóz osób wynajętymi autobusami z  kierowcą) oraz ustawa nr 
151/1981 (przepisy ramowe w  sprawie lokalnego transpo rtu publicznego).  
 
768 
 SE: ustawa o  planowaniu i  budownictwie (2010:900).  
f) Transport kosmiczny i  wynajem statków kosmicznych  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników , kadra kierownicza wyżs zego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu  
usługami  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:   
UE: Świadczenie usług transportu w przestrzeni kosmicznej i  usług wynajmu statków kosmicznych 
(CPC 733, część 734).  
g) Najwyższe uprzy wilejowanie   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – najwyższe uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu 
usługami  – najwyższe uprzywilejowanie:   
- Transport (kabotażowy)  inny niż transport morski   
FI: Przyznawanie państwom zróżnicowanego traktowania na podstawie obecnie obowiązujących lub 
przyszłych porozumień dwustronnych zwalniających statki zarejestrowane pod obcą banderą 
określonego innego państwa lub pojazdy zarejestrowane za granicą z ogólnego z akazu świadczenia 
usług transportu kabotażowego (w tym w zakresie transportu kombinowanego, drogowego i 
kolejowego) w Finlandii na zasadzie wzajemności (część CPC 711, część 712, część 722).  
- Usługi wspierające w branży transportu morskiego   
BG: W zakresie , w jakim Zjednoczone Królestwo zezwala usługodawcom z Bułgarii na świadczenie 
usług przeładunku towarów oraz usług w zakresie przechowywania i magazynowania w portach 
morskich i rzecznych, w tym usług dotyczących kontenerów i towarów w kontenerach, Bułgar ia 
zezwoli usługodawcom ze Zjednoczonego Królestwa na świadczenie usług przeładunku towarów oraz 
usług w zakresie przechowywania i magazynowania w portach morskich i rzecznych, w tym usług 
dotyczących kontenerów i towarów w kontenerach, na tych samych waru nkach (część CPC 741, 
część CPC 742) .  
- Wynajem lub dzierżawa statków   
DE: Czarterowanie zagranicznych statków przez konsumentów zamieszkałych w Niemczech może 
podlegać warunkowi wzajemności (CPC 7213, 7223, 83103) .  
-  Transport drogowy i  kolejowy   
UE: Przyz nawanie państwom zróżnicowanego traktowania na podstawie obecnie obowiązujących lub 
przyszłych porozumień dwustronnych w sprawie międzynarodowego transportu drogowego 
towarów (w tym transportu kombinowanego – drogowego lub kolejowego) i przewozu osób, 
zawa rtych między Unią lub państwami członkowskimi a państwem trzecim (CPC 7111, 7112, 7121, 
7122, 7123). W ramach takiego podejścia można:  
 
769 
 a) zastrzegać lub ograniczać świadczenie odnośnych usług transportowych pomiędzy umawiającymi 
się stronami lub na  teryto rium umawiających się Stron do  pojazdów zarejestrowanych w  każdym 
państwie będącym umawiającą się stroną 121; lub  
b) przewidywać zwolnienia podatkowe dla takich pojazdów.  
- Transport drogowy  
BG: Środki wprowadzane na  podstawie obecnie obowiązujących lub przyszłych porozumień, 
zastrzegające lub ograniczające świadczenie tego rodzaju usług transportowych oraz określające 
zasady i  warunki takiej działalności, w  tym pozwoleń na  przejazd lub preferen cyjnych podatków 
drogowych, na  terytorium Bułgarii lub przez granice Bułgarii (CPC 7121, 7122, 7123).  
CZ: Środki wprowadzane na  podstawie obecnie obowiązujących lub przyszłych 
porozumień,  zastrzegające lub ograniczające świadczenie usług transportowych or az określające 
warunki prowadzenia działalności przewozowej, w  tym pozwoleń na  przejazd lub preferencyjnych 
podatków drogowych, w  odniesieniu do  transportu do Republiki Czeskiej, w ramach jej terytorium 
oraz z Republiki Czeskiej na terytorium umawiających się stron (CPC 7121, 7122, 7123).  
ES: Zezwolenie na  ustanowienie obecności handlowej w  Hiszpanii może nie zostać wydane 
usługodawcom pochodzącym z  państw, które nie przyznają faktycznego dostępu do  rynku 
usługodawcom z  Hiszpanii (CPC 7123).  
Obowiązujące środki:  
Ley 16/1987, de 30 de julio, de Ordenación de los Transportes Terrestres.  
HR: Środki stosowane na  podstawie obecnie obowiązujących lub przyszłych porozumień w sprawie 
międzynarodowego transportu drogowego,  zastrzegające lub ograniczające świadcze nie usług 
transportowych oraz określające warunki działalności, w  tym pozwoleń na  przejazd lub 
preferencyjnych podatków drogowych, w  odniesieniu do  usług transportu do  Chorwacji, na  jej 
terytorium oraz z Chorwacji na terytorium umawiających się stron (CPC 7121, 7122, 7123).  
LT: Środki wprowadzane na  podstawie porozumień dwustronnych,  określające przepisy dotyczące 
usług transportowych i  warunków prowadzenia działalności, w  tym tranzytu dwustronnego i  innych 
pozwoleń na  transport na Litwę, przez jej terytor ium oraz z Litwy na terytorium umawiających się 
stron, a  także podatków drogowych i  innych opłat (CPC 7121, 7122, 7123).  
SK: Środki wprowadzane na  podstawie obecnie obowiązujących lub przyszłych 
porozumień,  zastrzegające lub ograniczające świadczenie usłu g transportowych oraz określające 
warunki prowadzenia działalności przewozowej, w  tym pozwoleń na  przejazd lub preferencyjnych 
podatków drogowych, w  odniesieniu do  transportu do Republiki Słowackiej, w ramach jej terytorium 
oraz z Republiki Słowackiej na t erytorium umawiających się stron (CPC 7121, 7122, 7123).  
-  Transport kolejowy  
                                                            
121 W odniesieniu do  Austrii część wyłączenia z  zasady najwyższego uprzywilejowania dotycząca praw 
przewozowych obejmuje wszystkie państwa, z  którymi zawarto porozumienia dwustronne w  sprawie 
transportu drogowego lub inne porozumienia dot yczące transportu drogowego lub z którymi takie 
porozumienia mogą zostać zawarte w  przyszłości.  
 
770 
 BG, CZ  i SK: Środki wprowadzane na  podstawie obecnie obowiązujących lub przyszłych porozumień 
regulujących prawa przewozowe i  warunki prowadzenia działalności oraz świadczenie usług 
transportowych na  terytorium Bułgarii, Republiki Czeskiej i  Słowacji oraz pomiędzy ty mi państwami. 
(CPC 7111, 7112).  
- Transport lotniczy – usługi pomocnicze w branży usług transportu lotniczego   
UE: Przyznawanie zróżnicowanego traktowania państwom trzecim na podstawie obecnie 
obowiązujących lub przyszłych porozumień dwustronnych dotyczącyc h usług obsługi naziemnej.  
- Transport drogowy i  kolejowy  
EE: Przyznawanie państwom zróżnicowanego traktowania na podstawie obecnie obowiązujących lub 
przyszłych porozumień dwustronnych w sprawie międzynarodowego transportu drogowego (w tym 
transportu kombi nowanego – drogowego lub kolejowego), polegającego na zastrzeganiu lub 
ograniczaniu świadczenia usług transportowych do Estonii, w ramach jej terytorium oraz z Estonii na 
terytorium umawiających się stron do pojazdów zarejestrowanych w każdym z państw będą cych 
stroną umowy i przewidywaniu zwolnienia z podatku w przypadku takich pojazdów (część CPC 711, 
część 712, część 721).  
- Wszystkie usługi w  zakresie przewozu osób i  transportu towarowego inne niż usługi 
transportu morskiego i lotniczego   
PL: W zakresie, w jakim Zjednoczone Królestwo zezwala na świadczenie usług transportowych do 
Zjednoczonego Królestwa i przez jego terytorium przez dostawców usług przewozu osób i transportu 
towarowego z Polski, Polska zezwoli na świadczenie usług transportowych do Polski i przez swoje 
terytorium przez dostawców usług przewozu osób i transportu towarowego ze Zjednoczonego 
Królestwa na tych samych warunkach.    
 
771 
 Zastrzeżenie nr 21 – Rolnictwo, rybołówstwo i woda  
Sektor:  Rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo; rybołówstwo, akwakultura , usługi 
związane z  rybołówstwem; pobór, uzdatnianie i dystrybucja wody  
Klasyfikacja gospodarcza:  ISIC Rev. 3.1 011, ISIC Rev. 3.1 012, ISIC Rev. 3.1 013, ISIC Rev. 3.1 014, 
ISIC Rev. 3.1 015, CPC 8811, 8812, 8813 inne niż usługi w zakresie 
doradztwa i konsultingu; ISIC Rev. 3.1 0501, 0502, CPC 882  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberali zacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:   
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Rolnictwo, łowiectwo  i leśnictwo  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:   
HR: Działalność rolnicza i  łowiecka.   
HU: Działalność rolnicza (ISIC Rev. 3.1 011, 3.1 012, 3.1 013, 3.1 014, 3.1 015, CPC 8811, 8812, 8813 
inna niż usługi w zakresie doradztwa i konsultingu).  
Obowiązujące środki:  
HR: ustawa o  gruntach rolnych (Dziennik Ustaw 20/18, 115/18, 98/19)  
b) Rybołówstwo, akwakultura  i usługi związane z rybołówstwem (ISIC Rev . 3.1 0501, 0502, CPC 
882)   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i zarząd, wymogi dotyczące wyników , najwyższe uprzywilejowanie  
oraz transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe , najwyższe 
uprzywilejowanie,  obecność lokalna :  
UE:  
1.  W szczególności w  ramach wspólnej polityki rybołówstwa i  umów połowowych z  państwem 
trzecim, eksploatacja i  dostęp do  zasobów biologicznych i  łowisk znajdujących się na  wodach 
morskich podlegających suwerenności albo jurysdykcji państw c złonkowskich, lub uprawnienia 
połowowe na podstawie licencji połowowej państwa członkowskiego, w tym:  
 
772 
 a) regulowanie wyładunku połowów dokonywanych przez statki pływające pod banderą 
Zjednoczonego Królestwa lub państwa trzeciego w odniesieniu do przyznany ch im kwot lub - 
wyłącznie w odniesieniu do statków pływających pod banderą państwa członkowskiego - wymóg, 
aby część całkowitych połowów była wyładowywana w portach Unii;  
b) określanie minimalnej wielkości przedsiębiorstwa, aby zachować statki stosowane 
w rybołówstwie tradycyjnym i  przybrzeżnym;  
c) przyznawanie zróżnicowanego traktowania na podstawie obecnie obowiązujących lub 
przyszłych porozumień dwustronnych dotyczących rybołówstwa oraz  
d) wymóg, aby załogę statku pływającego pod banderą państwa człon kowskiego stanowili 
obywatele państw członkowskich.  
2. Uprawnienie statku rybackiego do pływania pod banderą państwa członkowskiego tylko 
wówczas, gdy:  
a) jego pełnoprawnymi właścicielami są:  
(i) przedsiębiorstwa zarejestrowane w Unii; lub  
(ii) obywatele państw członkowskich;  
b) jego bieżące operacje są kierowane i kontrolowane z terytorium Unii; oraz  
c) każdy czarterujący, zarządzający lub armator statku jest spółką zarejestrowaną w Unii lub 
obywatelem państwa członkowskiego.  
3. Licencja uprawniająca do  połowów przemysłowych na  wodach terytorialnych państwa 
członkowskiego może zostać udzielona wyłącznie statkom pływającym pod banderą państwa 
członkowskiego.  
4. Zakładanie obiektów akwakultury morskiej i śródlądowej.  
5.  Pkt 1 lit. a), b), c) (inne niż w odniesieniu do klauzuli najwyższego uprzywilejowania) i d); pkt 
2 lit. a) ppkt (i), lit. (b) i (c) oraz pkt 3 mają zastosowanie wyłącznie do środków, które mają 
zastosowanie do statków lub przedsiębiorstw bez względu na obywatelstwo ich beneficjentów 
rzecz ywistych.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
FR: Obywatele państw niebędących członkami Unii Europejskiej nie mogą korzystać z  morskich 
terenów należących do  państwa francuskiego w  celu hodowli ryb, skorupiaków, mięczaków lub alg.   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BG: Przejmowanie zasobów mórz i  rzek przez statki na  wewnętrznyc h wodach morskich i na  morzu 
terytorialnym Bułgarii dokonywane jest przez statki pływające pod banderą bułgarską. Zagraniczny 
statek nie może prowadzić połowów przemysłowych w  wyłącznej strefie ekonomicznej, chyba że 
na podstawie porozumienia między Bułgar ią i państwem bandery. Przekraczając wyłączną strefę 
 
773 
 ekonomiczną, zagraniczne statki połowowe nie mogą mieć swoich narzędzi połowowych w  trybie 
operacyjnym.  
c) Pobór, uzdatnianie i  dystrybucja wody   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji  – dostęp do ry nku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:   
UE: Działalność obejmująca między innymi usługi w  zakresie poboru, uzdatniania i  dystrybucji wody 
do gospodarstw domowych, odbiorców  przemysłowych, komercyjnych lub innych, w  tym 
dostarczanie wody pitnej, oraz  gospodarkę wodną.    
 
774 
 Zastrzeżenie nr 22 – Usługi związane z branżą energetyczną  
Sektor:  Wytwarzanie energii elektrycznej i powiązane usługi  
Klasyfikacja gospodarcza:  ISIC Rev. 3.1 10, 1110, 12, 120, 1200, 13, 14, 232, 233, 2330, 40, 401, 
4010, 402, 4020, część 4030, CPC 613, 62271, 63297, 7131, 71310, 
742, 7422, część 88, 887.  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a) Usługi energety czne – ogólne  (ISIC Rev. 3.1 10, 1110, 13, 14, 232, 40, 401, 402, część 403, 
41; CPC 613, 62271, 63297, 7131, 742, 7422, 887 (inne niż usługi w  zakresie doradztwa 
i konsultingu))  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników  oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna :  
UE: W przypadku gdy państwo członkowskie zezwa la podmiotom zagranicznym na  prawo własności 
do systemu przesyłu gazu lub energii elektrycznej lub systemu transportu rurociągowego ropy i  gazu, 
w odniesieniu do  przedsiębiorstw Zjednoczonego Królestwa kontrolowanych przez osoby fizyczne 
lub prawne z  państ wa trzeciego, które odpowiada za  ponad 5 % przywozu ropy, gazu ziemnego lub 
energii elektrycznej do  Unii, w  celu zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw energii Unii jako 
całości lub poszczególnych państw członkowskich. Powyższe zastrzeżenie nie ma zastosowa nia 
do usług w  zakresie doradztwa i  konsultingu świadczonych w  ramach usług związanych z  dystrybucją 
energii.  
Powyższe zastrzeżenie nie ma zastosowania do  HR, HU i LT (w przypadku LT tylko CPC 7131) 
w odniesieniu do  transportu rurociągowego paliw, ani do  LV w odniesieniu do  usług związanych 
z dystrybucją energii, ani do  SI w odniesieniu do  usług związanych z  dystrybucją gazu (ISIC Rev. 3.1 
401, 402, CPC 7131, 887 inne niż usługi w  zakresie doradztwa i  konsultingu).  
CY: Wytwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej w  zakresie, w  jakim inwestor jest kontrolowany 
przez osobę fizyczną lub prawną państwa trzeciego, które odpowiada za  ponad 5 % przywozu ropy 
lub gazu ziemnego do  Unii, a  także wytwarzanie gazu, samodzielna dy strybucja paliw gazowych 
w systemie sieciowym, produkcja, przesył i  dystrybucja energii elektrycznej, transport paliwa 
rurociągami, usługi związane z  dystrybucją energii elektrycznej i  gazu ziemnego inne niż usługi 
doradcze i  konsultingowe, usługi sprzedaż y hurtowej energii elektrycznej, usługi sprzedaży 
detalicznej paliwa silnikowego, energii elektrycznej i  gazu nie w  butlach. Wymóg obywatelstwa i 
 
775 
 statusu rezydenta w odniesieniu do usług związanych z energią elektryczną. (ISIC Rev. 3.1 232, 4010, 
4020, CPC  613, 62271, 63297, 7131 i 887 inne niż usługi w  zakresie doradztwa i  konsultingu)  
FI: Sieci i  systemy przesyłu i  dystrybucji energii, pary i  gorącej wody.  
FI: Ograniczenia ilościowe w  postaci monopoli lub praw wyłącznych dotyczących przywozu gazu 
ziemne go oraz produkcji i  dystrybucji pary i  gorącej wody. Obecnie istnieją naturalne monopole 
i prawa wyłączne (ISIC Rev. 3.1 40, CPC 7131, 887 inne niż usługi w  zakresie doradztwa i  konsultingu).   
FR: Systemy przesyłu energii elektrycznej i gazu oraz transpor tu rurociągowego ropy i gazu (CPC 
7131).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu  usługami  – dostęp do rynku, 
traktowanie narodowe, obecnoś ć lokalna:   
BE: Usługi dystrybucji energii i usługi związane z  dystrybucją energii (CPC 887 inne niż usługi w 
zakresie konsultingu).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – traktowanie narodowe, obecność lokalna :  
BE: Usługi przesyłu energii, w odniesieniu do rodzajów podmiotów prawnych i  traktowania 
podmiotów publicznych lub prywatnych, którym BE nadała prawa wyłączne. Wymagana jest siedziba 
w Unii (ISIC Rev. 3.1  4010, CPC 7 1310).  
BG: Usługi związane z  dystrybucją energii (część CPC 88).  
PT: Wytwarzanie, przesył i  dystrybucja energii elektrycznej, wytwarzanie gazu, transport paliwa 
rurociągami, sprzedaż hurtowa energii elektrycznej, sprzedaż detaliczna energii elektrycznej i gazu 
nie w  butlach, a  także usługi związane z  dystrybucją energii elektrycznej i  gazu ziemnego. Koncesje w 
sektorach energii elektrycznej i gazu są przyznawane wyłącznie ograniczonej liczbie przedsiębiorstw, 
które mają siedzibę główną i faktyczny zarząd w PT (ISIC Rev. 3.1  232, 4010, 4020, CPC 7131, 7422, 
887 inne niż usługi w zakresie doradztwa i konsultingu).  
SK: W przypadku usług wytwarzania, przesyłu i  dystrybucji energii elektrycznej, wytwarzania gazu 
i dystrybucji paliw gazowych, wytwarzania i  dyst rybucji pary wodnej i  gorącej wody, transportu 
paliwa rurociągami, sprzedaży hurtowej i  detalicznej energii elektrycznej, pary wodnej i  gorącej wody 
oraz usług związanych z  dystrybucją energii, w tym usług w dziedzinie zapewniania sprawności 
energetycznej,  oszczędności energii i audytu energetycznego, wymagane jest zezwolenie. 
Zastosowanie ma test potrzeb ekonomicznych, a  wniosek może zostać odrzucony tylko w  razie 
nasycenia rynku. W odniesieniu do  wszystkich tych rodzajów działalności zezwolenie może zosta ć 
udzielone wyłącznie osobie fizycznej posiadającej miejsce stałego zamieszkania w  EOG bądź osobie 
prawnej EOG.   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BE: Z wyjątkiem górnictwa rud metali i  pozostałych usług górnictwa i  kopalnictwa przedsiębiorstwa 
kontrolowane przez osoby fizyczne lub prawne państwa trzeciego, które odpowiada za  ponad 5 % 
przywozu ropy lub gazu ziemnego do  Unii Europejskiej, mogą mieć zak az uzyskania kontroli nad daną 
działalnością. Wymagana rejestracja (nie jest dozwolona forma oddziału) (ISIC Rev. 3.1 10, 1110, 13, 
14, 232, część 4010, część 4020, część 4030).  
 
776 
 Obowiązujące środki:  
UE: dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady 2009/72/W E z dnia 13  lipca 2009  r. dotycząca 
wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i  uchylająca dyrektywę  
2003/54/WE; oraz  
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady 2009/73/WE z  dnia 13  lipca 2009  r. dotycząca 
wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i  uchylająca dyrektywę 2003/55/WE.  
BG: ustawa energetyczna.  
CY: ustawy regulujące rynek energii elektrycznej z  2003 r., ustawa nr 122(I)/2003 z późniejszymi 
zmianami;  
ustawy regulujące rynek gazu z  2004 r., ustawa nr 183(I)/2004 z późniejs zymi zmianami;  
ustawa o  rurociągach naftowych, rozdział 273;  
ustawa o  ropie naftowej, rozdział 272, z  późniejszymi zmianami; oraz  
ustawy o  specyfikacjach technicznych ropy naftowej i  paliwa z  2003  r., ustawa nr  148(I)/2003 
z późniejszymi zmianami. .  
FI: Maakaasumarkkinalaki (ustawa o  rynku gazu ziemnego) (508/2000) oraz Sähkömarkkinalaki 
(ustawa o  rynku energii elektrycznej) (386/1995). Maakaasumarkkinalaki (ustawa o  rynku gazu 
ziemnego) (587/2017).  
FR: Code de l’énergie.  
PT: dekret z  mocą ustawy nr 23 0/2012 i  dekret z  mocą ustawy nr 231/2012 z  dnia 26 października – 
w sprawie gazu ziemnego; dekret z  mocą ustawy nr 215 -A/2012 i  dekret z  mocą ustawy nr 215 -
B/2012 z  dnia 8 października – w sprawie energii elektrycznej oraz dekret z  mocą ustawy nr 31/2006 
z dnia 15 lutego – w spawie ropy naftowej i  produktów ropopochodnych.  
SK: ustawa nr 51/1988 o górnictwie, materiałach wybuchowych i państwowej administracji 
górniczej;  
ustawa nr 569/2007 o  działalności geologicznej;  
ustawa nr 251/2012 o  energii elektryc znej; oraz ustawa nr 657/2004 o  energii termalnej.  
b) Energia elektryczna  (ISIC Rev. 3.1 40, 401; CPC 62271, 887 (inne niż usługi w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu))  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FI: Import energii ele ktrycznej. W odniesieniu do transgranicznej sprzedaży hurtowej i  detalicznej 
energii elektrycznej.  
 
777 
 FR: Wyłącznie przedsiębiorstwa, w  których 100 % kapitału należy do  państwa francuskiego, do  innej 
organizacji sektora publicznego lub do Electricité de Fran ce (EDF), mogą posiadać na  własność 
i prowadzić przesył energii elektrycznej lub systemy dystrybucji.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie na rodowe:  
BG: Wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła.  
PT: Działalność związana z  przesyłem i  dystrybucją energii elektrycznej jest prowadzona 
na podstawie wyłącznych koncesji na  usługi publiczne.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BE: Indywidualne zezwolenie na  wytwarzanie energii elektrycznej o  mocy 25  MW lub większej 
wymaga prowadzenia przedsiębiorstwa w  Unii lub w  innym kraju, w  którym obowiązuje system 
podobny do  systemu wprowadzonego w  życie dyrektywą 96/92/WE Parlamentu Europejskiego i 
Rady z dnia 19 grudnia 1996 r. dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej 
i w którym przedsiębiorstwo ma skuteczne i  trwałe powiązanie z  gospodarką.  
Wytwarzanie energii elektrycznej na  obszarach morskich BE podlega wymogowi uzyskania koncesji 
i obowiązkowi prowadzenia spółki joint venture z osobą prawną państwa członkowskiego Unii lub z 
osobą prawną kraju stosującego system podobny do  system u wprowadzonego w  życie dyrektywą 
2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26  czerwca 2003  r. dotyczącą wspólnych zasad 
rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającą dyrektywę 96/92/WE, w  szczególności 
w odniesieniu do  warunków dotyczących zezwoleń i  wyboru.  
Ponadto osoba prawna powinna mieć główną siedzibę administracyjną lub siedzibę główną 
na terenie państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub kraju spełniającego powyższe kryteria, 
w którym ma skuteczne i  trwałe powiązanie z  gospodarką.   
Budowa linii elektrycznych, które łączą produkcję na  obszarach morskich z  siecią przesyłową Elia 
wymaga zezwolenia, a  przedsiębiorstwo musi spełnić wyżej określone warunki, z  wyjątkiem wymogu 
dotyczącego spółki joint venture.  
W odniesieniu do transgrani cznego handlu usługami – traktowanie narodowe:  
BE: Zezwolenie jest konieczne w  przypadku dostaw energii elektrycznej przez pośrednika, którego 
klienci mają siedzibę w  BE i są połączeni z  krajowym systemem sieci lub z  linią bezpośrednią, której 
napięcie zn amionowe przekracza 70  000 woltów. Takie zezwolenie może zostać udzielone wyłącznie 
osobie fizycznej lub prawnej EOG.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:   
FR: Wytwarzanie energii elektrycznej.  
Obowiązujące środki:  
BE: Arrêté Roy al du 11 octobre 2000 fixant les critères et la procédure d'octroi des autorisations 
individuelles préalables à la construction de lignes directes;  
 
778 
 Arrêté Royal du 20 décembre 2000 relatif aux conditions et à la procédure d'octroi des concessions 
domanial es pour la construction et l'exploitation d'installations de production d'électricité à partir 
de l'eau, des courants ou des vents, dans les espaces marins sur lesquels la Belgique peut exercer sa 
juridiction conformément au droit international de la mer; oraz Arrêté Royal du 12 mars 2002 relatif 
aux modalités de pose de câbles d'énergie électrique qui pénètrent dans la mer territoriale ou dans 
le territoire national ou qui sont installés ou utilisés dans le cadre de l'exploration du plateau 
continental, de  l'exploitation des ressources minérales et autres ressources non vivantes ou de 
l'exploitation d'îles artificielles, d'installations ou d'ouvrages relevant de la juridiction belge.   
Arrêté royal relatif aux autorisations de fourniture d'électricité par d es intermédiaires et aux règles 
de conduite applicables à ceux -ci.  
Arrêté royal du 12 juin 2001 relatif aux conditions générales de fourniture de gaz naturel et aux 
conditions d'octroi des autorisations de fourniture de gaz naturel  
FI: Maakaasumarkkinalak i (ustawa o  rynku gazu ziemnego) (508/2000) oraz Sähkömarkkinalaki 
(ustawa o  rynku energii elektrycznej) (588/2013); Maakaasumarkkinalaki (ustawa o  rynku gazu 
ziemnego) (587/2017).  
FR: Code de l’énergie.  
PT: dekret z  mocą ustawy nr 215 -A/2012 oraz  
dekret  z mocą ustawy nr 215 -B/2012 z  dnia 8 października – w sprawie energii elektrycznej.  
c) Paliwa , gaz, ropa naftowa i produkty ropopochodne   (ISIC Rev. 3.1 232, 40, 402;  CPC 613, 
62271, 63297, 7131, 71310, 742, 7422, część 88, 887 (inne niż usługi w  zakresie doradztwa 
i konsultingu))  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dot yczące wyników oraz transgranicznego handlu 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FI: Zapobieganie sprawowaniu kontroli nad terminalem skroplonego gazu ziemnego (LNG) lub 
posiadaniu go na  własność (w tym części terminalu stosowanych do  przecho wywania lub 
ponownego zgazowania LNG) przez zagraniczne osoby fizyczne lub prawne z powodów 
bezpieczeństwa energetycznego.  
FR: Z powodów krajowego bezpieczeństwa energetycznego wyłącznie przedsiębiorstwa, w  których 
100 % kapitału należy do  państwa francus kiego, do  innej organizacji sektora publicznego lub do 
ENGIE, mogą posiadać na  własność i  prowadzić przesył gazu lub systemy dystrybucji.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BE: Usługi przechowywania luzem gazów, w odniesieniu do rodzajów podmiotów prawnych 
i traktowa nia podmiotów publicznych lub prywatnych, którym Belgia nadała prawa wyłączne. Do 
świadczenia usług przechowywania luzem gazów wymagane jest prowadzenie przedsiębiorstwa w 
Unii (część CPC 742).  
BG: Transport rurociągowy, przechowywanie i  magazynowanie rop y naftowej i  gazu ziemnego, 
w tym przesył tranzytem (CPC 71310, część CPC 742).  
 
779 
 PT: Transgraniczne świadczenie usług w  zakresie przechowywania i  magazynowania paliw 
transportowanych rurociągami (gazu ziemnego). Ponadto koncesje na  przesył, dystrybucję 
i składowanie podziemne gazu ziemnego oraz odbiór, przechowywanie i  prowadzenie terminala 
regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego są przyznawane na  podstawie umów koncesyjnych 
w wyniku publicznych zaproszeń do  składania ofert (CPC 7131, CPC 7422).  
W odni esieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
BE: Transport rurociągami gazu ziemnego i  innych paliw podlega wymogowi uzyskania zezwolenia. 
Zezwolenie może zostać przyznane wyłącznie osobom fizycznym lub prawnym mają cym siedzibę 
w państwie członkowskim (zgodnie z  art. 3 AR z  dnia 14 maja 2002  r.).  
W przypadku gdy o  zezwolenie wnosi przedsiębiorstwo:  
a) przedsiębiorstwo to musi być ustanowione zgodnie z  prawem belgijskim lub prawem innego 
państwa członkowskiego lub praw em państwa trzeciego, które zobowiązało się 
do utrzymania ram regulacyjnych podobnych do  wspólnych wymogów określonych 
w dyrektywie 98/30/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z  dnia 22 czerwca 1998  r. 
dotyczącej wspólnych zasad w  odniesieniu do  rynku wewnętr znego gazu ziemnego oraz  
b) siedziba administracyjna przedsiębiorstwa, jego główne miejsce prowadzenia działalności 
lub siedziba główna musi znajdować się na  terenie państwa członkowskiego lub państwa 
trzeciego, które zobowiązało się do  utrzymania ram regula cyjnych podobnych do  wspólnych 
wymogów określonych w  dyrektywie 98/30/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z  dnia 22 
czerwca 1998  r. dotyczącej wspólnych zasad w  odniesieniu do  rynku wewnętrznego gazu 
ziemnego (CPC 7131).  
BE: Ogólnie rzecz biorąc, dostawa g azu ziemnego na  rzecz klientów (tj.  spółek dystrybucyjnych 
i odbiorców, których ogólny łączny poziom zużycia gazu pochodzącego ze  wszystkich punktów 
dostaw wynosi co najmniej milion metrów sześciennych w  skali roku) prowadzących 
przedsiębiorstwo w  Belgii p odlega wymogowi uzyskania indywidualnego zezwolenia od ministra, 
z wyjątkiem sytuacji, w  której dostawcą jest spółka dystrybucyjna korzystająca z  własnej sieci 
dystrybucji. Takie zezwolenie może zostać udzielone wyłącznie osobie fizycznej lub prawnej Unii 
Europejskiej.  
CY: Transgraniczne świadczenie usług w  zakresie przechowywania i  składowania paliw 
transportowanych rurociągami oraz sprzedaż detaliczna oleju opałowego i  gazu w  butlach inna niż 
sprzedaż wysyłkowa (CPC 613, CPC 62271, CPC 63297, CPC 7131, C PC 742).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku:  
HU: Świadczenie usług w  zakresie transportu rurociągami podlega wymogowi prowadzenia 
przedsiębiorstwa. Usługi można świadczyć na  podstawie umowy koncesyjnej wydawanej przez 
władze państwowe lub lokalne. Świadczenie tych usług reguluje węgierska ustawa o  koncesjach (CPC 
7131).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:  
LT: Usługi związane z  transportem ru rociągowym paliw i usługi pomocnicze związane z  transportem 
rurociągowym towarów innych niż paliwo.  
 
780 
 Obowiązujące środki:  
BE: Arrêté Royal du 14 mai 2002 relatif à l'autorisation de transport de produits gazeux et autres par 
canalisations; oraz  
Loi du 12 avril 1965 relative au transport de produits gazeux et autres par canalisations (article 8.2).  
BG: ustawa energetyczna.  
CY: ustawa regulująca rynek energii elektrycznej z  2003 r., ustawa nr 122(I)/2003 z późniejszymi 
zmianami;  
ustawy regulując e rynek gazu z  2004 r., ustawa nr 183(I)/2004 z późniejszymi zmianami;  
ustawa o  rurociągach naftowych, rozdział 273;  
ustawa o  ropie naftowej, rozdział 272, z  późniejszymi zmianami; oraz  
ustawy o  specyfikacjach technicznych ropy naftowej i  paliwa z  2003  r., ustawa nr  148(I)/2003 
z późniejszymi zmianami.  
FI: Maakaasumarkkinalaki (ustawa o  rynku gazu ziemnego) (508/2000) oraz Maakaasumarkkinalaki 
(ustawa o  rynku gazu ziemnego) (587/2017).  
FR: Code de l’énergie.  
HU: ustawa nr XVI z  1991  r. o koncesjach.  
LT: ustawa nr VIII -1973 z  dnia 10 października 2000  r. o gazie ziemnym w  Republice Litewskiej.  
PT: dekret z  mocą ustawy nr 230/2012 i  dekret z  mocą ustawy nr 231/2012 z  dnia 26 października – 
w sprawie gazu ziemnego; dekret z  mocą ustawy nr 215 -A/2012 i  dekret z  mocą ustawy nr 215 -
B/2012 z  dnia 8 października – w sprawie energii elektrycznej oraz dekr et z mocą ustawy nr 31/2006 
z dnia 15 lutego – w spawie ropy naftowej i  produktów ropopochodnych.  
d) Technologie jądrowe  (ISIC Rev. 3.1 12, 3.1 23, 120, 1200, 233, 2330, 40, część 4010, CPC 
887)   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku , traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, 
traktowanie narodowe:  
DE: Produkcja, przetwarzanie lub transport materiałów jądrowych i  wytwarzanie lub dystrybucja 
energii jądrowej.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, trakto wanie narodowe:  
AT i FI: Produkcja, przetwarzanie, dystrybucja lub transport materiałów jądrowych i  wytwarzanie lub 
dystrybucja energii jądrowej.  
BE: Produkcja, przetwarzanie lub transport materiałów jądrowych i  wytwarzanie lub dystrybucja 
energii jądrow ej.  
 
781 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników:  
HU i SE: Przetwarzanie paliw jądrowych i  wytwarzanie energii elektrycznej przy wykorzystaniu 
energii jądrowej.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:  
BG: Przetwarzanie materiałów rozszczepialnych i  paliworodnych lub materiałów, z  których takie 
materiały pocho dzą, a  także handel nimi, konserwacja i  naprawa sprzętu i  systemów w  zakładach 
wytwarzających energię jądrową, transport takich materiałów oraz odpadów z  ich przetwarzania, 
wykorzystywanie promieniowania jonizującego, a  także wszelkie inne usługi związane 
z wykorzystywaniem energii jądrowej do  celów pokojowych (w tym usługi inżynieryjne i  doradcze 
oraz usługi związane z  oprogramowaniem itp.).   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FR: Działalność taka musi odbyw ać się zgodnie ze  zobowiązaniami wynikającymi z  porozumienia 
Euratom.  
Obowiązujące środki:  
AT: Bundesverfassungsgesetz für ein atomfreies Österreich (ustawa zasadnicza na rzecz Austrii 
wolnej od elektrowni jądrowych), BGBl. I Nr. 149/1999.  
BG: ustawa o  bezpiecznym wykorzystaniu energii jądrowej.  
FI: Ydinenergialaki (ustawa o  energii jądrowej) (990/1987).  
HU: ustawa CXVI z  1996  r. o energii jądrowej oraz  
dekret rządowy nr 72/2000 w sprawie energii jądrowej.  
SE: szwedzki kodeks ochrony środowiska naturalnego (1998:808) oraz ustawa o  działalności 
w zakresie technologii jądrowej (1984:3).  
   
 
782 
 Zastrzeżenie nr 23 – Pozostałe usługi, gdzie indziej niesklasyfikowane  
Sektor:  Pozostałe usługi, gdzie indziej niesklasyfik owane  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 9703, część CPC 612, część CPC 621, część CPC 625, część 85990  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis :  
UE zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w  odniesieniu 
do następujących kwestii:  
a)  Usługi pogrzebowe, usługi w  zakresie kremacji zwłok i  usługi przedsiębiorstw 
pogrzebowych (CPC 9703 )  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe:  
FI: Usługi kremacji oraz prowadzenia/utrzymania cmentarzy i  miejsc poc hówku mogą być 
świadczone wyłącznie przez państwo, gminy, parafie, wspólnoty wyznaniowe lub fundacje lub 
stowarzyszenia niekomercyjne.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, 
traktowanie narodowe, obecność lokalna :  
DE: Cmentarz mogą prowadzić wyłącznie osoby prawne prawa publicznego. Zakładanie 
i prowadzenie cmentarzy oraz świadczenie usług pogrzebowych.  
PT: Do świadczenia usług pogrzebowych i usług przedsiębiorstw pogrzebowych wymagana jest 
obecność handlowa. Pełnienie funkcji kierownika technicznego w podmiotach świadczących usługi 
pogrzebowe i w zakładach pogrzebowych wymaga obywatelstwa EOG.  
SE: Monopol K ościoła Szwecji lub władz lokalnych na usługi kremacji i usługi pogrzebowe.  
CY, SI: Usługi pogrzebowe, usługi w  zakresie kremacji zwłok i  usługi przedsiębiorstw pogrzebowych.  
Obowiązujące środki:  
FI: Hautaustoimilaki (ustawa o  usługach pogrzebowych) (45 7/2003).  
PT: dekret z  mocą ustawy 10/2015 z  dnia 16 stycznia, alterado p/ Lei 15/2018, 27 março.  
SE: Begravningslag (1990:1144) (ustawa o pogrzebach); Begravningsförordningen (1990:1147) 
(rozporządzenie w sprawie pogrzebów).  
 
783 
 b)  Pozostałe usługi związane  z prowadzeniem działalności gospodarczej   
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku:  
FI: Stosowanie wymogu prowadzenia przedsiębiorstwa w  Finlandii lub w  innym państwie EOG do 
celów świadczenia usług identyfikacji elektronicznej .  
Obowiązujące środki:  
FI: Laki vahvasta sähköisestä tunnistamisesta ja sähköisistä luottamuspalveluista 617/2009 (ustawa 
o rygorystycznej identyfikacji elektronicznej i  podpisach elektronicznych 617/2009).  
c)  Nowe rodzaje usług  
W odniesieniu do liber alizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i zarząd, wymogi dotyczące wyników oraz transgraniczny handel 
usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lokalna:  
UE: Świadczenie nowych usług , niesklasyfikowanych w  Centralnej Klasyfikacji Produktów Organizacji 
Narodów Zjednoczonych (CPC) z  1991 r.  
  
 
784 
  
Wykaz Zjednoczonego Królestwa  
Zastrzeżenie nr 1 – Wszystkie sektory  
Zastrzeżenie nr 2 – Zawody regulowane (wszystkie zawody z wyjątkiem związanych z  opieką 
zdrowotną)  
Zastrzeżenie nr 3 – Zawody regulowane (zawody związane z  opieką zdrowotną i sprzedażą 
detaliczną produktów farmaceutycznych)  
Zastrzeżenie nr 4 – Pozostałe u sługi dla przedsiębiorstw (usługi świadczone przez agencje inkasa 
i usługi w  zakresie oceny zdolności kredytowej)  
Zastrzeżenie nr 5 – Usługi dla przedsiębiorstw (usługi wyszukiwania miejsc pracy i pracowników)  
Zastrzeżenie nr 6 – Usługi dla przedsiębiors tw (usługi detektywistyczne)  
Zastrzeżenie nr 7 – Usługi dla przedsiębiorstw (pozostałe usługi dla przedsiębiorstw)  
Zastrzeżenie nr 8 – Usługi w zakresie edukacji  
Zastrzeżenie nr 9 – Usługi finansowe  
Zastrzeżenie nr 10 – Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne  
Zastrzeżenie nr 11 – Usługi związane z kulturą, rekreacją i sportem  
Zastrzeżenie nr 12 – Usługi transportowe i usługi pomocnicze w branży transportowej  
Zastrzeżenie nr 13 – Rybołó wstwo i woda  
Zastrzeżenie nr 14 – Usługi związane z branżą energetyczną  
Zastrzeżenie nr 15 – Pozostałe usługi, gdzie indziej niesklasyfikowane  
  
 
785 
 Zastrzeżenie nr 1 – Wszystkie sektory  
Sektor:  Wszystkie sektory  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Trakt owanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
Obowiązki dotyczące usług prawnych  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami oraz ramy 
regulacyjne  
 
Opis:   
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
(a) Obecność handlowa  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:   
Usługi uważane za  usługi użyteczności publicz nej na  poziomie krajowym lub lokalnym mogą być 
przedmiotem monopoli publicznych lub praw wyłącznych przyznanych prywatnym podmiotom 
gospodarczym.  
Usługi użyteczności publicznej istnieją w  sektorach takich jak usługi konsultingu naukowego 
i technicznego, u sługi związane z  badaniami i  rozwojem w  dziedzinie nauk społecznych 
i humanistycznych, usługi w  zakresie badań i  analiz technicznych, usługi w  zakresie ochrony 
środowiska naturalnego, usługi w  zakresie ochrony zdrowia, usługi transportowe i  usługi pomocnic ze 
dla wszystkich środków transportu. Prawa wyłączne do  świadczenia takich usług są często udzielane 
prywatnym podmiotom gospodarczym, na  przykład podmiotom gospodarczym mającym koncesje 
od władz publicznych, podlegającym szczególnym zobowiązaniom co do  świadczenia usług. Mając 
na uwadze, że usługi użyteczności publicznej często istnieją również poniżej szczebla centralnego, 
szczegółowe i  wyczerpujące harmonogramy dla poszczególnych sektorów nie są uzasadnione 
z praktycznego punktu widzenia. Niniejsze zastr zeżenie nie ma zastosowania do  usług 
telekomunikacyjnych i  informatycznych.  
(b) Zasada największego uprzywilejowania  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – najwyższe uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu 
usługami – najwyższe uprzywilejowanie i r amy regulacyjne dotyczące usług prawnych – obowiązki:   
Przyznawanie zróżnicowanego traktowania na podstawie każdego międzynarodowego traktatu lub 
innego porozumienia handlowego będącego w mocy lub podpisanego przed wejściem w życie 
niniejszej Umowy.  
Przyznawanie państwom zróżnicowanego traktowania na podstawie jakiegokolwiek obecnie 
obowiązującego lub przyszłego porozumienia dwustronnego lub wielostronnego, które:  
(i) przewiduje utworzenie wewnętrznego rynku usług i  inwestycji;  
(ii) przyznaje swobodę przedsi ębiorczości lub  
 
786 
 (iii) wymaga zbliżenia przepisów w  odniesieniu do  co najmniej jednego sektora 
gospodarki.  
Wewnętrzny rynek świadczenia usług i  prowadzenia przedsiębiorstw oznacza obszar bez granic 
wewnętrznych, na  którym zagwarantowany jest swobodny przepływ o sób, usług i  kapitału.  
Swoboda przedsiębiorczości oznacza zobowiązanie do  zniesienia zasadniczo wszelkich barier dla 
przedsiębiorczości między stronami porozumienia w  sprawie regionalnej integracji gospodarczej 
z chwilą wejścia w  życie tego porozumienia. Swoboda przedsiębiorczości obejmuje prawo obywateli 
państw będących stronami porozumienia w  sprawie regionalnej integracji gospodarczej 
do zakładania i  prowadzenia przedsiębiorstw na  tych samych warunkach przewidzianych dla 
obywateli zgodnie z  przepisami p rawa kraju, w  którym prowadzone jest takie przedsiębiorstwo.  
Zbliżenie przepisów prawnych oznacza:  
(i) zbliżenie przepisów prawnych co najmniej jednej ze  stron porozumienia w  sprawie 
regionalnej integracji gospodarczej z  przepisami prawnymi drugiej strony lu b 
pozostałych stron tego porozumienia lub  
(ii)  wprowadzenie wspólnych przepisów prawnych do  ustawodawstwa stron 
porozumienia w  sprawie regionalnej integracji gospodarczej.  
Takie zbliżenie lub wprowadzenie przepisów prawnych ma miejsce i  uznaje się, że miało miejsce 
tylko wówczas, gdy przepisy prawne zostały wprowadzone do  ustawodawstwa strony lub stron 
porozumienia w  sprawie regionalnej integracji gospodarczej.  
Przyznawanie zróżnicowanego traktowania w  odniesieniu do  swobody przedsiębiorczości 
obywatelom lub  przedsiębiorstwom w  drodze obecnie obowiązujących lub przyszłych porozumień 
dwustronnych między Zjednoczonym Królestwem a jednym z poniższych państw lub księstw: 
Andora, Monako, Państwo Watykańskie i San Marino.  
(c) Broń, amunicja i materiały wojenne  
W odnie sieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie, kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, trakto wanie narodowe, 
najwyższe uprzywilejowanie:  
Produkcja lub dystrybucja broni, amunicji i materiałów wojennych lub handel nimi. Materiały 
wojenne ograniczone są do wszelkiego rodzaju produktów przeznaczonych i wytwarzanych 
wyłącznie na potrzeby wojska w zwi ązku z prowadzeniem działań wojennych lub obronnych.  
  
 
787 
 Zastrzeżenie nr 2 – Zawody regulowane (wszystkie zawody z wyjątkiem związanych z  opieką 
zdrowotną)  
Sektor – podsektor  Zawody regulowane – usługi prawne, usługi audytu.  
Klasyfikacja gospodarcza:  Część CPC 861, część CPC 87902, część 862  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
Obowiązki dotyczące usług prawnych  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny hande l usługami oraz ramy 
regulacyjne  
 
Opis:  
 
(a) Usługi prawne  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, kadra kierownicza wyższego szczebla 
i zarząd, traktowanie narodowe, oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, 
obecność lokalna, traktowanie narodowe i ramy regulacyjne – zobowiązania dotyczące usług 
prawnych:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  usług w  zakresie doradztwa prawnego oraz zezwoleń, dokumenta cji i świadectw 
prawnych, świadczonych przez przedstawicieli zawodów prawniczych pełniących funkcje publiczne, 
takich jak notariusze, a  także w  odniesieniu do  usług świadczonych przez komorników sądowych 
(część CPC 861, część 87902).  
(b) Usługi audytorskie (C PC 86211, 86212 inne niż usługi rachunkowo -księgowe)  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, 
traktowanie narodowe:   
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w 
odniesieniu do transgranicznego świadczenia usług audytu.  
Obowiązujące środki:  
Ustawa o  spółkach z  2006  r.  
  
 
788 
 Zastrzeżenie nr 3 – Zawody regulowane – zawody związane z  opieką zdrowotną i sprzedażą 
detaliczną produktów farmaceutycznych  
Sektor:  Usługi świadczone w  ramach wolnych zawodów związanych z  opieką 
zdrowotną oraz sprzedaż detaliczna produktów leczniczych, 
medycznych i  ortopedycznych,  inne usługi świadczone przez 
farmaceutów  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 63211, 85201, 9312, 9319, 93121  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
(a) Usługi medyczne i  stomatologiczne; usługi świadczone przez personel położniczy, 
pielęgniarski, fizjoterapeutów, psychologów i  personel paramedyczny (CPC 63211, 85201, 9312, 
9319)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku:  
Działalność gospodarcza lekarzy w  ramach Krajowej Służby Zdrowia (National Health Service) 
podlega planowaniu w  zakresie zasobów ludzkich w  zawodzie lekarskim (CPC 93121, 93122).  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, 
traktowanie narodowe:   
Świadczenie wszelkich usług w  ramach wolnych zawodów związanych z  opieką zdrowotną, w  tym 
przez przedstawicieli wolnych zawodów takich jak lekarze, stomatolodzy, położne, 
pielęgniarze/pielęgniarki, fizjoterapeuci, personel paramedyczny i  psycholodzy, podle ga wymogowi 
miejsca zamieszkania. Powyższe usługi mogą być świadczone wyłącznie przez osoby fizyczne obecne 
na terytorium Zjednoczonego Królestwa (CPC 9312, część 93191).  
Transgraniczne świadczenie usług medycznych, stomatologicznych, usług świadczonych p rzez 
położne oraz usług świadczonych przez pielęgniarki, fizjoterapeutów, psychologów i  personel 
paramedyczny (część CPC 85201, 9312, część 93191).  
W odniesieniu do usługodawców, którzy nie są fizycznie obecni na terytorium Zjednoczonego 
Królestwa (część CPC 85201, 9312, część 93191).  
(b) Sprzedaż detaliczna produktów leczniczych, medycznych i  ortopedycznych i  inne usługi 
świadczone przez farmaceutów (CPC 63211)  
 
789 
 W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami  – 
dostęp do rynku, obecność lokalna:   
Sprzedaż wysyłkowa jest możliwa wyłącznie ze Zjednoczonego Królestwa, dlatego wymagane jest 
prowadzenie w Zjednoczonym Królestwie przedsiębiorstwa do  celów sprzedaży detalicznej 
produktów leczniczych i  określonych tow arów medycznych kierowanych do  ogółu społeczeństwa 
w Zjednoczonym Królestwie.  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, 
traktowanie narodowe:   
Transgraniczna sprzedaż detaliczna produktów leczniczych oraz towar ów medycznych 
i ortopedycznych oraz inne usługi świadczone przez farmaceutów.   
 
790 
 Zastrzeżenie nr 4 – Pozostałe usługi dla przedsiębiorstw (usługi świadczone przez agencje inkasa 
i usługi w  zakresie oceny zdolności kredytowej)  
Sektor – podsektor  Usługi dla przedsiębiorstw – usługi świadczone przez agencje inkasa 
i usługi w  zakresie oceny zdolności kredytowej  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 87901, 87902  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w 
odniesieniu do usług świadczonych przez agencje inkasa i usług w  zakresie oceny zdolności 
kredytowej.   
 
791 
 Zastrzeżenie nr 5 – Usługi dla przedsiębiorstw (usługi wyszukiwania miejsc pracy i pracowników)  
Sektor – podsektor  Usługi dla przedsiębiorstw – usługi wyszukiwania miejsc pracy 
i pracowników  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 87202, 87204, 87205, 87206, 87209  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania do wolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
Świadczenie usług w zakresie pozyskiwania pracowników świadczących pomoc domową, innych 
pracowników handlowych lub przemysłowych, personelu pielęgniarskiego i innego (CPC  87204, 
87205, 87206, 87209).  
Stosowanie wymogu prowadzenia przedsiębiorstwa i  zakazywanie transgranicznego świadczenia 
usług pozyskiwania biurowego personelu pomocniczego i  innych pracowników.  
  
 
792 
 Zastrzeżenie nr 6 – Usługi dla przedsiębiorstw (usługi detektywistyczne)  
Sektor – podsektor  Usługi dla przedsiębiorstw – usługi detektywistyczne  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 87301  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  świadczenia usług detektywistycznych (CPC 87301).  
  
 
793 
 Zastrzeżenie nr 7 – Usługi dla przedsiębiorstw (pozostałe usługi dla przedsiębiorstw)  
Sektor – podsektor  Usługi dla przedsiębiorstw – pozostałe usługi dla przedsiębiorstw  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 86764, 86769, 8868, część 8790  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Trak towanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
(a) Obsługa techniczna i  naprawa statków, sprzętu transportu kolejowego i  statków 
powietrznych oraz ich części (część CPC 86764, C PC 86769, CPC 8868)  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, 
traktowanie narodowe:   
Stosowanie wymogu prowadzenia przedsiębiorstwa lub fizycznej obecności na jego terytorium 
i zakazywanie transgranicznego świadczenia usług w  zakresie konserwacji i  naprawy środków 
transportu spoza jego terytorium.  
Stosowanie wymogu prowadzenia przedsiębio rstwa lub fizycznej obecności na jej terytorium 
i zakazywanie transgranicznego świadczenia usług w  zakresie konserwacji i  naprawy statków 
przeznaczonych do żeglugi śródlądowej spoza jej terytorium.  
Stosowanie wymogu prowadzenia przedsiębiorstwa lub fizyczn ej obecności na jej terytorium 
i zakazywanie transgranicznego świadczenia usług w  zakresie konserwacji i  naprawy statków 
morskich spoza jej terytorium.  
Stosowanie wymogu prowadzenia przedsiębiorstwa lub fizycznej obecności na jej terytorium 
i zakazywanie transgranicznego świadczenia usług w  zakresie konserwacji i  naprawy statków 
powietrznych spoza jej terytorium i ich części (część CPC 86764, CPC 86769, CPC 8868).  
Jedynie uznane organizacje upoważnione przez Zjednoczone Królestwo mogą przeprowadzać w 
imie niu Zjednoczonego Królestwa regulaminowe przeglądy i certyfikację statków. Może istnieć 
wymóg prowadzenia przedsiębiorstwa.  
Obowiązujące środki:  
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 391/2009 z dnia 23 kwietnia 2009 r. w 
sprawie wspólnyc h reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na 
statkach, zatrzymane w prawie Zjednoczonego Królestwa ustawą o wystąpieniu z Unii Europejskiej 
(European Union (Withdrawal) Act) z 2018 r. zmienioną rozporządzeniami dotyczącymi uznanych 
organizacji żeglugi handlowej  (nowelizacja) (wystąpienie z UE) z 2019 r. (Merchant Shipping 
(Recognised Organisations) (Amendment) (EU Exit) Regulations 2019).  
 
794 
 (b) Pozostałe usługi dla przedsiębiorstw związane z branżą lotniczą  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – najwyższe uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu 
usługami –  najwyższe uprzywilejowanie:   
Przyznawanie zróżnicowanego traktowania państwom trzecim na podstawie obecnie 
obowiązujących lub przyszłych porozumień dwustronnych dotyczących następujących usług:  
(i) usługi w  zakresie naprawy i  obsługi technicznej statków 
powietrznych;  
(ii) usługi wynajmu lub dzierżawy statków powietrznych bez załogi;  
(iii) usługi związane z komputerowym systemem rezerwacji (KSR);  
(iv) następujące usługi świadczone z wykorzystaniem załogowych statków powietrznych, z 
zastrzeżeniem zgodności z odpowiednimi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi Stron 
dotyczącymi dopuszczania statków powietrznych na ich terytorium, opuszczania przez nie 
terytorium i  prowadzenia działalnoś ci w  jego obrębie: gaszenie pożarów z powietrza, loty 
szkoleniowe, opryski, tworzenie map, fotografowanie, a także inne wykonywane z powietrza 
usługi rolnicze, przemysłowe i  inspekcyjne oraz  
(v) sprzedaż i  marketing usług transportu lotniczego.  
  
 
795 
 Zastrzeżenie  nr 8 – Usługi w zakresie edukacji  
Sektor:  Usługi w  zakresie edukacji  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 92  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
Wszelkie usługi w zakresie edukacji, które finan sowane są ze  środków publicznych lub otrzymują 
wsparcie państwa w  dowolnej postaci, i  dlatego nie są uznawane za  usługi finansowane ze  środków 
prywatnych. W przypadku gdy dozwolone jest świadczenie finansowanych ze  środków prywatnych 
usług w  zakresie eduka cji przez zagranicznego usługodawcę, udział prywatnych podmiotów 
gospodarczych w  systemie edukacji może podlegać wymogowi przyznania koncesji udzielanej 
na zasadzie niedyskryminacji.  
Świadczenie usług w  zakresie pozostałych form kształcenia finansowanych ze środków prywatnych, 
tj. innych niż te sklasyfikowane jako usługi szkolnictwa podstawowego, średniego, wyższego 
oraz  kształcenia dorosłych (CPC 929).  
  
 
796 
 Zastrzeżenie nr 9 – Usługi finansowe  
Sektor:  Usługi finansowe  
Klasyfikacja gospodarcza:   
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
(a) Wszystkie usługi finansowe  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku :  
Stosowanie wymagania od usługodawcy finansowego innego niż oddział, na zasadzie 
niedyskryminacji, przybrania określonej formy prawnej przy zakładaniu działalności w Zjednoczonym 
Królestwie.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – najwyższe uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu 
usługami – najwyższe uprzywilejowanie:  
Przyznawanie zróżnicowanego traktowania inwestorom lub dostawcom usług finansowych z 
państwa trzeciego na podstawie każdej dwustronnej lub wielostronnej międzynarodowej umowy 
inwestycyjnej lub innego porozumienia handlo wego.  
(b) Usługi ubezpieczeniowe i  związane z  ubezpieczeniami  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna:  
Do celów świadczenia usług ubezpieczeniowych i związanych z ubezpieczeniami, z wyjątkiem : 
(i) bezpośrednich usług ubezpieczeniowych (włącznie z  koasekuracją) i usług pośrednictwa w 
zakresie bezpośrednich usług ubezpieczeniowych dotyczących ubezpieczeń od ryzyka odnoszącego 
się do:  
- transportu morskiego i  lotnictwa zarobkowego oraz lotów kosmic znych i  transportu 
ładunków w  przestrzeni kosmicznej (włączając w to satelity), przy czym ubezpieczenie to 
obejmuje dowolne z poniższych: transportowane towary, pojazd transportujący towary oraz 
wszelką odpowiedzialność z  nimi związaną oraz  
- towarów w  tranzycie międzynarodowym  
 
797 
 (ii) reasekuracji i retrocesji oraz  
(iii) usług pomocniczych związanych z ubezpieczeniami.  
(c) Usługi bankowe i  inne usługi finansowe  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
obecność lokalna : 
Wyłącznie przedsiębiorstwa posiadające siedzibę statutową w  Zjednoczonym Królestwie mogą 
działać jako depozytariusze aktywów funduszy inwestycyjnych. W  celu wykonywania czynności 
związanych z  zarządzaniem wspólnymi funduszami, w tym fundusza mi powierniczymi i – o ile 
zezwalają na to przepisy prawa krajowego – przedsiębiorstwami inwestycyjnymi, wymagane jest 
założenie wyspecjalizowanego przedsiębiorstwa zarządzającego posiadającego siedzibę zarządu 
i siedzibę statutową w  Zjednoczonym Królestwi e. 
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna :  
Świadczenie usług bankowych i innych usług finansowych, z wyjątkiem:  
(i) dostarczania i przekazywania informacji finansowych, przetwarzania da nych finansowych 
oraz dostarczania oprogramowania dotyczącego finansów przez dostawców innych usług 
finansowych; oraz  
(ii) doradztwa i  innych pomocniczych usług finansowych odnoszących się do usług bankowych 
i innych usług finansowych, jak opisano w pkt (L ) definicji usług bankowych i  innych usług 
finansowych (z wyłączeniem ubezpieczeń) zawartej w art. SERVIN 5.38 lit. a) ppkt (ii) [Usługi 
finansowe - Definicje], ale z  wyłączeniem pośrednictwa opisanego w pkt L) tej definicji.  
  
 
798 
 Zastrzeżenie nr 10 – Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne  
Sektor:  Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 931 inne niż 9312, część 93191  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
(a) Usługi w zakresie ochrony zdrowia – usługi szpitalne, usługi pogotowia ratunkowego i 
usługi w zakresie ochrony zdrowia świadcz one w placówkach zapewniających zakwaterowanie 
(CPC 931,  z wyjątkiem 9312, część 93191)   
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników, kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:   
Świadczen ie wszelkich usług w  zakresie ochrony zdrowia, które finansowane są ze  środków 
publicznych lub otrzymują wsparcie państwa w  dowolnej postaci, i  dlatego nie są uznawane za  usługi 
finansowane ze  środków prywatnych.  
Wszystkie finansowane ze  środków prywatnyc h usługi w zakresie ochrony zdrowia inne niż usługi 
szpitalne. Udział prywatnych podmiotów gospodarczych w  finansowanej ze  środków prywatnych 
sieci świadczeń zdrowotnych może podlegać wymogowi posiadania koncesji na  zasadzie 
niedyskryminacji. Zastosowanie może mieć test potrzeb ekonomicznych. Główne kryteria: Liczba 
istniejących zakładów i  wpływ na  nie, infrastruktura transportowa, gęstość zaludnienia, rozproszenie 
geograficzne i  tworzenie nowych miejsc pracy.  
Niniejsze zastrzeżenie nie odnosi się do  świad czenia wszelkich usług w  ramach wolnych zawodów 
związanych z  opieką zdrowotną, w  tym przez przedstawicieli wolnych zawodów takich jak lekarze, 
stomatolodzy, położne, pielęgniarze/pielęgniarki, fizjoterapeuci, personel paramedyczny 
i psycholodzy, które to u sługi są objęte innymi zastrzeżeniami (CPC 931 inne niż 9312, część 93191).  
(b) Usługi w zakresie ochrony zdrowia i usługi społeczne, w tym ubezpieczenia emerytalno -
rentowe  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna , 
traktowanie narodowe:   
Stosowanie wymogu prowadzenia przedsiębiorstwa lub fizycznej obecności na jego terytorium 
dostawców i ograniczanie transgranicznego świadczenia usług zdrowotnych spoza jego terytorium, 
 
799 
 transgranicznego świadczenia usług społecznych  spoza jego terytorium, a także działalności lub usług 
będących częścią powszechnego programu emerytalnego lub ustawowego systemu zabezpieczenia 
społecznego. Niniejsze zastrzeżenie nie odnosi się do  świadczenia wszelkich usług w  ramach wolnych 
zawodów zwią zanych z  opieką zdrowotną, w  tym przez przedstawicieli wolnych zawodów takich jak 
lekarze, stomatolodzy, położne, pielęgniarze/pielęgniarki, fizjoterapeuci, personel paramedyczny 
i psycholodzy, które to usługi są objęte innymi zastrzeżeniami (CPC 931 inne niż 9312, część 93191).  
(c) Usługi społeczne, w tym ubezpieczenia emerytalno -rentowe  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników:   
Świadczenie wszystkich usług społecznych, które finansowane są ze  środków publicznych lub 
otrzymują wsparcie państwa w  dowolnej postaci i  dlatego nie są uznawane za  usługi finansowane 
ze środków prywatnych, oraz  działalność lub usługi będące częścią powsze chnego programu 
emerytalnego lub ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego. Udział prywatnych podmiotów 
gospodarczych w  finansowanej ze  środków prywatnych sieci usług społecznych może podlegać 
wymogowi posiadania koncesji na  zasadzie niedyskryminacji. Zastosowanie może mieć test potrzeb 
ekonomicznych. Główne kryteria: Liczba istniejących zakładów i  wpływ na  nie, infrastruktura 
transportowa, gęstość zaludnienia, rozproszenie geograficzne i  tworzenie nowych miejsc pracy.  
Świadczenie usług społecznych fin ansowanych ze  środków prywatnych innych niż usługi związane 
z domami rekonwalescencji i  opieki społecznej oraz domami spokojnej starości.  
  
 
800 
 Zastrzeżenie nr 11 – Usługi związane z kulturą, rekreacją i sportem  
Sektor:  Usługi w  zakresie rekreacji, kultury i sportu  
Klasyfikacja gospodarcza:  CPC 963, 9619, 964  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgranic zny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
(a) Biblioteki, archiwa, muzea i inne usługi w zakresie kultury (CPC 963)  
Świadczenie usług bibliotek, archiwów i  muzeów oraz pozostałych usług w  zakresie kultury.  
(b) Usługi rozrywkowe, teatr, koncerty na  żywo i  cyrk (CPC 9619, 964 inne niż 96492)  
Transgraniczne świadczenie usług rozrywkowych obejmujących m.in. teatr, koncerty na  żywo, cyrk 
i dyskoteki.  
(c) Usługi gier hazardowych i zakładów (CPC 96492)  
Prowadzenie działalności hazardowej, która obejmuje obstawianie stawek mających wartość 
pieniężną w  grach losowych, w  szczególności loterie, losy ze  „zdrapkami”, usługi hazardowe 
oferowane w  kasynach, salonach gier lub lokalach posiadających zezwolenie na  prowadzenie 
działalności, zakłady sportowe, usługi w  salonach bingo i  usługi w  zakresie gier hazardowych 
świadczone przez organizacje charytatywne lub organizacje niekomercyjne i  na korzyść tych 
organizacji.  
  
 
801 
 Zastrzeżenie nr 12 – Usługi transportowe i us ługi pomocnicze w branży transportowej  
Sektor:  Usługi transportowe  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
(a) Transport morski – wszelka inna działalność handlowa prowadzona ze  statku  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników oraz transgranicznego handl u 
usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, traktowanie narodowe:   
Obywatelstwo załogi na  statku morskim lub śródlądowym.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie, kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd:   
Do celów rejestracji statku i obsługi floty pod banderą Zjednoczonego Królestwa (wszelka handlowa 
działalność morska prowadzona ze statku morskiego, w  tym rybołówstwo, akwakultura i  usługi 
związane z  rybołówstwem; międzynarodow y transport osobowy i towarowy (CPC 721) oraz usługi 
pomocnicze w branży transportu morskiego). Zastrzeżenie to nie ma zastosowania do osób 
prawnych zarejestrowanych w Zjednoczonym Królestwie i mających skuteczne i trwałe powiązania z 
jego gospodarką.  
(b) Usługi pomocnicze w branży transportu morskiego  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, 
obecność lokalna, traktowanie narodowe:   
Świadczenie usług pilotażowych i  usług cumowniczych. Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, 
że niezależnie od kryteriów, które mogą mieć zastosowanie do  rejestracji statków w  Zjednoczonym 
Królestwie, Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  stosowania wymogu, by wyłącznie 
statki zarejestrowane w  krajowych rejestrach Zjednoczonego Królestwa mogły świadczyć usługi 
pilotażowe i  usługi cumownicze (CPC 7452).  
Wyłącznie statki pływające pod banderą Zjednoczonego Królestwa mogą świadczyć usługi związ ane 
z pchaniem i  holowaniem (CPC 7214).  
 
802 
 (c) Usługi pomocnicze w branży transportu wodnego śródlądowego  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, najwyższe 
uprzywilejowanie, kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd , wymogi dotyczące wyników oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, traktowanie narodowe, 
najwyższe uprzywilejowanie:   
Usługi pomocnicze w branży transportu śródlądowymi drogami wodnymi.  
(d) Usługi transportu kolejowego i usł ugi pomocnicze w branży transportu kolejowego  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, traktowanie narodowe:   
Osobowy transport kolejowy (C PC 7111).  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku oraz transgranicznego handlu usługami – 
dostęp do rynku, obecność lokalna:  
Towarowy transport kolejowy (CPC 7112).  
(e)  Transport drogowy (przewóz osób, transport towarowy, usługi w  zakresi e 
międzynarodowego transportu ciężarowego) i usługi pomocnicze w branży transportu drogowego  
W odniesieniu do transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, 
obecność lokalna:  
W odniesieniu do usług transportu drogowego objętych rozdziałem 3 i 4 tytułu XII (Transport) części 
2 (Gospodarka i handel) oraz załącznikiem ROAD -1 do rozdziału 3.  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranic znego handlu usługami – dostęp do rynku, 
obecność lokalna, traktowanie narodowe:  
W odniesieniu do usług transportu drogowego nieobjętych rozdziałem 3 i 4 tytułu XII (Transport) 
części 2 (Gospodarka i handel) oraz załącznikiem ROAD -1 do rozdziału 3:  
(i) stosow anie wymogu prowadzenia przedsiębiorstwa i  ograniczanie transgranicznego 
świadczenia usług transportu drogowego (CPC 712);  
(ii) w odniesieniu do usług taksówkarskich w Zjednoczonym Królestwie zastosowanie może mieć 
test potrzeb ekonomicznych, na podstawie któr ego ustala się ograniczenie liczby 
usługodawców. Główne kryteria: lokalny popyt zgodnie z obowiązującymi przepisami (CPC 
71221).  
Obowiązujące środki:  
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. 
ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego 
i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE, utrzymane w prawie Zjednoczonego Królestwa ustawą o 
wystąpieniu z Unii Europejskiej (European Union (Withdrawal) Act) z 2018 r. i zmienione 
rozporządzeniami w sprawie licencji dla operatorów i międzynarodowego transportu drogowego 
towarów (nowelizacja) (wystąpienie z UE) (Licensing of Ope rators and International Road Haulage 
(Amendment etc.) (EU Exit) Regulations) z 2019 r.;  
 
803 
 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. 
dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych, 
utrzymane w prawie Zjednoczonego Królestwa ustawą o wystąpieniu z Unii Europejskiej (European 
Union (Withdrawal) Act) z 2018 r. i zmienione rozporządzeniami w sprawie licencji dla operatorów i 
międzynarodowego transportu drogowego towarów (nowel izacja) (wystąpienie z UE) (Licensing of 
Operators and International Road Haulage (Amendment etc.) (EU Exit) Regulations) z 2019 r.; oraz  
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. 
w sprawie wspólnych z asad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i 
autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, utrzymane w prawie Zjednoczonego 
Królestwa ustawą o wystąpieniu z Unii Europejskiej (European Union (Withdrawal) Act) z 2018 r. i 
zmieni one rozporządzeniami w sprawie wspólnych zasady dostępu do międzynarodowego rynku 
usług autokarowych i autobusowych (nowelizacja) (wystąpienie z UE) ( Common Rules for Access to 
the International Market for Coach and Bus Services (Amendment etc.) (EU Exit)  Regulations) z 2019 
r. 
(f) Transport kosmiczny i  wynajem statków kosmicznych  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, wymogi 
dotyczące wyników, kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd oraz transgranicznego handl u 
usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, traktowanie narodowe:   
Usługi transportu w przestrzeni kosmicznej i  wynajmu statków kosmicznych (CPC 733, część 734).  
(g) Wyjątki od zasady największego uprzywilejowania  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji  – najwyższe uprzywilejowanie oraz transgranicznego handlu 
usługami – najwyższe uprzywilejowanie:   
(i) Transport drogowy i  kolejowy  
Przyznawanie państwom zróżnicowanego traktowania na podstawie obecnie 
obowiązujących lub przyszłych porozumień dwustronnych w s prawie międzynarodowego 
transportu drogowego towarów (w tym transportu kombinowanego – drogowego lub 
kolejowego) i przewozu osób, zawartych między Zjednoczonym Królestwem a państwem 
trzecim (CPC 7111, 7112, 7121, 7122, 7123). W ramach takiego podejścia moż na:  
– zastrzegać lub ograniczać świadczenie odnośnych usług transportowych pomiędzy 
umawiającymi się stronami lub na  terytorium umawiających się stron 
do pojazdów zarejestrowanych w  każdym państwie będącym umawiającą się 
stroną; lub  
– zapewnić zwolnienia  podatkowe dla takich pojazdów.  
(ii) Transport lotniczy – usługi pomocnicze w branży usług transportu lotniczego  
Przyznawanie zróżnicowanego traktowania państwom trzecim na podstawie obecnie 
obowiązujących lub przyszłych porozumień dwustronnych dotyczących usług obsługi 
naziemnej.  
  
 
804 
 Zastrzeżenie nr 13 – Rybołówstwo i woda  
Sektor:  rybołówstwo, akwakultura, usługi związane z rybołówstwem; pobór, 
uzdatnianie i dystrybucja wody  
Klasyfikacja gospodarcza:  ISIC Rev. 3.1 0501, 0502, CPC 882, ISIC Rev. 3.1 41  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Zasada największego uprzywilejowania  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługam i 
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do  przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka 
w odniesieniu do  następujących kwestii:  
(a) Rybołówstwo, akwakultura i usługi związane z rybołówstwem (ISIC Rev. 3.1 0501, 0502, 
CPC 882)  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, kadra 
kierownicza wyższego szczebla i  zarząd, wymogi dotyczące wyników, najwyższe uprzywilejowanie 
oraz transgranicznego handlu usługami – dostęp do rynku, traktowanie narodowe, obecność lok alna, 
najwyższe uprzywilejowanie:  
1. W szczególności w  ramach polityki rybołówstwa Zjednoczonego Królestwa i  umów 
połowowych z  państwem trzecim, eksploatacja i  dostęp do  zasobów biologicznych i  łowisk 
znajdujących się na  wodach morskich podlegających suwerenności albo jurysdykcji Zjednoczonego 
Królestwa, lub uprawnienia połowowe na podstawie licencji połowowej Zjednoczonego Królestwa, w 
tym:  
a) regulowanie wyładunku połowów dokonywanych przez statki pływające pod banderą 
państwa członkowskiego lub pańs twa trzeciego w odniesieniu do przyznanych im kwot lub - 
wyłącznie w odniesieniu do statków pływających pod banderą Zjednoczonego Królestwa - 
wymóg, aby część całkowitych połowów była wyładowywana w portach Zjednoczonego 
Królestwa;  
b) określanie minimalnej  wielkości przedsiębiorstwa, aby zachować statki stosowane 
w rybołówstwie tradycyjnym i  przybrzeżnym;  
c) przyznawanie zróżnicowanego traktowania na podstawie obecnie obowiązujących lub 
przyszłych porozumień dwustronnych w  sprawie rybołówstwa; oraz  
 
805 
 d) wymóg , aby załogę statku pływającego pod banderą Zjednoczonego Królestwa stanowili 
obywatele Zjednoczonego Królestwa.  
2. Uprawnienie statku rybackiego do pływania pod banderą Zjednoczonego Królestwa tylko 
wówczas, gdy:  
(a) jego pełnoprawnymi właścicielami są:  
(i) prze dsiębiorstwa są zarejestrowane w Zjednoczonym Królestwie; lub  
(ii) obywateli Zjednoczonego Królestwa;  
(b) bieżące operacje są kierowane i kontrolowane z terytorium Zjednoczonego Królestwa; 
oraz  
(c) każdy czarterujący, zarządzający lub armator statku jest spółką zarejes trowaną w 
Zjednoczonym Królestwie lub obywatelem Zjednoczonego Królestwa.  
3. Licencja uprawniająca do  połowów przemysłowych na  wodach terytorialnych Zjednoczonego 
Królestwa może zostać udzielona wyłącznie statkom pływającym pod banderą Zjednoczonego 
Króles twa.  
4. Zakładanie obiektów akwakultury morskiej i śródlądowej.  
5.  Pkt 1 lit. a), b), c) (inne niż w odniesieniu do klauzuli najwyższego uprzywilejowania) i d), pkt 
2 lit. a) ppkt (i), lit. b) i c) oraz pkt 3 mają zastosowanie wyłącznie do środków, które stosuje się do 
statków lub przedsiębiorstw bez względu na przynależność państwową ich beneficjentów 
rzeczywistych.  
(b) Pobór, uzdatnianie i  dystrybucja wody  
W odniesieniu do liberalizacji inwestycji – dostęp do rynku, traktowanie narodowe oraz 
transgraniczneg o handlu usługami – dostęp do rynku, obecność lokalna, traktowanie narodowe:   
Działalność obejmująca między innymi usługi w  zakresie poboru, uzdatniania i  dystrybucji wody 
do gospodarstw domowych, odbiorców przemysłowych, komercyjnych lub innych, w  tym 
dostarczanie wody pitnej, oraz  gospodarkę wodną.  
  
 
806 
 Zastrzeżenie nr 14 – Usługi związane z branżą energetyczną  
Sektor:  Wytwarzanie energii elektrycznej i powiązane usługi  
Klasyfikacja gospodarcza:  ISIC Rev. 3.1 401, 402, CPC 7131, CPC 887 (inne niż usługi w zakresie 
doradztwa i konsultingu).  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka – w 
przypadku gdy Zjednoczone Królestwo zezwala podmiotom zagranicznym na posiadanie systemu 
przesyłu gazu lub energii elektrycznej, lub systemu przesyłu ruroc iągowego ropy i gazu – w 
odniesieniu do przedsiębiorstw Unii kontrolowanych przez osoby fizyczne lub przedsiębiorstwa z 
państwa trzeciego, które odpowiadają za ponad 5 % importu ropy, gazu ziemnego lub energii 
elektrycznej do Zjednoczonego Królestwa, w cel u zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw energii 
do Zjednoczonego Królestwa. Powyższe zastrzeżenie nie ma zastosowania do  usług w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu świadczonych w  ramach usług związanych z  dystrybucją energii.  
  
 
807 
 Zastrzeżenie nr 15 – Pozostał e usługi, gdzie indziej niesklasyfikowane  
Sektor:  Pozostałe usługi, gdzie indziej niesklasyfikowane  
Rodzaj zastrzeżenia:  Dostęp do rynku  
Traktowanie narodowe  
Kadra kierownicza wyższego szczebla i  zarząd  
Wymogi dotyczące wyników  
Obecność lokalna  
 
Rozdział:  Liberalizacja inwestycji i  transgraniczny handel usługami  
 
Opis:  
Zjednoczone Królestwo zastrzega sobie prawo do przyjęcia lub utrzymania dowolnego środka w 
odniesieniu do świadczenia owych usług, niesklasyfikowanych w  Centralnej Klasyfikacji Pr oduktów 
Organizacji Narodów Zjednoczonych (CPC) z  1991 r.  
  
 
808 
 ZAŁĄCZNIK SERVIN -3: OSOBY ODBYWAJĄCE WIZYTY SŁUŻBOWE DO CELÓW PROWADZENIA 
PRZEDSIĘBIORSTWA, OSOBY PRZENIESIONE WEWNĄTRZ PRZEDSIĘBIORSTWA I OSOBY ODBYWAJĄCE 
KRÓTKOTERMINOWE WIZYTY SŁUŻBOWE  
1.  Środek wymieniony w niniejszym załączniku może być utrzymany, kontynuowany, 
niezwłocznie odnowiony lub zmieniony, pod warunkiem że zmiana ta nie zmniejsza istniejącej 
bezpośrednio przed nią zgodności środka z art. SERVIN.4.2 [Osoby przeniesione wewnątrz 
przedsiębiorstwa i osoby odbywające wizyty służbowe d o celów prowadzenia przedsiębiorstwa] i z 
art. SERVIN.4.3 [Osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe].  
2.  Artykuły SERVIN.4.2 [Osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa i osoby odbywające 
wizyty służbowe do celów prowadzenia przedsiębiorstwa] i  art. SERVIN.4.3 [Osoby odbywające 
krótkoterminowe wizyty służbowe] nie mają zastosowania do istniejących środków  niezgodnych z 
wymogami, wymienionych w niniejszym załączniku w zakresie, jaki dotyczy tej  niezgodności.  
3.  Wykazy w ust. 6, 7 i 8 mają zastos owanie wyłącznie do terytoriów Zjednoczonego Królestwa i 
Unii Europejskiej zgodnie z art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny] i art. OTH.9.2 [Zakres geograficzny] i 
mają znaczenie jedynie w ramach stosunków handlowych między Unią Europejską i jej państwami 
członkowskimi a Zjednoczonym Królestwem. Nie mają one wpływu na prawa i obowiązki państw 
członkowskich wynikające z prawa Unii.  
4. Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, że w przypadku Unii Europejskiej obowiązek 
przyznania traktowania narodowego nie pociąga za sobą wymogu rozszerzenia na osoby fizyczne lub 
prawne ze Zjednoczonego Królestwa traktowania przyznanego w państwie członkowskim w 
zastosowaniu Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub jakiegokolwiek środka 
wprowadzonego na mocy tego trak tatu, w tym środków je wdrażających w państwach 
członkowskich, w odniesieniu do:  
(i)  osób fizycznych lub rezydentów innego państwa członkowskiego; lub  
(ii)  osób prawnych utworzonych lub zorganizowanych na mocy prawa innego państwa 
członkowskiego lub Unii  Europejskiej, oraz posiadających siedzibę statutową, zarząd 
lub główne miejsce prowadzenia działalności w Unii Europejskiej.  
5.  W poniższych ustępach stosuje się następujące  skróty:  
AT Austria  
BE Belgia  
BG Bułgaria  
CY Cypr  
CZ Republika Czeska  
DE Niemcy  
DK Dania  
EE Estonia  
 
809 
 EL Grecja  
ES Hiszpania  
UE Unia Europejska, w  tym jej wszystkie państwa członkowskie  
FI Finlandia  
FR Francja  
HR Chorwacja  
HU Węgry  
IE Irlandia  
IT Włochy  
LT Litwa  
LU Luksemburg  
LV Łotwa  
MT Malta  
NL Niderlandy  
PL Polska  
PT Portugalia  
RO Rumunia  
SE Szwecja  
SI Słowenia  
SK Słowacja  
 
6.  Środki Unii Europejskiej niespełniające wymogów są następujące:  
Osoby odbywające wizyty służbowe do celów prowadzenia przedsiębiorstwa  
Wszystkie sektory  AT, CZ: osoba odbywająca wizytę służbową do celów prowadzenia 
przedsiębiorstwa musi pracować dla przedsiębiorstwa innego niż 
organizacja nienastawiona na zysk, w  przeciwnym razie: bez zobowiązań  
SK: osoba odbywająca wizytę służbową do celów prowadzenia 
przedsiębiorstwa musi pracować dla przedsiębiorstwa i nnego niż 
organizacja nienastawiona na zysk, w  przeciwnym razie: bez zobowiązań 
Wymagane zezwolenie na pracę, włącznie ze spełnieniem wymogów testu 
 
810 
 potrzeb ekonomicznych.  
CY: Dopuszczalna długość pobytu: do 90 dni w  dowolnym 
dwunastomiesięcznym okresie. os oba odbywająca wizytę służbową do 
celów prowadzenia przedsiębiorstwa musi pracować dla przedsiębiorstwa 
innego niż organizacja nienastawiona na zysk, w  przeciwnym razie: bez 
zobowiązań  
 
Osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa  
Wszystkie sektory  UE: Do dnia 31 grudnia 2022 r. wszelkie opłaty, należności lub podatki 
nakładane przez Stronę (inne niż opłaty związane z rozpatrywaniem 
wniosku o wizę, pozwolenie na pracę, pozwolenie na pobyt lub 
przedłużenie pozwolenia) w związku z zezwoleniem na wykonywanie 
działalności lub na zatrudnienie osoby, która może wykonywać taką 
działalność na terytorium jednej ze Stron, chyba że jest to wymóg zgodny z 
ust. 3 art. SERVIN 4.1 [Zakres i definicje] lub opłata zdrowotna zgodnie z 
ustawodawstwem krajowym w związku z wnio skiem o pozwolenie na 
wjazd, pobyt, pracę lub zamieszkanie na terytorium Strony.  
AT, CZ, SK:  osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa muszą być 
zatrudnione przez przedsiębiorstwo inne niż organizacja nienastawiona na 
zysk, w  przeciwnym razie: bez zobow iązań  
FI: kadra zarządzająca wyższego szczebla musi być zatrudniona przez 
przedsiębiorstwo inne niż organizacja nienastawiona na zysk.  
HU: osoby fizyczne, które są partnerami w  przedsiębiorstwie, nie 
kwalifikują się do przeniesienia jako osoby przeniesione  wewnątrz 
przedsiębiorstwa.  
 
Osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe  
Wszystkie 
działalności 
gospodarcze, o 
których mowa w pkt 
8: CY, DK, HR:  zezwolenie na pracę, włącznie ze spełnieniem wymogów testu 
potrzeb ekonomicznych, wymagane w  przypadku, gdy osoba odbywająca 
krótkoterminową wizytę służbową świadczy usługę.  
LV: zezwolenie na pracę wymagane w  przypadku operacji/działalności 
wykonywanych n a podstawie umowy.  
MT: wymaga się zezwolenia na pracę. Test potrzeb ekonomicznych nie jest 
przeprowadzany.  
SI: jedno zezwolenie na pobyt i na pracę jest wymagane w przypadku 
usług, których świadczenie przekracza jednorazowo 14 dni, oraz dla 
niektórych rodz ajów działalności (badania i projekty; seminaria 
szkoleniowe; zakupy; transakcje handlowe; tłumaczenia pisemne i ustne). 
Test potrzeb ekonomicznych nie jest wymagany.  
SK: w przypadku świadczenia usługi na terytorium Słowacji wymagane jest 
zezwolenie na pra cę, włącznie ze spełnieniem wymogów testu potrzeb 
ekonomicznych, dla rodzajów działalności, których wykonywanie trwa 
ponad siedem dni w  miesiącu lub 30 dni w  roku kalendarzowym.  
 
811 
 Badania i projekty  AT: wymagane zezwolenie na pracę, włącznie ze spełnieniem wymogów 
testu potrzeb ekonomicznych, z  wyjątkiem działalności badawczej osób 
prowadzących badania naukowe i  statystyczne.  
Badanie rynku  AT: wymagane zezwolenie na pracę, włącznie ze spełnieniem wymogów 
testu potrzeb ekonomicznych. Spełnienie wymogów testu  potrzeb 
ekonomicznych nie jest konieczne w  przypadku działalności badawczej 
i analitycznej trwającej do siedmiu dni w  miesiącu lub do 30 dni w  roku 
kalendarzowym. Wymagane wyższe wykształcenie.  
CY: wymagane zezwolenie na pracę, włącznie ze spełnieniem wym ogów 
testu potrzeb ekonomicznych.  
Targi i wystawy 
handlowe  AT, CY: wymagane jest zezwolenie na pracę, włącznie ze spełnieniem 
wymogów testu potrzeb ekonomicznych, dla rodzajów działalności, 
których wykonywanie trwa ponad siedem dni w  miesiącu lub 30 dni 
w roku kalendarzowym.  
Usługi 
posprzedażowe lub 
poleasingowe  AT: wymagane zezwolenie na pracę, włącznie ze spełnieniem wymogów 
testu potrzeb ekonomicznych. Spełnienie wymogów testu potrzeb 
ekonomicznych nie jest konieczne w  przypadku osób fizycznych szkolą cych 
pracowników w  zakresie świadczenia usług i  posiadających specjalistyczną 
wiedzę.  
CY, CZ: wymagane jest zezwolenie na pracę, przy przekroczeniu siedmiu 
dni w  miesiącu lub 30 dni w  roku kalendarzowym.  
ES: Instalatorzy, osoby dokonujące napraw i  konserwa cji powinni być 
zatrudniani jako tacy przez osobę prawną dostarczającą towary lub 
świadczącą usługi lub przez przedsiębiorstwo będące członkiem tej samej 
grupy co osoba prawna, z  której pochodzą, przez co najmniej trzy miesiące 
bezpośrednio poprzedzające d atę złożenia wniosku o  wjazd oraz 
w stosownych przypadkach powinni posiadać co najmniej trzyletnie 
odpowiednie doświadczenie zawodowe zdobyte po osiągnięciu 
pełnoletności.  
FI: w zależności od rodzaju działalności, wymagane może być zezwolenie 
na pobyt.  
SE: wymagane jest zezwolenie na pracę, z  wyjątkiem (i) osób fizycznych 
uczestniczących w  szkoleniach, badaniach, przygotowaniach lub 
kompletowaniu dostaw, albo w  podobnych rodzajach działalności 
w ramach transakcji handlowych lub (ii) instalatorów lub instru ktorów 
technicznych zajmujących się pilnymi instalacjami lub naprawami maszyn, 
w okresie trwającym do dwóch miesięcy i  w sytuacjach wyjątkowych. Test 
potrzeb ekonomicznych nie jest wymagany.  
Transakcje 
handlowe  AT, CY: wymagane jest zezwolenie na pracę, w łącznie ze spełnieniem 
wymogów testu potrzeb ekonomicznych, dla rodzajów działalności, 
których wykonywanie trwa ponad siedem dni w  miesiącu lub 30 dni 
w roku kalendarzowym.  
FI: osoba fizyczna powinna świadczyć usługi jako pracownik osoby prawnej 
drugiej Strony.  
Personel sektora 
turystyki  CY, ES, PL: bez zobowiązań  
FI: osoba fizyczna powinna świadczyć usługi jako pracownik osoby prawnej 
 
812 
 drugiej Strony.  
SE: wymagane jest zezwolenie na pracę, z  wyjątkiem kierowców 
i personelu autobusów turystycznych. Test p otrzeb ekonomicznych nie 
jest wymagany.  
Tłumaczenia 
pisemne i ustne  AT: wymagane zezwolenie na pracę, włącznie ze spełnieniem wymogów 
testu potrzeb ekonomicznych.  
CY, PL: bez zobowiązań  
 
7.  Środki Zjednoczonego Królestwa niespełniające wymogów są następ ujące:  
Osoby odbywające wizyty służbowe do celów prowadzenia przedsiębiorstwa  
Wszystkie sektory  osoba odbywająca wizytę służbową do celów prowadzenia 
przedsiębiorstwa musi pracować dla przedsiębiorstwa innego niż 
organizacja nienastawiona na zysk, w przeciwnym razie: bez zobowiązań  
 
Osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa  
Wszystkie sektory  osoby przeniesione wewnątrz przedsiębiorstwa muszą być zatrudnione 
przez przedsiębiorstwo inne niż organizacja nienastawiona na zysk, 
w przeciwnym razie: bez zobowiązań  
Do dnia 31 grudnia 2022 r. wszelkie opłaty, należności lub podatki 
nakładane przez Stronę (inne niż opłaty związane z rozpatrywaniem 
wniosku o wizę, pozwolenie na pracę, pozwolenie na pobyt lub 
przedłużenie pozwolenia) w związku z zezwolenie m na wykonywanie 
działalności lub na zatrudnienie osoby, która może wykonywać taką 
działalność na terytorium jednej ze Stron, chyba że jest to wymóg zgodny z 
ust. 3 art. SERVIN 4.1 [Zakres i definicje] lub opłata zdrowotna zgodnie z 
ustawodawstwem krajowym  w związku z wnioskiem o pozwolenie na 
wjazd, pobyt, pracę lub zamieszkanie na terytorium Strony.  
 
Osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe  
Wszystkie 
działalności 
gospodarcze, o 
których mowa w pkt 
8: bez ograniczeń  
 
8.  Osoby odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe mogą uczestniczyć w:  
a) spotkaniach i konsultacjach: osoby fizyczne uczestniczące w  spotkaniach lub 
konferencjach lub zaangażowane w  konsultacje ze wspólnikami;  
 
813 
 b) badaniach i projektach: osoby prowadzące niezależne badania techniczne, naukowe 
i statystyczne lub prowadzące tego rodzaju badania dla osoby prawnej Strony, której osoba 
odbywająca krótkoterminową wizytę służbową jest osobą fizyczną;  
c) badaniach marketingowych: osoby prowadzące badania rynku i  analitycy prowadzący  
badania lub analizy dla osoby prawnej Strony, której osoba odbywająca krótkoterminową 
wizytę służbową jest osobą fizyczną;  
d) seminariach szkoleniowych: personel przedsiębiorstwa, który wjeżdża na terytorium 
odwiedzanym przez osobę odbywającą krótkotermin ową wizytę służbową w  celu 
uczestnictwa w  szkoleniach w  zakresie technik i  praktyk związanych z  pracą, które są 
stosowane przez przedsiębiorstwa lub organizacje zlokalizowane na terytorium 
odwiedzanym przez osobę odbywającą krótkoterminową wizytę służbową,  pod warunkiem 
że szkolenie jest ograniczone wyłącznie do obserwacji, zaznajomienia się i  nauczania 
stacjonarnego;  
e) targach i wystawach handlowych: personel uczestniczący w  targach handlowych w  celu 
promowania przedsiębiorstwa albo jego produktów lub usł ug; 
f) sprzedaży: przedstawiciele dostawcy usług lub towarów przyjmujący zamówienia lub 
negocjujący sprzedaż usług lub towarów lub zawierający umowy na sprzedaż usług lub 
towarów dla tego dostawcy, ale nie dostarczający towarów ani nie świadczący usług. Os oby 
odbywające krótkoterminowe wizyty służbowe nie mogą prowadzić sprzedaży bezpośredniej 
ogółowi społeczeństwa;  
g) kupnie: kupujący nabywający towary lub usługi dla przedsiębiorstwa lub personel 
zarządzający lub nadzorujący, zaangażowany w  transakcje hand lowe prowadzone na 
terytorium Strony, której osoba odbywająca krótkoterminową wizytę służbową jest osobą 
fizyczną;  
h) usługach posprzedażowych lub poleasingowych: instalatorzy, osoby dokonujące napraw 
i konserwacji oraz nadzorcy, posiadający specjalistyczn ą wiedzę niezbędną do wypełnienie 
zobowiązań umownych sprzedawcy, świadczący usługi lub prowadzący szkolenia dla 
pracowników świadczących usługi, na podstawie gwarancji lub innej umowy o  świadczenie 
usługi związanej ze sprzedażą lub leasingiem wyposażenia lub maszyn handlowych lub 
przemysłowych, w  tym oprogramowania, zakupionych lub będących przedmiotem leasingu 
od osoby prawnej Strony, której osoba odbywająca krótkoterminową wizytę służbową jest 
osobą fizyczną, w  całym okresie gwarancji lub umowy o  świadcz enie usług;  
i) transakcjach handlowych: personel zarządzający lub nadzorujący oraz personel świadczący 
usługi finansowe (włącznie z  ubezpieczycielami, bankowcami i  brokerami inwestycyjnymi) 
zaangażowany w  transakcje handlowe dla osoby prawnej Strony, które j osoba odbywająca 
krótkoterminową wizytę służbową jest osobą fizyczną;  
j) działaniach personelu sektora turystyki: agenci turystyczni, przewodnicy, piloci wycieczek 
lub organizatorzy turystyki uczestniczący w kongresach lub prowadzący wycieczkę, która 
rozpoczęła się na terytorium Strony, której osoba odbywająca krótkoterminową wizytę 
służbową jest osobą fizyczną; oraz  
k) tłumaczeniu pisemnym i ustnym: tłumacze pisemni i ustni świadczący usługi jako 
pracownicy osoby prawnej Strony, której osoba odbywająca k rótkoterminową wizytę 
służbową jest osobą fizyczną;   
 
814 
 ZAŁĄCZNIK SERVIN -4: USŁUGODAWCY UMOWNI ORAZ  OSOBY WYKONUJĄCE WOLNY ZAWÓD  
1.  Każda ze Stron zezwala na świadczenie na swoim terytorium usług przez usługodawców 
umownych lub osoby wykonujące wolny zawód pochodzące z  terytorium drugiej Strony poprzez 
obecność osób fizycznych, zgodnie z  art. SERVIN 4.4. [Usługodawcy umowni i  osoby wykonujące 
wolny zawód], w  odniesieniu do sektorów wymienionych w  niniejszym załączniku i  z zastrzeżeniem 
odpowiednich ogranicze ń. 
2.  Poniższy wykaz składa się z następujących elementów:  
(a) pierwszej kolumny wskazującej sektor lub podsektor, w którym kategoria usługodawców 
umownych i osób wykonujących wolny zawód została objęta liberalizacją; oraz  
(b) drugiej kolumny opisującej obowiązujące ograniczenia.  
3.  Oprócz wykazu zastrzeżeń zawartego w  niniejszym załączniku, każda ze Stron może 
wprowadzić lub utrzymać środki odnoszące się do wymogów dotyczących kwalifikacji, procedur 
kwalifikacyjnych, standardów technicznych, wymogów ora z procedur licencyjnych, które nie 
stanowią ograniczenia w  rozumieniu art. SERVIN 4.4. [Usługodawcy umowni i osoby wykonujące 
wolny zawód]. Środki te, które obejmują konieczność uzyskania licencji, konieczność uznania 
kwalifikacji w  sektorach podlegających  regulacji, konieczność zdania określonych egzaminów, w  tym 
egzaminów językowych, nawet jeśli nie są wymienione w  niniejszym załączniku, w  każdym wypadku 
mają zastosowanie do usługodawców kontraktowych lub osób wykonujących wolne zawody 
pochodzących z  terytorium Stron.  
4.  Strony nie podejmują żadnych zobowiązań dotyczących usługodawców umownych i osób 
wykonujących wolny zawód w odniesieniu do rodzajów działalności gospodarczej, które nie są 
wskazane w wykazie.  
5.  Przy identyfikacji poszczególnych sektorów  lub podsektorów: CPC oznacza Centralną 
Klasyfikację Produktów określoną w dokumentach statystycznych Urzędu Statystycznego Narodów 
Zjednoczonych, seria M, nr 77, CPC prov, 1991.  
6.  W sektorach, w których stosuje się testy potrzeb ekonomicznych, ich głów nym kryterium 
będzie ocena:  
a) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa – odpowiedniej sytuacji rynkowej w 
Zjednoczonym Królestwie; oraz  
b) w odniesieniu do Unii –  odpowiedniej sytuacji rynkowej w państwie członkowskim Unii 
Europejskiej lub w regionie, gd zie ma być świadczona usługa, z uwzględnieniem liczby 
istniejących usługodawców, którzy już świadczą usługę w chwili przeprowadzania oceny, i 
wpływu na ich sytuację.  
7.  Wykazy w ust. 10 –13 mają zastosowanie wyłącznie do terytoriów Zjednoczonego Królestwa i 
Unii Europejskiej zgodnie z art. FINPROV.1 [Zakres terytorialny] i art. OTH.9.2 [Zakres geograficzny] i 
mają znaczenie jedynie w ramach stosunków handlowych między Unią Europejską i jej państwami 
członkowskimi a Zjednoczonym Królestwem. Nie mają one wpły wu na prawa i obowiązki państw 
członkowskich wynikające z prawa Unii.  
8.  Dla większej przejrzystości należy zaznaczyć, że w przypadku Unii Europejskiej obowiązek 
przyznania traktowania narodowego nie pociąga za sobą wymogu rozszerzenia na osoby fizyczne lub 
prawne ze Zjednoczonego Królestwa traktowania przyznanego w państwie członkowskim w 
 
815 
 zastosowaniu Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub jakiegokolwiek środka 
wprowadzonego na mocy tego traktatu, w tym środków je wdrażających w państwach 
członk owskich, w odniesieniu do:  
(i) osób fizycznych lub rezydentów innego państwa członkowskiego; lub  
(ii) osób prawnych utworzonych lub zorganizowanych na mocy prawa innego państwa 
członkowskiego lub Unii Europejskiej, oraz posiadających siedzibę statutową, za rząd lub 
główne miejsce prowadzenia działalności w Unii Europejskiej.  
9. W poniższych wykazach stosuje się następujące skróty:  
AT Austria  
BE Belgia  
BG Bułgaria  
CY Cypr  
CZ Republika Czeska  
DE Niemcy  
DK Dania  
EE Estonia  
EL Grecja  
ES Hiszpania  
UE Unia Europejska, w  tym jej wszystkie państwa członkowskie  
FI Finlandia  
FR Francja  
HR Chorwacja  
HU Węgry  
IE Irlandia  
IT Włochy  
LT Litwa  
LU Luksemburg  
LV Łotwa  
MT Malta  
 
816 
 NL Niderlandy  
PL Polska  
PT Portugalia  
RO Rumunia  
SE Szwecja  
SI Słowenia  
SK Słowacja  
 
CSS Usługodawcy umowni  
IP Osoby wykonujące wolny zawód  
 
Usługodawcy umowni  
10.  Z zastrzeżeniem wykazu zastrzeżeń określonego w  ust. 12 i 13, Strony podejmują 
zobowiązania zgodnie z  art. SERVIN.4.4 [Usługodawcy umowni i  osoby wykonujące wolny zawód] 
w odniesie niu do kategorii usługodawców umownych świadczących usługi w  trybie 4 
w następujących sektorach lub podsektorach:  
a) usługi doradztwa prawnego w  odniesieniu do międzynarodowego prawa publicznego 
i prawa jurysdykcji krajowej;  
b) usługi rachunkowo -księgowe;  
c) usługi w  zakresie doradztwa podatkowego;  
d) usługi architektoniczne oraz usługi w  zakresie planowania urbanistycznego 
i architektury krajobrazu;  
e) usługi inżynieryjne oraz zintegrowane usługi inżynieryjne;  
f) usługi medyczne i  stomatologiczne;  
g) usługi weterynaryjne;  
h) usługi położnicze;  
i) usługi świadczone przez pielęgniarki, fizjoterapeutów i  personel paramedyczny;  
j) usługi informatyczne;  
k) usługi badawcze i  rozwojowe;  
l) usługi reklamowe;  
 
817 
 m) usługi w  zakresie badania rynku i  opinii publiczn ej; 
n) usługi konsultingowe w  zakresie zarządzania;  
o) usługi związane z  doradztwem w  zakresie zarządzania;  
p) usługi w  zakresie badań i  analiz technicznych;  
q) powiązane usługi doradztwa naukowego i  technicznego;  
r) górnictwo;  
s) konserwacja i  naprawa sta tków;  
t) konserwacja i  naprawa sprzętu transportu kolejowego;  
u) konserwacja i  naprawa pojazdów silnikowych, motocykli, skuterów śnieżnych oraz 
sprzętu transportu drogowego;  
v) konserwacja i  naprawa statków powietrznych i  ich części;  
w) konserwacja i  napra wa wyrobów metalowych, urządzeń (nie biurowych), sprzętu (nie 
transportowego i  nie biurowego) oraz artykułów użytku osobistego i  domowego  
x) usługi tłumaczeń pisemnych i  ustnych;  
y) usługi telekomunikacyjne;  
z) usługi pocztowe i kurierskie;  
aa) budownictwo  i pokrewne usługi inżynieryjne;  
bb) usługi w  zakresie badania terenu pod budowę;  
cc) usługi szkolnictwa wyższego;  
dd) usługi związane z  rolnictwem, łowiectwem i  leśnictwem;  
ee) usługi w  zakresie ochrony środowiska;  
ff) usługi ubezpieczeniowe i  związane z ubezpieczeniami usługi w  zakresie doradztwa 
i konsultingu;  
gg) pozostałe finansowe usługi w  zakresie doradztwa i  konsultingu;  
hh) usługi w zakresie doradztwa i konsultingu w dziedzinie transportu;  
ii) usługi agencji turystycznych i biur podróży;  
jj) usługi przewodników turystycznych;  
kk) usługi w  zakresie doradztwa i  konsultingu odnoszące się do produkcji.  
 
818 
   
 
819 
 Osoby wykonujące wolny zawód  
11.  Z zastrzeżeniem wykazu zastrzeżeń określonego w  ust. 12 i 13, Strony podejmują 
zobowiązania zgodnie z art. SERVIN.4.4 [Usługodawcy umowni i  osoby wykonujące wolny zawód] 
w odniesieniu do kategorii osób wykonujących wolny zawód świadczących usługi w  trybie 4 
w następujących sektorach lub podsektorach:  
a) usługi doradztwa prawnego w  odniesieniu do międzyna rodowego prawa publicznego 
i prawa jurysdykcji krajowej;  
b) usługi architektoniczne oraz usługi w  zakresie planowania urbanistycznego 
i architektury krajobrazu;  
c) usługi inżynieryjne oraz zintegrowane usługi inżynieryjne;  
d) usługi informatyczne;  
e) usług i badawcze i  rozwojowe;  
f) usługi w  zakresie badania rynku i  opinii publicznej;  
g) usługi konsultingowe w  zakresie zarządzania;  
h) usługi związane z  doradztwem w  zakresie zarządzania;  
i) górnictwo;  
j) usługi tłumaczeń pisemnych i  ustnych;  
k) usługi telekom unikacyjne;  
l) usługi pocztowe i kurierskie;  
m) usługi szkolnictwa wyższego;  
n) usługi w  zakresie doradztwa i  konsultingu związane z  ubezpieczeniami;  
o) pozostałe finansowe usługi w  zakresie doradztwa i  konsultingu;  
p) usługi w zakresie doradztwa i konsult ingu w dziedzinie transportu;  
q) usługi w  zakresie doradztwa i  konsultingu odnoszące się do produkcji.  
 
820 
 12.  Zastrzeżenia Unii Europejskiej są następujące:  
Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Wszystkie sektory  CSS i IP:  
AT: maksymalna długość pobytu nie przekracza łącznie sześciu miesięcy w 
jakimkolwiek dwunastomiesięcznym okresie lub okresu trwania umowy, w 
zależności od tego, który okres jest krótszy.  
CZ: maksymalna długość pobytu nie przekracza 12 kolejnych miesięcy lub 
okresu trwania umowy, w zale żności od tego, który okres jest krótszy.  
Usługi doradztwa prawnego 
w odniesieniu do 
międzynarodowego prawa 
publicznego i  prawa 
jurysdykcji krajowej  
(część CPC 861)  CSS:  
AT, BE, CY, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LU, NL, PL, PT, SE : bez ograniczeń  
BG, CZ, DK, FI, HU, LT, LV, MT, RO, SI, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
 
IP: 
AT, CY, DE, EE, FR, HR, IE, LU, LV, NL, PL, PT, SE : bez ograniczeń  
BE, BG, CZ, DK, EL, ES, FI, HU, IT, LT, MT, RO, SI, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
Usługi rachunkowo -księgowe  
(CPC  86212 inne niż „usługi 
audytorskie”, 86213, 86219 
oraz 86220)  CSS: 
AT, BE, DE, EE, ES, HR, IE, IT, LU, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
BG, CZ, CY, DK, EL, FI, FR, HU, LT, LV, MT, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
Usługi w  zakresie doradztwa 
podatkowego  
(CPC 863)122 CSS: 
AT, BE, DE, EE, ES, FR, HR, IE, IT, LU, NL, PL, SI, SE : bez ograniczeń  
BG, CZ, CY, DK, EL, FI, HU, LT, LV, MT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
PT: bez zobowiązań  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
                                                            
122 Nie obejmują doradztwa prawnego i  usług w  zakresie przedstawicielstwa prawnego w  sprawach 
podatkowych, które znajdują się pod pozycją „Usługi w  zakresie doradztwa prawnego w  odniesieniu do 
międzynarodowego prawa publicznego i  prawa jurysdykcji krajowej”.  
 
821 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi architektoniczne  
oraz  
Usługi w  zakresie planowania 
urbanistycznego 
i architektury krajobrazu  
(CPC 8671 i  8674)  CSS: 
BE, CY, EE, ES, EL, FR, HR, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
FI: bez ograniczeń, z  wyjątkiem: osoba fizyczna musi wykazać,  że posiada 
specjalistyczną wiedzę niezbędną do świadczenia danej usługi.  
BG, CZ, DE, HU, LT, LV, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
AT: Wyłącznie dla  usług w zakresie planowania, dla których stosuje się: test 
potrzeb ekonomicznych.  
 
IP: 
CY, DE, EE, EL, FR, HR, IE, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
FI: bez ograniczeń, z  wyjątkiem: osoba fizyczna musi wykazać, że posiada 
specjalistyczną wiedzę niezbędną do świadczenia danej usługi.  
BE, BG, CZ, DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
AT: Wyłącznie dla usług w zakresie planowania, dla których stosuje się: test 
potrzeb ekonomicznych.  
Usługi inżynieryjne  
oraz  
zintegrowane usł ugi 
inżynieryjne  
(CPC 8672 i  8673)  CSS: 
BE, CY, EE, ES, EL, FR, HR, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
FI: bez ograniczeń, z  wyjątkiem: osoba fizyczna musi wykazać, że posiada 
specjalistyczną wiedzę niezbędną do świadczenia danej usługi.  
BG, CZ, DE, HU, LT, LV, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
AT: Wyłącznie dla usług w zakresie planowania, dla których stosuje się: test 
potrzeb ekonom icznych.  
 
IP: 
CY, DE, EE, EL, FR, HR, IE, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
FI: bez ograniczeń, z  wyjątkiem: osoba fizyczna musi wykazać, że posiada 
specjalistyczną wiedzę niezbędną do świadczenia danej usługi.  
BE, BG, CZ, DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
AT: Wyłącznie dla usług w zakresie planowania, dla których stosuje się: test 
potrzeb ekonomicznych.  
 
822 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi medyczne (w tym 
usługi świadczone przez 
psychologów) 
i stomatologiczne  
(CPC 9312 oraz część 85201)  CSS: 
SE: bez  ograniczeń  
CY, CZ, DE, DK, EE, ES, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, RO, SI : test potrzeb 
ekonomicznych.  
FR: test potrzeb ekonomicznych, z  wyjątkiem usług świadczonych przez 
psychologów, gdzie bez zobowiązań  
AT: bez zobowiązań, z wyjątkiem usług świadczonych pr zez psychologów 
oraz usług stomatologicznych, w przypadku których: test potrzeb 
ekonomicznych.  
BE, BG, EL, FI, HR, HU, LT, LV, SK : bez zobowiązań  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
Usługi weterynaryjne  
(CPC 932)  CSS: 
SE: bez ograniczeń  
CY, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FI, FR, IE, IT, LT, LU, MT, NL, PL, PT, RO, SI : test 
potrzeb ekonomicznych.  
AT, BE, BG, HR, HU, LV, SK : bez zobowiązań  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
Usługi położnicze  
(część CPC 93191)  CSS: 
IE, SE: bez ograniczeń  
AT, CY, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FR, IT, LT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, RO, SI : test 
potrzeb ekonomicznych.  
BE, BG, FI, HR, HU, SK : bez zobowiązań  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
Usługi świadczone przez 
pielęgniarki, fizjoterapeutów 
i personel paramedyczny  
(część CPC 93191)  CSS: 
IE, SE: bez ograniczeń  
AT, CY, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FR, IT, LT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, RO, SI : test 
potrzeb ekonomicznych.  
BE, BG, FI, HR, HU, SK : bez zobowiązań  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
 
823 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi informatyczne  
(CPC 84)  CSS: 
BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE: bez 
ograniczeń  
FI: bez ograniczeń, z  wyjątkiem: osoba fizyczna musi wykazać, że posiada 
specjalistyczną wiedzę niezbędną do świadczenia danej usługi.  
AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkie m przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
 
IP: 
DE, EE, EL, FR, IE, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
FI: bez ograniczeń, z  wyjątkiem: osoba fizyczna musi wykazać, że posiada 
specjalistyczną wiedzę niezbędną do świadczenia danej usługi.  
AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
HR: bez zobowiązań  
Usługi badawcze i  rozwojowe  
(CPC 851, 852, z  wyjątkiem 
usług świadczonych przez 
psychologów123, i 853)  CSS: 
UE z wyjątkiem NL, SE:  wymagana jest umo wa o przyjęciu podpisana z 
zatwierdzoną organizacją badawczą124. 
UE z wyjątkiem CZ, DK, SK : bez ograniczeń  
CZ, DK, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
 
IP: 
UE z wyjątkiem NL, SE:  wymagana jest umowa o przyjęciu podpisana z 
zatwierdzoną organizacją badawczą125. 
UE z wyjątkiem BE, CZ, DK, IT, SK : bez ograniczeń  
BE, CZ, DK, IT, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
                                                            
123 Część CPC 85201, która znajduje się po pozycją „Usługi medyczne i  stomatologiczne”.  
124 Dla wszystkich państw członkowskich, z wyjątkiem DK, zatwierdzenie  organizacji badawczej oraz 
umowa o przyjęciu muszą spełniać warunki określone zgodnie z dyrektywą 2005/71/WE z dnia 12 października 
2005 r.  
125 Dla wszystkich państw członkowskich, z wyjątkiem DK, zatwierdzenie organizacji badawczej oraz 
umowa o przyjęciu m uszą spełniać warunki określone zgodnie z dyrektywą 2005/71/WE z dnia 12 października 
2005 r.  
 
824 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi reklamowe  
(CPC 871)  CSS: 
BE, DE, EE, ES, FR, HR, IE, IT, LU, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, DK, EL, FI, HU, LT, LV, MT, RO, SK : test  potrzeb 
ekonomicznych.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań, z wyjątkiem NL. NL: bez ograniczeń  
Usługi w  zakresie badania 
rynku i  opinii publicznej  
(CPC 864)  CSS: 
BE, DE, EE, ES, FR, IE, IT, LU, NL, PL, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, DK, EL, FI, HR, LV, MT, RO, SI, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
PT: bez ograniczeń, z wyjątkiem usług badania opinii publicznej (CPC 
86402), dla których: bez zobowiązań  
HU, LT : test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem usług badania opinii 
publicznej (CPC 86402), dla których: bez zobow iązań  
 
IP: 
DE, EE, FR, IE, LU, NL, PL, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CZ, CY, DK, EL, ES, FI, HR, IT, LV, MT, RO, SI, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
PT: bez ograniczeń, z wyjątkiem usług badania opinii publicznej (CPC 
86402), dla których: bez zobowiązań  
HU, LT : test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem usług badania opinii 
publicznej (CPC 86402), dla których: bez zobowiązań  
Usługi konsultingowe 
w zakresie zarządzania  
(CPC 865)  CSS: 
BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez 
ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
 
IP: 
CY, DE, EE, EL, FI, FR, IE, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CZ, DK, ES, HR, HU, IT, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
 
825 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi związane 
z doradztwem w  zakresie 
zarządzania  
(CPC 866)  CSS: 
BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez 
ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, LT, RO, SK: test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
HU: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem usług arbitrażowych i 
polubownych (CPC 86602), dla których: bez zobowiązań  
 
IP: 
CY, DE, EE, EL, FI, FR, IE, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CZ, DK, ES, HR, IT, LT, RO, SK : Test potrzeb ekonomicznych.  
HU: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem usług arbitrażowych i 
polubownych (CPC 86602), dla których: bez zobowiązań  
Usługi w  zakresie badań 
i analiz technicznych  
(CPC 8676)  CSS:  
BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LU, NL, PL, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, FI, HU, LT, LV, MT, PT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych,  z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań, z wyjątkiem NL. NL: bez ograniczeń  
Powiązane usługi doradztwa 
naukowego i  technicznego  
(CPC 8675)  CSS:  
BE, EE, EL, ES, HR, IE, IT, LU, NL, PL, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, CZ,CY, DE, DK, FI, HU, LT, LV, MT, PT, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
DE: bez ograniczeń, z  wyjątkiem geodetów wyznaczanych przez organy 
publiczne, dla których: bez zobowiązań  
FR: bez ograniczeń, z wyjątkiem świadczenia usług geodezyjnych 
związanych z ustanawianiem praw własności i prawem ziemskim, dla 
których: bez zobowiązań  
BG: bez zobowiązań  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań, z wyjątkiem NL. NL: bez ograniczeń  
 
826 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Górnictwo  (CPC 883, 
wyłącznie usługi w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu)  CSS: 
BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez 
ograniczeń  
AT, BG, CZ,CY, HU, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
 
IP: 
DE, EE, EL, FI, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, HU, IT, LT, PL, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
Konserwacja i  naprawa 
statków  
(część CPC 8868)  CSS:  
BE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LV, LU, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, DE, DK, FI, HU, IE, LT, MT, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań, z wyjątkiem NL. NL: bez ograniczeń  
Konserwacja i  naprawa 
sprzętu transportu 
kolejowego  
(część CPC 8868)  CSS:  
BE, EE, EL, ES, FR , HR, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, DE, DK, FI, HU, IE, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań, z wyjątkiem NL. NL: bez ograniczeń  
Konserwacja i  naprawa 
pojazdów silnikowych, 
motocykli, skuterów 
śnieżnych oraz sprzętu 
transportu drogowego  
(CPC 6112, 6122, część 8867 
oraz część 8868)  CSS:  
BE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LV, LU, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, DE, DK, FI, HU, IE, LT, MT, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań, z wyjątkiem NL. NL: bez ograniczeń  
Konserwacja i  naprawa 
statków powietrznych i  ich 
części  
(część CPC 8868)  CSS:  
BE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, DE, DK, FI, HU, IE, LT, RO,  SK: test potrzeb ekonomicznych.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań, z wyjątkiem NL. NL: bez ograniczeń  
 
827 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Konserwacja i naprawa 
wyrobów metalowych, 
urządzeń (nie biurowych), 
sprzętu (nie transportowego i 
nie biurowego) oraz 
artykułów użytku osobistego i 
domowego126 
(CPC  633, 7545, 8861, 8862, 
8864, 8865 i 8866)  CSS:  
BE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, DE, DK, HU, IE, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
FI: bez zobowiązań, z wyjątkiem umowy dotyczącej usługi posprzedażowej 
lub poleasingowej; w przypadku naprawy artykułów użytku osobistego i 
domowego (CPC 633): test potrzeb ekonomicznych.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań, z wyjątkiem NL. NL: bez ograniczeń  
Usługi tłumaczeń pisemnych 
i ustnych  
(CPC 87905, z  wyjątkiem 
tłumaczeń urzędowych lub 
przysięgłych)  CSS:  
BE, CY, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, DK, FI, HU, IE, LT, LV, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
 
IP: 
CY, DE, EE, FR, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CZ, DK, EL, ES, FI, HU, IE, IT, LT, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
HR: bez zobowiązań  
Usługi telekomunikacyjne  
(CPC 7544, wyłącznie usługi 
w zakresie doradztwa 
i konsultingu)  CSS:  
BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU,  MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez 
ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
 
IP: 
DE, EE, EL, FI, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PL , PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
                                                            
126 Usługi konserwacji i  naprawy maszyn biurowych oraz sprzętu, włącznie z  komputerami (CPC 845) 
znajdują się pod pozycją „Usługi informatyczne”.  
 
828 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi pocztowe i  kurierskie  
(CPC 751, wyłącznie usługi 
w zakresie doradztwa 
i konsultingu)  CSS:  
BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez 
ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, FI, HU, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
 
IP: 
DE, EE, EL, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI,  SE: bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, FI, HU, IT, LT, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
Budownictwo i  pokrewne 
usługi inżynieryjne  
(CPC 511, 512, 513, 514, 515, 
516, 517 i 518. BG:  CPC 512, 
5131, 5132, 5135, 514, 5161, 
5162, 51641, 51643, 5164 4, 
5165 i 517)  CSS:  
UE: Bez zobowiązań w BE, CZ, DK, ES, NL  i SE. 
BE, DK, ES, NL, SE : bez ograniczeń  
CZ: test potrzeb ekonomicznych.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań, z wyjątkiem NL. NL: bez ograniczeń  
Usługi w  zakresie badania 
terenu pod budowę  
(CPC 5111)  CSS:  
BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ,CY, FI, HU, LT, LV, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
Usługi szkolnictwa wyższego  
(CPC 923)  CSS:  
UE z wyjątkiem LU, SE : bez zobowiązań  
LU: bez zobowiązań, z wyjątkiem profesorów uniwersyteckich, w 
przypadku których: bez ograniczeń  
SE: bez ograniczeń, z  wyjątkiem dostawców usług w  zakresie edukacji 
finansowanych ze środków publicznych i  prywatnych, z  pewnego rodzaju 
wsparciem państwa, dla których: bez zobowiązań  
 
IP: 
UE z wyjątkiem SE: bez zobowiązań  
SE: bez ograniczeń, z  wyjątkiem dostawców usług w  zakresie edukacji 
finansowanych ze środków  publicznych i  prywatnych, z  pewnego rodzaju 
wsparciem państwa, dla których: bez zobowiązań  
 
829 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi związane z rolnictwem, 
łowiectwem i leśnictwem  
(CPC 881, wyłącznie usługi w 
zakresie doradztwa i 
konsultingu)  CSS:  
UE z wyjątkiem BE, DE, DK, ES, FI, HR  i SE: bez zobowiązań  
BE, DE, ES, HR, SE : bez ograniczeń  
DK: test potrzeb ekonomicznych.  
FI: bez zobowiązań, z wyjątkiem usług w zakresie doradztwa i konsultingu 
odnoszących się do leśnictwa, dla których: bez ograniczeń  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
Usługi w zakresie ochrony 
środowiska naturalnego  
(CPC 9401, 9402, 9403, 9404, 
część 94060, 9405, część 9406 
oraz 9409)  CSS:  
BE, EE, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, DE, DK, EL, HU, LT, LV, RO, SK : test potrzeb eko nomicznych.  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
Usługi ubezpieczeniowe 
i związane z  ubezpieczeniami  
(wyłącznie usługi w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu)  CSS:  
BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez 
ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, FI, LT, R O, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
HU: bez zobowiązań  
 
IP: 
DE, EE, EL, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, FI, IT, LT, PL, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
HU: bez zobowiązań  
 
830 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Pozostałe usługi finansowe  
(wyłącznie usługi w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu)  CSS:  
BE, DE, ES, EE, EL, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez 
ograniczeń  
AT, BG, CZ,  CY, FI, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
HU: bez zobowiązań  
 
IP: 
DE, EE, EL, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG,  CZ, CY, DK, ES, FI, IT, LT, PL, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
HU: bez zobowiązań   
Transport  (CPC 71, 72, 73 i  74, 
wyłącznie usługi w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu)  CSS:  
DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez 
ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
BE: bez zobowiązań  
 
IP: 
CY, DE, EE, EL, FI, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PT, SI, SE: bez ograniczeń  
AT, BG, CZ, DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
PL: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem usług transportu lotniczego, 
dla których: bez ograniczeń  
BE: bez zobowiązań  
Usługi biur podróży 
i organizatorów turystyki  
(włącznie z  pilotami 
wycieczek127) 
(CPC 7471)  CSS:  
AT, CY, CZ, DE, EE, ES, FR, HR, IT, LU, NL, PL, SI, SE : bez ograniczeń  
BG, EL, FI, HU, LT, LV, MT, PT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
BE, IE: bez zobowiązań, z wyjątkiem pilotów wycieczek, dla których: bez 
ograniczeń  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
                                                            
127 Usługodawcy, któ rych zadaniem jest towarzyszenie grupie wycieczkowej składającej się przynajmniej 
z 10 osób fizycznych, bez występowania w  charakterze przewodników w  określonych miejscach.  
 
831 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi przewodników 
turystycznych  
(CPC 7472)  CSS:  
NL, PT, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CY, CZ, DE, DK, EE, F I, FR, EL, HU, IE, IT, LV, LU, MT, RO, SK, SI : 
test potrzeb ekonomicznych.  
ES, HR, LT, PL : bez zobowiązań  
 
IP: 
UE: bez zobowiązań  
Produkcja  (CPC 884 i 885, 
wyłącznie usługi w zakresie 
doradztwa i konsultingu)  CSS:  
BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : bez 
ograniczeń  
AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : test potrzeb ekonomicznych.  
DK: test potrzeb ekonomicznych, z wyjątkiem przypadku CSS, których 
pobyt nie przekracza trzech miesięcy.  
 
IP: 
DE, EE, EL, FI, FR, HR, IE, LV, LU, MT,  NL, PT, SI, SE : bez ograniczeń  
AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, HU, IT, LT, PL, RO, SK : test potrzeb 
ekonomicznych.  
 
13.  Zastrzeżenia Zjednoczonego Królestwa są następujące:  
Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Wszystkie sektory  bez ograniczeń  
Usługi doradztwa prawnego 
w odniesieniu do 
międzynarodowego prawa 
publicznego i  prawa 
jurysdykcji krajowej  
(część CPC 861)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
 
832 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi rachunkowo -księgowe  
(CPC 86212 inne niż „usługi 
audytorskie”, 86213, 86219 
oraz 86220)  CSS: 
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi w  zakresie doradztwa 
podatkowego  
(CPC 863)128 CSS: 
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi architektoniczne  
oraz  
Usługi w  zakresie planowania 
urbanistycznego 
i architektury krajobrazu  
(CPC 8671 i  8674)  CSS: 
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Usługi inżynieryjne  
oraz  
zintegrowane usługi 
inżynieryjne  
(CPC 8672 i  8673)  CSS: 
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Usługi medyczne (w tym 
usługi świadczone przez 
psychologów) 
i stomatologiczne  
(CPC 9312 oraz część 85201)  CSS: 
bez zobowiązań  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi weterynaryjne  
(CPC 932)  CSS: 
bez zobowiązań  
 
IP: 
bez zobowiązań  
                                                            
128 Nie obejmują doradztwa prawnego i  usług w  zakresie przedstawicielstwa prawnego w  sprawach 
podatkowych, które znajdują się pod pozycją „Usługi w  zakresie doradztwa prawnego w  odniesieniu do 
międzynarodowego prawa publicznego i  prawa jurysdykcji krajowej”.  
 
833 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi położnicze  
(część CPC 93191)  CSS: 
bez zobowiązań   
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi świadczone przez 
pielęgniarki, fizjoterapeutów 
i personel paramedyczny  
(część CPC 93191)  CSS: 
bez zobowiązań  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi informatyczne  
(CPC 84)  CSS: 
UK: bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Usługi badawcze i  rozwojowe  
(CPC 851, 852, z  wyjątkiem 
usług świadczonych przez 
psychologów129, i 853)  CSS: 
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Usługi reklamowe  
(CPC 871)  CSS: 
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi w  zakresie badania 
rynku i  opinii publicznej  
(CPC 864)  CSS: 
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Usługi konsultingowe 
w zakresie zarządzania  
(CPC 865)  CSS: 
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
                                                            
129 Część CPC 85201, która znajduje się po pozycją „Usługi medyczne i stomatologiczne”.  
 
834 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi związane 
z doradztwem w  zakresie 
zarządzania  
(CPC 866)  CSS: 
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Usługi w  zakresie badań 
i analiz technicznych  
(CPC 8676)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Powiązane  usługi doradztwa 
naukowego i  technicznego  
(CPC 8675)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Górnictwo  (CPC 883, 
wyłącznie usługi w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Konserwacja i  naprawa 
statków  
(część CPC 8868)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Konserwacja i  naprawa 
sprzętu transportu 
kolejowego  
(część CPC 8868)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Konserwacja i  naprawa 
pojazdów silnikowych, 
motocykli, skuterów 
śnieżnych oraz sprzętu 
transportu drogowego  
(CPC 6112, 6122, część 8867 
oraz część 8868)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
 
835 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Konserwacja i  naprawa 
statków powietrznych i  ich 
części  
(część CPC 8868)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Konserwacja i naprawa 
wyrobów metalowych, 
urzą dzeń (nie biurowych), 
sprzętu (nie transportowego i 
nie biurowego) oraz 
artykułów użytku osobistego i 
domowego130 
(CPC 633, 7545, 8861, 8862, 
8864, 8865 i 8866)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi tłumaczeń pisemnych 
i ustnych  
(CPC 87905, z wyjątkiem 
tłumaczeń urzędowych lub 
przysięgłych)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Usługi telekomunikacyjne  
(CPC 7544, wyłącznie usługi 
w zakresie doradztwa 
i konsultingu)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Usługi pocztowe i  kurierskie  
(CPC 751, wyłącznie usługi 
w zakresie doradztwa 
i konsultingu)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Budownictwo i  pokrewne 
usługi inżynieryjne  
(CPC 511, 512, 513, 514, 515, 
516, 517 i 518. BG:  CPC 512, 
5131, 5132, 5135, 514, 5161, 
5162, 51641, 51643, 51644, 
5165 i 517)  CSS:  
bez zobowiązań  
 
IP: 
bez zobowiązań  
                                                            
130 Usługi konserwacji i  naprawy maszyn biurowych oraz sprzętu, włącznie z  komputerami (CPC 845) 
znajdują się pod pozycją „Usługi informatyczne”.  
 
836 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi w  zakresie badania 
terenu pod budowę  
(CPC 5111)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi szkolnictwa wyższego  
(CPC 923)  CSS:  
bez zobowiązań  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi związane z rolnictwem, 
łowiectwem i leśnictwem  
(CPC 881, wyłącznie usługi w 
zakresie doradztwa i 
konsultingu)  CSS:  
bez zobowiązań  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi w  zakresie ochrony 
środowiska naturalnego  
(CPC 9401, 9402, 9403, 9404, 
część 94060, 9405, część 9406 
oraz 9409)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi ubezpieczeniowe 
i związane z  ubezpieczeniami  
(wyłącznie usługi w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
Pozostałe usługi finansowe  
(wyłącznie usługi w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń   
Transport  (CPC 71, 72, 73 i  74, 
wyłącznie usługi w  zakresie 
doradztwa i  konsultingu)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
 
837 
 Sektor lub podsektor  Opis zastrzeżeń  
Usługi biur podróży 
i organizator ów turystyki  
(włącznie z  pilotami 
wycieczek131) 
(CPC 7471)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Usługi przewodników 
turystycznych  
(CPC 7472)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez zobowiązań  
Produkcja  (CPC 884 i 885, 
wyłącznie usługi w zakresie 
doradztwa i konsultingu)  CSS:  
bez ograniczeń  
 
IP: 
bez ograniczeń  
 
 
  
                                                            
131 Usługodawcy, których zadaniem jest towarzyszenie grupie wycieczkowej składającej się przyn ajmniej 
z 10 osób fizycznych, bez występowania w  charakterze przewodników w  określonych miejscach.  
 
838 
 ZAŁĄCZNIK SERVIN -5: PRZEPŁYW OSÓB FIZYCZNYCH  
Artykuł 1: Zobowiązania proceduralne związane z wjazdem i  pobytem czasowym  
Strony dążą do zapewnienia, aby rozpatrywanie wniosków o  wjazd i  pobyt czasowy na mocy ich 
odpowiednich zobowiązań w  Umowie było zgodne z dobrą praktyką administracyjną:  
(a) każda ze S tron zapewnia, aby opłaty pobierane przez właściwe organy za rozpatrzenie 
wniosków o  wjazd i  pobyt czasowy nie utrudniały nadmiernie ani nie opóźniały handlu 
usługami na mocy niniejszej Umowy;  
(b) z zastrzeżeniem swobody uznania przez właściwe organy każdej z e Stron, dokumenty 
wymagane od wnioskodawcy w  przypadku wniosków o  przyznanie prawa do wjazdu i  pobytu 
czasowego dla osób odbywających krótkoterminowe wizyty służbowe powinny mieć charakter 
proporcjonalny do celu, w  jakim są one gromadzone;  
(c) kompletne wnioski o  przyznanie pozwolenia na wjazd i  pobyt czasowy są rozpatrywane przez 
właściwe organy każdej ze Stron tak szybko, jak to możliwe;  
(d) właściwe organy każdej ze Stron starają się przedstawić, bez zbędnych opóźnień, informacje 
w odpowiedzi na uzasadnion e wnioski od wnioskodawcy dotyczące stanu rozpatrzenia 
wniosku;  
(e) jeżeli właściwe organy Strony potrzebują od wnioskodawcy dodatkowych informacji w  celu 
rozpatrzenia wniosku, dokładają starań, aby niezwłocznie powiadomić o  tym wnioskodawcę;  
(f) właściwe organy k ażdej ze Stron powiadamiają wnioskodawcę o  wyniku rozpatrzenia wniosku 
niezwłocznie po podjęciu decyzji;  
(g) jeżeli wniosek jest zatwierdzony, właściwe organy każdej ze Stron powiadamiają 
wnioskodawcę o  okresie pobytu i  innych stosownych warunkach;  
(h) jeżeli wniosek jest odrzucony, właściwe organy każdej ze Stron udostępniają wnioskodawcy, 
na jego wniosek lub z własnej inicjatywy, informacje o  wszelkich dostępnych procedurach 
przeglądu i  odwołania; oraz  
(i) każda ze Stron dąży do przyjmowania i  rozpatrywania wnios ków w  formacie elektronicznym.  
Artykuł 2: Dodatkowe zobowiązania proceduralne mające zastosowanie do pracowników 
przenoszonych wewnątrz przedsiębiorstwa i ich partnera, dzieci i członków rodziny132  
1. Właściwe organy każdej ze Stron podejmują decyzję w sprawie  wniosku o wjazd lub pobyt 
czasowy wewnątrz przedsiębiorstwa lub o jego odnowienie i powiadamiają wnioskodawcę na 
piśmie, zgodnie z procedurami powiadamiania na mocy prawa krajowego, jak najszybciej, ale nie 
później niż 90  dni po dacie złożenia kompletnego  wniosku.  
                                                            
132  Ustępy 1, 2 i 3 nie mają zastosowania do państw członkowskich, które nie podlegają stosowaniu 
przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/66/ UE z dnia 15  maja 2014  r. w sprawie 
warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w ramach przeniesienia wewnątrz 
przedsiębiorstwa („dyrektywa w sprawie osób przeniesionych wewnątrz przedsiębiorstwa”).  
 
839 
 2. W przypadku gdy informacje lub dokumentacja dostarczone na poparcie wniosku są 
niekompletne, zainteresowane właściwe organy dokładają starań, aby w rozsądnym terminie 
powiadomić wnioskodawcę o dodatkowych informacjach, które są wymagane, i wyznac zają rozsądny 
termin ich dostarczenia. Bieg terminu, o  którym mowa w  ust. 1, ulega zawieszeniu do czasu 
otrzymania przez właściwe organy wymaganych dodatkowych informacji.  
3. Unia rozszerza na członków rodziny osób fizycznych ze Zjednoczonego Królestwa, którz y są 
osobami przeniesionymi wewnątrz przedsiębiorstwa do Unii, prawo do czasowego wjazdu i  pobytu 
przyznane członkom rodziny pracownika przenoszonego wewnątrz przedsiębiorstwa na podstawie 
art. 19 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i  Rady 2014/66/UE z  dnia  15 maja 2014  r. w  sprawie 
warunków wjazdu i  pobytu obywateli państw trzecich w  ramach przeniesienia wewnątrz 
przedsiębiorstwa.  
4. Zjednoczone Królestwo zezwala na wjazd i pobyt czasowy partnerów i dzieci pozostających 
na utrzymaniu pracowników przenoszonych  wewnątrz przedsiębiorstwa, zgodnie z przepisami 
imigracyjnymi Zjednoczonego Królestwa.  
5. Zjednoczone Królestwo zezwala partnerom i dzieciom pozostającym na utrzymaniu 
pracowników przenoszonych wewnątrz przedsiębiorstwa, o których mowa w ust.  4, na pracę prz ez 
okres ich wizy, w charakterze pracownika najemnego lub na własny rachunek, i nie wymaga od nich 
uzyskania zezwolenia na pracę.  
 
  
 
840 
 ZAŁĄCZNIK SERVIN -6: WYTYCZNE DOTYCZĄCE USTALEŃ W  ZAKRESIE U ZNAWANIA KWALIFIKACJI 
ZAWODOWYCH  
SEKCJA A: Postanowienia ogólne  
Wprowadzenie  
1. Niniejszy załącznik zawiera wytyczne dotyczące ustaleń w  kwestii warunków uznawania 
kwalifikacji zawodowych (zwanych dalej „ustaleniami”) przewidzianych w  art. SERVIN.5.13 
[Kwalifikacje zawodowe].  
2. Zgodnie z  tym artykułem wytyczne te są brane pod uwagę przy opracowywaniu wspólnych 
zaleceń organizacji lub organów zawodowych Stron (zwanych dalej „wspólnymi zaleceniami”).  
3. Wytyczne te nie s ą wiążące ani wyczerpujące i  nie zmieniają praw i  obowiązków ani nie mają 
wpływu na prawa i  obowiązki Stron w  ramach niniejszej Umowy. Określają one typową treść ustaleń 
oraz zawierają ogólne wskazówki co do wartości ekonomicznej danego ustalenia oraz zgod ności 
odpowiednich systemów kwalifikacji zawodowych.  
4. Nie wszystkie elementy niniejszych wytycznych będą istotne we wszystkich przypadkach, a 
organizacje i  organy zawodowe mogą włączyć do swoich wspólnych zaleceń wszelkie inne elementy, 
które uznają za w łaściwe na potrzeby ustaleń dotyczących danego zawodu i  danej działalności 
zawodowej, w  spójności z  niniejszą Umową.  
5. Wytyczne te powinny być brane pod uwagę przez Radę Partnerstwa przy podejmowaniu 
decyzji, czy należy opracować i  przyjąć ustalenia. Pozo stają one bez uszczerbku dla przeglądu 
spójności wspólnych zaleceń z  częścią drugą [Handel, transport i rybołówstwo], dział pierwszy 
[Handel], tytuł II  [Usługi i inwestycje] i  jej swobody uznania w  zakresie uwzględniania elementów, 
które uznaje ona za isto tne, w  tym elementów zawartych we wspólnych zaleceniach.  
SEKCJA B: Forma i treść ustalenia  
6. W niniejszej części przedstawiono typową treść ustalenia, która w  części nie wchodzi 
w zakres kompetencji organizacji lub organów zawodowych opracowujących wspóln e zalecenia. 
Aspekty te stanowią jednak użyteczne informacje, które należy uwzględnić przy opracowywaniu 
wspólnych zaleceń, tak aby były one lepiej dostosowane do możliwego zakresu ustalenia.  
7. Przedmiotem wspólnych zaleceń nie powinny być kwestie porusza ne konkretnie w  niniejszej 
Umowie, które mają zastosowanie do ustaleń (takie jak zakres geograficzny ustalenia, jego interakcje 
z planowymi środkami niespełniającymi wymogów, system rozstrzygania sporów, mechanizmy 
odwoławcze, mechanizmy monitorowania i  przeglądu ustalenia).  
8. W ustaleniu można określić różne mechanizmy uznawania kwalifikacji zawodowych na 
terytorium Strony. Może ono być także ograniczone, choć niekoniecznie, do określenia zakresu 
porozumienia, przepisów proceduralnych, skutków uznania i d odatkowych wymogów, a także 
ustaleń administracyjnych.  
9. Ustalenie przyjęte przez Radę Partnerstwa powinno odzwierciedlać zakres swobody, którym 
mają dysponować właściwe organy rozstrzygające w  kwestii uznania kwalifikacji.  
Zakres ustalenia  
 
841 
 10. W ustaleniu należy określić:  
(a) konkretne zawody regulowane, odpowiednie tytuły zawodowe oraz działalność lub grupę 
działalności objętych zakresem wykonywania zawodu regulowanego na terytorium obydwu 
Stron („zakres wykonywania zawodu”); oraz  
(b) czy obejmuje ono  uznawanie kwalifikacji zawodowych na potrzeby dostępu do działalności 
zawodowej na czas określony czy nieokreślony.  
Warunki uznawania kwalifikacji  
11. Ustalenie może określać w  szczególności:  
(a) kwalifikacje zawodowe niezbędne do uznania kwalifikacji w ramac h ustalenia (na przykład 
dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, doświadczenie zawodowe lub inne 
poświadczenie kompetencji);  
(b) stopień swobody uznania, jakim dysponują organy odpowiedzialne za uznawanie tych 
kwalifikacji; oraz  
(c) procedury postępowania  z różnicami i  rozbieżnościami między kwalifikacjami zawodowymi a 
środkami służącymi zniwelowaniu różnic, w  tym możliwości zastosowania środków 
wyrównawczych lub wszelkie inne istotne warunki i  ograniczenia.  
Przepisy proceduralne  
12. W ustaleniu można okre ślić:  
(a) wymagane dokumenty oraz formę, w  jakiej powinny być przedkładane (np.  przekazanie drogą 
elektroniczną lub inną, konieczność złożenia tłumaczeń lub poświadczenia autentyczności  itd.);  
(b) etapy i  procedury procesu uznawania, w  tym te związane z  ewentualn ymi środkami 
wyrównawczymi, odpowiednie obowiązki i  terminy; oraz  
(c) dostępność informacji istotnych dla wszystkich aspektów procesów i  wymogów uznawania.  
Skutki uznawania i  wymagania dodatkowe  
13. W ustaleniu można określić skutki uznawania (w odpowiednich przypadkach również 
w odniesieniu do różnych sposobów świadczenia usług);  
14. W ustaleniu można opisać wszelkie dodatkowe wymogi dotyczące skutecznego 
wykonywania zawodu regulowanego na terytorium Strony przyjmującej. Wymogi te mogą 
obejmować:  
(a) wymóg dokon ania rejestracji w  organach lokalnych;  
(b) odpowiednią znajomość języka;  
(c) okazanie dokumentu potwierdzającego nieskazitelny charakter;  
(d) zapewnienie zgodności z  wymogami Strony przyjmującej dotyczącymi stosowania 
wykorzystania nazw handlowych lub firm;  
 
842 
 (e) zapewnienie zgodności z  zasadami etyki, niezależności i  wymogami postępowania w  danym 
zawodzie obowiązującymi na terytorium Strony przyjmującej;  
(f) konieczność uzyskania ubezpieczenia od odpowiedzialności zawodowej;  
(g) przepisy dotyczące postępowania dyscyplinar nego, odpowiedzialności finansowej 
i odpowiedzialności zawodowej; oraz  
(h) wymogi dotyczące ciągłego doskonalenia zawodowego.  
Zarządzanie ustaleniem  
15. W ustaleniu należy określić warunki, na jakich można je poddać przeglądowi lub uchylić, jak 
również skutki przeglądu lub uchylenia. Można również rozważyć włączenie przepisów dotyczących 
skutków uprzedniego uznania.  
SEKCJA C: Wartość ekonomiczna przewidywanego ustalenia  
16. Zgodnie z  art. SERVIN 5.13 [Kwalifikacje zawodowe] ust.  2 wspólnym zaleceniom towarzyszy  
dowód wartości ekonomicznej przewidywanego ustalenia. Może on obejmować ocenę korzyści 
ekonomicznych, które ustalenie ma przynieść gospodarkom obydwu Stron. Taka ocena może pomóc 
Radzie Partnerstwa w opracowaniu i przyjęciu ustalenia.  
17. Użyteczne elemen ty stanowiłyby aspekty takie jak obecny poziom otwartości rynku, 
potrzeby branży, tendencje i  zmiany rynkowe, oczekiwania i  wymagania klientów oraz możliwości 
biznesowe.  
18. Ocena nie musi być pełną ani szczegółową analizą ekonomiczną, ale powinna zawiera ć 
wyjaśnienie interesu zawodu i  spodziewanych korzyści dla Stron, wynikających z  przyjęcia ustalenia.  
SEKCJA D: Zgodność odpowiednich systemów kwalifikacji zawodowych  
19. Zgodnie z  art. SERVIN 5.13 ust.  2 [Kwalifikacje zawodowe] wspólnym zaleceniom towarzy szy 
dowód zgodności odpowiednich systemów kwalifikacji zawodowych. Ocena ta może pomóc Radzie 
Partnerstwa w opracowaniu i przyjęciu ustalenia.  
20. Poniżej opisany proces służy ukierunkowaniu organizacji i  organów zawodowych w  ocenie 
zgodności odpowiednich  systemów kwalifikacji zawodowych i  działalności zawodowej z  myślą 
o uproszczeniu i  ułatwieniu uznawania kwalifikacji zawodowych.  
Krok pierwszy: Ocena zakresu wykonywania zawodu i  kwalifikacji zawodowych wymaganych do 
wykonywania zawodu regulowanego na te rytorium każdej ze Stron.  
21. Ocena zakresu wykonywania zawodu i  kwalifikacji zawodowych wymaganych do 
wykonywania zawodu regulowanego na terytorium każdej ze Stron powinna opierać się na 
wszystkich istotnych informacjach.  
22. Należy określić następujące e lementy:  
(a) działalność lub grupa działalności objęte uprawnieniami dotyczącymi zakresu wykonywania 
zawodu regulowanego na terytorium każdej ze Stron; oraz  
 
843 
 (b) kwalifikacje zawodowe wymagane na terytorium każdej ze Stron do wykonywania zawodu 
regulowanego, które mogą obejmować dowolny z  następujących elementów:  
(i) minimalny wymagany poziom wykształcenia, na przykład wymogi dotyczące warunków 
dostępu do zawodu, poziomu wykształcenia, długości studiów i  zakresu studiów;  
(ii) minimalne wymagane doświadczenie zawodowe, na pr zykład miejsce, długość i  warunki 
szkolenia praktycznego lub nadzorowanego wykonywania zawodu przed rejestracją, 
uzyskaniem uprawnień lub równoważnym zdarzeniem;  
(iii) zdane egzaminy, w  szczególności egzaminy z  kompetencji zawodowych; oraz  
(iv) uzyskanie uprawnień l ub równoważne zdarzenie, poświadczające, między innymi, spełnienie 
wymogów dotyczących kwalifikacji zawodowych niezbędnych do wykonywania zawodu.  
Krok drugi: Ocena rozbieżności zakresu wykonywania zawodu i  kwalifikacji zawodowych 
wymaganych do wykonywania zawodu regulowanego na terytorium każdej ze Stron.  
23. Ocena rozbieżności w  zakresie wykonywania zawodu lub kwalifikacji zawodowych 
wymaganych do wykonywania zawodu regulowanego na terytorium każdej ze Stron powinna 
w szczególności wskazywać na rozbieżnośc i o znacznym charakterze.  
24. Znaczne rozbieżności w  zakresie wykonywania zawodu mogą wystąpić wówczas, gdy 
spełnione są wszystkie następujące warunki:  
(a) co najmniej jedna działalność objęta zawodem regulowanym na terytorium Strony 
przyjmującej nie jest objęta odpowiednim zawodem na terytorium Strony pochodzenia;  
(b) dana działalność jest przedmiotem specjalnego kształcenia na terytorium Strony przyjmującej;  
(c) kształcenie na potrzeby prowadzenia danej działalności na terytorium Strony przyjmującej 
obejmuje zaga dnienia w  znacznym stopniu odmienne od zagadnień objętych kwalifikacjami 
wnioskodawcy.  
25. Znaczne rozbieżności w  kwalifikacjach zawodowych wymaganych do wykonywania zawodu 
regulowanego mogą występować, jeżeli istnieją rozbieżności w  wymaganiach Stron w  odniesieniu do 
poziomu, czasu trwania lub treści kształcenia wymaganego do wykonywania działalności objętej 
zawodem regulowanym.  
Krok trzeci: Mechanizmy uznawania  
26. W zależności od okoliczności możliwe jest istnienie różnych mechanizmów uznawania 
kwalifik acji zawodowych.  W ramach Strony mogą istnieć różne mechanizmy.  
27. Jeżeli nie występują znaczne rozbieżności w  zakresie wykonywania zawodu i  kwalifikacji 
zawodowych wymaganych do wykonywania zawodu regulowanego, ustalenie może przewidywać 
prostszy i  spraw niejszy proces uznawania kwalifikacji niż w  przypadku znacznych rozbieżności.  
28. W przypadku wystąpienia znacznych rozbieżności w  ustaleniu można przewidzieć środki 
wyrównawcze, które są wystarczające do zaradzenia takim rozbieżnościom.  
 
844 
 29. W przypadku gd y środki wyrównawcze są stosowane w  celu zmniejszenia znacznych 
rozbieżności, powinny być one proporcjonalne względem rozbieżności, których dotyczą. W ramach 
oceny zakresu niezbędnych środków wyrównawczych można wziąć pod uwagę wszelkie praktyczne 
doświadc zenie zawodowe lub oficjalnie potwierdzone kształcenie.  
30. Niezależnie od stopnia rozbieżności ustalenie może uwzględniać zakres swobody, którym 
mają dysponować właściwe organy rozstrzygające wniosek o  uznanie kwalifikacji.  
31. Środki wyrównawcze mogą prz ybierać różne formy, w  tym:  
(a) okres nadzorowanego wykonywania zawodu regulowanego na terytorium Strony 
przyjmującej, któremu w  miarę możliwości towarzyszy dalsze kształcenie, odbywany pod 
nadzorem osoby posiadającej kwalifikacje i  podlegający uregulowanej oc enie;  
(b) egzamin przeprowadzany lub uznawany przez właściwe organy Strony przyjmującej w  celu 
dokonania oceny zdolności wnioskodawcy do wykonywania zawodu regulowanego na 
terytorium tej Strony; lub  
(c) czasowe ograniczenie zakresu wykonywania zawodu; lub dowolne połączenie powyższych.  
32. W ustaleniu można by przewidzieć, że wnioskodawcom będzie przysługiwać wybór między 
różnymi środkami wyrównawczymi, jeżeli mogłoby to ograniczyć obciążenie administracyjne 
wnioskodawców, a środki takie są równoważne.  
  
 
845 
 ZAŁĄCZNIK PPROC -1: ZAMÓWIENIA PUBLICZNE  
SEKCJA A: Istotne postanowienia GPA:  
Artykuły I –III, IV.1.a, IV.2 –IV.7, VI –XV, XVI.1 –XVI.3, XVII i  XVIII.  
SEKCJA B: Zobowiązania dotyczące dostępu do rynku  
Do celów niniejszej sekcji „CPC” oznacza tymczasową Centralną Klasyfikację Produktów (dokumenty 
statystyczne Departamentu Spraw Gospodarczych i  Społecznych Urzędu Statystycznego Narodów 
Zjednoczonych, seria  M, nr  77, Nowy Jork, 1991).  
Podsekcja B1: Unia Europejska  
Zgodnie z art. PPROC 2.2 i art. PPROC 2.3 tytuł VI [ZAMÓWIENIA PUBLICZNE] działu pierwszego 
części drugiej stosuje się do zamówień objętych niniejsza podsekcją, w uzupełnieniu do zamówień 
objętych załącznikami Unii Europejskiej do dodatku I do GPA.  
Uwagi zawarte w załącznikach 1 –7 Unii Europejskiej do dodatku I do GPA mają również zastosowanie 
do zamówień objętych niniejszą podsekcją, o ile niniejsza podsekcja nie stanowi inaczej.  
Zamówienia objęte niniejszą podsekcj ą 
1. Dodatkowe podmioty zamawiające  
Zamówienia na towary i usługi, określone w załącznikach 4 –6 Unii Europejskiej do dodatku I do GPA 
oraz w ust. 2 niniejszej podsekcji, udzielane są przez następujące podmioty zamawiające z państw 
członkowskich:  
(a) wszystkie po dmioty zamawiające, których zamówienia objęte są dyrektywą sektorową UE i 
które są instytucjami zamawiającymi (np. te objęte załącznikiem 1 i załącznikiem 2 do dodatku 
I do GPA) lub przedsiębiorstwami publicznym133i dla których jest to jeden z rodzajów 
dział alności  
                                                            
133  Zgodnie z dyrektywą sektorową Unii Europejskie j przedsiębiorstwo publiczne to każde 
przedsiębiorstwo, na które instytucje zamawiające mogą wywierać, bezpośrednio lub pośrednio, dominujący 
wpływ z racji bycia jego właścicielem, posiadania w nim wkładu finansowego lub zasad, które nim rządzą.  
Domniemywa  się istnienie dominującego wpływu instytucji zamawiających, jeżeli instytucje te, bezpośrednio 
lub pośrednio, w stosunku do przedsiębiorstwa:  
i. posiadają większość kapitału subskrybowanego przedsiębiorstwa, lub  
ii. kontrolują większość głosów związanych z akcjami wyemitowanymi przez przedsiębiorstwo, 
lub 
iii. mogą powołać więcej niż połowę organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego 
przedsiębiorstwa.  
 
846 
 (i) udostępnianie lub eksploatacja stałych sieci przeznaczonych do świadczenia usług 
publicznych w  związku z  produkcją, transportem lub dystrybucją gazu lub energii 
cieplnej, bądź też dostarczanie gazu lub energii cieplnej do takich sieci.  
(ii) wszelkie p ołączenia takiej działalności z działaniami, o których mowa w załączniku 3 do 
dodatku I do GPA;  
b)  podmioty zamawiające będące własnością prywatną, których jednym z rodzajów działalności 
jest działalność, o której mowa w lit. a) niniejszego ustępu, w pkt 1 załącznika 3 do dodatku I 
do GPA, lub jakakolwiek ich kombinacja, i które działają na podstawie praw specjalnych lub 
wyłącznych przyznanych przez właściwy organ państwa członkowskiego;  
w odniesieniu do zamówień o wartości równej następującym progom lub od nich wyższej:  
- 400 000 SDR w przypadku zamówień na towary i usługi   
- 5 000 000 SDR w przypadku zamówień na usługi budowlane (CPC 51).  
2. Usługi dodatkowe  
Zamówienia na następujące usługi, oprócz usług wymienionych w załączniku 5 Unii Europejskiej do 
dodatku  I do GPA, dla podmiotów objętych załącznikami 1 –3 Unii Europejskiej do dodatku I do GPA 
lub na podstawie ust.1 niniejszej podsekcji:  
- Usługi hotelarskie i restauracyjne (CPC 641);  
- Usługi podawania posiłków (CPC 642);  
- Usługi podawania napojów (CPC 643);  
- Usługi telekomunikacyjne i usługi z nimi związane (CPC 754);  
- Usługi związane z obsługą rynku nieruchomości na podstawie wynagrodzenia lub umowy 
(CPC 8220);  
- Inne usługi biznesowe (CPC 87901, 87903, 87905 –87907);  
- Usługi edukacyjne (CPC 92)  
Uwagi  
1. Zamówienia na Usługi hotelarskie i restauracyjne (CPC 641), usługi podawania posiłków (CPC 
642), usługi podawania napojów (CPC 643) i usługi w zakresie edukacji (CPC 92) objęte są krajowym 
systemem traktowania dostawców, w tym usługodawców ze Zjednoczonego Królestwa, po d 
warunkiem że ich wartość jest równa lub przekracza 750 000 EUR, jeżeli udzielane są przez podmioty 
zamawiające objęte załącznikiem 1 i 2 Unii Europejskiej do dodatku I do GPA oraz ich wartość wynosi 
co najmniej 1 000 000 EUR, jeżeli udzielane są przez po dmioty zamawiające objęte załącznikiem 3 
Unii Europejskiej do dodatku I do GPA lub przez podmioty zamawiające objęte pkt 1 niniejszej 
podsekcji.  
 
847 
 2. Dostawy gazu lub energii cieplnej do sieci zapewniających obsługę odbiorców publicznych 
przez podmiot zamawiają cy inny niż instytucja zamawiająca nie są uważane za działalność w 
rozumieniu niniejszej podsekcji, jeżeli:  
a) produkcja gazu lub energii cieplnej przez dany podmiot ma miejsce, ponieważ jej zużycie jest 
niezbędne do prowadzenia działalności innej niż ta, o której mowa w niniejszej podsekcji lub w 
lit. a) –f) załącznika 3 Unii Europejskiej do dodatku I do GPA; oraz  
b) dostawy do publicznej sieci mają na celu wyłącznie ekonomiczną eksploatację tej produkcji i 
stanowią nie więcej niż 20 % obrotów podmiotu na p odstawie średniej z trzech poprzednich 
lat, w tym roku bieżącego.  
3. Część druga, dział pierwszy tytuł VI [ZAMÓWIENIA PUBLICZNE] i niniejszy załącznik nie 
obejmują zamówień na następujące usługi:  
a)  Usługi w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego (CPC 931);  
b)  Usługi administracyjne w zakresie opieki zdrowotnej (CPC 91122); oraz  
c)  Usługi w zakresie pozyskiwania personelu pielęgniarskiego i usługi w zakresie pozyskiwania 
personelu medycznego (CPC 87206 i CPC 87209).  
Podsekcja B2: Zjednoczone Królestwo  
Zgodnie  z art. PPROC 2.2 i art. PPROC 2.3 do zamówień objętych niniejszą podsekcją ma 
zastosowanie część druga dział pierwszy tytuł VI [ZAMÓWIENIA PUBLICZNE], oprócz zamówień 
objętych art. II do GPA.  
Uwagi w załącznikach 1 –7 Zjednoczonego Królestwa do dodatku I do GPA mają również 
zastosowanie do zamówień objętych niniejszą podsekcją, o ile nie przewidziano inaczej w niniejszej 
podsekcji.  
Zamówienia objęte niniejszą podsekcją  
1.  Dodatkowe  podmioty  zamawiające  
Zamówienia na towary i usługi, określone w załącznikach 4–6 Zjednoczonego Królestwa do dodatku I 
do GPA oraz w ust. 2 niniejszej podsekcji, udzielane są przez następujące podmioty zamawiające 
Zjednoczonego Królestwa:  
a) wszystkie podmioty zamawiające, których zamówienia objęte są rozporządzeniami w sprawie 
zamó wień sektorowych (Utilities Contracts Regulation) z 2016 r. i szkockimi rozporządzeniami w 
sprawie zamówień sektorowych (Utilities Contracts (Scotland) Regulations) z 2016 r., które  są 
instytucjami zamawiającymi (np. te objęte załącznikiem 1 i załącznikiem  2 do dodatku I do GPA) lub 
przedsiębiorstwami publicznymi (patrz uwaga 1), dla których jest to jeden z rodzajów działalności  
(i)  udostępnianie lub eksploatacja stałych sieci przeznaczonych do świadczenia usług 
publicznych w  związku z  produkcją, transport em lub dystrybucją gazu lub energii 
cieplnej, bądź też dostarczanie gazu lub energii cieplnej do takich sieci, lub  
(ii)  wszelkie połączenia takiej działalności z działaniami, o których mowa w załączniku 3 do 
dodatku I do GPA;  
 
848 
 b) podmioty zamawiające będące własnością prywatną, których jednym z rodzajów działalności jest 
działalność, o której mowa w lit. a) niniejszego ustępu, w pkt 1 załącznika 3 do dodatku I do GPA, lub 
jakakolwiek ich kombinacja, i które działają na podstawie praw specjalnych lub wy łącznych 
przyznanych przez właściwy organ Zjednoczonego Królestwa;  
w odniesieniu  do zamówień o wartości równej następującym progom lub od nich wyższej:  
- 400 000 SDR w przypadku zamówień na towary i usługi       
- 5 000 000 SDR  w przypadku zamówień na usługi b udowlane (CPC 51).  
Uwagi do ust. 1:  
1. Zgodnie z rozporządzeniami w sprawie zamówień sektorowych (Utilities Contracts 
Regulations) z 2016 r., „przedsiębiorstwo publiczne” to każde przedsiębiorstwo, na które 
instytucje zamawiające mogą wywierać, bezpośrednio lub pośrednio, dominujący wpływ z 
racji:  
a)  bycia właścicielem tego przedsiębiorstwa;  
b)  posiadania wkładu finansowego w tym przedsiębiorstwie; lub  
c)  zasad, które  rządzą tym przedsiębiorstwem.  
2. Zgodnie ze szkockimi rozporządzeniami w sprawie zamówień se ktorowych (Utilities 
Contracts (Scotland) Regulations) z 2016 r., „przedsiębiorstwo publiczne” to każda osoba, na 
którą instytucje zamawiające mogą wywierać, bezpośrednio lub pośrednio, dominujący wpływ 
z jednego lub kilku poniższych względów:  
a)  bycia właścicielem tej osoby;  
b)  posiadania wkładu finansowego w tej osobie;  
c)  praw przyznanych jej w drodze zasad, które rządzą tą osobą.  
3. Zgodnie z Utilities Contracts Regulations 2016 oraz Utilities Contracts (Scotland) 
Regulations 2016, zakłada się dominując y wpływ instytucji zamawiających w każdym z 
poniższych przypadków, w których instytucje te, bezpośrednio lub pośrednio, wywierają 
wpływ:  
a)  posiadają większość kapitału subskrybowanego przedsiębiorstwa;  
b)  kontrolują większość głosów związanych z akcjami  wyemitowanymi przez 
przedsiębiorstwo;  
c) mogą powołać więcej niż połowę organu administracyjnego, zarządzającego lub 
nadzorczego przedsiębiorstwa.  
2. Usługi  dodatkowe  
Zamówienia na następujące usługi, oprócz usług wymienionych w załączniku 5 Zjednoczonego  
Królestwa do dodatku I do GPA, dla podmiotów objętych załącznikami 1 –3 Zjednoczonego Królestwa 
do dodatku  I do GPA lub na podstawie ust.1 niniejszej podsekcji:  
 
849 
 - Usługi hotelarskie i restauracyjne (CPC 641);  
- Usługi podawania posiłków (CPC 642);  
- Usługi podawania napojów (CPC 643);  
- Usługi telekomunikacyjne i usługi z nimi związane (CPC 754);  
- Usługi związane z obsługą rynku nieruchomości na podstawie wynagrodzenia lub umowy 
(CPC 8220);  
- Inne usługi biznesowe (CPC 87901, 87903, 87905 –87907);  
- Usługi edukacyjne (CPC 92)  
Uwagi  
1. Zamówienia na Usługi hotelarskie i restauracyjne (CPC 641), usługi podawania posiłków (CPC 
642), usługi podawania napojów (CPC 643) i usługi w zakresie edukacji (CPC 92) objęte są krajowym 
systemem traktowania dostawców, w tym usługodawców z Unii Europejskiej, pod warunkiem że ich 
wartość jest równa lub przekracza  663 540 GBP , jeżeli udzielane są przez podmioty zamawiające 
objęte załącznikiem 1 i 2 Zjednoczonego Królestwa do dodatku I do GPA oraz ich wartość wynosi co 
najmni ej 884 720 GBP, jeżeli udzielane są przez podmioty zamawiające objęte załącznikiem 3 
Zjednoczonego Królestwa do dodatku I do GPA lub przez podmioty zamawiające objęte pkt 1 
niniejszej sekcji.  
2. Dostawy gazu lub energii cieplnej do sieci zapewniających obsług ę odbiorców publicznych 
przez podmiot zamawiający inny niż instytucja zamawiająca nie są uważane za działalność w 
rozumieniu niniejszej sekcji, jeżeli:  
a)  produkcja gazu lub energii cieplnej przez dany podmiot ma miejsce, ponieważ jej zużycie  jest 
niezbęd ne do prowadzenia działalności innej niż ta, o której mowa w niniejszej sekcji lub w lit. 
a)–f) załącznika 3 Zjednoczonego Królestwa do dodatku I do GPA; oraz  
b)  dostawy do publicznej sieci mają na celu wyłącznie ekonomiczną eksploatację tej produkcji i 
stanowią nie więcej niż 20  % obrotów podmiotu na podstawie średniej z trzech poprzednich 
lat, w tym roku bieżącego.  
3. Część druga, dział pierwszy tytuł VI [ZAMÓWIENIA PUBLICZNE] i niniejszy załącznik nie 
obejmują zamówień na następujące usługi:  
a)  Usługi w z akresie ochrony zdrowia ludzkiego (CPC 931);  
b)  Usługi administracyjne w zakresie opieki zdrowotnej (CPC 91122); oraz  
c)  Usługi w zakresie pozyskiwania personelu pielęgniarskiego i usługi w zakresie pozyskiwania 
personelu medycznego (CPC 87206 i CPC 87 209). 
 
  
 
850 
 ZAŁĄCZNIK ENER -1: WYKAZ TOWARÓW ENERGETYCZNYCH, WĘGLOWODORÓW I  SUROWCÓW  
WYKAZ TOWARÓW ENERGETYCZNYCH WEDŁUG KODU HS  
- Gaz ziemny, w tym skroplony gaz ziemny, gaz płynny (LPG) (kod HS 27.11)  
- Energia elektryczna (kod HS 27.16)  
- Ropa naftowa i produkty ropopochodne (kod HS 27.09 –27.10, 27.13 –27.15)  
- Paliwa stałe (kod HS 27.01, kod HS 27.02, kod HS 27.04)  
- Drewno opałowe i węgiel drzewny (kod HS 44.01 i kod HS 44.02 towary wykorzystywane do 
produkcji energii)  
- Biogaz (kod HS 38.25)  
WYKAZ WĘGLOWODORÓW WEDŁUG KODU HS  
- Ropa naftowa (kod HS 27.09)  
- Gaz ziemny (kod HS 27.11)  
WYKAZ SUROWCÓW WEDŁUG DZIAŁÓW HS  
Dział  Pozycja  
25 Sól; siarka; ziemie i kamienie; materiały gipsowe; wapno i  cement  
26 Rudy metali, żużel i popiół, inne niż rudy uranu i toru oraz ich koncentraty (kod 
HS 26.12)  
27 Paliwa mineralne, oleje mineralne i  produkty ich destylacji; substancje 
bitumiczne; woski mineralne  
28 Chemikalia nieorganiczne; organiczne lub nieorganiczne związki metali 
szlachetnych, metali ziem rzadkich; pierwiastków pr omieniotwórczych lub 
izotopów, z wyjątkiem chemicznych pierwiastków promieniotwórczych i 
izotopów promieniotwórczych (w tym rozszczepialnych lub paliworodnych 
pierwiastków chemicznych i izotopów) oraz ich związków; mieszaniny i 
pozostałości zawierające te produkty (kod HS 28.44); i izotopy, inne niż te objęte 
pozycją nr 28.44; związki nieorganiczne lub organiczne takich izotopów, nawet 
niezdefiniowane chemicznie (kod HS 28.45)  
29. Chemikalia organiczne  
31 Nawozy  
71 Perły naturalne lub hodowlane, kamienie  szlachetne lub półszlachetne, metale 
szlachetne, metale platerowane metalem szlachetnym i artykuły z nich, z 
wyjątkiem pereł, naturalnych lub hodowlanych, nawet nieobrobionych lub 
sortowanych, ale nie nawleczonych, oprawionych lub obsadzonych; perły 
natur alne lub hodowlane, sortowane i tymczasowo nawleczone dla ułatwienia 
transportu (kod HS 7101)  
72 Żeliwo i  stal 
74 Miedź i artykuły z miedzi  
 
851 
 75 Nikiel i artykuły z niklu  
76 Aluminium i artykuły z aluminium  
78 Ołów i artykuły z ołowiu  
79 Cynk i artykuły z cynku  
80 Cyna i artykuły z cyny  
81 Pozostałe metale nieszlachetne; cermetale; artykuły z tych materiałów  
 
852 
 ZAŁĄCZNIK ENER -2: SUBSYDIA DOTYCZĄCE ENERGII I ŚRODOWISKA  
Jako część zasad określonych w art. 3.5 [Subsydia zakazane i subsydia podlegaj ące warunkom 
(Energia i środowisko)] ust. 14 rozdziału trzeciego [Kontrola subsydiów] tytułu XI [Równe warunki 
działania na rzecz otwartej i uczciwej konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju] działu pierwszego 
[Handel] części drugiej niniejszej Umowy:  
(1)  Subsydia na wystarczalność mocy wytwórczych energii elektrycznej, odnawialne źródła 
energii i kogenerację nie osłabiają zdolności jednej ze Stron do wypełnienia jej zobowiązań 
wynikających z art. ENER.6 [Postanowienia dotyczące hurtowych rynków energii ele ktrycznej 
i gazu] niniejszej Umowy, nie wpływają niekorzystnie na wydajne wykorzystanie połączeń 
międzysystemowych przewidzianych w art. ENER.13 [Wydajne wykorzystanie 
elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych], oraz, bez uszczerbku dla art. ENER 6 
ust. 3 [Postanowienia dotyczące hurtowych rynków energii elektrycznej i gazu] niniejszej 
Umowy, są ustalane w drodze przejrzystego, niedyskryminującego i skutecznego procesu 
konkurencyjnego oraz  
(a) subsydia na wystarczalność mocy wytwórczych energii elektrycz nej stanowią zachętę 
dla dostawców zdolności wytwórczych, aby zapewnić ich dostępność w  czasie 
przewidywanego obciążenia systemu, a  ich udzielanie można ograniczyć do instalacji 
nieprzekraczających określonych granicznych wielkości emisji dwutlenku węgla o raz 
(b) subsydia na odnawialne źródła energii i  kogenerację nie wpływają na obowiązki lub 
możliwości beneficjentów w zakresie uczestniczenia w  rynkach energii elektrycznej.  
(2)  Niezależnie od postanowień pkt  1, o  ile wprowadzono właściwe środki zapobiegające 
nadmiernej rekompensacie, w  celu udzielenia subsydiów na rzecz odnawialnych źródeł 
energii i  kogeneracji można zastosować procedury niekonkurencyjne; jeżeli potencjalne 
dostawy są niewystarczające do zapewnienia procesu konkurencyjnego, mało 
prawdopodobne jest, aby kwalifikująca się zdolność miała istotny wpływ na handel lub 
inwestycje między Stronami, lub subsydiów udziela się na projekty demonstracyjne.  
(3) W przypadku wprowadzenia częściowego wyłączenia opłat i  podatków związanych 
z energią134 na korzyść o dbiorców energochłonnych, wyłączenia te nie przekraczają łącznej 
kwoty opłaty lub podatku.  
(4)  Jeżeli odbiorcom energochłonnym przyznaje się rekompensatę za wzrost kosztu energii 
wynikający z  instrumentów polityki klimatycznej, ogranicza się ją do sektoró w cechujących 
się znacznym ryzykiem ucieczki emisji w  wyniku wzrostu kosztów.  
(5)  Subsydia na rzecz obniżenia emisji związanych z  własną działalnością przemysłową prowadzą 
do osiągnięcia ogólnego zmniejszenia emisji dwutlenku węgla. Subsydia ograniczają e misje 
wynikające bezpośrednio z  działalności przemysłowej. Subsydia na rzecz poprawy 
efektywności energetycznej własnej działalności przemysłowej podnoszą efektywność 
energetyczną, zmniejszając zużycie energii bezpośrednio lub na jednostkę produkcji.   
  
                                                            
134  Dla większej pewności należy zaznaczyć, że opłaty te nie obejmują opłat sieciowych lub taryf.  
 
853 
 ZAŁĄCZNIK ENER -3: NIESTOSOWANIE DOSTĘPU STRON TRZECICH I ROZDZIAŁU WŁASNOŚCIOWEGO 
DO INFRASTRUKTURY  
Strona może podjąć decyzję o niestosowaniu art. ENER.8 [Dostęp osób trzecich do infrastruktury 
sieci przesyłowych i dystrybucyjnych] oraz art. ENER.9 [Praca systemu przesyłowego i rozdział 
własnościowy operatorów sieci] do nowej infrastruktury lub do znacz nej rozbudowy istniejącej 
infrastruktury, w  przypadku gdy:  
(a) ryzyko związane z  inwestycją w nową infrastrukturę jest takie, że inwestycja ta nie zostałaby 
zrealizowana, gdyby nie udzielono zwolnienia;  
(b) inwestycja zwiększa konkurencję lub bezpieczeństwo dost aw;  
(c) infrastruktura jest własnością osoby fizycznej lub prawnej, odrębnej – przynajmniej w zakresie 
formy prawnej – od operatorów systemów, w których systemach ta infrastruktura ma zostać 
zbudowana;  
(d) przed udzieleniem zwolnienia strona podejmuje decyzję w sprawie zasad i mechanizmów 
zarządzania i alokacji przepustowości.  
 
854 
 ZAŁĄCZNIK ENER -4:  ALOKACJA ZDOLNOŚCI PRZESYŁOWYCH ELEKTROENERGETYCZNYCH POŁĄCZEŃ 
MIĘDZYSYSTEMOWYCH W PRZEDZIALE CZASOWYM RYNKU DNIA NASTĘPNEGO  
Część 1  
 
1. Nowa procedura alokacji zdolności p rzesyłowych na elektroenergetycznych połączeniach 
międzysystemowych w przedziale czasowym rynku dnia następnego opiera się na koncepcji 
„wieloregionalnego luźnego łączenia wolumenów”.  
Ogólnym celem nowej procedury jest maksymalizacja korzyści z handlu.  
Jako pierwszy krok w  kierunku opracowania nowej procedury Strony zapewniają, by operatorzy 
systemu przesyłowego przygotowywali ogólne propozycje oraz ocenę kosztów i  korzyści.  
2. Wieloregionalne luźne łączenie wolumenów obejmuje rozwijanie funkcji łączenia ryn ków w  celu 
ustalenia pozycji energii netto (alokacja typu implicit) pomiędzy:  
(a) obszarami rynkowymi ustanowionymi zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2019/943, które mają 
bezpośrednie międzysystemowe połączenie elektroenergetyczne ze Zjednoczonym 
Królestwem; oraz  
(b) Zjednoczonym Królestwem.  
3. Pozycje energii netto na połączeniach wzajemnych en ergii elektrycznej oblicza się w  ramach procesu 
alokacji typu implicit poprzez zastosowanie specjalnego algorytmu do:  
(a) ofert kupna i sprzedaży dla przedziału czasowego rynku dnia następnego z obszarów 
rynkowych ustanowionych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2 019/943, które mają 
bezpośrednie międzysystemowe połączenie elektroenergetyczne ze Zjednoczonym 
Królestwem;  
(b) ofert kupna i sprzedaży dla przedziału czasowego rynku dnia następnego z odnośnych rynków 
dnia następnego w Zjednoczonym Królestwie;  
(c) danych dotyczą cych przepustowości sieci i  zdolności systemu określonych zgodnie 
z procedurami uzgodnionymi pomiędzy operatorami systemu przesyłowego oraz  
(d) danych dotyczących oczekiwanych handlowych przepływów  międzysystemowych połączeń 
sieci elektroenergetycznych między  obszarami rynkowymi połączonymi ze Zjednoczonym 
Królestwem a innymi obszarami rynkowymi w Unii, określone przez operatorów systemów 
przesyłowych Unii przy użyciu solidnych metod.  
Proces ten jest zgodny ze szczególnymi właściwościami połączeń wzajemnych pr ądu stałego, w tym z 
wymogami dotyczącymi strat i narastania.  
4. Funkcja łączenia rynków:  
 
855 
 (a) zapewni uzyskanie wyników z odpowiednim wyprzedzeniem przed funkcjonowaniem 
odpowiednich rynków dnia następnego Stron (dla Unii jest to jednolite łączenie rynków dnia 
następnego ustanowione zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2015/1222135), tak aby 
wyniki te mogły być wykorzystywane jako dane wejściowe w procesach, które określają 
wyniki na tych rynkach;  
(b) generuje wyniki, które są wiarygodne i  powtarzalne;  
(c) stanowi szcze gólny proces łączący niezależne i  odrębne rynki dnia następnego w  Unii 
i w Zjednoczonym Królestwie; w szczególności oznacza to, że konkretny algorytm musi być 
niezależny i odrębny od algorytmu stosowanego w jednolitym łączeniu rynków dnia 
następnego ustano wionym zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2015/1222 oraz, w odniesieniu 
do ofert handlowych i ofert Unii, mieć dostęp tylko do tych ofert z obszarów rynkowych, 
które są bezpośrednio połączone ze Zjednoczonym Królestwem za pomocą 
międzysystemowego połączenia el ektroenergetycznego.  
5. Obliczone pozycje energetyczne netto są publikowane po zatwierdzeniu i  weryfikacji. Jeżeli działanie 
funkcji łączenia rynków jest niemożliwe lub funkcja nie jest w  stanie wygenerować wyniku, zdolność 
elektroenergetycznych połączeń wzaj emnych jest alokowana w  drodze procesu awaryjnego, 
a uczestnicy rynku są powiadamiani o  zastosowaniu procesu awaryjnego.  
6. Koszty opracowania i  wdrożenia procedur technicznych dzielone są po równo pomiędzy 
odpowiednimi operatorami systemu przesyłowego w  Zjed noczonym Królestwie z  jednej strony, a 
odpowiednimi unijnymi operatorami systemu przesyłowego lub innymi podmiotami z  drugiej strony, 
z zastrzeżeniem odmiennych postanowień Specjalnego Komitetu ds. Energii.  
Część 2  
 
Od dnia wejścia w życie niniejszej Umowy  termin wykonania niniejszego załącznika ustala się 
następująco:  
 
(a) w ciągu 3 miesięcy – analiza kosztów i korzyści oraz zarys wniosków dotyczących procedur 
technicznych;  
 
(b) w ciągu 10 miesięcy – wniosek dotyczący procedur technicznych;  
 
(c) w ciągu 15 miesięcy – wejście w życie procedur technicznych.  
 
 
 
  
                                                            
135 Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1222 z dnia 24 lipca 2015 r. ustanawiające wytyczne dotyczące alokacji 
zdolności przesyłowych i zarządzania ograniczeniami przesyłowymi (Dz.U. L 197 z 25.7.2015, s. 24).  
 
856 
   
 
857 
 ZAŁĄCZNIK AVSAF -1: CERTYFIKACJA ZDATNOŚCI DO  LOTU ORAZ  ZGODNOŚCI Z  WYMOGAMI 
OCHRONY ŚRODOWISKA  
SEKCJA A: Postanowienia ogólne  
Artykuł 1: Cel i  zakres  
1.  Niniejszy załącznik ma na celu wdrożenie współpracy w następujących obszarach, zgodnie z 
art. AVSAF.3 ust.  2 [Zakres i realizacja] niniejszej Umowy, z opisaniem zasad, warunków i  metod 
wzajemnej akceptacji ustaleń dotyczących zgodności i  certyfikatów:  
(a) świadectwa zdatności do lotu i monitorowanie wyrobów lot niczych stosowanych w lotnictwie 
cywilnym, o których mowa w art. AVSAF.3 ust. 1 lit. a) [Zakres i realizacja] niniejszej Umowy;  
(b) certyfikaty środowiskowe i  testowanie wyrobów lotniczych stosowanych w  lotnictwie 
cywilnym, o  których mowa w  art. AVSAF.3 ust.  1 lit. b) [Zakres i realizacja] niniejszej Umowy; 
oraz  
(c) certyfikaty projektu i produkcji oraz monitorowanie organizacji projektujących i 
produkujących, o których mowa w art. AVSAF.3 ust. 1 lit. c) [Zakres i realizacja] niniejszej 
Umowy.  
2.  Niezależnie od us t. 1, używane wyroby lotnicze stosowane w  lotnictwie cywilnym, inne niż 
używane statki powietrzne, są wyłączone z zakresu niniejszego załącznika.  
Artykuł 2: Definicje  
Do celów niniejszego załącznika stosuje się następujące definicje:  
(a) „akceptacja” oznacza u znawanie certyfikatów, zatwierdzeń, zmian, napraw, dokumentów 
i danych jednej Strony przez drugą Stronę bez czynności walidacyjnych i  bez wydawania 
odpowiedniego certyfikatu przez drugą Stronę;  
(b)  „autoryzowane poświadczenie produkcji” oznacza świadectwo wyd ane przez właściwy organ 
lub zatwierdzoną organizację Strony dokonującej wywozu, będące formą potwierdzenia, że 
nowy wyrób lotniczy stosowany w  lotnictwie cywilnym, inny niż statek powietrzny, jest zgodny 
z projektem zatwierdzonym przez Stronę dokonującą w ywozu i  że jego stan zapewnia 
bezpieczną eksploatację;  
(c) „kategoria wyrobów lotniczych stosowanych w lotnictwie cywilnym” oznacza zestaw wyrobów 
o wspólnych cechach, zgrupowanych w technicznych procedurach wykonawczych, na 
podstawie specyfikacji certyfikacyj nych EASA i UK CAA;  
(d) „organ certyfikujący” oznacza wyspecjalizowaną agencję Strony dokonującej wywozu, która 
wydaje certyfikat projektu wyrobu lotniczego stosowanego w  lotnictwie cywilnym, jako organ 
wykonujący obowiązki państwa projektu określone w  załączniku 8 do Konwencji 
o międzynarodowym lotnictwie cywilnym. W przypadku gdy certyfikat projektu jest wydawany 
przez zatwierdzoną organizację Strony dokonującej wywozu, za organ certyfikujący uważa się 
wyspecjalizowaną agencję Strony dokonującej wywozu;  
(e) „certyfikat projektu” oz nacza formę uznania przez wyspecjalizowaną agencję lub zatwierdzoną 
organizację Strony, że projekt lub zmiana projektu wyrobu lotniczego stosowanego 
 
858 
 w lotnictwie cywilnym spełnia wymogi w  zakresie zdatności do lotu, stosownie do przypadku, 
oraz wymogi w  zakresie ochrony środowiska, w  szczególności w  odniesieniu do wpływu na 
środowisko określonego w  przepisach ustawowych, wykonawczych i  administracyjnych tej 
Strony;  
(f) „wymagania eksploatacyjne związane z  projektem” oznaczają wymagania eksploatacyjne, 
w tym dot yczące ochrony środowiska, mające wpływ na  cechy konstrukcyjne wyrobu 
lotniczego stosowanego w  lotnictwie cywilnym lub na  dane konstrukcyjne związane 
z eksploatacją lub obsługą techniczną tego wyrobu, które kwalifikują wyrób do  określonego 
rodzaju przeznac zenia;  
(g) „wywóz” oznacza procedurę, w  ramach której wyrób lotniczy stosowany w  lotnictwie 
cywilnym przechodzi z systemu regulacyjnego w  zakresie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego 
jednej Strony do systemu regulacyjnego drugiej Strony;  
(h) „eksportowe świadectwo zdatności do lotu” oznacza świadectwo wydane przez właściwy 
organ Strony dokonującej wywozu lub – w odniesieniu do używanych statków powietrznych – 
przez właściwy organ państwa rejestracji, z którego dany wyrób jest wywożony, będące formą 
potwierdzenia, że  statek powietrzny spełnia mające zastosowanie wymogi dotyczące zdatności 
do lotu i  wymogi ochrony środowiska przekazane przez Stronę dokonującą przywozu;  
(i) „Strona dokonująca wywozu” oznacza Stronę, z której systemu regulacyjnego w  zakresie 
bezpieczeństwa l otnictwa cywilnego wyrób lotniczy stosowany w  lotnictwie cywilnym jest 
dopuszczony;  
(j) „przywóz” oznacza procedurę, w  ramach której wywożony wyrób lotniczy stosowany 
w lotnictwie cywilnym jest wprowadzany z systemu regulacyjnego w  zakresie bezpieczeństwa 
lotnictwa cywilnego jednej Strony do systemu regulacyjnego drugiej Strony;  
(k) „Strona dokonująca przywozu” oznacza Stronę, do której systemu regulacyjnego w  zakresie 
bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego wyrób lotniczy stosowany w  lotnictwie cywilnym jest 
wprowadzan y; 
(l) „poważna zmiana” oznacza wszelkie zmiany w  projekcie typu inne niż „drobna zmiana”;  
(m) „drobna zmiana” oznacza zmianę w  projekcie typu, która nie ma znaczącego wpływu na masę, 
wyważenie, wytrzymałość konstrukcji, niezawodność, właściwości eksploatacyjne, w pływ na 
środowisko lub inne właściwości mające wpływ na zdatność do lotu danego wyrobu lotniczego 
stosowanego w  lotnictwie cywilnym;  
(n) „dane dotyczące zgodności operacyjnej” oznaczają zestaw danych wymagany do uzasadnienia 
i dopuszczenia specyficznych dla da nego typu aspektów operacyjnych niektórych typów 
statków powietrznych, regulowanych w  ramach systemu regulacyjnego dotyczącego 
bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego Unii lub Zjednoczonego Królestwa. Musi on być 
opracowany przez wnioskodawcę lub posiadacza cer tyfikatu typu dla statku powietrznego 
i musi stanowić część certyfikatu typu. W ramach systemu regulacyjnego Unii lub 
Zjednoczonego Królestwa dotyczącego bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego wstępny wniosek 
o wydanie certyfikatu typu lub ograniczonego certyf ikatu typu zawiera wniosek o 
zatwierdzenie danych dotyczących zgodności operacyjnej mających zastosowanie do danego 
typu statku powietrznego lub jest uzupełniany takim wnioskiem;  
 
859 
 (o) „zatwierdzenie produkcyjne” oznacza certyfikat wydany przez właściwy organ St rony 
producentowi, który produkuje wyroby lotnicze stosowane w  lotnictwie cywilnym, będący 
formą potwierdzenia, że producent spełnia mające zastosowanie wymogi określone 
w przepisach ustawowych, wykonawczych i  administracyjnych tej Strony w  odniesieniu do 
produkcji określonych wyrobów lotniczych stosowanych w  lotnictwie cywilnym;  
(p) „techniczne procedury wykonawcze” oznaczają procedury wykonawcze do niniejszego 
załącznika, opracowane przez wyspecjalizowane agencje Stron zgodnie z art.  AVSAF.3 ust.  5 
[Zakres i realizacja] niniejszej Umowy;  
(q) „organ dokonujący walidacji” oznacza wyspecjalizowaną agencję Strony dokonującej 
przywozu, która akceptuje lub waliduje, jak określono w  niniejszym załączniku, certyfikat 
projektu wydany przez organ certyfikujący.  
SEKCJA B: R ada ds. Nadzoru Certyfikacji  
Artykuł 3: Ustanowienie i  skład  
1. Niniejszym ustanawia się Radę ds. Nadzoru Certyfikacji, odpowiedzialną przed Specjalnym 
Komitetem ds. Bezpieczeństwa Lotniczego i  pod współprzewodnictwem wyspecjalizowanych agencji 
Stron, jako  techniczny organ koordynujący odpowiedzialny za skuteczne wykonanie niniejszego 
załącznika. Rada ds. Nadzoru Certyfikacji składa się z przedstawicieli wyspecjalizowanych agencji 
każdej ze Stron i  może zapraszać dodatkowych uczestników, aby ułatwić realiza cję swojego 
mandatu.  
2. Rada ds. Nadzoru Certyfikacji spotyka się w  regularnych odstępach czasu na wniosek 
którejkolwiek wyspecjalizowanej agencji oraz podejmuje decyzje i  formułuje zalecenia w  drodze 
konsensusu. Rada ds. Nadzoru Certyfikacji opracowuje i  przyjmuje swój regulamin.  
Artykuł 4: Mandat  
Mandat Rady ds. Nadzoru Certyfikacji obejmuje w  szczególności:  
(a) opracowanie, przyjęcie i przegląd technicznych procedur wykonawczych, o których mowa w 
art. 6. [Techniczne procedury wykonawcze];  
(b) wymianę informacji na temat najważniejszych problemów bezpieczeństwa oraz, 
w stosownych przypadkach, opracowywanie planów działania w  celu rozwiązywania tych 
problemów;  
(c) rozwiązywanie kwestii technicznych należących do zakresu zadań właściwych organów 
i mających wpływ na wyko nanie niniejszego załącznika;  
(d) w stosownych przypadkach, opracowywanie skutecznych sposobów współpracy, wsparcia 
technicznego i  wymiany informacji na temat wymogów dotyczących bezpieczeństwa i  ochrony 
środowiska, systemów certyfikacji oraz systemów zarządza nia jakością i  systemów 
standaryzacji;  
(e) przeprowadzanie okresowych przeglądów warunków walidacji lub akceptacji certyfikatów 
projektu określonych w art. 10 [Warunki walidacji certyfikatów projektów] i art. 13 
[Akceptacja];  
 
860 
 (f) proponowanie Specjalnemu Komitetow i ds. Bezpieczeństwa Lotniczego zmian niniejszego 
załącznika;  
(g) zgodnie z art. 29 [Ciągła kwalifikacja właściwych organów], określenie procedur mających na 
celu zapewnienie stałego zaufania każdej ze Stron do wiarygodności procesów drugiej Strony 
w zakresie ustaleń dotyczących zgodności;  
(h) analizowanie i  podejmowanie działań w  zakresie wdrażania procedur, o  których mowa w  lit. 
g); oraz  
(i) zgłaszanie nierozstrzygniętych kwestii Specjalnemu Komitetowi ds. Bezpieczeństwa Lotniczego 
oraz zapewnienie wykonania decyzji podjętych przez Specjalny Komitet ds. Bezpieczeństwa 
Lotniczego w  odniesieniu do niniejszego załącznika.  
SEKCJA C: Realizacja  
Artykuł 5: Właściwe organy w zakresie certyfikacji projektów, certyfikacji produkcji i świadectw 
eksportowych  
1. Właściwymi organa mi w zakresie certyfikacji projektów są:  
(a) w odniesieniu do Unii: Agencja Unii Europejskiej ds.  Bezpieczeństwa Lotniczego; oraz  
(b) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa: Urząd Lotnictwa Cywilnego Zjednoczonego 
Królestwa  
2. Organami właściwymi w zakresie cert yfikacji produkcji i świadectw eksportowych są:  
(a) w odniesieniu do Unii: Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz właściwe 
organy państw członkowskich. W odniesieniu do świadectw eksportowych używanych statków 
powietrznych właściwym organ em jest organ państwa rejestracji statku powietrznego, z 
którego dany statek powietrzny jest wywożony; oraz  
(b) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa: Urząd Lotnictwa Cywilnego Zjednoczonego 
Królestwa (Civil Aviation Authority of the United Kingdom)  
Artykuł  6: Techniczne procedury wykonawcze  
1. Wyspecjalizowane agencje Stron opracowują techniczne procedury wykonawcze za 
pośrednictwem Rady ds. Nadzoru Certyfikacji w celu ustanowienia szczegółowych procedur 
ułatwiających wykonanie niniejszego załącznika, poprz ez określenie procedur komunikacji między 
właściwymi organami Stron.  
2. Techniczne procedury wykonawcze uwzględniają również różnice między normami, 
zasadami, praktykami, procedurami i systemami Stron w zakresie lotnictwa cywilnego, związanymi z 
wykonaniem  niniejszego załącznika, o których mowa w art. AVSAF.3 ust. 5 [Zakres i realizacja] 
niniejszej Umowy.  
Artykuł 7: Wymiana i  ochrona informacji poufnych oraz zastrzeżonych danych i  informacji  
1. Dane i informacje wymieniane w ramach wykonywania niniejszego z ałącznika podlegają 
postanowieniom art. AVSAF.11 [Poufność oraz ochrona danych i informacji] niniejszej Umowy.  
 
861 
 2. Dane i  informacje wymieniane podczas procedury walidacji ogranicza się pod względem 
charakteru i  treści do tego, co jest niezbędne do celów wy kazania zgodności z  mającymi 
zastosowanie wymogami technicznymi, jak określono w  technicznych procedurach wykonawczych.  
3. Wszelkie spory dotyczące wymiany danych i informacji między właściwymi organami są 
rozpatrywane w sposób określony w technicznych pro cedurach wykonawczych. Każda ze Stron 
zachowuje prawo do przekazania sporu do rozstrzygnięcia Radzie ds. Nadzoru Certyfikacji.  
SEKCJA D: Certyfikacja projektów  
Artykuł 8: Zasady ogólne  
1. Niniejsza sekcja dotyczy wszystkich – objętych zakresem niniejszego załącznika – 
certyfikatów projektu i wprowadzanych w nich zmian, w stosownych przypadkach, a w szczególności:  
(a) certyfikatów typu, w tym ograniczonych certyfikatów typu;  
(b) uzupełniających certyfikatów typu;  
(c) zatwierdzeń projektów naprawy; oraz  
(d) autoryzacji norm technicznych.  
2. Mając na uwadze stopień zaangażowania, o którym mowa w art. 12 [Stopień zaangażowania 
organu dokonującego walidacji] organ dokonujący walidacji waliduje albo akceptuje certyfikat 
projektu lub zmianę, wydaną lub zatwierdzoną przez organ cer tyfikujący lub będącą w toku 
wydawania lub zatwierdzania przez organ certyfikujący, zgodnie z zasadami i warunkami 
określonymi w niniejszym załączniku i jak określono w technicznych procedurach wykonawczych, w 
tym w warunkach akceptacji i walidacji certyfi katów.  
3. W celu wykonania niniejszego załącznika każda ze Stron zapewnia, aby jej system 
regulacyjny dotyczący bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego za pomocą systemu certyfikacji 
organizacji projektujących w wystarczającym stopniu umożliwiał kontrolowanie p rzez każdą 
organizację projektującą zdolności do wykonywania jej obowiązków.  
Artykuł 9: Procedura walidacji  
1. Wniosek o  walidację certyfikatu projektu wyrobu lotniczego stosowanego w  lotnictwie 
cywilnym składa się do organu dokonującego walidacji za pośre dnictwem organu certyfikującego, jak 
określono w  technicznych procedurach wykonawczych.  
2. Organ certyfikujący zapewnia, aby organ dokonujący walidacji otrzymał wszystkie istotne 
dane i  informacje niezbędne do walidacji certyfikatu projektu, jak określono w technicznych 
procedurach wykonawczych.  
3. Po otrzymaniu wniosku o  walidację certyfikatu projektu organ dokonujący walidacji określa 
podstawę certyfikacji do celów walidacji zgodnie z  art. 11 [Podstawa certyfikacji do celów walidacji], 
a także stopień zaa ngażowania organu dokonującego walidacji w  ramach procedury walidacji 
zgodnie z  art. 12 [Poziom zaangażowania organu zatwierdzającego].  
 
862 
 4. Jak określono w  technicznych procedurach wykonawczych, organ dokonujący walidacji w  jak 
największym stopniu opiera wa lidację na ocenach technicznych, testach, inspekcjach i  ustaleniach 
dotyczących zgodności dokonanych przez organ certyfikujący.  
5. Po przeanalizowaniu odpowiednich danych i informacji dostarczonych przez organ 
certyfikujący, organ dokonujący walidacji wyda je certyfikat projektu zwalidowanego wyrobu 
lotniczego stosowanego w lotnictwie cywilnym („zwalidowany certyfikat projektu”), gdy:  
(a) potwierdzono, że organ certyfikujący wydał własny certyfikat projektu wyrobu lotniczego 
stosowanego w lotnictwie cywilnym;  
(b) organ certyfikujący stwierdził, że wyrób lotniczy stosowany w lotnictwie cywilnym jest zgodny 
z podstawą certyfikacji, o której mowa w art. 11 [Podstawa certyfikacji do celów walidacji];  
(c) rozwiązano wszystkie kwestie poruszone w trakcie procedury walidacji pr zeprowadzonej przez 
organ dokonujący walidacji, oraz  
(d) wnioskodawca spełnił dodatkowe wymogi administracyjne, jak określono w technicznych 
procedurach wykonawczych.  
6. W celu uzyskania i  utrzymania zwalidowanego certyfikatu projektu, każda ze Stron zapewnia,  
aby wnioskodawca posiadał i  zachowywał do dyspozycji organu certyfikującego wszystkie istotne 
informacje projektowe, rysunki i  sprawozdania z  testów, w  tym zapisy inspekcyjne dotyczące 
certyfikowanego wyrobu lotniczego stosowanego w  lotnictwie cywilnym, c elem zapewnienia 
dostępu do informacji niezbędnych do utrzymania ciągłej zdatności do lotu i  zgodności z  wymogami 
dotyczącymi ochrony środowiska mającymi zastosowanie do wyrobu lotniczego stosowanego 
w lotnictwie cywilnym.  
Artykuł 10: Warunki walidacji cer tyfikatów projektów  
1. Certyfikaty typu wydane przez wyspecjalizowaną agencję Unii jako organ certyfikujący są 
walidowane przez wyspecjalizowaną agencję Zjednoczonego Królestwa jako organ walidujący. 
Następujące dane podlegają zatwierdzeniu:  
(a) instrukcja in stalacyjna silnika (w przypadku certyfikatu typu silnika);  
(b) podręcznik napraw konstrukcyjnych;  
(c) instrukcja zapewnienia ciągłej zdatności do  lotu systemów przewodów instalacji elektrycznych; 
oraz  
(d) podręcznik dotyczący masy i  wyważenia.  
W drodze technicznyc h procedur wykonawczych można określić szczegóły proceduralne w 
odniesieniu do akceptacji odpowiednich danych. Żadne szczegóły proceduralne nie mogą wpływać 
na wymóg akceptacji ustanowiony w akapicie pierwszym.  
2. Znaczące uzupełniające certyfikaty typu i zatwierdzenia znaczących poważnych zmian 
wydane przez wyspecjalizowaną agencję Unii jako organ certyfikujący są walidowane przez 
wyspecjalizowaną agencję Zjednoczonego Królestwa jako organ dokonujący walidacji. Co do zasady 
stosuje się uproszczoną procedur ę walidacji, ograniczoną do zaznajomienia się z kwestiami 
technicznymi bez angażowania organu dokonującego walidacji w działania związane z 
 
863 
 wykazywaniem przez wnioskującego zgodności, chyba że wyspecjalizowane agencje w konkretnych 
przypadkach zadecydują i naczej.  
3. Certyfikaty typu wydane przez wyspecjalizowaną agencję Zjednoczonego Królestwa jako 
organ certyfikujący są walidowane przez wyspecjalizowaną agencję Unii jako organ walidujący.  
4. Uzupełniające certyfikaty typu, zatwierdzenia poważnych zmian, poważnych napraw, 
autoryzacji norm technicznych, wydane przez wyspecjalizowaną agencję Zjednoczonego Królestwa 
jako organ certyfikujący lub przez zatwierdzoną organizację na mocy prawa Zjednoczonego 
Królestwa są walidowane przez wyspecjalizowaną agencję Un ii jako organ dokonujący walidacji. 
Uproszczona procedura walidacji ograniczona do zaznajomienia się z wiedzą techniczną bez udziału 
organu dokonującego walidacji w przedstawianiu przez wnioskodawcę działań związanych z 
przestrzeganiem przepisów może być s tosowana, jeżeli wyspecjalizowane agencje zadecydują o tym 
w konkretnych przypadkach.  
Artykuł 11: Podstawa certyfikacji do celów walidacji  
1. Na potrzeby walidacji certyfikatu projektu wyrobu lotniczego stosowanego w  lotnictwie 
cywilnym przy określaniu pod stawy certyfikacji organ dokonujący walidacji odnosi się do 
następujących wymogów określonych w  przepisach ustawowych, wykonawczych i  administracyjnych 
Strony, którą reprezentuje:  
(a) wymogi w zakresie zdatności do lotu podobnego wyrobu lotniczego stosowanego w lotnictwie 
cywilnym, które obowiązywały w dniu złożenia wniosku, ustanowione przez organ 
certyfikujący i uzupełnione w stosownych przypadkach o dodatkowe wymogi techniczne, jak 
określono w technicznych procedurach wykonawczych; oraz  
(b) wymogi ochrony środow iska w  odniesieniu do wyrobów lotniczych stosowanych w  lotnictwie 
cywilnym, które obowiązywały w  dniu złożenia wniosku o  walidację do organu dokonującego 
walidacji.  
2.  Organ dokonujący walidacji określa, w  stosownych przypadkach, wszelkie:  
(a) zwolnienia z  przestrzegania mających zastosowanie wymogów;  
(b) odstępstwa od mających zastosowanie wymogów; lub  
(c) czynniki kompensacyjne, które zapewniają równoważny poziom bezpieczeństwa, gdy mające 
zastosowanie wymogi nie są przestrzegane.  
3. Oprócz wymogów określonych w ust . 1 i 2 organ dokonujący walidacji określa warunki 
szczególne, które należy stosować, jeżeli odpowiednie przepisy w zakresie zdatności do lotu oraz 
przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne nie zawierają adekwatnych lub właściwych 
wymogów bezpieczeńs twa w odniesieniu do danego wyrobu lotniczego stosowanego w lotnictwie 
cywilnym, ponieważ:  
(a) cechy konstrukcyjne wyrobu lotniczego stosowanego w  lotnictwie cywilnym są nowatorskie 
lub nietypowe dla praktyk projektowych, w  oparciu o  które opracowano mające za stosowanie 
przepisy w  zakresie zdatności do lotu oraz przepisy ustawowe, wykonawcze i  administracyjne;  
(b) wyrób lotniczy stosowany w lotnictwie cywilnym jest przeznaczony do niekonwencjonalnego 
wykorzystania; lub  
 
864 
 (c) doświadczenie z użytkowania podobnych wyrobów lotniczych stosowanych w lotnictwie 
cywilnym lub wyrobów lotniczych stosowanych w lotnictwie cywilnym posiadających podobne 
cechy konstrukcyjne wskazuje, że mogą zaistnieć sytuacje stanowiące zagrożenie 
bezpieczeństwa.  
4. Określając zwolnienia, odstępstwa,  czynniki kompensacyjne lub warunki szczególne, organ 
dokonujący walidacji w  należyty sposób uwzględnia zwolnienia, odstępstwa, czynniki kompensacyjne 
lub warunki szczególne stosowane przez organ certyfikujący i  nie stosuje do walidowanych wyrobów 
lotniczy ch stosowanych w  lotnictwie cywilnym bardziej rygorystycznych wymogów niż do podobnych 
wyrobów własnych. Organ dokonujący walidacji powiadamia organ certyfikujący o wszelkich takich 
zwolnieniach, odstępstwach, czynnikach kompensacyjnych lub warunkach szcze gólnych.  
Artykuł 12: Stopień zaangażowania organu dokonującego walidacji  
1. Stopień zaangażowania danego organu dokonującego walidacji danej Strony podczas 
procedur walidacji, o  których mowa w  art. 9 [Procedura walidacji], jak określono w  technicznych 
proc edurach wykonawczych, zależy głównie od:  
(a) doświadczenia i  rejestrów właściwego organu drugiej Strony jako organu certyfikującego;  
(b) doświadczenia uzyskanego już przez dany organ dokonujący walidacji w  trakcie poprzednich 
postępowań walidacyjnych z  udziałem wł aściwego organu drugiej Strony;  
(c) charakteru projektu, który ma być walidowany;  
(d) skuteczności działania i doświadczeń wnioskodawcy w relacji z organem dokonującym 
walidacji; oraz  
(e) wyniku ocen wymogów dotyczących kwalifikacji, o których mowa w art. 28 [Wymogi 
dotyczące kwalifikacji na potrzeby akceptacji ustaleń dotyczących zgodności i certyfikatów] 
oraz art. 29 [Ciągła kwalifikacja właściwych organów].  
2. Organ zatwierdzający przeprowadza specjalne procedury i kontrole, w szczególności w 
odniesieniu do procesów  i metod stosowanych przez organ certyfikujący, podczas pierwszej walidacji 
każdego certyfikatu, w przypadku gdy organ certyfikujący nie wydał wcześniej certyfikatu dla danej 
kategorii wyrobów lotniczych stosowanych w lotnictwie cywilnym, po dniu 30 wrześn ia 2004 r. 
Procedury i kryteria, które mają być stosowane, określa się szczegółowo w technicznych procedurach 
wykonawczych.  
3. Skuteczne wdrożenie zasad określonych w ust. 1 i 2 jest regularnie mierzone, monitorowane 
i weryfikowane przez Radę ds. Nadzoru Certyfikacji, z wykorzystaniem wskaźników określonych w 
technicznych procedurach wykonawczych.  
Artykuł 13: Akceptacja  
1. W odniesieniu do certyfikatu projektu podlegającego akceptacji organ dokonujący walidacji 
akceptuje certyfikat projektu wydany przez or gan certyfikujący bez jakichkolwiek czynności 
walidacyjnych. W takim przypadku certyfikat projektu jest uznawany przez organ dokonujący 
walidacji za równoważny z certyfikatem wydanym zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi 
i administracyjnymi Strony tego organu dokonującego walidacji i nie wydaje on równolegle swojego 
odpowiedniego certyfikatu.  
 
865 
 2.  Uzupełniające certyfikaty typu, zatwierdzenia innych niż znaczące poważnych zmian, 
autoryzacji norm technicznych, wydane przez wyspecjalizowaną agencję Uni i jako organ 
certyfikujący lub przez zatwierdzoną organizację na mocy prawa Unii są akceptowane przez 
wyspecjalizowaną agencję Zjednoczonego Królestwa jako organ dokonujący walidacji.  
3. Drobne zmiany i naprawy zatwierdzone przez wyspecjalizowaną agencję U nii jako organ 
certyfikujący lub przez zatwierdzoną organizację na podstawie prawa Unii są akceptowane przez 
wyspecjalizowaną agencję Zjednoczonego Królestwa jako organ dokonujący walidacji.  
4. Drobne zmiany i drobne naprawy zatwierdzone przez wyspecjalizo waną agencję 
Zjednoczonego Królestwa jako organ certyfikujący lub przez zatwierdzoną organizację na mocy 
przepisów ustawowych i wykonawczych Zjednoczonego Królestwa są akceptowane przez 
wyspecjalizowaną agencję Unii jako organ dokonujący walidacji.  
Artykuł  14: Postanowienia wykonawcze do art. 10 [Warunki walidacji certyfikatów projektów] i art. 
13 [Akceptacja]  
1. Klasyfikowanie zmian jako drobnych lub poważnych jest dokonywane przez organ 
certyfikujący zgodnie z  definicjami określonymi w  niniejszym załączni ku oraz interpretowane zgodnie 
z mającymi zastosowanie zasadami i  procedurami organu certyfikującego.  
2. Przy ustalaniu, czy dany uzupełniający certyfikat typu lub poważną zmianę należy 
zaklasyfikować jako znaczące czy jako inne niż znaczące, organ certyfikujący analizuje daną zmianę w 
kontekście wszelkich wcześniejszych odpowiednich zmian projektu i wszelkich powiązanych zmian 
mających zastosowanie specyfikacji certyfikacyjnych uwzględnionych w certyfikacie typu wyrobu 
lotniczego stosowanego w lotni ctwie cywilnym. Zmiany spełniające którekolwiek z poniższych 
kryteriów automatycznie uznaje się za znaczące:  
(a) nie zachowano ogólnej konfiguracji lub zasad budowy; lub  
(b) założenia przyjęte w ramach certyfikacji wyrobu, który ma zostać zmieniony, utraciły swoją  
podstawę.  
Artykuł 15: Istniejące certyfikaty projektu  
Do celów niniejszego załącznika stosuje się co następuje:  
(a) certyfikaty typu, uzupełniające certyfikaty typu, zatwierdzenia zmian i napraw, a także 
autoryzacje norm technicznych i ich zmiany wydane przez  wyspecjalizowaną agencję Unii 
wnioskodawcom ze Zjednoczonego Królestwa lub przez zatwierdzoną organizację projektującą 
z siedzibą w Zjednoczonym Królestwie na podstawie prawa Unii i ważne w dniu 31 grudnia 
2020 r. uznaje się za zatwierdzone przez wyspecja lizowaną agencję Zjednoczonego Królestwa 
lub zatwierdzoną organizację na mocy przepisów ustawowych i wykonawczych Zjednoczonego 
Królestwa jako organ zatwierdzający oraz za zaakceptowane przez wyspecjalizowaną agencję 
Unii jako organ dokonujący walidacji zg odnie z art. 13 ust. 1 [Akceptacja];  
(b) certyfikaty typu, uzupełniające certyfikaty typu, zatwierdzenia zmian i napraw, a także 
autoryzacje norm technicznych i zmian w nich, wydane przez wyspecjalizowaną agencję Unii 
wnioskodawcom z Unii lub przez organizację  projektującą z siedzibą w Unii na podstawie 
prawa Unii i ważne w dniu 31 grudnia 2020 r. uznaje się za zaakceptowane przez 
wyspecjalizowaną agencję Zjednoczonego Królestwa jako organ dokonujący walidacji zgodnie 
z art. 13 ust. 1 [Akceptacja].  
 
866 
 Artykuł 16: Przeniesienie certyfikatu projektu  
W przypadku gdy certyfikat projektu zostaje przeniesiony na inną jednostkę, organ certyfikujący 
odpowiedzialny za certyfikat projektu niezwłocznie powiadamia o tym przeniesieniu organ 
dokonujący walidacji i stosuje proced urę odnoszącą się do przenoszenia certyfikatów projektu, jak 
określono w technicznych procedurach wykonawczych.  
Artykuł 17: Wymagania eksploatacyjne związane z  projektem  
1. W razie potrzeby wyspecjalizowane agencje zapewniają w  trakcie procedury walidacji 
wymianę danych i  informacji dotyczących wymogów eksploatacyjnych związanych z  projektem.  
2. Z zastrzeżeniem decyzji wyspecjalizowanych agencji w odniesieniu do niektórych wymogów 
eksploatacyjnych związanych z projektem, organ dokonujący walidacji może akce ptować 
oświadczenia o zgodności wydane przez organ certyfikujący w drodze procedury walidacji.  
Artykuł 18: Dokumenty i  dane eksploatacyjne odnoszące się do typu  
1 Niektóre specyficzne dla danego typu zestawy dokumentów i danych eksploatacyjnych, w 
tym dane  dotyczące zgodności operacyjnej w systemie Unii oraz równoważne dane w systemie 
Zjednoczonego Królestwa, dostarczane przez posiadacza certyfikatu typu, są zatwierdzane lub 
akceptowane przez organ certyfikujący i w stosownych przypadkach wymieniane podczas  procedury 
walidacji.  
2. Dokumenty i dane eksploatacyjne, o których mowa w ust. 1, mogą być akceptowane lub 
walidowane przez organ dokonujący walidacji, jak określono w technicznych procedurach 
wykonawczych.  
Artykuł 19: Równoległa walidacja  
Jeżeli wnioskod awca oraz wyspecjalizowane agencje tak zadecydują, w  stosownych przypadkach 
można stosować procedurę równoległej certyfikacji i walidacji, jak określono w  technicznych 
procedurach wykonawczych.  
Artykuł 20: Ciągła zdatność do lotu  
1. Właściwe organy podejmują działania służące wyeliminowaniu niebezpiecznych sytuacji 
dotyczących wyrobów lotniczych stosowanych w lotnictwie cywilnym, w odniesieniu do których są 
organem certyfikującym.  
2. Na wniosek, właściwy organ jednej ze Stron pomaga – w odniesieniu d o wyrobów lotniczych 
stosowanych w  lotnictwie cywilnym zaprojektowanych lub wyprodukowanych w  ramach jej systemu 
regulacyjnego – właściwemu organowi drugiej Strony w  określeniu wszelkich działań uznanych za 
niezbędne do zapewnienia ciągłej zdatności do lot u wyrobów lotniczych stosowanych w  lotnictwie 
cywilnym.  
3. Jeżeli problemy eksploatacyjne lub inne potencjalne problemy związane z  bezpieczeństwem, 
które mają wpływ na wyrób lotniczy stosowany w  lotnictwie cywilnym objęty zakresem niniejszego 
załącznika, p rowadzą do wszczęcia dochodzenia przeprowadzanego przez wyspecjalizowaną agencję 
Strony, która jest organem certyfikującym w  odniesieniu do danego wyrobu lotniczego stosowanego 
w lotnictwie cywilnym, wyspecjalizowana agencja drugiej Strony wspiera na wnios ek takie 
dochodzenie, w  tym przekazuje istotne informacje dostarczone jej przez jej odpowiednie podmioty 
 
867 
 na temat awarii, niesprawności, wad i  innych zdarzeń, dotyczących tego wyrobu lotniczego 
stosowanego w  lotnictwie cywilnym.  
4. Uznaje się, że obowiązki  sprawozdawcze posiadaczy certyfikatu projektu wobec organu 
certyfikującego oraz mechanizm wymiany informacji ustanowiony na podstawie niniejszego 
załącznika wypełniają spoczywający na każdym posiadaczu certyfikatu projektu obowiązek zgłaszania 
organowi za twierdzającemu awarii, niesprawności, wad i innych zdarzeń mających wpływ na ten 
wyrób lotniczy stosowany w lotnictwie cywilnym.  
5. Działania mające na celu wyeliminowanie niebezpiecznych sytuacji oraz wymianę informacji 
dotyczących bezpieczeństwa, o który ch mowa w ust. 1 –4, określa się w technicznych procedurach 
wykonawczych.  
6. Wyspecjalizowana agencja jednej Strony na bieżąco informuje wyspecjalizowaną agencję 
drugiej Strony o  wszelkich obowiązkowych informacjach dotyczących ciągłej zdatności do lotu 
w odniesieniu do wyrobów lotniczych stosowanych w  lotnictwie cywilnym, zaprojektowanych lub 
wyprodukowanych w  ramach jej systemu nadzoru oraz objętych zakresem niniejszego załącznika.  
7. Wszelkie zmiany statusu zdatności do lotu określonego w świadectwie wyda nym przez 
wyspecjalizowaną agencję jednej ze Stron terminowo przekazuje się wyspecjalizowanej agencji 
drugiej Strony.  
SEKCJA E: Certyfikacja produkcji  
Artykuł 21:  Uznawanie certyfikacji produkcji i systemów nadzoru produkcji  
1. Strona dokonująca przywozu u znaje system certyfikacji produkcji i nadzoru produkcji Strony 
dokonującej wywozu, ponieważ system ten uznaje się za wystarczająco równoważny z systemem 
Strony dokonującej przywozu objętym zakresem niniejszego załącznika, z zastrzeżeniem 
postanowień niniej szego artykułu.  
2. Uznawanie przez Unię systemu certyfikacji produkcji i nadzoru Zjednoczonego Królestwa 
ogranicza się do uznawania produkcji kategorii wyrobów lotniczych stosowanych w lotnictwie 
cywilnym, które były już objęte tym systemem w dniu 31 grudn ia 2020 r., jak określono w 
technicznych procedurach wykonawczych.  
3. W przypadku dodania nowej kategorii wyrobów lotniczych stosowanych w lotnictwie 
cywilnym do systemu certyfikacji produkcji i nadzoru produkcji, właściwy organ Strony dokonującej 
wywozu p owiadamia o tym wyspecjalizowaną agencję Strony przywozu. Przed rozszerzeniem 
uznawania systemu certyfikacji produkcji i nadzoru produkcji na nową kategorię wyrobów lotniczych 
stosowanych w lotnictwie cywilnym wyspecjalizowana agencja Strony dokonującej pr zywozu może 
podjąć decyzję o przeprowadzeniu oceny w celu potwierdzenia, że system certyfikacji produkcji i 
nadzoru produkcji Strony dokonującej wywozu dla tej kategorii wyrobów lotniczych stosowanych w 
lotnictwie cywilnym jest wystarczająco równoważny z s ystemem certyfikacji produkcji i nadzoru 
produkcji Strony dokonującej przywozu. Ocenę tę przeprowadza się zgodnie z technicznymi 
procedurami wykonawczymi i może ona obejmować ocenę posiadacza zatwierdzenia produkcji pod 
nadzorem właściwego organu Strony do konującej wywozu. Proces rozszerzenia uznania systemu 
certyfikacji produkcji i nadzoru produkcji Strony dokonującej wywozu na nową kategorię wyrobów 
lotniczych stosowanych w lotnictwie cywilnym przez Stronę dokonującą przywozu jest szczegółowo 
opisany w te chnicznych procedurach wykonawczych.  
 
868 
   4. Uznanie systemu certyfikacji produkcji i nadzoru nad produkcją Strony dokonującej wywozu 
przez Stronę dokonującą przywozu zależy od poziomu bezpieczeństwa zapewnianego przez system 
certyfikacji produkcji i nadzoru  nad produkcją strony dokonującej wywozu, który pozostaje 
wystarczająco równoważny względem systemu Strony dokonującej przywozu. Równoważność 
systemu certyfikacji produkcji i nadzoru produkcji jest stale monitorowana za pomocą procedur 
określonych w art. 2 9 [Ciągła kwalifikacja właściwych organów].  
5. Ustępy 1 –3 mają również zastosowanie do produkcji wyrobów lotniczych stosowanych w 
lotnictwie cywilnym, w odniesieniu do których obowiązki państwa projektu wykonuje państwo inne 
niż Strona dokonująca wywozu pr oduktu lotniczego stosowanego w lotnictwie cywilnym, pod 
warunkiem że właściwy organ Strony dokonującej wywozu ustanowił i wdrożył z odpowiednim 
organem państwa projektu procedury niezbędne do kontroli interakcji między posiadaczem 
certyfikatu projektu a p osiadaczem zatwierdzenia produkcyjnego danego wyrobu lotniczego 
stosowanego w lotnictwie cywilnym.  
Artykuł 22: Rozszerzenie zatwierdzenia produkcyjnego  
1. Zatwierdzenie produkcyjne wydane przez właściwy organ Strony dokonującej wywozu 
producentowi znajdują cemu się głównie na terytorium tej Strony dokonującej wywozu na podstawie 
art. 21 ust. 1 [Uznawanie certyfikacji produkcji i systemów nadzoru produkcji] może zostać 
rozszerzone na zakłady i instalacje produkcyjne producenta znajdujące się na terytorium dru giej 
Strony lub na terytorium państwa trzeciego, niezależnie od statusu prawnego tych zakładów i 
instalacji produkcyjnych oraz niezależnie od rodzaju wyrobu lotniczego stosowanego w lotnictwie 
cywilnym wyprodukowanego w tych zakładach i instalacjach. W tym  przypadku właściwy organ 
Strony dokonującej wywozu pozostaje odpowiedzialny za nadzór nad tymi zakładami i instalacjami 
produkcyjnymi, a właściwy organ Strony dokonującej przywozu nie wydaje tym zakładom i 
instalacjom produkcyjnym własnego zatwierdzenia p rodukcyjnego w odniesieniu do tego samego 
wyrobu lotniczego stosowanego w lotnictwie cywilnym.  
2. Jeżeli zakłady i zakłady produkcyjne producenta znajdujące się głównie na terytorium Strony 
dokonującej wywozu znajdują się na terytorium drugiej Strony, właściwe organy obu Stron 
współpracują ze sobą w ramach art. 32, [Wsparcie działań w zakresie nadzoru nad certyfikacją i 
ciągłą zdatnością do lotu], aby Strona dokonująca przywozu uczestniczyła w działaniach nadzorczych 
Strony dokonującej wywozu w odniesie niu do tych zakładów.  
Artykuł 23: Interakcje między posiadaczem zatwierdzenia produkcyjnego a posiadaczem certyfikatu 
projektu  
1. W przypadku gdy posiadacz zatwierdzenia produkcyjnego wyrobu lotniczego stosowanego 
w lotnictwie cywilnym podlega regulacji ze  strony właściwego organu jednej Strony, a  posiadacz 
certyfikatu projektu tego samego wyrobu lotniczego stosowanego w  lotnictwie cywilnym podlega 
regulacji ze strony właściwego organu drugiej Strony, właściwe organy Stron ustanawiają procedury 
określenia o bowiązków każdej ze Stron w  zakresie kontroli interakcji między posiadaczem 
zatwierdzenia produkcyjnego a  posiadaczem certyfikatu projektu.  
2. Do celów wywozu wyrobów lotniczych stosowanych w lotnictwie cywilnym w ramach 
niniejszego załącznika, w przypadku  gdy posiadacz certyfikatu projektu i posiadacz zatwierdzenia 
produkcyjnego nie są tym samym podmiotem prawnym, właściwe organy Stron zapewniają, aby 
posiadacz certyfikatu projektu ustalił z posiadaczem zatwierdzenia produkcyjnego odpowiednie 
mechanizmy za pewniające należytą koordynację między projektowaniem i produkcją oraz 
 
869 
 odpowiednie wsparcie ciągłej zdatności do lotu wyrobu lotniczego stosowanego w lotnictwie 
cywilnym.  
SEKCJA F: Świadectwa eksportowe  
Artykuł 24: Formularze  
Formularze Strony dokonującej wywozu to:  
(a) w przypadku gdy Stroną wywozu jest Zjednoczone Królestwo, formularz 52 CAA dla nowych 
statków powietrznych, świadectwo eksportowe zdatności do lotu dla używanych statków 
powietrznych oraz formularz 1 CAA dla innych nowych wyrobów oraz  
(b) w przypadk u gdy Stroną wywozu jest Unia, formularz 52 EASA dla nowych statków 
powietrznych, świadectwo eksportowe zdatności do lotu dla używanych statków powietrznych 
oraz formularz 1 EASA dla innych nowych wyrobów.  
Artykuł 25: Wydawanie świadectw eksportowych  
1. Wydając świadectwo eksportowe, właściwy organ lub posiadacz zatwierdzenia 
produkcyjnego Strony dokonującej wywozu zapewnia, aby taki wyrób lotniczy stosowany w 
lotnictwie cywilnym:  
(a) był zgodny z  projektem automatycznie zaakceptowanym lub zwalidowanym lub 
certyfikowanym przez Stronę dokonującą przywozu zgodnie z  niniejszym załącznikiem i  jak 
określono w  technicznych procedurach wykonawczych;  
(b) był w  stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację;  
(c) spełniał wszystkie dodatkowe wymogi zgłoszone przez Stronę dokonu jącą przywozu; oraz  
(d) w odniesieniu do cywilnych statków powietrznych, silników statków powietrznych oraz śmigieł 
statków powietrznych – spełniał wymogi w  zakresie mających zastosowanie obowiązkowych 
informacji dotyczących ciągłej zdatności do lotu, w  tym dy rektyw zdatności do lotu wydanych 
przez Stronę dokonującą przywozu, przekazane przez tę Stronę.  
2. Podczas wydawania eksportowego świadectwa zdatności do lotu używanego statku 
powietrznego zarejestrowanego na terytorium Strony dokonującej wywozu, oprócz wy mogów, o 
których mowa w ust. 1 lit. a) –d), właściwy organ Strony dokonującej wywozu zapewnia, aby takie 
statki powietrzne miały właściwą obsługę techniczną przy użyciu zatwierdzonych procedur i metod 
Strony dokonującej wywozu w okresie ich użytkowania, co mają poświadczać dzienniki obsługi 
technicznej i dokumentacja obsługi technicznej.  
Artykuł 26: Akceptacja świadectwa eksportowego nowego wyrobu lotniczego stosowanego 
w lotnictwie cywilnym  
Właściwy organ Strony dokonującej przywozu akceptuje świadectwo eks portowe wydane przez 
właściwy organ lub posiadacza zatwierdzenia produkcyjnego Strony dokonującej wywozu w 
odniesieniu do wyrobu lotniczego stosowanego w lotnictwie cywilnym, zgodnie z warunkami 
określonymi w niniejszym załączniku i wyszczególnionymi w tec hnicznych procedurach 
wykonawczych.  
 
870 
 Artykuł 27: Akceptacja eksportowego świadectwa zdatności do lotu używanego statku powietrznego  
1. Właściwy organ Strony dokonującej przywozu akceptuje eksportowe świadectwo zdatności 
do lotu wydane przez właściwy organ S trony dokonującej wywozu w odniesieniu do używanych 
statków powietrznych, zgodnie z zasadami i warunkami określonymi w niniejszym załączniku i 
technicznych procedurach wykonawczych, jedynie w przypadku istnienia posiadacza certyfikatu typu 
lub ograniczoneg o certyfikatu typu używanego statku powietrznego, który wspierałby ciągłą 
zdatność do lotu tego typu statku powietrznego.  
2. W odniesieniu do eksportowego świadectwa zdatności do lotu używanego statku 
powietrznego wyprodukowanego w ramach nadzoru produkcji  Strony dokonującej wywozu, które 
ma być zaakceptowane zgodnie z ust. 1, właściwy organ Strony dokonującej wywozu pomaga, na 
wniosek, właściwemu organowi Strony dokonującej przywozu w uzyskaniu danych i informacji 
dotyczących:  
(a) konfiguracji statku powietrzn ego w momencie wysyłki od producenta; oraz  
(b) późniejszych zmian i  napraw statku powietrznego, które Strona ta zatwierdziła.  
3. Strona dokonująca przywozu może zażądać protokołów z  kontroli i  konserwacji technicznej, 
jak określono w  technicznych procedurach w ykonawczych.  
4. Jeżeli w  trakcie oceny stanu zdatności do lotu używanego statku powietrznego 
przeznaczonego do wywozu właściwy organ Strony dokonującej wywozu nie jest w  stanie spełnić 
wszystkich wymogów określonych w  art. 25 ust.  2 [Wydawanie świadectw ek sportowych] oraz 
w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, organ ten:  
(a) powiadamia właściwy organ Strony dokonującej przywozu;  
(b) koordynuje z właściwym organem Strony dokonującej przywozu, jak określono w technicznych 
procedurach wykonawczych, kwestię akceptacji lub odrzucenia wyjątków od mających 
zastosowanie wymogów; oraz  
(c) rejestruje wszelkie zaakceptowane podczas wywozu wyjątki . 
SEKCJA G: Kwalifikacja właściwych organów  
Artykuł 28: Wymogi dotyczące kwalifikacji na potrzeby akceptacji ustaleń dotyczących zgodności 
i certyfikatów  
1. Każda ze Stron utrzymuje ustrukturyzowany i  skuteczny system certyfikacji i  nadzoru na 
potrzeby wykonania niniejszego załącznika, w  tym:  
(a) ramy regulacyjne i  prawne, zapewniające w  szczególności uprawnienia regulacyjne w  stosunku 
do podmiotów  regulowanych w  ramach regulacyjnego systemu ochrony lotnictwa cywilnego 
danej Strony;  
(b) strukturę organizacyjną wraz z  jasnym opisem zadań;  
(c) wystarczające zasoby, w  tym odpowiednio wykwalifikowany personel posiadający 
wystarczającą wiedzę, doświadczenie i przeszkolenie;  
 
871 
 (d) udokumentowane odpowiednie procesy w  ramach strategii i  procedur;  
(e) dokumentację i  rejestry; oraz  
(f) ustanowiony program inspekcji zapewniający jednolity poziom wdrożenia ram prawnych 
i regulacyjnych w  poszczególnych komponentach systemu nadzor u. 
Artykuł 29: Ciągła kwalifikacja właściwych organów  
1. Aby utrzymać wzajemne zaufanie do swoich systemów regulacyjnych dotyczących 
wykonania niniejszego załącznika, tak aby zapewniały one wystarczająco równoważny poziom 
bezpieczeństwa, wyspecjalizowana agencja każdej ze Stron regularnie ocenia, czy właściwe organy 
drugiej Strony spełniają wymogi dotyczące kwalifikacji, o których mowa w art. 28 [Wymogi dotyczące 
kwalifikacji na potrzeby akceptacji ustaleń dotyczących zgodności i certyfikatów]. Zasady 
prze prowadzania tego rodzaju ciągłych wzajemnych ocen określa się w  technicznych procedurach 
wykonawczych.  
2. Właściwy organ danej Strony współpracuje z właściwym organem drugiej Strony za każdym 
razem, gdy takie oceny są wymagane, oraz zapewnia, aby podmioty regulowane podlegające jego 
nadzorowi zapewniały dostęp do wyspecjalizowanych agencji Stron.  
3. Jeżeli wyspecjalizowana agencja którejkolwiek ze Stron jest zdania, że kompetencje 
techniczne właściwego organu drugiej Strony nie są już adekwatne lub że należ y zawiesić akceptację 
ustaleń dotyczących zgodności lub certyfikatów wydawanych przez ten właściwy organ, ponieważ 
systemy drugiej Strony służące wykonaniu niniejszego załącznika nie zapewniają już wystarczająco 
równoważnego poziomu bezpieczeństwa pozwalaj ącego na wzajemną akceptację, wyspecjalizowane 
agencje Stron konsultują się w celu określenia działań zaradczych.  
4. Jeżeli wzajemne zaufanie nie zostanie odbudowane w drodze wzajemnie akceptowanych 
środków, wyspecjalizowana agencja każdej ze Stron może pr zekazać kwestię, o której mowa w ust. 3, 
Radzie ds. Nadzoru Certyfikacji.  
5. Jeżeli kwestia nie zostanie rozstrzygnięta przez Radę ds. Nadzoru Certyfikacji, każda ze stron 
może przekazać sprawę, o której mowa w ust. 3, do Specjalnego Komitetu ds. Bezpiecze ństwa 
Lotniczego.  
CZĘŚĆ H: Komunikacja, konsultacje i  wsparcie  
Artykuł 30: Komunikacja  
Z zastrzeżeniem wyjątków, o których zadecydowały wyspecjalizowane agencje Stron indywidualnie 
dla każdego przypadku, wszelka komunikacja między właściwymi organami Stron , w tym 
dokumentacja, jak określono w technicznych procedurach wykonawczych, prowadzona jest w języku 
angielskim.  
Artykuł 31: Konsultacje techniczne  
1. Kwestiami dotyczącymi wykonania niniejszego załącznika zajmują się w drodze konsultacji 
wyspecjalizowane  agencje Stron.  
 
872 
 2. Jeżeli rozwiązanie możliwe do przyjęcia przez obie Strony nie zostanie osiągnięte w drodze 
konsultacji przeprowadzonych zgodnie z ust. 1, agent techniczny każdej ze Stron może skierować 
sprawę, o której mowa w ust. 1, do Rady ds. Nadzoru  Certyfikacji.  
3. Jeżeli kwestia nie zostanie rozstrzygnięta przez Radę ds. Nadzoru Certyfikacji, każda ze stron 
może skierować sprawę, o której mowa w ust. 1, do Specjalnego Komitetu ds. Bezpieczeństwa 
Lotniczego.  
Artykuł 32: Wsparcie działań w  zakresie n adzoru nad certyfikacją i  ciągłą zdatnością do lotu  
Na wniosek, za obopólnym porozumieniem oraz w miarę dostępności zasobów, właściwy organ 
jednej ze Stron może zapewniać właściwemu organowi drugiej Strony wsparcie techniczne, dane i 
informacje w ramach dz iałań w zakresie nadzoru nad certyfikacją i ciągłą zdatnością do lotu 
związanych z projektem, produkcją i ochroną środowiska. Wsparcie, jakie ma być udzielone, oraz 
procedurę udzielania takiego wsparcia określa się w technicznych procedurach wykonawczych.  
 
 
  
 
873 
 ZAŁĄCZNIK ROAD -1: TRANSPORT DROGOWY TOWARÓW  
 Część A – Wymogi dotyczące przewoźników drogowych towarów zgodnie z art. ROAD.5 niniejszej 
Umowy  
Sekcja  1. Dostęp do zawodu przewoźnika drogowego towarów i wykonywanie tego zawodu  
Artykuł  1 – Zakres stosowan ia  
Niniejsza sekcja dotyczy dostępu do zawodu przewoźnika drogowego towarów i wykonywania tego 
zawodu i ma zastosowanie do wszystkich przewoźników drogowych towarów Strony wykonujących 
przewozy towarów objętych zakresem art. ROAD.4 [Transport towarów między terytoriami, przez 
terytoria i w obrębie terytoriów Stron]niniejszej Umowy .  
 Artykuł  2 – Definicje  
Do celów niniejszej sekcji:   
a) „zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego towarów” oznacza decyzję 
administracyjną, która upoważnia osobę fizyczną lub prawną, spełniającą warunki przewidziane w 
niniejszej sekcji, do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego towarów;  
b) „wła ściwy organ” oznacza organ Strony na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym, 
który w celu wydawania zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego towarów 
sprawdza, czy osoba fizyczna lub prawna spełnia warunki przewidziane w niniejszej sekcji, i jest 
uprawniony do wydawania, zawieszania lub cofania zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika 
drogowego towarów; oraz   
c) „miejsce stałego zamieszkania” oznacza miejsce, w  którym dana osoba zwykle przebywa, to 
znaczy przynajmniej przez 185 dni w  każd ym roku kalendarzowym, z  powodu więzi osobistych 
świadczących o  bliskim związku tej osoby z  jej miejscem zamieszkania.  
Artykuł 3 – Wymogi dotyczące wykonywania zawodu przewoźnika drogowego towarów  
Osoby fizyczne lub prawne wykonujące zawód przewoźnika dr ogowego towarów muszą:  
(a) posiadać rzeczywistą i  stałą siedzibę na terytorium Strony zgodnie z art. 5 niniejszej sekcji;  
(b) cieszyć się nieposzlakowaną opinią zgodnie z art. 6 niniejszej sekcji;  
(c) posiadać odpowiednią zdolność finansową, jak określono w art. 7 niniejszej sekcji; oraz  
(d) dysponować wymaganymi kompetencjami zawodowymi określonymi w art. 8 niniejszej 
sekcji.  
Artykuł 4 – Zarządzający transportem  
1. Przewoźnik drogowy towarów wyznacza co najmniej jedną osobę fizyczną, zarządzającego 
transportem, któr a w sposób skuteczny i ciągły zarządza jego działalnością transportową i spełnia 
wymogi określone w art. 3  lit. b) i d) oraz która:  
(a) ma rzeczywisty związek z przewoźnikiem drogowym towarów, np. jest pracownikiem, 
dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem, o sobą zarządzającą lub jest tą osobą; oraz  
 
874 
 (b) ma miejsce zamieszkania na terytorium Strony, na terytorium której przewoźnik drogowy 
towarów ma siedzibę.  
2. Jeżeli osoba fizyczna lub prawna nie spełnia wymogu kompetencji zawodowych , właściwy 
organ może zezwol ić osobie fizycznej lub prawnej na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego 
towarów bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1, pod warunkiem że:  
(a) osoba fizyczna lub prawna wyznacza osobę fizyczną zamieszkałą na terytorium Strony 
przewoźni ka drogowego towarów, która spełnia wymogi określone w art. 3 lit. b) i d) i 
która jest uprawniona na mocy umowy do pełnienia funkcji zarządzającego transportem w 
imieniu przedsiębiorstwa;  
(b) umowa wiążąca przedsiębiorcę z  osobą, o  której mowa w  lit. a), pre cyzuje zadania, które 
ma ona wykonywać w  sposób rzeczywisty i  ciągły, oraz określa zakres obowiązków 
związanych z  funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, 
obejmują w  szczególności utrzymanie i  konserwację pojazdów, sprawdzanie  umów 
i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług 
kierowcom i  pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z  bezpieczeństwem;  
(c) w charakterze zarządzającego transportem osoba, o  której mowa w  lit. a), może kierować 
operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przewoźników drogowych 
towarów, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 
pojazdów. oraz  
(d) osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w inter esie osoby 
fizycznej lub prawnej, a swoje obowiązki wykonuje niezależnie od osób fizycznych lub 
prawnych, na rzecz których wykonuje ona przewozy.  
3. Strona może podjąć decyzję, aby zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. 1 nie 
mógł być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 lub, aby mógł być wyznaczony jedynie w 
odniesieniu do ograniczonej liczby osób fizycznych lub prawnych lub floty pojazdó w mniejszej niż 
określona w ust. 2 lit. c).  
4. Osoba fizyczna lub prawna powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego 
transportem lub zarządzających transportem.  
Artykuł 5 – Warunki związane z wymogiem posiadania siedziby   
Aby spełnić wymóg rz eczywistej i stałej siedziby na terytorium Strony siedziby, osoba fizyczna lub 
prawna musi:  
(a) posiadać lokale, w których ma dostęp do oryginałów dokumentów dotyczących głównej 
działalności – w formie elektronicznej lub w dowolnej innej formie – w szczególno ści do 
umów przewozowych, dokumentów dotyczących pojazdów, którymi dysponuje osoba 
fizyczna lub prawna, dokumentów księgowych, akt dotyczących pracowników, umów o 
pracę, dokumentów dotyczących zabezpieczenia społecznego, dokumentów zawierających 
dane na te mat przydziału zleceń dla kierowców i ich delegowania, dokumentów 
zawierających dane na temat podróży, czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku 
oraz do wszelkich innych dokumentów, do których właściwy organ musi mieć dostęp, w 
celu weryfikacji spełni enia warunków przewidzianych w niniejszej sekcji;  
 
875 
 (b) być zarejestrowana w rejestrze spółek handlowych tej Strony lub w podobnym rejestrze, 
gdy wymaga tego prawo krajowe;  
(c) podlegać podatkowi od dochodów i, gdy wymaga tego prawo krajowe, posiadać przypisany 
numer identyfikacyjny VAT;  
(d) po wydaniu zezwolenia – dysponować co najmniej jednym pojazdem, który został 
zarejestrowany lub wprowadzony do ruchu i dopuszczony do użytkowania zgodnie z 
przepisami tej Strony, niezależnie od tego, czy jest pełnoprawnym właścici elem tego 
pojazdu czy posiadaczem z innego tytułu, np. na podstawie umowy najmu z opcją zakupu, 
umowy najmu lub umowy leasingu;  
(e) skutecznie i w sposób ciągły prowadzić działalność administracyjną i handlową przy użyciu 
odpowiedniego sprzętu i odpowiednich urządzeń w lokalu, o którym mowa w lit. a), 
znajdującym się na terytorium tej Strony oraz w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzać 
przewozami z wykorzystaniem pojazdów, o których mowa w lit. f), przy użyciu 
odpowiedniego sprzętu technicznego znajdującego si ę na terytorium tej Strony; oraz  
(f) na bieżąco i w sposób regularny dysponować liczbą pojazdów spełniających warunki 
określone w lit.  d) i kierowcami umiejscowionymi zazwyczaj w centrum operacyjnym na 
terytorium tej Strony, proporcjonalnie do wielkości wykony wanych przez przedsiębiorcę 
przewozów.  
Artykuł 6 – Warunki związane z wymogiem dobrej reputacji   
1. Z zastrzeżeniem ust. 2, Strony określają warunki, które osoby fizyczne lub prawne i 
zarządzający transportem muszą spełniać, aby zapewnić zgodność z wymog iem dobrej reputacji.  
Przy ustalaniu, czy osoba fizyczna lub prawna spełniła ten wymóg, Strony biorą pod uwagę 
postępowanie osoby fizycznej lub prawnej, zarządzających transportem, dyrektorów wykonawczych i 
wszelkich innych odpowiednich osób określonych przez Stronę. Każde odni esienie w niniejszym 
artykule do wyroków skazujących, sankcji lub naruszeń obejmuje wyroki skazujące, sankcje lub 
naruszenia samej osoby fizycznej lub prawnej, jej zarządzających transportem, dyrektorów 
wykonawczych oraz innych odpowiednich osób określonyc h przez Stronę.  
Warunki, o których mowa w pierwszej części niniejszego akapitu, obejmują przynajmniej następujące 
wymogi:  
(a) dobrej reputacji zarządzającego transportem lub przewoźnika drogowego towarów nie 
podważają żadne poważne zarzuty, takie jak wyroki skazujące lub sankcje za popełnienie 
poważnego naruszenia obowiązujących przepisów krajowych w  następujących dziedzinach:  
(i) prawo handlowe;  
(ii) prawo upadłościowe;  
(iii) płace i  warunki zatrudnienia w  zawodzie;  
(iv) prawo o  ruchu drogowym;  
(v) odpowiedzialność zawodowa;  
(vi) handel ludźmi lub narkotykami;   
 
876 
 (vii) prawo podatkowe;  oraz  
(b) zarządzający transportem lub przewoźnik drogowy towarów na terytorium jednej lub obu 
Stron nie zostali skazani za poważne przestępstwo ani nie nałożono na nich sankcji za 
poważne naruszenie przepisów tytułu I działu trzeciego części drugiej [Transport drogowy 
towarów] niniejszej Umowy lub przepisów krajowych odnoszących się w szczególności do:  
(i) czasu prowadzenia pojazdu i  odpoczynku kierowców, czasu pracy oraz 
instalacji i  używania urządzeń kontrolnych ;  
(ii) maksymalnej masy i  wymiarów pojazdów użytkowych w  ruchu 
międzynarodowym;  
(iii) kwalifikacji wstępnej i  ustawicznego kształcenia kierowców;  
(iv) badań technicznych w  celu dopuszczenia pojazdów użytkowych do ruchu, 
w tym obowiązkowych badań technicznych pojazdów silnikowych;  
(v) dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych;    
(vi) bezpieczeństwa w  drogowym przewozie towarów niebezpiecznych;  
(vii) insta lacji i  używania ograniczników prędkości w  niektórych rodzajach 
pojazdów;  
(viii) praw jazdy;  
(ix) dostęp do zawodu;    
(x) transportu zwierząt;  
(xi) delegowania pracowników w  transporcie drogowym;  
(xii) prawa właściwego dla zobowiązań umownych; oraz  
(xiii) podróży, których  punkty załad unku i rozładunku znajdują się na terytorium 
drugiej Strony.  
2. Do celów ust.  1 akapit trzeci lit.  b) niniejszego artykułu w przypadku gdy zarządzający 
transportem lub przewoźnik drogowy towarów został, w jednym lub kilku państwach członkowskich, 
skazany za popełnienie poważnego przestępstwa lub nałożono na niego sankcje za jedno z 
najpoważniejszych naruszeń przepisów określonych w dodatku ROAD.A.1.1, na terytorium jednej lub 
obu Stron, właściwy organ Strony siedziby w odpowiedni i terminowy sposób przepro wadza i kończy 
postępowanie administracyjne obejmujące w odpowiednich przypadkach kontrolę na miejscu w 
lokalach danej osoby fizycznej lub prawnej.   
W toku postępowania administracyjnego właściwy organ ocenia, czy w konkretnym przypadku i w 
danych okolicz nościach utrata dobrej reputacji stanowiłaby nieproporcjonalną reakcję. W ramach tej 
oceny właściwy organ bierze pod uwagę liczbę poważnych naruszeń przepisów, o których mowa w 
ust. 1 akapit trzeci niniejszego artykułu, a także liczbę najpoważniejszych nar uszeń przepisów 
unijnych, określonych w dodatku ROAD.A.1.1, w odniesieniu do których zarządzający transportem 
lub przewoźnik drogowy towarów zostali skazani lub nałożono na nich sankcje. Każde takie ustalenie 
musi być należycie umotywowane i uzasadnione.  
 
877 
 Jeżeli właściwy organ uzna, że utrata dobrej reputacji stanowiłaby nieproporcjonalną reakcję, 
decyduje on, że dobra reputacja odnośnej osoby fizycznej lub prawnej pozostaje nienaruszona. W 
przypadku gdy właściwy organ nie uzna, że utrata dobrej reputacji b ędzie nieproporcjonalnym 
środkiem, wyrok skazujący lub nałożona sankcja skutkują utratą dobrej reputacji.  
3. Specjalny Komitet ds.  Transportu Drogowego sporządza wykaz kategorii, rodzajów i wagi 
poważnych naruszeń przepisów, które – poza naruszeniami wymienionymi w dodatku ROAD.A.1.1 – 
mogą doprowadzić do utraty dobrej reputacji.  
 
4. Wymóg dobrej reputacji  nie j est spełniony do czasu zastosowania środka rehabilitacyjnego 
lub innych środków o skutku równoważnym na podstawie odpowiednich przepisów prawa 
krajowego Stron.  
 Artykuł  7 – Warunki związane z wymogiem zdolności finansowej   
1. W celu spełnienia wymogu zdo lności finansowej osoba fizyczna lub prawna musi być w 
stanie stale wywiązać się ze swoich zobowiązań finansowych w trakcie rocznego roku 
obrachunkowego. Osoba fizyczna lub prawna wykazuje na podstawie rocznych sprawozdań 
finansowych poświadczonych przez a udytora lub odpowiednio upoważnioną osobę, że co roku 
dysponuje kapitałem i rezerwami w łącznej wysokości:  
(a) co najmniej 9  000 EUR / 8  000 GBP gdy wykorzystywany jest tylko jeden pojazd silnikowy, 
5 000 EUR / 4  500 GBP na każdy dodatkowy pojazd silnikowy lu b zespół pojazdów, których 
dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 tony, oraz 900 EUR / 800 GBP na każdy 
dodatkowy pojazd silnikowy lub zespół pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita 
przekracza 2,5 tony, ale nie przekracza 3,5 tony;  
(b) osoby fizyczn e lub prawne wykonujące zawód przewoźnika drogowego towarów z 
wykorzystaniem pojazdów silnikowych lub zespołów pojazdów, których dopuszczalna masa 
całkowita przekracza 2,5 tony,  ale nie przekracza 3,5 tony, wykazują na podstawie rocznych 
sprawozdań finanso wych poświadczonych przez audytora lub odpowiednio upoważnioną 
osobę, że co roku dysponują kapitałem i rezerwami w łącznej wysokości co najmniej 1 800 
EUR / 1 600 GBP, gdy wykorzystywany jest tylko jeden pojazd, i 900  EUR / 800 GBP na 
każdy dodatkowy wykor zystywany pojazd.   
2. W drodze odstępstwa od ust.  1 właściwy organ może zgodzić się lub wymagać, aby 
przedsiębiorca wykazał swoją zdolność finansową za pomocą poświadczenia określonego przez 
właściwy organ, takiego jak gwarancja bankowa lub polisa ubezpiec zeniowa, w  tym polisa 
ubezpieczenia od odpowiedzialności zawodowej z  jednego lub kilku banków lub innych instytucji 
finansowych, w  tym przedsiębiorstw ubezpieczeniowych, lub inny wiążący dokument, stanowiące 
solidarną gwarancję za przedsiębiorstwa na kwoty  określone w  ust. 1 lit. a).  
3. W drodze odstępstwa od ust. 1 w przypadku braku poświadczonego rocznego sprawozdania 
finansowego za rok rejestracji przedsiębiorcy właściwy organ zezwala, by przedsiębiorca wykazał 
zdolność finansową za pomocą poświadczenia , takiego jak gwarancja bankowa, dokument 
udzielający przedsiębiorcy dostępu do kredytu, wydany przez instytucję finansową, lub inny, 
określony przez właściwy organ, wiążący dokument potwierdzający, że przedsiębiorstwo ma do 
dyspozycji kwoty określone w us t. 1 lit. a).   
 
878 
 4. Sprawdzeniu podlegają roczne sprawozdania finansowe, o których mowa w ust. 1, oraz 
gwarancja, o której mowa w ust. 2, jednostki gospodarczej posiadającej siedzibę na terytorium 
Strony, na którym został złożony wniosek o zezwolenie, a nie innej jednostki po siadającej siedzibę na 
terytorium drugiej Strony.  
 Artykuł 8 – Warunki związane z wymogiem kompetencji zawodowych   
1. W celu spełnienia wymogu kompetencji zawodowych dana osoba lub dane osoby muszą 
posiadać wiedzę na poziomie przewidzianym w części I dod atku ROAD.A.1.2 w wymienionych tam 
dziedzinach. Wiedza ta zostaje sprawdzona w trakcie obowiązkowego egzaminu pisemnego, który – 
jeśli tak zdecyduje Strona – może zostać uzupełniony egzaminem ustnym. Egzaminy te organizuje się 
zgodnie z częścią II dodatku ROAD.A.1.2. W  tym celu Strona może zdecydować o  obowiązku udziału 
w szkoleniu przed egzaminem.  
2. Zainteresowane osoby przystępują do egzaminu na terytorium Strony, na terytorium której 
mają miejsce stałego zamieszkania.  
3. Wyłącznie organy lub podmioty należycie upoważnione do tego celu przez Stronę zgodnie z 
określonymi przez nią kryteriami mogą organizować egzaminy pisemne i ustne, o których mowa w 
ust. 1 niniejszego artykułu, i wydawać odpowiednie certyfikaty. Strony regularnie sprawdzają, czy 
warunki  organizowania egzaminów przez te organy lub podmioty są zgodne z dodatkiem 
ROAD.A.1.2.  
4. Strona może zwolnić posiadaczy wydanych na terytorium tej Strony określonych dyplomów 
potwierdzających wykształcenie wyższe lub techniczne, obejmujące wiedzę ze wsz ystkich dziedzin 
wymienionych w dodatku ROAD.A.1.2, które zostały wyraźnie wskazane w tym celu; zwolnienie 
dotyczy tylko przedmiotów objętych dyplomami. Zwolnienie ma jedynie zastosowanie do tych sekcji 
części I dodatku ROAD.A.1.2, co do których dyplom obe jmuje wszystkie dziedziny wymienione w 
nagłówku każdej sekcji.  
Strona może zwolnić z poszczególnych części egzaminu posiadaczy certyfikatów kompetencji 
zawodowych obowiązujących w odniesieniu do krajowego transportu drogowego tejże Strony.  
Artykuł 9 – Zwolnienie z egzaminów   
Na potrzeby przyznania licencji przewoźnikowi drogowemu towarów zajmującemu się przewozem 
drogowym towarów wyłącznie z wykorzystaniem pojazdów silnikowych lub zespołów pojazdów, 
których dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 tony, Strona może podjąć decyzję o 
zwolnieniu z egzaminów, o których mowa w art.  8 ust.  1, osób , które wykażą, że przed dniem 20 
sierpnia 2020 r.  nieprzerwanie przez okres dziesięciu lat zarządzały osobą fizyczną lub prawną tego 
samego typu.  
Art. 10 – Proc edura zawieszenia lub cofnięcia zezwolenia  
1. W przypadku gdy właściwy organ ustali, że istnieje ryzyko, iż osoba fizyczna lub prawna 
zaprzestanie spełniania wymogów określonych w art. 3, powiadamia o tym osobę fizyczną lub 
prawną. Jeżeli właściwy organ s twierdzi, że co najmniej jeden z tych wymogów nie jest już spełniany, 
może określić jeden z następujących terminów na uregulowanie tej sytuacji przez osobę fizyczną lub 
prawną:  
(a) termin nieprzekraczający sześciu miesięcy na zatrudnienie osoby, która zastąpi  
zarządzającego transportem, jeżeli zarządzający transportem przestał spełniać wymogi 
 
879 
 dobrej reputacji lub kompetencji zawodowych, który to termin może zostać przedłużony 
o trzy miesiące w  przypadku śmierci zarządzającego transportem lub jego niedyspozycji  ze 
względów zdrowotnych;  
(b) termin nieprzekraczający sześciu miesięcy – w przypadku gdy uregulowanie sytuacji 
wymaga od osoby fizycznej lub prawnej wykazania, że osoba fizyczna lub prawna posiada 
rzeczywistą i  stałą siedzibę; lub  
(c) termin nieprzekraczający sz eściu miesięcy – w przypadku gdy wymóg zdolności finansowej 
nie jest spełniony, aby wykazać, że ten wymóg jest ponownie spełniany w  sposób ciągły.  
2. Właściwy organ może żądać od osoby fizycznej lub prawnej, którym zezwolenie zostało 
zawieszone albo cofni ęte, aby przed zastosowaniem środków rehabilitujących ich zarządzający 
transportem zdali egzaminy, o których mowa w art. 8 ust. 1.  
3. Jeżeli właściwy organ stwierdzi, że osoba fizyczna lub prawna nie spełnia już jednego lub 
większej liczby wymogów określo nych w art. 3, zawiesza lub cofa zezwolenie na wykonywanie 
zawodu przewoźnika drogowego towarów nie później niż z upływem terminów, o których mowa w 
ust. 1 niniejszego artykułu.  
 Artykuł 11 – Stwierdzenie niezdolności zarządzającego transportem  
1. Jeżeli zarządzający transportem utraci dobrą reputację zgodnie z art. 6, właściwy organ 
stwierdza, że zarządzający transportem jest niezdolny do kierowania operacjami transportowymi 
przewoźnika drogowego towarów.  
Właściwy organ potwierdza odzyskanie dobre j reputacji przez zarządzającego transportem nie 
wcześniej niż w terminie jednego roku od dnia utraty dobrej reputacji i zanim zarządzający 
transportem nie wykaże, że odbył odpowiednie szkolenie trwające co najmniej 3 miesiące lub zdał 
egzamin obejmujący d ziedziny wymienione w części I dodatku ROAD.A.1.2.  
2. W przypadku gdy zarządzający transportem traci dobrą reputację zgodnie z art. 6, wniosek o 
rehabilitację można złożyć po upływie co najmniej jednego roku od dnia utraty dobrej reputacji.  
Artykuł 12 – Rozpatrywanie i rejestracja wniosków  
1. Właściwe organy każdej ze Stron rejestrują w krajowych rejestrach elektronicznych, o 
których mowa w art. 13 ust. 1, dane dotyczące przedsiębiorstw, którym udzielają zezwolenia.  
2. Oceniając nieposzlakowaną opinię p rzedsiębiorstwa, właściwe organy sprawdzają, czy w 
momencie składania wniosku wyznaczony zarządzający transportem lub wyznaczeni zarządzający 
transportem zostali uznani na terytorium jednej ze Stron za niezdolnych do zarządzania operacjami 
transportowymi p rzedsiębiorstwa zgodnie z art. 11.  
3. Właściwe organy regularnie sprawdzają, czy przedsiębiorcy, którym udzieliły zezwolenia na 
wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego towarów, nadal spełniają wymogi określone w art. 3. 
W tym celu właściwe organy przepro wadzają kontrole – w tym, w stosownych przypadkach, kontrole 
na miejscu w lokalach danego przedsiębiorcy – w przedsiębiorstwach, które zostały sklasyfikowane 
jako przedsiębiorstwa podwyższonego ryzyka.  
 
880 
  Artykuł 13 – Krajowe rejestry elektroniczne  
1. Właś ciwe organy prowadzą krajowy rejestr elektroniczny przedsiębiorców transportu 
drogowego, którzy uzyskali zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego towarów.  
2. Specjalny Komitet ds.  Transportu Drogowego ustala dane zawarte w krajowych rejestrach 
przedsiębiorców transportu drogowego oraz warunki dostępu do tych danych.  
Artykuł 14 – Współpraca administracyjna między właściwymi organami  
1. Właściwe organy każdej z e Stron wyznaczają krajowy punkt kontaktowy odpowiedzialny za 
wymianę informacji z właściwymi organami drugiej Strony w odniesieniu do stosowania niniejszej 
sekcji.  
2. Właściwe organy każdej ze Stron ściśle ze sobą współpracują i niezwłocznie udzielają so bie 
wzajemnie pomocy oraz wszelkich innych niezbędnych informacji, aby ułatwić wykonanie i 
egzekwowanie niniejszej sekcji.  
3. Właściwe organy każdej ze Stron przeprowadzają indywidualne kontrole w celu sprawdzenia, 
czy przedsiębiorstwo spełnia warunki dos tępu do zawodu przewoźnika drogowego towarów na 
żądanie właściwego organu drugiej Strony w należycie uzasadnionych przypadkach. Powiadamia ona 
właściwy organ drugiej Strony o wynikach takich kontroli oraz o podjętych środkach, jeżeli zostanie 
ustalone, że przedsiębiorstwo przestało spełniać wymogi określone w niniejszej sekcji.  
4. Właściwe organy każdej ze Stron wymieniają informacje na temat wyroków skazujących i 
sankcji związanych z poważnymi naruszeniami, o których mowa w art. 6 ust. 2.  
5. Specjalny Ko mitet ds.  Transportu Drogowego ustanawia szczegółowe zasady dotyczące 
zasad wymiany informacji, o których mowa w ust. 3 i 4.   
  
 
881 
 DODATEK ROAD.A.1.1: Najpoważniejsze naruszenia do celów art.  6 ust. 2 sekcji 1 części A załącznika 
ROAD.1  
1. Przekroczenie nast ępujących terminów:  
(a) przekroczenie maksymalnych sześcio - lub czternastodniowych okresów prowadzenia 
pojazdu o co najmniej 25 %;   
(b) przekroczenie, w  rozliczeniu dziennym, maksymalnego dziennego czasu prowadzenia 
pojazdu o  co najmniej 50 %.  
2. Brak tachografu lub ogranicznika prędkości, lub posiadanie w pojeździe lub korzystanie z 
nielegalnego urządzenia, które może zmieniać zapisy w urządzeniach rejestrujących lub ograniczniku 
prędkości, lub fałszowanie wykresów lub danych pobranych z tachograf u lub karty kierowcy.  
3. Prowadzenie pojazdu bez ważnego świadectwa przydatności do ruchu drogowego lub 
prowadzenie pojazdu z bardzo poważnymi usterkami m.in. układu hamulcowego, układu 
kierowniczego, kół/opon, zawieszenia lub podwozia, mogącymi wywołać b ezpośrednie zagrożenie 
dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, co prowadziłoby do decyzji o unieruchomieniu pojazdu.  
4. Transport towarów niebezpiecznych, których transport jest zakazany lub które są 
przewożone w sposób zakazany lub bez zezwolenia, lub bez oz naczenia ich w pojeździe jako 
towarów niebezpiecznych, i tym samym stanowienie zagrożenia życia lub środowiska w takim 
stopniu, że prowadziłoby to do podjęcia decyzji o unieruchomieniu pojazdu.  
5. Przewóz towarów bez ważnego prawa jazdy lub przewóz przez przedsiębiorstwo 
nieposiadające ważnej licencji przewoźnika, o której mowa w art. ROAD.5 niniejszego artykułu.  
6. Posługiwanie się przez kierowcę sfałszowaną kartą kierowcy, kartą, której nie jest 
posiadaczem lub którą otrzymał na podstawie fałszywych ośw iadczeń lub sfałszowanych 
dokumentów.  
7. Przewóz towarów przekraczających o  20 % lub więcej maksymalną dopuszczalną masę 
całkowitą w  przypadku pojazdów o  dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton oraz 
przekraczających o  25 % lub więcej – w przypadku pojazdów o  dopuszczalnej masie całkowitej 
nieprzekraczającej 12 ton.  
  
 
882 
 DODATEK ROAD.A.1.2:  Część I.  WYKAZ  DZIEDZIN , O KTÓRYCH  MOWA  W ART.  8 sekcji 1 części A 
załącznika ROAD.1  
Wiedza, brana pod uwagę dla oficjalnego uznawania kwalifikacji zawodo wych przez Strony, musi 
obejmować co najmniej dziedziny podane poniżej. W odniesieniu do tych tematów wnioskujący 
przewoźnicy drogowi towarów muszą posiadać poziom wiedzy i umiejętności praktycznych 
niezbędnych do zarządzania przedsiębiorstwem transportowy m.  
Minimalny poziom wiedzy, jak wskazano poniżej, musi odpowiadać co najmniej poziomowi wiedzy 
uzyskanej w trakcie kształcenia obowiązkowego, uzupełnionego kształceniem zawodowym i 
dodatkowym szkoleniem technicznym lub kształceniem średnim albo innym szko leniem 
technicznym.  
 A.  Prawo cywilne  
Wnioskodawca powinien w  szczególności:  
(a) znać rodzaje umów zawieranych najczęściej w transporcie drogowym oraz wynikające z 
nich prawa i obowiązki;  
(b) umieć negocjować prawnie wiążące umowy transportowe, zwłaszcza w odniesieniu do 
warunków przewozu;  
(c) być w stanie rozpatrywać roszczenia wnioskodawcy dotyczące odszkodowań z tytułu 
poniesionych strat lub uszkodzenia rzeczy podczas transportu lub z tytułu op óźnienia w 
dostawie oraz rozumieć, w jaki sposób takie roszczenie wpływa na odpowiedzialność 
umowną wnioskodawcy; oraz  
(d) znać uregulowania i obowiązki wynikające z Konwencji o umowie międzynarodowego 
przewozu drogowego towarów zawartej w Genewie w dniu 19 ma ja 1956 r.  
 B.  Prawo handlowe  
Wnioskodawca powinien w  szczególności:  
(a) znać warunki i formalności dotyczące prowadzenia działalności na rynku, znać ogólne 
obowiązki spoczywające na przewoźnikach (rejestracja, prowadzenie rachunkowości itd.) 
oraz konsekwe ncje upadłości przedsiębiorstwa; oraz  
(b) posiadać odpowiednią wiedzę o różnych formach spółek handlowych oraz o zasadach ich 
zakładania i funkcjonowania.  
 C.  Prawo socjalne  
Wnioskodawca musi w szczególności znać:  
(a) rolę i funkcje różnych instytucji społecznych związanych z transportem drogowym (związki 
zawodowe, rady pracownicze, przedstawiciele pracowników, inspektorzy pracy itd.);  
(b) obowiązki pracodawców w zakresie zabezpieczenia społecznego pracowników;  
(c) przepisy re gulujące umowy o pracę dla różnych kategorii pracowników zatrudnionych w 
przedsiębiorstwach transportu drogowego (formy umów, obowiązki stron, warunki i czas 
pracy, płatne urlopy, wynagrodzenie, naruszenie umowy itd.);  
 
883 
 (d) przepisy mające zastosowanie do czas u prowadzenia pojazdu, okresów odpoczynku i czasu 
pracy oraz praktyczne środki dotyczące stosowania tych przepisów; oraz  
(e) zasady mające zastosowanie do wstępnej kwalifikacji i szkolenia ustawicznego kierowców 
określone w sekcji 1 część B niniejszego załącz nika.  
 D.  Prawo podatkowe  
Wnioskodawca powinien w  szczególności znać przepisy regulujące:  
(a) podatku od wartości dodanej (VAT) od usług transportowych;  
(b) podatek od pojazdów silnikowych;  
(c) podatki od niektórych pojazdów użytkowanych w drogowym transporcie t owarów, opłaty 
drogowe i opłaty za korzystanie z infrastruktury; oraz  
(d) podatek dochodowy.  
E.  Działalność gospodarcza i zarządzanie finansami  
Wnioskodawca powinien w  szczególności:  
(a) znać przepisy i zwyczaje związane z posługiwaniem się czekami, wekslami, wekslami 
własnymi, kartami kredytowymi oraz innymi środkami płatniczymi i sposobami płatności;  
(b) znać różne formy udzielanych kredytów (kredyt bankowy, akredytywa dokumentowa, 
depozyt gwarancyjny, kredyt hipoteczny, leasing, najem, faktoring itd.) oraz wynikające z 
nich opłaty i obowiązki;  
(c) wiedzieć, czym jest bilans, jak sporządzany jest bilans i jak go interpretować;  
(d) być w stanie odczytać i zinterpretować rachunek zysków i strat;  
(e) być w stanie ocenić rentowność przedsiębiorstwa i jego sytuację finansową, w 
szczególności na podstawie wskaźników finansowych;  
(f) być w stanie opracować budżet;  
(g) znać składniki kosztowe przedsiębiorstwa (koszty stałe, koszty zmienne, kapitał obrotowy, 
amortyz acja itd.) oraz być w stanie wyliczyć koszt przypadający na pojazd, na kilometr, na 
przejazd lub na tonę;  
(h) być w stanie sporządzić całościowy organizacyjny schemat zatrudnienia w 
przedsiębiorstwie oraz zaplanować wykonywanie pracy itd.;  
(i) znać zasady market ingu, reklamy i public relations, a także promocji sprzedaży usług 
transportowych oraz sporządzania akt klientów itd.;  
(j) znać różne formy ubezpieczeń dotyczących transportu drogowego (odpowiedzialność 
cywilna, ubezpieczenia wypadkowe/na życie, ubezpieczenia  inne niż na życie 
i ubezpieczenia bagażu) oraz gwarancje i  wynikające z  nich obowiązki;  
(k) znać oprogramowanie do elektronicznego przesyłania danych w transporcie drogowym;  
 
884 
 (l) być w stanie stosować przepisy dotyczące fakturowania usług w zakresie drogowego 
transportu rzeczy oraz znać międzynarodowe reguły handlowe (Incoterms) oraz ich 
zastosowanie; oraz  
(m) znać różne kategorie pomocniczej działalności transportowej, ich rolę, funkcje oraz – w 
odpowiednich przypadkach – ich status.  
F.  Dostęp do rynku  
Wnioskodaw ca musi w szczególności znać:  
(a) przepisy regulujące transport drogowy, wynajem pojazdów przemysłowych i 
podwykonawstwo, a w szczególności przepisy dotyczące oficjalnej organizacji zawodu, 
dostępu do zawodu, zezwoleń na wykonywanie przewozów drogowych, kontr oli i kar;  
(b) przepisy dotyczące zakładania przedsiębiorstwa transportu drogowego;  
(c) dokumentację wymaganą do świadczenia usług transportu drogowego oraz być w stanie 
wprowadzać procedury kontrolne w celu zapewnienia, aby zatwierdzone dokumenty 
związane z każ dą operacją transportową, w szczególności te, które dotyczą pojazdu, 
kierowcy, rzeczy i bagażu, znajdowały się zarówno w pojeździe, jak i w lokalu 
przedsiębiorstwa;  
(d) przepisy dotyczące organizacji rynku usług drogowego transportu towarów, przeładunku i 
logistyki; oraz  
(e) formalności graniczne, rolę i zakres dokumentów T i karnetów TIR oraz obowiązki i 
odpowiedzialność, jakie wynikają z posługiwania się nimi.  
G.  Normy techniczne i techniczne aspekty działalności  
Wnioskodawca powinien w  szczególności:  
(a) znać przepisy dotyczące masy i wymiarów pojazdów Stron oraz procedury dotyczące 
wyjątków, stosowane w przypadku niestandardowych ładunków;  
(b) być w stanie dokonywać doboru pojazdów i ich elementów (podwozia, silnika, układu 
transmisyjnego, systemu hamulcoweg o itd.) zgodnie z potrzebami przedsiębiorstwa;  
(c) znać formalności związane z homologacją typu, rejestracją oraz przeglądem technicznym 
tych pojazdów;  
(d) wiedzieć jakie należy podjąć działania w celu zmniejszenia hałasu i ograniczania 
zanieczyszczenia powietrz a pochodzącego z emisji spalin;  
(e) być w stanie sporządzać okresowe plany utrzymania pojazdów i ich wyposażenia;  
(f) znać różne typy urządzeń do transportu i rozładunku (skrzynie ładunkowe, kontenery, 
palety itd.) oraz być w stanie wprowadzać procedury i wydawa ć wskazówki co do 
załadunku i rozładunku towarów (rozmieszczania towaru, układania w stosy, sztauowania, 
blokowania i klinowania itd.);  
(g) znać różnorodne techniki transportu kombinowanego piggy -back oraz techniki przeładunku 
poziomego;  
 
885 
 (h) być w stanie wdrożyć  procedury zapewniające zgodność z przepisami dotyczącymi 
przewozu towarów niebezpiecznych i odpadów;  
(i) być w stanie realizować procedury w celu spełnienia wymogów przewidzianych w 
przepisach dotyczących przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych , w 
szczególności wymogów wynikających z umowy o międzynarodowych przewozach szybko 
psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu 
przeznaczonych do tych przewozów (ATP); oraz  
(j) być w stanie realizować procedury w celu spełnienia w ymogów wynikających z przepisów o 
transporcie żywych zwierząt.  
 H.  Bezpieczeństwo ruchu drogowego  
Wnioskodawca powinien w  szczególności:  
(a) wiedzieć jakie kwalifikacje są wymagane do wykonywania zawodu kierowcy (prawo jazdy, 
zaświadczenia zdrowotne, zaświ adczenia o sprawności itd.);  
(b) być w stanie podjąć konieczne działania, aby zagwarantować, że kierowcy przestrzegają 
przepisów ruchu drogowego, zakazów i ograniczeń obowiązujących na terenie Stron 
(ograniczeń prędkości, pierwszeństwa, ograniczeń postojowych , używania świateł, znaków 
drogowych itd.);  
(c) być w stanie sporządzać instrukcje dla kierowców w celu kontrolowania przestrzegania 
przez nich wymogów bezpieczeństwa w zakresie stanu technicznego pojazdów, ich 
wyposażenia i ładunku, oraz w zakresie środków z apobiegawczych;  
(d) być w stanie ustanawiać procedury stosowane w razie wypadku i wdrażać odpowiednie 
procedury w celu zapobiegania powtarzaniu się wypadków lub poważnych wykroczeń 
drogowych; oraz  
(e) być w stanie realizować procedury dotyczące bezpiecznego mocow ania towarów i znać 
odpowiednie techniki.  
 Część II.  ORGANIZACJA EGZAMINU  
1. Strony organizują obowiązkowy egzamin pisemny, który mogą uzupełnić fakultatywnym 
egzaminem ustnym w celu ustalenia, czy wnioskujący przewoźnicy drogowi towarów osiągnęli 
wymagany poziom wiedzy w dziedzinach wymienionych w części I, w szczególności, aby oc enić ich 
umiejętność stosowania instrumentów i technik z zakresu tych dziedzin oraz zdolności do 
wypełniania przez nich odpowiednich obowiązków wykonawczych i koordynacyjnych.  
(a) Obowiązkowy egzamin pisemny składa się z dwóch części, a mianowicie:  
 
(i) pytań pi semnych w postaci testu wielokrotnego wyboru (z czterema możliwymi 
odpowiedziami) lub pytań wymagających bezpośredniej odpowiedzi albo pytań obydwu 
typów; oraz  
 
(ii) ćwiczeń pisemnych lub przykładów praktycznych do rozwiązania.  
 Minimalny czas trwania każdej c zęści egzaminu wynosi dwie godziny.  
 
886 
 (b) W przypadku organizowania egzaminu ustnego Strony mogą zastrzec, że przystąpienie do 
egzaminu ustnego uzależnione jest od zdania egzaminu pisemnego.  
2. W przypadku gdy Strony organizują również egzamin ustny, w odniesi eniu do każdego z 
trzech testów muszą zapewnić ważenie punktów w wysokości od minimalnie 25  % do maksymalnie 
40 % całkowitej liczby punktów.  
W przypadku, gdy Strony zorganizują jedynie egzamin pisemny, muszą one, w odniesieniu do 
każdego z trzech testów, ustalić oceny ważone od minimalnie 40  % do maksymalnie 60  % ogólnej 
liczby punktów.  
3. Kandydat musi uzyskać ze wszystkich części egzaminu średnią wynoszącą przynajmniej 60  % 
ogólnej liczby punktów, przy czym z każdej części egzaminu musi uzyskać nie mnie j niż 50  % 
możliwych do otrzymania punktów. W przypadku tylko jednego testu Strona może obniżyć ten próg 
z 50 % do 40  %.   
 
887 
 DODATEK ROAD.A.1.3  
 Część A  
  Wzór licencji dla Unii  
WSPÓLNOTA EUROPEJSKA  
a) 
(Papier celulozowy w kolorze jasnoniebieskim Pantone 290 lub kolorze jak najbardziej zbliżonym do 
niego, o formacie DIN A4, 100 g/m2 lub więcej)  
 
(Pierwsza strona licencji)  
(Tekst w  języku( -ach) urzędowym( -ych) lub w  jednym z  języków urzędowych państwa 
członkowskiego wydającego licencję)  
 
Znak wyróżniający państwa członkowskiego 
(1) wydającego licencję  
 
  Nazwa właściwego organu lub podmiotu  
 
 
 
 
LICENCJA nr...  
lub 
UWIERZYTELNIONY ODPIS nr...  
na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy  
Niniejsza licencja uprawnia (2) ..........................................................................................................  
............................................................................................................................. .....................................................
.............................................................................. ..................................................................  
do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na wszelkich trasach, dla 
przewozów lub części przewozów realizowanych zarobkowo na terytorium Wspólnoty, jak określon o 
w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) nr 1072/2009 z  dnia 21 października 2009  r. (Dz.U. L 
300 z 14.11.2009, s. 72) w  sprawie wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów 
drogowych oraz zgodnie z  postanowieniami ogólnymi ni niejszej licencji.  
Uwagi szczególne: ........................................................................................................... .....................  
......................................................................................... .......................................................................  
Niniejsza licencja jest ważna od 
........................................  do ........................................................................  
Wydano w ...............................................................,  dnia .......................................................................  
............................................................................  (3) 
______________  
(1) Znaki wyróżniające państw członkowskich: (B) Belgia, (BG) Bułgaria, (CZ) Czechy, (DK) Dania, (D) Niemcy, (EST) Estonia, (IRL) Irlan dia, 
(GR) Grecja, (E) Hiszpania, (F) Francja, (HR) Chorwacja, (I) Włochy, (CY) Cypr, (LV) Łotwa, (LT) Litwa, (L) Luksemburg, (H) W ęgry, (MT) 
Malta, (NL) Holandia, (A) Austria, (PL) Polska, (P) Portugalia, (RO) Rumunia, (SLO) Słowenia, (SK) Słowacja, (FIN) Finlandia,  (S) Szwecja.  
 
888 
 (2) Imię i nazwisko lub nazwa oraz pełny adres przewoźnika.  
(3) Podpis i pieczęć właściwego organu lub podm iotu wydającego dokument.   
 
889 
 b) 
(Druga strona licencji)  
(Tekst w  języku( -ach) urzędowym( -ych) lub w  jednym z  języków urzędowych państwa 
członkowskiego wydającego licencję)  
POSTANOWIENIA OGÓLNE  
Niniejsza licencja została wydana na mocy rozporządzenia (WE) nr 1072/2009.  
Niniejsza licencja uprawnia do prowadzenia międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego 
rzeczy na wszystkich trasach, dla przewozów lub części przewozów realizowanych zarobkowo  na 
terytorium Wspólnoty, w  odpowiednich przypadkach, z  zastrzeżeniem warunków określonych 
w niniejszej licencji:  
– w przypadku gdy miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się w dwóch różnych państwach 
członkowskich, z tranzytem przez jedno lub więce j państw członkowskich lub państw trzecich, albo 
bez takiego tranzytu,  
– z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez 
jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu,  
– między państwami trzecimi z tranzytem przez terytorium jednego lub więcej państw 
członkowskich,  
przejazdy bez załadunku w związku z takim przewozem.  
W przypadku przewozu z państwa członkowskiego do kraju trzeciego lub z powrotem, niniejsza 
licencja jest ważn a na część przejazdu realizowaną na terytorium Wspólnoty. Ważna jest w państwie 
członkowskim załadunku lub rozładunku, wyłącznie po zawarciu niezbędnej umowy między 
Wspólnotą a zainteresowanym krajem trzecim, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1072/2009.  
Licencja jest wydawana na nazwisko/nazwę i nie może być przenoszona na osobę trzecią.  
Niniejsza licencja może zostać cofnięta przez właściwy organ państwa członkowskiego, które ją 
wydało, w szczególności w przypadku, gdy jej posiadacz:  
– nie spełnia wszys tkich warunków dotyczących korzystania z licencji,  
– podał nieprawidłowe informacje w odniesieniu do danych wymaganych do wydania lub 
przedłużenia ważności licencji.  
Oryginał licencji musi być przechowywany przez przedsiębiorstwo przewozowe.  
Uwierzytelniony odpis licencji należy przechowywać w pojeździe  (1). W prz ypadku zespołu pojazdów 
licencja musi znajdować się w pojeździe silnikowym. Uwierzytelniony wypis z  licencji wspólnotowej 
obejmuje zespół pojazdów, nawet w  przypadku gdy przyczepa lub naczepa nie jest zarejestrowana 
lub nie posiada zezwolenia na korzystani e z dróg w  imieniu posiadacza licencji lub gdy jest 
zarejestrowana lub posiada zezwolenia na korzystanie z  dróg w  innym państwie.  
Licencja musi być okazywana na każde żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.  
Na terytorium każdego państwa członkowskiego posiadacz licencji musi przestrzegać przepisów 
ustawowych, wykonawczych i  administracyjnych obowiązujących w  tym państwie, w  szczególności 
dotyczących transportu i  ruchu drogowego.  
 
890 
  
__________________  
 (1) „Pojazd” oznacza pojazd silnikowy za rejestrowany w państwie członkowskim lub też zespół pojazdów, 
spośród których przynajmniej pojazd silnikowy jest zarejestrowany w państwie członkowskim i jest 
wykorzystywany wyłącznie do przewozu towarów.  
  
 
891 
   Część B  
 Wzór licencji dla Zjednoczonego Królestwa  
 
    
 Licencja Zjednoczonego Królestwa dla Wspólnoty   
 a) 
(Papier celulozowy w  kolorze jasnoniebieskim Pantone, o  formacie DIN A4, 100g/m2 
lub więcej)  
(Pierwsza strona licencji)  
(Tekst w języku angielskim lub walijskim)  
UK  NAZWA WŁAŚCIWEGO ORGANU W ZJEDNOCZONYM 
KRÓLESTWIE  
(1) 
LICENCJA nr:  
lub 
UWIERZYTELNIONY ODPIS nr:  
na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy  
 
Niniejsza licencja 
uprawnia (2)   
   
   
uprawnia ono posiadacza do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego 
towarów dowolną trasą w przypadku przejazdów lub części przewozów wykonywanych na terytorium 
państwa członkowskiego zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1072/2009(3). 
Uwagi szczególne: ……………………………………………………………………………………  
…………………………………………………… …………………………………………………….  
Niniejsza licencja jest ważna od……………….  do ………………………………………………  
Wydano w...............................................................  dnia ………………………………………………   
 
892 
   
 
 
 
 
 
 
 
___________________________  
(1)) Właściwy organ dla danego regionu, dla którego świadectwo zostało wydane.  
(2) Nazwisko lub nazwa oraz pełny adres przewoźnika.  
 (3) Rozporządzenie (WE) nr 1072/2009 utrzymane w prawie Zjednoczonego Królestwa w sekcji 3 ustawy o 
wystąpieniu z Unii Europejskiej (European Union (Withdrawal) Act) z 2018 r. i zmienione rozporządzeniami 
wydanymi na podstawie sekcji 8 tej ustawy.   
  

 
893 
    
b) 
(Druga strona licencji)  
(Tekst w języku angielskim lub walijskim)   
  
POSTANOWIENIA OGÓLNE  
Niniejsza licencja  jest wydawana na mocy rozporządzenia (WE)  nr 1072/2009(1). 
 
Uprawnia ono posiadacza do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego 
rzeczy dowolną trasą w przypadku przejazdów lub części przewozów wykonywanych na terytorium 
państwa członkowskiego dozwolonych dowolną umową międzynarodową między Zjednoczonym 
Królestwem a Unią Europejską lub państwem członkowskim.  
 
W  przypadku   przewozu  ze  Zjednoczonego  Królestwa  do  państwa  trzeciego  lub odwrotnie,  niniejsza  
licencja  jest ważna  na tę część  podróży,  która  odbywa  się na terytorium   któregokolwiek  państwa  
członkowskiego.  
 
Licencja  jest wydawana  na nazwisko/nazwę  i nie może być  przenoszona na osobę trzecią.  
 
Może  zostać  wycofana  przez  komisarza  ds. ruchu drogowego lub Departament for Infrastructure 
(Irlandia Północna),  na przykład,  w przypadku  gdy posiadacz:  
– nie spełnia  wszystkich  warunków   korzystania  z licencji,  
– podał  nieprawidłoweinformacje  w odniesieniu  do danych  wymaganych  do wydania  lub przedłużenia  
ważności  licencji.  
 
Oryginał  licencji  musi  być przechowywany  przez  przedsiębiorstwo  przewozowe.  
 
Uwierzytelniony  odpis  licencji  należy  przechowywać  w pojeździe(2). W przypadku  pojazdów  
stanowiących   zestaw  drogowy,  powinien  on być przechowywany  w pojeździe  silnikowym.  Obejmuje  on 
zestaw  pojazdów,  nawet  w przypadku  gdy przyczepa  lub naczepa  nie jest zarejestrowana  lub nie 
posiada  zezwolenia  na korzystanie  z dróg  w imieniu  posiadacza  licencji  lub gdy jest zarejestrowana  lub 
posiada  zezwolenie  na korzystanie  z dróg  w innym  państwie.  
 
Licencja  musi  być okazywana  na każde  żądanie  upoważnionego  funkcjonariusza  służb  kontrolnych.  
 
Na terytorium  Zjednoczonego  Królestwa  posiadacz  licencji  musi  przestrzegać  przepisów  ustawowych , 
wykonawczych  i administracyjnych  obowiązujących  w tym państwie , w szczególności  dotyczących  
transportu  i ruchu  drogowego.  
 
(1) Rozporządzenie (WE) nr 1072/2009 utrzymane w prawie Zjednoczonego Królestwa w sekcji 3 ustawy o 
wystąpieniu z Unii Europejskiej (European Union (Withdrawal) Act) z 2018 r. i zmienione rozporządzeniami 
wydanymi na podstawie sekcji 8 tej ustawy.  
(2) „Pojaz d” oznacza pojazd silnikowy zarejestrowany w Zjednoczonym Królestwie lub też zespół pojazdów, spośród 
których przynajmniej pojazd silnikowy jest zarejestrowany w Zjednoczonym Królestwie i jest wykorzystywany 
wyłącznie do przewozu towarów.   
 
 
 
894 
   
 
895 
  DODATEK ROAD.A.1.4: Zabezpieczenia licencji   
Licencja musi mieć przynajmniej dwa spośród następujących zabezpieczeń:  
– hologram,  
– specjalne włókna w papierze, które stają się widoczne w świetle ultrafioletowym,  
– co najmniej jedną linię mikrodruku (lit ery widocznie tylko przy użyciu szkła powiększającego i 
niemożliwe do odtworzenia przez fotokopiarki),  
– dotykowe znaki, symbole lub wzory,  
– podwójną numerację: numer seryjny licencji, jej uwierzytelniony odpis oraz, w każdym przypadku, 
numer wydania;  
– zabezpieczający wzór tła z drukowanym drobnym giloszem i drukiem irysowym.  
   
 
896 
 Sekcja  2. Delegowania kierowców   
Artykuł 1 – Przedmiot   
W niniejszej sekcji ustanawia się wymogi dla przewoźników drogowych towarów mających siedzibę 
na terytorium jednej ze Stron, którzy w ramach transportu rzeczy delegują kierowców na terytorium 
drugiej Strony zgodnie z art. 3 niniejszej sekcji.   
Niniejsza sekcja nie uniemożliwia Stronie stosowania środków regulujących wjazd lub pobyt czasowy 
osób fizycznych na jej terytori um, w  tym środków niezbędnych do ochrony integralności granic 
i zapewnienia zorganizowanego przemieszczania się osób fizycznych przez jej granice, pod 
warunkiem że środki takie nie są stosowane w  sposób niweczący lub naruszający korzyści 
przypadające drugi ej Stronie na mocy postanowień niniejszej sekcji. Sam fakt wymagania wizy od 
osób fizycznych pochodzących tylko z niektórych państw nie jest uznawany za niweczący lub 
naruszający korzyści wynikające z niniejszej sekcji.   
Niniejsza sekcja nie ma wpływu na stosowanie na terytorium Unii przepisów Unii dotyczących 
delegowania kierowców w transporcie drogowym do unijnych przewoźników drogowych towarów.  
Artykuł  2 – Definicje   
Do celów niniejszej sekcji „kierowca delegowany” oznacza kierowcę, który przez ograni czony czas 
wykonuje pracę na terytorium Strony innej niż Strona, na terytorium której kierowca zwyczajowo 
pracuje.  
Artykuł 3 – Zasady  
1. Postanowienia niniejszej sekcji stosuje się w zakresie, w jakim przewoźnik drogowy towarów 
deleguje kierowców na tery torium drugiej Strony na ich rachunek i pod ich kierownictwem na 
podstawie umowy zawartej między przewoźnikiem drogowym towarów dokonującym delegowania a 
stroną, dla której planowane są przewozy, działającym na terytorium tej Strony, pod warunkiem że 
istni eje stosunek pracy między przewoźnikiem drogowym towarów dokonującym delegowania a 
kierowcą w okresie delegowania.  
2. Do celów ust. 1 uznaje się, że delegowanie rozpoczyna się w momencie wjazdu kierowcy na 
terytorium drugiej Strony w celu załadunku lub ro zładunku towarów i kończy się, gdy kierowca 
opuści terytorium tej Strony.   
Do celów ust. 1 w przypadku delegowania do Unii uznaje się, że delegowanie rozpoczyna się w 
momencie wjazdu kierowcy na terytorium państwa członkowskiego w celu załadunku lub rozła dunku 
towarów w tym państwie członkowskim i kończy się, gdy kierowca opuści terytorium tego państwa 
członkowskiego.  
3. Niezależnie od ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, kierowcy nie uznaje się za delegowanego 
podczas wykonywania przewozów na podstawie umowy  przewozu, jak określono w art. ROAD 4 ust. 
1 lit. a).  [Transport towarów między terytoriami, przez terytoria i w obrębie terytoriów Stron] 
niniejszej Umowy .   
4. Kierowcy nie uważa się za delegowanego w przypadku tranzytu przez terytorium 
Zjednoczonego Kr ólestwa bez załadunku lub rozładunku towarów. W przypadku Unii kierowcy nie 
uważa się za delegowanego w państwie członkowskim, jeżeli przemieszcza się przez terytorium tego 
państwa członkowskiego bez załadunku lub rozładunku towarów.  
 
897 
 Artykuł 4 – Warunki z atrudnienia  
1. Każda ze Stron zapewnia, bez względu na to, jakie prawo ma zastosowanie do stosunku pracy, aby 
przewoźnicy drogowi towaru gwarantowali, na zasadzie równego traktowania, kierowcom 
delegowanym na jej terytorium warunki zatrudnienia obejmujące następujące kwestie, które na 
terytorium Strony lub, w przypadku Unii, w państwie członkowskim, w którym wykonywana jest 
praca, są określone:  
– przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi, lub  
– przez umowy zbiorowe lub orzeczenia arbitrażo we uznane za powszechnie stosowane lub które w 
innym przypadku mają zastosowanie zgodnie z ust.  4:  
(a) maksymalne okresy pracy i minimalne okresy wypoczynku;  
(b) minimalny  wymiar płatnego corocznego urlopu wypoczynkowego;  
(c) wynagrodzenie wraz ze stawką za nadgodziny; punkt ten nie ma zastosowania do 
uzupełniających pracowniczych programów emerytalnych;  
(d) zdrowie, bezpieczeństwo i higiena w miejscu pracy;  
(e) środki ochronne w zakresie warunków zatrudnienia kobiet ciężarnych lub k obiet 
bezpośrednio po urodzeniu dziecka, dzieci i młodzieży; oraz  
(f) równość traktowania  mężczyzn i kobiet, a także inne przepisy w zakresie niedyskryminacji.  
2. Do celów niniejszej sekcji pojęcie wynagrodzenia jest określane przez prawo krajowe lub 
praktykę  Strony, a w przypadku Unii, przez prawo krajowe lub praktykę państwa członkowskiego, na 
którego terytorium kierowca jest delegowany, i oznacza wszystkie elementy składowe 
wynagrodzenia uznane za obowiązkowe na mocy krajowych przepisów ustawowych, wykonawc zych 
lub administracyjnych lub umów zbiorowych lub orzeczeń arbitrażowych, które w tej Stronie lub w 
tym państwie członkowskim zostały uznane za powszechnie stosowane lub mają zastosowanie w 
inny sposób zgodnie z ust. 4.  
3. Dodatki właściwe dla delegowania uznaje się za część wynagrodzenia, chyba że są wypłacane 
z tytułu zwrotu wydatków faktycznie poniesionych w związku z delegowaniem, takich jak: koszty 
podróży, wyżywienia i zakwaterowania. Przewoźnik drogowy towarów zwraca delegowanemu 
kierowcy takie wydatki zgodnie z prawem lub praktyką mającą zastosowanie do stosunku pracy.   
W przypadku gdy warunki zatrudnienia mające zastosowanie do stosunku pracy nie określają, które 
składniki dodatku z tytułu delegowania są wypłacane w  formie zwrotu wydatków faktycznie 
poniesionych w związku z delegowaniem, a które są częścią wynagrodzenia, uznaje się, że cały 
dodatek jest wypłacany w formie zwrotu wydatków.   
4. Do celów niniejszej sekcji określenie „umowy zbiorowe lub orzeczenia arbit rażowe uznane za 
powszechnie stosowane” oznacza umowy zbiorowe lub orzeczenia arbitrażowe, które powinny być 
przestrzegane przez wszystkie przedsiębiorstwa w danym obszarze geograficznym, zawodzie lub 
branży.  
W przypadku braku lub uzupełnienia systemu uzn awania układów zbiorowych lub orzeczeń 
arbitrażowych za powszechnie stosowane w rozumieniu pierwszej części niniejszego ustępu, każda 
 
898 
 ze Stron lub każde państwo członkowskie w przypadku Unii mogą, jeżeli podejmą taką decyzję, 
oprzeć się na:  
– umowach zbio rowych lub orzeczeniach arbitrażowych, które są powszechnie stosowane do 
wszystkich podobnych przedsiębiorstw w danym obszarze geograficznym, zawodzie lub przemyśle; 
lub  
– umowach zbiorowych, które zostały zawarte przez najbardziej reprezentatywne w skali  kraju 
organizacje pracodawców i pracowników oraz są stosowane na całym terytorium kraju.   
W rozumieniu ust. 1 równość traktowania ma miejsce wówczas, gdy przedsiębiorstwa krajowe w 
podobnej sytuacji:  
(i) podlegają w  danym miejscu lub sektorze tym samym obow iązkom co 
przedsiębiorstwa delegujące w  odniesieniu do dziedzin wymienionych w  pierwszym 
akapicie ust.  1 oraz  
(ii) od których wymaga się spełnienia powyższych obowiązków z  tym samym skutkiem.  
Artykuł 5 – Lepszy dostęp do informacji  
1. Każda ze Stron lub, w p rzypadku Unii, każde państwo członkowskie publikuje informacje na 
temat warunków zatrudnienia, zgodnie z prawem krajowym lub praktyką krajową, bez zbędnej 
zwłoki i w przejrzysty sposób, na jednej oficjalnej krajowej stronie internetowej, w tym na temat 
elementów składowych wynagrodzenia, o których mowa w art. 4 ust. 2, oraz wszystkich warunków 
zatrudnienia zgodnie z art. 4 ust. 1.   
Każda ze Stron lub, w przypadku Unii, każde państwo członkowskie zapewnia, aby informacje podane 
na jednej oficjalnej krajowej  stronie internetowej były dokładne i aktualne.   
2. Każda ze Stron lub, w przypadku Unii, każde państwo członkowskie podejmuje odpowiednie 
środki w celu zapewnienia, aby informacje, o których mowa w ust. 1, były ogólnie bezpłatnie 
dostępne i zredagowane w  jasny, przejrzysty, pełny i łatwo dostępny sposób na odległość i za 
pomocą środków elektronicznych, w odpowiednich formatach i zgodnie ze standardami dostępności 
sieci zapewniającymi dostęp osobom z niepełnosprawnościami oraz w celu zapewnienia, aby 
właśc iwe organy krajowe były w stanie skutecznie wykonywać swoje zadania.   
3. W przypadkach, w  których zgodnie z  krajowym prawem, tradycjami i  praktykami oraz przy 
poszanowaniu autonomii partnerów społecznych warunki zatrudnienia, o  których mowa w  art. 4, są 
określone w  układach zbiorowych zgodnie z  art. 4 ust. 1, każda ze Stron lub, w przypadku Unii, każde 
państwo członkowskie zapewnia, by te warunki były udostępniane bez przeszkód i  w przejrzysty 
sposób usługodawcom drugiej Strony oraz kierowcom delegowanym,  a także dążą do zaangażowania 
partnerów społecznych w  tym zakresie. Odpowiednie informacje powinny w  szczególności dotyczyć 
różnorodnych minimalnych stawek płacy oraz ich części składowych, metody stosowanej do 
wyliczania należnego wynagrodzenia i, w  odpo wiednich przypadkach,  kryteriów klasyfikacji do 
różnych kategorii płacowych.   
4. W przypadku gdy informacje na jednej oficjalnej krajowej stronie internetowej nie wskazują, 
z naruszeniem ust. 1, które warunki zatrudnienia mają być stosowane, okoliczność ta  jest brana pod 
uwagę, zgodnie z krajowym ustawodawstwem lub praktyką, przy określaniu sankcji w przypadku 
naruszeń niniejszej sekcji, w zakresie w jakim jest to niezbędne do zapewnienia ich proporcjonalności 
tych kar.   
 
899 
 5. Każda ze Stron lub, w przypadku Unii, każde państwo członkowskie wskazuje podmioty i 
organy, do których kierowcy i przewoźnicy drogowi towarów mogą zwracać się o udostępnienie 
ogólnych informacji na temat krajowych przepisów i praktyk mających do nich zastosowanie, 
dotyczących ich praw i  obowiązków na ich terytorium.   
Artykuł 6 – Wymogi administracyjne, kontrola i egzekwowanie  
1. Każda ze Stron lub, w przypadku Unii, każde państwo członkowskie może wprowadzić 
jedynie następujące wymogi administracyjne i środki kontroli w odniesieniu do delegowania 
kierowców:  
(a) obowiązek przewoźnika mającego siedzibę na terytorium drugiej Strony do złożenia 
zgłoszenia delegowania właściwym organom krajowym Strony lub, w przypadku Unii, 
państwa członkowskiego, do którego kierowca jest delegowany, najpóźniej  w momencie 
rozpoczęcia delegowania, z wykorzystaniem od dnia 2 lutego 2022 r. wielojęzycznego 
standardowego formularza interfejsu publicznego połączonego z systemem wymiany 
informacji na rynku wewnętrznym UE136 na potrzeby współpracy administracyjnej („IMI” ); 
zgłoszenie delegowania zawiera następujące informacje:  
(i) tożsamość przewoźnika – co najmniej w postaci numeru ważnej licencji, w 
przypadku gdy ten numer jest dostępny;  
(ii) dane kontaktowe zarządzającego transportem lub innej osoby wyznaczonej do 
kontaktów n a terytorium Strony siedziby lub, w przypadku Unii, w państwie 
członkowskim siedziby w celu nawiązania kontaktu z właściwymi organami Strony 
przyjmującej lub, w przypadku Unii, państwa członkowskiego, w którym 
świadczone są usługi, oraz w celu wysyłania i otrzymywania dokumentów lub 
zawiadomień;  
(iii) tożsamość , adres zamieszkania oraz numer prawa jazdy kierowcy;  
(iv) data rozpoczęcia obowiązywania umowy o  pracę kierowcy oraz właściwe dla niej 
prawo;  
(v) przewidywane daty rozpoczęcia i  zakończenia delegowania; oraz  
(vi) numery  rejestracyjne pojazdów silnikowych;  
(b) obowiązek zapewnienia przez przewoźnika, aby kierowca dysponował – w postaci 
papierowej lub elektronicznej – wymienionymi poniżej dokumentami oraz obowiązek 
przechowywania przez kierowcę i udostępniania przez nie go na żądanie podczas kontroli 
drogowej następujących dokumentów:  
(i) kopii zgłoszenia delegowania złożonego za pośrednictwem IMI od dnia 2 lutego 
2022 r.;  
(ii) dowodów operacji transportowych odbywających się na terytorium Strony 
przyjmującej, takich jak elektro niczny list przewozowy (e -CMR); oraz  
                                                            
136 Wprowadzony rozporządzeniem (UE) nr 1024/2 012.  
 
900 
 (iii) zapisów tachografu, a w szczególności symboli kraju Strony lub, w przypadku Unii, 
państwa członkowskiego, w którym kierowca przebywał podczas wykonywania 
przewozów, zgodnie z wymogami dotyczącymi rejestracji i prowadzen ia rejestrów 
na mocy sekcji 2 części B i sekcji 4 części B;  
(c) obowiązek przesyłania przez przewoźnika, począwszy od dnia 2 lutego 2022 r. za 
pośrednictwem interfejsu publicznego połączonego z systemem IMI, po okresie 
delegowania, na bezpośredni wniosek właściwych organów drugiej Strony lub, w 
przypadku Unii, państwa członkowskiego, w którym nastąpiło delegowanie, kopii 
dokumentów, o których mowa w lit. b) ppkt (ii) i (iii) niniejszego ustępu, a także 
dokumentacji dotyczącej wynagrodzenia kierowcy w odniesieniu do okresu delegowania, 
karty interfejsu kierowcy lub równo ważnego dokumentu dotyczącego czasu pracy.  
Od dnia 2 lutego 2022 r. operator przesyła dokumentację za pośrednictwem interfejsu publicznego 
podłączonego do systemu IMI nie później niż osiem tygodni od daty wniosku. Jeżeli przewoźnik nie 
przedłoży żądanej d okumentacji w tym terminie, właściwe organy Strony lub, w przypadku Unii, 
państwa członkowskiego, w którym nastąpiło delegowanie, mogą zwrócić się, od dnia 2 lutego 2022 
r., za pośrednictwem systemu IMI, o pomoc do właściwych organów Strony siedziby lub, w  
przypadku Unii, do państwa członkowskiego siedziby. W przypadku złożenia takiego wniosku o 
wzajemną pomoc właściwe organy Strony siedziby lub, w przypadku Unii, państwa członkowskiego 
siedziby przewoźnika mają dostęp do zgłoszenia delegowania i innych ist otnych informacji 
przedłożonych przez operatora od dnia 2 lutego 2022 r. za pośrednictwem interfejsu publicznego 
połączonego z systemem IMI.  
Właściwe organy Strony, w której ma siedzibę, lub, w przypadku Unii, państwa członkowskiego 
siedziby zapewniają, a by od dnia 2 lutego 2022 r. za pośrednictwem systemu IMI, w ciągu 25 dni 
roboczych od dnia złożenia wniosku o wzajemną pomoc, dostarczyły wymagane dokumenty 
właściwym organom Strony lub, w przypadku Unii, właściwym organom państwa członkowskiego, w 
którym delegowanie miało miejsce.  
Każda ze Stron zapewnia, aby informacje wymieniane przez właściwe organy krajowe lub 
przekazywane im były wykorzystywane wyłącznie w odniesieniu do kwestii lub spraw, w których o 
nie zwrócono się.  
Wzajemna współpraca i pomoc ad ministracyjna są bezpłatne.  
Wniosek o udzielenie informacji nie uniemożliwia właściwym organom zastosowania środków w celu 
zbadania domniemanych naruszeń przepisów niniejszej sekcji i zapobieżenia im.   
3. Do celów ustalenia, czy kierowca nie może być uwa żany za delegowanego zgodnie z art. 1, 
każda ze Stron może jedynie nałożyć na kierowcę jako środek kontroli obowiązek przechowywania i 
udostępniania, na żądanie podczas kontroli drogowej, w formie papierowej lub elektronicznej, 
dowodów dotyczących odpowied nich operacji transportowych, takich jak elektroniczny list 
przewozowy (e -CMR) i zapisy tachografu, o których mowa w ust. 2 lit. b) ppkt (iii) niniejszego 
artykułu.  
4. Do celów kontroli przewoźnik aktualizuje zgłoszenia delegowania, o których mowa w ust. 2 
lit. a), od dnia 2 lutego 2022 r. w interfejsie publicznym podłączonym do systemu IMI.  
5. Informacje zawarte w zgłoszeniach delegowania są przechowywane, począwszy od dnia 2 
lutego 2022 r., w repozytorium IMI do celów kontroli przez okres 24 miesięcy.  
 
901 
 6. Strona lub, w przypadku Unii, państwo członkowskie, na którego terytorium kierowca jest 
delegowany, oraz Strona lub, w przypadku Unii, państwo członkowskie, z którego kierowca jest 
delegowany, są odpowiedzialne za monitorowanie, kontrolę i egzekwowanie obowiązków 
określonych w niniejszej sekcji i podejmują odpowiednie środki w przypadku nieprzestrzegania 
postanowień niniejszej sekcji.  
7. Każda ze Stron lub, w przypadku Unii, państwa członkowskie zapewniają, aby inspekcje i 
kontrole zgodności na podstawi e niniejszego artykułu nie były dyskryminacyjne lub 
nieproporcjonalne, z uwzględnieniem odpowiednich postanowień niniejszej sekcji.   
8. W celu egzekwowania obowiązków wynikających z niniejszej sekcji każda ze Stron lub, w 
przypadku Unii, państwa członkows kie zapewniają dysponowanie skutecznymi mechanizmami 
umożliwiającymi delegowanym kierowcom składanie skarg bezpośrednio przeciwko swoim 
pracodawcom, jak również prawo do wszczęcia postępowania sądowego lub administracyjnego, 
również na terytorium Strony, n a której terytorium kierowcy zostali oddelegowani, jeżeli uważają, że 
ponieśli straty lub szkody w wyniku niestosowania obowiązujących przepisów, nawet po ustaniu 
stosunku, w którym przypuszczalnie doszło do uchybienia.   
9. Ust. 8 stosuje się bez uszczerb ku dla jurysdykcji sądów każdej ze Stron lub, w przypadku Unii, 
państw członkowskich, określonej w szczególności w odpowiednich aktach prawa Unii lub 
konwencjach międzynarodowych.  
10. Każda ze Stron lub, w przypadku Unii, państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące 
sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z 
niniejszą sekcją i podejmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich wdrożenia i 
przestrzegania. Przewidziane kary muszą być skuteczne, pr oporcjonalne i  odstraszające.  
Każda ze Stron powiadamia drugą Stronę o tych postanowieniach do dnia 30 czerwca 2021 r. 
Niezwłocznie informują one o  wszelkich późniejszych zmianach ich dotyczących.  
Artykuł 7 – Wykorzystanie systemu IMI  
1. Od dnia 2 luteg o 2022 r. informacje, w tym dane osobowe, o których mowa w art. 6, są 
wymieniane i przetwarzane w systemie IMI, o ile spełnione są następujące warunki:   
(a) Strony zapewniają gwarancje, że dane przetwarzane w systemie IMI są wykorzystywane 
wyłącznie do celów, w których zostały pierwotnie wymienione;   
(b) wszelkie przekazywanie danych osobowych do Zjednoczonego Królestwa na 
podstawie niniejszego artykułu może mieć  miejsce wyłącznie zgodnie z art. 23 
ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1024/2012137; oraz  
(c) wszelkie przekazywanie danych osobowych do Unii na podstawie niniejszego artykułu 
może odbywać się wyłącznie zgodnie z przepisami o ochronie danych dotyczącymi 
międzynarodowego przekazywania danych Zjednoczonego Królestwa.  
                                                            
137 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1024/2012 z dnia 25 października 2012 
r. w sprawie współpracy administracyjnej za pośrednictwem systemu wymiany informacji na rynku 
wewnętrznym i uchylające decyzję Komisji 2008/49/WE ( „rozpor ządzenie w sprawie IMI” ) Dz.U. L 
316 z 14.11.2012, s. 1  
 
902 
 2. Właściwe organy każdej ze Str on przyznają i cofają odpowiednie prawa dostępu 
użytkownikom IMI.  
3. Użytkownicy IMI mogą uzyskać dostęp do danych osobowych przetwarzanych w systemie 
IMI wyłącznie w oparciu o zasadę ograniczonego dostępu i wyłącznie w celu wdrożenia i 
egzekwowania przep isów niniejszej sekcji.  
4. Każda ze Stron lub, w przypadku Unii, każde państwo członkowskie, może zezwolić 
właściwemu organowi na przekazywanie krajowym partnerom społecznym w inny sposób niż 
poprzez system IMI odpowiednich informacji dostępnych w systemi e IMI w zakresie niezbędnym do 
sprawdzenia zgodności z przepisami dotyczącymi delegowania oraz zgodnie z krajowymi przepisami i 
praktykami, pod warunkiem że:   
(a) informacje dotyczą delegowania na terytorium Strony lub, w przypadku Unii, danego 
państwa członk owskiego; oraz  
(b) informacje  są wykorzystywane wyłącznie do celów zapewnienia stosowania przepisów 
dotyczących delegowania.   
5. Specjalny komitet ds.  Transportu Drogowego określa techniczne i proceduralne specyfikacje 
dotyczące korzystania z systemu IMI prz ez Zjednoczone Królestwo.  
6. Każda ze Stron uczestniczy w kosztach operacyjnych IMI. Specjalny Komitet ds.  Transportu 
Drogowego określa koszty ponoszone przez każdą ze Stron.  
 
  
 
903 
  
 Część B – Wymogi dotyczące kierowców uczestniczących w transporcie towarów z godnie z art. 
ROAD.7 niniejszej Umowy  
Sekcja  1. Certyfikat kompetencji zawodowych  
Artykuł  1 – Zakres stosowania  
Niniejsza sekcja ma zastosowanie do działalności polegającej na prowadzeniu pojazdu przez każdą 
osobę zatrudnioną lub używaną przez przewoźni ka drogowego towarów Strony, która odbywa 
podróże, o których mowa w art. ROAD.4 [Transport towarów między terytoriami, przez terytoria i w 
obrębie terytoriów Stron]niniejszej Umowy, korzystając z pojazdów, dla których wymagane jest 
prawo jazdy kategorii C1 , C1  + E, C lub C  + E lub prawo jazdy uznane przez Specjalny Komitet 
ds. Transportu Drogowego za równorzędne.   
Artykuł 2 – Wyłączenia  
Certyfikat kompetencji zawodowych nie jest wymagane w przypadku kierowców pojazdów:   
(a) o maksymalnej dopuszczalnej prędko ści nieprzekraczającej 45  km/h;   
(b) wykorzystywanych lub kontrolowanych przez siły zbrojne, obronę cywilną, służby 
przeciwpożarowe, siły odpowiedzialne za utrzymanie porządku publicznego oraz służby 
ratownictwa medycznego, gdy przewóz wykonywany jest w związ ku z zadaniami 
powierzonymi tym służbom;  
(c) poddawanych testom drogowym do celów rozwoju technicznego, naprawy lub 
konserwacji, bądź kierowców pojazdów nowych lub odremontowanych, które nie zostały 
jeszcze wprowadzone do użytku;  
(d) używanych w sytuacjach zagrożenia lub przeznaczonych do akcji ratunkowych;  
(e) do przewozu materiałów, urządzeń lub sprzętu niezbędnych kierowcom do ich pracy, pod 
warunkiem że prowadzenie pojazdu nie jest głównym zajęciem kierowcy. lub  
(f) używanych lub wynajmo wanych bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, 
leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu towarów w  ramach własnej 
działalności gospodarczej, z wyjątkiem sytuacji, gdy prowadzenie pojazdu stanowi część 
głównej działalności kierowc y lub gdy prowadzenie pojazdu przekracza określoną w prawie 
krajowym odległość od bazy przedsiębiorstwa, które jest właścicielem lub użytkownikiem 
pojazdu.   
 Artykuł 3 – Kwalifikacje i szkolenia   
1. Działalność kierowania pojazdem określona w art. 1 podl ega obowiązkowej kwalifikacji 
wstępnej i obowiązkowemu szkoleniu okresowemu. W tym celu Strony zapewniają:   
(a) system wstępnej kwalifikacji odpowiadający jednej z następujących dwóch opcji:   
(i) Opcja połączenia uczestnictwa w  kursie i  teście   
 
904 
 Zgodnie z sekcją  2 pkt 2.1 dodatku ROAD.B.1.1 ten rodzaj kwalifikacji wstępnych obejmuje 
obowiązkowe uczestnictwo w kursie przez określony czas. Kończy się testem. Po pomyślnym 
zakończeniu testów kwalifikacje są poświadczane przez ŚKZ, jak przewidziano w art. 6 ust. 1 lit . a);  
(ii) opcja obejmująca tylko testy   
Zgodnie z sekcją 2 pkt 2.2 dodatku ROAD.B.1.1 ten rodzaj kwalifikacji wstępnej nie obejmuje 
obowiązkowego uczestnictwa w kursie, lecz jedynie egzaminów teoretycznych i praktycznych. Po 
pomyślnym zakończeniu testów kwal ifikacje są poświadczane przez ŚKZ, jak przewidziano w art. 6 
ust. 1 lit. b);   
Niemniej Strona może zezwolić kierowcy na prowadzenie pojazdu na terytorium danego państwa 
przed uzyskaniem ŚKZ, jeżeli weźmie on udział w krajowym kursie kształcenia zawodoweg o, 
trwającym przynajmniej sześć miesięcy, a maksymalnie trzy lata. W kontekście przedmiotowego 
kursu kształcenia zawodowego, testy określone w  ppkt (i) i  (ii) niniejszego ustępu można zdawać 
etapowo;   
(b) system okresowego szkolenia   
Zgodnie z sekcją 4 dodat ku ROAD.B.1.1 szkolenie okresowe obejmuje obowiązkowy udział w kursie. 
Poświadcza się je za pomocą ŚKZ przewidzianego w  art. 8 ust.  1.   
2. Strona może również ustanowić system przyspieszonej kwalifikacji wstępnej, tak aby 
kierowca mógł prowadzić pojazd w przypadkach, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. a) ppkt (ii) i lit. 
b).   
Zgodnie z sekcją 3 dodatku ROAD.B.1.1 przyspieszona kwalifikacja wstępna związana jest z 
obowiązkowym uczestnictwem w kursie. Kończy się testem. Po pomyślnym zdaniu testu kwalifikac je 
poświadcza się za pomocą ŚKZ przewidzianego w  art. 6 ust.  2.   
3. Strona może zwolnić kierowców, którzy otrzymali certyfikat kompetencji zawodowych 
przewidziany w art. 8 sekcji 1 części A, z testów określonych w ust.  1 lit.  a) ppkt  (i) i (ii) i w ust.  2 
niniejszego artykułu, w zakresie objętym testem przewidzianym w tej części niniejszego załącznika 
oraz, w stosownych przypadkach, z uczestnictwa w części kursu związanej z tym zakresem.  
Artykuł 4 – Prawa nabyte   
Kierowcy posiadający prawo jazdy kategori i C1, C1  + E, C lub C  + E lub prawo jazdy uznane za 
równoważne przez Specjalny Komitet ds.  Transportu Drogowego, wydane nie później niż 10 września 
2009 r., są zwolnieni z wymogu uzyskania kwalifikacji wstępnej.  
Artykuł 5 – Kwalifikacja wstępna   
1. Dostęp do kwalifikacji wstępnej nie podlega obowiązkowi uprzedniego uzyskania 
odpowiedniego prawa jazdy.   
2. Kierowcy pojazdu przeznaczonego do przewozu rzeczy mogą prowadzić:   
(a) od 18. roku życia:   
(i) pojazd, dla którego wymaga się prawa jazdy kategorii C i  C + E z zastrzeżeniem, że 
posiadają ŚKZ określone w art.  6 ust. 1; oraz  
 
905 
 (ii) pojazd, dla którego wymaga się prawa jazdy kategorii C1 i C1  + E z zastrzeżeniem, 
że posiadają ŚKZ określone w art.  6 ust. 2;   
(b) od 21. roku życia pojazd, dla którego wymaga się prawa  jazdy kategorii C i  C + E z 
zastrzeżeniem, że posiadają ŚKZ określone w art. 6 ust. 2;   
3. Bez uszczerbku dla limitów wiekowych określonych w ust. 2, kierowców podejmujących się 
przewozu towarów, którzy posiadają ŚKZ przewidziane w art. 6 dla jednej z ka tegorii przewidzianych 
w ust. 2 niniejszego artykułu, zwalnia się z obowiązku uzyskania takiego ŚKZ dla innej kategorii 
pojazdów określonych we wspomnianym ustępie.   
4. Od kierowców podejmujących się przewozu towarów, którzy rozszerzają lub zmieniają 
działalność z  zamiarem przewozu osób lub vice versa, posiadających ŚKZ przewidziane w  art. 6, nie 
wymaga się powtarzania wspólnych części kwalifikacji wstępnej, lecz wymaga się elementów 
właściwych dla nowej kwalifikacji.  
Artykuł 6 – ŚKZ poświadczające wstępn ą kwalifikację   
1. ŚKZ poświadczające wstępną kwalifikację   
(a) ŚKZ przyznane na podstawie uczestnictwa w kursie i testu   
Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a) ppkt (i) Strony zobowiązują szkolących się kierowców do uczestnictwa w 
kursach w ośrodku szkoleniowym zatwierdzonym przez właściwe organy zgodnie z sekcją 5 dodatku 
ROAD.B.1.1, zwanym dalej „zatwierdzonym ośrodkiem szkolenio wym”. Kursy te obejmują wszystkie 
tematy, o których mowa w sekcji 1 dodatku ROAD.B.1.1. Przedmiotowe szkolenie kończy się 
pomyślnym zdaniem testu przewidzianego w ppkt 2.1 sekcji 2 dodatku ROAD.B.1.1. Egzamin ten jest 
organizowany przez właściwe organy Stron lub wyznaczony przez nie podmiot i  służy sprawdzeniu, 
czy w  odniesieniu do wyżej wymienionych tematów kandydat na kierowcę posiada poziom wiedzy 
wymagany w  sekcji  1 dodatku ROAD.B.1.1. Wspomniane organy lub jednostki nadzorują test i  po 
jego pomyślnym z daniu wydają ŚKZ poświadczające wstępną kwalifikację.   
(b) ŚKZ przyznawane na podstawie testów   
Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a) ppkt (ii) Strony wymagają od kształcących się kierowców zdania testów z 
teorii i egzaminów praktycznych, określonych w ppkt 2.2 se kcji 2 dodatku ROAD.B.1.1. 
Przedmiotowe testy i egzaminy organizowane są przez właściwe organy Strony lub przez wyznaczoną 
przez nie jednostkę i służą sprawdzeniu, czy poziom wiedzy kształcącego się kierowcy odpowiada 
poziomowi określonemu w sekcji 1 dodat ku ROAD.B.1.1 w odniesieniu do wszystkich wymienionych 
tematów. Wspomniane organy lub jednostki nadzorują testy i  po ich pomyślnym zdaniu wydają ŚKZ 
poświadczające wstępną kwalifikację.   
2  ŚKZ poświadczające przyspieszoną wstępną kwalifikację   
Zgodnie z  art. 3 ust. 2 Strony wymagają od kształcących się kierowców uczestnictwa w kursach w 
zatwierdzonym ośrodku szkoleniowym. Kursy te obejmują wszystkie tematy, o których mowa w 
sekcji 1 dodatku ROAD.B.1.1.   
Szkolenie to kończy się egzaminem przewidzianym w sekcji 3 dodatku ROAD.B.1.1. Egzamin ten jest 
organizowany przez właściwe organy Stron lub wyznaczony przez nie podmiot i  służy sprawdzeniu, 
czy w  odniesieniu do wyżej wymienionych tematów kandydat na kierowcę posiada poziom wiedzy 
wymagany w  sekcji  1 doda tku ROAD.B.1.1. Wspomniane organy lub jednostki nadzorują test i po 
jego pomyślnym zdaniu wydają ŚKZ poświadczające przyspieszoną wstępną kwalifikację.   
 
906 
 Artykuł 7 – Szkolenie okresowe   
Szkolenie okresowe polega na szkoleniu mającym umożliwić posiadaczom ŚKZ uaktualnienie wiedzy 
mającej istotne znaczenie w wykonywanej przez nich pracy, ze szczególnym podkreśleniem 
bezpieczeństwa drogowego, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zmniejszenia wpływu kierowania 
pojazdem na środowisko.   
Szkolenie to jest organiz owane przez zatwierdzony ośrodek szkoleniowy zgodnie z sekcją 5 dodatku 
ROAD.B.1.1. Szkolenie obejmuje nauczanie w klasie, szkolenie praktyczne oraz, jeżeli jest to możliwe, 
szkolenie za pomocą narzędzi technologii informacyjno -komunikacyjnych  lub na symu latorach 
najwyższej klasy. Jeżeli kierowca przejdzie do innego przedsiębiorstwa, zalicza się mu już odbyte 
szkolenie okresowe.   
Szkolenie okresowe ma na celu rozszerzenie i zmianę niektórych tematów, o których mowa w sekcji 
1 dodatku ROAD.B.1.1. Obejmuje ono różne tematy i zawsze obejmuje co najmniej jeden przedmiot 
związany z bezpieczeństwem ruchu drogowego. Tematy szkolenia muszą uwzględniać zmiany 
odnośnych przepisów i  rozwój technologii oraz w  miarę możliwości uwzględniają szczególne 
potrzeby szkolenio we danego kierowcy.   
Artykuł 8 – ŚKZ poświadczające szkolenie okresowe   
1. Po ukończeniu przez kierowcę szkolenia określonego w art. 7 właściwe organy Stron lub 
zatwierdzony ośrodek szkoleniowy wydają mu ŚKZ poświadczające szkolenie okresowe.   
2. Następujący kierowcy zobowiązani są do uczestnictwa w  pierwszym kursie szkolenia 
okresowego:   
(a) posiadacze ŚKZ określonego w art. 6, w terminie pięciu lat od wystawienia 
przedmiotowego ŚKZ; oraz  
(b) kierowcy, o których mowa w art. 4, w terminie pięciu lat od d nia 10 września 2009 r.  
Strona może skrócić lub zwolnić z okresów, o których mowa w lit. a) lub b), o maksymalnie dwa lata.  
3. Po ukończeniu pierwszego kursu szkolenia okresowego określonego w ust. 2 niniejszego 
artykułu przed wygaśnięciem ważności ŚKZ p oświadczającego okresowe szkolenie, kierowca 
zobowiązany jest uczestniczyć w okresowym szkoleniu co pięć lat.  
4. Posiadacze ŚKZ określonego w  art. 6 lub ŚKZ określonego w  ust. 1 niniejszego artykułu 
i kierowcy określeni w  art. 4, którzy zaprzestali wykony wania zawodu i  nie spełniają wymogów ust.  1, 
2 i 3, przed ponownym przystąpieniem do wykonywania zawodu zobowiązani są do uczestnictwa 
w kursie okresowego szkolenia.   
5. Kierowcy podejmujący się transportu drogowego rzeczy, którzy ukończyli kursy szkoleni a 
okresowego w odniesieniu do jednej z kategorii prawa jazdy przewidzianych w art. 5 ust. 2, zostają 
zwolnieni z obowiązku uczestnictwa w dalszym szkoleniu okresowym dla innych kategorii 
przewidzianych w tym ustępie.  
Artykuł  9 – Egzekwowanie przepisów  
Właściwe organy Strony umieszczają bezpośrednio na prawie jazdy kierowcy (licencji), obok 
odpowiednich kategorii praw jazdy, znak wyróżniający potwierdzający posiadanie ŚKZ i wskazujący 
 
907 
 datę wygaśnięcia, albo wprowadzają specjalną kartę kwalifikacji kierowcy , która powinna być 
sporządzona zgodnie ze wzorem zamieszczonym w dodatku ROAD.B.1.2. Każdy inny wzór może być 
dopuszczalny, pod warunkiem że zostanie uznany za równoważny przez Specjalny Komitet 
ds. Transportu Drogowego. Karta kwalifikacji kierowcy lub in ny równoważny dokument określony 
powyżej, wydany przez właściwe organy Strony, jest uznawany przez drugą Stronę do celów 
niniejszej sekcji.   
Kierowcy muszą być w stanie okazać, na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb 
kontrolnych, prawo jazd y (licencję) lub specjalną kartę kwalifikacji kierowcy lub równoważny 
dokument zawierający znak wyróżniający, potwierdzający posiadanie ŚKZ.  
Dodatek ROAD.B.1.1: MINIMALNE WYMOGI W ZAKRESIE KWALIFIKACJI I WYSZKOLENIA   
Aby zapewnić jak największą harmonizację przepisów regulujących drogowy transport towarów 
objętych tytułem I dział trzeci, część druga [Transport drogowy towarów],  w sekcjach 1 –5 niniejszego 
dodatku określono minimalne wymogi dotyczące kwalifikacji i szkol enia kierowców oraz 
zatwierdzania ośrodków szkoleniowych. Każde inne treści mogą być dopuszczalne, pod warunkiem 
że zostaną uznane za równoważne przez Specjalny Komitet ds.  Transportu Drogowego.  
 Sekcja 1: Wykaz tematów   
Wiedza, jaką Strony muszą uwzględ nić przy ustanawianiu wstępnej kwalifikacji kierowcy i szkolenia 
okresowego musi obejmować przynajmniej tematy zamieszczone w niniejszym wykazie. Kształcący 
się kierowcy muszą osiągnąć poziom wiedzy oraz praktyczne kompetencje niezbędne do 
bezpiecznego kie rowania pojazdami objętymi poszczególnymi kategoriami prawa jazdy. Minimalny 
poziom wiedzy nie może być niższy niż poziom wykształcenia obowiązkowego, uzupełniony 
szkoleniem zawodowym.  
1. Kształcenie zawodowe w  zakresie racjonalnego kierowania pojazdem w  oparciu o  przepisy 
bezpieczeństwa   
1.1 Cel: znajomość właściwości układu przeniesienia napędu, pozwalająca na jego 
optymalne wykorzystanie:   
krzywe momentu obrotowego, krzywe mocy, krzywe jednostkowego zużycia paliwa przez silnik, 
optymalny zakres użytko wy obrotomierza, optymalny zakres prędkości obrotowej dla zmiany 
biegów.   
1.2 Cel: znajomość charakterystyki technicznej i  zasad działania elementów 
bezpieczeństwa pozwalająca na panowanie nad pojazdem, utrzymanie stopnia zużycia na możliwie 
niskim poziom ie i zapobieganie wadliwemu działaniu:   
granice zastosowania układów hamulcowych i  zwalniaczy, mieszane stosowanie układu 
hamulcowego i  zwalniacza, lepsze wykorzystanie relacji między prędkością a  przełożeniem skrzyni 
biegów, wykorzystanie nośności pojazd u, zastosowanie układów hamulcowych na pochyłościach, 
postępowanie w  przypadku awarii, wykorzystanie urządzeń elektronicznych i  mechanicznych, takich 
jak elektroniczny program stabilizacji (ESP), zaawansowane systemy hamowania awaryjnego (AEBS), 
układ prze ciwdziałający blokowaniu kół podczas hamowania (ABS), systemy kontroli trakcji (TCS) 
i systemy monitoringu w  pojeździe (IVMS) oraz inne zatwierdzone do użytku urządzenia 
wspomagania kierowcy lub układy automatyki.   
1.3 Cel: umiejętność optymalizacji zużyc ia paliwa:   
 
908 
 optymalizacja zużycia paliwa z  zastosowaniem know -how w  zakresie ppkt  1.1 i  1.2, znaczenie 
przewidywania zachowania uczestników w  ruchu drogowym, zachowanie odpowiedniej odległości 
od innych pojazdów i  wykorzystanie dynamiki pojazdu, stała prę dkość, płynna jazda i  odpowiednie 
ciśnienie w  oponach, a  także znajomość inteligentnych systemów transportu, które poprawiają 
efektywność prowadzenia pojazdu oraz umożliwiają lepsze planowanie trasy.   
1.4 Cel: umiejętność przewidywania i  oceny zagrożeń w  ruchu oraz dostosowania się do 
nich:   
świadomość różnych warunków na drodze, w  ruchu i  warunków pogodowych oraz dostosowanie się 
do nich; umiejętność przygotowania i  planowania podróży podczas anomalii pogodowych; wiedza na 
temat użytkowania powiązanego w yposażenia bezpieczeństwa, a  także rozeznanie, kiedy daną 
podróż należy przełożyć lub odwołać ze względu na ekstremalne warunki pogodowe; dostosowanie 
się do zagrożeń związanych z  ruchem, w  tym niebezpiecznych zachowań w  ruchu drogowym lub 
nieuważnej jazdy  (spowodowanej korzystaniem z  urządzeń elektronicznych, jedzeniem, piciem itp.); 
identyfikacja niebezpiecznych sytuacji i  dostosowanie się do nich oraz radzenie sobie ze stresem 
z nich wynikającym, w  szczególności w  odniesieniu do wielkości i  masy pojazdów  i szczególnie 
zagrożonych użytkowników dróg, takich jak piesi, rowerzyści i  motocykliści;   
zidentyfikowanie możliwych sytuacji niebezpiecznych i  prawidłowa interpretacja tego, w  jaki sposób 
te potencjalnie niebezpieczne sytuacje mogą przekształcić się w  sytuacje, w  których nie da się już 
zapobiec zderzeniu, oraz dobór i  zastosowanie działań, które zwiększają margines bezpieczeństwa 
w taki sposób, że można jeszcze uniknąć zderzenia, w  przypadku gdy wystąpią potencjalne 
zagrożenia.   
1.5 Cel: umiejętność zapewnienia bezpieczeństwa załadunku poprzez właściwe 
wykorzystanie pojazdu i  uwzględnienie przepisów bezpieczeństwa:   
siły działające na pojazd podczas jazdy, zastosowanie przełożenia skrzyni biegów odpowiadającego 
obciążeniu pojazdu ora z profilowi jezdni, korzystanie z automatycznych skrzyń biegów, obliczenie 
obciążenia użytkowego pojazdu lub zastawu pojazdu, obliczenie objętości użytkowej, rozłożenie 
ładunku, skutki oddziaływania przekraczającego nośność ładunku na oś, stabilność pojazd u i środek 
ciężkości, rodzaje opakowań i palet;   
podstawowe kategorie towarów, które wymagają zabezpieczenia ładunku, techniki mocowania, 
również za pomocą lin i  łańcuchów, zastosowanie taśm mocujących, sprawdzenie urządzeń 
mocujących, zastosowanie urządz eń transportu bliskiego, zakładanie plandeki i  jej zdejmowanie.   
2. Zastosowanie przepisów   
2.1 Cel: znajomość otoczenia społecznego transportu drogowego i  odnośnych 
przepisów:   
maksymalny okres pracy właściwy dla branży transportowej; zasady, stosowani e i konsekwencje 
przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku oraz przepisów 
dotyczących tachografu; kary za nieużywanie tachografu, jego nieprawidłowe używanie 
i manipulowanie nim; znajomość środowiska społecznego transportu drogow ego: prawa i obowiązki 
kierowców w zakresie wstępnej kwalifikacji i okresowego szkolenia.   
2.2 Cel: znajomość przepisów regulujących przewóz rzeczy:   
 
909 
 pozwolenia na działalność przewozową, wymagane dokumenty w  pojeździe, zakaz jazdy po 
niektórych drogach,  opłaty za korzystanie z  dróg, obowiązki wynikające ze standardowych umów na 
przewóz rzeczy, sporządzanie dokumentów składających się na umowę przewozową, zezwolenia na 
transport międzynarodowy, obowiązki wynikające z  Konwencji o  umowie międzynarodowego 
przewozu drogowego towarów138 (CMR), sporządzanie międzynarodowego listu przewozowego, 
przekraczanie granic, spedytorzy, specjalne dokumenty towarzyszące towarom.   
3. Zdrowie, bezpieczeństwo drogowe i  bezpieczeństwo środowiska, obsługa i  logistyka   
3.1 Cel: uświadomienie kierowcom zagrożeń na drogach i  wypadków przy pracy:   
rodzaje wypadków przy pracy w  sektorze transportu, statystyka wypadków drogowych, udział 
samochodów ciężarowych/autokarów, straty w  ludziach, materialne i  finansowe.   
3.2 Cel: umiejętnoś ć zapobiegania przestępczości i  handlu nielegalnymi imigrantami:   
ogólne informacje, konsekwencje dla kierowców, środki zapobiegawcze, lista kontrolna, 
prawodawstwo dotyczące odpowiedzialności przewoźników drogowych.   
3.3 Cel: umiejętność zapobiegania za grożeniom osobistym:   
zasady ergonomii; ruchy i  postawy stanowiące zagrożenie, kondycja fizyczna, ćwiczenia w  zakresie 
postępowania z  ciężarami, ochrona osobista.   
3.4 Cel: świadomość znaczenia dobrej kondycji fizycznej i  psychicznej:   
zasady zdrowego, regularnego odżywiania, wpływ alkoholu, narkotyków lub innych substancji 
mogących mieć wpływ na zachowanie, objawy, przyczyny, skutki zmęczenia i  stresu, zasadnicza rola 
podstawowego cyklu pracy/odpoczynku.   
3.5 Cel: umiejętność oceny sytuacji krytycznych :   
zachowanie w sytuacjach krytycznych: ocena sytuacji, unikanie powikłań w razie wypadku, wezwanie 
pomocy, pomoc ofiarom i udzielenie pierwszej pomocy, reakcja w przypadku pożaru, ewakuacja 
osób przebywających w samochodzie ciężarowym, reakcja w przypadk u agresji; podstawowe zasady 
sporządzania raportu z wypadku.   
3.6 Cel: zdolność zachowania sprzyjającego lepszemu wizerunkowi firmy:   
zachowanie kierowcy i wizerunek firmy: znaczenie poziomu usług świadczonych przez kierowcę dla 
firmy, rola kierowcy, oso by, z którymi kierowca będzie miał styczność, konserwacja pojazdu, 
organizacja pracy, handlowe i finansowe skutki sporu.   
3.7 Cel: znajomość otoczenia gospodarczego drogowego transportu towarów 
i organizacji rynku:   
transport drogowy w  stosunku do innych rodzajów transportu (konkurencja, spedytorzy), inne 
rodzaje działalności w  zakresie transportu drogowego (transport najemny lub za wynagrodzeniem, 
                                                            
138 Zawarta w Genewie w dniu 19 maja 1956 r.  
 
910 
 na własny rachunek, pomocnicza działalność przewozowa), organizacja po dstawowych rodzajów 
firm przewozowych i  pomocniczej działalności przewozowej, różne specjalizacje w  zakresie 
transportu (cysterna, kontrolowana temperatura, towary niebezpieczne, transport zwierząt itd.), 
zmiany w  branży (zróżnicowanie świadczonych usług, transport kolejowo -drogowy, podzlecanie itd.).  
Sekcja 2: Obowiązkowa kwalifikacja wstępna przewidziana w art. 3 ust. 1 lit. a) sekcji 1 części B  
Strona może zaliczyć specjalne inne szkolenia związane z transportem drogowym towarów 
wymagane na podstawie je j ustawodawstwa do szkolenia na podstawie niniejszej sekcji i na 
podstawie sekcji 3 niniejszego dodatku.  
2,1. Opcja połączenia uczestnictwa w  kursie i  teście   
Kwalifikacja wstępna musi obejmować nauczanie w zakresie wszystkich dziedzin wymienionych w 
sekcji 1 niniejszego dodatku. Czas trwania wstępnej kwalifikacji musi wynosić 280 godzin.   
Każdy kandydat na kierowcę musi prowadzić indywidualnie przez co najmniej 20 godzin pojazd danej 
kategorii, który spełnia co najmniej wymogi dotyczące pojazdów egzamin acyjnych.   
Podczas jazdy indywidualnej kandydatowi na kierowcę musi towarzyszyć instruktor zatrudniony 
przez zatwierdzony ośrodek szkoleniowy. Każdy kandydat na kierowcę, przez maksymalnie osiem z 
20 godzin jazdy, może kierować pojazdem po szczególnym terenie lub na wysokiej klasy symulatorze, 
celem oceny jego wyszkolenia w zakresie racjonalnego kierowania pojazdem w oparciu o przepisy 
bezpieczeństwa, w szczególności w zakresie panowania nad pojazdem w różnych warunkach 
drogowych i w przypadku ich zmiany związanej ze zmianą warunków pogodowych, w zależności od 
pory dnia lub nocy, oraz w zakresie umiejętności optymalizacji zużycia paliwa.   
Strona oraz, w przypadku Unii, państwo członkowskie, może zezwolić, aby część szkolenia była 
realizowana przez zatwierdzony ośrodek  szkoleniowy za pomocą narzędzi technologii informacyjno -
komunikacyjnych, takich jak e -learning, przy jednoczesnym zapewnieniu utrzymania wysokiej jakości 
i skuteczności szkolenia oraz poprzez wybór tematów, w przypadku których narzędzia technologii 
inform acyjno -komunikacyjnych można wykorzystywać najskuteczniej. W tym przypadku wymagana 
będzie rzetelna identyfikacja użytkowników i odpowiednie środki kontroli.  
W przypadku kierowców, o których mowa w art.  5 ust.  4 sekcji 1 części B, kwalifikacja wstępna mus i 
obejmować 70  godzin, w tym pięć godzin jazdy indywidualnej.   
Na zakończenie szkolenia właściwe organy na terytorium Stron poddają kierowcę testowi 
pisemnemu lub ustnemu. Test musi zawierać przynajmniej jedno pytanie z zakresu każdego celu 
wymienionego w  wykazie tematów w  sekcji 1 niniejszego dodatku.  
2.2 Opcja testu   
Właściwe organy na terytorium Stron  lub wyznaczony przez nie podmiot organizują wyżej 
wymienione egzaminy teoretyczne i praktyczne w celu sprawdzenia, czy stażysta maszynista posiada 
pozio m wiedzy wymagany w sekcji 1 niniejszego dodatku w odniesieniu do wymienionych tam 
tematów i celów.   
(a) Test z teorii składa się przynajmniej z dwóch części:   
(i) z pytań zawierających kilka możliwości odpowiedzi, pytań wymagających 
bezpośredniej odpowiedzi lub  z kombinacji tych dwóch rodzajów pytań; oraz  
 
911 
 (ii) z analiz przypadków.   
Test z  teorii trwa minimum osiem godzin.   
(b) Egzamin praktyczny składa się z dwóch części:   
(i) z egzaminu z jazdy, który ma na celu ocenę wyszkolenia w zakresie racjonalnego 
kierowania pojazd em, w oparciu o przepisy bezpieczeństwa. Zawsze, kiedy to 
możliwe, egzamin musi odbywać się na drogach w  terenie niezabudowanym, na 
drogach szybkiego ruchu i  autostradach (lub podobnych drogach) oraz na 
wszystkich rodzajach dróg miejskich o  różnym stopniu trudności, z  jakimi kierowca 
może mieć do czynienia. Byłoby pożądane, aby badanie to odbywało się w różnych 
warunkach natężenia ruchu. Czas jazdy po drodze musi być w  optymalny sposób 
wykorzystany, w  celu oceny zachowania kandydata na kierowcę we wszystkic h 
rodzajach ruchu drogowego, z  jakim może mieć do czynienia. Egzamin ten musi 
trwać przynajmniej 90 minut;   
(ii) egzamin praktyczny obejmujący przynajmniej ppkt 1.5, 3.2, 3.3 i 3.5 sekcji 1 
niniejszego dodatku.   
Minimalny czas trwania musi wynosić 30 minut.   
Pojazd użyty do egzaminu praktycznego musi spełniać co najmniej wymogi dotyczące pojazdów 
egzaminacyjnych.  
Egzamin praktyczny można uzupełnić trzecim egzaminem, odbywającym się w  szczególnym terenie 
na wysokiej klasy symulatorze, celem oceny wyszkolenia w zakresie racjonalnego kierowania 
pojazdem w  oparciu o  przepisy bezpieczeństwa, w  szczególności w  zakresie panowania nad 
pojazdem w  różnych warunkach drogowych i  w przypadku ich zmiany związanej ze zmianą 
warunków pogodowych i  w zależności od pory dnia lu b nocy.   
Czas trwania tego nieobowiązkowego egzaminu nie jest określony. W przypadku poddania kierowcy 
takiemu egzaminowi jego czas trwania można odjąć od 90 minut egzaminu z  jazdy określonego w  i), 
lecz czas ten nie może przekraczać 30 minut.   
W przypad ku kierowców określonych w art. 5 ust. 4 sekcji 1 części B, test teoretyczny musi 
ograniczać się do tematów wymienionych w sekcji 1 niniejszego dodatku, odpowiednich dla 
pojazdów, do których odnosi się nowa kwalifikacja wstępna. Niemniej jednak kierowcy ta cy muszą 
zdać cały egzamin praktyczny.   
Sekcja 3: Obowiązkowa kwalifikacja wstępna przewidziana w art. 3 ust. 2 sekcji 1 części B załącznika 
ROAD.1   
Przyspieszona kwalifikacja wstępna musi obejmować nauczanie w zakresie wszystkich tematów 
wymienionych w sekcji 1 niniejszego dodatku. Musi ona trwać 140  godzin.   
Każdy kandydat na kierowcę musi prowadzić indywidualnie przez co najmniej 10 godzin pojazd danej 
kategorii, który spełnia co najmniej wymogi dotyczące pojazdów egzaminacyjnych.  
Podczas jazdy indywidualnej kandydatowi na kierowcę musi towarzyszyć instruktor zatrudniony 
przez zatwierdzony ośrodek szkoleniowy. Każdy kandydat na kierowcę, przez maksymalnie cztery z 
10 godzin jazdy, może kierować pojazdem po szczególnym terenie lub na  wysokiej klasy symulatorze, 
 
912 
 celem oceny jego wyszkolenia w zakresie racjonalnego kierowania pojazdem w oparciu o przepisy 
bezpieczeństwa, w szczególności w zakresie panowania nad pojazdem w różnych warunkach 
drogowych i w przypadku zmiany tych warunków dr ogowych związanej ze zmianą warunków 
pogodowych, w zależności od pory dnia lub nocy, oraz w zakresie umiejętności optymalizacji zużycia 
paliwa.   
Do przyspieszonej kwalifikacji wstępnej stosuje się również postanowienia akapitu czwartego pkt 2.1 
sekcji 2 n iniejszego dodatku.   
W przypadku kierowców, o których mowa w art.  5 ust.  4 sekcji 1 części B, czas trwania 
przyspieszonej kwalifikacji wstępnej musi wynosić 35  godzin, w tym dwie i pół godziny jazdy 
indywidualnej.   
Na zakończenie szkolenia właściwe organ y Stron lub podmiot wyznaczony przez nie, poddają 
kierowcę testowi pisemnemu lub ustnemu. Test musi zawierać przynajmniej jedno pytanie z zakresu 
każdego celu wymienionego w  wykazie tematów w  sekcji 1 niniejszego dodatku.  
Strona może zaliczyć specjalne inne szkolenia związane z transportem drogowym towarów 
wymagane na podstawie jej ustawodawstwa do szkolenia na podstawie niniejszej sekcji.  
Sekcja 4: Obowiązkowe szkolenie okresowe przewidziane w  art. 3 ust.  1 lit.  b) sekcji  1 części B 
załącznika ROAD.1  
Obowiązkowe szkolenie okresowe musi zostać zorganizowane przez zatwierdzony ośrodek 
szkoleniowy. Jego czas trwania wynosi 35 godzin w  ciągu pięciu lat, w  cyklach trwających 
przynajmniej siedem godzin, które można podzielić na  dwa następujące po sobie dni. W przypadku 
e-learningu zatwierdzony ośrodek szkoleniowy zapewnia utrzymanie właściwej jakości szkolenia, w 
tym poprzez wybór tematów, w przypadku których narzędzia technologii informacyjno -
komunikacyjnych można wykorzystywać  najskuteczniej. Strony wymagają w szczególności rzetelnej 
identyfikacji użytkowników i odpowiednich środków kontroli. Maksymalny okres szkolenia w trybie 
e-learningu nie może przekroczyć 12  godzin. Co najmniej jeden z cykli szkolenia obejmuje tematy 
związ ane z bezpieczeństwem drogowym. Treść szkolenia uwzględnia specyficzne potrzeby 
szkoleniowe w zakresie transportu wykonywanego przez kierowcę oraz istotne zmiany prawne i 
technologiczne, a także należy w niej w miarę możliwości uwzględnić konkretne potrzeb y 
szkoleniowe kierowcy. W ciągu 35  godzin należy omówić szereg różnych tematów, w tym powtórzyć 
szkolenie w przypadkach, w których zostanie wykazane, że kierowca wymaga ponownego 
specjalnego przeszkolenia w pewnym zakresie szkolenia.  
Strona oraz, w przypa dku Unii, państwo członkowskie mogą zaliczyć specjalne inne szkolenia 
związane z transportem drogowym towarów wymagane na podstawie ich ustawodawstwa do 
szkolenia na podstawie niniejszej sekcji.  
Sekcja 5: Zatwierdzenie wstępnej kwalifikacji i  okresowego s zkolenia   
5.1. Ośrodki szkoleniowe biorące udział we wstępnej kwalifikacji i okresowym szkoleniu muszą 
zostać zatwierdzone przez właściwe organy Stron. Zatwierdzenie można wydać wyłącznie na 
pisemny wniosek. Do wniosku załącza się dokumenty obejmujące:   
5.1.1.  odpowiedni program kwalifikacji i szkolenia, z wyszczególnieniem tematów i 
określający proponowany plan wykonania i metody nauczania;   
5.1.2.  kwalifikacje instruktorów i dziedziny działalności;   
 
913 
 5.1.3.  informacje dotyczące pomieszczeń, w których o dbywają się kursy, materiałów 
edukacyjnych, zaplecza do szkolenia praktycznego oraz używanej floty pojazdów;   
5.1.4.  warunki dotyczące uczestnictwa w kursach (liczba uczestników).   
5,2. Właściwy organ zobowiązany jest wydać zatwierdzenie na piśmie, z  zastrzeżeniem 
następujących warunków:   
5.2.1.  szkolenie musi być prowadzone zgodnie z dokumentacją załączoną do wniosku;   
5.2.2.  właściwy organ musi być upoważniony do wysłania uprawnionych osób w celu 
pomocy w kursach szkoleniowych prowadzonych przez zatwi erdzone ośrodki oraz musi być 
upoważniony do kontrolowania takich ośrodków, w zakresie używanych przez nie środków i 
prawidłowego prowadzenia kursów szkoleniowych i testów;   
5.2.3.  w przypadku gdy warunki zatwierdzenia nie są spełniane, zatwierdzenie może  zostać 
wycofane lub zawieszone.   
Zatwierdzony ośrodek zobowiązany jest zagwarantować, aby instruktorzy posiadali gruntowną 
wiedzę na temat aktualnych przepisów i  wymogów w  zakresie kształcenia. W ramach szczególnej 
procedury doboru instruktorzy muszą wyk azać się zaświadczeniem stanowiącym dowód ich wiedzy 
z zakresu przedmiotowego materiału i  metod nauczania. W zakresie praktycznej części szkolenia 
instruktorzy muszą dostarczyć świadectwo doświadczenia zawodowego kierowcy lub podobnego 
doświadczenia w  zakresie kierowania pojazdami, jak na przykład świadectwo instruktora jazdy 
ciężkimi pojazdami.   
Program instrukcji musi być zgodny z  zatwierdzeniem i  musi obejmować tematy wymienione 
w wykazie w  sekcji 1.  
     
 
914 
 Dodatek ROAD.B.1.2: Wzór karty kwalifikacji kie rowcy, o której mowa w art. 9 sekcji 1 części B 
niniejszego załącznika  
 
Strona 1   
   
KARTA KWALIFIKACJI KIEROWCY  (PAŃSTWO 
CZŁONKOWSKIE/ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO)  
1. 
2 
3. 
4 a. 4b. 
4c. (4d.)  
5a. 5b. 
7. 
(8.) 
 
9. 
 
 
 
Strona 2  
 
 
  
 
1. Nazwisko  
2. Imię  
3. Data i miejsce urodzenia  
4a. Data wystawienia  
4b. Administracyjna data wygaśnięcia  
4c. Wydana przez  
5 a. Licencja nr  
5b. Nr serii  
10. Kod unijny139 
                                                            
139 W stosownych przypadkach  11. 
 
 9. 10. 
C1  
C  
D1  
D  
C1E  
CE  
D1E  
DE  6. ZDJĘCIE  
 
915 
  
Sekcja  2. Czas prowadzenia pojazdu i czas odpoczynku  
Artykuł  1 – Zakres stosowania   
1. Niniejsza sekcja ustanawia zasady dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i czasu 
odpoczynku kierowców, o których mowa w art. ROAD 7 ust. 1 lit. b) Umowy, którzy odbywają 
podróże, o których mowa w art. ROAD.4 [Transpo rt towarów między terytoriami, przez terytoria i w 
obrębie terytoriów Stron ] Umowy .   
2. W przypadku gdy kierowca odbywa podróż, o której mowa w art. ROAD.4 [Transport 
towarów między terytoriami, przez terytoria i w obrębie terytoriów Stron] Umowy,  przepisy  
niniejszej sekcji mają zastosowanie do wszelkich przewozów drogowych wykonywanych przez tego 
kierowcę między terytoriami Stron oraz między państwami członkowskimi.  
3. Niniejszą sekcję stosuje się:   
(a) gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdu łącznie z  przycz epą lub naczepą przekracza 
3,5 tony; lub   
(b) od dnia 1  lipca 2026  r., gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdu łącznie z  przyczepą lub 
naczepą przekracza 2,5  tony.   
4. Niniejsza sekcja nie ma zastosowania do transportu wykonywanego:   
(a) pojazdami lub zespołami  pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 
tony używanymi do:   
(i) przewozu materiałów, sprzętu lub urządzeń do użytku kierowcy w trakcie pracy, 
lub   
(ii) dostawy rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi,   
wyłącznie w promieniu 100  km od bazy przedsiębiorstwa oraz pod warunkiem że prowadzenie takich 
pojazdów nie stanowi głównego zajęcia kierowcy, a transport nie ma charakteru zarobkowego;  
(b) pojazdami o maksymalnej dopuszczalnej prędkości nieprzekraczającej 40  km/h;   
(c) pojazdami będącymi własnością sił zbrojnych, służb obrony cywilnej, straży pożarnej i  sił 
odpowiedzialnych za utrzymanie porządku publicznego, lub wynajmowanych przez nie bez 
kierowcy, gdy przewóz wykonywany jest w  związku z  zadaniami powierzonymi tym 
służbom i  pozostaje pod ich kontrolą;   
(d) pojazdami używanymi w sytuacjach nadzwyczajnych lub przeznaczonymi do zadań 
ratownictwa;   
(e) pojazdami specjalistycznymi używanymi do celów medycznych;   
(f) pojazdami specjalistycznymi pomocy drogowej poruszającymi się w  prom ieniu 100 km od 
swej bazy;   
 
916 
 (g) pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w  ramach 
napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały 
jeszcze dopuszczone do ruchu;   
(h) pojazdami o dopuszczalnej masi e całkowitej – wraz z przyczepą lub naczepą – 
przekraczającej 2,5 tony, ale nieprzekraczającej 3,5 tony, wykorzystywanymi do transportu 
towarów, w przypadku gdy przewóz nie ma charakteru zarobkowego i jest wykonywany na 
potrzeby własne przedsiębiorstwa lub  kierowcy, a prowadzenie pojazdu nie stanowi 
głównego zajęcia osoby prowadzącej pojazd;  
(i) pojazdami użytkowymi o statusie pojazdów zabytkowych zgodnie z przepisami państwa 
członkowskiego, w którym są użytkowane, wykorzystywanymi do niehandlowego 
transportu towarów.   
Artykuł  2 – Definicje   
Do celów niniejszej sekcji stosuje się następujące definicje:  
(a) „transport drogowy” oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach 
publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez;   
(b) „przerwa” oznacza okres, w którym kierowca nie może prowadzić pojazdu ani wykonywać 
żadnej innej pracy, i który jest wykorzystywany wyłącznie do wypoczynku;   
(c) „inna praca” oznacza czynności zdefiniowane jako czas pracy w  art. 2 ust. 1 lit.  a) sekcji 3 
częś ci B, z  wyjątkiem „prowadzenia pojazdu”, włącznie z  wszelką pracą dla tego samego lub 
innego pracodawcy, w  sektorze transportowym lub poza nim;   
(d) „odpoczynek” oznacza nieprzerwany okres, w  którym kierowca może swobodnie 
dysponować swoim czasem;   
(e) „dzienny okres odpoczynku” oznacza dzienny okres, w  którym kierowca może swobodnie 
dysponować swoim czasem i  obejmuje „regularny dzienny okres odpoczynku” lub 
„skrócony dzienny okres odpoczynku”:   
(i) „regularny dzienny okres odpoczynku” oznacza każdy okres odpoczynku  trwający 
co najmniej 11 godzin, który można wykorzystać w dwóch częściach, z których 
pierwsza musi trwać nieprzerwanie co najmniej trzy godziny, a druga – musi trwać 
nieprzerwanie co najmniej dziewięć godzin; oraz   
(ii) „skrócony dzienny okres odpoczynku” ozn acza nieprzerwany odpoczynek trwający 
co najmniej dziewięć  godzin, ale krócej niż 11 godzin;   
(f) „tygodniowy okres odpoczynku” oznacza tygodniowy okres, w  którym kierowca może 
swobodnie dysponować swoim czasem i  obejmuje „regularny tygodniowy okres 
odpoczynk u” lub „skrócony tygodniowy okres odpoczynku”:   
(i) „regularny tygodniowy okres odpoczynku” oznacza odpoczynek trwający co 
najmniej 45 godzin; oraz   
(ii) „skrócony tygodniowy okres odpoczynku” oznacza odpoczynek trwający krócej niż 
45 godziny, który można, na warunkach ustalonych w  art. 6 ust. 6 i 7 niniejszej 
sekcji, skrócić do nie mniej niż 24 kolejnych godzin;   
 
917 
 (g) „tydzień” oznacza okres od godz. 00.00 w  poniedziałek do godz. 24.00 w  niedzielę;   
(h) „czas prowadzenia pojazdu” oznacza czas trwania czynności prowadzenia pojazdu 
zarejestrowany:   
(i) automatycznie lub półautomatycznie przez tachograf zdefiniowany w części B 
sekcja 4 art. 2 lit. e), f), g) i h) niniej szego załącznika;  lub 
(ii) ręcznie, zgodnie z wymogami art. 9 ust. 2 i art. 11 części B sekcja 4 niniejszego 
załącznika;  
  
(i) „dzienny czas prowadzenia pojazdu” oznacza łączny czas prowadzenia pojazdu od 
zakończenia jednego dziennego okresu odpoczynku do rozpoczę cia następnego dziennego 
okresu odpoczynku lub pomiędzy dziennym okresem odpoczynku a  tygodniowym okresem 
odpoczynku;   
(j) „tygodniowy czas prowadzenia pojazdu” oznacza łączny czas prowadzenia pojazdu w  ciągu 
tygodnia;   
(k) „dopuszczalna masa całkowita” oznacza maksymalną dopuszczalną roboczą masę pojazdu z 
pełnym ładunkiem;   
(l) „załoga kilkuosobowa” oznacza sytuację, w  której w  trakcie każdego okresu prowadzenia 
pojazdu pomiędzy dwoma kolejnymi dziennymi okresami odpoczynku, lub pomiędzy 
dziennym okresem odpoczynk u a  tygodniowym okresem odpoczynku, w  pojeździe 
przebywa co najmniej dwóch kierowców w  celu prowadzenia pojazdu przez pierwszą 
godzinę obecności załogi kilkuosobowej, przy czym obecność drugiego kierowcy lub 
kierowców jest fakultatywna, ale obowiązkowa prz ez pozostałą część tego czasu;   
(m) „okres prowadzenia pojazdu” oznacza łączny czas prowadzenia pojazdu od chwili 
rozpoczęcia przez kierowcę prowadzenia pojazdu po okresie odpoczynku lub przerwie do 
momentu rozpoczęcia okresu odpoczynku lub przerwy; okres pro wadzenia pojazdu może 
być ciągły lub przerywany.   
Artykuł 3 – Wymagania dotyczące pomocników kierowców  
Minimalny wiek pomocników kierowców wynosi 18 lat .  Każda ze Stron, a w przypadku Unii, państwo 
członkowskie może jednak obniżyć minimalny wiek dla pom ocników kierowców do 16 lat, pod 
warunkiem że obniżenie to ma na celu kształcenie zawodowe i jest zgodne z limitami nałożonymi 
przez Zjednoczone Królestwo oraz, w przypadku Unii, z krajowymi przepisami danego państwa 
członkowskiego w dziedzinie zatrudnieni a.  
Artykuł 4 – Czas prowadzenia pojazdu   
1. Dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć dziewięciu godzin.   
Jednakże dzienny czas prowadzenia pojazdu może zostać przedłużony do nie więcej niż 10 godzin nie 
częściej niż dwa razy w  tygodniu.   
 
918 
 2. Tygodniowy czas prowadzenia pojazdu nie może przekraczać 56 godzin i nie może 
powodować przekroczenia maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy wynoszącego 60 
godzin.   
3. Łączny czas prowadzenia pojazdu w  ciągu dwóch kolejnych tygodni nie może prze kroczyć 90 
godzin.   
4. Dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu obejmuje cały czas prowadzenia pojazdu na 
terytorium Stron.   
5. Kierowca rejestruje jako inną pracę czas spędzony zgodnie z opisem w art. 2 lit. c) niniejszej 
sekcji, jak również czas s pędzony na prowadzeniu pojazdu wykorzystywanego do operacji 
zarobkowych, które nie są objęte zakresem niniejszej sekcji, oraz rejestruje wszelkie okresy 
gotowości określone w art. 2 ust. 2 sekcji 3 części B, zgodnie z art. 6 ust. 5 lit. b) ppkt (iii) sekcj i 4 
części B. Zapisu tego dokonuje się ręcznie na wykresówce, na wydruku lub przy użyciu funkcji 
ręcznego wprowadzania danych do urządzenia rejestrującego.  
Artykuł 5 – Przerwy   
Po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i  pół godziny kierowcy przysł uguje ciągła przerwa 
trwająca co najmniej 45 minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku.   
Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości 
co najmniej 30 minut, rozłożone w  czasie w  taki sposób, aby zachować zgodność z  przepisami 
akapitu pierwszego.   
W przypadku pracy w  załodze kilkuosobowej ki erowca może wykorzystać przerwę trwającą 45  minut 
w pojeździe kierowanym przez innego kierowcę, pod warunkiem że kierowca, który ma przerwę, nie 
jest zaangażowany w  pomoc kierowcy prowadzącemu pojazd.  
Artykuł 6 – Odpoczynek   
1. Kierowca korzysta z  dzienn ego i  tygodniowego okresu odpoczynku.   
2. W każdym 24 godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku 
lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku.   
Jeśli część dziennego okresu odpoc zynku zawarta w  24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 
dziewięć  godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za 
skrócony dzienny okres odpoczynku.   
3. Dzienny okres odpoczynku może zostać przedłużony do rozmiarów regul arnego lub 
skróconego tygodniowego okresu odpoczynku.   
4. Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma 
tygodniowymi okresami odpoczynku.   
5. Na zasadzie odstępstwa od przepisów ust.  2, w  ciągu 30 godzin od zakończeni a dziennego 
lub tygodniowego okresu odpoczynku, kierowca należący do kilkuosobowej załogi musi skorzystać 
z kolejnego dziennego okresu odpoczynku trwającego co najmniej dziewięć godzin.   
6. W ciągu każdych kolejnych dwóch tygodni kierowca wykorzystuje co najmniej:   
 
919 
 (a) dwa regularne tygodniowe okresy odpoczynku; lub   
(b) jeden regularny tygodniowy okres odpoczynku i jeden skrócony tygodniowy okres 
odpoczynku trwający co najmniej 24 godziny.   
Tygodniowy okres odpoczynku rozpoczyna się nie później niż po zakończe niu sześciu okresów 24 
godzinnych, licząc od końca poprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku.  
7.  Na zasadzie odstępstwa od ust. 6 kierowca wykonujący międzynarodowy transport towarów 
może, poza terytorium Strony przewoźnika drogowego towarów lub, w prz ypadku kierowców 
przewoźników drogowych towarów z UE, poza terytorium państwa członkowskiego przewoźnika 
drogowego towarów, skorzystać z dwóch następujących po sobie skróconych tygodniowych okresów 
odpoczynku, pod warunkiem że kierowca w ciągu czterech kol ejnych tygodni zajmuje co najmniej 
cztery tygodniowe okresy odpoczynku, z których co najmniej dwa są regularnymi tygodniowymi 
okresami odpoczynku.  
Do celów niniejszego ustępu uznaje się, że kierowca wykonuje przewozy międzynarodowe, jeżeli 
rozpoczyna dwa następujące po sobie skrócone tygodniowe okresy odpoczynku poza terytorium 
Strony przewoźnika drogowego towarów i poza terytorium Strony miejsca zamieszkania kierowców 
lub, w przypadku Unii, poza terytorium państwa członkowskiego przewoźnika drogowego towa rów i 
państwa miejsca zamieszkania kierowców.   
Każde skrócenie tygodniowego okresu odpoczynku należy zrekompensować równoważnym okresem 
odpoczynku wykorzystywanym jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia następującego po 
danym tygodniu.  
W przypadku gd y wykorzystano dwa kolejne skrócone tygodniowe okresy odpoczynku zgodnie z 
akapitem trzecim, następny okres tygodniowego odpoczynku musi być poprzedzony okresem 
odpoczynku wykorzystywanym jako rekompensata za te dwa skrócone tygodniowe okresy 
odpoczynku.  
8. Odpoczynek wykorzystywany jako rekompensata za skrócony tygodniowy okres odpoczynku 
wykorzystuje się łącznie z  innym okresem odpoczynku trwającym co najmniej dziewięć godzin.   
9. Regularne tygodniowe okresy odpoczynku oraz dowolny tygodniowy okres odpo czynku 
trwający ponad 45  godzin wykorzystywany jako rekompensata za wcześniejsze skrócone tygodniowe 
okresy odpoczynku nie mogą być wykorzystywane w  pojeździe. Muszą one być wykorzystane 
w odpowiednim dla każdej płci miejscu zakwaterowania wyposażonym w  odpowiednią 
infrastrukturę noclegową i  sanitarną.   
Wszelkie koszty zakwaterowania poza pojazdem pokrywa pracodawca.  
10. Przedsiębiorstwa transportowe organizują pracę kierowców w taki sposób, aby umożliwić im 
powrót do centrum operacyjnego pracodawcy, w kt órym kierowca ma stałe miejsce postoju i w 
którym rozpoczyna się tygodniowy okres odpoczynku kierowcy, w Zjednoczonym Królestwie, a w 
przypadku Unii - w państwie członkowskim siedziby pracodawcy, lub powrót do miejsca 
zamieszkania kierowców w każdym okresi e czterech kolejnych tygodni w celu spędzenia co najmniej 
jednego regularnego tygodniowego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku 
trwającego dłużej niż 45 godzin wykorzystywanego w ramach tygodniowego okresu odpoczynku w 
każdym okresie cztere ch kolejnych tygodni.  
 
920 
 Jednakże w  przypadku gdy kierowca wykorzystał dwa kolejne skrócone tygodniowe okresy 
odpoczynku zgodnie z  ust. 7 przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę tego kierowcy w  taki 
sposób, by mógł on wrócić przed rozpoczęciem regular nego tygodniowego okresu odpoczynku 
trwającego ponad 45  godzin wykorzystywanego jako rekompensata.  
Przedsiębiorstwo dokumentuje, w jaki sposób spełnia ten obowiązek, i przechowuje tę 
dokumentację w swoim lokalu oraz przedstawia ją na żądanie organów kontr olnych.  
11. Tygodniowy okres odpoczynku, który przypada na dwa tygodnie można zaliczyć do 
dowolnego z  nich, ale nie obu.   
12. W drodze odstępstwa, w przypadku gdy kierowca towarzyszy pojazdowi transportowanemu 
promem lub pociągiem i wykorzystuje regularn y dzienny okres odpoczynku lub skrócony tygodniowy 
okres odpoczynku, okres ten można przerwać nie więcej niż dwukrotnie innymi czynnościami 
trwającymi łącznie nie dłużej niż godzinę. Podczas tego regularnego dziennego okresu odpoczynku 
lub skróconego tygod niowego okresu odpoczynku kierowca musi mieć do dyspozycji kabinę sypialną, 
koję lub kuszetkę.  
W odniesieniu do regularnych tygodniowych okresów odpoczynku odstępstwo to dotyczy wyłącznie 
podróży promem lub pociągiem, jeżeli:   
(a) podróż jest zaplanowana na przynajmniej 8 godzin; oraz   
(b) kierowca ma do dyspozycji kabinę sypialną na promie lub w pociągu.  
13. Czas spędzony na dojeździe do miejsca postoju pojazdu objętego zakresem niniejszej sekcji 
lub powrotu z tego miejsca, jeżeli po jazd nie znajduje się ani w miejscu zamieszkania kierowcy, ani w 
centrum operacyjnym pracodawcy, w którym kierowca zwykle pracuje, nie jest liczony jako 
odpoczynek lub przerwa, chyba że kierowca znajduje się na promie lub w pociągu i ma do dyspozycji 
kabin ę sypialną, koję lub kuszetkę.  
14. Czas spędzony przez kierowcę kierującego pojazdem nieobjętym zakresem niniejszej sekcji 
do lub z  pojazdu objętego zakresem niniejszej sekcji, który nie znajduje się w  miejscu zamieszkania 
kierowcy ani w  centrum operacyjn ym pracodawcy, gdzie kierowca zazwyczaj pracuje, jest 
traktowany jako „inna praca”.  
Artykuł 7 – Odpowiedzialność przewoźników drogowych towarów   
1. Przewoźnik drogowy towarów nie może wypłacać kierowcom zatrudnionym lub 
pozostającym w jego dyspozycji żad nych składników wynagrodzenia, nawet w formie premii czy 
dodatku do wynagrodzenia, uzależnionych od przebytej odległości, szybkości dostawy lub ilości 
przewożonych towarów, jeżeli ich stosowanie może zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego lub 
zachęcać do naruszeń niniejszej sekcji.  
2. Przewoźnik drogowy towarów jednej ze Stron organizuje przewozy drogowe i odpowiednio 
instruuje członków załogi, tak aby mogli oni przestrzegać przepisów niniejszej sekcji.  
3. Przewoźnik drogowy towarów z terytorium Strony o dpowiada za naruszenia popełnione 
przez kierowców przewoźnika, nawet jeżeli naruszenie zostało popełnione na terytorium drugiej 
Strony.   
 
921 
 Bez uszczerbku dla prawa Stron do pociągnięcia przewoźników drogowych towarów do pełnej 
odpowiedzialności, Strony mogą  uzależnić tę odpowiedzialność od naruszenia przez przewoźnika 
postanowień ust. 1 i 2. Strony mogą uwzględnić wszelkie dowody na to, że przewoźnik drogowy 
towarów nie może być racjonalnie pociągnięty do odpowiedzialności za popełnione naruszenie.   
4. Prze woźnicy drogowi towarów, spedytorzy, nadawcy ładunku, główni wykonawcy, 
podwykonawcy oraz agencje zatrudniania kierowców zapewnią, aby uzgodnione umownie 
harmonogramy transportu były zgodne z  przepisami niniejszej sekcji.   
5. Przewoźnik drogowy towarów, k tóry wykorzystuje pojazdy wyposażone w urządzenie 
rejestrujące zgodne z art. 2 lit. f), g) lub h) sekcji 4 części B i które są objęte zakresem niniejszej 
sekcji:   
(i) zapewnia wczytywanie danych z  przyrządu rejestrującego oraz karty kierowcy 
z częstotliwością  określoną przez Stronę oraz wczytywanie odpowiednich danych 
częściej, tak aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań 
podejmowanych przez tego przewoźnika drogowego towarów lub dla niego; oraz  
(ii) zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zaró wno z  przyrządu rejestrującego jak 
i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po 
ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były 
dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie siedziby prz ewoźnika 
drogowego towarów.  
Do celów niniejszego ustępu pojęcie „pobrano” należy interpretować zgodnie z definicją określoną w 
art. 2 ust. 2 lit. h) sekcji 2 części C.    
Maksymalny okres wczytywania odpowiednich danych zgodnie z ppkt (i) niniejszego ustęp u wynosi 
90 dni w przypadku danych z przyrządu rejestrującego i 28 dni w przypadku danych z karty kierowcy.   
Artykuł 8 – Wyjątki   
1. Pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie 
przez pojazd odpowiedniego miejsca p ostoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 4 –6 w 
zakresie niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje 
powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego, na wydruku z 
urządzenia rejes trującego lub na planie pracy najpóźniej po przybyciu do odpowiedniego miejsca 
postoju.   
2. Pod warunkiem że nie zagraża to bezpieczeństwu ruchu drogowego, w wyjątkowych 
okolicznościach kierowca może także odstąpić od art.  4 ust.  1 i 2 oraz art.  6 ust.  2, przekraczając 
dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu o maksymalnie jedną godzinę, aby dotrzeć do 
centrum operacyjnego pracodawcy lub swojego miejsca zamieszkania w celu wykorzystania 
tygodniowego okresu odpoczynku.   
Na tych samych warunkach kierow ca może przekroczyć dzienny i tygodniowy czas prowadzenia 
pojazdu o maksymalnie dwie godziny, pod warunkiem że przed dodatkowym prowadzeniem pojazdu 
wykorzystał przerwę trwającą nieprzerwanie 30 minut w celu dotarcia do centrum operacyjnego 
pracodawcy lub swojego miejsca zamieszkania w celu wykorzystania regularnego tygodniowego 
okresu odpoczynku.  
 
922 
 Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego, 
na wydruku z  urządzenia rejestrującego lub na planie pracy najpóźni ej po przybyciu do miejsca 
docelowego lub odpowiedniego miejsca postoju.  
Każdy wydłużony okres pracy musi być kompensowany równoważnym okresem odpoczynku 
wykorzystywanym jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia następującego po danym 
tygodniu.  
3. Pod warunkiem że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu, każda ze Stron, a w 
przypadku Unii, państwo członkowskie, może przyznać wyjątki od art. 3 –6 i uzależnić takie wyjątki od 
indywidualnych warunków na swoim terytorium lub, za zgodą drugiej Strony, na tery torium drugiej 
Strony, mające zastosowanie do przewozu:   
(a) pojazdami będącymi własnością organów publicznych, lub wynajmowanymi przez nie bez 
kierowcy, w  celu wykonywania przewozów drogowych, które nie stanowią konkurencji dla 
prywatnych przewoźników drogowych towarów;   
(b) pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez k ierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, 
ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w  ramach własnej 
działalności gospodarczej w  promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa;   
(c) ciągnikami rolniczymi i  leśnymi używanymi w  działaln ości rolniczej lub leśnej, w  promieniu 
do 100 km od bazy przedsiębiorstwa, które jest właścicielem lub użytkownikiem takiego 
pojazdu;   
(d) pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 
tony, używanymi przez przewoźni ków świadczących usługę powszechną do dostarczania 
przedmiotów w ramach usługi powszechnej. Pojazdy takie są używane wyłącznie 
w promieniu 100 km od bazy przedsiębiorstwa oraz pod warunkiem że prowadzenie takich 
pojazdów nie stanowi głównego zajęcia kierow cy; 
(e) pojazdami poruszającymi się wyłącznie po wyspach o  powierzchni nieprzekraczającej 2 300 
km kw. w  strefach, które nie są połączone z  resztą terytorium kraju mostem, brodem, lub 
tunelem przeznaczonym dla pojazdów silnikowych;  
(f) pojazdami używanymi do trans portu towarów w  promieniu 100 km od bazy 
przedsiębiorstwa, z  napędem na gaz ziemny lub ciekły lub z  napędem elektrycznym, 
o dopuszczalnej masie całkowitej, wraz przyczepami lub naczepami, nieprzekraczającej 7,5 
tony;   
(g) pojazdami używanymi w  związku z  odpro wadzaniem ścieków, ochroną 
przeciwpowodziową, konserwacją urządzeń zaopatrujących w  wodę, gaz i  elektryczność, 
utrzymaniem i  kontrolą dróg, zbieraniem odpadów z  gospodarstw domowych i  ich 
wywozem, usługami telegraficznymi i  telefonicznymi, nadawaniem progr amów radiowych 
i telewizyjnych oraz wykrywaniem nadajników lub odbiorników radiowych lub 
telewizyjnych;   
(h) specjalistycznymi pojazdami do przewozu wyposażenia cyrków i  wesołych miasteczek;   
(i) specjalnie wyposażonymi pojazdami szczególnego zastosowania, które  w podstawowym 
zakresie służą celom edukacyjnym w  czasie postoju;   
 
923 
 (j) pojazdami używanymi do odbioru mleka z gospodarstw rolnych lub do odwożenia do nich 
pojemników na mleko lub produktów mlecznych przeznaczonych na pasze dla zwierząt;  
(k) specjalistycznymi poj azdami do przewozu pieniędzy lub przedmiotów wartościowych;   
(l) pojazdami używanymi do przewozu odpadów lub tusz zwierzęcych nieprzeznaczonych do 
spożycia przez ludzi;   
(m) pojazdami używanymi wyłącznie na drogach wewnątrz obiektów, takich jak porty, obszary 
międzyportowe oraz terminale kolejowe;   
(n) pojazdami wykorzystywanymi do przewozu żywych zwierząt z  gospodarstw na miejscowe 
targowiska i  z powrotem lub z  targowisk do miejscowych rzeźni w  promieniu do 100 km;  
(o) pojazdami lub zespołami pojazdów wykorzystywanymi przez przedsiębiorstwo budowlane 
do przewozu maszyn budowlanych w promieniu do 100  km od bazy przedsiębiorstwa oraz 
pod warunkiem że prowadzenie takich pojazdów nie stanowi głównego zajęcia kierowcy; 
oraz  
(p) pojazdami wykorzystywanymi do dostarczania betonu towarowego.  
4. Pod warunkiem że warunki pracy kierowców i bezpieczeństwo ruchu drogowego nie są przez 
to zagrożone oraz że przestrzegane są limity określone w art. 3 sekcji 3 części B, Strona, a w 
przypadk u Unii, państwo członkowskie, może przyznać tymczasowe wyjątki od stosowania art. 4 –6 
niniejszej sekcji w odniesieniu do przewozów wykonywanych w wyjątkowych okolicznościach, 
zgodnie z procedurą mającą zastosowanie na terytorium Strony.   
Tymczasowe wyjątk i są należycie uzasadniane i niezwłocznie zgłaszane drugiej Stronie. Specjalny 
Komitet ds.  Transportu Drogowego określa zasady tego powiadamiania. Każda ze Stron niezwłocznie 
publikuje te informacje na ogólnodostępnej stronie internetowej i zapewnia, aby j ej działania w 
zakresie egzekwowania prawa uwzględniały wyjątek przyznany przez drugą Stronę.    
  
 
924 
 Sekcja  3. Czas pracy pracowników wykonujących czynności związane z przewozem  
Artykuł  1 – Zakres stosowania  
1. Niniejsza sekcja ma zastosowanie do pracownikó w wykonujących czynności związane z 
przewozem, zatrudnionych przez przewoźników transportu drogowego towarów Stron, 
podejmujących podróże, o  których mowa w art. ROAD.4. [Transport towarów między terytoriami, 
przez terytoria i w obrębie terytoriów Stron] ni niejszej Umowy.   
Niniejsza sekcja ma również zastosowanie do kierowców prowadzących działalność na własny 
rachunek.   
2. W zakresie, w jakim niniejsza sekcja zawiera bardziej szczegółowe przepisy dotyczące 
pracowników wykonujących czynności związane z  przewozem, ma ona pierwszeństwo przed 
odpowiednimi przepisami art. LPF.2.27.  
3. Niniejsza sekcja uzupełnia postanowienia sekcji 2 części B, które mają pierwszeństwo przed 
postanowieniami niniejszej sekcji.  
4. Strona może odstąpić od stosowania niniejszej sek cji w odniesieniu do pracowników 
wykonujących czynności związane z przewozem i kierowców prowadzących działalność na własny 
rachunek, podejmujących nie więcej niż dwie podróże w obie strony zgodnie z art. ROAD.4 
[Transport towarów między terytoriami Stron,  przez terytoria i w obrębie terytoriów Stron] niniejszej 
Umowy w ciągu miesiąca kalendarzowego.  
5. Jeżeli Strona odstępuje od stosowania postanowień niniejszej sekcji zgodnie z ust. 4, Strona 
ta powiadamia o tym drugą Stronę.  
Artykuł  2 – Definicje  
Do celów niniejszej sekcji stosuje się następujące definicje:  
(1) „czas pracy” oznacza:  
(a) w przypadku pracowników wykonujących czynności związane z przewozem: czas od 
rozpoczęcia do zakończenia pracy, w  którym pracownik wykonujący czynności związane 
z prze wozem znajduje na swoim stanowisku pracy, jest w  dyspozycji pracodawcy 
i wykonuje swoje funkcje lub czynności, to znaczy:  
  czas poświęcony na wszystkie działania w zakresie transportu drogowego, w szczególności:  
(i) prowadzenie pojazdu;  
(ii) załadunek i rozładu nek;  
(iii) pomaganie pasażerom we wsiadaniu i wysiadaniu z pojazdu;  
(iv) sprzątanie i konserwację techniczną; oraz  
(v) każdą inną pracę zmierzającą do zapewnienia bezpieczeństwa pojazdu i  jego 
ładunku lub do wypełnienia ustawowych lub wykonawczych zobowiązań 
bezpośredn io związanych z  trwającą operacją transportową, włącznie 
 
925 
 z nadzorowaniem załadunku i  rozładunku, formalnościami administracyjnymi 
z policją, cłem, urzędnikami imigracyjnymi itd.,  
– okresy, w których kierowca nie może swobodnie dysponować swoim czasem i 
zobowiązany jest pozostawać na swoim stanowisku pracy, w gotowości do podjęcia 
normalnej pracy, wraz z niektórymi zadaniami związanymi z dyżurowaniem, w 
szczególności podczas okresów oczekiwania na załadunek lub rozładunek, w przypadku gdy 
przypuszczalny cza s ich trwania nie jest z  góry znany, to znaczy albo przed odjazdem, albo 
tuż przed rozpoczęciem odnośnego okresu lub na mocy ogólnych warunków 
wynegocjowanych przez partnerów społecznych lub na warunkach wynikających 
z ustawodawstwa Stron;  
(b) w przypadku kie rowców prowadzących działalność na własny rachunek ta sama definicja 
ma zastosowanie do czasu od rozpoczęcia do zakończenia pracy, podczas którego kierowca 
prowadzący działalność na własny rachunek znajduje się na stanowisku pracy, pozostaje do 
dyspozycji klienta i  wykonuje swoje funkcje lub czynności inne niż ogólne prace 
administracyjne, które nie są bezpośrednio związane z  prowadzoną operacją transportową.  
Przerwy wymienione w  art. 4, okresy odpoczynku określone w  art. 5 i, bez uszczerbku dla 
ustawodaws tw Stron lub porozumień między partnerami społecznymi, stanowiących, że takie okresy 
powinny podlegać rekompensacie lub ograniczeniu, okresy gotowości określone w  lit. 2) niniejszego 
artykułu są wyłączone z  czasu pracy;  
(2) „okresy gotowości” oznaczają:  
– okresy inne niż te odnoszące się do przerw i  czasu odpoczynku, podczas których pracownik 
wykonujący czynności związane z przewozem drogowym nie musi pozostawać na swoim stanowisku 
pracy, ale musi być w stanie odpowiedzieć na wszelkie wezwania do rozpoczę cia lub wznowienia 
prowadzenia pojazdu lub do wykonania innej pracy. W szczególności do takich okresów gotowości 
należą okresy, w  których pracownik wykonujący czynności związane z  przewozem towarzyszy 
pojazdowi transportowanemu promem lub koleją, jak równi eż okresy oczekiwania na granicy lub 
wynikające z  zakazu ruchu.  
– Okresy te i  ich przewidywalny czas trwania będą z  góry znane pracownikowi wykonującemu 
czynności związane z  przewozem drogowym, to znaczy albo przed odjazdem, albo tuż przed 
właściwym rozpoczęciem odnośnego okresu lub na mocy ogólnych warunków wynegocjow anych 
przez partnerów społecznych, lub na warunkach wynikających z  ustawodawstwa Stron;  
– dla pracowników wykonujących czynności związane z  przewozem drogowym jadących w  zespole 
czas spędzony na siedzeniu obok kierowcy lub na kuszetce, gdy pojazd jest w  ruchu;  
(3) „stanowisko pracy” oznacza:  
– lokalizację głównego miejsca prowadzenia działalności przez przewoźnika drogowego towarów, dla 
którego obowiązki wypełnia osoba wykonująca czynności związane z  przewozem drogowym, wraz 
z różnymi zależnymi miejscami  prowadzenia działalności, niezależnie od tego, czy ulokowane są one 
w tym samym miejscu, co siedziba główna lub główne miejsce prowadzenia działalności;  
– pojazd używany przez osobę wykonującą czynności związane z  przewozem drogowym w  zakresie 
transportu  drogowego podczas wykonywania obowiązków oraz  
 
926 
 – każde inne miejsce, w którym prowadzone są czynności związane z  transportem;  
(4) „pracownik wykonujący czynności związane z przewozem drogowym” oznacza – do celów 
niniejszej sekcji – każdego pracownika wchodzącego w  skład personelu podróżującego, w  tym 
również stażystę i  praktykanta, który pracuje dla przedsiębiorstwa wykonującego drog owe usługi 
transportowe pasażerskie lub towarowe na terytorium drugiej Strony;  
(5) „kierowca prowadzący działalność na własny rachunek” oznacza każdą osobę, której 
głównym zajęciem jest zarobkowy transport drogowy towarów, która jest uprawniona do pracy d la 
siebie i  która nie jest związana z  pracodawcą umową o  pracę lub jakimkolwiek innym hierarchicznym 
stosunkiem pracy, która może swobodnie organizować daną działalność zawodową, której dochody 
zależą bezpośrednio od osiąganych zysków i  która ma swobodę, i ndywidualnie lub w drodze 
współpracy między kierowcami prowadzącymi działalność na własny rachunek, utrzymywania 
stosunków handlowych z  wieloma klientami.  
Do celów niniejszej sekcji kierowcy, którzy nie spełniają tych kryteriów, podlegają tym samym 
obowią zkom i  korzystają z  takich samych praw jak te przewidziane dla pracowników wykonujących 
czynności związane z  przewozem drogowym w  niniejszej sekcji;  
(6) „osoba wykonująca czynności związane z  transportem drogowym” oznacza każdego 
pracownika wykonującego c zynności związane z  przewozem lub kierowcę pracującego na własny 
rachunek wykonującego takie czynności;  
(7) „tydzień” oznacza okres między godziną 00.00 w  poniedziałek i  godziną 24.00 w  niedzielę;  
(8) „pora nocna” oznacza okres co najmniej czterech godzi n, w  rozumieniu prawa krajowego, 
między godziną 00.00 i  godziną 07.00; oraz  
(9) „praca w porze nocnej” oznacza każdą pracę wykonywaną w  porze nocnej.  
Artykuł 3 – Maksymalny tygodniowy wymiar czasu pracy  
1. Każda ze Stron podejmuje niezbędne środki w  celu zapewnienia, że średni tygodniowy 
wymiar czasu pracy nie może przekroczyć 48  godzin. Maksymalny tygodniowy czas pracy może być 
przedłużony do 60 godzin jedynie wówczas, gdy w  ciągu czterech miesięcy nie została przekroczona 
średnia 48 godzin na tydzień.   
2. Każda ze Stron podejmuje środki niezbędne do zapewnienia, aby czas pracy dla różnych 
pracodawców był sumą godzin pracy. Pracodawca w  drodze pisemnej prosi odnośnego pracownika 
wykonującego czynności związane z  przewozem o  wykaz czasu przepracowanego dl a innego 
pracodawcy. Pracownik wykonujący czynności związane z  przewozem powinien dostarczyć taką 
informację na piśmie.  
Artykuł 4 – Przerwy  
Każda ze Stron podejmuje środki niezbędne do zapewnienia, aby – bez uszczerbku dla postanowień 
sekcji 2 części B n iniejszego załącznika – osoby wykonujące czynności w trasie w zakresie transportu 
drogowego w żadnym wypadku nie pracowały dłużej niż sześć kolejnych godzin bez przerwy. Czas 
pracy będzie rozdzielony przerwą co najmniej trzydziestominutową, jeśli liczba go dzin pracy wynosi 
od sześciu do dziewięciu, i  co najmniej czterdziestopięciominutową, jeśli liczba godzin pracy wynosi 
co najmniej dziewięć godzin.  
 
927 
 Przerwy mogą być dzielone dalej na okresy co najmniej piętnastominutowe.  
Artykuł 5 – Odpoczynek  
Do celów niniejszej sekcji praktykanci i  stażyści, którzy pracują dla przedsiębiorstwa świadczącego 
usługi przewozu osób lub rzeczy drogą lądową na terytorium drugiej Strony, są objęci tymi samymi 
przepisami dotyczącymi czasu odpoczynku, co inni pracownicy wykonują cy czynności związane 
z przewozem zgodnie z  sekcją  2 części  B niniejszego załącznika.   
Artykuł 6 – Praca w porze nocnej  
Każda ze Stron podejmuje niezbędne środki w  celu zapewnienia, że:  
(a) jeśli wykonywana jest praca w porze nocnej, dobowy czas pracy nie p rzekracza dziesięciu 
godzin w  każdym dwudziestoczterogodzinnym okresie oraz  
(b) wyrównanie za pracę w porze nocnej przyznawane jest zgodnie z  krajowymi środkami 
ustawodawczymi, układami zbiorowymi, porozumieniami między obiema stronami branży 
lub krajową prakt yką, pod warunkiem że takie wyrównanie nie zagraża bezpieczeństwu 
drogowemu.  
Artykuł 7 – Odstępstwa  
1. Odstępstwa od art.  3 i 6 mogą, z  przyczyn obiektywnych lub technicznych albo z  przyczyn 
związanych z  organizacją pracy, być przyjęte w  drodze układów z biorowych, porozumień między 
przedstawicielami pracodawców i  pracowników lub, jeśli to niemożliwe, przepisów ustawowych, 
wykonawczych lub administracyjnych, pod warunkiem odbycia konsultacji przez przedstawicieli 
odnośnych pracodawców i  pracowników oraz do konania starań w  celu zachęcenia do wszelkich 
stosownych form dialogu społecznego.  
2. Możliwość odstąpienia od art.  3 nie może skutkować ustanowieniem dłuższego okresu 
referencyjnego niż sześć miesięcy dla obliczania średniego tygodniowego czasu pracy wyn oszącego 
czterdzieści osiem godzin.  
3. Specjalny Komitet ds.  Transportu Drogowego jest informowany o odstępstwach 
stosowanych przez Stronę zgodnie z  ust. 1.  
Artykuł 8 – Informacje i rejestry  
Każda ze Stron zapewnia, by:  
(a) pracownicy wykonujący czynności związane z  przewozem byli informowani o  odpowiednich 
wymogach krajowych, przepisach wewnętrznych przewoźnika drogowego towarów 
i porozumieniach między partnerami społecznymi, w szczególności o  układach zbiorowych 
i wszelkich porozumieniach przedsiębiorstw,  zawartych na podstawie niniejszej sekcji; oraz  
(b) czas pracy osób wykonujących czynności związane z  przewozem drogowym był 
rejestrowany. Rejestry są przechowywane przez co najmniej dwa lata po zakończeniu 
objętego nimi okresu. Pracodawcy są odpowiedzialni za  rejestrowanie czasu pracy 
pracowników wykonujących czynności związane z  przewozem. Na życzenie pracownika 
wykonującego czynności związane z  przewozem pracodawca dostarczy mu kopie rejestrów 
przepracowanych godzin.  
 
928 
 Artykuł 9 – Korzystniejsze postanowienia   
Niniejsza sekcja nie ma wpływu na prawo każdej ze Stron do wprowadzenia przepisów ustawowych, 
wykonawczych lub administracyjnych korzystniejszych dla ochrony zdrowia i bezpieczeństwa osób 
wykonujących czynności związane z przewozem w transporcie drogowym  oraz na prawa tych osób 
do ułatwiania lub zezwalania na zawieranie układów zbiorowych lub innych porozumień między 
dwiema stronami branży, które są korzystniejsze dla ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników 
wykonujących czynności związane z przewozem . Zasady te są stosowane w  sposób 
niedyskryminacyjny.  
  
 
929 
  
Sekcja  4. Użytkowanie tachografów przez kierowców   
Artykuł 1 – Przedmiot i zasady   
Niniejsza sekcja ustanawia wymogi dotyczące pojazdów objętych zakresem sekcji  2 części  B 
w odniesieniu  do użytkowani a tachografów, o  których mowa w  art. ROAD  7 ust.  1 lit.  b) niniejszej 
Umowy.  
Artykuł  2 – Definicje   
Do celów niniejszej sekcji stosuje się definicje zawarte w art. 2 sekcji 2 części B.  
Poza definicjami, o  których mowa w  ust. 1, na użytek niniejszej sekcj i stosowane są następujące 
definicje:  
(a) „tachograf” lub „urządzenie rejestrujące” oznacza urządzenie przeznaczone do 
instalowania w pojazdach w  celu automatycznego lub półautomatycznego wyświetlania, 
rejestrowania, drukowania, przechowywania i  wysyłania szc zegółowych danych 
dotyczących ruchu, w tym prędkości takich pojazdów, i  o pewnych okresach aktywności 
osób kierujących tymi pojazdami;   
(b) „wykresówka” oznacza kartę wkładaną do tachografu analogowego, przeznaczoną do 
zapisywania i  przechowywania zarejestrow anych danych, na której urządzenia znakujące 
tachografu analogowego zapisują w  sposób ciągły informacje, które mają być rejestrowane;  
(c)  „karta do tachografu” oznacza inteligentną kartę przeznaczoną do użytku w  tachografie 
umożliwiającą identyfikację przez tachograf roli posiadacza karty oraz przesyłanie 
i przechowywanie danych;   
(d) „karta kierowcy” oznacza kartę do tachografu, która identyfikuje kierowcę i  umożliwia 
gromadzenie danych dotyczących czynności kierowcy, wydaną konkretnemu kierowcy 
przez organ wła ściwy Strony;   
(e) „tachograf analogowy” oznacza tachograf zgodny ze specyfikacjami zawartymi 
w załączniku  I do rozporządzenia Rady (EWG) nr  3821/85140, dostosowanym 
przez dodatek ROAD.B.4.1;   
(f) „tachograf cyfrowy” oznacza tachograf zgodny z  jednym z  następującyc h zestawów 
specyfikacji, dostosowanym zgodnie z  dodatkiem ROAD.B.4.2:   
- załącznik IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 obowiązujący do dnia 
30 września 2011  r.;   
                                                            
140 Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń 
rejestrujących stosowanych w transporcie drog owym  
Dz.U. L 370 z 31.12.1985, s. 8.  
 
930 
 - załącznik IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 obowiązujący od dnia 
1 październik a 2011  r.; lub  
- załącznik IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 obowiązujący od dnia 1 
października 2012  r.;  
(g) „inteligentny tachograf  1” oznacza tachograf zgodny z  załącznikiem IC do rozporządzenia 
wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 mającym zastosowani e od dnia 15  czerwca 2019 r., 
dostosowanym dodatkiem ROAD.B.4.3;  
(h) „inteligentny tachograf 2” oznacza tachograf spełniający następujące wymogi:   
- automatyczne rejestrowanie przekroczenia granicy;  
- rejestrowanie czynności załadunku i  rozładunku;  
- rejestrowanie, czy pojazd jest używany do przewozu rzeczy czy osób; oraz  
- specyfikacje, które mają zostać określone w aktach wykonawczych, o  których 
mowa w  art. 11 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 165/2014141, 
dostosowane decyzją Specjalnego Komitetu d s. Transportu Drogowego;   
(i) „zdarzenie” oznacza odbiegające od normy działanie wykryte przez tachograf, które może 
być spowodowane próbą oszustwa;  
(j) „karta nieważna” oznacza kartę wykrytą jako wadliwa lub kartę, której wstępne 
uwierzytelnienie nie jest możliw e lub której okres ważności jeszcze się nie rozpoczął lub już 
upłynął;  
Artykuł 3 – Użytkowanie kart kierowców  
1. Karta kierowcy jest imienna.  
2. Kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i  jest uprawniony do 
posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy. Kierowca nie może posługiwać się 
kartą uszkodzoną lub kartą, której okres ważności upłynął.  
Artykuł 4 – Wyda wanie kart kierowcy  
1. Karty kierowcy są wydawane na wniosek kierowcy przez właściwy organ Strony, na  
terytorium której znajduje się miejsce stałego zamieszkania kierowcy.   
2. Do celów niniejszego artykułu „miejsce stałego zamieszkania” oznacza miejsce, w którym 
dana osoba zwykle przebywa, to znaczy przez co najmniej 185  dni w  każdym roku kalendarzowym, ze 
                                                            
141 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w 
sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) 
nr 3821/85 w sprawie urządzeń rej estrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz 
zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie 
harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego Tekst 
mający znaczenie dla EOG  
Dz.U. L 60 z 28.2.2014, s. 1  
 
931 
 względu na więzi osobiste i zawodowe, a  w przypadku osoby niezwiązanej z  danym miejscem 
zawodowo, ze względu na więzi osobiste, które wskazują na istni enie ścisłych związków pomiędzy tą 
osobą a  miejscem, w którym mieszka.  
Jednakże za miejsce stałego zamieszkania osoby, której więzi zawodowe znajdują się w  miejscu 
innym niż jej więzi osobiste i  która w  związku z  tym mieszka na przemian w różnych miejscac h 
położonych na terytorium obu Stron, uważa się miejsce, w  którym posiada więzi osobiste, pod 
warunkiem że osoba ta powraca tam regularnie. Ten ostatni warunek nie musi być spełniony 
w przypadku, gdy dana osoba mieszka na terytorium Strony w  celu wykonania  umowy o  pracę na 
czas określony.  
3. Kierowcy potwierdzają swoje miejsce stałego zamieszkania poprzez okazanie odpowiedniego 
dokumentu, takiego jak dowód tożsamości lub inny ważny dokument.  
Artykuł 5 – Przedłużenie ważności kart kierowcy  
W przypadku gdy  kierowca zamierza przedłużyć swoją kartę kierowcy, składa wniosek do właściwych 
organów  Strony swojego miejsca zamieszkania nie później niż na 15  dni roboczych przed upływem 
okresu ważności karty.  
Artykuł 6 – Użytkowanie kart kierowców i wykresówek  
1. Kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w  każdym dniu, w  którym prowadzą pojazd, 
począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z  urządzenia 
rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie  jest dopuszczalne 
z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. 
Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest 
przeznaczona.   
2. Kierowcy odpowiednio chronią w ykresówki lub karty kierowcy i  nie używają zabrudzonych 
lub uszkodzonych wykresówek lub kart kierowcy. Kierowca zapewnia, biorąc pod uwagę długość 
okresu służby, możliwość prawidłowego drukowania danych z tachografu na żądanie funkcjonariusza 
służb kontrol nych w przypadku kontroli.  
3. Jeżeli w  wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w  stanie używać tachografu 
zainstalowanego w  pojeździe, to okresy, o  których mowa w  ust. 5 lit.  b) ppkt  (ii), (iii) oraz  (iv):  
(a) jeśli pojazd wyposażony jest w tachogr af analogowy – wprowadza się na wykresówkę 
ręcznie, w drodze automatycznej rejestracji lub innym sposobem, czytelnie i nie brudząc 
wykresówki; lub  
(b) jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf cyfrowy, tachograf inteligentny  1 lub tachograf 
inteligentny  2 – wprowadza się na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do manualnego 
wprowadzania danych, w  jakie wyposażony jest tachograf.  
Każda ze Stron nie nakłada na kierowców obowiązku przedkładania formularzy potwierdzających ich 
czynności w trakcie oddalenia się od  pojazdu.  
4. Jeżeli w pojeździe wyposażonym w tachograf cyfrowy, tachograf inteligentny  1 lub tachograf 
inteligentny  2 znajduje się więcej niż jeden kierowca, kierowcy ci zapewniają, aby ich karty kierowcy 
zostały włożone w  odpowiednie czytniki tachografu.  
 
932 
 Jeżeli w  pojeździe wyposażonym w  tachograf analogowy znajduje się więcej niż jeden kierowca, 
kierowcy zmieniają odpowiednio wykresówki, aby właściwe informacje były zapisywane na 
wykresówce kierowcy prowadzącego pojazd.  
5. Kierowcy:  
(a) zapewniają zgodność czasu zapisy wanego na wykresówce z  czasem urzędowym/oficjalnym 
kraju rejestracji pojazdu;  
(b) obsługują przełączniki umożliwiające osobną i  wyraźną rejestrację następujących okresów:  
symbolem : czas prowadzenia pojazdu;  (i) pod 
(ii)  pod symbolem: „inna praca”, która oznacza wszelkie czynności 
inne niż prowadzenie pojazdu, zgodnie z  definicją zawartą w  art. 2 
lit. a) części  B sekcja  3, a także wszelkie prace wykonywane dla tego samego lub 
innego pracodawcy w  sektorze transportowym lub poza nim;  
(iii)  pod symbolem: „dostępność”, z godnie z definicją w art. 2 lit. b) 
sekcji 3 części B,   
(iv)  pod symbolem: przerwy, odpoczynek, urlop wypoczynkowy lub 
zwolnienie lekarskie;  
(v) pod symbolem „prom/pociąg”: Dodatkowo oprócz symbolu: 
Okres odpoczynku spędzany na promie lub w pociągu zgodnie z 
wymogami art. 6 ust. 12 sekcji 2 części B .    
6. Każdy kierowca pojazdu wyposażonego w  analogowy tachograf nanosi na swoją wykresówkę 
następuj ące informacje:  
(a) na początku używania wykresówki – nazwisko i  imię kierowcy;  
(b) datę i  miejsce rozpoczęcia używania wykresówki oraz datę i  miejsce zakończenia jej 
używania;  
(c) numer rejestracyjny każdego pojazdu, do którego został przydzielony kierowca, zarówn o na 
początku pierwszej jazdy zapisanej na wykresówce, jak i  następnych, w  przypadku zmiany 
pojazdu, w  czasie używania tej samej wykresówki;  
(d) wskazania licznika długości drogi:  
(i) przy rozpoczęciu pierwszej jazdy zarejestrowanej na wykresówce;  
(ii) przy zakończen iu ostatniej jazdy zarejestrowanej na wykresówce;  
(iii) w razie zmiany pojazdu w ciągu dnia pracy – wskazanie licznika w pierwszym 
pojeździe, do którego kierowca był przydzielony oraz wskazanie licznika w kolejnym 
pojeździe;  
(e) czas, kiedy miała miejsce zmiana po jazdu; oraz  
(f) symbole państw, w  których rozpoczyna i  kończy dzienny okres pracy. Kierowca wprowadza 
również symbol państwa, do którego wjechał po przekroczeniu granicy państwa 
członkowskiego UE i Zjednoczonego Królestwa, na początku pierwszego postoju kiero wcy w 
tym państwie członkowskim lub w Zjednoczonym Królestwie. Pierwszy postój odbywa się w 

 
933 
 najbliższym możliwym miejscu postoju na granicy lub zaraz po jej przekroczeniu. Jeżeli 
przekroczenie granicy odbywa się promem lub pociągiem, kierowca wpisuje symbo l 
państwa w  porcie lub stacji przybycia.   
7. Kierowca wprowadza w  tachografie cyfrowym symbole państw, w  których rozpoczyna 
i kończy dzienny okres pracy.  
Od dnia 2 lutego 2022 r. kierowca wprowadza również symbol państwa, do którego wjechał po 
przekroczeniu granicy państwa członkowskiego i  Zjednoczonego Królestwa, na początku pierwszego 
postoju kierowcy w  tym państwie członkowskim lub w  Zjednoczonym Królestwie. Pierwszy postój 
odbywa się w najbliższym możliwym miejscu postoju na granicy lub zara z po jej przekroczeniu. Jeżeli 
przekroczenie granicy odbywa się promem lub pociągiem, kierowca wpisuje symbol państwa 
w porcie lub stacji przybycia.  
Państwo członkowskie lub Zjednoczone Królestwo może wymagać od kierowców pojazdów 
zaangażowanych w  działaln ość transportową na ich terytorium dodania bardziej szczegółowych 
danych geograficznych do symbolu państwa, pod warunkiem że każda ze Stron powiadomi 
z wyprzedzeniem drugą Stronę o  tych szczegółowych specyfikacjach geograficznych.  
Kierowcy nie muszą wprow adzać informacji, o  których mowa w  pierwszym zdaniu akapitu 
pierwszego, jeśli tachograf rejestruje automatycznie dane dotyczące lokalizacji.  
Artykuł 7 – Właściwe użytkowanie tachografów  
1. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne d ziałanie i  właściwe 
użytkowanie tachografów i  kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący 
tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i  prawidłowe stosowanie wykresówek.  
2. Zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowa nia i  niszczenia danych zarejestrowanych na 
wykresówkach lub przechowywanych w  tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na 
wydrukach z  tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, 
która mogłaby spowodowa ć sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji 
wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby 
zostać użyty w powyższych celach.  
Artykuł 8 – Zgubione, zagubione lub wadliwe karty kierowcy  
1. Organy Stron wydające kartę prowadzą rejestr kart wydanych, skradzionych, zagubionych i 
uszkodzonych w okresie odpowiadającemu przynajmniej okresowi ich ważności.  
2. W przypadku gdy karta kierowcy zostanie uszkodzona lub działa wadliwie, kierowca zwrac a 
ją do właściwego organu w kraju swojego miejsca zamieszkania. Kradzież karty kierowcy musi zostać 
formalnie zgłoszona właściwemu organowi państwa, w  którym dokonano kradzieży.  
3. Zaginięcie karty kierowcy musi zostać zgłoszone w drodze formalnego zawiad omienia 
właściwych organów Strony, która ją wydała oraz właściwych organów Strony, która stanowi miejsce 
zamieszkania kierowcy, o ile są one różne.  
4. W przypadku gdy karta kierowcy została uszkodzona, działa wadliwie, została zagubiona lub 
skradziona, ki erowca musi w terminie siedmiu dni wystąpić o kartę zastępczą do właściwych 
organów Strony swojego miejsca zamieszkania.   
 
934 
 5. W sytuacjach określonych w  ust. 4 kierowca może kontynuować jazdę bez karty kierowcy 
przez maksymalnie 15  dni lub w  dłuższym okres ie, jeśli konieczny jest powrót pojazdu do bazy, pod 
warunkiem że kierowca może wykazać brak możliwości przedstawienia lub użycia karty podczas tego 
okresu.   
Artykuł 9 – Uszkodzone karty kierowcy i wykresówki  
1. W przypadku uszkodzenia wykresówki zawiera jącej zapis lub karty kierowcy, kierowcy 
przechowują uszkodzoną wykresówkę lub kartę kierowcy wraz z  zapasową wykresówką zastępującą 
ją.  
2. W przypadku uszkodzenia karty kierowcy, jej wadliwego działania, zagubienia lub kradzieży 
kierowca:  
(a) na początku trasy drukuje dane prowadzonego przez siebie pojazdu i  wpisuje na tym 
wydruku:  
(i) dane umożliwiające identyfikację kierowcy (nazwisko, numer karty kierowcy lub 
prawa jazdy), wraz z  podpisem; oraz  
(ii) okresy, o  których mowa w  art. 6 ust.  5 lit.  b) ppk t (ii), (iii) oraz (iv);  
(b) na końcu trasy drukuje informacje odnoszące się do okresów zarejestrowanych przez 
tachograf, zapisuje wszystkie okresy innej pracy, okresy gotowości i  odpoczynku, od 
sporządzenia wydruku na początku trasy, które nie zostały zareje strowane przez tachograf 
oraz zaznacza na tym dokumencie dane umożliwiające identyfikację kierowcy (nazwisko, 
numer karty kierowcy lub prawa jazdy), wraz ze swoim podpisem.  
Artykuł 10 – Dokumenty przechowywane przez kierowcę  
1. Jeśli kierowca prowadzi po jazd wyposażony w  tachograf analogowy, musi być on w  stanie 
okazać, na każde żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych:  
(i) wykresówki z bieżącego dnia i z poprzednich 28  dni;  
(ii) kartę kierowcy, jeśli ją posiada; oraz  
(iii) wszelkie zapisy odręczne i wydruki sporządzone w ciągu bieżącego dnia i 
poprzednich 28  dni.   
2. Jeśli kierowca prowadzi pojazd wyposażony w tachograf cyfrowy, tachograf inteligentny  1 
lub tachograf inteligentny  2, musi być w  stanie okazać, na każde żądani e upoważnionego 
funkcjonariusza służb kontrolnych:  
(i) kartę kierowcy kierowcy;  
(ii) wszelkie zapisy odręczne i wydruki sporządzone w ciągu bieżącego dnia 
i poprzednich 28  dni; oraz  
(iii) wykresówki odpowiadające okresowi, o  którym mowa w  ppkt  (ii), w  trakcie którego 
prowadził on pojazd wyposażony w  tachograf analogowy.   
Od dnia 31 grudnia 2024 r. okres 28 dni, o którym mowa w ust. 1 ppkt (i) i (ii) oraz w ust. 2 ppkt (ii) 
niniejszego artykułu, zastępuje się terminem 56 dni.   
 
935 
 3. Upoważniony funkcjonariusz służb kontro lnych może sprawdzić przestrzeganie sekcji  2 
części  B poprzez analizę wykresówek, wyświetlonych, wydrukowanych lub pobranych danych 
zapisanych przez tachograf na karcie kierowcy, lub, w przypadku ich braku, wszelkich innych 
dokumentów pomocniczych, usprawi edliwiających nieprzestrzeganie przepisów wskazanej sekcji.  
Artykuł 11 – Procedury dla kierowców w przypadku nieprawidłowego działania urządzeń  
W czasie gdy tachograf nie działa lub działa wadliwie, kierowca zaznacza dane umożliwiające jego 
identyfikację  (nazwisko, numer karty kierowcy lub numer prawa jazdy) wraz z  podpisem, jak również 
informacje dotyczące różnych okresów, które nie były poprawnie rejestrowane lub drukowane przez 
tachograf:  
(a) na wykresówce bądź wykresówkach; lub  
(b) na tymczasowej wykresówce  dołączanej do wykresówki lub karty kierowcy.  
Artykuł 12 – Środki wykonawcze  
1. Każda ze Stron przyjmuje wszelkie właściwe środki w celu zapewnienia przestrzegania 
przepisów sekcji 2 –4 części B niniejszego załącznika, w szczególności poprzez zapewnienie co roku 
odpowiedniego poziomu kontroli drogowych i kontroli przeprowadzanych na terenie 
przedsiębiorstw obejmujących szeroki i reprezentatywny przekrój pracowników wykonujących 
czynności związane z przewozem, kierowców, przedsiębiorstw i pojazdów wszystkic h kategorii 
transportu objętych zakresem tych sekcji.   
Właściwe organy każdej ze Stron organizują kontrole w taki sposób, aby:   
(i) w każdym roku kalendarzowym kontrolowano co najmniej 3  % dni 
przepracowanych przez kierowców pojazdów objętych zakresem sekcji  2 części B; 
oraz  
(ii) co najmniej 30  % całkowitej liczby skontrolowanych dni roboczych podlegało 
kontroli drogowej, a co najmniej 50  % na terenie przedsiębiorstw.   
Elementy kontroli drogowych obejmują:   
(i) dzienne i tygodniowe okresy prowadzenia pojazdu, przerwy oraz dzienne i 
tygodniowe okresy odpoczynku;  
(ii) wykresówki z  dni poprzednich, które znajdują się w  pojeździe, lub dane 
przechowywane przez ten sam okres na karcie kierowcy lub w  pamięci tachografu 
lub na wydrukach, jeżeli jest to wymagane; oraz   
(iii) prawidłowe działanie tachografu.   
Kontrole te przeprowadza się bez dyskryminacji między pojazdami, przedsiębiorstwami i kierowcami, 
niezależnie od tego, czy są rezydentami, czy nie, oraz niezależnie od miejsca  rozpoczęcia lub 
przeznaczenia podróży lub rodzaju tachografu.   
Oprócz elementów podlegających kontrolom drogowym elementy kontroli na terenie 
przedsiębiorstw obejmują:   
 
936 
 (i) tygodniowe okresy odpoczynku oraz okresy prowadzenia pojazdu między tymi 
okresami odpoczynku;   
(ii) czternastodniowe dopuszczalne okresy prowadzenia pojazdu;   
(iii) rekompensatę za skrócone tygodniowe okresy odpoczynku zgodnie z częścią  B 
sekcja  2 art.  6 ust.  6 i 7 niniejszego załącznika; oraz  
(iv) użytkowanie wykresówek lub przyrządów rejestrujących i  danych karty kierowcy 
oraz wydruków lub organizacji czasu pracy kierowców.    
2. Jeżeli wynik kontroli drogowej przeprowadzonej w stosunku do kierowcy pojazdu 
zarejestrowa nego na terytorium drugiej Strony zawiera podstawy do twierdzenia, iż miały miejsce 
naruszenia, które nie mogą być wykryte podczas kontroli z powodu braku niezbędnych danych, 
właściwe władze zainteresowanych Państw Członkowskich udzielą sobie wzajemnej pom ocy w celu 
wyjaśnienia sytuacji. W przypadkach gdy w tym celu właściwe organy Strony przeprowadzają 
kontrolę na terenie przedsiębiorstwa, wyniki tej kontroli są przekazywane właściwym organom 
drugiej Strony.   
3. Właściwe organy Stron współpracują ze sobą przy organizacji skoordynowanych kontroli 
drogowych.   
4. Każda ze Stron wprowadza system oceny ryzyka dla przedsiębiorstw w oparciu o względną 
liczbę i wagę naruszeń określonych w dodatku ROAD.A.1 oraz wszelkich naruszeń zawartych w 
wykazie sporządzonym p rzez Specjalny Komitet ds.  Transportu Drogowego zgodnie z art. 6 ust. 3 
części A sekcja 1 niniejszego załącznika, których dopuściło się pojedyncze przedsiębiorstwo.    
5. Przedsiębiorstwa o  wysokim stopniu ryzyka są kontrolowane dokładniej i  częściej.  
6. Każda ze stron, a w przypadku Unii każde państwo członkowskie, umożliwia swoim 
właściwym organom nałożenie sankcji na przewoźnika drogowego towarów lub kierowcę za 
naruszenie mających zastosowanie przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, przerw i 
okresów odpoczynku wykrytych na jego terytorium i w odniesieniu do których nie nałożono jeszcze 
kary, nawet jeżeli naruszenie to zostało popełnione na terytorium drugiej Strony lub, w przypadku 
Unii, na terytorium państwa członkowskiego lub państwa trzeciego . 
   
 
937 
 Dodatek ROAD.B.4.1: Dostosowanie do specyfikacji technicznych tachografu analogowego  
Załącznik  I do rozporządzenia Rady (EWG) nr  3821/85 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji 
w następujący sposób:  
(a) w sekcji III (Wymagania dotyczące budowy urząd zeń rejestrujących) w podsekcji 
c) pkt 4.1 (Instrumenty rejestrujące) wyrażenie „art. 15 ust. 3 tiret drugie lit. b), 
c) i d) rozporządzenia” zastępuje się wyrażeniem „art. 6 ust. 5 lit. b) ppkt (ii), 
(iii) i (iv) sekcji 4 części B załącznika ROAD -1 do Umo wy o handlu i współpracy 
między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej 
strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z 
drugiej strony”.   
(b) w sekcji III (Wymagania dotyczące budowy urządzeń rejestrujących) w podsekcji c) pkt 4.2 
(Instrumenty rejestrujące) wyrażenie „art. 15 rozporządzenia” zastępuje się wyrażeniem 
„art. 6 ust. 5 sekcji 4 części B załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współprac y między 
Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a 
Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”.   
(c) w sekcji IV (Wykresówki) w podsekcji a) (Punkty ogólne) ust. 1 akapit trzeci wyrażenie  „art. 
15 ust. 5 rozporządzenia” zastępuje się wyrażeniem „art. 6 ust. 6 sekcji 4 części B załącznika 
ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą 
Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii 
Północnej, z drugiej strony”.   
(d) w sekcji V (Instalacja urządzenia rejestrującego) w ust. 5 akapit pierwszy wyrażenie 
„niniejsze rozporządzenie” zastępuje się wyrażeniem „sekcja 4 części B i sekcja 2 części C 
załącznika ROAD -1 do Umowy o  handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską 
Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej 
Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”.   
(e) w sekcji V (Instalacja urządzenia rejestrującego) w ust. 5 akapit t rzeci wyrażenie „część A 
załącznika II do dyrektywy Rady 70/156/ EWG” zastępuje się wyrażeniem „ujednolicona 
rezolucja w sprawie budowy pojazdów (R.E.3)”, a wyrażenie „rozporządzenie” zastępuje się 
wyrażeniem „sekcja 2 części C załącznika ROAD -1 do Umowy o  handlu i współpracy między 
Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a 
Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”.  
(f) W sekcji VI (Kontrole i inspekcje) w tekście przed ust. 1 po wyrazac h „państwa 
członkowskie” dodaje się słowa „i Zjednoczone Królestwo”.  
(g) W sekcji VI (Kontrole i inspekcje), w ust. 1 akapit drugi (Certyfikacja nowych lub 
naprawionych przyrządów), po wyrazach „państwa członkowskie” dodaje się wyrazy „i 
Zjednoczone Królestwo” , a wyrazy „rozporządzenia i załączniki do nich” zastępuje się 
wyrazami „sekcja 4 części B i sekcja 2 części C załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i 
współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej 
strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”.  
(h) W sekcji VI (Kontrole i inspekcje) w ust. 3 lit. b) (Kontrole okresowe) po wyrazach „państwa 
członkowskiego” dodaje się słowa „i Zjednoczonego Królestwa”.  
  
 
938 
 Dodatek ROAD.B.4.2: Dostosowa nie do specyfikacji technicznych tachografu cyfrowego   
Załącznik IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr  3821/85 wraz z  dodatkami do niego, wprowadzony 
rozporządzeniem Rady (WE) nr  2135/98, dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w  następujący 
sposób:  
1. W przypadku Zjednoczonego Królestwa odniesienia do „państwa członkowskiego” zastępuje 
się odniesieniami do „Strony”, z wyjątkiem odniesień w podsekcji IV (Wymagania dotyczące budowy 
i funkcjonalne dla kart do tachografów), ust. 174 i podsekcja VII (Wydawani e kart), ust. 268a;   
2. Wyrazy „rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85” i „rozporządzenie (WE) nr 561/2006” 
zastępuje się wyrazami „sekcja 2 części B załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy 
między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atom owej, z jednej strony, a Zjednoczonym 
Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”;    
Sekcję  I (Definicje) załącznika  IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr  3821/85 dostosowuje się do 
celów niniejszej sekcji w  następujący sposób:   
3. lit. u) otrzymuje brzmienie:   
„u) „skuteczny obwód kół” oznacza wartość średnią długości drogi przebytej przez każde z kół 
(napędowych) poruszającego się pojazdu podczas jednego pełnego obrotu. Pomiar tych długości 
drogi jest wykonywany w normalnych warun kach testowych zgodnie z definicją w wymaganiu 414 
i wyrażony jest w postaci „l = ... mm”. Producenci pojazdów mogą zastąpić pomiar tych odległości 
obliczeniem teoretycznym, które uwzględnia rozkład ciężaru na osie, pojazd nieobciążony w 
normalnym stanie g otowym do jazdy, mianowicie z  płynem chłodzącym, smarami, paliwem, 
narzędziami, kołem zapasowym i kierowcą. Metody takich teoretycznych obliczeń podlegają 
zatwierdzeniu przez właściwy organ Strony i mogą mieć miejsce wyłącznie przed aktywacją 
tachografu;”;   
4. w lit.  bb) odesłanie „dyrektywie Rady 92/6/EWG” zastępuje się odesłaniem „prawie 
właściwym każdej ze Stron”;   
5. lit. ii) otrzymuje brzmienie:   
„świadectwo zabezpieczenia” oznacza: procedurę polegającą na potwierdzeniu przez jednostkę 
certyfikującą wspólnych kryteriów, że badane urządzenie rejestrujące (lub jego element składowy) 
lub karta do tachografu spełniają wymogi bezpieczeństwa określone w  odpowiednich profilach 
zabezpieczenia;”;  
6. w lit.  mm) odesłanie „dyrektywą 92/23/EWG” zastępuje się odesłaniem „regulaminem EKG 
nr 54”;   
7. w lit.  nn) przypis  17 otrzymuje brzmienie:    
„»Numer identyfikacyjny pojazdu« oznacza ustaloną kombinację znaków  przypisanych do każdego 
pojazdu przez producenta, składającą się z  dwóch sekcji: pierwszy, składający się z  nie więcej niż 
sześciu znaków (liter lub cyfr), określających ogólne cechy pojazdu, w szczególności typ i  model; 
drugiej, składającej się z  ośmiu z naków, z  których pierwsze cztery mogą być literami lub cyframi, 
a pozostałe cztery tylko cyframi, umożliwiającej w  połączeniu z  pierwszą sekcją jednoznaczną 
identyfikację danego pojazdu.”;  
8. lit. rr) tiret pierwsze otrzymuje brzmienie:  
 
939 
 „- zainstalowana i  stosowana wyłącznie w pojazdach kategorii M1 i N1 zgodnie z definicją z 
ujednoliconej rezolucji w sprawie budowy pojazdów (R.E.3);”;  
 
Sekcję II (Ogólne cechy i funkcje urządzenia rejestrującego) załącznika IB do rozporządzenia Rady 
(EWG) nr 3821/85 dostos owuje się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:  
9. w ust. 004 skreśla się akapit ostatni.   
Sekcję III (Wymagania dotyczące konstrukcji i funkcjonalności urządzeń rejestrujących) załącznika 
IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 dostosowuje  się do celów niniejszej sekcji w 
następujący sposób:   
10. w pkt 065 odniesienie do „dyrektywy 2007/46/WE” zastępuje się odniesieniem do 
„skonsolidowanej rezolucji w sprawie budowy pojazdów (R.E.3)”;    
11. w pkt 162 odniesienie do „dyrektywy Komisji 95/5 4/WE z dnia 31 października 1995 r. 
dostosowującej do postępu technicznego dyrektywę Rady 72/245/EWG” zastępuje się odniesieniem 
do „regulaminu EKG ONZ nr 10”.  
Sekcję IV (Wymagania budowlane i funkcjonalne dotyczące kart do tachografów) załącznika IB do 
rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący 
sposób:   
12. w pkt  174 słowa „UK: Zjednoczone Królestwo” zastępuje się wyrażeniem „W przypadku 
Zjednoczonego Królestwa znakiem wyróżniającym jest UK”.   
13. W ust.  185 odniesienie do „terytorium Wspólnoty” zastępuje się odniesieniem do 
„terytorium Unii i Zjednoczonego Królestwa”.   
14. W ust.  188 odniesienie do „dyrektywy Komisji 95/54/WE z dnia 31 października 1995 r.” 
zastępuje się odniesieniem do „regulaminu EKG ONZ nr 10”.  
15. W ust. 189 skreśla się akapit ostatni.  
Sekcję V (Instalacja urządzeń rejestrujących) załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 
3821/85 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:   
16. W pkt  250a odesłanie „rozporzą dzeniem (WE) nr  68/2009” zastępuje się odesłaniem 
„dodatkiem  12 do niniejszego załącznika”.  
Sekcję VI (Kontrole, inspekcje i naprawy) załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 
dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:  
17. Zdanie wprowadzające otrzymuje brzmienie:   
„Wymogi dotyczące okoliczności, w jakich można usunąć zamknięcia celne, o których mowa w art. 5 
ust. 5 sekcji 2 części C załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i 
Europejską Ws pólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej 
Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, są określone w rozdziale V pkt 3 niniejszego załącznika”.   
 
940 
 18. W podsekcji 1 (Zatwierdzenie instalatorów lub warsztatów) odniesie nie do „art. 12 ust. 1 
niniejszego rozporządzenia” zastępuje się odniesieniem do „art. 8 sekcji 2 części C załącznika ROAD -1 
do Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, 
z jednej strony, a Zjednoczonym Król estwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”.  
Sekcję VII (Wydawanie kart) załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 dostosowuje 
się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:  
19. W ust. 268a po wyrazach „państwa członkowskie”, gdziekolwiek występuje, dodaje się słowa 
„i Zjednoczone Królestwo”.   
Sekcję VIII (homologacja typu urządzeń rejestrujących i kart do tachografów) załącznika IB do 
rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 dostoso wuje się do celów niniejszej sekcji w następujący 
sposób:  
20. W ust. 271 pominięto sformułowanie „zgodnie z art. 5 niniejszego rozporządzenia”.   
Dodatek 1 (Słownik danych) do załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 
dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:  
21. W pkt 2.111 odniesienie do „dyrektywy 92/23 (EWG) 31.3.1992, Dz.U. L  129, s. 95” zastępuje 
się odniesieniem do „regulaminu EKG ONZ nr 54”.  
Dodatek 9 (Wykaz homologacji typu minimalnych wymaganych badań) do załąc znika IB do 
rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący 
sposób:  
22. W ppkt 5.1 sekcji 2 (Badania funkcjonalności jednostki pojazdu) odniesienie do „dyrektywy 
95/54/WE” zastępuje się odniesieniem do „regula minu EKG ONZ nr 10”.  
23. W ppkt 5.1 sekcji 3 (Badania funkcjonalne czujnika ruchu) odniesienie do „dyrektywy 
95/54/WE” zastępuje się odniesieniem do „regulaminu EKG ONZ nr 10”.  
Dodatek 12 (Adaptor dla pojazdów kategorii M1 i N1) do załącznika IB do rozporz ądzenia Rady 
(EWG) nr 3821/85 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:  
24. W sekcji 4 (Wymagania dotyczące budowy i funkcjonalności adaptera) w pkt 4.5 
(Charakterystyka wydajności) ADA_023, „Dyrektywa Komisji 2006/28/WE dostosowując a do postępu 
technicznego dyrektywę Rady 72/245/EWG” zastępuje się „regulaminem EKG ONZ nr 10”.  
25. W pkt 5.1 tabeli w podpunkcie 7.2 (Świadectwo funkcjonalne) wyrażenie „Dyrektywa 
2006/28/WE” zastępuje się wyrażeniem „regulamin EKG ONZ nr 10”.  
  
 
941 
 Dodatek  ROAD.B.4.3: Dostosowanie do specyfikacji technicznych inteligentnego tachografu  
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE)  2016/799 wraz z  załącznikami i  dodatkami do niego 
dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w  następujący sposób:  
1. W przypadku Zjed noczonego Królestwa odniesienia do „państwa członkowskiego” zastępuje 
się odniesieniami do „Strony”, z wyjątkiem odniesień w podsekcji 4.1 pkt (229) i w sekcji 7 pkt 424;  
2. Wyrazy „rozporządzenie (EWG) nr 3820/85” i „rozporządzenie (WE) nr 561/2006” zast ępuje 
się wyrazami „sekcja 2 części B załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy między Unią 
Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem 
Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”;    
3. Wyrazy „rozporządzenie (UE) nr 165/2014” zastępuje się wyrazami „sekcja 4 części B i sekcja 
2 części C załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską 
Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Króles twem Wielkiej Brytanii i Irlandii 
Północnej, z drugiej strony, z wyjątkiem odniesień w podsekcji 5.3 pkt 402 i w sekcji 7 pkt 424”;  
4. Wyrazy „Dyrektywa (UE) 2015/719” i „dyrektywa Rady 96/53/WE” zastępuje się wyrazami 
„sekcja 1 części C załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i 
Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej 
Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”;    
Sekcję 1 (Definicje) załącznika IC do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 
dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:   
5. lit. u) otrzymuje brzmienie:   
„u) „skuteczny obwód kół” oznacza:  
wartość średnią długości drogi przebytej przez każde z kół (napędowych) poruszającego się pojazdu 
podczas jednego pełnego obrotu. Pomiar tych długości drogi jest wykonywany w normalnych 
warunkach testowych zgodnie z definicją w wymaganiu 414 i  wyrażony jest w postaci „l = ... mm”. 
Produ cenci pojazdów mogą zastąpić pomiar tych odległości obliczeniem teoretycznym, które 
uwzględnia rozkład ciężaru na osie, pojazd nieobciążony w normalnym stanie gotowym do jazdy, 
mianowicie z  płynem chłodzącym, smarami, paliwem, narzędziami, kołem zapasowym i kierowcą. 
Metody takich teoretycznych obliczeń podlegają zatwierdzeniu przez właściwy organ Strony i mogą 
mieć miejsce wyłącznie przed aktywacją tachografu;”.  
6. W lit.  hh) odesłanie „dyrektywie Rady 92/6/EWG” zastępuje się odesłaniem „prawie 
właściwym każdej ze Stron”;   
7. W lit.  uu) odesłanie „dyrektywą Rady 92/23/EWG” zastępuje się odesłaniem „regulaminem 
EKG ONZ nr  54”;  
8. w lit.  vv) przypis  9 otrzymuje brzmienie:    
„»Numer identyfikacyjny pojazdu« oznacza ustaloną kombinację znaków przypisanych do  każdego 
pojazdu przez producenta, składającą się z  dwóch sekcji: pierwszy, składający się z  nie więcej niż 
sześciu znaków (liter lub cyfr), określających ogólne cechy pojazdu, w szczególności typ i  model; 
drugiej, składającej się z  ośmiu znaków, z  których  pierwsze cztery mogą być literami lub cyframi, 
a pozostałe cztery tylko cyframi, umożliwiającej w  połączeniu z  pierwszą sekcją jednoznaczną 
identyfikację danego pojazdu.”;  
 
942 
 9. w lit.  yy) tiret pierwsze otrzymuje brzmienie:   
„- zainstalowana i stosowana w yłącznie w pojazdach kategorii M1 i N1 zgodnie z definicją z 
ujednoliconej rezolucji w sprawie budowy pojazdów (R.E.3);”;  
10. Skreśla się punkt aaa);  
11. W lit. ccc) akapit pierwszy zastępuje się tekstem „15 czerwca 2019 r.”  
Sekcję 2 (Charakterystyka ogólna i funkcje urządzenia rejestrującego) załącznika IC do 
rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w 
następujący sposób:   
12. W podsekcji 2.1 skreśla się ust. 7 akapit ostatn i. 
Sekcja 3 (Wymagania dotyczące konstrukcji i funkcjonalności urządzeń rejestrujących) załącznika IC 
do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 dostosowuje się do celów niniejszej 
sekcji w następujący sposób:  
13. W podsekcji 3.20 pkt 200 skreśl a się drugie zdanie akapitu trzeciego.  
14. podsekcja 3.20 pkt  201 otrzymuje brzmienie:   
„Przyrząd rejestrujący może umożliwiać też wyprowadzanie następujących danych poprzez 
odpowiednie, specjalne łącze szeregowe niezależnie od opcjonalnego przyłączenia s zyny CAN 
(norma ISO 11898 Pojazdy drogowe — Wymiana cyfrowych informacji — Szybka sieć obszaru 
kontroli CAN), aby umożliwić innym urządzeniom elektrycznym zainstalowanym w  pojeździe 
przetwarzanie następujących danych:   
— aktualnej daty i  godziny UTC,   
— prędkości pojazdu,   
— całkowitej drogi przebytej przez pojazd (licznik kilometrów),   
— bieżąco wybranej czynności kierowcy i  współkierowcy,   
— informacji, czy w  szczelinach karty kierowcy i  współkierowcy jest aktualnie włożona karta do 
tachografu, i  (w stosownych przypadkach) informacji identyfikacyjnych odpowiednich kart (numer 
karty i  państwo wydające kartę).   
Poza tym wykazem minimalnym mogą być również inne dane wyjściowe.   
Po włączeniu zapłonu pojazdu dane te muszą być na stałe nadawane. Przy wyłą czonym zapłonie 
pojazdu na odpowiednich wyjściach generowane są dane przynajmniej przy każdej zmianie czynności 
kierowcy lub współkierowcy lub włożeniu lub wyjęciu karty do tachografu. W przypadku gdy przy 
wyłączonym zapłonie wyprowadzanie danych jest zabl okowane, dane te zostają udostępnione 
ponownie z  chwilą włączenia zapłonu pojazdu.  
W przypadku gdy przekazywane są dane osobowe, wymagana jest zgoda kierowcy.”;  
 
943 
 Sekcję 4 (Wymagania dotyczące konstrukcji i funkcjonalności urządzeń rejestrujących) załączni ka 
IC do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 dostosowuje się do celów niniejszej 
sekcji w następujący sposób:   
15. w podsekcji  4.1 pkt  229 dodaje się akapit w  brzmieniu:   
„W przypadku Zjednoczonego Królestwa znakiem wyróżniającym jest UK.”;  
16. W pkt 237 wyrazy „art. 26.4 rozporządzenia (UE) nr 165/2014” zastępuje się wyrazami „art. 9 
ust. 2 sekcji 2 części C załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy między Unią Eur opejską i 
Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej 
Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”;  
17. W rozdziale 4 podsekcja 4.4 pkt 241 niniejszego załącznika słowa „terytorium Wspólnoty” 
zastępuje się  słowami „terytorium Unii i Zjednoczonego Królestwa”;  
18. Skreśla się pkt  246 w podsekcji  4.5;  
Sekcję  5 (Instalacja urządzenia rejestrującego) załącznika  IC do rozporządzenia wykonawczego 
Komisji (UE) 2016/799 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w  następujący sposób:   
19. podsekcja 5.2 pkt  397 otrzymuje brzmienie:   
(397)  Drugiej, dodatkowej tabliczki można użyć tylko w  pojazdach M1 i  N1, w  których 
zainstalowany jest adapter zgodnie z  dodatkiem 16 do niniejszego załącznika, oraz gdy nie ma 
możliwo ści zamieszczenia wszystkich niezbędnych informacji opisanych w  wymaganiu 396. W takich 
przypadkach ta dodatkowa tabliczka zawiera co najmniej cztery ostatnie tiret opisane w wymaganiu 
396.”;  
20. W pkt 402 podsekcji 5.3 wyrazy „art. 22 ust. 3 rozporządzen ia (UE) nr 165/2014” zastępuje 
się wyrazami „art. 5 ust. 3 sekcji 2 części C załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy 
między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym 
Królestwem Wielkiej Brytanii i Irl andii Północnej, z drugiej strony”;   
Sekcję 6 (Kontrole, inspekcje i naprawy) załącznika IC do rozporządzenia wykonawczego Komisji 
(UE) 2016/799 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:   
21. Zdanie wprowadzające otrzymuje brzmienie : 
„Wymogi dotyczące okoliczności, w jakich można usunąć plomby, określono w rozdziale 5.3 
niniejszego załącznika.”;  
Sekcję 7 (Wydawanie kart) załącznika IC do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 
dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:   
22. W pkt 424, po odniesieniu do „państw członkowskich” dodaje się „i Zjednoczonego 
Królestwa”, a odniesienie do „art. 31 rozporządzenia (UE) nr 165/2014” zastępuje się odniesieniem 
do „art. 13 sekcji 2 części C załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy między Unią 
Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednocz onym Królestwem 
Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony”;   
 
944 
 Dodatek 1 (Słownik danych) do załącznika IC do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 
2016/799 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący sposób:  
23. W pkt 2.163 w yrażenie „dyrektywa 92/23/EWG” zastępuje się wyrażeniem „regulamin EKG 
ONZ nr 54”.  
Dodatek 11 (Wspólne mechanizmy zabezpieczenia) do załącznika IC do rozporządzenia 
wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następując y 
sposób:  
24. W pkt 9.1.4 (Poziom wyposażenia: Przyrządy rejestrujące), w pierwszej uwadze poniżej 
CSM_78 wyrazy „rozporządzenie (UE) nr 581/2010” zastępuje się wyrazami „art. 7 ust. 5 sekcji 2 
części B załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy mię dzy Unią Europejską i Europejską 
Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii 
Północnej, z drugiej strony”.  
25. W pkt 9.1.5 (Poziom wyposażenia: Karty do tachografów), w uwadze poniżej CSM_89, 
wyrazy „ rozporządzenie (UE) nr 581/2010” zastępuje się wyrazami „art. 7 ust. 5 sekcji 2 części B 
załącznika ROAD -1 do Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską 
Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Br ytanii i Irlandii 
Północnej, z drugiej strony”.   
Dodatek 12 (Pozycja oparta na globalnym systemie nawigacji satelitarnej (GNSS)) do załącznika IC 
do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 dostosowuje się do celów niniejszej 
sekcji w następujący sposób:  
26. W sekcji 1 (Wprowadzenie) skreśla się akapit drugi.  
27. W sekcji 2 (Specyfikacja odbiornika GNSS) odniesienie do „zgodności z usługami 
świadczonymi w ramach programów Galileo i europejskiego systemu wspomagania satelitarnego 
(EGNOS) określonyc h w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1285/2013” 
zastępuje się odniesieniem do „zgodności z satelitarnymi systemami wspomagającymi (SBAS)”.  
Dodatek 16 (Adaptor dla pojazdów kategorii M1 i N1) do załącznika IC do rozporządzenia 
wykonawc zego Komisji (UE) 2016/799 dostosowuje się do celów niniejszej sekcji w następujący 
sposób:  
28. W pkt 5.1 tabeli w sekcji 7 (homologacja typu urządzenia rejestrującego w przypadku 
stosowania adaptera) odniesienie do „dyrektywy 2006/28/WE” zastępuje się od niesieniem do 
„regulaminu EKG ONZ nr 10”.  
 
  
 
945 
  CZĘŚĆ  C – Wymogi dotyczące pojazdów wykorzystywanych do transportu towarów zgodnie 
z art. ROAD.8 niniejszej Umowy  
Sekcja  1. Masa i  wymiary  
Artykuł 1 – Przedmiot i zasady  
Maksymalna masa i  maksymalne wymiary pojazdów, które mogą być wykorzystywane do 
przejazdów, o  których mowa w  art. ROAD.4 [Transport towarów między terytoriami, przez terytoria i 
w obrębie terytoriów Stron] niniejszej Umowy, są określone w  dodatku ROAD.C.1. 1.  
Artykuł  2 – Definicje  
Do celów niniejszej sekcji stosuje się następujące definicje:   
(a) „pojazd silnikowy” oznacza każdy pojazd z  silnikiem napędowym, który porusza się po 
drogach dzięki własnemu napędowi;   
(b) „przyczepa” oznacza każdy pojazd przeznaczony  do doczepienia do pojazdu silnikowego, 
z wyjątkiem naczep, oraz skonstruowany i  wyposażany do przewozu rzeczy;   
(c) „naczepa” oznacza każdy pojazd, który jest przeznaczony do doczepienia do pojazdu 
silnikowego w  ten sposób, że częściowo spoczywa na pojeździe  silnikowym oraz istotna 
część jego ciężaru i  ciężaru jego ładunku jest przenoszona przez pojazd silnikowy, oraz 
skonstruowany i  wyposażany do przewozu rzeczy;   
(d) „zespół pojazdów” oznacza:   
— pociąg drogowy składający się z  pojazdu silnikowego i  przyczepy , lub   
— pojazd przegubowy składający się z  pojazdu silnikowego i  naczepy,   
(e) „pojazd chłodnia” oznacza każdy pojazd, którego trwałe lub odłączalne części są specjalnie 
przystosowane do przewozu towarów w  określonej temperaturze i  którego ściany boczne 
włącznie z  izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45  mm;   
(f) „maksymalne dopuszczalne wymiary” oznaczają maksymalne wymiary do używania 
pojazdu;  
(g) „maksymalna dopuszczalna masa” oznacza maksymalną masę do używania załadowanego 
pojazdu;   
(h) „maksymalny dopuszczalny nacisk osi” oznacza maksymalną masę do używania jednej 
obciążonej o si lub zestawu osi;   
(i) „tona” oznacza ciężar spowodowany obciążeniem jednej tony, który odpowiada 
9,8 kiloniutonom (kN);   
(j) „ładunek niepodzielny” oznacza ładunek, który do celów przewozu drogą nie może być 
podzielony na co najmniej dwa mniejsze ładunki bez niewspółmiernie wysokich kosztów 
lub ryzyka powstania szkody i  który z  powodu wymiarów lub masy nie może zostać 
przewieziony przez pojazd silnikowy, przyczepę, pociąg drogowy lub pojazd przegubowy 
pod każdym względem odpowiadający wymaganiom niniejszej sek cji;  
 
946 
 (k) „paliwa alternatywne” oznaczają paliwa lub źródła energii, które służą, przynajmniej 
częściowo, jako substytut dla pochodzących z  surowej ropy naftowej źródeł energii 
w transporcie i  które mogą potencjalnie przyczynić się do dekarbonizacji transportu  
i poprawy efektywności środowiskowej sektora transportu, obejmujące:   
(i) energię elektryczną zużytą we wszystkich rodzajach pojazdów elektrycznych;   
(ii) wodór;   
(iii) gaz ziemny, w  tym biometan, w  postaci gazowej (sprężony gaz ziemny – CNG) 
i w posta ci ciekłej (skroplony gaz ziemny – LNG),   
(iv) gaz płynny (LPG),   
(v) energię mechaniczną z  przechowywania paliwa na pokładzie/ze źródeł pokładowych, 
w tym ciepło odpadowe;   
(l) „pojazd napędzany paliwem alternatywnym” oznacza pojazd silnikowy napędzany w  całości 
lub częściowo paliwem alternatywnym;   
(m) „pojazd bezemisyjny” oznacza pojazd ciężarowy bez silnika spalinowego wewnętrznego 
spalania lub z  silnikiem spalinowym wewnętrznego spalania, który emituje mniej niż 1 g 
CO2/kWh; oraz   
(n) „operacja transportu int ermodalnego” oznacza przewóz co najmniej jednego kontenera lub 
nadwozia wymiennego o  długości nie większej niż 45  stóp, w  którym samochód ciężarowy, 
przyczepa, naczepa (z jednostką ciągnącą lub bez), nadwozie wymienne lub kontener 
korzysta z  drogi na począ tkowym lub końcowym odcinku przewozu, a  na innym odcinku 
z usługi kolei, żeglugi śródlądowej lub transportu morskiego.  
Artykuł 3 – Zezwolenia specjalne  
Pojazd lub zespół pojazdów, który przekracza maksymalną masę i  maksymalne wymiary określone 
w dodatku ROAD.C.1.1, może zostać dopuszczony do ruchu wyłącznie na podstawie specjalnego 
zezwolenia, które wydawane jest przez właściwe organy w  sposób niedyskryminujący lub na 
podstawie podobnych niedyskryminujących ustaleń, które są uzgadniane na zasadzie jednost kowych 
przypadków z  tymi organami, jeżeli te pojazdy lub zespoły pojazdów przewożą ładunki niepodzielne 
lub przeznaczone są do ich przewożenia.  
Artykuł 4 – Ograniczenia lokalne  
Niniejsza sekcja nie stanowi przeszkody dla niedyskryminującego stosowania pr zepisów ruchu 
drogowego obowiązujących na terytorium każdej ze Stron i  pozwalających na ograniczenie masy lub 
wymiarów pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynierii lądowej i  wodnej.   
Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń  na maksymalne dopuszczalne 
wymiary lub masy pojazdów, które mogą być używane, w  przypadku gdy infrastruktura nie jest 
przystosowana do długich i  ciężkich pojazdów, na określonych obszarach lub na określonych 
drogach, takich jak centra miast, małe wsie lub  miejsca o  szczególnym znaczeniu przyrodniczym.   
 
947 
 Artykuł  5 – Urządzenia aerodynamiczne montowane z  tyłu pojazdów lub zespołów pojazdów  
1. Pojazdy lub zespoły pojazdów wyposażone w  urządzenia aerodynamiczne mogą przekraczać 
maksymalne długości przewidzian e w dodatku ROAD.C.1.1 pkt  1.1, aby umożliwić instalację takich 
urządzeń w  tylnej części pojazdów lub zespołów pojazdów. Pojazdy lub zespoły pojazdów 
wyposażone w  takie urządzenia muszą spełniać wymogi dodatku ROAD.C.1.1 pkt  1.5, a  jakiekolwiek 
przekroczen ie maksymalnych długości nie może powodować wzrostu długości ładowania tych 
pojazdów lub zespołów pojazdów.   
2. Urządzenia aerodynamiczne, o  których mowa w  ust. 1, muszą spełniać następujące wymogi 
operacyjne:   
(a) w okolicznościach, w  których narażone jest bezpieczeństwo innych użytkowników drogi lub 
kierowcy, urządzenia te muszą być złożone, schowane lub zdjęte przez kierowcę;   
(b) Jeżeli urządzenia i  wyposażenie aerodynamiczne mają w  pozycji użytkowej ponad 500  mm 
długości, muszą być chowane lub składane;  
(c) w stosowaniu ich w  infrastrukturze drogowej na obszarach miejskich i  na trasach 
międzymiastowych uwzględnia się specyfikę obszarów, na których maksymalna 
dopuszczalna prędkość nie przekracza 50  km/h i  na których mog ą być obecni szczególnie 
zagrożeni użytkownicy drogi; oraz   
(d) gdy są schowane/złożone, nie mogą przekraczać maksymalnej dozwolonej długości 
o więcej niż 20  cm.   
Artykuł  6 – Kabiny aerodynamiczne  
Pojazdy lub zespoły pojazdów mogą przekraczać maksymalne dłu gości określone w  dodatku 
ROAD.C.1.1 pkt  1.1, pod warunkiem że ich kabiny zapewniają lepsze własności aerodynamiczne, 
większą efektywność energetyczną i  większe bezpieczeństwo. Pojazdy lub zespoły pojazdów 
wyposażone w  takie kabiny muszą spełniać wymogi do datku ROAD.C.1.1 pkt  1.5, a  przekroczenie 
jakichkolwiek maksymalnych długości nie może powodować wzrostu ładowności tych pojazdów.  
Artykuł 7 – Operacje transportu intermodalnego  
1. Maksymalne długości określone w  dodatku ROAD.C.1.1 pkt  1.1, w  stosownych przypadkach 
z zastrzeżeniem art.  6, i maksymalną odległość określoną w  dodatku ROAD.C.1.1 pkt  1.6, można 
przekroczyć o  15 cm w  przypadku pojazdów lub zespołów pojazdów przewożących kontenery 
o długości 45  stóp lub nadwozia wymienne o  długości 45  stóp, pust e lub z  ładunkiem, pod 
warunkiem że transport drogowy danego kontenera lub nadwozia wymiennego odbywa się 
w ramach operacji transportu intermodalnego przeprowadzanej zgodnie z  warunkami określonymi 
przez każdą ze Stron.  
2. W operacjach transportu intermod alnego maksymalną dopuszczalną masę pojazdów 
przegubowych o  pięciu lub sześciu osiach można przekroczyć o  dwie tony w  przypadku zespołu 
określonego w  dodatku ROAD.C.1.1 pkt  2.2.2 lit.  a) i o cztery tony w  przypadku zespołu określonego 
w dodatku ROAD.C.1.1 pkt 2.2.2 lit.  b). Maksymalna dopuszczalna masa tych pojazdów nie może 
przekraczać 44 ton.  
 
948 
 Artykuł 8 – Dowód zgodności  
1. Na dowód zgodności z niniejszą sekcją pojazdy objęte tą sekcją muszą posiadać jeden z 
następujących dowodów:   
(a) kombinacja następujący ch dwóch tabliczek:   
- tabliczki znamionowej producenta, która jest tabliczką lub etykietą umieszczoną przez 
producenta na pojeździe, zawierającą główne parametry techniczne niezbędne do 
identyfikacji pojazdu i  dostarczającą właściwym organom odpowiednie in formacje 
dotyczące maksymalnych dopuszczalnych mas całkowitych; oraz  
- tabliczki odnoszącej się do wymiarów, umieszczonej w  miarę możliwości obok tabliczki 
znamionowej producenta i  zawierającej następujące informacje:  
(1) nazwę producenta;  
(2) numer identyfikacyjn y pojazdu;  
(3) długość (L) pojazdu silnikowego, przyczepy lub naczepy;  
(4) szerokość (W) pojazdu silnikowego, przyczepy lub naczepy; oraz  
(5) dane dotyczące pomiarów długości zespołów pojazdów:  
— odległość (a) między przodem pojazdu silnikowego a  środkowym punktem 
urządzenia sprzęgającego (haka sprzęgającego lub siodła); w przypadku siodła 
z kilkoma punktami sprzęgu należy podać wartości minimalne i  maksymalne (a min 
i amax);   
— odległość (b) między środkowym punktem urządzenia sprzęgającego przyczepy 
(połączenie si odłowe) lub naczepy (sworzeń) a  tyłem przyczepy lub naczepy; w 
przypadku urządzenia z  kilkoma punktami sprzęgu należy podać wartości 
minimalne i  maksymalne (b min i bmax).   
Długość zespołu pojazdów jest długością pojazdu silnikowego i  przyczepy lub 
naczepy  umieszczonych w  linii prostej jedno za drugim.  
(b) jedna tabliczka zawierająca informacje znajdujące się na dwóch tabliczkach, o  których mowa 
w lit. a); lub  
(c) jeden dokument wydany przez właściwe organy Strony lub, w  przypadku Unii, państwa 
członkowskiego, w  którym dany pojazd jest zarejestrowany lub dopuszczony do ruchu, 
zawierający te same informacje co tabliczki, o  których mowa w  lit. a). Musi być umieszczony 
w miejscu łatwo dostępnym dla kontroli i  odpowiednio zabezpieczonym.  
2. Jeżeli parametry pojazdu nie o dpowiadają już parametrom podanym w  dowodzie zgodności, Strona 
lub, w  przypadku Unii, państwo członkowskie, w  którym dany pojazd jest zarejestrowany lub 
dopuszczony do ruchu, podejmuje niezbędne kroki w  celu zapewnienia, aby dowód zgodności został 
zmienion y.  
 
949 
 3. Strony uznają tabliczki i  dokumenty, o  których mowa w  ust. 1, za dowód zgodności pojazdu 
przewidziany w  niniejszej sekcji.  
Artykuł  9 – Egzekwowanie przepisów   
1. Każda ze Stron przyjmuje szczególne środki w  celu zidentyfikowania pojazdów lub zespołów 
pojazdów będących w  użytkowaniu, które najprawdopodobniej przekroczyły maksymalną 
dopuszczalną masę i  powinny zatem zostać poddane kontroli przez właściwe organy Stron, aby 
zapewnić zgodność z  wymogami niniejszej sekcji. Można tego dokonać za pomocą 
automaty cznych systemów instalowanych w  ramach infrastruktury drogowej lub za pomocą 
pokładowych urządzeń ważących instalowanych w  pojazdach. Takie pokładowe urządzenia 
ważące muszą być precyzyjne, niezawodne, w  pełni interoperacyjne i  zgodne ze  wszystkimi 
typami pojazdów.  
2. Strona nie może wymagać instalacji pokładowych urządzeń ważących w  pojazdach ani zespołach 
pojazdów zarejestrowanych na terytorium drugiej Strony.  
3. W przypadku gdy do stwierdzenia naruszeń niniejszej sekcji i  do nakładania sankcji stosowane są 
systemy automatyczne, systemy te muszą mieć certyfikację. Certyfikacja nie jest wymagana, 
w przypadku gdy systemy automatyczne stosowane są wyłącznie do identyfikacji.  
4. Strony zapewniają, zgodnie z  częścią  A sekcja  1 art.  14 niniejszego załącznika, aby ich właściwe 
organy wymieniały się informacjami o  naruszeniach i  sankcjach związanych z  niniejszym 
artykułem.  
  
 
950 
  
DODATEK ROAD.C.1.1: MAKSYMALNE MASY I WYMIARY ORAZ POWIĄZANE PARAMETRY POJAZDÓW  
1. Maksymalne dopuszczalne wymiary pojazdów (w metrach; „m”)  
1.1 Maksymalna długość:    
— pojazd silnikowy  12,00  m   
— przyczepa   12,00  m   
— pojazd przegubowy   16,50  m   
— pociąg drogowy   
1.2 Maksymalna szerokość:   18,75  m  
a) wszystkie pojazdy z  wyjątkiem pojazdów, o  których mowa w  lit. b)   2,55  m   
b) nadbudówki pojazdów klimatyzowanych lub kontenerów 
unieszkodliwionych  2,60  m 
lub nadwozia wymienne transportowane pojazdami   
  
1.3 Maksymalna wysokość (wszelkich pojazdów)  4,00 m   
  
1.4 Wymiary usuwalnych nadbudówek i  standardowych ładunków, takich jak kontenery, określono 
w pkt 1.1, 1.2, 1.3, 1.6, 1.7, 1.8 i  4.4.   
1.5 Każdy poruszający się pojazd silnikowy lub zespół pojazdów musi być w  stanie wykonać skręt, 
mieszcząc się w  obrębie drogi utworzonej przez dwa współśrodkowe okręgi o  promieniu 
zewnętrznym 12,50  m oraz promieniu wewnętrznym 5,30  m   
1.6 Maksymalna odległość między osiami sworznia zawieszenia piątego koła a tyłem naczepy  
 12,00  m   
1.7 Maksymalna odległość mierzona równolegle do osi podłużnej pociągu drogowego od skrajnego 
punktu części ładunkowej za kabiną do najdalszego zewnętrznego punktu przyczepy zestawu minus 
odległość między tyłem pojazdu ciągnącego a przodem   
przyczepy  15,65  m 
1.8 Maksymalna odległość mierzona równolegle do osi podłużnej pociągu drogowego od skrajnego 
punktu części ładunkowej za kabiną do najdalszego zewnętrznego punktu przyczepy  
zestawu   16,40 m  
  
2. Maksymalna dopuszczalna masa pojazdu (w tonach)   
2.1 P ojazdy będące częścią zespołu pojazdów  
2.1.1 Przyczepa dwuosiowa   18 ton   
  
2.1.2 Przyczepa trzyosiowa   24 tony   
2.2 Zespoły pojazdów   
 
951 
 W przypadku zespołów pojazdów, w  tym pojazdów napędzanych paliwem alternatywnym lub 
pojazdów bezemisyjnych, maksymalne dopuszczalne masy przewidziane w  niniejszej sekcji zwiększa 
się odpowiednio o  dodatkową masę z  racji technologii paliwa alternatywnego lub technologii 
bezemisyjnej, wynoszącą odpowiednio maksymalnie 1  tonę i  maksymalnie 2  tony.   
2.2.1 Pociągi dr ogowe o pięciu lub sześciu osiach   
a) dwuosiowe pojazdy silnikowe z przyczepami trzyosiowymi   40 ton   
b) trzyosiowe pojazdy silnikowe z przyczepami dwu - lub trzyosiowymi   
2.2.2 Pojazdy przegubowe o pięciu lub sześciu osiach   40 ton   
a) dwuosiowe pojazdy silnikowe z naczepami trzyosiowymi   40 ton   
b) trzyosiowe pojazdy silnikowe z naczepami dwu - lub trzyosiowymi   
2.2.3 Pociągi drogowe o czterech osiach składające się z dwóch osi   40 ton  
pojazd silnikowy i przyczepa dwuosiowa   36 ton   
2.2.4 Pojazdy przegubowe czteroosiowe składające się z  dwuosiowego pojazdu silnikowego i  naczepy 
dwuosiowej, jeżeli odległość między osiami naczepy:  
wynosi 1,3  m lub więcej, ale nie przekracza 1,8  m      36 ton  
jest większa niż 1,8 m i 36 ton ( + margines 2 ton, jeżeli zachowana jest maksymalna dopuszczalna 
masa (MAW) pojazdu silnikowego (18 ton) i przestrzegana jest MAW osi podwójnej naczepy (20 ton), 
a oś napędowa jest wyposażona w podwójne opony i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne 
zawies zenie)  
2.3 Pojazdy silnikowe   
W przypadku pojazdów silnikowych napędzanych paliwem alternatywnym lub pojazdów 
bezemisyjnych maksymalne dopuszczalne masy przewidziane w  podsekcjach  2.3.1 i  2.3.2 zwiększa 
się odpowiednio o  dodatkową masę z  racji technologi i paliwa alternatywnego lub technologii 
bezemisyjnej, wynoszącą odpowiednio maksymalnie 1  tonę i  maksymalnie 2  tony.  
2.3.1 Dwuosiowe pojazdy silnikowe   18 ton   
2.3.2 Trzyosiowe pojazdy silnikowe   25 ton (26  ton, jeżeli oś 
napędowa jest wyposażona 
w podwójne opony 
i zawieszenie pneumatyczne 
lub równoważne 
zawieszenie lub jeżeli każda 
z osi napędowych jest 
wyposażona w  podwójne 
opony, a  maksymalny nacisk 
każdej osi nie przekracza 
9,5 tony)  
 
952 
 2.3.3 Czteroosiowe pojazdy silnikowe z  dwiema osiami kierowa nymi    32 tony, jeżeli oś napędowa 
jest wyposażona 
w podwójne opony 
i zawieszenie pneumatyczne 
lub równoważne 
zawieszenie lub jeżeli każda 
z osi napędowych jest 
wyposażona w  podwójne 
opony, a  maksymalny nacisk 
każdej osi nie przekracza 
9,5 tony  
  
3. Maksy malny dopuszczalny nacisk osi pojazdów (w tonach)   
3.1 Osie pojedyncze   
Pojedyncze osie nienapędowe   
3.2 Osie tandem w przyczepach i naczepach   
Suma nacisków osi przypadająca na oś podwójną nie może przekraczać, 
jeżeli odległość (d) między osiami wynos i:   10 ton   
- mniej niż 1  m (d < 1,0)   11 ton   
– między 1,0  m a mniej niż 1,3  m (1,0 ≤ d < 1,3)   16 ton   
– między 1,3 m a mniej niż 1,8 m (1,3 ≤ d < 1,8)   18 ton   
– 1,8 m lub więcej niż (1,8 ≤ d)   20 ton  
3.3 Trzyosiowe przyczepy i naczepy   
Suma ciężaru na oś przypadająca na oś potrójną nie może przekraczać, jeżeli odległość między (d) 
między osami wynosi:   
1,3 m lub mniej (d ≤ 1,3)         21 ton   
ponad 1,3  m i do 1,4  m (1,3  < d ≤ 1,4)      24 ton   
3.4 Oś napędzana   
Oś napędowa pojazdów określonych w ppkt 2.2 i 2.3   11,5  ton   
3.5 Osie podwójne pojazdów silnikowych   
Suma nacisków osi przypadająca na oś podwójną nie może przekraczać, jeżeli odległość (d) między 
osiami wynosi:   
- mniej niż 1  m (d < 1,0)   11,5  ton   
- 1,0 m lub więcej, ale mniej niż 1,3  m (1,0  ≤ d <  1,3)   16 ton   
 
953 
 - 1,3 m lub więcej, ale  mniej niż 1,8  m (1,3  ≤ d <  1,8)   18 ton (19 ton, jeżeli oś 
napędowa jest wyposażona 
w podwójne opony i 
zawieszenie pneumatyczne 
lub równoważne 
zawieszenie, lub  
w przypadku gdy każda oś napędowa jest wyposażona w podwójne opony  
oraz gdy maksymalna masa dla każdej osi nie przekracza 9,5 tony)  
4. Inne parametry pojazdów  
4.1 Wszystkie pojazdy   
Ciężar wywierany przez oś napędzaną lub osie napędzane pojazdu lub zes połu pojazdów nie może 
być mniejszy niż 25 % całkowitej masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów.  
4.2 Pociągi drogowe   
Odległość między tylną osią pojazdu silnikowego a przednią osią przyczepy nie może być mniejsza niż 
3,00 m.   
4.3 Maksymalna dopusz czalna masa w zależności od rozstawu osi   
Maksymalna dopuszczalna masa w tonach czteroosiowego pojazdu silnikowego nie może 
przekraczać pięciokrotnej odległości w metrach między osiami najbardziej wysuniętych do przodu i 
najbardziej wysuniętych do tyłu os i pojazdu.  
4.4 Naczepy   
Odległość mierzona poziomo między osią sworznia siodła a jakimkolwiek punktem z przodu naczepy 
nie może przekraczać 2,04 m.  
 
  
 
954 
  
Sekcja  2. Wymogi dotyczące tachografów, kart kierowcy i  kart warsztatowych  
Artykuł  1 – Przedmiot i  zasady  
W niniejszej sekcji określono wymogi dotyczące pojazdów wchodzących w  zakres stosowania części  B 
sekcji  2 niniejszego załącznika w  odniesieniu do instalacji, sprawdzania i  kontrolowania tachografów, 
o których mowa w  art. ROA D 8 ust.  2 niniejszej Umowy.   
Artykuł  2 – Definicje   
1. Do celów niniejszej sekcji stosuje się definicje zawarte w  części  B sekcja  2 art.  2 oraz sekcja  4 art.  2 
niniejszego załącznika.  
2. Poza definicjami, o  których mowa w  ust. 1, na użytek niniejszej sekcji s tosowane są następujące 
definicje:  
(a) „przyrząd rejestrujący” oznacza tachograf bez czujnika ruchu i  przewodów do przyłączenia 
czujnika ruchu. Przyrząd rejestrujący może być pojedynczą jednostką lub kilkoma 
jednostkami rozmieszczonymi w  pojeździe, o  ile tylk o spełnia wymogi zabezpieczenia 
określone w  niniejszej sekcji; przyrząd rejestrujący składa się między innymi z  jednostki 
przetwarzającej, pamięci danych, funkcji pomiaru czasu, dwóch czytników kart 
inteligentnych (dla kierowcy i  współkierowcy), drukarki, wyświetlacza, złącz i  urządzeń do 
wprowadzania danych przez użytkownika;   
(b) „czujnik ruchu” oznacza część tachografu dostarczającą sygnał odzwierciedlający prędkość 
pojazdu lub przebytą drogę;   
(c) „karta kontrolna” oznacza kartę do tachografu wydaną krajowemu  właściwemu organowi 
kontrolnemu przez organy Strony, która to karta identyfikuje organ kontrolny 
i fakultatywnie funkcjonariusza służb kontrolnych oraz umożliwia dostęp do danych 
zapisanych w  pamięci danych lub na kartach kierowcy i  fakultatywnie na karta ch 
warsztatowych w  celu odczytu, wydruku lub pobrania danych;  
(d) „karta warsztatowa” oznacza kartę do tachografu wydaną przez organy Strony 
wyznaczonemu personelowi producenta tachografu, instalatorowi, producentowi pojazdu 
lub warsztatowi zatwierdzonemu prz ez tę Stronę, która to karta identyfikuje posiadacza 
karty i  umożliwia testowanie, kalibrację i  aktywację tachografów lub pobieranie z  nich 
danych;  
(e) „aktywacja” oznacza fazę, w której tachograf uzyskuje pełną funkcjonalność i  uruchamia 
wszystkie funkcje, ł ącznie z  funkcjami zabezpieczającymi, z  wykorzystaniem karty 
warsztatowej;  
(f) „kalibracja” tachografu cyfrowego oznacza aktualizację lub potwierdzenie parametrów 
pojazdu, w  tym identyfikacji pojazdu i  charakterystyki pojazdu, które mają być 
przechowywane w  pamięci danych, z  wykorzystaniem karty warsztatowej;  
(g) „pobieranie danych” z  tachografu cyfrowego lub inteligentnego oznacza kopiowanie, wraz 
z podpisem cyfrowym, części lub kompletnego zestawu plików danych zapisanych 
 
955 
 w pamięci danych przyrządu rejestrujące go lub w  pamięci karty do tachografu, pod 
warunkiem że w procesie tym nie są zmieniane ani usuwane żadne zapisane dane;  
(h) „usterka” oznacza odbiegające od normy działanie wykryte przez tachograf cyfrowy, które 
może być spowodowane wadliwą pracą lub awarią u rządzeń;  
(i) „instalacja” oznacza montaż tachografu w  pojeździe;  
(j) „przegląd okresowy” oznacza zespół czynności wykonywanych w  celu sprawdzenia, czy 
tachograf pracuje prawidłowo, czy jego ustawienia odpowiadają parametrom pojazdu i  czy 
do tachografu nie podłąc zono urządzeń manipulacyjnych;  
(k) „naprawa” oznacza każdą naprawę czujnika ruchu lub przyrządu rejestrującego, 
wymagającą odłączenia zasilania lub odłączenia od innych elementów tachografu, lub 
otwarcia czujnika ruchu lub przyrządu rejestrującego;  
(l) „interope racyjność” oznacza zdolność systemów oraz będących ich podstawą procesów 
gospodarczych do wymiany danych oraz do wymiany informacji;  
(m) „interfejs” oznacza połączenie między systemami zapewniające mechanizmy, za których 
pośrednictwem systemy te mogą się łącz yć i wchodzić w  interakcję;  
(n) „pomiar czasu” oznacza trwały cyfrowy zapis uniwersalnej daty koordynowanej 
i uniwersalnego czasu koordynowanego (UTC); oraz  
(o) „system informacyjny Tachonet” oznacza system informacyjny zgodny ze 
specyfikacjami technicznymi określonymi w  załącznikach I –VII do 
rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE)  2016/68 z  dnia 21  stycznia 2016  r. 
w sprawie wspólnych procedur i  specyfikacji koniecznych do wzajemnego 
połączenia elektronicznych rejestrów kart kierowcy142.   
Artykuł 3 – Instala cja  
1. Tachografy, o których mowa w ust. 2, instaluje się w pojazdach:   
(a) gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdu łącznie z  przyczepą lub naczepą przekracza 
3,5 tony; lub   
(b) od dnia 1  lipca 2026  r., gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdu łącznie z  przyczepą l ub 
naczepą przekracza 2,5  tony.    
2. Tachografy:  
(a) dla pojazdów dopuszczonych do ruchu po raz pierwszy przed dniem 1 maja 2006 r. – 
tachograf analogowy;  
(b) dla pojazdów dopuszczonych do ruchu po raz pierwszy w okresie od dnia 1 maja 2006 r. do 
dnia 30 września 2011 r. – pierwsza wersja tachografu cyfrowego;  
                                                            
142 Dz.U. L 15 z 22.1.2016, s. 51  
 
956 
 (c) dla pojazdów dopuszczonych do ruchu po raz pierwszy w okresie od dnia 1 października 
2011 r. do dnia 30 września 2012 r. – druga wersja tachografu cyfrowego;  
(d) w przypadku pojazdów oddanych do eksploatacji po r az pierwszy w okresie od dnia 1 
października 2012 r. do dnia 14 czerwca 2019 r. – trzecia wersja tachografu cyfrowego;  
(e) w przypadku pojazdów zarejestrowanych po raz pierwszy od dnia 15 czerwca 2019 r. do 2 
lat po wejściu w życie szczegółowych specyfikacji,  o których mowa w części B sekcja 4 art. 2 
ust. 2 lit. g) niniejszego załącznika – inteligentny tachograf 1; oraz  
(f) w przypadku pojazdów zarejestrowanych po raz pierwszy ponad dwa lata po wejściu w 
życie szczegółowych specyfikacji, o których mowa w części B sekcja 4 art. 2 ust. 2 lit. h) 
niniejszego załącznika, inteligentny tachograf 2.  
3. Każda ze Stron może wyłączyć z  zakresu stosowania niniejszej sekcji pojazdy, o  których mowa 
w części B sekcja  2 art.  8 ust.  3 niniejszego załącznika.  
4. Każda ze Stron może wyłą czyć z  zakresu stosowania niniejszej sekcji pojazdy używane do działalności 
transportowej podlegającej wyjątkom zgodnie z  częścią  B sekcja  2 art.  8 ust.  4 niniejszego załącznika. 
Każda ze Stron niezwłocznie powiadamia drugą Stronę o  stosowaniu tego postano wienia.  
5. Nie później niż trzy lata od końca roku wejścia w  życie szczegółowych specyfikacji technicznych 
dotyczących inteligentnego tachografu 2 pojazdy, o  których mowa w  ust. 1 lit.  a) i które są 
wyposażone w  tachograf analogowy lub tachograf cyfrowy, mus zą zostać wyposażone w  inteligentny 
tachograf 2, jeżeli są użytkowane na terytorium Strony innej niż ta, w  której są zarejestrowane.   
6. Nie później niż cztery lata od wejścia w  życie szczegółowych specyfikacji technicznych dotyczących 
inteligentnego tachografu 2 pojazdy, o  których mowa w  ust. 1 lit.  a) i które są wyposażone 
w inteligentny tachograf 1, muszą zostać wyposażone w  inteligentny  tachograf 2, jeżeli są 
użytkowane na terytorium Strony innej niż ta, w  której są zarejestrowane.  
7. Od dnia 1  lipca 2026  r. pojazdy, o  których mowa w  ust. 1 lit.  b), muszą być wyposażone 
w inteligentny tachograf 2, jeżeli są użytkowane na terytorium Strony innej niż ta, w  której są 
zarejestrowane.   
8. Postanowienia niniejszej sekcji nie mają wpływu na stosowanie na terytorium Unii przepisów 
unijnych dotyczących urządzeń rejestrujących stosowanych w  transporcie drogowym w  odniesieniu 
do unijnych przewoźników dro gowych towarów.  
Artykuł 4 – Ochrona danych  
1. Każda ze Stron zapewnia, aby przetwarzanie danych osobowych w  kontekście niniejszej sekcji 
odbywało się wyłącznie do celów weryfikacji zgodności z  niniejszą sekcją.   
2. Każda ze Stron zapewnia w  szczególności ochr onę danych osobowych przed wykorzystaniem 
w sposób inny niż ściśle określony w  ust. 1 w odniesieniu do:  
(a) korzystania z globalnego systemu nawigacji satelitarnej (GNSS) do rejestrowania danych 
dotyczących lokalizacji, o którym mowa w specyfikacji techniczne j inteligentnego 
tachografu 1 i inteligentnego tachografu 2;  
 
957 
 (b) elektronicznej wymiany informacji dotyczących kart kierowcy, o  której mowa w  art. 13, 
w szczególności wszelkiej transgranicznej wymiany takich informacji ze stronami trzecimi; 
oraz  
(c) przechowywani a zapisów przez przewoźników drogowych towarów, o  czym mowa 
w art. 15.   
3. Tachografy cyfrowe projektuje się tak, aby zapewnić prywatność. Przetwarzane mogą być wyłącznie 
dane niezbędne do celów, o  których mowa w  ust. 1.   
4. Właściciele pojazdów, przewoźnicy d rogowi towarów oraz wszelkie inne zainteresowane podmioty 
muszą przestrzegać odpowiednich przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.   
Artykuł 5 – Instalacja i  naprawa  
1. Instalacji i  napraw tachografów mogą dokonywać wyłącznie instalatorzy, warsztaty l ub producenci 
pojazdów zatwierdzeni do tego celu przez właściwe organy Strony zgodnie z  art. 7 niniejszej sekcji.   
2. Zatwierdzeni instalatorzy, warsztaty lub producenci pojazdów plombują tachograf po 
zweryfikowaniu prawidłowości jego działania i  w szczególn ości w  sposób zapewniający, aby żadne 
urządzenie manipulacyjne nie mogło naruszyć lub zmienić zarejestrowanych danych.  
3. Zatwierdzony instalator, warsztat lub producent pojazdu umieszcza specjalny znak na zakładanych 
przez siebie plombach i  dodatkowo wprowadza do tachografu cyfrowego oraz inteligentnych 
tachografów 1 i  2 elektroniczne dane zabezpieczające w  celu uwierzytelni enia wykonanego 
sprawdzenia. Każda ze Stron prowadzi i  publikuje rejestr użytych znaków oraz elektronicznych 
danych zabezpieczających i  niezbędne informacje dotyczące wykorzystanych elektronicznych danych 
zabezpieczających.   
4. W celu poświadczenia, że insta lację tachografu wykonano zgodnie z  wymogami niniejszej sekcji, 
przytwierdza się tabliczkę instalacyjną w  sposób zapewniający jej wyraźną widoczność i  dostępność.   
5. Elementy tachografu są zaplombowane. Wszelkie połączenia z  tachografem, które są potencjaln ie 
narażone na ingerencje, w  tym połączenie między czujnikiem ruchu a  skrzynią biegów, a  także 
w odpowiednich przypadkach tabliczka instalacyjna, są zaplombowane.  
Plomba może być usunięta lub naruszona wyłącznie:  
—  przez instalatorów lub warsztaty zatwi erdzone przez właściwe organy zgodnie z  art. 7 
niniejszej sekcji do celów naprawy, konserwacji lub powtórnej kalibracji tachografu lub przez 
funkcjonariuszy służb kontrolnych odpowiednio przeszkolonych oraz upoważnionych, o  ile 
jest to wymagane, do celów k ontroli; lub  
—  do celów naprawy lub modyfikacji pojazdu, która narusza plombę. W takich przypadkach 
w pojeździe przechowuje się pisemne oświadczenie określające datę i  godzinę naruszenia 
plomby i  zawierające uzasadnienie usunięcia plomby.   
Zdjęte lub zerw ane plomby są zastępowane przez zatwierdzonego instalatora lub zatwierdzony 
warsztat bez nieuzasadnionej zwłoki, a  najpóźniej w  ciągu siedmiu dni od ich zdjęcia lub zerwania. 
Gdy plomby zostały zdjęte lub zerwane do celów kontroli, mogą zostać bez nieuzasa dnionej zwłoki 
 
958 
 zastąpione przez funkcjonariusza służb kontrolnych wyposażonego w  urządzenie do plombowania 
oraz niepowtarzalny specjalny znak.  
W przypadku zdjęcia plomby przez funkcjonariusza służb kontrolnych do tachografu wprowadzona 
zostaje karta kontrolna na czas od zdjęcia plomby do zakończenia kontroli, również w  przypadku 
zakładania nowej plomby. Funkcjonariusz służb kontrolnych wydaje pis emne oświadczenie 
zawierające co najmniej następujące informacje:  
– numer identyfikacyjny pojazdu;  
– – imię i  nazwisko funkcjonariusza;  
– organ kontrolny i  państwo;  
– numer karty kontrolnej;   
– numer zdjętej plomby;  
– datę i  godzinę zdjęcia plomby; oraz  
– numer no wej plomby, w  przypadku gdy funkcjonariusz służb kontrolnych założył nową plombę.  
Przed ponownym założeniem plomb zatwierdzony warsztat sprawdza i  kalibruje tachograf, 
z wyjątkiem przypadku, gdy plomba została zdjęta lub zerwana do celów kontroli i  został a 
wymieniona przez funkcjonariusza służb kontrolnych.  
Artykuł 6 – Przeglądy tachografów  
1. Tachografy poddaje się regularnym przeglądom wykonywanym przez zatwierdzone warsztaty. 
Przeglądy te przeprowadza się przynajmniej raz na dwa lata.   
2. Zakres przeglądów, o  których mowa w  ust. 1, obejmuje co najmniej sprawdzenie:  
— czy tachograf jest właściwie zainstalowany i  czy jest odpowiedni dla danego pojazdu;  
—  czy tachograf działa prawidłowo;  
—  czy tachograf jest opatrzony znakiem homologacji  typu;  
—  czy zamocowana jest tabliczka instalacyjna;  
— czy wszystkie plomby są nienaruszone i  spełniają swoją funkcję;  
—  czy do tachografu nie są podłączone urządzenia manipulacyjne lub czy nie ma śladów 
używania takich urządzeń; oraz  
—  rozmiaru opo n i faktycznego obwodu tocznego opon.  
3. Warsztaty przeprowadzające przeglądy sporządzają protokół przeglądu, w  przypadkach gdy 
konieczne było usunięcie nieprawidłowego działania tachografu, bez względu na to, czy nastąpiło 
to w  efekcie przeglądu okresowego czy przeglądu przeprowadzonego na konkretne żądanie 
 
959 
 właściwego organu krajowego. Prowadzą one wykaz wszystkich sporządzonych protokołów 
przeglądu.  
4. Protokoły przeglądu są przechowywane co najmniej przez dwa lata od czasu sporządzenia 
protokołu. Każda ze St ron decyduje, czy protokoły przeglądu mają być w  tym okresie 
przechowywane, czy przesyłane właściwemu organowi. Jeżeli warsztat, który sporządził 
protokoły, przechowuje takie protokoły przeglądu, na żądanie właściwego organu udostępnia 
protokoły przeglądu i kalibracji wykonanych w  tym okresie.  
Artykuł 7 – Zatwierdzanie instalatorów, warsztatów i  producentów pojazdów  
1. Każda ze Stron lub, w  przypadku Unii, każde państwo członkowskie zatwierdza, regularnie kontroluje 
i certyfikuje instalatorów, warsztaty i  producentów pojazdów, którzy mogą wykonywać instalacje, 
sprawdzenia, przeglądy i  naprawy tachografów.   
2. Każda ze Stron lub, w  przypadku Unii, każde państwo członkowskie zapewnia kompetentność 
i rzetelność instalatorów, warsztatów i  producentów pojazdów. W tym  celu ustanawia i  publikuje 
zestaw jasnych procedur krajowych i  zapewnia spełnienie następujących minimalnych kryteriów:  
(a) właściwe przeszkolenie pracowników;  
(b) dostępność urządzeń niezbędnych do przeprowadzenia odpowiednich badań i  zadań; oraz  
(c) nieposzlakowana reputacja instalatorów, warsztatów i  producentów pojazdów.  
3. Audyty zatwierdzonych instalatorów lub warsztatów przeprowadza się w  następujący 
sposób:  
(a) zatwierdzeni instalatorzy lub zatwierdzone warsztaty podlegają co najmniej raz na dwa l ata 
audytowi procedur stosowanych przy obsłudze tachografów. Audyt koncentruje się w  szczególności 
na środkach zabezpieczeń i  posługiwaniu się kartami warsztatowymi. Strony lub, w  przypadku Unii, 
państwa członkowskie mogą wykonywać te audyty bez przeprowad zania wizyty na miejscu; oraz  
(b) odbywają się również niezapowiedziane audyty techniczne zatwierdzonych instalatorów lub 
warsztatów w  celu skontrolowania wykonywanych kalibracji, przeglądów i  instalacji. Audyty te 
obejmują rocznie co najmniej 10  % zatwierdzon ych instalatorów i  warsztatów.  
4. Każda ze Stron i  jej właściwe organy podejmują odpowiednie środki w  celu zapobiegania konfliktom 
interesów pomiędzy instalatorami lub warsztatami a  przewoźnikami drogowymi towarów. W 
szczególności w  przypadku poważnego ryzyk a konfliktu interesów podejmuje się szczególne 
dodatkowe środki w  celu zapewnienia przestrzegania niniejszej sekcji przez instalatora lub warsztat.  
5. Właściwe organy każdej ze Stron cofają zatwierdzenia, czasowo albo na stałe, instalatorom, 
warsztatom oraz producentom pojazdów niewykonującym swoich obowiązków wynikających 
z niniejszej sekcji.  
 
960 
 Artykuł 8 – Karty warsztatowe  
1. Okres ważności kart warsztatowych nie przekracza jednego roku. Przy przedłużaniu karty 
warsztatowej właściwy organ zapewnia spełnianie p rzez instalatora, warsztat lub producenta 
pojazdów kryteriów wymienionych w  art. 7 ust.  2.  
2. Właściwy organ przedłuża kartę warsztatową w  ciągu 15  dni roboczych od otrzymania ważnego 
wniosku o  przedłużenie i  całej niezbędnej dokumentacji. Jeżeli karta warsz tatowa została 
uszkodzona, działa wadliwie lub została zagubiona albo skradziona, właściwy organ wydaje kartę 
zastępczą w  ciągu pięciu dni roboczych od dnia otrzymania szczegółowego wniosku o  jej wydanie. 
Właściwe organy prowadzą rejestr kart zagubionych, skradzionych lub uszkodzonych.  
3. Jeżeli Strona lub, w  przypadku Unii, państwo członkowskie cofa upoważnienie dla instalatora, 
warsztatu lub producenta pojazdu zgodnie z  art. 7, cofa również wydane im karty warsztatowe.  
4. Każda ze Stron podejmuje wszelkie nie zbędne środki, aby zabezpieczyć karty warsztatowe 
przekazywane zatwierdzonym instalatorom, warsztatom oraz producentom pojazdów przed 
możliwością ich sfałszowania.  
Artykuł 9 – Wydawanie kart kierowcy  
1. Karty kierowcy są wydawane na wniosek kierowcy prze z właściwy organ Strony, na której 
terytorium kierowca posiada miejsce stałego zamieszkania. W przypadku gdy właściwe organy 
Strony wydające kartę kierowcy mają wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia dotyczącego 
miejsca stałego zamieszkania, jak równi eż do celów niektórych szczególnych kontroli, mogą zażądać 
od kierowcy dodatkowych informacji i  dowodów.  
Do celów niniejszego artykułu „miejsce stałego zamieszkania” oznacza miejsce, w  którym dana osoba 
zwykle przebywa, to znaczy przez co najmniej 185  dni w  każdym roku kalendarzowym, ze względu na 
więzi osobiste i zawodowe, a  w przypadku osoby niezwiązanej z  danym miejscem zawodowo, ze 
względu na więzi osobiste, które wskazują na istnienie ścisłych związków pomiędzy tą osobą 
a miejscem, w którym mieszka.  
Jednakże za miejsce stałego zamieszkania osoby, której więzi zawodowe znajdują się w  miejscu 
innym niż jej  więzi osobiste i  która w  związku z  tym mieszka na przemian w różnych miejscach 
położonych na terytorium obu Stron, uważa się miejsce, w  którym posiada więzi osobiste, pod 
warunkiem że osoba ta powraca tam regularnie. Ten ostatni warunek nie musi być spełn iony 
w przypadku, gdy osoba ta przebywa na terytorium Strony w  celu realizacji umowy zawartej na czas 
określony.  
2. W odpowiednio uzasadnionych i  wyjątkowych przypadkach każda ze Stron lub, w  przypadku 
Unii, państwo członkowskie może wydać czasową i  nieod nawialną kartę kierowcy ważną przez okres 
nieprzekraczający 185  dni kierowcy, który nie ma miejsca stałego zamieszkania na terytorium Strony, 
pod warunkiem że kierowcę takiego łączy stosunek pracy z  przedsiębiorstwem mającym siedzibę na 
terytorium Strony w ydającej kartę oraz o  ile kierowca przedstawi świadectwo kierowcy, jeżeli jest to 
wymagane.  
3. Właściwe organy Strony wydającej kartę przyjmują odpowiednie środki w  celu zapewnienia, 
by wnioskodawca nie posiadał już ważnej karty kierowcy, oraz dokonują pe rsonalizacji karty 
kierowcy, zapewniając, by zawarte na niej dane były widoczne i  bezpieczne.  
 
961 
 4. Okres ważności karty kierowcy nie przekracza pięciu lat.  
5. Karty kierowcy nie można w  okresie jej ważności cofnąć ani zawiesić, chyba że właściwe 
organy Strony uznają ją za sfałszowaną lub gdy kierowca korzysta z  karty, której nie jest 
posiadaczem, lub gdy karta, w  której posiadaniu jest kierowca, została wydana na podstawie 
fałszywych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów. Jeżeli takiego zawieszenia lub  cofnięcia 
karty dokonała Strona inna niż Strona wydająca kartę lub, w  przypadku Unii, państwo członkowskie 
inne niż państwo członkowskie wydające kartę, Strona lub państwo, które zawiesiły lub cofnęły 
kartę, jak najszybciej zwracają ją organom Strony lub,  w przypadku Unii, państwa członkowskiego, 
które wydały kartę, oraz wskazują powody cofnięcia lub zawieszenia.  Jeżeli zwrot karty ma nastąpić 
w okresie dłuższym niż dwa tygodnie, Strona lub, w  przypadku Unii, państwo członkowskie, które 
zawiesiły lub cofnę ły kartę, powiadamiają w  ciągu tych dwóch tygodni Stronę lub, w  przypadku Unii, 
państwo członkowskie, które wydały kartę, o  powodach tego zawieszenia lub cofnięcia.   
6. Właściwy organ Strony, która wydała kartę, może zobowiązać kierowcę do wymiany tej kar ty 
na nową, jeżeli jest to konieczne w  celu zapewnienia zgodności z  odpowiednimi specyfikacjami 
technicznymi.   
7. Każda ze Stron podejmuje wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec fałszowaniu kart 
kierowcy.  
8. Niniejszy artykuł jest bez uszczerbku dla moż liwości wydania przez Stronę lub, w  przypadku 
Unii, państwo członkowskie karty kierowcy, który ma miejsce stałego zamieszkania w  takiej części 
terytorium odnośnej Strony, do której nie ma zastosowania niniejszy załącznik, pod warunkiem że 
w takich przypadk ach stosowane są właściwe przepisy niniejszej sekcji.  
Artykuł 10 – Przedłużenie ważności kart kierowcy  
1. Jeżeli w  przypadku przedłużania Strona, na której terytorium kierowca ma miejsce stałego 
zamieszkania, jest inna niż Strona, która wydała jego aktualną  kartę, oraz gdy organy tej pierwszej 
Strony otrzymały wniosek o  przedłużenie karty kierowcy, powiadamiają organy, które wydały 
poprzednią kartę, o  powodach jej przedłużenia.  
2. W przypadku złożenia wniosku o  przedłużenie karty, która wkrótce utraci ważność,  właściwy organ 
wydaje nową kartę przed dniem upływu okresu ważności starej karty, pod warunkiem że wniosek 
został przesłany w  terminie określonym w  części  B sekcja  4 art.  5 niniejszego załącznika.  
Artykuł 11 – Zgubione, zagubione lub wadliwe karty kierow cy  
1. Organy wydające karty kierowcy prowadzą rejestr kart wydanych, skradzionych, zagubionych lub 
uszkodzonych w  okresie odpowiadającym przynajmniej okresowi ich ważności.  
2. W przypadku gdy karta kierowcy jest uszkodzona, działa wadliwie, została zgubiona lu b skradziona, 
właściwe organy Strony, na której terytorium kierowca ma miejsce stałego zamieszkania, wydają 
kartę zastępczą w  ciągu ośmiu dni roboczych od dnia otrzymania szczegółowego wniosku o  jej 
wydanie.  
 
962 
 Artykuł 12 – Wzajemna akceptacja kart kierowcy  
1. Każda ze Stron akceptuje karty kierowcy wydane przez drugą Stronę.  
2. W przypadku gdy posiadacz ważnej karty kierowcy wydanej przez Stronę ma miejsce stałego 
zamieszkania na terytorium drugiej Strony i  ubiega się o  wymianę swojej karty kierowcy na jej 
odpow iednik, Strona lub, w  przypadku Unii, państwo członkowskie, które dokonują wymiany, 
ponoszą odpowiedzialność za sprawdzenie, czy przedstawiona karta jest nadal ważna.  
3. Strony lub, w  przypadku Unii, państwa członkowskie dokonujące wymiany zwracają starą kar tę 
organom Strony lub, w  przypadku Unii, państwa członkowskiego, które wydały kartę, oraz 
wskazują powody tego zwrotu.  
4. W przypadku gdy Strona lub, w  przypadku Unii, państwo członkowskie dokonuje zastąpienia lub 
wymiany karty kierowcy, zastąpienie lub wymi ana i wszelkie inne dalsze zastąpienia lub wymiany 
są rejestrowane w  tej Stronie lub, w  przypadku Unii, w  tym państwie członkowskim.  
Artykuł 13 – Elektroniczna wymiana informacji dotyczących kart kierowcy  
1. Aby dopilnować, że wnioskodawca nie posiada już w ażnej karty kierowcy, Strony lub, w  przypadku 
Unii, państwa członkowskie prowadzą krajowe elektroniczne rejestry zawierające następujące 
informacje dotyczące kart kierowcy w  okresie co najmniej równoważnym okresowi ważności tych 
kart:   
—  nazwisko i  imię kierowcy;  
—  data i  – jeśli ta informacja jest dostępna – miejsce urodzenia kierowcy;  
—  numer ważnego prawa jazdy i  kraj wydający prawo jazdy (w stosownych przypadkach);  
—  status karty kierowcy; oraz  
—  numer karty kierowcy.  
2. Rejestry elektroniczne Stron lub, w  przypadku Unii, państw członkowskich muszą być wzajemnie 
połączone i  dostępne na całym terytorium Stron przy użyciu systemu informacyjnego Tachonet lub 
systemu kompatybilnego. W przypadku stosowania systemu kompatybilneg o wymiana danych 
elektronicznych z  drugą Stroną musi być możliwa za pośrednictwem systemu informacyjnego 
Tachonet.  
3. Przy wydawaniu, wymianie lub, w  razie konieczności, przedłużaniu karty kierowcy Strony lub, 
w przypadku Unii, państwa członkowskie sprawdzają przy pomocy elektronicznej wymiany danych, 
czy kierowca nie posiada już innej ważnej karty kierowcy. Przekazywane dane ograniczają się do 
danych niezbędnych na potrzeby takiej weryfikacji.  
4. Funkcjonariusze służb kontrolnych mogą mieć dostęp do rejestru elektronicznego w  celu 
sprawdzenia statusu karty kierowcy.  
 
963 
 Artykuł 14 – Ustawienia tachografów  
1. Tachografy cyfrowe nie mogą być ustawione w  sposób powodujący automatyczne przełączanie się 
na konkretną kategorię czynności po wyłączeniu silnika lub zapłonu pojazdu, chyba że kierowca ma 
w dalszym ciągu możliwość ręcznego wyboru odpowiedniej kategorii cz ynności.  
2. W pojazdach nie instaluje się więcej niż jednego tachografu, chyba że do celów badań 
eksploatacyjnych.  
3. Każda ze Stron zabrania produkcji, dystrybucji, reklamy lub sprzedaży urządzeń wykonanych lub 
przeznaczonych do celów manipulowania tachografa mi.  
Artykuł 15 – Odpowiedzialność przewoźników drogowych towarów  
1. Przewoźnicy drogowi towarów są odpowiedzialni za zapewnienie, aby ich kierowcy byli właściwie 
wyszkoleni i  poinstruowani w  zakresie prawidłowego działania tachografów, czy to cyfrowych, czy  
inteligentnych, czy analogowych, przeprowadzają regularne kontrole, by zapewnić właściwe 
użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i  nie udzielają kierowcom żadnych bezpośrednich 
ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używ ania tachografów.  
Przewoźnicy drogowi towarów wydają wystarczającą liczbę wykresówek kierowcom pojazdów 
wyposażonych w  tachografy analogowe, mając na uwadze indywidualny charakter wykresówki, 
długość okresu pracy i  możliwość zaistnienia konieczności ich w ymiany, w  przypadku gdy zostaną 
zniszczone lub zatrzymane przez upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Przewoźnicy 
drogowi towarów wydają kierowcom tylko wykresówki zgodne z  homologowanym wzorem 
i odpowiednie do użycia w  urządzeniu zainstalowanym  w pojeździe.  
Przewoźnik drogowy towarów zapewnia, biorąc pod uwagę długość okresu pracy, by drukowanie 
danych z  tachografu na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych mogło być prawidłowo 
przeprowadzone w  razie kontroli.  
2. Przewoźnicy drogowi towarów prz echowują wykresówki i  wydruki w  każdym przypadku 
sporządzenia wydruków zgodnie z  częścią  B sekcja  4 art.  9 niniejszego załącznika, w  porządku 
chronologicznym oraz w  czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydają ich kopie 
zainteresowanym  kierowcom na ich wniosek. Przewoźnicy drogowi towarów wydają także 
zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych pobranych z  kart kierowcy oraz ich 
wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki oraz pobrane dane okazuje się lub doręcza na żądanie 
każde go upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.  
3. Przewoźnicy drogowi towarów są odpowiedzialni za naruszenia niniejszej sekcji oraz części  B sekcja  4 
niniejszego załącznika popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w  ich 
dyspozycji. Każd a ze Stron może jednak uzależnić taką odpowiedzialność od naruszenia przez 
przewoźnika drogowego towarów postanowień ust.  1 akapit pierwszy niniejszego artykułu oraz 
części  B sekcja  2 art.  7 ust.  1 i 2 niniejszego załącznika.  
 
964 
 Artykuł 16 – Procedury stosow ane przez przewoźników drogowych towarów w  przypadku wadliwego 
działania urządzeń  
1. W razie awarii lub wadliwego działania tachografu przewoźnik drogowy towarów musi naprawić go 
u zatwierdzonego instalatora lub w  zatwierdzonym warsztacie tak szybko, jak poz walają na to 
okoliczności.  
2. Jeżeli nie jest możliwe sprowadzenie pojazdu do bazy przewoźnika drogowego towarów w  ciągu 
tygodnia, licząc od dnia awarii lub wykrycia wadliwego działania, wówczas naprawy dokonuje się 
w drodze.  
3. Każda ze Stron lub, w  przypadku  Unii, państwa członkowskie upoważniają właściwe organy do 
wydania zakazu używania pojazdu w  przypadku, gdy awaria lub wadliwe działanie nie zostały 
usunięte zgodnie z  ust. 1 i 2, w  zakresie, w  jakim jest to zgodne z  przepisami krajowymi danej Strony.  
Artykuł 17 – Procedura wydawania kart do tachografów  
Komisja Europejska dostarcza właściwym organom Zjednoczonego Królestwa materiał 
kryptograficzny służący do wydawania kierowcom, warsztatom i  organom kontrolnym kart do 
tachografów zgodnie z  polityką certyf ikacji europejskiego głównego urzędu certyfikacji oraz polityką 
certyfikacji Zjednoczonego Królestwa.   
   
 
965 
 ZAŁĄCZNIK ROAD -2: WZÓR ZEZWOLENIA NA M IĘDZYNARODOWE USŁUGI  REGULARNE I  SZCZEGÓ LNE 
USŁUGI REGULARNE  
(Pierwsza strona zezwolenia)  
(Papier pomarańczowy – DIN A4)  
(Do sporządzenia w języku( -ach) urzędowym( -ch) lub jednym z języków urzędowych 
Strony, na której terytorium złożono wniosek)  
  
Zezwolenie  
Zgodnie z tytułem I działu trzeciego części drugiej [Transport drogowy towarów] Umowy  o handlu i 
współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a 
Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony,    
  
PAŃSTWO WYDAJĄCE:  
……………………………………………………………………………….…..  
Organ wyda jący zezwolenie:  
……………………………………………………………………………….  
Znak wyróżniający państwa wydającego: ……………. (143)  
ZEZWOLENIE nr:  ……………………………... na 
świadczenie usługi regularnej □ (2) na szczególne usługi 
regularne □ (2)  
autokarami i autobusami między Stronami Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i 
Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej 
Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony,   
do: …………………………………………………………………………………………………...  
………………………………………………………………………………………………………..  
Nazwisko i  imię lub nazwa handlowa przewoźnika lub przewoźnika zarządzającego w  przypadku 
grupy jednostek lub w  przypadku partnerstwa:  
Adres:  
…………………………………………………………………………………………………... 
………………………………………………………………………… …………………………………  
...  
Numery telefonu i  faksu lub e -mail:  
                                                            
143 Austria (A), Belgia (B), Bułgaria (BG), Cypr (CY), Chorwacja (HR), Republika Czeska (CZ), Dania (DK), Estonia 
(EST), Finlandia (FIN), Francja (F), Niemcy (D), Grecja (GR), Węgry (H), Irlandia (IRL), Włochy (I), Łotwa (LV), 
Litwa (LT), Luksemburg (L), Malt a (MT), Niderlandy (NL), Polska (PL), Portugalia (P), Rumunia (RO), Słowacja 
(SK), Słowenia (SLO), Hiszpania (E), Szwecja (S), Wielka Brytania (UK), do uzupełnienia.  
2 Zaznaczyć lub wypełnić odpowiednie pola.  
 
966 
 .…………………………………………………………………………….  
………………………………………………………………………………………………………..   
 
 
 
(Druga strona zezwolenia)  
Nazwa, adres oraz numery telefonu i  faksu lub e -mail przewoźnika lub, w  przypadku grupy przewo źników lub 
partnerstwa, nazwy wszystkich przewoźników grupy lub partnerstwa; dodatkowo nazwy ewentualnych 
podwykonawców, oznaczonych jako takich:  
(1) ……………………………………………………………………………………………………………  
(2) ……………………………………………………………………………………………………………  
(3) ……………………………………………………………………………………………………………  
(4) ……………………………………………………………………………………………………………  
(5) ……………………………………………………………………………………………………………  
Wykaz załączony w  stosownych przypadkach  
Okres ważności zezwolenia: od: ………………………………. do: ……………………………..……...  
Miejsce i  data w ystawienia: ………………………………………………………………………………………..  
Podpis i  pieczęć organu wydającego lub instytucji wydającej: 
……………………………………………………..  
1. Trasa: ……………………………………………………………………………………………………….  
………………………………………………………………………………………..:…………………….….  
(a) Miejsce początkowe us ługi: …………………………………...…………………………………  
……………………………………………………………………..............…………………………………....  
(b) Miejsce docelowe usługi: …………….……………………………………………………..  
…………………………………………………………..……………………………………………………....  
Główna trasa, z  podkreśleniem miejsc, z  których pasażer owie są zabierani i  w których są wysadzani: 
………………..……..…………  
…………………………………………………………………………………………………………………..  
2. Rozkład jazdy: 
………………………………………………………………………………………………..….  
(załączony do niniejszego 
zezwolenia)  
3. Szczególne usługi regularne:  
a) Kategoria pasażerów: ………………….………………….…….  
……………………………...........................................................................  
4. Inne warunki lub szczególne punkty …...…………...................................................  
 
967 
 ........................ .....................................................................................  
.............................................................................................................  
Pieczęć organu wydającego zezwolenie 
Ważna uwaga:   
(1)  Niniejsze zezwolenie jest ważne na całą podróż.  
(2)  Zezwolenie lub odpis zezwolenia uwierzytelniony przez organ, który wydał to zezwolenie, musi być 
przechowywane w  pojeździe przez cały okres podróży i  okazywane na żądanie funkcjonariuszom 
organów ścigania .  
(3)  Miejsce początkowe usługi lub jej miejsce docelowe muszą znajdować się na terytorium Strony, w  której 
przewoźnik ma swoją siedzibę, a  autokary i  autobusy są zarejestrowane.  
(Trzecia strona zezwolenia)  
  
WSKAZANIA OGÓLNE  
  
(1) Przewoźnik drogowy osób rozpoczyna świadczenie danej usługi transportowej 
w terminie określonym w  decyzji organu, który udzielił zezwolenia.  
  
(2) Z wyjątkiem przypadku wystąpienia siły wyższej przewoźnik świadczący 
międzynarodowe usługi regularne lub szczegó lne usługi regularne jest zobowiązany do 
podjęcia wszelkich działań w  celu zagwarantowania usługi transportowej spełniającej 
warunki określone w  zezwoleniu.  
  
(3) Przewoźnik podaje do wiadomości publicznej informacje na temat trasy, przystanki, 
rozkład jazdy,  wysokość opłat i  warunki przewozu.  
  
(4) Bez uszczerbku dla dokumentów odnoszących się do pojazdu i kierowcy (takich jak 
dowód rejestracyjny pojazdu i prawo jazdy), następujące dokumenty służą jako 
dokumenty kontrolne wymagane na mocy art. X+4 tytułu II dzia łu trzeciego części 
drugiej [Transport drogowy pasażerów] Umowy o handlu i współpracy między Unią 
Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a 
Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, i są 
przechowywane w pojeździe oraz okazywane na żądanie każdego upoważnionego 
funkcjonariusza służb kontrolnych:   
  
– zezwolenie lub uwierzytelniony odpis zezwolenia na wykonywanie 
międzynarodowych usług regularnych lub szczególnych usług regularnych;  
  
– licencj a przewoźnika na międzynarodowy drogowy przewóz osób przewidziana 
zgodnie z  przepisami Zjednoczonego Królestwa lub Unii albo uwierzytelniony 
odpis takiej licencji;  
  
– w przypadku świadczenia międzynarodowych szczególnych usług regularnych – 
umowa między or ganizatorem a  przewoźnikiem lub jej uwierzytelniony odpis, 
 
968 
 jak również dokument poświadczający, że pasażerowie stanowią specjalną 
kategorię, z  wyłączeniem innych pasażerów, do celów szczególnych usług 
regularnych;  
  
– jeżeli przewoźnik świadczący usługi reg ularne lub szczególne usługi regularne 
korzysta z  dodatkowych pojazdów w  celu sprostania sytuacjom tymczasowym 
i wyjątkowym, oprócz odpowiednich dokumentów wymienionych powyżej – 
odpis umowy między przewoźnikiem świadczącym dane międzynarodowe usługi 
regul arne lub szczególne usługi regularne a  przedsiębiorstwem, które dostarczyło 
dodatkowe pojazdy, lub równoważny dokument.  
(Czwarta strona zezwolenia)  
  
WSKAZANIA OGÓLNE  (c.d.)  
  
(5) Przewoźnicy świadczący międzynarodowe usługi regularne, z  wyłączeniem 
szczególnych usług regularnych, wystawiają bilety na przewóz potwierdzające prawa 
pasażera do korzystania z  transportu i  służące jako dokument kontrolny poświadczający 
zawarcie umowy prz ewozu między pasażerem a  przewoźnikiem, indywidualnej lub 
zbiorowej. Na biletach tych, które mogą mieć również formę elektroniczną, musi 
widnieć:  
  
(a) nazwa przewoźnika;  
  
(b) miejsce początkowe i  miejsce docelowe przewozu, oraz, w  stosownych 
przypadkach, podró ż powrotna;  
  
(c) okres ważności biletu oraz, w  stosownych przypadkach, data i  czas 
rozpoczęcia podróży;  
  
(d) cena za przewóz.  
  
Pasażer okazuje bilet na przewóz na żądanie każdemu upoważnionemu 
funkcjonariuszowi służb kontrolnych.  
  
(6) Przewoźnicy świadczący międzynarodowe usługi regularne lub szczególne regularne 
usługi przewozu osób umożliwiają przeprowadzenie wszelkich kontroli służących 
zapewnieniu prawidłowego wykonywania przewozów, szczególnie w  odniesieniu do 
czasu prowadzenia poj azdu i  okresów odpoczynku oraz bezpieczeństwa ruchu 
drogowego i  emisji.  
 ________________  
  
 
969 
 ZAŁĄCZNIK ROAD -3: WZÓR WNIOSKU O  ZEZWOLENIE NA MIĘDZYNARODOWE USŁUGI REGULARNE 
I SZCZEGÓLNE USŁUGI REGULARNE  
(Papier biały – DIN A4)  
(Do sporządzenia w języku( -ach) urzędowym( -ch) lub jednym z języków urzędowych 
Strony, na której terytorium złożono wniosek)  
  
FORMULARZ WNIOSKU O ZEZWOLENIE LUB  PRZEDŁUŻENIE   
ZEZWOLENIA NA WYKONYWANIE MIĘDZYNARODOWEJ USŁUGI 
REGULARNEJ LUB MIĘDZYNARODOW EJ SZCZEGÓLNEJ USŁUGI 
REGULARNEJ  (144)  
O rozpoczęcie usług regularnych  □ 
O rozpoczęcie szczególnych usług regularnych  □ 
O przedłużenie zezwolenia na usługi  □ 
O zmianę warunków zezwolenia na usługi  □  
przewozu autokarami i autobusami między Stronami zgodnie z Umową o handlu i współpracy między Unią 
Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej 
Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony,  
………………………………………………………………………………………………………........  
(Org an wydający zezwolenie)  
1. Nazwisko i  imię lub nazwa handlowa wnioskującego przewoźnika; w  przypadku wniosku złożonego 
przez grupę przewoźników lub przez partnerstwo – nazwa przewoźnika upoważnionego przez 
pozostałych przewoźników do złożenia wniosku:  
…………… …………………………………………………………………………………………........  
………………………………………………………………………………………………………........  
2. Usługi, które mają być świadczone (1)  
przez przewoźnika □ przez grupę przewoźników □ przez partnerstwo □ przez podwykonawcę □  
3. Nazwy i  adresy przewoźnika lub, w  przypadku grupy przewoźników lub partnerstwa, nazwy wszystkich 
przewoźników grupy lub partnerstwa; ponadto każdy podwykonawca jest zidentyfikowany z nazwy (2)  
3.1 …………………………………………………..………. tel. ………………….…….…  
3.2 ……………………………………………………..….… tel. ………………….……….  
3.3 ………………………………………………………....... tel. ………………….....….…  
3.4 …………………………………………………………... tel. ……………………......…  
 
(Druga strona wniosku o  zezwolenie lub przedłużenie ważności zezwolenia)  
                                                            
144 Zaznaczyć lub wypełnić 
odpowiednie pola.  
2 W stosownych przypadkach 
należy załączyć wykaz.  
 
970 
  
4 W przypadku szczególnych usług regularnych:  
4.1 Kategoria pasażerów: (145) pracownicy□ uczniowie/studenci □ inni □  
5 Okres obowiązywania wnioskowanego zezwolenia lub data zakończenia świadczenia usługi:  
………………………………………………………………………………………………….........  
6 Główna trasa usługi (podkreślić miejsca, z  których pasażerowie są zabierani i  na których są wysadzani, 
i podać pełne adresy tych miejsc): (146)  
……………………………………………………………………………………………...……….........  
…..………………………………………………………………………………………………............... 
…………………………………………………………………………………………………….............  
7 Okres świadczenia usług: …………………………………………………………………….…….  
…………………………………………………………………………………………………..………....  
…………………………………………………………………………………………………..………....  
8 Częstotliwość (codziennie, raz w  tygodniu itp.): 
………………………………………………………...…….  
9 Opłaty za przewóz ………………… …………………… Podano w  załączniku.  
10 Należy załączyć harmonogram kursów kierowców, aby umożliwić weryfikację zgodności 
z międzynarodowymi przepisami dotyczącymi czasu prowadzenia pojazdu i  okresów odpoczynku.  
11 Liczba wnioskowanych zezwoleń lub uwierzytelnionych odpisów zezwoleń: (3)  
…………………………………………………………………………………………………….........  
12 Dodatkowe informacje:  
………………………………………………………………………………………………........…….  
(Miejscowość i  data) (Podpis wnioskodawcy)  
………………………………………………………………………………………………………….  
Zwraca się uwagę wnioskodawcy na fakt, że – ze względu na obowiązek przechowywania zezwolenia lub 
uwierzytelnionego odpisu zezwolenia w  pojeździe – liczba zezwoleń lub ich uwierzytelnionych odpisów, 
wydanych przez organ wydający zezwolenie, które wnioskoda wca musi posiadać, powinna odpowiadać liczbie 
pojazdów potrzebnych w  tym samym czasie do świadczenia wnioskowanych usług.  
Ważna uwaga  
Do wniosku należy załączyć w  szczególności:  
(a) rozkład jazdy, z  podaniem przedziałów czasowych na kontrole na odpowiednich przejściach granicznych;  
(b) uwierzytelniony odpis licencji przewoźnika (lub przewoźników) na międzynarodowe drogowe przewozy 
osób przewidzianej zgodnie z  przepisami krajowymi lub uni jnymi;  
(c) mapę we właściwej skali, na której zaznaczono trasę i przystanki, z których pasażerowie będą zabierani lub 
na które będą dowożeni;  
                                                            
145 Zaznaczyć lub wypełnić odpowiednie pola.  
146 Organ wydający zezwolenie może zażądać przedłożenia pełnego wykazu miejsc, z których pasażerowie są 
zabierani i w których są wysadzani, wraz z dokładnymi adresami załączonymi oddzielnie do formularza 
wniosku. 3 Wypełnić stosownie do przypadku.  
 
971 
 (d) harmonogram kursów kierowców, aby umożliwić weryfikację zgodności z  międzynarodowymi przepisami 
dotyczącymi czasu pr owadzenia pojazdu i  okresów odpoczynku;  
(e) wszelkie stosowne informacje dotyczące terminali autokarowych i  autobusowych.    
 
972 
 
ZAŁĄCZNIK ROAD -4: WZÓR FORMULARZA PODRÓŻY DLA USŁUG OKAZJONALNYCH  
 
 
FORMULARZ PODRÓŻY nr................. Książki nr...............  
(papier niepowlekany w kolorze Pantone 358 (jasnozielony) lub w kolorze jak najbardziej do niego zbliżonym, 
o formacie DIN A4)  
USŁUGI OKAZJONALNE Z  KABOTAŻEM ORAZ USŁUGI OKAZJONALNE Z  TRANZYTEM  
(Wszystkie pozycje można w razie konieczności uzupełnić na odd zielnym arkuszu)  
1 
Numer rejestracyjny autobusu   
………………………………………………………  
Miejsce, data i podpis przewoźnika  
2  
 
 
Przewoźnik oraz, w stosownych przypadkach, 
podwykonawca lub grupa przewoźników  1. …………………………………………………  
2. …………………………………………………  
3. …………………………………………………  
3 
Nazwisko kierowcy/kierowców  1. …………………………………………………  
2. …………………………………………………  
3. …………………………………………………  
4 Organizacja lub osoba odpowiedzialna za 
usługę okazjonalną  1. ………………………. 2. ……………………….  
3. ………………………. 4. ……………………….  
5 Rodzaj usługi  Usługa okazjonalna z  kabotażem  
Usługa okazjonalna z  tranzytem  
6 Miejsce początkowe usługi: ………………………… Państwo: …………………………  
Miejsce docelowe usługi: ………………………… Państwo: …………………………  
7 Podróż  Trasa/dzienne etapy lub miejsca, z 
których zabiera się lub do których 
dowozi się pasażerów  Liczba 
pasażerów  Pusty 
(oznaczyć 
X)  Planowana liczba km  
Daty z Do 
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
 
973 
 8 Ewentualne punkty połączeń z innym 
przewoźnikiem należącym do tej samej 
grupy  Liczba 
dowiezionych 
pasażerów  Miejsce docelowe 
dowiezionych pasażerów  Przewoźnik zabierający 
pasażerów  
    
    
9 Nieprzewidziane zmiany  
………………………………………………………………………………………………………………  
………………………………………………………………………………………………………………  
 
 
 
974 
 ZAŁĄCZNIK FISH.1  
   

 
975 
   

 
976 
   

 
977 
  

 
978 
 ZAŁĄCZNIK FISH.2  
 
 

 
979 
  

 
980 
   

 
981 
 ZAŁĄCZNIK FISH.3   
# Kod stada  Nazwa zwyczajowa  Obszary ICES  
10
6 ANF/8ABDE.  Żabnicowate (8)  8a, 8b, 8d i 8e  
10
7 BLI/03A - Molwa niebieska (3a)  Wody Unii obszaru 3a  
10
8 BSF/8910 - Pałasz czarny (8, 9, 10)  8, 9 i 10  
10
9 COD/03AN.  Dorsz atlantycki (Cieśnina 
Skagerrak)  Cieśnina Skagerrak  
11
0 HAD/03A.  Plamiak (3a)  3a 
11
1 HER/03A.  Śledź atlantycki (3a)  3a 
11
2 HER/03A -BC Śledź atlantycki (przyłowy, 3a)  3a 
11
3 HER/6AS7BC  Śledź atlantycki (na zachód od 
Irlandii)  6aS, 7b i 7c  
11
4 HKE/03A.  Morszczuk europejski (3a)  3a 
11
5 HKE/8ABDE.  Morszczuk europejski (8)  8a, 8b, 8d i 8e  
11
6 JAX/08C.  Ostroboki (8c)  8c 
11
7 LEZ/8ABDE.  Smuklice (8)  8a, 8b, 8d i 8e  
11
8 MAC/2A4A -
N Makrela (przydział Danii w 
wodach Norwegii)  Wody Norwegii obszarów 2a i 4a  
11
9 MAC/8C3411  Makrela (komponent 
południowy)  8c, 9 i 10; wody Unii obszaru CECAF 34.1.1  
12
0 PLE/03AN.  Gładzica (Cieśnina Skagerrak)  Cieśnina Skagerrak  
12
1 SPR/03A.  Szprot (3a)  3a 
 
982 
 12
2 SRX/03A -C. Rajowate (3a)  Wody Unii obszaru 3a  
12
3 USK/03A.  Brosma (3a)  3a 
12
4 WHB/8C341
1 Błękitek (komponent 
południowy)  8c, 9 i 10; wody Unii obszaru CECAF 34.1.1  
 
 
983 
 ZAŁĄCZNIK FISH.4: PROTOKÓŁ W SPRAWIE DOSTĘPU DO WÓD  
Zjednoczone Królestwo i Unia  
POTWIERDZAJĄC suwerenne prawa i obowiązki niezależnych państw nadbrzeżnych wykonywane 
przez Strony;  
Podkreślając, że prawo każdej ze Stron do przyznawania statkom drugiej Strony dostępu do 
połowów na jej wodach jest zwykle wykonywane w ramach corocznych konsultacji po ustaleniu TAC 
na dany rok w ramach corocznych konsultacji;  
Odnotowując korzyści społecz ne i gospodarcze wynikające z kolejnego okresu stabilności, podczas 
którego rybacy mieliby nadal do dnia 30 czerwca 2026 r. dostęp do wód drugiej Strony, tak jak przed 
wejściem w życie niniejszej Umowy;  
UZGADNIAJĄ, co następuje:  
Artykuł 1  
 Niniejszym ustan awia się okres przejściowy. Okres dostosowawczy trwa od dnia 1 stycznia 2021 r. 
do dnia 30 czerwca 2026 r.  
Artykuł 2  
1. Na zasadzie odstępstwa od art. FISH.8 ust.  1, 3, 4, 5, 6 i 7 [Dostęp do wód] działu V 
[Rybołówstwo] podczas okresu dostosowawczego każda ze Stron przyznaje statkom drugiej Strony 
pełen dostęp do połowów na jej wodach:  
(a) stada wymienione w załączniku FISH.1 i FISH.2A, B i F na poziomie rozsądnie współmiernym 
względem odpowiednich udziałów Stron w   uprawnieniach do połowów;  
(b) stada pozakwotowe na  poziomie odpowiadającym średniemu tonażowi połowu 
dokonywanego przez daną Stronę na wodach drugiej Strony w latach 2012 -2016;  
(c) dla kwalifikujących się statków do strefy na wodach stron w odległości od sześciu do dwunastu 
mil morskich od linii podstawowych w rejonach ICES 4c i 7d -g w zakresie, w jakim kwalifikujące 
się statki każdej ze Stron miały dostęp do tej strefy w dniu 31 grudnia 2020 r.  
Do celów niniejszego punktu „statek kwalifikujący się” oznacza statek Strony, który dokonywał 
połowów w strefie wym ienionej w poprzednim zdaniu w okresie co najmniej czterech lat między 
2012 r. a 2016 r., lub bezpośrednio go zastępował.  
2. Strony powiadamiają drugą Stronę o wszelkich zmianach poziomu i warunków dostępu do 
wód, które będą miały zastosowanie od dnia 1 lipca  2026 r.  
3.  Art. 9 [Środki wyrównawcze w przypadku cofnięcia dostępu lub ograniczenia dostępu] 
stosuje się odpowiednio w odniesieniu do wszelkich zmian na mocy ust. 2 niniejszego artykułu w 
odniesieniu do okresu od dnia 1 lipca 2026 r. do dnia 31 grudnia 20 26 r.  
 
 
 
984 
 ZAŁĄCZNIK LAW -1: WYMIANA DANYCH DNA, ODCISKÓW PALCÓW I  DANYCH REJESTRACYJNYCH 
POJAZDÓW  
ROZDZIAŁ  0: Postanowienia ogólne  
Artykuł 1: Cel  
Celem niniejszego załącznika jest ustanowienie niezbędnych przepisów dotyczących ochrony danych 
oraz przepisów administracyjnych i  technicznych na potrzeby wdrożenia tytułu II [Wymiana danych 
DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych pojazdów] części t rzeciej.  
Artykuł 2: Specyfikacje techniczne  
Państwa stosują wspólne specyfikacje techniczne przy wszelkich zapytaniach i odpowiedziach 
związanych z przeszukaniem i porównaniem profili DNA, danych daktyloskopijnych i danych 
rejestracyjnych pojazdów. Wspomni ane specyfikacje techniczne są zawarte w  rozdziałach  1–3. 
Artykuł 3: Sieć łączności  
Elektroniczna wymiana danych DNA, danych daktyloskopijnych oraz danych rejestracyjnych 
pojazdów między państwami odbywa się z wykorzystaniem transeuropejskiej sieci 
teleinf ormatycznej do wymiany danych pomiędzy jednostkami administracyjnymi (TESTA II) oraz jej 
kolejnych wersji.  
Artykuł 4: Dostępność zautomatyzowanej wymiany danych  
Państwa podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, aby zautomatyzowane 
przeszukani e lub porównanie danych DNA, danych daktyloskopijnych i danych rejestracyjnych 
pojazdów było możliwe przez całą dobę i cały tydzień. W przypadku awarii technicznej krajowe 
punkty kontaktowe państw niezwłocznie informują się o tym nawzajem i uzgadniają tymc zasowe 
sposoby wymiany danych zgodne z obowiązującymi przepisami. Zautomatyzowana wymiana danych 
jest przywracana możliwie jak najszybciej.  
Artykuł 5: Oznaczenia referencyjne danych DNA i danych daktyloskopijnych  
Numery referencyjne, o których mowa w art. LAW.PRUM.7 [Ustanowienie krajowych zbiorów analiz 
DNA] i LAW.PRUM.11 [Dane daktyloskopijne], składają się z połączenia następujących elementów:  
(a) kodu, który w  przypadku stwierdzenia zgodności umożliwia państwom pozyskanie danych 
osobowych i  innych informacji znajdujących się w  ich bazach danych i  przekazanie ich do 
jednego państwa, kilku z  nich lub wszystkich państw zgodnie z  art. LAW.PRUM.14 
[Dostarczanie dalszych danych osobowych i  innych informacji];  
(b) kodu oznaczającego pochodzenie krajowe profilu  DNA lub danych daktyloskopijnych; oraz  
(c) w odniesieniu do danych DNA, kodu oznaczającego rodzaj profilu DNA.  
Artykuł 6: Zasady wymiany danych DNA  
1. Państwa korzystają z istniejących norm wymiany danych DNA, takich jak europejski 
standardowy zestaw loci (ESS) lub standardowy zestaw loci Interpolu (ISSOL).  
 
985 
 2. W przypadku zautomatyzowanego przeszukania i porównania profili DNA procedura 
transmisji odbywa się w ramach struktury zdecentralizowanej.  
3. Stosuje się odpowiednie środki w celu zapewnienia poufności i integral ności danych 
przekazywanych innym państwom, w tym szyfrowanie danych.  
4. Państwa stosują środki niezbędne do zagwarantowania integralności profili DNA 
udostępnianych lub przesyłanych do innych państw celem porównania i zapewniają zgodność tych 
środków z norma mi międzynarodowymi, takimi jak ISO 17025.  
5. Państwa stosują kody państw zgodnie z normą ISO 3166 -1 alfa -2. 
Artykuł 7: Zasady dotyczące zapytań i odpowiedzi związanych z danymi DNA  
1. Zapytanie dotyczące zautomatyzowanego przeszukania lub porównania, o  których mowa 
w art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA] lub art.  LAW.PRUM.9 
[Zautomatyzowane porównanie profili DNA], zawiera jedynie następujące informacje:  
(a) kod państwa zapytującego;  
(b) datę, godzinę i numer zapytania;  
(c) profile DNA i ich oznaczenia referencyjne;  
(d) rodzaje przekazywanych profili DNA (niezidentyfikowane lub referencyjne profile DNA); oraz  
(e) informacje wymagane do kontrolowania systemów baz danych i kontroli jakości 
automatycznego procesu przeszukiwania.  
2. Odpowiedź na zapytanie (wynik porówn ania), o  którym mowa w  ust. 1, zawiera jedynie 
następujące informacje:  
(a) wskazanie, czy stwierdzono zgodność danych (trafienia) lub nie (brak trafień);  
(b) datę, godzinę i numer zapytania;  
(c) datę, godzinę i numer odpowiedzi;  
(d) kody państw zapytującego i zapytanego;  
(e) oznaczenia referencyjne państw zapytującego i zapytanego;  
(f) rodzaje przekazywanych profili DNA (niezidentyfikowane lub referencyjne profile DNA);  
(g) żądane i zgodne profile DNA; oraz  
(h) informacje wymagane do kontrolowania systemów baz danych i kontroli jakości 
automatycznego procesu przeszukiwania.  
 
986 
 3. Zautomatyzowane powiadomienie o zgodności jest przekazywane jedynie wtedy, gdy 
wynikiem zautomatyzowanego przeszukania lub porównania jest zgodność minimalnej liczby loci. Ta 
minimalna liczba określona jest w  rozdzial e 1. 
4. Państwa członkowskie zapewniają zgodność swoich zapytań z  oświadczeniami wydanymi na 
podstawie art.  LAW.PRUM.7 ust.  3 [Utworzenie wewnętrznych zbiorów analiz DNA].  
Artykuł 8: Procedura transmisji przy zautomatyzowanym przeszukaniu niezidentyfikowanych  profili 
DNA zgodnie z  art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA]  
1. Jeżeli w trakcie przeszukania nie stwierdzono zgodności posiadanego niezidentyfikowanego 
profilu DNA z informacjami znajdującymi się w krajowej bazie danych lub stwierdzono zgodność z 
niezidentyfikowanym profilem DNA, profil ten można następnie przekazać do wszystkich baz danych 
innych państw, a jeżeli w trakcie tego przeszukania stwierdzono zgodność tego 
niezidentyfikowanego profilu DNA z referencyjnymi lub niezidentyfikowan ymi profilami DNA 
znajdującymi się w bazach danych innych państw, to automatycznie powiadamia się o zgodności 
państwo zapytujące i przekazuje mu się dane referencyjne DNA; jeżeli nie stwierdzono zgodności z 
informacjami znajdującymi się w bazach danych inn ych państw, automatycznie powiadamia się o 
tym państwo zapytujące.  
2. Jeżeli w trakcie przeszukania stwierdzono zgodność posiadanego niezidentyfikowanego 
profilu DNA z informacjami znajdującymi się w bazach danych innych państw, każde odnośne 
państwo może wpr owadzić odpowiednią notatkę do krajowej bazy danych.  
Artykuł 9: Procedura transmisji przy zautomatyzowanym przeszukaniu referencyjnych profili DNA 
zgodnie z  art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA]  
Jeżeli w trakcie przeszukania nie stwier dzono zgodności posiadanego referencyjnego profilu DNA z 
informacjami znajdującymi się w krajowej bazie danych lub jeżeli stwierdzono zgodność z 
niezidentyfikowanym profilem DNA, dany referencyjny profil DNA można następnie przekazać do 
wszystkich baz dany ch innych państw, a jeżeli w trakcie przeszukania stwierdzono zgodność 
posiadanego referencyjnego profilu DNA z referencyjnymi lub niezidentyfikowanymi profilami DNA 
znajdującymi się w bazach danych innych państw, to automatycznie powiadamia się o zgodnośc i 
państwo zapytujące i przekazuje mu się dane referencyjne DNA; jeżeli nie stwierdzono zgodności z 
informacjami znajdującymi się w bazach danych innych państw, automatycznie powiadamia się o 
tym państwo zapytujące.  
Artykuł 10: Procedura transmisji przy zau tomatyzowanym porównaniu niezidentyfikowanych profili 
DNA zgodnie z  art. LAW.PRUM.9 [Zautomatyzowane porównanie profili DNA]  
1. Jeżeli w trakcie porównania stwierdzono zgodność posiadanych niezidentyfikowanych profili 
DNA z referencyjnymi lub niezidentyfikowa nymi profilami DNA znajdującymi się w bazach danych 
innych państw, to automatycznie powiadamia się o zgodności państwo zapytujące i przekazuje mu 
się dane referencyjne DNA.  
2. Jeżeli w trakcie porównania stwierdzono zgodność posiadanych niezidentyfikowanych p rofili 
DNA z niezidentyfikowanymi lub referencyjnymi profilami DNA znajdującymi się w bazach danych 
 
987 
 innych państw, każde odnośne państwo może wprowadzić odpowiednią notatkę do krajowej bazy 
danych.  
Artykuł 11: Zasady wymiany danych daktyloskopijnych  
1. Przekształcenie danych daktyloskopijnych w  formę cyfrową i  ich przekazanie do innych 
państw przeprowadza się zgodnie z  ujednoliconym formatem danych określonym w  rozdziale  2. 
2. Każde państwo zapewnia odpowiednią jakość przekazywanych przez siebie danych 
dakt yloskopijnych, umożliwiającą ich porównanie za pomocą systemu automatycznej identyfikacji 
daktyloskopijnej (AFIS).  
3. Procedura transmisji danych przy wymianie danych daktyloskopijnych odbywa się w ramach 
struktury zdecentralizowanej.  
4. W celu zapewnienia poufn ości i integralności danych daktyloskopijnych przekazywanych 
innym państwom stosuje się odpowiednie środki, w tym szyfrowanie danych.  
5. Państwa stosują kody państw zgodnie z normą ISO 3166 -1 alfa -2. 
Artykuł 12: Możliwości przeszukania danych daktyloskopijnyc h 
1. Każde państwo zapewnia, aby jego zapytania dotyczące przeszukania nie przekraczały 
możliwości przeszukania określonych przez zapytane państwo. Zjednoczone Królestwo deklaruje 
swoje maksymalne dzienne możliwości przeszukania danych daktyloskopijnych osób 
zidentyfikowanych i dotychczas niezidentyfikowanych.  
2. Maksymalna liczba osób, których dane można jednocześnie przekazać do weryfikacji, jest 
określona w  rozdziale  2. 
Artykuł 13: Zasady dotyczące zapytań i odpowiedzi związanych z danymi daktyloskopijnymi  
1. Państwo zapytane bezzwłocznie sprawdza w sposób w pełni zautomatyzowany jakość 
przekazanych danych daktyloskopijnych. Jeśli dane nie nadają się do zautomatyzowanego 
porównania, państwo zapytane bezzwłocznie informuje o tym państwo zapytujące.  
2. Państwo zapyt ane prowadzi przeszukania w takiej kolejności, w jakiej otrzymuje zapytania. 
Zapytania przetwarza się w sposób w pełni zautomatyzowany w ciągu 24 godzin. Państwo zapytujące 
może zwrócić się o zastosowanie przyspieszonego trybu przetwarzania jego zapytań, j eżeli jest to 
przewidziane w prawie wewnętrznym, a wtedy państwo zapytane bezzwłocznie przeprowadza 
przeszukania. Jeżeli terminów nie można dotrzymać z racji siły wyższej, porównanie przeprowadza 
się bezzwłocznie, gdy tylko przeszkody zostaną usunięte.  
Artykuł 14: Zasady zautomatyzowanego przeszukania danych rejestracyjnych pojazdów  
1. Do zautomatyzowanego przeszukania danych rejestracyjnych pojazdów państwa 
wykorzystują wersję oprogramowania europejskiego systemu informacji o  pojazdach i  prawach jazdy 
 
988 
 (EUCARI S) specjalnie zaprojektowaną do celów art.  LAW.PRUM.15 [Zautomatyzowane przeszukanie 
danych rejestracyjnych pojazdów] oraz poprawione wersje tego oprogramowania.  
2. Zautomatyzowane przeszukanie danych rejestracyjnych pojazdów odbywa się w ramach 
struktury zde centralizowanej.  
3. Informacje wymieniane za pośrednictwem systemu EUCARIS są przekazywane w formie 
zaszyfrowanej.  
4. Elementy danych rejestracyjnych pojazdów podlegające wymianie są określone 
w rozdziale  3. 
5. Przy wykonywaniu przepisów art.  LAW.PRUM.15 [Zautomaty zowane przeszukanie danych 
rejestracyjnych pojazdów] państwa mogą nadać rangę priorytetową przeszukaniom związanym ze 
zwalczaniem poważnej przestępczości.  
Artykuł 15: Koszty  
Każde państwo ponosi koszty powstałe w  wyniku administrowania, użytkowania i  konse rwacji 
oprogramowania EUCARIS, o  którym mowa w  art. 14 ust.  1. 
Artykuł 16: Cel  
1. Przetwarzanie danych osobowych przez otrzymujące państwo jest dopuszczalne wyłącznie 
w celach, do których dane zostały dostarczone zgodnie z  tytułem II [Wymiana danych DNA, odcisków 
palców i  danych rejestracyjnych pojazdów] części trzeciej. Przetwarzanie w innych celach jest 
dopuszczalne wyłącznie za uprzednią zgodą państwa, które administruje zbiorem danych, i podlega 
wyłącznie prawu krajowemu państwa otrzymującego. Zgody ta kiej można udzielić, pod warunkiem 
że przetwarzanie danych w tych innych celach jest dopuszczalne zgodnie z prawem krajowym 
państwa, które administruje zbiorem danych.  
2. Przetwarzanie danych dostarczonych zgodnie z  art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane 
przeszukan ie profili DNA], art.  LAW.PRUM.9 [Zautomatyzowane porównanie profili DNA] oraz 
art. LAW.PRUM.12 [Zautomatyzowane przeszukanie danych daktyloskopijnych] przez państwo 
przeszukujące lub porównujące dane jest dopuszczalne wyłącznie w  celu:  
(a) stwierdzenia zgodno ści porównywanych profili DNA lub danych daktyloskopijnych;  
(b) w przypadku zgodności tych danych – przygotowania i złożenia wniosku policyjnego lub 
sądowego o pomoc prawną zgodnie z prawem wewnętrznym;  
(c) sporządzenia protokołu w rozumieniu art. 19 niniejszego r ozdziału.  
3. Państwo, które administruje zbiorem danych, może przetwarzać dane dostarczone zgodnie 
z art. LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA], art.  LAW.PRUM.9 
[Zautomatyzowane porównanie profili DNA] oraz art.  LAW.PRUM.12 [Zautomatyzowane 
przeszukanie danych daktyloskopijnych] wyłącznie w  przypadku, gdy jest to niezbędne do ich 
 
989 
 porównania, uzyskania wyników ich zautomatyzowanego przeszukania lub sporządzenia protokołu 
zgodnie z  art. 19 niniejszego rozdziału. Po porównaniu danych lub po uzyska niu wyników ich 
zautomatyzowanego przeszukania dostarczone dane usuwa się niezwłocznie, chyba że konieczne jest 
dalsze ich przetworzenie do celów określonych w ust. 2  lit. b) i c) niniejszego artykułu.  
4. Państwo, które administruje zbiorem danych, może wykor zystywać dane dostarczone 
zgodnie z  art. LAW.PRUM.15 [Zautomatyzowane przeszukanie danych rejestracyjnych pojazdów] 
wyłącznie w  przypadku, gdy jest to niezbędne do uzyskania wyników ich zautomatyzowanego 
przeszukania lub sporządzenia protokołu, o  którym mo wa w  art. 19 niniejszego rozdziału. Po 
uzyskaniu wyników zautomatyzowanego przeszukania dostarczone dane usuwa się niezwłocznie, 
chyba że konieczne jest dalsze ich przetworzenie w  celu sporządzenia protokołu zgodnie z  art. 19 
niniejszego rozdziału. Państwo  członkowskie może wykorzystać dane otrzymane w odpowiedzi 
wyłącznie w ramach procedury, do celów której przeszukano dane.  
Artykuł 17: Ścisłość, aktualność i okres przechowywania danych  
1. Państwa zapewniają ścisłość i aktualność danych osobowych. Państwo, któremu udzielane są 
informacje, jest niezwłocznie informowane, jeżeli ex officio  lub dzięki informacji otrzymanej od 
osoby, której dane dotyczą, okaże się, że dostarczono danych nieścisły ch lub danych, których nie 
należało dostarczać. Takie państwo lub państwa są zobowiązane skorygować lub usunąć dane. 
Oprócz tego dostarczone dane osobowe są korygowane, jeżeli okaże się, że są one nieścisłe. Jeżeli 
podmiot otrzymujący dane ma podstawy do p rzypuszczenia, że otrzymane dane są nieścisłe lub 
powinny zostać usunięte, niezwłocznie informuje podmiot dostarczający.  
2. Dane, których ścisłość kwestionuje osoba, której dane dotyczą, i których ścisłość lub 
nieścisłość nie może zostać stwierdzona, zostają zgodnie z prawem wewnętrznym państw opatrzone 
znacznikiem na wniosek osoby, której dane dotyczą. Wprowadzony znacznik może zostać usunięty 
zgodnie z prawem wewnętrznym państw jedynie za zgodą osoby, której dane dotyczą, lub na 
podstawie decyzji właściwego sądu lub niezależnego organu ochrony danych.  
3. Dostarczone dane osobowe, których nie należało dostarczać ani przyjmować, usuwa się. 
Dane dostarczone i przyjęte zgodnie z prawem usuwa się:  
(a) jeżeli nie są lub przestały być niezbędne do celu, w którym zostały dostarczone; jeżeli 
dostarczono danych osobowych, o które nie wnioskowano, podmiot otrzymujący sprawdza 
niezwłocznie, czy są one konieczne do celów, w których zostały dostarczone;  
(b) po upływie maksymalnego okresu przechowywania danych określonego w prawie 
wewnętrznym państwa dostarczającego, w przypadku gdy w chwili dostarczania danych 
podmiot dostarczający poinformował podmiot otrzymujący o takim maksymalnym okresie.  
4. W przypadku gdy są podstawy do przypuszczenia, że usunięcie danych spowodowałoby 
uszczerbek dla interesów osoby, której dane dotyczą, dane nie są usuwane, ale blokowane zgodnie z 
prawem wewnętrznym. Danych zablokowanych można dostarczać lub używać jedynie do celu, z 
uwagi na który zaniechano ich usunięcia.  
 
990 
 Artykuł 18: Środki techniczne i organiza cyjne zapewniające ochronę i bezpieczeństwo danych  
1. Podmioty dostarczające i otrzymujące dane podejmują kroki mające na celu zapewnienie 
skutecznej ochrony danych osobowych przed nieumyślnym lub niedozwolonym usunięciem, 
nieumyślną utratą, niedozwolonym dos tępem, niedozwolonym lub nieumyślnym modyfikowaniem 
oraz niedozwolonym ujawnianiem.  
2. Szczegóły rozwiązania technicznego zastosowanego w  zautomatyzowanej procedurze 
przeszukania danych są określane w  ramach środków wykonawczych, o  których mowa 
w art. LAW.PRU M.17 [Środki wykonawcze] i  zapewniają:  
(a) zastosowanie najnowszych środków technicznych, aby zapewnić ochronę i bezpieczeństwo 
danych, w szczególności ich poufność i integralność;  
(b) stosowanie uznanych przez właściwe organy procedur szyfrowania i autoryzacji po dczas 
korzystania z ogólnie dostępnych sieci; oraz  
(c) możliwość sprawdzenia dopuszczalności poszczególnych przypadków przeszukania danych 
zgodnie z  art. 19 ust.  2, 5 i  6 niniejszego rozdziału.  
Artykuł 19: Rejestrowanie czynności i  sporządzanie protokołów: przepisy szczególne dotyczące 
zautomatyzowanego i  niezautomatyzowanego dostarczania danych  
1. Każde państwo gwarantuje, że każdy przypadek niezautomatyzowanego dostarczenia i każdy 
przypadek niezautomatyzowanego otrzymania danych osobowych przez podmiot, któr y administruje 
zbiorem danych, i przez podmiot przeszukujący jest rejestrowany w celu kontroli dopuszczalności 
dostarczenia danych. Rejestracji podlegają następujące informacje:  
(a) powód dostarczenia danych;  
(b) dostarczone dane;  
(c) data dostarczenia danych; oraz  
(d) nazwa lub kod referencyjny podmiotu przeszukującego oraz podmiotu, który administruje 
zbiorem danych.  
2. Do zautomatyzowanego przeszukania danych zgodnie z  art. LAW.PRUM.8 
[Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA], art.  LAW.PRUM.12 [Zautomatyzowane przeszukani e 
danych daktyloskopijnych]  oraz art.  LAW.PRUM.15 [Zautomatyzowane przeszukanie danych 
rejestracyjnych pojazdów] oraz do zautomatyzowanego porównania zgodnie z  art. LAW.PRUM.9 
[Zautomatyzowane porównanie profili DNA] stosuje się następujące postanowienia:  
(a) zautomatyzowanego przeszukania lub porównania danych mogą dokonywać jedynie 
specjalnie upoważnieni funkcjonariusze krajowych punktów kontaktowych; wykaz 
funkcjonariuszy upoważnionych do dokonywania zautomatyzowanego przeszukania lub 
 
991 
 porównania danych jest  na żądanie udostępniany organom nadzorczym, o  których mowa 
w ust. 6, i pozostałym państwom;  
(b) każde państwo zapewnia, aby z  każdego dostarczenia i  z każdego otrzymania danych 
osobowych podmiot, który administruje zbiorem danych, i  podmiot przeszukujący spor ządziły 
protokół, zawierający wskazanie, czy system zidentyfikował dane; protokół zawiera 
następujące informacje:  
(i) dostarczone dane;  
(ii) data i dokładna godzina ich dostarczenia; oraz  
(iii) nazwa lub kod referencyjny podmiotu przeszukującego oraz podmiotu, który 
admi nistruje zbiorem danych.  
3. Ponadto podmiot przeszukujący podaje w protokole powód, dla którego dane zostały 
przeszukane lub dostarczone, oraz oznaczenia identyfikujące funkcjonariusza, który dane przeszukał, 
i funkcjonariusza, który zlecił ich przeszukanie l ub dostarczenie.  
4. Podmiot sporządzający protokół przekazuje zawarte w  nim informacje na wniosek 
właściwym organom ochrony danych właściwego państwa; czyni to niezwłocznie, a  najpóźniej 
w terminie czterech tygodni od otrzymania wniosku; dane zawarte w  protok ole mogą być 
wykorzystywane wyłącznie w  następujących celach:  
(a) kontrola ochrony danych;  
(b) zapewnienie bezpieczeństwa danych.  
5. Dane zawarte w protokole są chronione odpowiednimi środkami przed niewłaściwym 
wykorzystaniem i innymi formami nadużyć oraz przechowywane przez dwa lata. Po upływie okresu 
przechowywania dane te usuwa się niezwłocznie.  
6. Za kontrolę prawną nad dostarczaniem lub otrzymywaniem danych osobowych odpowiadają 
niezależne organy ochrony danych lub odpowiednio organy sądowe odpowiednich p aństw. Zgodnie 
z prawem wewnętrznym każdy może wystąpić do tych organów z  wnioskiem o  skontrolowanie, czy 
dotyczące go dane przetwarzane są zgodnie z  prawem. Niezależnie od takich wniosków, organy te 
oraz organy odpowiedzialne za sporządzanie protokołów pr zeprowadzają wyrywkowe kontrole 
służące sprawdzeniu zgodności z  prawem dostarczania danych, w  oparciu o  zbiory danych, których 
to dotyczyło.  
7. Wyniki takich kontroli przechowywane są przez 18 miesięcy na wypadek inspekcji 
przeprowadzanej przez niezależne org any ochrony danych. Po upływie tego okresu usuwa się je 
niezwłocznie. Każdy organ ochrony danych może zostać wezwany przez niezależny organ ochrony 
danych innego państwa do wykonywania swoich uprawnień zgodnie z  prawem wewnętrznym. 
Niezależne organy ochron y danych w państwach przeprowadzają działania kontrolne niezbędne do 
celów wzajemnej współpracy, w szczególności poprzez wymianę właściwych informacji.  
 
992 
 Artykuł 20: Prawa osoby, której dane dotyczą, do odszkodowania  
W przypadku gdy podmiot jednego państwa d ostarczył dane osobowe zgodnie z  tytułem  II części 
trzeciej [Wymiana danych DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych pojazdów], podmiot 
innego państwa, któremu udzielane są informacje, nie może wykorzystać nieścisłości dostarczonych 
danych jako podsta wy do uchylenia się od odpowiedzialności wobec poszkodowanego wynikającej 
z prawa wewnętrznego. Jeżeli orzeczono wypłatę odszkodowania przez podmiot otrzymujący w 
związku z wykorzystaniem przez niego przekazanych nieścisłych danych, podmiot dostarczający d ane 
zwraca podmiotowi otrzymującemu całą kwotę wypłaconego odszkodowania.  
Artykuł 21: Informacje udzielane na wniosek państw  
Państwo otrzymujące informuje państwo dostarczające na jego wniosek o przetwarzaniu 
dostarczonych danych i o uzyskanych wynikach.  
Artykuł 22: Oświadczenia i oznaczenia  
1. Zjednoczone Królestwo przekazuje swoje oświadczenia złożone na podstawie 
art. LAW.PRUM 7 [Utworzenie wewnętrznych zbiorów analiz DNA] ust.  3 oraz art.  12 ust.  1 
niniejszego rozdziału, jak również swoje oznaczenia zgodnie z art.  LAW.PRUM 13 [Krajowe punkty 
kontaktowe] ust.  1 oraz art.  LAW.PRUM 15 [Zautomatyzowane przeszukanie danych rejestracyjnych 
pojazdów] ust.  3 Specjalnemu Komitetowi ds. Organów Ścigania i Wymiaru Sprawiedliwości w 
Sprawach Karnych.  
2. Faktyczne in formacje przekazane przez Zjednoczone Królestwo w  tych oświadczeniach i 
oznaczeniach oraz przez państwa członkowskie zgodnie z  art. LAW.PRUM.17 [Środki wykonawcze] 
ust. 3 są zawarte w  podręczniku, o  którym mowa w  art. 18 ust.  2 decyzji 2008/616/WSiSW.  
3. Państwa mogą w  każdej chwili zmienić oświadczenia i oznaczenia złożone zgodnie z  ust. 1 
w drodze powiadomienia przekazanego Specjalnemu Komitetowi ds. Współpracy Organów Ścigania 
i Wymiarów Sprawiedliwości. Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania  i Wymiarów 
Sprawiedliwości przekazuje wszelkie otrzymane oświadczenia Sekretariatowi Generalnemu Rady.  
4. Sekretariat Generalny Rady informuje Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania 
i Wymiarów Sprawiedliwości o  wszelkich zmianach w  podręczniku, o  którym mowa w  ust. 2.  
Artykuł 23: Przygotowanie decyzji, o  których mowa w  art. LAW.PRUM.18 [Ocena ex ante]  
1. Rada podejmuje decyzję, o  której mowa w  art. LAW.PRUM.18 [Ocena ex ante], na podstawie 
sprawozdania z  oceny opartego na kwestionariuszu.  
2. W odniesien iu do zautomatyzowanej wymiany danych zgodnie z  tytułem  II części trzeciej 
[Wymiana danych DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych pojazdów] sprawozdanie z  oceny 
jest również oparte na wynikach wizyty ewaluacyjnej oraz operacji pilotażowej, które zos taną 
przeprowadzone wówczas, gdy Zjednoczone Królestwo poinformuje Specjalny Komitet 
ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości, że wypełniło obowiązki nałożone na 
nie na podstawie tytułu  II części trzeciej [Wymiana danych DNA, odcisków pal ców i  danych 
 
993 
 rejestracyjnych pojazdów] i  złoży oświadczenia przewidziane w  art. 22. niniejszego rozdziału. Dalsze 
szczegóły procedury są określone w  rozdziale  4 niniejszego załącznika.  
Artykuł 24: Dane statystyczne i sprawozdanie  
1. Przeprowadza się regularną  ocenę aspektów administracyjnych, technicznych i  finansowych 
stosowania wymiany danych zgodnie z  tytułem II [Wymiana danych DNA, odcisków palców i  danych 
rejestracyjnych pojazdów] części trzeciej. Ocenę tę przeprowadza się w odniesieniu do tych kategorii 
danych, których wymianę między danymi państwami rozpoczęto. Ocena ta jest oparta na 
sprawozdaniach odpowiednich państw.  
2. Każde państwo będzie gromadziło dane statystyczne dotyczące wyników zautomatyzowanej 
wymiany danych. W celu zapewnienia porównywalności odpowiednia grupa robocza Rady opracuje 
model statystyczny. Te dane statystyczne będą corocznie przekazywane Specjalnemu Komitetowi ds. 
Współpracy Organów Ścigania i Wymiarów Sprawiedliwości.  
3. Ponadto państwa będą regularnie, nie częściej jednak niż raz w r oku, proszone o dalsze 
informacje na temat administracyjnych, technicznych i finansowych aspektów wdrażania 
zautomatyzowanej wymiany danych, w miarę potrzeby, w celu analizowania i ulepszania tej 
procedury.  
4. W odniesieniu do niniejszego artykułu zastosowani e mają dane statystyczne i  sprawozdania 
sporządzane przez państwa członkowskie zgodnie z  decyzjami 2008/615/WSiSW i  2008/616/WSiSW.  
ROZDZIAŁ 1: Wymiana danych DNA  
1.  Kwestie z dziedziny medycyny sądowej związane z DNA, zasady i algorytmy 
zgodności  
1.1. Właściwości profili DNA  
Profil DNA może zawierać 24 pary liczb reprezentujących allele 24 loci, które to liczby są także 
wykorzystywane przez Interpol w procedurach związanych z DNA. Nazwy loci przedstawiono w  tabeli 
poniżej:  
VWA  TH01  D21S11  FGA D8S1179  D3S1 358 D18S51  Amelogeni
na 
TPOX  CSF1P0  D13S317  D7S820  D5S818  D16S539  D2S1338  D19S433  
Penta D  Penta E  FES F13A1  F13B  SE33  CD4 GABA  
 
Siedem loci na szarym tle w  górnym rzędzie stanowią obecny ESS i  ISSOL.  
Zasady włączania:  
 
994 
 Profile DNA udostępniane przez państwa do przeszukania i  porównania oraz profile DNA wysyłane 
do przeszukania i  porównania zawierają co najmniej sześć pełnych wyznaczonych147 loci i  mogą 
zawierać dodatkowe loci lub puste miejsca, zależnie od dostępności loci. Referencyjne profile DNA 
zawi erają co najmniej sześć z  siedmiu loci ESS. W celu zwiększenia dokładności trafień wszystkie 
dostępne allele przechowuje się w opatrzonej indeksem bazie danych profili DNA i wykorzystuje do 
przeszukania i porównania. Każde państwo powinno możliwie jak najs zybciej wdrożyć nowy 
europejski standardowy zestaw loci przyjęty przez UE.  
Profile mieszane są niedozwolone, zatem wartości alleli każdego locus będą składały się tylko z 
dwóch liczb, które mogą być takie same w przypadku homozygotyczności danego locus.  
Symbole wieloznaczne i mikrowarianty należy traktować z zastosowaniem następujących zasad:  
– Wszelkie wartości nienumeryczne, z wyjątkiem amelogeniny, zawarte w profilu (np. „o”, 
„f”, „r”, „na”, „nr” lub „un”) muszą być automatycznie przekształcone w celu 
wyek sportowania do symbolu wieloznacznego (*) i przeszukiwane w porównaniu ze 
wszystkimi.  
– Wartości numeryczne „0”, „1” lub „99” zawarte w profilu muszą być automatycznie 
przekształcone w celu wyeksportowania do symbolu wieloznacznego (*) i przeszukiwane w 
poró wnaniu ze wszystkimi.  
– Jeżeli na jeden locus przypadają trzy allele, pierwszy allel zostanie zaakceptowany, a 
pozostałe dwa allele muszą być automatycznie przekształcone w celu wyeksportowania do 
symbolu wieloznacznego (*) i przeszukiwane w porównaniu ze ws zystkimi.  
– Gdy na allel 1 lub 2 lub obydwa przypadają wartości symbolu wieloznacznego, przeszukane 
zostaną obydwie wersje wartości numerycznej podanej na dany locus (np. 12, * mogą 
zgadzać się z 12,14 lub 9,12).  
– Zgodność mikrowariantów pentanukleotydów (Pen ta D, Penta E i CD4) zostanie ustalona 
według następujących wzorów:  
 x.1 = x, x.1, x.2  
 x.2 = x.1, x.2, x.3  
 x.3 = x.2, x.3, x.4  
 x.4 = x.3, x.4, x + 1,  
– Zgodność mikrowariantów tetranukleotydów (pozostałe loci to tetranukleotydy) zostanie 
ustalona według następujących formuł:  
 x.1 = x, x.1, x.2  
                                                            
147 „Pełne w yznaczenie” oznacza przypisanie wartości również dla rzadkich alleli.  
 
995 
  x.2 = x.1, x.2, x.3  
 x.3 = x.2, x.3, x + 1.  
1.2. Zasady ustalania zgodności  
Porównanie dwóch profili DNA będzie prowadzone na podstawie loci, dla których w obydwu 
profilach DNA dostępna jest para wartości alleli. M iędzy obydwoma profilami DNA musi istnieć 
zgodność w  co najmniej sześciu pełnych wyznaczonych loci (z wyłączeniem amelogeniny), żeby 
otrzymana wiadomość oznaczała trafienie.  
Pełną zgodność (jakość 1) definiuje się jako zgodność, w której takie same są wszy stkie wartości alleli 
w porównywanych loci zawartych w żądanych profilach DNA oraz w profilach DNA przedstawianych 
do porównania. Bliską zgodność definiuje się  jako zgodność, w której wartość tylko jednego z 
porównywanych alleli różni się w dwóch porównyw anych profilach DNA (jakość 2, 3 i 4). Bliska 
zgodność jest akceptowana jedynie wtedy, gdy w dwóch porównywanych profilach DNA zgodnych 
jest co najmniej sześć pełnych wyznaczonych loci.  
Przyczyną bliskiej zgodności może być:  
– błąd w pisowni popełniony przez  człowieka w chwili wpisywania jednego z profili DNA we 
wniosku o przeszukanie lub w bazie danych DNA,  
– błąd w ustalaniu i typowaniu alleli w trakcie procedury generowania profilu DNA.  
1.3. Zasady sprawozdawczości  
Zgłaszane będą przypadki pełnej zgodności, jak i bliskiej zgodności oraz „brak trafień”.  
Zgłoszenie zgodności będzie przesyłane do krajowego punktu kontaktowego występującego 
z wnioskiem i  zostanie także udostępnione krajowemu punktowi kontaktowemu otrzymującemu 
wniosek (w celu umożliwienia mu osza cowania charakteru i  liczby ewentualnych kolejnych wniosków 
o dalsze dostępne dane osobowe i  inne informacje związane z  profilem DNA odpowiadającym 
trafieniu zgodnie z  art. LAW.PRUM.14 [Dostarczanie dalszych danych osobowych i  innych informacji].  
2. Tabela  kodów państw  
Zgodnie z  tytułem  II części trzeciej [Wymiana danych DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych 
pojazdów] kody ISO 3166 -1 alfa -2 są wykorzystywane do ustalania nazw domen i  innych parametrów 
konfiguracyjnych wymaganych w  oprogramowaniu do wymiany danych DNA przez zamkniętą sieć na 
mocy decyzji z  Prüm.  
Kody 3166 -1 alfa -2 to następujące dwuliterowe kody państw:  
Nazwy państw  Kod Nazwy państw  Kod 
Belgia  BE Litwa  LT 
Bułgaria  BG Luksemburg  LU 
 
996 
 Republika Czeska  CZ Węgry  HU 
Dania  DK Malta  MT 
Niemcy  DE Niderlandy  NL 
Estonia  EE Austria  AT 
Irlandia  IE Polska  PL 
Grecja  EL Portugalia  PT 
Hiszpania  ES Rumunia  RO 
Francja  FR Słowacja  SK 
Chorwacja  HR Słowenia  SI 
Włochy  IT Finlandia  FI 
Cypr  CY Szwecja  SE 
Łotwa  LV Zjednoczone Królestwo  UK 
 
3. Analiza funkcjonalna  
3.1. Dostępność systemu  
Wnioski składane na podstawie art.  LAW.PRUM.8 [Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA] 
powinny docierać do docelowej bazy danych w  porządku chronologicznym, w jakim każdy wniosek 
został wysłany; odpowiedzi nat omiast powinny docierać do państwa zapytującego w  ciągu 15 minut 
od dotarcia wniosku.  
3.2. Drugi krok  
Gdy państwo otrzyma zgłoszenie o  zgodności, jego krajowy punkt kontaktowy jest odpowiedzialny za 
porównanie wartości profilu przedłożonego w  formie zapyta nia i  wartości profilu (profili) 
otrzymanych jako odpowiedź w  celu zatwierdzenia i  sprawdzenia wartości dowodowej profilu. 
Krajowe punkty kontaktowe mogą się wzajemnie kontaktować do celów zatwierdzenia.  
Procedury pomocy prawnej rozpoczynają się po zatwier dzeniu faktycznej zgodności dwóch profili, na 
podstawie „pełnej zgodności” lub „bliskiej zgodności” uzyskanej w fazie automatycznej konsultacji.  
4. Dokument kontroli interfejsu DNA  
4.1. Wstęp  
4.1.1.  Cele  
 
997 
 Niniejszy rozdział określa wymogi wymiany informacji  o profilach DNA między systemami baz danych 
DNA wszystkich państw. Pola nagłówków są definiowane specjalnie do celów wymiany danych DNA 
na mocy decyzji z Prüm, część dotycząca danych jest oparta na części schematu XML zdefiniowanego 
dla stosowanego przez Interpol pomostu wymiany danych nt. DNA.  
Dane wymieniane są z  wykorzystaniem protokołu SMTP i  innych najnowocześniejszych technologii, 
wykorzystując centralny serwer poczty udostępniony przez dostawcę sieci. Plik XML jest przesyłany 
jako treść wiadomości.  
4.1.2.  Zakres  
Ten dokument kontroli interfejsu określa wyłącznie treść wiadomości (lub wiadomości pocztowej). 
Wszystkie tematy odnoszące się do konkretnej sieci i poczty są określane jednolicie w celu 
umożliwienia zastosowania wspólnej bazy technicznej do wymiany danych DNA.  
Obejmuje to:  
– format pola tematu w wiadomości w celu umożliwienia zautomatyzowanego przetwarzania 
wiadomości,  
– kwestię konieczności szyfrowania treści, a jeśli tak, to określenie metod, które należy 
wybrać,  
– maksymalną długość wiadomości.  
4.1.3.  Struktura i zasady formatu XML  
Struktura wiadomości XML składa się z  następujących części:  
– nagłówka zawierającego informacje o  przekazie oraz  
– części z  danymi zawierającej informacje o  profilu oraz sam profil.  
Ten sam schemat XML zostaje wykorzystany  do wniosku i odpowiedzi.  
Do celów całościowej weryfikacji niezidentyfikowanych profili DNA, zgodnie z art.  LAW.PRUM.9 
[Zautomatyzowane porównanie profili DNA],  możliwe jest przesłanie partii profili w  jednej 
wiadomości. Należy określić maksymalną liczbę p rofili w jednej wiadomości. Liczba ta zależy od 
maksymalnej dopuszczalnej wielkości wiadomości i  określana jest po wyborze serwera poczty.  
Przykład XML:  
<?version="1.0" standalone="yes"?>  
<PRUEMDNAx xmlns:msxsl="urn:schemas -microsoft -com:xslt"  
xmlns:xsi="h ttp://www.w3.org/2001/XMLSchema -instance">  
<header>  
(…) 
 
998 
 </header>  
<datas>  
(…) 
</datas>  
[<datas> struktura danych powtórzona, jeżeli wiele profili przesłano [...] w  jednej wiadomości SMTP; 
dozwolone tylko w  przypadkach art.  LAW.PRUM.9 [Zautomatyzowane porów nanie profili DNA]  
</datas>]  
</PRUEMDNA>  
4.2. Definicja struktury XML  
Następujące definicje są przeznaczone do celów dokumentacji i  lepszej czytelności; prawdziwe, 
wiążące informacje są przekazane w  pliku w  schemacie XML (PRUEM DNA.xsd).  
4.2.1.  Schemat PRUEMDNAx  
Zawiera następujące pola:  
Pole  Typ Wyszczególnieni
e 
header  PRUEM_header  Występuje: 1  
datas  PRUEM_datas  Występuje: 1 … 
500 
 
4.2.2.  Treść struktury nagłówka  
4.2.2.1.  Nagłówek PRUEM  
Poniżej znajduje się struktura opisująca nagłówek pliku XML. Zawiera następujące pola:  
Pole  Typ Wyszczególnienie  
direction  PRUEM_header_dir  Kierunek przepływu wiadomości  
ref String  Oznaczenie pliku XML  
generator  String  Generujący plik XML  
schema_version  String  Numer wersji schematu do 
wykorzystania  
 
999 
 requesting  PRUEM_header_info  Informacje o państwie zapytującym  
requested  PRUEM_header_info  Informacje o państwie, do którego 
zwrócono się z wnioskiem  
 
4.2.2.2.  PRUEM_header dir  
Typ danych zawartych w wiadomości; wartość może być następująca:  
Wartość  Wyszczególni
enie  
R Wniosek  
A Odpowiedź  
 
4.2.2.3.  Informacje o nagłówku PRUEM  
Struktura do opisu państwa oraz daty/godziny wiadomości. Zawiera następujące pola:  
Pole  Typ Wyszczególnienie  
source_isocode  String  Kod ISO 3166 -2 państwa zapytującego  
destination_isocode  String  Kod ISO 3166 -2 państwa, do którego zwrócono się z 
wnioskiem  
request_id  String  Niepowtarzalny identyfikator wniosku  
date  Date  Data utworzenia wiadomości  
time  Time  Godzina utworzenia wiadomości  
 
4.2.3.  Treść danych profilu PRUEM  
4.2.3.1.  PRUEM_datas  
Poniżej znajduje się struktura opisująca część danych XML dotyczącą profilu. Zawiera następujące 
pola:  
Pole  Typ Wyszczególnienie  
reqtype  PRUEM request type  Rodzaj wniosku (art.  LAW.PRUM.8 
[Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA] lub 
 
1000  
 LAW.PRUM.9 [Zautomatyzowane porównanie 
profili DNA])  
date  Date  Data zachowania profilu  
type  PRUEM_datas_type  Rodzaj profilu  
result  PRUEM_datas_result  Wynik wniosku  
agency  String Nazwa odpowiedniej jednostki odpowiedzialnej za 
profil  
profile_ident  String  Niepowtarzalny identyfikator państwa profilu  
message  String  Komunikat  o błędzie, jeżeli wynik = E  
profile  IPSG_DNA_profile  Jeżeli kierunek = A (odpowiedź) ORAZ wynik ≠ H 
(trafienie) pusty  
match_id  String  W przypadku trafienia (HIT) wartość PROFILE_ID 
profilu, którego dotyczy wniosek  
quality  PRUEM_hitquality_type  Jakość trafienia  
hitcount  Integer  Liczba zgodnych alleli  
rescount  Integer  Liczba zgodnych profili. Jeżeli kierunek = R 
(wniosek), to puste. Jeżeli jakość!= 0 (pierwotny 
wnioskowany profil), to puste.  
 
4.2.3.2.  PRUEM_request_type  
Typ danych zawartych w wiadomości; wartość może być następująca:  
Wartość  Wyszczególnienie  
3 Wnioski składane na podstawie art.  LAW. PRUM.8 
[Zautomatyzowane przeszukanie profili DNA]  
4 Wnioski składane na podstawie art.  LAW.PRUM.9 
[Zautomatyzowane porównanie profili DNA]  
 
4.2.3.3.  PRUEM_hitquality_type  
 
1001  
 Wartość  Wyszczególnienie  
0 W odniesieniu do profilu z pierwotnego wniosku:  
„No-HIT” („brak trafienia”): wyłącznie odesłanie pierwotnego profilu;  
„Hit” („trafienie”): odesłanie pierwotnego profilu oraz zgodnych profili.  
1 Identyczny pod względem wszystkich dostępnych alleli bez symboli wieloznacznych  
2 Identyczny pod względem wszystkich dostępnych alleli z symbolami wieloznacznymi  
3 Trafienie z odchyleniem (mikrowariant)  
4 Trafienie z niedokładną zgodnością  
 
4.2.3.4.  PRUEM_data_type  
Typ danych zawartych w wiadomości; wartość może być następująca:  
Wartość  Wyszczególnieni
e 
P Profil osoby  
S Wymaz  
 
4.2.3.5.  PRUEM_data_result  
Typ danych zawartych w wiadomości; wartość może być następująca:  
Wartość  Wyszczególnienie  
U Nieokreślony, jeżeli kierunek = R 
(wniosek)  
H Trafienie  
N Brak trafienia  
E Błąd  
 
4.2.3.6.  IPSG_DNA_profile  
 
1002  
 Struktura opisująca profil DNA. Zawiera następujące pola:  
Pole  Typ Wyszczególnienie  
ess_issol  IPSG_DNA_ISSOL  Grupa loci odpowiadająca ISSOL 
(standardowemu zestawowi loci Interpolu)  
additional_loci  IPSG_DNA_additional_loci  Pozostałe loci  
marker  String  Metoda generowania DNA  
profile_id  String  Niepowtarzalny identyfikator profilu DNA  
 
4.2.3.7.  IPSG_DNA_ISSOL  
Struktura zawierająca loci z ISSOL (standardowego zestawu loci Interpolu). Zawiera następujące pola:  
Pole  Typ Wyszczególnienie  
vwa IPSG_DNA_locus  Locus vwa  
th01  IPSG_DNA_locus  Locus th01  
d21s11  IPSG_DNA_locus  Locus d21s11  
fga IPSG_DNA_locus  Locus fga  
d8s1179  IPSG_DNA_locus  Locus d8s1179  
d3s1358  IPSG_DNA_locus  Locus d3s1358  
d18s51  IPSG_DNA_locus  Locus d18s51  
amelogenin  IPSG_DNA_locus  Locus 
amelogeniny  
 
4.2.3.8.  IPSG_DNA_additional_loci  
Struktura zawierająca pozostałe loci. Zawiera następujące pola:  
Pole  Typ Wyszczególnieni
e 
tpox  IPSG_DNA_locus  Locus tpox  
 
1003  
 csf1po  IPSG_DNA_locus  Locus csf1po  
d13s317  IPSG_DNA_locus  Locus d13s317  
d7s820  IPSG_DNA_locus  Locus d7s820  
d5s818  IPSG_DNA_locus  Locus d5s818  
d16s539  IPSG_DNA_locus  Locus d16s539  
d2s1338  IPSG_DNA_locus  Locus d2s1338  
d19s433  IPSG_DNA_locus  Locus d19s433  
penta_d  IPSG_DNA_locus  Locus penta_d  
penta_e  IPSG_DNA_locus  Locus penta_e  
fes IPSG_DNA_locus  Locus fes  
f13a1  IPSG_DNA_locus  Locus f13a1  
f13b  IPSG_DNA_locus  Locus f13b  
se33  IPSG_DNA_locus  Locus se33  
cd4 IPSG_DNA_locus  Locus cd4  
gaba  IPSG_DNA_locus  Locus gaba  
 
4.2.3.9.  IPSG_DNA_locus  
Struktura opisująca locus. Zawiera następujące pola:  
Pole  Typ Wyszczególnienie  
low_allele  String  Najniższa wartość allela  
high_allele  String  Najwyższa wartość allela  
 
5. Struktura zastosowania, bezpieczeństwa i komunikacji  
5.1. Zarys  
Przy wdrażaniu oprogramowania do wymiany danych DNA w  ramach tytułu II [Wymiana danych 
DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych pojazdów] części trzeciej będzie wykorzystywana 
 
1004  
 wspólna sieć łączności, która będzie zamknięta logicznie między państwami. W celu skuteczniejszego 
wykorzystywania tej wspólnej i nfrastruktury łączności polegającej na wysyłaniu wniosków i 
otrzymywaniu odpowiedzi przyjmuje się asynchroniczny mechanizm przekazywania wniosków o 
dane DNA i daktyloskopijne w wiadomości mailowej SMTP. W celu uwzględnienia kwestii 
bezpieczeństwa wykorzyst ywany będzie mechanizm s/MIME jako rozszerzenie funkcjonalności SMTP 
w celu utworzenia w sieci faktycznie bezpiecznego tunelu end -to-end.  
System operacyjny TESTA (Trans European Services for Telematics between Administrations – 
transeuropejska sieć telemat yczna do wymiany danych między jednostkami administracyjnymi) jest 
wykorzystywany jako sieć łączności do wymiany danych między państwami. Za system TESTA jest 
odpowiedzialna Komisja Europejska. Uwzględniając fakt, że krajowe bazy danych DNA oraz obecne 
krajowe punkty dostępu do systemu TESTA mogą znajdować się w państwach w różnych miejscach, 
dostęp do systemu TESTA może być utworzony przez:  
 1. wykorzystanie obecnego krajowego punktu dostępu lub utworzenie nowego 
krajowego punktu dostępu do systemu TESTA; lub  
 2. utworzenie bezpiecznego lokalnego łącza ze strony, na której znajduje się baza 
danych DNA zarządzana przez właściwą agencję krajową, do obecnego punktu dostępu do 
systemu TESTA.  
Protokoły i  normy używane przy wdrażaniu oprogramowania na potrzeby tytułu II [Wymiana danych 
DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych pojazdów] części trzeciej są zgodne z  normami 
otwartymi i  spełniają wymogi przedstawiane przez krajowych decydentów państw z  zakresu polityki 
bezpieczeństwa.  
5.2. Architektura górnego poziomu  
W ramach tytułu II [Wymiana danych DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych pojazdów] 
części trzeciej każde państwo będzie udostępniać swoje dane DNA do wymiany z  innymi państwami 
lub przeszukania przez nie zgodnie z  standardowym wspólnym form atem danych. Architektura ta 
oparta jest na modelu łączności „każdy z każdym”. Nie istnieje ani centralny serwer komputerowy, 
ani scentralizowana baza danych zawierająca profile DNA.  
Rysunek 1: Topologia wymiany danych DNA  
 
1005  
  
Oprócz spełniania wymogów prawa  wewnętrznego dotyczących stron państw każde państwo może 
postanowić, jakiego rodzaju sprzętu i  oprogramowania należy używać do konfiguracji na jego 
stronach, tak by spełniać wymogi określone w  tytule II [Wymiana danych DNA, odcisków palców 
i danych rejest racyjnych pojazdów] części trzeciej.  
5.3. Normy bezpieczeństwa i ochrona danych  
Uwzględniono i wdrożono trzy poziomy bezpieczeństwa.  
5.3.1.  Poziom danych  
Dane o profilu DNA przekazane przez każde państwo muszą być przygotowane zgodnie ze wspólną 
normą ochr ony danych, tak by państwo zapytujące otrzymało odpowiedź przede wszystkim 
oznaczającą HIT (trafienie) lub NO -HIT (brak trafienia) wraz z numerem identyfikacyjnym w 
przypadku trafienia, ale niezawierającą żadnych danych osobowych. Dalsze dochodzenie po 
pow iadomieniu o trafieniu będzie prowadzone w sposób dwustronny stosownie do istniejących 
wewnętrznych przepisów prawa i zasad organizacyjnych odnoszących się do stron odpowiednich 
państw.  
5.3.2.  Poziom łączności  
Wiadomości zawierające informacje o profilu DN A (wnioski i odpowiedzi) będą szyfrowane z 
wykorzystaniem najnowocześniejszego mechanizmu zgodnego ze standardami otwartymi, takimi jak 
s/MIME, przed przekazaniem ich na strony innych państw.  
5.3.3.  Poziom transmisji  
Wszystkie zaszyfrowane wiadomości zawie rające informacje o profilu DNA będą przekazywane na 
strony innych państw przez wirtualny niepubliczny system tunelowania administrowany na szczeblu 
międzynarodowym przez zaufanego dostawcę sieci oraz przez zabezpieczone połączenia do tego 

 
1006  
 systemu leżące w  gestii danego kraju. Ten wirtualny niepubliczny system tunelowania nie ma punktu 
połączenia z otwartym internetem.  
5.4. Protokoły i normy, które mają być wykorzystywane do szyfrowania: s/MIME i pakiety z nim 
związane  
Do szyfrowania wiadomości zawierającyc h informacje o profilu DNA będzie wykorzystywany otwarty 
standard s/MIME jako rozszerzenie standardu SMTP będącego de facto standardem wiadomości 
mailowych. Protokół s/MIME (V3) dopuszcza przekazywanie podpisanych potwierdzeń otrzymania, 
etykiet bezpieczeń stwa i zabezpieczonych list mailingowych i jest nałożony na Cryptographic 
Message Syntax (CMS), specyfikację Internet Engineering Task Force (IETF) dotyczącą wiadomości 
zabezpieczanych szyfrem. Można go używać do cyfrowego podpisywania, przetwarzania, 
zatw ierdzania lub szyfrowania każdej formy danych cyfrowych.  
Bazowy certyfikat wykorzystywany przez mechanizm s/MIME musi być zgodny ze standardem X.509. 
W celu zapewnienia wykorzystywania standardów i procedur wspólnych z innymi programami Prüm 
zasady przetwa rzania mające zastosowanie do operacji szyfrowania w s/MIME lub w ramach różnych 
środowisk COTS (ogólnodostępne produkty komercyjne) są następujące:  
– kolejność operacji: najpierw szyfrowanie, następnie podpis,  
– algorytm szyfrowania AES (Advanced Encryption S tandard – zaawansowany standard 
szyfrowania) o długości klucza 256 bitów i RSA o długości klucza 1024 bitów są stosowane 
odpowiednio do szyfrowania symetrycznego i asymetrycznego,  
– stosuje się algorytm skrótu SHA -1. 
Funkcjonalność s/MIME jest wbudowana w pr zeważającą większość współczesnych pakietów 
oprogramowania poczty elektronicznej, takich jak Outlook, Mozilla Mail oraz Netscape 
Communicator 4.x i działa między wszystkimi głównymi pakietami oprogramowania poczty 
elektronicznej.  
Z racji tego, że s/MIME ła two wprowadza się do krajowych infrastruktur informatycznych na 
wszystkich stronach państw, jest on wybierany jako sprawny mechanizm wprowadzania 
zabezpieczenia komunikacji. Aby sprawniej osiągnąć cel, jakim jest „Słuszność koncepcji”, i obniżyć 
koszty, do  prototypowania wymiany danych DNA wyznaczony jest jednak otwarty standard JavaMail 
API. Standard ten zakłada proste szyfrowanie i rozszyfrowywanie wiadomości mailowych, 
wykorzystując s/MIME lub OpenPGP. Celem jest tutaj zapewnienie prostego, łatwego w uży tkowaniu 
API dla klientów poczty pragnących wysyłać i otrzymywać szyfrowane wiadomości pocztowe w 
jednym z dwóch najpopularniejszych formatów szyfrowania poczty. Tak więc wszelkie wysokiej klasy 
wdrożenia JavaMail API – takie jak produkt Bouncy Castle JCE (Java Cryptographic Extension – 
rozszerzenie kryptograficzne Java), który będzie wykorzystany do wdrożenia s/MIME do 
prototypowania wymiany danych DNA między wszystkimi państwami – będą wystarczające do 
spełnienia wymogów tytułu II [Wymiana danych DNA, odc isków palców i  danych rejestracyjnych 
pojazdów] części trzeciej.  
5.5. Architektura aplikacji  
Każde państwo udostępni pozostałym państwom zestaw standardowych danych profilu DNA 
zgodnych z obecnym wspólnym ICD. Można tego dokonać przez udostępnienie wglądu do 
 
1007  
 poszczególnych krajowych baz danych lub przez utworzenie fizycznej eksportowanej bazy dany ch 
(indeksowana baza danych).  
Cztery główne komponenty: serwer poczty/s/MIME, serwer aplikacji, obszar struktury danych do 
pozyskiwania/wprowadzania danych i rejestrowania przychodzących/wychodzących wiadomości 
oraz funkcja ustalania zgodności (Match Engin e) wdrażająca logikę całej aplikacji w sposób 
niezależny od konkretnego produktu.  
Aby umożliwić wszystkim państwom łatwe wprowadzenie tych komponentów na strony krajowe, 
określona wspólna funkcjonalność została wdrożona za pomocą opartych na otwartym kodzi e 
komponentów, które każde państwo może wybrać w zależności od swojej krajowej polityki 
informatycznej i przepisów. Ze względu na niezależne cechy, które należy wdrożyć w celu uzyskania 
dostępu do indeksowanych baz danych zawierających profile DNA objętych  tytułem II [Wymiana 
danych DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych pojazdów] części trzeciej, każde państwo 
może swobodnie wybrać swoją platformę sprzętową i programową, w tym bazy danych i systemy 
operacyjne.  
Opracowano i z powodzeniem przetestowan o na obecnej wspólnej sieci prototyp wymiany danych 
DNA. Wersja 1.0 została wprowadzona do środowiska produkcyjnego i jest używana do codziennych 
operacji. Państwa mogą korzystać ze wspólnie opracowanego produktu, ale mogą także opracować 
własne produkty. Komponenty wspólnego produktu będą utrzymywane, indywidualnie 
dostosowywane i dalej rozwijane zgodnie ze zmieniającymi się wymogami policji w zakresie 
technologii informatycznych, medycyny sądowej lub funkcjonalnymi.  
Rysunek 2: Zarys topologii aplikacji  
 
5.6. Zasady i standardy, które mają być wykorzystywane w architekturze aplikacji  
5.6.1.  XML  
Wymiana danych DNA będzie korzystała w całości ze schematu XML jako załącznika do wiadomości 
pocztowych w formacie SMTP. Format XML (Extensible Markup Language) jes t zalecanym przez W3C 
językiem znaczników ogólnego zastosowania służącym do tworzenia języków znaczników 
szczegółowego zastosowania, mogących służyć do opisywania wielu rodzajów danych. Opis profilu 
DNA odpowiedniego do wymiany między wszystkimi państwami został dokonany z wykorzystaniem 
języka i schematu XML w dokumencie ICD.  

 
1008  
 5.6.2.  ODBC  
Standard ODBC udostępnia standardową programową metodę API do uzyskiwania dostępu do 
systemów zarządzania bazami danych i uniezależnia ją od języków oprogramowania, systemów baz 
danych i systemów operacyjnych. Standard ODBC ma jednak pewne wady. Administrowanie dużą 
liczbą urządzeń klienckich może pociągać za sobą korzystanie z różnorodnych sterowników i plików 
DLL. Ta złożoność może zwiększać koszty administrowania s ystemem.  
5.6.3.  JDBC  
Standard JDBC (Java DataBase Connectivity) jest interfejsem programowania dla języka 
programowania Java określającym sposób, w jaki klient może uzyskać dostęp do bazy danych. W 
przeciwieństwie do ODBC JDBC nie wymaga korzystania z konk retnego zestawu lokalnych plików DLL 
na danym komputerze.  
Logika biznesowa przetwarzania wniosków o profile DNA i odpowiedzi na nie na stronie każdego 
państwa jest opisany na poniższym rysunku. Przepływy wniosków i odpowiedzi oddziałują z 
neutralnym obszar em danych obejmującym różne pule danych mające wspólną strukturę.  
Rysunek 3: Schemat działania oprogramowania na stronie każdego państwa  
 
5.7. Środowisko komunikacyjne  
5.7.1.  Wspólna sieć komunikacyjna: TESTA i infrastruktura poboczna  
Aplikacja wymiany da nych DNA będzie wykorzystywała pocztę elektroniczną – mechanizm 
asynchroniczny – do wysyłania wniosków i otrzymywania odpowiedzi między państwami. Ponieważ 
wszystkie państwa posiadają co najmniej jeden krajowy punkt dostępu do sieci TESTA, wymiana 
danych D NA będzie prowadzona w tej sieci. TESTA, poprzez swoją funkcję przekazywania poczty, 
zapewnia liczne dodatkowe usługi. Oprócz utrzymywania skrzynek pocztowych sieci TESTA 
infrastruktura ta może wprowadzać listy dystrybucyjne poczty elektronicznej i polityk i routingu. 
TESTA może być tym sposobem wykorzystywana jako punkt pośredni dla wiadomości adresowanych 
do administracji podłączonych do domen w całej UE. Można także wprowadzić oprogramowanie 
antywirusowe.  

 
1009  
 Przekaźnik poczty sieci TESTA jest skonstruowany n a platformie sprzętowej o dużej dostępności, 
zlokalizowanej w centralnym obiekcie TESTA i chronionej przez zaporę ogniową. Usługa DNS 
(Domain Name Services) TESTA będzie przypisywała adresy zasobów do adresów IP i ukrywała 
kwestie adresowania przed użytkow nikami i aplikacjami.  
5.7.2.  Względy bezpieczeństwa  
Koncepcja sieci wirtualnej sieci prywatnej (Virtual Private Network  – VPN) została wdrożona w 
ramach sieci TESTA. Technologia Tag Switching wykorzystywana do skonstruowania sieci VPN będzie 
ewoluować, ta k by wspierać standard technologii MPLS opracowanej przez organizację IETF.  
 
MPLS jest technologią w standardzie IETF, która przyspiesza przepływ komunikacji w sieci przez 
pomijanie analizy pakietowej przez routery pośrednie. Jest to dokonywane na podstaw ie tzw. 
etykiet, które dołączane są do pakietów przez routery brzegowe sieci szkieletowej na podstawie 
informacji przechowywanych w bazie informacji przekazywanych (FIB). Etykiety są także 
wykorzystywane do wprowadzania VPN.  
Technologia MPLS łączy w sobie korzyści routingu warstwy 3. z zaletami przełączania warstwy 2. 
Ponieważ adresy IP nie są oceniane podczas przekazywania przez sieć, MPLS nie nakłada żadnych 
ograniczeń na adresy IP.  
Ponadto wiadomości pocztowe przesyłane przez sieć TESTA będą chronione pr zez mechanizm 
szyfrujący oparty na standardzie s/MIME. Nikt, kto nie zna klucza i nie posiada odpowiedniego 
certyfikatu, nie może rozszyfrować wiadomości przesyłanych przez sieć.  
5.7.3.  Protokoły i standardy, które mają być wykorzystywane w sieci łączności  
5.7.3.1.  SMTP  
Protokół SMTP jest de facto  standardem przesyłania poczty elektronicznej w internecie. Jest to 
stosunkowo prosty, oparty na tekście protokół, w ramach którego określony jest co najmniej jeden 

 
1010  
 odbiorca wiadomości, po czym tekst wiadomości jest transmitowany. SMTP korzysta z portu 25 
protokołu TCP (Transmission Control Protocol – protokół kontroli transmisji) według specyfikacji 
IETF. Aby ustalić serwer SMTP dla danej nazwy domeny, wykorzystuje się rekord MX (wymiany 
poczty) systemu DNS.  
Ponieważ protokół ten początkowo był oparty wyłącznie na kodzie ASCII, nie radził sobie dobrze z 
plikami binarnymi. Standardy takie jak MIME zostały opracowane w celu kodowania plików 
binarnych do transmisji przez protokół SMTP. Obecnie większość serwerów SMT P rozpoznaje 
rozszerzenia 8 -bitowe MIME i s/MIME, umożliwiając przesyłanie plików binarnych prawie tak łatwo 
jak zwykłego tekstu. Zasady przetwarzania dla operacji s/MIME są opisane w  sekcji dotyczącej 
s/MIME (zob. sekcja 5.4).  
SMTP jest protokołem typu pu sh, który nie pozwala na „wyciąganie” (pull) wiadomości ze zdalnego 
serwera na żądanie. Aby tego dokonać, klient korzysta z protokołu POP3 lub IMAP. W ramach 
wprowadzania wymiany danych DNA postanowiono korzystać z protokołu POP3.  
5.7.3.2.  POP  
Lokalni użyt kownicy poczty elektronicznej używają protokołu pocztowego w wersji 3 (POP3) – 
standardowego protokołu internetowego warstwy aplikacji – do ściągania wiadomości pocztowych 
ze zdalnego serwera za pośrednictwem połączenia TCP/IP. Wykorzystując profil SMTP Su bmit 
zawarty w protokole SMTP, użytkownicy poczty przesyłają wiadomości przez internet lub przez sieć 
firmową. MIME stanowi standard dla załączników i tekstu w standardzie innym niż ASCII 
znajdujących się w wiadomościach pocztowych. Wprawdzie ani protokół POP3, ani SMTP nie 
wymagają, żeby wiadomości poczty elektronicznej były sformatowane w standardzie MIME, jednak 
ogólnie internetowa poczta elektroniczna jest sformatowana w tym standardzie, zatem klienty 
protokołu POP muszą także rozumieć standard MIME i z  niego korzystać. Ogólna sfera łączności 
przedstawiona w  tytule II [Wymiana danych DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych 
pojazdów] części trzeciej będzie zatem obejmowała komponenty standardu POP.  
5.7.4.  Przydzielanie adresu sieciowego  
Środowisko o peracyjne  
Europejski Urząd ds. Rejestracji Adresów IP (RIPE) przydzielił niedawno sieci TESTA specjalny blok 
podsieci stanowiący połowę klasy B. W Europie przydzielanie adresów IP państwom jest oparte na 
schemacie geograficznym. Wymiana danych między państ wami w  ramach tytułu II [Wymiana danych 
DNA, odcisków palców i  danych rejestracyjnych pojazdów] części trzeciej odbywa się 
w ogólnoeuropejskiej zamkniętej logicznie sieci IP.  
Środowisko testowe  
Aby zapewnić środowisko umożliwiające niezakłócone codzienne d ziałanie sieci między wszystkimi 
połączonymi państwami, niezbędne jest utworzenie dla nowych państw przygotowujących się do 
przystąpienia do działań w sieci środowiska testowego w zamkniętej sieci. Określono arkusz 
parametrów, obejmujący adresy IP, ustawie nia sieciowe, domeny poczty elektronicznej oraz konta 
użytkowników aplikacji i powinien on być zainstalowany na stronie odpowiedniego państwa. 
Ponadto do celów testowych skonstruowano zestaw fikcyjnych profili DNA.  
5.7.5.  Parametry konfiguracji  
 
1011  
 Bezpieczny system poczty elektronicznej jest utworzony z wykorzystaniem domeny eu -admin.net. 
Domena ta, wraz z powiązanymi z nią adresami, nie będzie dostępna z lokalizacji spoza obejmującej 
UE domeny TESTA, ponieważ nazwy te znane są jedynie na centralnym serwerze D NS sieci TESTA, 
która jest odseparowana od internetu.  
Mapowania adresów stron sieci TESTA (nazw hostów) na ich adresy IP dokonuje usługa DNS sieci 
TESTA. Dla każdej domeny lokalnej do tego centralnego serwera DNS sieci TESTA zostanie dodany 
wpis pocztowy, który wszystkie wiadomości pocztowe przesyłane do domen lokalnych sieci TESTA 
przekazuje do centralnego przekaźnika poczty sieci TESTA. Przekaźnik ten będzie następnie przesyłał 
te wiadomości do konkretnego serwera domeny lokalnej, wykorzystując adres pocz ty elektronicznej 
w domenie lokalnej. Przy takim sposobie przekazywania poczty niezwykle ważne informacje zawarte 
w wiadomościach pocztowych będą przechodziły wyłącznie przez ogólnoeuropejską zamkniętą 
infrastrukturę sieciową, nie zaś przez niezabezpieczon y internet.  
Niezbędne jest utworzenie poddomen (oznaczonych pogrubioną czcionką i kursywą) na stronach 
wszystkich państw, o następującej składni:  
„application -type.State -code.pruem.testa.eu”, gdzie:  
„State -code ” (kod państwa) przyjmuje wartość dwuliterowego kodu danego państwa (tj. AT, BE itd.);  
„application -type ” (rodzaj aplikacji) przyjmuje jedną z wartości: DNA, FP i CAR.  
Zgodnie z powyższą składnią, poddomeny dla poszczególnych państw wskazano w poniższej tabeli:  
Składnia poddomen państw  
Państ
wo Poddomena  Komentarze  
BE dna.be.pruem.testa.eu    
fp.be.pruem.testa.eu    
car.be.pruem.testa.eu   
test.dna.be.pruem.testa.eu   
test.fp.be.pruem.testa.eu   
test.car.be.pruem.testa.eu   
BG dna.bg.pruem.testa.eu   
fp.bg.pruem.testa.eu   
car.bg.pruem.testa.eu   
test.dna.bg.pruem.testa.eu   
 
1012  
 test.fp.bg.pruem.testa.eu   
test.car.bg.pruem.testa.eu   
CZ dna.cz.pruem.testa.eu    
fp.cz.pruem.testa.eu    
car.cz.pruem.testa.eu   
test.dna.cz.pruem.testa.eu   
test.fp.cz.pruem.testa.eu   
test.car.cz.pruem.testa.eu   
DK dna.dk.pruem.testa.eu    
fp.dk.pruem.testa.eu    
car.dk.pruem.testa.eu   
test.dna.dk.pruem.testa.eu   
test.fp.dk.pruem.testa.eu   
test.car.dk.pruem.testa.eu   
DE dna.de.pruem.testa.eu    
fp.de.pruem.testa.eu    
car.de.pruem.testa.eu   
test.dna.de.pruem.testa.eu   
test.fp.de.pruem.testa.eu   
test.car.de.pruem.testa.eu   
EE dna.ee.pruem.testa.eu    
fp.ee.pruem.testa.eu    
car.ee.pruem.testa.eu   
test.dna.ee.pruem.testa.eu   
 
1013  
 test.fp.ee.pruem.testa.eu   
test.car.ee.pruem.testa.eu   
IE dna.ie.pruem.testa.eu    
fp.ie.pruem.testa.eu    
car.ie.pruem.testa.eu   
test.dna.ie.pruem.testa.eu   
test.fp.ie.pruem.testa.eu   
test.car.ie.pruem.testa.eu   
EL dna.el.pruem.testa.eu    
fp.el.pruem.testa.eu    
car.el.pruem.testa.eu   
test.dna.el.pruem.testa.eu   
test.fp.el.pruem.testa.eu   
test.car.el.pruem.testa.eu   
ES dna.es.pruem.testa.eu    
fp.es.pruem.testa.eu    
car.es.pruem.testa.eu   
test.dna.es.pruem.testa.eu   
test.fp.es.pruem.testa.eu   
test.car.es.pruem.testa.eu   
FR dna.fr.pruem.testa.eu    
fp.fr.pruem.testa.eu    
car.fr.pruem.testa.eu   
test.dna.fr.pruem.testa.eu   
 
1014  
 test.fp.fr.pruem.testa.eu   
test.car.fr.pruem.testa.eu   
HR dna.hr.pruem.testa.eu    
fp.hr.pruem.testa.eu    
car.hr.pruem.testa.eu   
test.dna.hr.pruem.testa.eu   
test.fp.hr.pruem.testa.eu   
test.car.hr.pruem.testa.eu   
IT dna.it.pruem.testa.eu    
fp.it.pruem.testa.eu    
car.it.pruem.testa.eu   
test.dna.it.pruem.testa.eu   
test.fp.it.pruem.testa.eu   
test.car.it.pruem.testa.eu   
CY dna.cy.pruem.testa.eu    
fp.cy.pruem.testa.eu    
car.cy.pruem.testa.eu   
test.dna.cy.pruem.testa.eu   
test.fp.cy.pruem.testa.eu   
test.car.cy.pruem.testa.eu   
LV dna.lv.pruem.testa.eu    
fp.lv.pruem.testa.eu    
car.lv.pruem.testa.eu   
test.dna.lv.pruem.testa.eu   
 
1015  
 test.fp.lv.pruem.testa.eu   
test.car.lv.pruem.testa.eu   
LT dna.lt.pruem.testa.eu    
fp.lt.pruem.testa.eu    
car.lt.pruem.testa.eu   
test.dna.lt.pruem.testa.eu   
test.fp.lt.pruem.testa.eu   
test.car.lt.pruem.testa.eu   
LU dna.lu.pruem.testa.eu    
fp.lu.pruem.testa.eu    
car.lu.pruem.testa.eu   
test.dna.lu.pruem.testa.eu   
test.fp.lu.pruem.testa.eu   
test.car.lu.pruem.testa.eu   
HU dna.hu.pruem.testa.eu    
fp.hu.pruem.testa.eu    
car.hu.pruem.testa.eu   
test.dna.hu.pruem.testa.eu   
test.fp.hu.pruem.testa.eu   
test.car.hu.pruem.testa.eu   
MT dna.mt.pruem.testa.eu    
fp.mt.pruem.testa.eu    
car.mt.pruem.testa.eu   
test.dna.mt.pruem.testa.eu   
 
1016  
 test.fp.mt.pruem.testa.eu   
test.car.mt.pruem.testa.eu   
NL dna.nl.pruem.nl.testa.eu    
fp.nl.pruem.testa.eu    
car.nl.pruem.testa.eu   
test.dna.nl.pruem.testa.eu   
test.fp.nl.pruem.testa.eu   
test.car.nl.pruem.testa.eu   
AT dna.at.pruem.testa.eu    
fp.at.pruem.testa.eu    
car.at.pruem.testa.eu   
test.dna.at.pruem.testa.eu   
test.fp.at.pruem.testa.eu   
test.car.at.pruem.testa.eu   
PL dna.pl.pruem.testa.eu    
fp.pl.pruem.testa.eu    
car.pl.pruem.testa.eu   
test.dna.pl.pruem.testa.eu   
test.fp.pl.pruem.testa.eu   
test.car.pl.pruem.testa.eu   
PT dna.pt.pruem.testa.eu    
fp.pt.pruem.testa.eu    
car.pt.pruem.testa.eu   
test.dna.pt.pruem.testa.eu   
 
1017 
 test.fp.pt.pruem.testa.eu   
test.car.pt.pruem.testa.eu   
RO dna.ro.pruem.testa.eu    
fp.ro.pruem.testa.eu    
car.ro.pruem.testa.eu   
test.dna.ro.pruem.testa.eu   
test.fp.ro.pruem.testa.eu   
test.car.ro.pruem.testa.eu   
SI dna.si.pruem.testa.eu    
fp.si.pruem.testa.eu    
car.si.pruem.testa.eu   
test.dna.si.pruem.testa.eu   
test.fp.si.pruem.testa.eu   
test.car.si.pruem.testa.eu   
SK dna.sk.pruem.testa.eu    
fp.sk.pruem.testa.eu    
car.sk.pruem.testa.eu   
test.dna.sk.pruem.testa.eu   
test.fp.sk.pruem.testa.eu   
test.car.sk.pruem.testa.eu   
FI dna.fi.pruem.testa.eu    
fp.fi.pruem.testa.eu    
car.fi.pruem.testa.eu   
test.dna.fi.pruem.testa.eu   
 
1018  
 test.fp.fi.pruem.testa.eu   
test.car.fi.pruem.testa.eu   
SE dna.se.pruem.testa.eu    
fp.se.pruem.testa.eu    
car.se.pruem.testa.eu   
test.dna.se.pruem.testa.eu   
test.fp.se.pruem.testa.eu   
test.car.se.pruem.testa.eu   
UK dna.uk.pruem.testa.eu    
fp.uk.pruem.testa.eu    
car.uk.pruem.testa.eu   
test.dna.uk.pruem.testa.eu   
test.fp.uk.pruem.testa.eu   
test.car.uk.pruem.testa.eu   
 
ROZDZIAŁ  2: Wymiana danych daktyloskopijnych (dokument kontroli interfejsu)  
Celem następującego dokumentu kontroli interfejsu jest określenie wymogów wymiany informacji 
daktyloskopijnych między posiadanymi przez państwa systemami automatycznej identyfikacji 
daktyloskopijnej (AFIS). Dokument ten oparty jest na wdrożonej przez Interpol normie ANSI/NIST -ITL 
1-2000 (INT -I, wersja 4.22b).  
Wersja ta obejmuje wszystkie podstawowe definicje dla rekordów logicznych typu 1, typu 2, typu 4, 
typu 9, typu 13 i typu 15 wymaganych do przetwarzania daktyloskopijnego na podstaw ie obrazów i 
minucji.  
1. Zawartość pliku w zarysie  
Plik daktyloskopijny składa się z kilku rekordów logicznych. Istnieje szesnaście typów rekordów 
określonych w oryginalnym standardzie ANSI/NIST -ITL 1 -2000. Między każdym rekordem a polami i 
subpolami w obr ębie rekordów używane są odpowiednie separatory ASCII.  
Do wymiany informacji między agencją pierwotną a agencją przeznaczenia wykorzystuje się tylko 6 
typów rekordów:  
 
1019  
 typ 1  → informacje transakcyjne,  
typ 2  → alfanumeryczne dane osób/sprawy,  
typ 4  → wysokorozdzielcze obrazy daktyloskopijne w skali 
szarości,  
typ 9  → zapis minucji  
typ 13  → zapis obrazu śladu, o zmiennej rozdzielczości,  
typ 15  → zapis obrazu linii papilarnych dłoni, o zmiennej 
rozdzielczości.  
 
1.1. Typ 1 – nagłówek pliku  
Rekord ten zawiera informacje routingowe oraz informacje określające strukturę pozostałej części 
pliku. Ten typ rekordu określa także rodzaje transakcji mieszczące się w następujących ogólnych 
kategoriach:  
1.2. Typ 2 – tekst opisu  
Rekord ten zawiera informacje teksto we przeznaczone dla agencji wysyłających i odbierających.  
1.3. Typ 4 – wysokorozdzielcze obrazy daktyloskopijne w skali szarości  
Rekord ten jest wykorzystywany do wymiany wysokorozdzielczych (ośmiobitowych) obrazów 
daktyloskopijnych ustalonych na 500 pikse li na cal. Obrazy daktyloskopijne są kompresowane z 
zastosowaniem algorytmu kompresji obrazów WSQ w proporcji nie większej niż 15:1. Nie należy 
stosować innych algorytmów kompresji ani obrazów nieskompresowanych.  
1.4. Typ 9 – zapis minucji  
Rekordy typu 9 są wykorzystywane do wymiany danych dotyczących cech charakterystycznych linii 
papilarnych lub minucji. Ich celem jest przede wszystkim unikanie dublowania procesów szyfrowania 
AFIS oraz, częściowo, umożliwienie transmitowania szyfrów AFIS, zawierających m niej danych niż 
odpowiadające im obrazy.  
1.5. Typ 13 – zapis obrazu śladu, o zmiennej rozdzielczości  
Rekord ten używany jest do wymiany zmiennorozdzielczych obrazów śladów palców i dłoni wraz z 
alfanumeryczną informacją tekstową. Rozdzielczość skanowania o brazów wynosi 500 pikseli/cal przy 
256 poziomach szarości. Jeżeli jakość obrazu śladu jest dostateczna, jest on kompresowany z 
zastosowaniem algorytmu WSQ. W razie konieczności rozdzielczość obrazów można rozszerzyć do 
wartości ponad 500 pikseli/cal i pona d 256 poziomów szarości w drodze porozumienia 
dwustronnego. W tym przypadku stanowczo zaleca się używanie JPEG 2000 (zob. dodatek 7).  
1.6. Zapis obrazu dłoni, o zmiennej rozdzielczości  
 
1020  
 Zapisy obrazów w oznaczonych polach typu 15 używane są do wymiany obraz ów odbitek linii 
papilarnych dłoni o zmiennej rozdzielczości wraz z alfanumeryczną informacją tekstową. 
Rozdzielczość skanowania obrazów wynosi 500 pikseli/cal przy 256 poziomach szarości. W celu 
zminimalizowania ilości danych wszystkie obrazy odbitek dłon i są kompresowane z zastosowaniem 
algorytmu WSQ. W razie konieczności rozdzielczość obrazów można rozszerzyć do wartości ponad 
500 pikseli/cal i ponad 256 poziomów szarości w drodze porozumienia dwustronnego. W tym 
przypadku stanowczo zaleca się używanie J PEG 2000 (zob. dodatek 7).  
2. Format rekordu  
Plik transakcji składa się z co najmniej jednego rekordu logicznego. Dla każdego rekordu logicznego 
zawartego w pliku istnieje kilka pól informacyjnych właściwych dla danego typu rekordu. Każde pole 
informacyjne  może zawierać co najmniej jeden podstawowy jednowartościowy element informacji. 
Razem elementy te służą przekazywaniu różnych aspektów danych zawartych w tym polu. Pole 
informacyjne może również składać się z jednego lub więcej elementów informacji zgrupo wanych i 
wielokrotnie powtórzonych w obrębie pola. Taka grupa informacji jest określana jako subpole. Pole 
informacyjne może zatem składać się z co najmniej jednego subpola zawierającego elementy 
informacji.  
2.1. Separatory informacji  
W rekordach logicznyc h oznaczonych pól mechanizmy wydzielające informacje są wprowadzane 
przez zastosowanie czterech separatorów informacji ASCII. Wydzielonymi informacjami mogą być 
elementy w polu lub subpolu, pola w obrębie rekordu logicznego lub wielokrotne występowanie 
subpól. Separatory informacji są zdefiniowane w standardzie ANSI X3.4. Znaki te są wykorzystywane 
do rozdzielania i modyfikacji informacji w sensie logicznym. W strukturze hierarchicznej znak 
separatora pliku „FS” jest najszerszy, po nim następuje separator g rupy „GS”, separator rekordów 
„RS” i separator jednostki „US”. Tabela 1 zawiera wykaz tych separatorów ASCII oraz opis ich 
zastosowania w ramach tego standardu.  
Separatory informacji należy postrzegać praktycznie jako wskazanie typu danych, które następnie  się 
pojawiają. Znak „US” rozdziela poszczególne elementy informacji w polu lub subpolu. Oznacza to, że 
następny element informacji to dane do tego pola lub subpola. Wiele subpól w jednym polu, 
oddzielonych znakiem „RS”, oznacza początek następnej grupy po wtórzonych elementów informacji. 
Separator „GS” wstawiony między pola informacji oznacza początek nowego pola poprzedzającego 
numer identyfikacyjny pola, który się pojawi. Podobnie, początek nowego rekordu logicznego jest 
oznaczony przez pojawienie się zna ku „FS”.  
Te cztery znaki mają znaczenie jedynie wtedy, gdy są wykorzystywane jako separatory elementów 
danych w polach rekordów tekstowych ASCII. Występowanie tych znaków w binarnych rekordach 
obrazów i polach binarnych nie ma konkretnego znaczenia – znaki  te są częścią wymienianych 
danych.  
Normalnie nie powinno być pustych pól ani elementów informacji, zatem między dwoma 
elementami danych powinien widnieć tylko jeden separator. Wyjątek od tej reguły występuje wtedy, 
gdy dane w polach lub elementy informacj i w transakcji są niedostępne, brakuje ich lub są 
nieobowiązkowe, a przetwarzanie tej transakcji nie zależy od obecności tych konkretnych danych. W 
tych przypadkach separatory mnogie i przyległe widnieją razem, nie wymagając wprowadzenia 
danych fikcyjnych pomiędzy separatory.  
 
1021  
 Aby określić pole składające się z trzech elementów informacji, stosuje się, co następuje. Jeżeli 
brakuje informacji do drugiego elementu, dwa przyległe separatory informacji „US” wystąpią między 
pierwszym i trzecim elementem informacj i. Jeżeli brakuje zarówno drugiego, jak i trzeciego elementu 
informacji, należy stosować trzy separatory – dwa znaki „US” oraz separator kończący pole lub 
subpole. Ogólnie, jeżeli w polu lub subpolu co najmniej jeden obowiązkowy lub nieobowiązkowy 
element informacji nie jest dostępny, należy wprowadzić odpowiednią liczbę separatorów.  
Możliwe są kombinacje położonych obok siebie dwóch lub więcej z czterech dostępnych 
separatorów. Gdy dane do elementów informacji, subpól lub pól są niedostępne lub brakuje ich , 
musi być o jeden separator mniej niż liczba wymaganych elementów danych, subpól lub pól.  
Tabela 1: Wykorzystywane separatory  
Kod Typ Wyszczególnienie  Hexadecimal Value  Decimal Value  
US Unit Separator  Separates information 
items  1F 31 
RS Record Separator  Separates subfields  1E 30 
GS Group Separator  Separates fields  1D 29 
FS File Separator  Separates logical records  1C 28 
 
2.2. Układ rekordów  
W przypadku rekordów logicznych pól oznaczonych każde wykorzystywane pole informacji jest 
numerowane zgodnie z tym standardem. Format dla każdego pola składa się z numeru rekordu 
logicznego, po którym następuje kropka „.”, numer pola, po którym następuje dwukropek „:”, a 
następnie informacje właściwe dla tego pola. Numer pola oznaczonego może być numerem 
składającym się z jednej do dziewięciu cyfr, umieszczonym między kropką „.” a dwukropkiem „:”. 
Interpretuje się go jako numer pola o wartości całkowitej bez znaku. Oznacza to, że numer pola 
„2.123:” jest równy numerowi pola „2.000000123:” i ma być interpre towany w ten sam sposób.  
Do celów ilustracji w całym niniejszym dokumencie stosuje się trzycyfrowy numer do numerowania 
pól zawartych w każdym rekordzie logicznym pól oznaczonych opisanym w tym dokumencie. 
Numery pól mają formę „TT.xxx:”, gdzie „TT” oznacza typ rekordu zaznaczony jednym lub dwoma 
znakami, po których następuje kropka. Następne trzy znaki oznaczają odpowiedni numer pola, po 
którym następuje dwukropek. Po dwukropku znajdują się informacje opisowe ASCII lub dane 
obrazów.  
Rekordy logiczne typu 1 i 2 zawierają wyłącznie tekstowe pola danych ASCII. W przypadku każdego z 
tych dwóch typów cała długość rekordu (łącznie z numerami pól, dwukropkami i separatorami) 
zostaje zapisana jako pierwsze pole ASCII. Separator kontrolny pliku „FS” ASCII (ozn aczający koniec 
rekordu logicznego lub transakcji) następuje po ostatnim bajcie informacji ASCII i jest włączony do 
długości rekordu.  
W przeciwieństwie do koncepcji pola oznaczonego rekord typu 4 zawiera wyłącznie dane binarne 
zapisane jako uporządkowane p ola binarne o ustalonej długości. Cała długość rekordu jest 
 
1022  
 zapisywana w pierwszym czterobajtowym polu binarnym każdego rekordu. W przypadku tego 
rekordu binarnego nie zapisuje się numeru rekordu z kropką ani numeru identyfikacyjnego pola z 
dwukropkiem. Po nadto ponieważ wszystkie długości pól tego rekordu są stałe albo określone, żaden 
z czterech separatorów („US”, „RS”, „GS” lub „FS”) nie będzie interpretowany inaczej niż jako dane 
binarne. Do celów rekordu binarnego znak „FS” nie jest używany jako separat or ani jako znak 
kończący transakcję.  
3. Rekord logiczny typu 1: nagłówek pliku  
Rekord ten opisuje strukturę pliku, typ pliku i inne ważne informacje. Zestaw znaków używany w 
polach typu 1 zawiera tylko 7 -bitowy szyfr ANSI do wymiany informacji.  
3.1. Pola dla rekordu logicznego typu 1  
3.1.1.  Pole 1.001: długość rekordu logicznego (Logical Record Length – LEN)  
Pole to zawiera całkowitą liczbę bajtów w całym rekordzie logicznym typu 1. Pole zaczyna się od 
oznaczenia „1.001:”, po którym następuje całkowita długość rekordu obejmująca każdy znak w 
każdym polu oraz separatory informacji.  
3.1.2.  Pole 1.002: numer wersji (Version Number – VER)  
Aby zagwarantować, że użytkownicy będą wiedzieli, która wersja standardu ANSI/NIST jest 
stosowana, to czterobajtowe pole określa numer wersji standardu wdrażanego przez 
oprogramowanie lub system tworzący plik. Pierwsze dwa bajty wyszczególniają główny numer 
referencyjny wersji, a następne dwa – drugorzędny numer rewizji. Na przykład, pierwotny standard z 
roku 1986 byłby uważ any za wersję pierwszą i oznaczony numerem „0100”, natomiast obecna 
wersja ANSI/NIST -ITL 1 -2000 ma numer „0300”.  
3.1.3.  Pole 1.003: zawartość pliku (File Content – CNT)  
Pole to wyszczególnia każdy z rekordów w pliku według typu i porządku, w jakim rekordy występują 
w pliku logicznym. Składa się ono z jednego lub więcej subpól, z których każde z kolei zawiera dwa 
elementy informacji określające jeden rekord logiczny znajdujący się w bieżącym pliku. Subpola są 
wprowadzane w tej samej kolejności, w jakiej reko rdy są zapisywane i transmitowane.  
Pierwszy element informacji w pierwszym subpolu jest oznaczony „1”, odnosząc się do rekordu typu 
1. Następuje po nim drugi element informacji, który zawiera liczbę pozostałych rekordów 
znajdujących się w pliku. Numer ten jest także równy liczbie pozostałych subpól pola 1.003.  
Każde z pozostałych subpól jest związane z jednym rekordem w pliku, a kolejność subpól odpowiada 
kolejności rekordów. Każde subpole zawiera dwa elementy informacji. Pierwszy służy określeniu 
typu reko rdu. Drugi jest identyfikatorem rekordu (IDC). Znak „US” jest stosowany do rozdzielenia 
obu elementów informacji.  
3.1.4.  Pole 1.004: Typ transakcji (Type of Transaction – TOT)  
Pole to zawiera trzyliterowy skrót mnemoniczny oznaczający typ transakcji. Kody te mogą różnić się 
od używanych przez inne wdrożenia standardu ANSI/NIST.  
 
1023  
 CPS: przeszukanie karta -karta (Criminal Print -to-Print Search). Transakcja ta jest prośbą o wyszukanie 
rekordu dotyczącego przestępstwa w bazie kart daktyloskopijnych. Odbitki linii papilarnych danej 
osoby muszą być dołączone w pliku jako skompresowany obraz WSQ.  
W przypadku braku trafienia zwrócone zostaną następujące rekordy logiczne:  
– 1 rekord typu 1,  
– 1 rekord typu 2.  
W przypadku trafienia zwrócone zostaną następujące rekordy logicz ne: 
– 1 rekord typu 1,  
– 1 rekord typu 2,  
– 1–14 rekordów typu 4.  
Typy transakcji CPS są podsumowane w tabeli A.6.1 (dodatek 6).  
PMS: przeszukanie karta -ślad (Print -to-Latent Search). Transakcja ta jest stosowana przy 
wyszukiwaniu obrazów odbitek linii papilarny ch z karty daktyloskopijnej w kryminalnej bazie 
obrazów niezidentyfikowanych śladów linii papilarnych (śladów NN). Odpowiedź będzie zawierała 
decyzję o trafieniu lub braku trafienia wynikającą z przeszukania AFIS w miejscu docelowym. Jeżeli 
istnieje wiele niezidentyfikowanych śladów, zostanie zwróconych wiele transakcji SRE, zawierających 
po jednym śladzie w każdej. Odbitki linii papilarnych danej osoby muszą być dołączone w pliku jako 
skompresowany obraz WSQ.  
W przypadku braku trafienia zwrócone zostaną na stępujące rekordy logiczne:  
– 1 rekord typu 1,  
– 1 rekord typu 2.  
W przypadku trafienia zwrócone zostaną następujące rekordy logiczne:  
– 1 rekord typu 1,  
– 1 rekord typu 2,  
– 1 rekord typu 13.  
Typy transakcji PMS są podsumowane w tabeli A.6.1 (dodatek 6).  
MPS: przeszukanie ślad -karta (Latent -to-Print Search). Transakcja ta jest prośbą o wyszukanie obrazu 
śladu w kryminalnej bazie kart daktyloskopijnych. Informacje o minucjach śladu oraz obraz 
(skompresowany z zastosowaniem WSQ) muszą być zawarte w pliku.  
W przyp adku braku trafienia zwrócone zostaną następujące rekordy logiczne:  
– 1 rekord typu 1,  
 
1024  
 – 1 rekord typu 2.  
W przypadku trafienia zwrócone zostaną następujące rekordy logiczne:  
– 1 rekord typu 1,  
– 1 rekord typu 2,  
– 1 rekord typu 4 lub typu 15.  
Rodzaje transakcji MPS  są podsumowane w tabeli A.6.4 (dodatek 6).  
MMS: przeszukanie ślad -ślad (Latent -to-Latent Search). W tej transakcji plik zawiera obraz śladu, 
który należy wyszukać w kryminalnej bazie obrazów niezidentyfikowanych śladów linii papilarnych 
(śladów NN) w celu  ustalenia powiązań między różnymi miejscami przestępstw. Informacje o 
minucjach śladu oraz obraz (skompresowany z zastosowaniem WSQ) muszą być zawarte w pliku.  
W przypadku braku trafienia zwrócone zostaną następujące rekordy logiczne:  
– 1 rekord typu 1,  
– 1 rekord typu 2.  
W przypadku trafienia zwrócone zostaną następujące rekordy logiczne:  
– 1 rekord typu 1,  
– 1 rekord typu 2,  
– 1 rekord typu 13.  
Rodzaje transakcji MMS są podsumowane w tabeli A.6.4 (dodatek 6).  
SRE: ta transakcja jest zwracana przez agencję docelową  w odpowiedzi na przekazane zapytania 
daktyloskopijne. Odpowiedź będzie zawierała decyzję o trafieniu lub braku trafienia wynikającą z 
przeszukania AFIS w miejscu docelowym. Jeżeli istnieje wiele potencjalnych wyników, zostanie 
przesłanych wiele transakcji  SRE, każda zawierająca jeden wynik (jednego kandydata).  
Rodzaje transakcji SRE są podsumowane w tabeli A.6.2 (dodatek 6).  
ERR: transakcja ta jest przesyłana przez docelowy system AFIS w celu wskazania błędu transakcji. 
Zawiera pole wiadomości (ERM) określ ające wykryty błąd. Zostaną zwrócone następujące rekordy 
logiczne:  
– 1 rekord typu 1,  
– 1 rekord typu 2.  
Typy transakcji ERR są podsumowane w tabeli A.6.3 (dodatek 6).  
 
1025  
 Tabela 2: Dopuszczalne kody w transakcjach  
Transaction Type  Logical Record Type  
1 2 4 9 13 15 
CPS:  M M M — — — 
SRE M M C — 
(C in case of latent hits)  C C 
MPS  M M — M (1*)  M — 
MMS  M M — M (1*)  M — 
PMS  M M M* — — M* 
ERR M M — — — — 
 
Klucz:  
M = obowiązkowe  
M* = można wprowadzić tylko jeden z obu typów 
rekordów  
O = nieobowiązkowe  
C = zależne od dostępności danych  
— = niedozwolone  
1* = zależne od systemów dotychczasowych  
 
3.1.5.  Pole 1.005: data transakcji (DAT)  
Pole to oznacza datę rozpoczęcia transakcji i musi ono być zgodne z normą zapisu ISO: YYYYMMDD,  
gdzie YYYY oznacza rok, MM – miesiąc, a DD – dzień miesiąca. Przy liczbach jednocyfrowych stosuje 
się początkowe zera. Na przykład zapis „19931004” oznacza 4 października 1993 r.  
3.1.6.  Pole 1.006: priorytet (PRY)  
 
1026  
 To nieobowiązkowe pole określa priorytet wniosku w skali od 1 do 9. „ 1” jest najwyższym 
priorytetem, a „9” – najniższym. Transakcje oznaczone priorytetem „1” są przetwarzanie 
niezwłocznie.  
3.1.7.  Pole 1.007: identyfikator agencji docelowej (Destination Agency Identifier – DAI)  
Pole to określa docelową agencję dla danej tran sakcji.  
Składa się ono z dwóch elementów informacji w następującym formacie: CC/agency (kod 
państwa/agencja).  
Pierwszy element informacji zawiera kod państwa określony w normie ISO 3166, składający się z 
dwóch znaków alfanumerycznych. Drugi element – agenc y (agencja) – jest tekstowym 
identyfikatorem agencji, o maksymalnej długości 32 znaków alfanumerycznych.  
3.1.8.  Pole 1.008: identyfikator agencji inicjującej (Originating Agency Identifier – ORI)  
To pole określa autora pliku i ma ten sam format co DAI (pol e 1.007).  
3.1.9.  Pole 1.009: numer kontrolny transakcji (Transaction Control Number – TCN)  
Jest to numer kontrolny do celów referencyjnych. Powinien go wygenerować komputer i powinien 
on mieć następujący format: YYSSSSSSSSA,  
gdzie YY oznacza rok transakcji , SSSSSSSS oznacza ośmiocyfrowy numer seryjny, a A jest znakiem 
kontrolnym tworzonym w wyniku stosowania procedury przedstawionej w dodatku 2.  
Gdy TCN nie jest dostępny, pole YYSSSSSSSS zawiera zera oraz znak kontrolny wygenerowany jak 
wyżej.  
3.1.10.  Pole 1.010: odpowiedź na transakcję (Transaction Control Response – TCR)  
W przypadku gdy został wysłany wniosek, na który jest to odpowiedź, to nieobowiązkowe pole 
zawiera numer kontrolny transakcji wiadomości wysłanej. Ma ono zatem ten sam format co TCN 
(pole 1.009).  
3.1.11.  Pole 1.011: pierwotna rozdzielczość skanowania (Native Scanning Resolution – NSR)  
To pole określa normalną rozdzielczość skanowania systemu stosowanego przez inicjatora transakcji. 
Rozdzielczość jest określana jako dwie cyfry, po których na stępuje przecinek dziesiętny, a następnie 
dwie dalsze cyfry.  
W odniesieniu do wszystkich transakcji na podstawie art. LAW.PRUM.11 [Dane daktyloskopijne] i art. 
LAW.PRUM.12 [Zautomatyzowane przeszukanie danych daktyloskopijnych] proporcja wynosi 500 
pikseli /cal lub 19,68 pikseli/mm.  
3.1.12.  Pole 1.012: nominalna rozdzielczość transmisji (Nominal Transmitting Resolution – NTR)  
To pięciobajtowe pole określa nominalną rozdzielczość transmisji dla transmitowanych obrazów. 
Rozdzielczość jest wyrażona w pikselach/mm w tym samym formacie jak NSR (pole 1.011).  
3.1.13.  Pole 1.013: nazwa domeny (Domain Name – DOM)  
 
1027  
 Obowiązkowe pole określa nazwę domeny dla rekordu logicznego typu 2 zdefiniowanego przez 
użytkownika. Składa się ono z dwóch elementów informacji i  jest przedstawione w postaci „INT -
I{}{US}}4.22{}{GS}}”.  
3.1.14.  Pole 1.014: czas uniwersalny Greenwich (GMT)  
To obowiązkowe pole przedstawia sposób wyrażania daty i godziny w kategoriach uniwersalnych 
jednostek czasu uniwersalnego Greenwich (GMT). Pole GM T – gdy jest użytkowane – zawiera 
uniwersalną datę, oprócz daty lokalnej zawartej w polu 1.005 (DAT). Wykorzystywanie pola GMT 
eliminuje nieścisłości czasu lokalnego występujące, w przypadku gdy transakcja i odpowiedź na nią 
są przekazywane między dwoma mi ejscami oddzielonymi kilkoma strefami czasowymi. GMT 
zapewnia uniwersalne oznaczenie daty i godzinę w formacie 24 -godzinnym niezależnie od stref 
czasowych. Przedstawiany jest jako „CCYYMMDDHHMMSSZ” – sekwencja 15 znaków będąca 
łańcuchowym połączeniem daty z czasem uniwersalnym Greenwich i kończąca się znakiem „Z”. Znaki 
„CCYY” oznaczają rok transakcji, znaki „MM” oznaczają wartości dziesiątkowe i jednostkowe 
miesiąca, znaki „DD” oznaczają wartości dziesiątkowe i jednostkowe dnia miesiąca, znaki „HH” 
oznacza ją godzinę, znaki „MM” oznaczają minuty, a znaki „SS” – sekundy. Kompletna data nie 
przekracza daty bieżącej.  
4. Rekord logiczny typu 2: tekst opisu  
Struktura większości tego rekordu nie jest określona przez pierwotny standard ANSI/NIST. Rekord 
zawiera inf ormacje mające konkretne znaczenie dla agencji wysyłających lub otrzymujących plik. W 
celu zapewnienia zgodności komunikujących się systemów daktyloskopijnych wymagane jest, by w 
rekordzie tym znajdowały się tylko pola wyszczególnione poniżej. Ten dokument  określa, które pola 
są obowiązkowe, a które nieobowiązkowe, oraz określa strukturę poszczególnych pól.  
4.1. Pola dla rekordu logicznego typu 2  
4.1.1.  Pole 2.001: długość rekordu logicznego (Logical Record Length – LEN)  
To obowiązkowe pole zawiera długość rekordu typu 2 i określa całkowitą liczbę bajtów, w tym każdy 
znak w każdym polu w rekordzie oraz separatory informacji.  
4.1.2.  Pole 2.002: oznaczenie obrazu (Image Designation Character – IDC)  
Oznaczenie IDC zawarte w tym obowiązkowym polu jest przedstawi one w ASCII i określone w polu 
zawartości pliku (CNT) rekordu typu 1 (pole 1.003).  
4.1.3.  Pole 2.003: informacja systemowa (System Information – SYS)  
Pole to jest obowiązkowe i zawiera cztery bajty oznaczające wersję INT -I, z którą jest zgodny dany 
rekord typu 2.  
Pierwsze dwa bajty określają numer wersji głównej, drugie dwa – drugorzędny numer rewizji. Na 
przykład obecne oprogramowanie jest oparte na INT -I wersja 4 rewizja 22, zatem jest określone jako 
„0422”.  
4.1.4.  Pole 2.007: numer sprawy (Case Number – CNO)  
 
1028  
 Jest to numer, który lokalne biuro daktyloskopijne przyznaje zbiorowi obrazów śladów znalezionych 
na miejscu przestępstwa. Ma on następujący format: CC/number (kod państwa/numer),  
gdzie CC oznacza kod państwa Interpolu składający się z dwóch znaków al fanumerycznych, a numer 
jest zgodny z odpowiednimi wytycznymi lokalnymi i może mieć długość do 32 znaków 
alfanumerycznych.  
Pole to umożliwia systemowi rozpoznanie obrazów śladów związanych z konkretnym 
przestępstwem.  
4.1.5.  Pole 2.008: numer sekwencji (Seq uence Number – SQN)  
Pole to określa każdą sekwencję obrazów śladów w danej sprawie. Może ono mieć długość do 
czterech znaków numerycznych. Sekwencja jest to ślad lub seria śladów zgrupowanych w celu 
umieszczenia ich w pliku lub przeszukania. Definicja ta o znacza, że nawet pojedynczym śladom 
należy przypisać numer sekwencji.  
Pole to wraz z polem MID (pole 2.009) może być dołączone w celu rozpoznania danego śladu w 
sekwencji.  
4.1.6.  Pole 2.009: identyfikator śladów (Latent Identifier – MID)  
Pole to określa te n indywidualny ślad w sekwencji. Przedstawiany jest on jako pojedyncza litera lub 
dwie litery, przy czym do pierwszego śladu jest przypisana litera A, do drugiego – B i tak dalej do 
oznaczenia ZZ. To pole wykorzystuje się w sposób analogiczny do numeru sek wencji śladów 
omówionego w opisie SQN (pole 2.008).  
4.1.7.  Pole 2.010: numer krajowego rejestru karnego (Criminal Reference Number – CRN)  
Jest to niepowtarzalny numer referencyjny przypisany przez krajową agencję osobie po raz pierwszy 
oskarżonej o popełni enie przestępstwa. W danym kraju żadna osoba nigdy nie może mieć więcej niż 
jednego numeru CRN, ten sam numer nie może także zostać przypisany więcej niż jednej osobie. Ta 
sama osoba może jednak mieć numery krajowego rejestru karnego w kilku krajach, które  to numery 
będzie można rozróżnić za pomocą kodu państwa.  
Pole CRN posiada następujący format: CC/number (kod państwa/numer),  
gdzie CC oznacza kod państwa określony w normie ISO 3166 składający się z dwóch znaków 
alfanumerycznych, a numer jest zgodny z odp owiednimi wytycznymi krajowymi obowiązującymi 
agencję wydającą i może mieć długość do 32 znaków alfanumerycznych.  
W odniesieniu do transakcji na podstawie art.  LAW.PRUM.11 [Dane daktyloskopijne] i  LAW.PRUM.12 
[Zautomatyzowane przeszukanie danych daktylosko pijnych], to pole będzie wykorzystywane do 
wprowadzenia krajowego numeru rejestru karnego agencji inicjującej, powiązanego z  obrazami 
w rekordach typu 4 lub typu 15.  
4.1.8.  Pole 2.012: inny numer identyfikacyjny (Miscellaneous Identification Number – MN1)  
To pole zawiera numer CRN (pole 2.010) przekazany w drodze transakcji CPS lub PMS bez kodu 
państwa prowadzącego.  
4.1.9.  Pole 2.013: inny numer identyfikacyjny (Miscellaneous Identification Number – MN2)  
 
1029  
 To pole zawiera numer CNO (pole 2.007) przekazany na drodze transakcji MPS lub MMS bez kodu 
państwa prowadzącego.  
4.1.10.  Pole 2.014: inny numer identyfikacyjny (Miscellaneous Identification Number – MN3)  
To pole zawiera numer SQN (pole 2.008) przekazany na drodze transakcji MPS lub MMS.  
4.1.11.  Pole 2.015: inny numer identyfikacyjny (Miscellaneous Identification Number – MN4)  
To pole zawiera numer MID (pole 2.009) przekazany na drodze transakcji MPS lub MMS.  
4.1.12.  Pole 2.063: informacja dodatkowa (Additional Information – INF) 
W przypadku transakcji SRE w odpowiedzi na wniosek PMS to pole przekazuje informacje o palcu, 
którego obraz skutkował ewentualnym trafieniem. Format pola jest następujący:  
NN, gdzie NN oznacza kod pozycji palca określony w tabeli 5, składający się z dwóch cyfr.  
We wszystkich pozostały ch przypadkach pole to jest nieobowiązkowe. Składa się z maksymalnie 32 
znaków alfanumerycznych i może dostarczać dodatkowych informacji o wniosku.  
4.1.13.  Pole 2.064: wykaz respondentów (Respondents List – RLS)  
To pole zawiera co najmniej dwa subpola. Pie rwsze subpole opisuje rodzaj przeprowadzonego 
przeszukania, wykorzystując trzyliterowe skróty mnemoniczne określające rodzaj transakcji w TOT 
(pole 1.004). Drugie subpole zawiera jeden znak. „I” stosuje się do zaznaczenia trafienia (HIT), a „N” 
stosuje się  do zaznaczenia, że nie znaleziono pasujących przypadków (HIT). Trzecie subpole zawiera 
identyfikator sekwencji potencjalnego wyniku (kandydata) i całkowitą liczbę potencjalnych wyników 
(kandydatów) oddzieloną ukośnikiem. Jeżeli istnieje wiele potencjalnyc h trafień, zostanie wysłanych 
kilka wiadomości.  
W przypadku potencjalnego trafienia czwarte subpole będzie zawierało wynik liczący maksymalnie 
sześć cyfr. Jeżeli trafienie zostało zweryfikowane, wartość tego subpola określa się na „999999”.  
Przykład: „CPS{ }{RS}}I{}{RS}}001/001{}{RS}}999999{}{GS}}”  
Jeżeli zdalny system AFIS nie przydziela numerów, to w odpowiednim punkcie należy stosować 
wartość zero.  
4.1.14.  Pole 2.074: pole komunikatu o stanie/błędzie (Status/Error Message Field – ERM)  
To pole zawiera komu nikaty o błędach, które wystąpiły podczas transakcji, które to komunikaty 
zostaną odesłane wnioskodawcy jako część błędnej transakcji.  
Tabela 3: Komunikaty o błędach  
Numeric code (1 -3) Meaning (5 -128)  
003 ERROR: UNAUTHORISED ACCESS  
 
1030  
 101 Mandatory field missing  
102 Invalid record type  
103 Undefined field  
104 Exceed the maximum occurrence  
105 Invalid number of subfields  
106 Field length too short  
107 Field length too long  
108 Field is not a number as expected  
109 Field number value too small  
110 Field number value too big  
111 Invalid character  
112 Invalid date  
115 Invalid item value  
116 Invalid type of transaction  
117 Invalid record data  
201 ERROR: INVALID TCN  
501 ERROR: INSUFFICIENT FINGERPRINT QUALITY  
502 ERROR: MISSING FINGERPRINTS  
503 ERROR: FINGERPRINT SEQUENCE CHECK FAILED  
999 ERROR: ANY OTHER ERROR. FOR FURTHER DETAILS CALL DESTINATION 
AGENCY.  
 
Komunikaty o błędach w zakresie między 100 a 199:  
są one związane z zatwierdzaniem rekordów ANSI/NIST i określane jako:  
<error_code 1>: ID C <idc_number 1> FIELD <field_id 1> <dynamic text 1> LF  
<error_code 2>: IDC <idc_number 2> FIELD <field_id 2> <dynamic text 2>…  
 
1031  
 gdzie:  
– error_code jest kodem związanym wyłącznie z konkretną przyczyną (zob. tabela 3),  
– field_id jest numerem nieprawidłowego pola w standardzie ANSI/NIST (np. 1.001, 2.001, …) 
w formacie <record_type>.<field_id>.<sub_field_id>,  
– tekst dynamiczny jest bardziej szczegółowym, dynamicznym opisem błędu,  
– LF jest to kodowanie końca linii (Line Feed) oddzielające błędy, jeśli napotkano w ięcej niż 
jeden błąd,  
– dla rekordów typu 1 ICD jest określony jako „ -1”. 
Przykład:  
201: IDC - 1 FIELD 1.009 WRONG CONTROL CHARACTER {}{LF}} 115: IDC 0 FIELD 2.003 INVALID 
SYSTEM INFORMATION  
To pole jest obowiązkowe dla transakcji informujących o błędzie.  
4.1.15.  Pole 2.320: spodziewana liczba kandydatów (Expected Number of Candidates – ENC)  
To pole zawiera maksymalną liczbę kandydatów (potencjalnych trafień) do weryfikacji oczekiwanych 
przez agencję inicjującą. Wartość ENC nie może przekraczać wartości określonych w tabeli 11.  
5. Rekord logiczny typu 4: obraz o wysokiej rozdzielczości w skali szarości  
Należy odnotować, że rekordy logiczne typu 4 mają charakter binarny, nie zaś ASCII. Każde pole ma 
zatem konkretne miejsce przypisane mu w rekordzie, co ozn acza, że wszystkie pola są obowiązkowe.  
Standard dopuszcza określenie w rekordzie zarówno wielkości obrazu, jak i jego rozdzielczości. 
Wymaga, aby rekordy logiczne typu 4 zawierały dane obrazów daktyloskopijnych, które są 
przekazywane z nominalną gęstością  pikseli wynoszącą 500 –520 pikseli/cal. Gęstość preferowana dla 
nowych projektów wynosi 500 pikseli/cal lub 19,68 pikseli/mm. System INT -I określa gęstość 500 
pikseli/cal, ale podobne systemy mogą komunikować się ze sobą, stosując gęstość inną niż 
preferow ana w granicach 500 –520 pikseli/cal.  
5.1. Pola dla rekordu logicznego typu 4  
5.1.1.  Pole 4.001: długość rekordu logicznego (Logical Record Length – LEN)  
To czterobajtowe pole zawiera długość rekordu typu 4 i określa całkowitą liczbę bajtów, w tym każdy 
bajt w każdym polu w rekordzie.  
5.1.2.  Pole 4.002: oznaczenie obrazu (Image Designation Character – IDC)  
Jest to jednobajtowe binarne przedstawienie numeru IDC podanego w pliku głównym.  
5.1.3.  Pole 4.003: rodzaj obrazu (Impression Type – IMP)  
 
1032  
 Jest to jednobaj towe pole umiejscowione na szóstym bajcie rekordu.  
Tabela 4: Rodzaj obrazu palca  
Kod Wyszczególnienie  
0 Live-scan of plain fingerprint  
1 Live-scan of rolled fingerprint  
2 Non -live scan impression of plain fingerprint captured from paper  
3 Non -live scan impression of rolled fingerprint captured from paper  
4 Latent impression captured directly  
5 Latent tracing  
6 Latent photo  
7 Latent lift  
8 Swipe  
9 Unknown  
 
5.1.4.  Pole 4.004: pozycja palca (Finger Position – FGP)  
To sześciobajtowe pole o stałej  długości jest umiejscowione od siódmej do dwunastej pozycji bajtu 
rekordu typu 4. Zawiera ono ewentualne pozycje palców, zaczynając od bajtu z lewej strony (bajt 
siódmy rekordu). Znana lub najbardziej prawdopodobna pozycja palca jest pobierana z tabeli 5.  
Można umieścić odniesienia do maksymalnie pięciu dodatkowych palców, wprowadzając 
alternatywne pozycje palców w pozostałych pięciu bajtach, wykorzystując ten sam format. Jeżeli ma 
być wykorzystanych mniej niż pięć odniesień do pozycji palców, niewykorzyst ane bajty należy 
wypełnić binarnym 255. W celu wskazania wszystkich pozycji palców stosuje się kod 0 oznaczający 
pozycję nieznaną.  
Tabela 5: Kod pozycji palców i maksymalna wielkość  
Finger position  Finger code  Width  
(mm)  Length  
(mm)  
Unknown  0 40,0  40,0  
Right thumb  1 45,0  40,0  
 
1033  
 Right index finger  2 40,0  40,0  
Right middle finger  3 40,0  40,0  
Right ring finger  4 40,0  40,0  
Right little finger  5 33,0  40,0  
Left thumb  6 45,0  40,0  
Left index finger  7 40,0  40,0  
Left middle finger  8 40,0  40,0  
Left ring finger  9 40,0  40,0  
Left little finger  10 33,0  40,0  
Plain right thumb  11 30,0  55,0  
Plain left thumb  12 30,0  55,0  
Plain right four fingers  13 70,0  65,0  
Plain left four fingers  14 70,0  65,0  
 
Do śladów na miejscu przestępstwa należy stosować tylko kody od 0 do 10.  
5.1.5.  Pole 4.005: rozdzielczość skanowania obrazu (Image Scanning Resolution – ISR) 
To jednobajtowe pole znajduje się na 13. bajcie rekordu typu 4. Jeżeli zawiera symbol „0”, to obraz 
został pobrany w preferowanej rozdzielczości 19,68 pikseli/ mm (500 pikseli/cal). Jeżeli zawiera ono 
symbol „1”, oznacza to, że obraz został pobrany w innej rozdzielczości określonej w rekordzie typu 1.  
5.1.6.  Pole 4.006: długość linii poziomej (Horizontal Line Length – HLL)  
To pole jest umiejscowione w bajtach 14 i 15 w rekordzie typu 4. Określa ono liczbę pikseli zawartych 
w każdej linii skanu. Najbardziej znaczący będzie pierwszy bajt.  
5.1.7.  Pole 4.007: długość linii pionowej (Vertical Line Length – VLL)  
To pole zawiera, w bajtach 16 i 17, liczbę linii skanowani a w obrazie. Najbardziej znaczący jest 
pierwszy bajt.  
5.1.8.  Pole 4.008: algorytm kompresji obrazu w skali szarości (Grayscale Compression Algorithm – 
GCA)  
 
1034  
 To jednobajtowe pole określa algorytm kompresji w skali szarości stosowany do kodowania danych 
obraz u. Do tego wdrożenia kod binarny 1 oznacza, że wykorzystano program kompresji WSQ 
(dodatek 7).  
5.1.9.  Pole 4.009: obraz  
To pole zawiera strumień bajtów reprezentujący obraz. Jego struktura będzie naturalnie zależna od 
zastosowanego algorytmu kompresji.  
6. Rekord logiczny typu 9: zapis minucji  
Rekordy typu 9 zawierają tekst w kodzie ASCII opisujący minucje i związane z nimi informacje 
pochodzące od śladu. Do celów transakcji przeszukania obrazów śladów nie ma ograniczeń dla liczby 
rekordów typu 9 w pliku; ka żdy rekord dotyczy innego obrazu lub śladu.  
6.1. Wyciąg minucji  
6.1.1.  Identyfikacja rodzaju minucji  
Ta norma określa trzy numery identyfikatora stosowane do opisania rodzaju minucji. Są one 
przedstawione w tabeli 6. Zakończenie linii papilarnej jest oznac zone jako typ 1. Rozwidlenie jest 
oznaczone jako typ 2. Jeżeli dana minucja nie może być wyraźnie skategoryzowana jako jeden z 
wyżej wymienionych typów, jest oznaczana jako „inna” – typ 0.  
Tabela 6: Rodzaje minucji  
Typ Wyszczególnien
ie 
0 Other  
1 Ridge ending  
2 Bifurcation  
 
6.1.2.  Umiejscowienie i rodzaj minucji  
Aby szablony odpowiadały sekcji 5 normy ANSI INCITS 378 -2004, do ustalania umiejscowienia 
(lokalizacji i kierunku kąta) poszczególnych minucji będzie stosowana następująca metoda, 
ulepszająca o becną normę INCITS 378 -2004.  
Pozycją lub lokalizacją minucji przedstawiającej koniec linii papilarnej jest punkt rozwidlenia grzbietu 
bruzdy bezpośrednio przed zakończeniem linii papilarnej. Jeżeli trzy odnogi bruzdy zostały 
zredukowane do struktury o szer okości jednego piksela, punkt przecięcia jest lokalizacją minucji. 
Podobnie lokalizacją minucji rozwidlenia jest punkt rozwidlania grzbietu linii papilarnej. Jeżeli każda z 
trzech odnóg linii została zredukowana do szerokości jednego piksela, punkt przecię cia trzech odnóg 
jest lokalizacją minucji.  
 
1035  
 Po przekształceniu wszystkich końców linii papilarnych w rozwidlenia wszystkie minucje obrazu 
daktyloskopijnego są przedstawiane jako rozwidlenia. Współrzędne pikseli X i Y przecięcia trzech 
odnóg każdej minucji mogą być formatowane bezpośrednio. Ustalenie kierunku minucji może być 
dokonane na podstawie każdego rozwidlenia grzbietu. Należy zbadać trzy odnogi każdego 
rozwidlenia grzbietu i ustalić punkt zakończenia każdej odnogi. Rysunek 6.1.2 ilustruje trzy metody  
stosowane do ustalenia punktu zakończenia odnogi, które są oparte na rozdzielczości skanowania 
500 pikseli/cal.  
Zakończenie ustala się według zdarzenia, które występuje najpierw. Wyliczenie pikseli jest oparte na 
rozdzielczości skanowania wynoszącej 500 p ikseli/cal. Różne rozdzielczości oznaczają różne 
wyliczenia pikseli.  
– Odległość wynosząca 0,064'' (32. piksel);  
– koniec odnogi grzbietu występujący między odległością 0,02'' a 0,064'' (od 10. do 32. 
piksela); krótsze odnogi nie są wykorzystywane;  
– drugie rozw idlenie występuje w obrębie odległości 0,064'' (przed 32. pikselem).  
Rysunek 4  
 
Kąt minucji jest ustalany przez utworzenie trzech wirtualnych promieni rozpoczynających się w 
punkcie rozwidlenia i sięgających do końca każdej odnogi. W celu wyznaczenia kier unku minucji 
wyznacza się dwusieczną najmniejszego z trzech kątów utworzonych przez promienie.  
6.1.3.  Układ współrzędnych  
Układ współrzędnych stosowany do wyrażenia minucji obrazu odbitki linii papilarnych palca jest 
układem współrzędnych kartezjańskich. Pozycje minucji są wyrażane przez ich współrzędne x i y. 
Początkiem układu współrzędnych jest górny lewy róg pierwotnego obrazu, przy czym wartości x 
rosną w prawo, a wartości y rosną w dół. Współrzędne x i y danej minucji są wyrażane w jednostkach 
pikseli  od początku. Należy odnotować, że umiejscowienie początku i jednostek miary nie jest 
zgodne z normą stosowaną przy określaniu rekordów typu 9 w ramach ANSI/NIST -ITL 1 -2000.  
6.1.4.  Kierunek minucji  
Kąty są wyrażane w standardowym formacie matematycznym – zero stopni po prawej stronie i 
zwiększające się kąty w kierunku przeciwnym do wskazówek zegara. Zapisane kąty wskazują 
kierunek wsteczny wzdłuż linii papilarnej do jej końca, a przy rozwidleniu – w stronę środka bruzdy. 

 
1036  
 Konwencja ta jest przeciwna o 180 st opni wobec konwencji zapisu kątów określonej w definicjach 
typu 9 w normie ANSI/NIST -ITL 1 -2000.  
6.2. Pola do rekordu logicznego typu 9 w formacie INCITS -378 
Wszystkie pola rekordów typu 9 są zapisywane jako tekst w formacie ASCII. W tym rekordzie pola 
oznaczonego nie są dopuszczalne pola binarne.  
6.2.1.  Pole 9.001: długość rekordu logicznego (Logical record length – LEN)  
To obowiązkowe pole w formacie ASCII zawiera długość rekordu i określa całkowitą liczbę bajtów, w 
tym każdy znak w każdym polu w rekordzi e. 
6.2.2.  Pole 9.002: oznaczenie obrazu (Image designation character – IDC)  
To obowiązkowe dwubajtowe pole jest stosowane do identyfikacji i lokalizacji danych minucji. IDC 
zawarte w tym polu jest zgodne z IDC znajdującym się w polu zawartości pliku rekord u typu 1.  
6.2.3.  Pole 9.003: rodzaj obrazu (Impression type – IMP)  
To obowiązkowe jednobajtowe pole opisuje sposób uzyskania informacji o obrazie 
daktyloskopijnym. W celu oznaczenia rodzaju obrazu do pola wprowadza się wartość ASCII 
właściwego kodu wybrane go z tabeli 4.  
6.2.4.  Pole 9.004: format minucji (Minutiae Format – FMT)  
To pole zawiera symbol „U” oznaczający, że minucje są sformatowane w kategoriach M1 -378. Nawet 
jeżeli informacje są kodowane zgodnie z normą M1 -378, wszystkie pola danych w rekordzie typu 9 
muszą pozostać w formie pól tekstowych ASCII.  
6.2.5.  Pole 9.126: informacje o CBEFF (Common Biometric Exchange File Format – wspólnym 
formacie pliku wymiany danych biometrycznych)  
To pole zawiera trzy elementy informacji. Pierwszy z nich zawiera war tość „27” (0x1B). Jest to 
identyfikacja posiadacza formatu CBEFF przyznana przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Branży 
Biometrycznej (IBIA) komitetowi technicznemu INCITS M1. Znak <US> oddziela ten element od typu 
formatu CBEFF mającego wartość „513” (0x020 1) oznaczającą, że ten rekord zawiera tylko dane o 
miejscu i kierunku kąta bez informacji dotyczących rozszerzonego bloku danych. Znak <US> oddziela 
ten element od identyfikatora produktu CBEFF określającego „posiadacza” sprzętu kodującego. Tę 
wartość usta la sprzedający. Można ją uzyskać na stronie internetowej IBIA (www.ibia.org), jeżeli jest 
tam podana.  
6.2.6.  Pole 9.127: rozpoznanie sprzętu do pozyskiwania  
To pole zawiera dwa elementy informacji oddzielone znakiem <US>. Pierwszy zawiera „APPF”, jeżeli 
sprzęt pierwotnie wykorzystany do pozyskania obrazu miał zaświadczenie o zgodności z dodatkiem F 
(Specyfikacja jakości obrazu IAFIS, 29 stycznia 1999 r.) do dok. CJIS -RS-0010 – specyfikacji 
elektronicznej transmisji obrazów palców FBI. Jeżeli sprzęt nie by ł zgodny ze wspomnianą 
specyfikacją, pole będzie zawierało oznaczenie „NONE”. Drugi element informacji zawiera 
identyfikator sprzętu do pozyskiwania, który jest numerem produktu przyznawanym przez jego 
sprzedawcę. Wartość „0” oznacza, że identyfikator sprz ętu nie jest wyszczególniony.  
 
1037  
 6.2.7.  Pole 9.128: długość linii poziomej (Horizontal line length – HLL)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera liczbę pikseli znajdujących się na pojedynczej linii poziomej 
transmitowanego obrazu. Maksymalna wielkość pozioma jest ograniczona do 65534 pikseli.  
6.2.8.  Pole 9.129: długość linii pionowej (Vertical line length – VLL)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera liczbę linii poziomych transmitowanego obrazu. Maksymalna 
wielkość pionowa jest ograniczona do 65534 pikseli.  
6.2.9.  Pole  9.130: jednostki skali (Scale units – SLC)  
To obowiązkowe pole ASCII określa jednostki używane do opisania częstotliwości próbkowania 
(gęstości pikseli). „1” w tym polu oznacza ilość pikseli na cal, a „2” oznacza ilość pikseli na centymetr. 
„0” w tym polu  oznacza brak podanej skali. W tym wypadku iloraz HPS/VPS daje współczynnik 
proporcji piksela.  
6.2.10.  Pole 9.131: skala pikseli w poziomie (Horizontal pixel scale – HPS)  
To obowiązkowe pole ASCII określa wyrażoną w liczbach całkowitych gęstość pikseli w k ierunku 
poziomym, o ile pole SLC zawiera symbol „1” lub „2”. W innych przypadkach oznacza ono poziomy 
składnik współczynnika proporcji piksela.  
6.2.11.  Pole 9.132: skala pikseli w pionie (Vertical pixel scale – VPS)  
To obowiązkowe pole ASCII określa wyrażo ną w liczbach całkowitych gęstość pikseli w kierunku 
pionowym, o ile pole SLC zawiera symbol „1” lub „2”. W innych przypadkach oznacza ono pionowy 
składnik współczynnika proporcji piksela.  
6.2.12.  Pole 9.133: widok palca  
To obowiązkowe pole zawiera numer p alca związanego z danymi w tym rekordzie. Numer zaczyna 
się od „0” i zwiększa się o 1 do „15”.  
6.2.13.  Pole 9.134: pozycja palca (Finger Position – FGP)  
To pole zawiera kod oznaczający pozycję palca, która wygenerowała informacje w tym rekordzie 
typu 9. Do  oznaczania pozycji palca lub dłoni stosowany jest kod od 1 do 10 znajdujący się w  tabeli 5 
lub odpowiedni kod dłoni z  tabeli 10.  
6.2.14.  Pole 9.135: jakość palca  
To pole zawiera informacje o jakości ogólnych danych o minucjach palca i oznaczone jest liczb ami od 
0 do 100. Liczba ta jest ogólnym oznaczeniem jakości zapisu palca i oznacza jakość pierwotnego 
obrazu, ekstrakcji minucji i wszelkie działania dodatkowe mające ewentualny wpływ na zapis minucji.  
6.2.15.  Pole 9.136: liczba minucji  
To obowiązkowe pole  zawiera liczbę minucji zapisanych w tym rekordzie logicznym.  
6.2.16.  Pole 9.137: dane o minucjach palca  
 
1038  
 To obowiązkowe pole zawiera sześć elementów informacji oddzielonych znakiem <US>. Składa się 
ono z kilku subpól, z których każde zawiera dane pojedynczej minucji. Całkowita liczba subpól 
minucji musi zgadzać się z liczbą znajdującą się w polu 136. Pierwszy element informacji to numer 
indeksu minucji, zaczynający się od „1” i zwiększający się o „1” dla każdej kolejnej minucji w odbitce 
palca. Dru gi i trzeci element informacji to współrzędne x i y minucji wyrażone w jednostkach pikseli. 
Czwarty element informacji to kąt minucji zapisany w jednostkach dwóch stopni. Wartość ta jest 
nieujemna i wynosi od 0 do 179. Piąty element informacji to rodzaj mi nucji. Wartość „0” 
reprezentuje minucje typu „OTHER” (INNE), „1” – koniec linii papilarnej, a „2” – rozwidlenie. Szósty 
element informacji oznacza jakość każdej minucji. Wartość ta znajduje się w zakresie od 1 jako 
minimum do 100 jako maksimum. Wartość 0 o znacza brak dostępnego oznaczenia jakości. Każde 
subpole jest oddzielone od następnego separatorem <RS>.  
6.2.17.  Pole 9.138: informacje o liczbie linii papilarnych  
To pole składa się z serii subpól, z których każde zawiera trzy elementy informacji. Pierwsz y element 
informacji w pierwszym subpolu oznacza metodę wyliczania liczby linii papilarnych. Wartość „0” 
oznacza, że nie dokonuje się założeń co do metody stosowanej do wyliczania linii papilarnych ani ich 
kolejności w rekordzie. Wartość „1” oznacza, że dl a każdej minucji środkowej dane o liczbie linii 
zostały uzyskane z dokładnością do najbliższej przyległej minucji w czterech kwadrantach, a 
wyliczenia linii dla każdej minucji są przedstawione razem. Wartość „2” oznacza, że dla każdej 
minucji środkowej dan e o liczbie linii zostały uzyskane z dokładnością do najbliższej przyległej minucji 
w ośmiu oktantach, a wyliczenia linii dla każdej minucji są przedstawione razem. Pozostałe dwa 
elementy informacji w pierwszym subpolu zawierają „0”. Elementy informacji są  rozdzielone 
separatorem <US>. Kolejne subpola będą zawierać numer indeksu minucji środkowych jako pierwszy 
element informacji, numer indeksu przyległych minucji jako drugi element informacji oraz liczbę 
przeciętych linii jako trzeci element. Subpola są ro zdzielone separatorem <RS>.  
6.2.18.  Pole 9.139: informacje podstawowe  
To pole będzie się składało z jednego subpola na każdą informację podstawową obecną w 
pierwotnym obrazie. Każde subpole składa się z trzech elementów informacji. Pierwsze dwa 
elementy za wierają współrzędne x i y pozycji wyrażone w jednostkach pikseli. Trzeci element 
informacji zawiera kąt zapisany w jednostkach 2 stopni. Wartość jest nieujemna i wynosi od 0 do 
179. Informacje mnogie są rozdzielone separatorem <RS>.  
6.2.19.  Pole 9.140: inf ormacje o delcie  
To pole będzie się składało z jednego subpola na każdą informację o delcie obecną w pierwotnym 
obrazie. Każde subpole składa się z trzech elementów informacji. Pierwsze dwa elementy zawierają 
współrzędne x i y pozycji wyrażone w jednostkac h pikseli. Trzeci element informacji zawiera kąt delta 
zapisany w jednostkach 2 stopni. Wartość jest nieujemna i wynosi od 0 do 179. Informacje mnogie są 
rozdzielone separatorem <RS>.  
7. Rekord typu 13: obraz śladu, o zmiennej rozdzielczości  
Rekord logiczny typu 13 o oznaczonym polu zawiera dane obrazu pozyskane z obrazów śladów. 
Obrazy te mają być przekazane agencjom, które automatycznie pozyskają lub spowodują 
interwencję osób i przetwarzanie w celu pozyskania z obrazów informacji o żądanych cechac h. 
Informacje dotyczące zastosowanej rozdzielczości skanowania, wielkości obrazu i innych 
parametrów wymaganych do przetworzenia obrazu są zapisane w rekordzie jako oznaczone pola.  
 
1039  
  
Tabela 7: Wygląd rekordu typu 13: obraz śladu, o zmiennej rozdzielczości  
Ident  Cond. 
code  Field 
Numbe
r Field 
name  Char 
type  Field size per 
occurrence  Occur count  Max 
byte 
count  
min.  max.  min max  
LEN M 13.001  LOGICA
L 
RECOR
D 
LENGT
H N 4 8 1 1 15 
IDC M 13.002  IMAGE 
DESIGN
ATION 
CHARA
CTER  N 2 5 1 1 12 
IMP M 13.003  IMPRES
SION 
TYPE  A 2 2 1 1 9 
SRC M 13.004  SOURC
E 
AGENC
Y/ORI  AN 6 35 1 1 42 
LCD M 13.005  LATENT 
CAPTU
RE 
DATE  N 9 9 1 1 16 
HLL M 13.006  HORIZO
NTAL 
LINE 
LENGT
H N 4 5 1 1 12 
VLL M 13.007  VERTIC
AL LINE 
LENGTN 4 5 1 1 12 
 
1040  
 H 
SLC M 13.008  SCALE 
UNITS  N 2 2 1 1 9 
HPS M 13.009  HORIZO
NTAL 
PIXEL 
SCALE  N 2 5 1 1 12 
VPS M 13.010  VERTIC
AL 
PIXEL 
SCALE  N 2 5 1 1 12 
CGA  M 13.011  COMPR
ESSION 
ALGORI
THM  A 5 7 1 1 14 
BPX M 13.012  BITS 
PER 
PIXEL  N 2 3 1 1 10 
FGP M 13.013  FINGER 
POSITI
ON N 2 3 1 6 25 
RSV  13.014  
13.019  RESERV
ED FOR 
FUTUR
E 
DEFINIT
ION — — — — — — 
COM  O 13.020  COMM
ENT A 2 128 0 1 135 
RSV  13.021  
13.199  RESERV
ED FOR 
FUTUR
E 
DEFINIT
ION — — — — — — 
 
1041  
 UDF  O 13.200  
13.998  USER -
DEFINE
D 
FIELDS  — — — — — — 
DAT M 13.999  IMAGE 
DATA  B 2 — 1 1 — 
Klucz do znaków:  N = numeryczne; A = alfabetyczne; AN = alfanumeryczne; B = binarne.  
7.1. Pola dla rekordu logicznego typu 13  
Następujące akapity opisują dane zawarte w każdym polu rekordu logicznego typu 13.  
W rekordzie logicznym typu 13 wpisy znajdują się w numerowanych  polach. Wymagane jest, by 
pierwsze dwa pola w rekordzie były uporządkowane, a pole zawierające dane obrazu było ostatnim 
fizycznym polem w rekordzie. Dla każdego pola rekordu typu 13 w tabeli 7 wyszczególniono „kod 
warunkowy” jako „M” – obowiązkowy lub „O ” – nieobowiązkowy, numer pola, rodzaj znaków, 
wielkość pola i granice występowania. W oparciu o trzycyfrowy numer pola w ostatniej kolumnie 
podane jest wyliczenie maksymalnej liczby bajtów dla danego pola. Ponieważ do wyrażenia numeru 
pola stosuje się wię cej cyfr, maksymalna liczba bajtów także się zwiększy. Dwa wpisy w rubryce 
„rozmiar pola w każdym przypadku występowania” (field size per occurrence) obejmują wszystkie 
separatory zastosowane w danym polu. „Maksymalna liczba bajtów” (maximum byte count) 
obejmuje numer pola, informacje i separatory, w tym znak „GS”.  
7.1.1.  Pole 13.001: długość rekordu logicznego (Logical record length – LEN)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera całkowite wyliczenie liczby bajtów w rekordzie logicznym typu 
13. Pole 13.001 określ a długość rekordu, w tym każdy znak każdego pola znajdującego się w 
rekordzie oraz separatory informacji.  
7.1.2.  Pole 13.002: oznaczenie obrazu (Image designation character – IDC)  
To obowiązkowe pole ASCII jest wykorzystywane do rozpoznania danych obrazu śladu zawartych w 
rekordzie. IDC jest zgodny z IDC znajdującym się w polu zawartości pliku (CNT) rekordu typu 1.  
7.1.3.  Pole 13.003: rodzaj obrazu (Impression type – IMP)  
To obowiązkowe jedno - lub dwubajtowe pole ASCII oznacza sposób uzyskania informacji o  obrazie 
śladu. W polu tym wprowadza się odpowiedni kod śladów wybrany z tabeli 4 (palce) lub tabeli 9 
(dłonie).  
7.1.4.  Pole 13.004: agencja inicjująca/ORI (SRC)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera identyfikację administracji lub organizacji, która pierwotni e 
pozyskała obraz znajdujący się w rekordzie. Normalnie identyfikator agencji inicjującej (ORI), która 
pozyskała obraz będzie zawarty w tym polu. Składa się ono z dwóch elementów informacji w 
następującym formacie: CC/agency (kod państwa/agencja).  
 
1042  
 Pierwszy  element informacji zawiera kod państwa określony przez Interpol składający się z dwóch 
znaków alfanumerycznych. Drugi element – agency (agencja) – jest tekstowym identyfikatorem 
agencji, o maksymalnej długości 32 znaków alfanumerycznych.  
7.1.5.  Pole 13.00 5: data pozyskania obrazu śladu (Latent Capture Date – LCD)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera datę pozyskania obrazu odbitki dłoni. Data widnieje jako osiem 
cyfr w formacie CCYYMMDD. Znaki CCYY oznaczają rok pozyskania obrazu; znaki MM oznaczają 
wartości d ziesiątkowe i jednostkowe miesiąca; znaki DD oznaczają wartości dziesiątkowe i 
jednostkowe dnia miesiąca. Na przykład zapis „20000229” oznacza 29 lutego 2000 r. Kompletna data 
musi być prawdziwą datą.  
7.1.6.  Pole 13.006: długość linii poziomej (Horizontal line length – HLL)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera liczbę pikseli znajdujących się na pojedynczej linii poziomej 
transmitowanego obrazu.  
7.1.7.  Pole 13.007: długość linii pionowej (Vertical line length – VLL)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera liczbę lini i poziomych transmitowanego obrazu.  
7.1.8.  Pole 13.008: jednostki skali (Scale units – SLC)  
To obowiązkowe pole ASCII określa jednostki używane do opisania częstotliwości próbkowania 
(gęstości pikseli). „1” w tym polu oznacza ilość pikseli na cal, a „2” oz nacza ilość pikseli na centymetr. 
„0” w tym polu oznacza brak podanej skali. W tym wypadku iloraz HPS/VPS daje współczynnik 
proporcji piksela.  
7.1.9.  Pole 13.009: skala pikseli w poziomie (Horizontal pixel scale – HPS)  
To obowiązkowe pole ASCII określa wyr ażoną w liczbach całkowitych gęstość pikseli w kierunku 
poziomym, o ile pole SLC zawiera symbol „1” lub „2”. W innych przypadkach oznacza ono poziomy 
składnik współczynnika proporcji piksela.  
7.1.10.  Pole 13.010: skala pikseli w pionie (Vertical pixel scal e – VPS)  
To obowiązkowe pole ASCII określa wyrażoną w liczbach całkowitych gęstość pikseli w kierunku 
pionowym, o ile pole SLC zawiera symbol „1” lub „2”. W innych przypadkach oznacza ono pionowy 
składnik współczynnika proporcji piksela.  
7.1.11.  Pole 13.01 1: algorytm kompresji (Compression algorithm – CGA)  
To obowiązkowe pole ASCII określa algorytm stosowany do kompresji obrazów w skali szarości. Zob. 
dodatek 7, w  którym znajdują się kody kompresji.  
7.1.12.  Pole 13.012: ilość bitów na piksel (Bits per pixel  – BPX)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera liczbę bitów wykorzystanych do przedstawienia jednego piksela. 
To pole zawiera wpis „8” dla normalnych wartości w skali szarości wynoszących od 0 do 255. 
Wszelkie wpisy większe niż „8” w tym polu reprezentują pikse l w skali szarości z większą precyzją.  
 
1043  
 7.1.13.  Pole 13.013: pozycja palca/dłoni (Finger/palm position – FGP)  
To obowiązkowe pole oznaczone zawiera co najmniej jedną możliwą pozycję palca lub dłoni, która 
może być zgodna z obrazem śladu. Numer kodu w systemie dziesiątkowym odpowiadający znanej 
lub najbardziej prawdopodobnej pozycji palca jest pobrany z tabeli 5 lub odpowiadający najbardziej 
prawdopodobnej pozycji dłoni – z tabeli 10 i wprowadzony jako jedno - lub dwuznakowe subpole 
ASCII. Dodatkowe pozy cje palców lub dłoni mogą być zaznaczone przez wprowadzenie 
alternatywnych kodów pozycji jako subpól oddzielonych separatorem „RS”. Kod „0” oznaczający 
„nieznany palec” stosuje się do zaznaczenia każdej pozycji palca od jednego do dziesięciu. Kod „20” 
ozna czający „nieznaną dłoń” stosuje się do zaznaczenia każdej wymienionej pozycji dłoni.  
7.1.14.  Pola 13.014 –019: zarezerwowane do określenia w przyszłości (Reserved for future definition 
– RSV)  
Te pola są zarezerwowane, by można było w przyszłości wprowadzić zmiany tego standardu. Na 
obecnym poziomie nie należy wykorzystywać żadnego z tych pól. Jeżeli którekolwiek z nich są 
obecne, należy je ignorować.  
7.1.15.  Pole 13.020: uwaga (Comment – COM)  
To nieobowiązkowe pole można wykorzystać do wprowadzania uwag lub innych informacji 
tekstowych w kodzie ASCII wraz z danymi obrazu śladu.  
7.1.16.  Pola 13.021 –199: zarezerwowane do określenia w przyszłości (Reserved for future definition 
– RSV)  
Te pola są zarezerwowane, by można było w przyszłości wprowadzić zmiany tego s tandardu. Na 
obecnym poziomie nie należy wykorzystywać żadnego z tych pól. Jeżeli którekolwiek z nich są 
obecne, należy je ignorować.  
7.1.17.  Pola 13.200 –998: pola zdefiniowane przez użytkownika (User -defined fields – UDF)  
Pola te mogą zostać zdefiniowane przez użytkownika i będą używane do przyszłych wymogów. Ich 
wielkość i zawartość są definiowane przez użytkownika i są zgodne z agencją otrzymującą. Jeżeli 
występują, zawierają informacje tekstowe w kodzie ASCII.  
7.1.18.  Pole 13.999: dane obrazu (Image dat a – DAT)  
To pole zawiera wszystkie dane z pozyskanego obrazu śladu. Zawsze ma numer pola 999 i musi być 
ostatnim polem fizycznym w rekordzie. Na przykład po „13.999:” następują dane obrazu w 
reprezentacji binarnej.  
Każdy piksel nieskompresowanych danych w skali szarości zwykle jest wyrażany jako osiem bitów 
(256 poziomów szarości) zawartych w jednym bajcie. Jeżeli wpis w polu BPX 13.012 jest większy lub 
mniejszy niż 8, to liczba bajtów wymaganych do zawarcia piksela będzie inna. Jeżeli stosuje się 
kompresję , dane pikseli są skompresowane zgodnie z techniką określoną w polu GCA.  
7.2. Koniec rekordu typu 13: obraz śladu, o zmiennej rozdzielczości  
 
1044  
 Do celów spójności separator „FS” jest stosowany bezpośrednio po ostatnim bajcie danych z pola 
13.999 w celu oddzielenia go od ostatniego rekordu logicznego. Separator ten musi być zawarty w 
polu długości rekordu typu 13.  
8. Rekord typu 15: obraz odbitki dłoni, o zmiennej rozdzielczości  
Rekord logiczny o polu oznaczonym typu 15 zawiera dane obrazu odbitki linii p apilarnych dłoni i 
służy do ich wymiany, a także stałe i określone przez użytkownika informacje tekstowe mające 
znaczenie dla cyfrowego obrazu. Informacje o zastosowanej rozdzielczości skanu, wielkości obrazu i 
inne parametry lub uwagi wymagane do przetwor zenia obrazu są zapisane jako oznaczone pola w 
rekordzie. Obrazy odbitek linii papilarnych dłoni przekazane innym agencjom będą przetwarzane 
przez agencje otrzymujące w celu uzyskania pożądanych informacji potrzebnych do stwierdzenia 
zgodności.  
Dane obrazó w są pozyskiwane bezpośrednio od danej osoby z zastosowaniem urządzenia 
skanującego na żywo, lub z karty daktyloskopijnej zawierającej odbitki dłoni lub innych nośników 
zawierających obrazy odbitek dłoni danej osoby.  
Wszelkie metody stosowane do pozyskania  obrazów odbitek dłoni są zdolne do pozyskania zestawu 
obrazów dla każdej ręki. Zestaw ten obejmuje dłoń jako jeden zeskanowany obraz oraz całą dłoń od 
nadgarstka do końców palców jako jeden lub dwa zeskanowane obrazy. Jeżeli do przedstawienia 
całej dłoni wykorzystane są dwa obrazy, to dolny obraz obejmuje dłoń od nadgarstka do górnej 
części między palcami (trzeciego stawu palca) i obszaru kłębu kciuka i poniżej. Górny obraz rozciąga 
się od części między palcami do końców palców. Umożliwia to odpowiednie na łożenie na siebie 
części obrazu na obszarze dłoni między palcami. Uzgadniając strukturę linii papilarnych i szczegółów 
znajdujących się w tej wspólnej części, analityk może stwierdzić, że obydwa obrazy pochodzą od tej 
samej dłoni.  
Ponieważ transakcja obraz u dłoni może być wykorzystana do różnych celów, może ona zawierać 
różne obszary obrazów pobranych z dłoni lub ręki. Kompletny zestaw obrazów dłoni jednej osoby 
zwykle zawiera jego dłoń i obraz( -y) całej dłoni obydwu rąk. Jako że rekord logiczny o oznaczony m 
polu może zawierać tylko jedno pole binarne, jeden rekord typu 15 będzie potrzebny dla każdej dłoni 
i jeden lub dwa takie rekordy dla każdego obrazu całej dłoni. Zatem cztery do sześciu rekordów typu 
15 będzie potrzebnych do przedstawienia obrazów odbite k dłoni danej osoby w normalnej transakcji 
obrazów dłoni.  
8.1. Pola dla rekordu logicznego typu 15  
Następujące akapity opisują dane zawarte w każdym polu rekordu logicznego typu 15.  
W rekordzie logicznym typu 15 wpisy znajdują się w numerowanych polach. Wy magane jest, by 
pierwsze dwa pola w rekordzie były uporządkowane, a pole zawierające dane obrazu było ostatnim 
fizycznym polem w rekordzie. Dla każdego pola rekordu typu 15 w tabeli 8 wyszczególniono „kod 
warunkowy” jako „M” – obowiązkowy lub „O” – nieobow iązkowy, numer pola, rodzaj znaków, 
wielkość pola i granice występowania. W oparciu o trzycyfrowy numer pola w ostatniej kolumnie 
podane jest wyliczenie maksymalnej liczby bajtów dla danego pola. Ponieważ do wyrażenia numeru 
pola stosuje się więcej cyfr, m aksymalna liczba bajtów także się zwiększy. Dwa wpisy w rubryce 
„rozmiar pola w każdym przypadku występowania” (field size per occurrence) obejmują wszystkie 
separatory zastosowane w danym polu. „Maksymalna liczba bajtów” (maximum byte count) 
obejmuje nume r pola, informacje i separatory, w tym znak „GS”.  
 
1045  
 8.1.1.  Pole 15.001: długość rekordu logicznego (Logical record length – LEN)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera całkowite wyliczenie liczby bajtów w rekordzie logicznym typu 
15. Pole 15.001 określa długość r ekordu, w tym każdy znak każdego pola znajdującego się w 
rekordzie oraz separatory informacji.  
8.1.2.  Pole 15.002: oznaczenie obrazu (Image designation character – IDC)  
To obowiązkowe pole ASCII jest wykorzystywane do rozpoznania obrazu odbitki dłoni zawar tych w 
rekordzie. IDC jest zgodny z IDC znajdującym się w polu zawartości pliku (CNT) rekordu typu 1.  
8.1.3.  Pole 15.003: rodzaj obrazu (Impression type – IMP)  
To obowiązkowe jednobajtowe pole ASCII oznacza sposób pozyskania informacji o obrazie odbitki 
dłoni. W tym polu wprowadza się odpowiedni kod wybrany z tabeli 9.  
8.1.4.  Pole 15.004: agencja inicjująca/ORI (SRC)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera identyfikację administracji lub organizacji, która pierwotnie 
pozyskała obraz znajdujący się w rekordzie. Normalnie identyfikator agencji inicjującej (ORI), która 
pozyskała obraz będzie zawarty w tym polu. Składa się ono z dwóch elementów informacji w 
następującym formacie: CC/agency (kod państwa/agencja).  
Pierwszy element informacji zawiera kod państwa określ ony przez Interpol składający się z dwóch 
znaków alfanumerycznych. Drugi element – agency (agencja) – jest tekstowym identyfikatorem 
agencji, o maksymalnej długości 32 znaków alfanumerycznych.  
8.1.5.  Pole 15.005: data pozyskania obrazu dłoni (Palmprint Cap ture Date – PCD)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera datę pozyskania obrazu odbitki dłoni. Data widnieje jako osiem 
cyfr w formacie CCYYMMDD. Znaki CCYY oznaczają rok pozyskania obrazu; znaki MM oznaczają 
wartości dziesiątkowe i jednostkowe miesiąca; znaki D D oznaczają wartości dziesiątkowe i 
jednostkowe dnia miesiąca. Na przykład zapis „20000229” oznacza 29 lutego 2000 r. Kompletna data 
musi być prawdziwą datą.  
8.1.6.  Pole 15.006: długość linii poziomej (Horizontal line length – HLL)  
To obowiązkowe pole ASCI I zawiera liczbę pikseli znajdujących się na pojedynczej linii poziomej 
transmitowanego obrazu.  
8.1.7.  Pole 15.007: długość linii pionowej (Vertical line length – VLL)  
To obowiązkowe pole ASCII zawiera liczbę linii poziomych transmitowanego obrazu.  
8.1.8.  Pole 15.008: jednostki skali (Scale units – SLC)  
To obowiązkowe pole ASCII określa jednostki używane do opisania częstotliwości próbkowania 
(gęstości pikseli). „1” w tym polu oznacza ilość pikseli na cal, a „2” oznacza ilość pikseli na centymetr. 
„0” w tym  polu oznacza brak podanej skali. W tym wypadku iloraz HPS/VPS daje współczynnik 
proporcji piksela.  
 
1046  
 8.1.9.  Pole 15.009: skala pikseli w poziomie (Horizontal pixel scale – HPS)  
To obowiązkowe pole ASCII określa wyrażoną w liczbach całkowitych gęstość piksel i w kierunku 
poziomym, o ile pole SLC zawiera symbol „1” lub „2”. W innych przypadkach oznacza ono poziomy 
składnik współczynnika proporcji piksela.  
8.1.10.  Pole 15.010: skala pikseli w pionie (Vertical pixel scale – VPS)  
To obowiązkowe pole ASCII określa wyrażoną w liczbach całkowitych gęstość pikseli w kierunku 
pionowym, o ile pole SLC zawiera symbol „1” lub „2”. W innych przypadkach oznacza ono pionowy 
składnik współczynnika proporcji piksela.  
Tabela 8: Rekord obrazu odbitki dłoni o zmiennej rozdzielczoś ci typu 15  
Ident  Cond. 
code  Field 
number  Field 
name  Char 
type  Field size per 
occurrence  Occur count  Max 
byte 
count  
min.  max.  min max  
LEN M 15.001  LOGICA
L 
RECOR
D 
LENGT
H N 4 8 1 1 15 
IDC M 15.002  IMAGE 
DESIGN
ATION 
CHARA
CTER  N 2 5 1 1 12 
IMP M 15.003  IMPRES
SION 
TYPE  N 2 2 1 1 9 
SRC M 15.004  SOURC
E 
AGENC
Y/ORI  AN 6 35 1 1 42 
PCD M 15.005  PALMP
RINT 
CAPTU
RE 
DATE  N 9 9 1 1 16 
 
1047  
 HLL M 15.006  HORIZO
NTAL 
LINE 
LENGT
H N 4 5 1 1 12 
VLL M 15.007  VERTIC
AL LINE 
LENGT
H N 4 5 1 1 12 
SLC M 15.008  SCALE 
UNITS  N 2 2 1 1 9 
HPS M 15.009  HORIZO
NTAL 
PIXEL 
SCALE  N 2 5 1 1 12 
VPS M 15.010  VERTIC
AL 
PIXEL 
SCALE  N 2 5 1 1 12 
CGA  M 15.011  COMPR
ESSION 
ALGORI
THM  AN 5 7 1 1 14 
BPX M 15.012  BITS 
PER 
PIXEL  N 2 3 1 1 10 
PLP M 15.013  PALMP
RINT 
POSITI
ON N 2 3 1 1 10 
RSV  15.014  
15.019  RESERV
ED FOR 
FUTUR
E 
INCLUSI
ON — — — — — — 
 
1048  
 COM  O 15.020  COMM
ENT AN 2 128 0 1 128 
RSV  15.021  
15.199  RESERV
ED FOR 
FUTUR
E 
INCLUSI
ON — — — — — — 
UDF  O 15.200  
15.998  USER -
DEFINE
D 
FIELDS  — — — — — — 
DAT M 15.999  IMAGE 
DATA  B 2 — 1 1 — 
 
Tabela 9: Rodzaj obrazu dłoni  
Wyszczególnienie  Kod 
Live-scan palm  10 
Nonlive -scan palm  11 
Latent palm impression  12 
Latent palm tracing  13 
Latent palm photo  14 
Latent palm lift  15 
 
8.1.11.  Pole 15.011: algorytm kompresji (Compression algorithm – CGA)  
To obowiązkowe pole ASCII określa algorytm stosowany do kompresji obrazów w skali szarości. Wpis 
„NONE” (brak) w tym polu oznacza, że dane zawarte w tym rekordzie są nieskompresowane. W 
przypadku obrazów, które mają być skompresowane, to pole zawiera preferow aną metodę 
kompresji obrazów odbitek palców zawartych na karcie daktyloskopijnej. Odnośne kody kompresji są 
określone w  dodatku 7.  
8.1.12.  Pole 15.012: ilość bitów na piksel (Bits per pixel – BPX)  
 
1049 
 To obowiązkowe pole ASCII zawiera liczbę bitów wykorzystany ch do przedstawienia jednego piksela. 
To pole zawiera wpis „8” dla normalnych wartości w skali szarości wynoszących od 0 do 255. 
Wszelkie wpisy większe lub mniejsze niż „8” w tym polu reprezentują piksel w skali szarości z większą 
precyzją.  
Tabela 10: Kody , obszary i rozmiary dłoni  
Palm Position  Palm code  Image area (mm2) Width (mm)  Height (mm)  
Unknown Palm  20 28387  139,7  203,2  
Right Full Palm  21 28387  139,7  203,2  
Right Writer s Palm  22 5645  44,5  127,0  
Left Full Palm  23 28387  139,7  203,2  
Left Writer s  Palm  24 5645  44,5  127,0  
Right Lower Palm  25 19516  139,7  139,7  
Right Upper Palm  26 19516  139,7  139,7  
Left Lower Palm  27 19516  139,7  139,7  
Left Upper Palm  28 19516  139,7  139,7  
Right Other  29 28387  139,7  203,2  
Left Other  30 28387  139,7  203,2  
 
8.1.13.  Pole 15.013: pozycja obrazu dłoni (Palmprint Position – PLP)  
To obowiązkowe oznaczone pole zawiera pozycję obrazu dłoni odpowiadającą obrazowi odbitki. 
Numer kodu w systemie dziesiątkowym odpowiadający znanej lub najbardziej prawdopodobnej 
pozycji obrazu d łoni jest pobierany z tabeli 10 i wprowadzany jako dwuznakowe subpole ASCII. 
Tabela 10 także wyszczególnia maksymalne obszary obrazu i wymiary dla każdej możliwej pozycji 
obrazu dłoni.  
8.1.14.  Pola 15.014 –019: zarezerwowane do określenia w przyszłości (Res erved for future definition 
– RSV)  
Te pola są zarezerwowane, by można było w przyszłości wprowadzić zmiany tego standardu. Na 
obecnym poziomie nie należy wykorzystywać żadnego z tych pól. Jeżeli którekolwiek z nich są 
obecne, należy je ignorować.  
8.1.15.  Pole 15.020: uwaga (Comment – COM)  
 
1050  
 To nieobowiązkowe pole można wykorzystać do wprowadzania uwag lub innych informacji 
tekstowych w kodzie ASCII wraz z danymi obrazu odbitki dłoni.  
8.1.16.  Pola 15.021 –199: zarezerwowane do określenia w przyszłości ( Reserved  for future definition  
– RSV)  
Te pola są zarezerwowane, by można było w przyszłości wprowadzić zmiany tego standardu. Na 
obecnym poziomie nie należy wykorzystywać żadnego z tych pól. Jeżeli którekolwiek z nich są 
obecne, należy je ignorować.  
8.1.17.  Pola 1 5.200 –998: pola zdefiniowane przez użytkownika (User -defined fields – UDF)  
Pola te mogą zostać zdefiniowane przez użytkownika i będą używane do przyszłych wymogów. Ich 
wielkość i zawartość są definiowane przez użytkownika i są zgodne z agencją otrzymującą.  Jeżeli 
występują, zawierają informacje tekstowe w kodzie ASCII.  
8.1.18.  Pole 15.999: dane obrazu (Image data – DAT)  
To pole zawiera wszystkie dane z pozyskanego obrazu śladu. Zawsze ma numer pola 999 i musi być 
ostatnim polem fizycznym w rekordzie. Na prz ykład po „15.999:” następują dane obrazu w 
reprezentacji binarnej. Każdy piksel nieskompresowanych danych w skali szarości zwykle jest 
wyrażany jako osiem bitów (256 poziomów szarości) zawartych w jednym bajcie. Jeżeli wpis w polu 
BPX 15.012 jest większy l ub mniejszy niż 8, liczba bajtów potrzebnych do zawarcia piksela będzie się 
różnić. Jeżeli stosuje się kompresję, dane pikseli są skompresowane zgodnie z techniką określoną w 
polu CGA.  
8.2. Koniec rekordu typu 15: obraz odbitki dłoni, o zmiennej rozdzielcz ości 
Do celów spójności separator „FS” jest stosowany bezpośrednio po ostatnim bajcie danych z pola 
15.999 w celu oddzielenia go od ostatniego rekordu logicznego. Separator ten musi być włączony w 
pole długości rekordu typu 15.  
8.3. Dodatkowe rekordy typu 15: obraz odbitki dłoni, o zmiennej rozdzielczości  
W tym pliku można zawrzeć dodatkowe rekordy typu 15. Dla każdego dodatkowego obrazu odbitki 
dłoni wymagany jest kompletny rekord logiczny typu 15 wraz z separatorem „FS”.  
Tabela 11: Maksymalna liczba pozycji przyjętych do weryfikacji od transmisji  
Type of AFIS 
Search  TP/TP  LT/TP  LP/PP  TP/UL  LT/UL  PP/ULP  LP/ULP  
Maximum 
Number of 
Candidates  1 10 5 5 5 5 5 
 
Rodzaje przeszukań:  
 
1051  
 TP/TP: karta daktyloskopijna – karta daktyloskopijna,  
LT/TP: ślad palca – karta daktyloskopijna,  
LP/PP: ślad dłoni – dłoń,  
TP/UL: karta daktyloskopijna – ślad NN palca,  
LT/UL: ślad palca – ślad NN palca,  
PP/ULP: dłoń – ślad NN dłoni,  
LP/ULP: ślad dłoni – ślad NN dłoni.  
 
9. Dodatki do rozdziału 2 (wymiana danych daktyloskopijnych ) 
9.1. Dodatek 1: Kody separatora ASCII  
ASCII  Pozycja148 Wyszczególnienie  
LF 1/10  Separates error codes in Field 2.074  
FS 1/12  Separates logical records of a file  
GS 1/13  Separates fields of a logical record  
RS 1/14  Separates the subfields of a record field  
US 1/15  Separates individual information items of the field or subfield  
 
9.2. Dodatek 2: Obliczanie kontrolnych znaków alfa -numerycznych  
Dla TCN i TCR (pola 1.09 i 1.10):  
Liczba odpowiadająca znakowi kontrolnemu jest generowana z zastosowaniem następującego 
wzoru:  
(YY * 108 + SSSSSSSS) Modulo 23  
Gdzie YY i SSSSSSSS są wartościami numerycznymi, odpowiednio, ostatnich dwóch cyfr roku i 
numeru seryjnego.  
Znak kontrolny jest wtedy generowany z tabeli podanej poniżej.  
                                                            
148 Pozycja określona w  normie ASCII.  
 
1052  
 Dla CRO (pole 2.010):  
Liczba odp owiadająca znakowi kontrolnemu jest generowana z zastosowaniem następującego 
wzoru:  
(YY * 106 + NNNNNN) Modulo 23  
Gdzie YY i NNNNNN są wartościami numerycznymi, odpowiednio, ostatnich dwóch cyfr roku i 
numeru seryjnego.  
Znak kontrolny jest wtedy generowany  z tabeli podanej poniżej.  
Tabela znaków kontrolnych  
1-A 9-J 17-T 
2-B 10-K 18-U 
3-C 11-L 19-V 
4-D 12-M 20-W 
5-E 13-N 21-X 
6-F 14-P 22-Y 
7-G 15-Q 0-Z 
8-H 16-R  
 
9.3. Dodatek 3: Kody znaków  
7-bitowy kod ANSI do wymiany informacji  
ASCII Character Set 
+ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 
30    ! ’ # $ % & ‘ 
40 ( ) * + , - . / 0 1 
50 2 3 4 5 6 7 8 9 : ; 
60 < = > ? @ A B C D E 
70 F G H I J K L M N O 
 
1053  
 80 P Q R S T U V W X Y 
90 Z [ \ ] ^ _ ` a b c 
100 d e f g h i j k l m 
110 n o p q r s t u v w 
120 x y z {}{ | }} ~    
 
9.4. Dodatek 4: Streszczenie transakcji  
Rekord typu 1 (obowiązkowy)  
Identifier  Field number  Field name  CPS/PMS  SRE ERR 
LEN 1.001  Logical Record Length  M M M 
VER 1.002  Version Number  M M M 
CNT 1.003  File Content  M M M 
TOT 1.004  Type of Transaction  M M M 
DAT 1.005  Date  M M M 
PRY 1.006  Priority  M M M 
DAI 1.007  Destination Agency  M M M 
ORI 1.008  Originating Agency  M M M 
TCN 1.009  Transaction Control Number  M M M 
TCR 1.010  Transaction Control Reference  C M M 
NSR 1.011  Native Scanning Resolution  M M M 
NTR 1.012  Nominal Transmitting Resolution  M M M 
DOM  1.013  Domain name  M M M 
GMT  1.014  Greenwich mean time  M M M 
 
W kolumnie „Stan”:  
 
1054  
 O = nieobowiązkowy; M = obowiązkowy; C = warunkowy, jeżeli transakcja jest odpowiedzią dla 
agencji inicjującej.  
Rekord typu 2 (obowiązkowy)  
Identifier  Field 
number  Field name  CPS/PMS  MPS/MMS  SRE ERR 
LEN 2.001  Logical Record Length  M M M M 
IDC 2.002  Image Designation 
Character  M M M M 
SYS 2.003  System Information  M M M M 
CNO  2.007  Case Number  — M C — 
SQN  2.008  Sequence Number  — C C — 
MID  2.009  Latent Identifier  — C C — 
CRN  2.010  Criminal Reference 
Number  M — C — 
MN1  2.012  Miscellaneous 
Identification Number  — — C C 
MN2  2.013  Miscellaneous 
Identification Number  — — C C 
MN3  2.014  Miscellaneous 
Identification Number  — — C C 
MN4  2.015  Miscellaneous 
Identification Number  — — C C 
INF 2.063  Additional Information  O O O O 
RLS 2.064  Respondents List  — — M — 
ERM  2.074  Status/Error Message 
Field  — — — M 
ENC 2.320  Expected Number of 
Candidates  M M — — 
 
 
1055  
 W kolumnie „Stan”:  
O = nieobowiązkowy; M = obowiązkowy; C = warunkowy, jeżeli dane są dostępne  
* = jeżeli transmisja danych jest zgodna z  prawem wewnętrznym (nieobjęta 
art. LAW.PRUM.11 [Dane daktyloskopijne] i  LAW.PRUM.12 [Zautomatyzowane 
przeszukanie danych daktyloskopijnych])  
 
9.5. Dodatek 5: Definicje rekordów typu 1  
Identifier  Condition  Field number  Field name  Character type  Example data  
LEN M 1.001  Logical Record 
Length  N 1.001:230{}{GS}
} 
VER M 1.002  Version 
Number  N 1.002:0300{}{GS
}} 
CNT M 1.003  File Content  N 1.003:1{}{US}}1
5{}{RS}}2{}{US}}
00{}{RS}}4{}{US}
}01{}{RS}}4{}{US
}}02{}{RS}}4{}{U
S}}03{}{RS}}4{}{
US}}04{}{RS}}4{}
{US}}05{}{RS}}4{
}{US}}06{}{RS}}4
{}{US}}07{}{RS}}
4{}{US}}08{}{RS}
}4{}{US}}09{}{RS
}}4{}{US}}10{}{R
S}}4{}{US}}11{}{
RS}}4{}{US}} 12{}
{RS}}4{}{US}}13{
}{RS}}4{}{US}}14
{}{GS}}  
TOT M 1.004  Type of 
Transaction  A 1.004:CPS{}{GS}
} 
DAT M 1.005  Date  N 1.005:20050101
{}{GS}}  
PRY M 1.006  Priority  N 1.006:4{}{GS}}  
 
1056  
 DAI M 1.007  Destination 
Agency  1* 1.007:DE/BKA{}
{GS}}  
ORI M 1.008  Originating  
Agency  1* 1.008:NL/NAFIS
{}{GS}}  
TCN M 1.009  Transaction 
Control Number  AN 1.009:02000000
04F{}{GS}}  
TCR C 1.010  Transaction 
Control 
Reference  AN 1.010:02000000
04F{}{GS}}  
NSR M 1.011  Native Scanning 
Resolution  AN 1.011:19,68{}{G
S}} 
NTR M 1.012  Nominal 
Transmitting 
Resolution  AN 1.012:19,68{}{G
S}} 
DOM  M 1.013  Domain Name  AN 1.013: INT -
I{}{US}}4,22{}{G
S}} 
GMT  M 1.014  Greenwich 
Mean Time  AN 1.014:20050101
125959Z  
 
W kolumnie „Stan”: O = nieobowiązkowy; M = obowiązkowy; C = warunkowy.  
W kolumnie „Rodzaj znaku” (Character Type): A = alfa; N = numeryczny; B = binarny.  
1* dopuszczalne znaki dla nazwy agencji to [„0..9”, „A..Z”, „a..z”, „_”, „.”, „”, „ –”] 
9.6. Dodatek 6: Definicje rekordów typu 2  
Tabela A.6.1: Transakcje CPS i PMS  
Identifier  Condition  Field 
number  Field name  Character 
type  Example data  
LEN M 2.001  Logical 
Record 
Length  N 2.001:909{}{GS}}  
IDC M 2.002  Image 
Designation N 2.002:00{}{GS}}  
 
1057  
 Character  
SYS M 2.003  System 
Information  N 2.003:0422{}{GS}}  
CRN  M 2.010  Criminal 
Reference 
Number  AN 2.010:DE/E999999999{}{GS}}  
INF O 2.063  Additional 
Information  1* 2.063:Additional Information 
123{}{GS}}  
ENC M 2.320  Expected 
Number of 
Candidates  N 2.320:1{}{GS}}  
 
Tabela A.6.2: Transakcje SRE  
Identifier  Condition  Field number  Field name  Character type  Example data  
LEN M 2.001  Logical Record 
Length  N 2.001:909{}{GS}
} 
IDC M 2.002  Image 
Designation 
Character  N 2.002:00{}{GS}}  
SYS M 2.003  System 
Information  N 2.003:0422{}{GS
}} 
CRN  C 2.010  Criminal 
Reference 
Number  AN 2.010:NL/22222
22222{}{GS}}  
MN1  C 2.012  Miscellaneous 
Identification 
Number  AN 2.012:E9999999
99{}{GS}}  
MN2  C 2.013  Miscellaneous 
Identification 
Number  AN 2.013:E9999999
99{}{GS}}  
MN3  C 2.014  Miscellaneous 
Identification N 2.014:0001{}{GS
}} 
 
1058  
 Number  
MN4  C 2.015  Miscellaneous 
Identification 
Number  A 2.015:A{}{GS}}  
INF O 2.063  Additional 
Information  1* 2.063:Additiona
l Information 
123{}{GS}}  
RLS M 2.064  Respondents 
List AN 2.064:CPS{}{RS}
}I{}{RS}}001/001
{}{RS}}999999{}{
GS}}  
 
Tabela A.6.3: Transakcje ERR  
Identifier  Condition  Field 
number  Field name  Character 
type  Example data  
LEN M 2.001  Logical Record 
Length  N 2.001:909{}{GS}}  
IDC M 2.002  Image 
Designation 
Character  N 2.002:00{}{GS}}  
SYS M 2.003  System 
Information  N 2.003:0422{}{GS}}  
MN1  M 2.012  Miscellaneous 
Identification 
Number  AN 2.012:E999999999{}{GS}}  
MN2  C 2.013  Miscellaneous 
Identification 
Number  AN 2.013:E999999999{}{GS}}  
MN3  C 2.014  Miscellaneous 
Identification 
Number  N 2.014:0001{}{GS}}  
MN4  C 2.015  Miscellaneous 
Identification A 2.015:A{}{GS}}  
 
1059  
 Number  
INF O 2.063  Additional 
Information  1* 2.063:Additional 
Information 123{}{GS}}  
ERM  M 2.074  Status/Error 
Message Field  AN 2.074: 201: IDC - 1 FIELD 
1.009 WRONG CONTROL 
CHARACTER {}{LF}} 115: IDC 
0 FIELD 2.003 INVALID 
SYSTEM INFORMATION 
{}{GS}}  
 
Tabela A.6.4: Transakcje MPS i MMS  
Identifier  Condition  Field 
number  Field name  Character 
type  Example data  
LEN M 2.001  Logical Record 
Length  N 2.001:909{}{GS}}  
IDC M 2.002  Image 
Designation 
Character  N 2.002:00{}{GS}}  
SYS M 2.003  System 
Information  N 2.003:0422{}{GS}}  
CNO  M 2.007  Case Number  AN 2.007:E999999999{}{GS}}  
SQN  C 2.008  Sequence 
Number  N 2.008:0001{}{GS}}  
MID  C 2.009  Latent Identifier  A 2.009:A{}{GS}}  
INF O 2.063  Additional 
Information  1* 2.063:Additional 
Information 123{}{GS}}  
ENC M 2.320  Expected 
Number of 
Candidates  N 2.320:1{}{GS}}  
 
W kolumnie „Stan”: O = nieobowiązkowy; M = obowiązkowy; C = warunkowy.  
W kolumnie „Rodzaj znaku” (Character Type): A = alfa; N = numeryczny; B = binarny.  
 
1060  
 1* dopuszczalne znaki to [„0..9”, „A..Z”, „a..z”, „_”, „.”, „”, „ –”] 
9.7. Dodatek 7: Kody kompresji odcieni szarości  
Kody kompresji  
Compression  Value  Remarks  
Wavelet Scalar Quantisation Greyscale 
Fingerprint Image Compression 
Specification  
IAFIS -IC-0010(V3), dated 19 December 
1997  WSQ  Algorithm to be used for the compression of 
greyscale images in Type -4, Type -7 and Type -
13 to Type -15 records. Shall not be used for 
resolutions > 500dpi.  
JPEG 2000  
[ISO 15444/ITU T.800]  J2K To be used for los sy and losslessly 
compression of greyscale images in Type -13 
to Type -15 records. Strongly recommended 
for resolutions > 500 dpi  
 
9.8. Dodatek 8: Specyfikacja poczty  
W celu polepszenia obiegu wewnętrznego temat wiadomości pocztowej transakcji PRUEM musi 
zawierać kod państwa (CC), które wysłało wiadomość, i  typ transakcji (TOT pole 1.004).  
Format: Kod państwa/typ transakcji  
Przykład: „DE/CPS”  
Treść wiadomości może być pusta.  
ROZDZIAŁ  3: Wymiana danych rejestracyjnych pojazdów  
1. Wspólny zestaw danych do za utomatyzowanego przeszukania danych rejestracyjnych 
pojazdów  
1.1. Definicje  
Definicje obowiązkowych i  nieobowiązkowych elementów danych przedstawione w  rozdziale 0 
art. 14 ust.  4 są następujące:  
Obowiązkowe (M – Mandatory):  
Element danych musi być przekaza ny, gdy informacje są dostępne w rejestrze krajowym danego 
państwa. Istnieje zatem obowiązek wymiany informacji, gdy są one dostępne.  
Nieobowiązkowe (O – Optional):  
 
1061  
 Element danych może być przekazany, gdy informacje są dostępne w rejestrze krajowym danego 
państwa. Nie ma zatem obowiązku wymiany informacji, nawet gdy są one dostępne.  
Każdy element w  zestawie danych, który jest wyraźnie uznany za ważny w  związku 
z art. LAW.PRUM.15 [Zautomatyzowane przeszukanie danych rejestracyjnych pojazdów], jest 
opatrzony oznaczeniem (Y).  
1.2. Wyszukiwanie pojazdu/jego właściciela/posiadacza  
1.2.1.  Warunki wyszukiwania  
Istnieją dwa sposoby poszukiwania informacji określonej w następnym akapicie:  
– według numeru podwozia VIN, daty i godziny odniesienia (nieobowiązkowe),  
– według  numeru rejestracyjnego, numeru podwozia (nieobowiązkowy), daty i godziny 
odniesienia (nieobowiązkowe).  
Za pomocą tych kryteriów wyszukiwania zostaną przekazane informacje związane z jednym lub 
niekiedy większą liczbą pojazdów. Jeżeli muszą być przekazane informacje dotyczące tylko jednego 
pojazdu, wszystkie pozycje są przesyłane w jednej odpowiedzi. Jeżeli zostanie odnaleziony więcej niż 
jeden pojazd, państwo, do którego się zwrócono, może samo ustalić, które informacje przekazać – 
wszystkie, czy tylko jed ną pozycję w  celu zawężenia poszukiwania (np. z  przyczyn dotyczących 
prywatności lub wydajności działania).  
Pozycje niezbędne do zawężenia poszukiwań są przedstawione w pkt 1.2.2.1. W pkt 1.2.2.2 opisane 
są informacje w całości.  
Gdy poszukiwanie odbywa się  według numeru podwozia, daty i godziny odniesienia, można je 
przeprowadzić w jednym państwie lub we wszystkich państwach uczestniczących.  
Gdy poszukiwanie odbywa się według numeru rejestracyjnego, daty i godziny odniesienia, musi ono 
być przeprowadzone w jednym konkretnym państwie.  
Normalnie do poszukiwania wykorzystuje się aktualną datę i godzinę, jest jednak możliwe 
przeprowadzanie poszukiwania, wykorzystując datę i godzinę odniesienia z przeszłości. Gdy 
poszukiwanie jest przeprowadzane z wykorzystaniem daty i godziny odniesienia z przeszłości, a 
informacje historyczne nie są dostępne w rejestrze konkretnego państwa, ponieważ takie informacje 
nie są w ogóle zarejestrowane, faktyczne informacje mogą być zwrócone z zaznaczeniem, że są to 
faktyczne informacj e. 
1.2.2.  Zestaw danych  
1.2.2.1.  Pozycje, które należy przekazać i które są niezbędne do zawężenia poszukiwania  
Pozycja  M/O149 Remarks  Prüm Y/N150 
                                                            
149 M = obowiązkowo, jeśli znajduje się w  krajowym rejestrze, O = nieobowiązkowo.  
 
1062  
 Dane pojazdów     
Numer rejestracyjny  M  Y 
Numer nadwozia, podwozia, ramy, 
VIN M  Y 
Kraj rejestracji  M  Y 
Marka  M (D.1151) np. Ford, Opel, Renault itd.  Y 
Nazwa handlowa pojazdu  M (D.3) np. Focus, Astra, Megane  Y 
Kod kategorii UE  M (J) motorynki, motorowery, 
samochody itd.  Y 
 
1.2.2.2.  Kompletny zestaw danych  
Pozycja  M/O152 Remarks  Prüm 
Y/N 
Dane związane z 
posiadaczem 
pojazdu   (C.1153) Dane dotyczące posiadacza świadectwa rejestracji 
pojazdu.   
Nazwisko (firma) 
posiadacza 
dowodu 
rejestracyjnego  M (C.1.1.)  
osobne pola na nazwisko, tytuły itd. oraz podane zostanie 
nazwisko w formacie do wydruku  Y 
Imię  M (C.1.2)  
osobne pola na imię (imiona) i inicjały oraz podane 
zostanie nazwisko w formacie do wydruku  Y 
Adres  M (C.1.3)  Y 
                                                                                                                                                                                         
150 Wszystkie atrybuty przypisane indywidualnie przez państwa oznaczono symbolem Y.  
151 Zharmonizowany skrót dokumentu, zob. dyrektywa Rady 1999/37/WE z  dnia 29 kwietnia 1999  r. 
152 M = obowiązkowo, jeśli znajduje się w  krajowym rejestrze, O = nieobowiązkowo.  
153 Zharmonizowany skrót dokumentu, zob. dyrektywa Rady 1999/37/WE z  dnia 29 kwietnia 1999  r. 
 
1063  
 osobne pola na ulicę, numer domu i aneks, kod 
pocztowy, miejsce pobytu, kraj pobytu itd. oraz zostanie 
podany adres w formacie do wydruku  
Płeć M Mężczyzna, kobieta  Y 
Data urodzenia  M  Y 
Forma prawna  M Osoba fizyczna, stowarzyszenie, spółka, firma itd.  Y 
Miejsce urodzenia  O  Y 
Numer 
identyfikacyjny  O Identyfikuje jednoznacznie osobę lub firmę  N 
Rodzaj i numer 
dokumentu 
tożsamości  O Rodzaj i numer dokumentu tożsamości (np. nr paszportu)  N 
Data nabycia 
prawa własności 
pojazdu  O Data nabycia prawa własności pojazdu. Data będzie 
zwykle pokrywać się z datą wydrukowaną pod (I) na 
dokumencie rejestracyjnym pojazdu.  N 
Data, do kiedy był 
posiadaczem 
pojazdu  O Data, do kiedy był posiadaczem pojazdu  N 
Rodzaj posiadacza  O Jeśli brak posiadacza pojazdu (C.2), odniesienie do faktu, 
że posiadacz dokumentu rejestracyjnego:  
– jest właścicielem pojazdu,  
– nie jest właścicielem pojazdu,  
– nie jest określ ony w dokumencie rejestracyjnym 
jako właściciel pojazdu.  N 
Dane związane z 
właścicielami 
pojazdu   (C.2)   
Nazwisko (firma) 
właścicieli  M (C.2.1)  Y 
Imię  M (C.2.2)  Y 
 
1064  
 Adres  M (C.2.3)  Y 
Płeć M Mężczyzna, kobieta  Y 
Data urodzenia  M  Y 
Forma prawna  M Osoba  fizyczna, stowarzyszenie, spółka, firma itd.  Y 
Miejsce urodzenia  O  Y 
Numer 
identyfikacyjny  O Identyfikuje jednoznacznie osobę lub firmę  N 
Rodzaj i numer 
dokumentu 
tożsamości  O Rodzaj i numer dokumentu tożsamości (np. nr paszportu)  N 
Data rozpoczęcia 
posiadania pojazdu  O Data rozpoczęcia posiadania pojazdu  N 
Data zakończenia 
posiadania pojazdu  O Data zakończenia posiadania pojazdu  N 
Dane pojazdów     
Numer 
rejestracyjny  M  Y 
Numer nadwozia, 
podwozia, ramy, 
VIN M  Y 
Kraj rejestracji  M  Y 
Marka  M (D.1) np. Ford, Opel, Renault itd.  Y 
Nazwa handlowa 
pojazdu  M (D.3) np. Focus, Astra, Megane  Y 
Rodzaj 
pojazdu/kod 
kategorii UE  M (J) motorynki, motorowery, samochody itd.  Y 
Data pierwszej 
rejestracji  M (B) Data pierwszej rejestracji gdziekolwiek na świecie  Y 
Data początkowa M (I) Data rejestracji, do której odwołuje się konkretny Y 
 
1065  
 aktualnej 
rejestracji  dokument rejestracyjny pojazdu  
Data końcowa 
rejestracji  M Data końcowa rejestracji, do której odwołuje się 
konkretny dokument rejestracyjny pojazdu . Możliwe, że 
ta data oznacza okres ważności, tak jak wydrukowano na 
dokumencie, jeśli nie jest on nieograniczony (skrót na 
dokumencie = H).  Y 
Status  M Zezłomowany, skradziony, wywieziony z kraju itd.  Y 
Data początkowa 
statusu  M  Y 
Data końcowa 
statusu  O  N 
kW O (P.2)  Y 
Pojemność  O (P.1)  Y 
Rodzaj tablicy 
rejestracyjnej  O Stała, tymczasowa itd.  Y 
Dokument 
identyfikacyjny 
pojazdu 1  O Numer identyfikacyjny pierwszego dokumentu 
identyfikacyjnego wydrukowany na dokumencie pojazdu  Y 
Dokument 
identyfikacyjny 
pojazdu 2154 O Drugi numer identyfikacyjny pierwszego dokumentu 
identyfikacyjnego wydrukowany na dokumencie pojazdu  Y 
Dane związane z 
ubezpieczeniem     
Nazwa 
towarzystwa 
ubezpieczenioweg
o O  Y 
Data rozpoczęcia 
ubezpieczenia  O  Y 
                                                            
154 W Luksemburgu używa się dwóch oddzielnych numerów identyfikacyjnych dowodu rejestracyjnego 
pojazdu.  
 
1066  
 Data zakończenia 
ubezpieczenia  O  Y 
Adres  O  Y 
Numer 
ubezpieczenia  O  Y 
Numer 
identyfikacyjny  O Identyfikator, który w sposób jednoznaczny identyfikuje 
firmę  N 
Rodzaj numeru 
identyfikacyjnego  O Rodzaj numeru identyfikacyjnego (np. numer izby 
przemysłowo -handlowej)  N 
 
2. Bezpieczeństwo danych  
2.1. Zarys  
Oprogramowanie EUCARIS służy do prowadzenia bezpiecznej łączności między państwami i 
przekazuje informacje do dotychczasowych systemów państw z wykorzystaniem protokołu XML. 
Państwa wymieniają wiadomości przez wysyłanie ich bezpośrednio do odbiorcy. Ośrodek danych 
danego państwa jest podłączony do sieci TESTA.  
Wiadomości XML przesyłane przez sieć są szyfrowane. Technika szyfrowania wiadomości to SSL. 
Wiadomości XML wysyłane do terminala końcoweg o mają postać jawnego tekstu, ponieważ 
połączenie między oprogramowaniem a procesorem końcowym jest w środowisku chronionym.  
Przewidziana jest aplikacja kliencka, którą można wykorzystywać w obrębie danego państwa do 
wystosowywania zapytań do rejestrów wła snych lub do rejestrów innych państw. Klienci będą 
identyfikowani za pomocą ID użytkownika/hasła lub certyfikatu klienta. Połączenie z użytkownikiem 
może być zaszyfrowane, ale szyfrowanie leży w gestii poszczególnych państw.  
2.2. Aspekty bezpieczeństwa dot yczące wymiany wiadomości  
Bezpieczeństwo opiera się na połączeniu protokołu HTTPS i podpisu XML. Rozwiązanie to 
wykorzystuje podpis XML do podpisywania wszystkich wiadomości przesyłanych na serwer i 
umożliwia uwierzytelnienie nadawcy wiadomości przez spraw dzenie podpisu. Jednostronny SSL 
(tylko certyfikat serwera) jest używany w celu ochrony poufności i integralności przesyłanej 
wiadomości i daje ochronę przed atakami typu skreślenie/powtórzenie i wstawienie. Zamiast 
opracowywania oprogramowania na specjaln e zamówienie w celu wdrożenia dwustronnego SSL, 
wprowadza się podpis XML. Korzystanie z tego podpisu jest bardziej zgodne z planem rozwoju usług 
sieciowych niż dwustronny SSL i wobec tego ma większe znaczenie strategiczne.  
Podpis XML można wprowadzić kilko ma sposobami, ale wybranym tu sposobem jest 
wykorzystywanie podpisu XML jako elementu zapewniania bezpieczeństwa usług sieciowych (WSS). 
WSS precyzuje sposób korzystania z podpisu XML. Ponieważ WSS opiera się na standardzie SOAP, 
logiczne jest możliwie jak  najściślejsze stosowanie się do tego standardu.  
 
1067  
 2.3. Aspekty bezpieczeństwa niedotyczące wymiany wiadomości  
2.3.1.  Zatwierdzanie użytkowników  
Użytkownicy oprogramowania sieciowego EUCARIS uwierzytelniają się przez nazwę użytkownika i 
hasło. Ponieważ wykorzystywane jest standardowe uwierzytelnienie z systemu Windows, państwa 
mogą podwyższyć standard uwierzytelnienia w razie potrzeby przez zastosowanie certyfikatów 
klientów.  
2.3.2.  Role użytkowników  
Oprogramowanie EUCARIS wspomaga różne role użytkownikó w. Każdy klaster usług ma własną 
autoryzację. Np. (wyłączni) użytkownicy funkcji „Traktat EUCARIS” nie mogą korzystać z funkcji 
„Prüm”. Funkcje administratorów są oddzielone od regularnych funkcji użytkowników końcowych.  
2.3.3.  Rejestrowanie i śledzenie wy miany wiadomości  
Oprogramowanie EUCARIS ułatwia rejestrowanie wszystkich rodzajów wiadomości. Funkcja 
administratora umożliwia administratorowi krajowemu ustalenie, które wiadomości są 
zarejestrowane – wnioski od użytkowników końcowych, wnioski przychodząc e od innych państw 
członkowskich, informacje przekazywane z  rejestrów krajowych itp.  
Oprogramowanie można skonfigurować, tak by wykorzystywało do tej rejestracji wewnętrzną bazę 
danych lub bazę zewnętrzną (Oracle). Decyzja o tym, jakie wiadomości mają być rejestrowane, zależy 
wyraźnie od możliwości rejestracji w innych częściach dotychczasowych systemów i połączonych z 
nimi aplikacji klientów.  
Nagłówek każdej wiadomości zawiera informacje o składających wniosek państwie, organizacji z tego 
państwa oraz o uż ytkowniku. Zaznaczona jest także przyczyna złożenia wniosku.  
Przez połączoną rejestrację w państwie składającym wniosek i odpowiadającym możliwe jest 
dokładne śledzenie każdej wiadomości (np. wniosku od obywatela).  
Rejestracja jest konfigurowana przez syst em klienta sieciowego EUCARIS (menu Administracja, 
konfiguracja rejestracji). Funkcję rejestracji wykonuje System Centralny. Gdy rejestrowanie jest 
uruchomione, w jednym zapisie dotyczącym rejestracji przechowywana jest cała wiadomość 
(nagłówek i treść). P oziom rejestracji można ustalić według określonej usługi i według rodzaju 
wiadomości przechodzącej przez system główny.  
Poziomy rejestracji  
Możliwe są następujące poziomy rejestracji:  
Prywatny – wiadomość jest zarejestrowana: rejestracja NIE jest dostępna dla usługi extract logging, 
ale jest dostępna jedynie na szczeblu krajowym do celów audytu i rozwiązywania problemów.  
Brak – wiadomość nie jest w ogóle rejestrowana.  
Typy wiadomości  
Wymiana informacji między państwami składa się z  kilku wiadomości, których  schematy 
przedstawione są na rysunku 5 poniżej.  
 
1068  
 Rodzaje wiadomości są, jak następuje (na rysunku 5 dotyczą systemu podstawowego EUCARIS w 
państwie X):  
 1. Wniosek skierowany do głównego systemu_wniosek od klienta;  
 2. Wniosek skierowany do innego państwa_ wniosek o wiadomość od systemu 
głównego tego państwa;  
 3. Wniosek do systemu głównego tego państwa_wniosek o wiadomość z systemu 
głównego innego państwa;  
 4. Wniosek do dotychczasowego rejestru_wiadomość z systemu głównego;  
 5. Wniosek skierowany do głównego systemu_wniosek o wiadomość z 
dotychczasowego rejestru;  
 6. Odpowiedź z głównego systemu_wniosek klienta o wiadomość;  
 7. Odpowiedź innego państwa_wniosek o wiadomość z systemu głównego tego 
państwa;  
 8. Odpowiedź od systemu głównego tego państwa_ wniosek o wiadomość z innego 
państwa;  
 9. Wniosek od dotychczasowego rejestru_wniosek o wiadomość z systemu głównego  
 10. Odpowiedź z głównego systemu_wniosek o wiadomość z dotychczasowego rejestru;  
 Na rysunku 5 przedstawiono następujące ścieżki wymiany informacji:  
* wniosek o informacje od państwa X do państwa Y – niebieskie strzałki. Wniosek ten i 
odpowiedź na niego składają się, odpowiednio, z wiadomości typu 1, 2, 7 i 6;  
* wniosek o informacje od państwa Z do państwa X – czerwone strzałki. Wniosek ten i 
odpowiedź na niego składają się, odpowiednio, z wiadomości typu 3, 4, 9 i 8;  
* wniosek o informacje z dotychczasowego rejestru do jego systemu głównego 
(ścieżka ta obejmuje także wniosek od klienta korzystającego z dotychczasowego 
systemu) – zielone strzałki.  Na ten rodzaj wniosku składają się wiadomości typu 5 i 
10. 
Rysunek 5: Typy rejestrowanych wiadomości  
 
1069  
  
2.3.4.  Sprzętowy moduł bezpieczeństwa  
Nie stosuje się sprzętowego modułu bezpieczeństwa.  
Sprzętowy moduł bezpieczeństwa daje dobrą ochronę klucza stosow anego do podpisywania 
wiadomości oraz do identyfikacji serwerów. Podwyższa to ogólny poziom bezpieczeństwa, lecz 
moduł taki jest kosztowny w zakupie/utrzymaniu, a nie ma wymogów stosowania FIPS 140 -2 poziom 
2 lub modułu na poziomie 3. Ponieważ wykorzystywa na jest zamknięta sieć, która skutecznie łagodzi 
zagrożenia, postanawia się nie stosować początkowo sprzętowego modułu bezpieczeństwa. Jeżeli 
sprzętowy moduł bezpieczeństwa jest niezbędny np. do uzyskania akredytacji, można włączyć go do 
architektury syste mu. 
3. Warunki techniczne wymiany danych  
3.1. Ogólny opis oprogramowania EUCARIS  
3.1.1.  Zarys  
Oprogramowanie EUCARIS łączy wszystkie uczestniczące państwa w sieć, w której każde państwo 
komunikuje się bezpośrednio z innymi. Nie ma centralnego komponentu, k tóry byłby potrzebny do 
nawiązania łączności. Oprogramowanie EUCARIS prowadzi bezpieczną łączność z innymi państwami i 
przekazuje wiadomości do procesora końcowego dotychczasowych systemów państw, wykorzystując 
XML. Architekturę tę pokazuje poniższy rysune k. 

 
1070  
  
Państwa wymieniają wiadomości przez wysyłanie ich bezpośrednio do odbiorcy. Ośrodek danych 
danego państwa jest podłączony do sieci wykorzystywanej do wymiany wiadomości (TESTA). Aby 
dostać się do sieci TESTA, państwa podłączają się do niej przez krajowy węzeł sieci. Do podłączenia 
do sieci wykorzystywana jest zapora ogniowa, a oprogramowanie EUCARIS jest podłączone do tego 
zabezpieczenia przez router. W zależności od rozwiązania wybranego do ochrony wiadomości 
certyfikat jest stosowany przez route r albo przez oprogramowanie EUCARIS.  
Przewidziana jest aplikacja kliencka, którą można wykorzystywać w obrębie danego państwa do 
wystosowywania zapytań do rejestrów własnych lub do rejestrów innych państw. Aplikacja ta jest 
podłączona do EUCARIS. Klienci b ędą identyfikowani za pomocą ID użytkownika/hasła lub certyfikatu 
klienta. Połączenie z użytkownikiem z organizacji zewnętrznej (np. policji) może być zaszyfrowane, 
ale szyfrowanie leży w gestii poszczególnych państw.  
3.1.2.  Zakres systemu  
Zakres zastosowa nia systemu EUCARIS ogranicza się do procesów biorących udział w wymianie 
informacji między organami rejestracyjnymi w państwach oraz do podstawowej prezentacji tych 
informacji. Procedury oraz zautomatyzowane procesy, w których należy zastosować te informa cje, 
znajdują się poza zakresem zastosowania systemu.  
Państwa mogą wybrać stosowanie funkcji klienta EUCARIS albo utworzenie własnej aplikacji 
klienckiej. W tabeli poniżej opisano te aspekty systemu EUCARIS, z których korzystanie jest 
obowiązkowe lub zalec ane, oraz te, z których korzystanie nie jest obowiązkowe lub może być 
ustalone przez państwa.  
Aspekty 
EUCARIS  M/O
155 Uwagi  
Koncepcja 
sieci  M Koncepcja zakłada łączność „każdego z każdym”  
                                                            
155 M = obowiązkowe korzystanie lub zgodność; O = nieobowiązkowe korzystanie lub zgodność.  

 
1071  
 Sieć fizyczna  M TESTA  
Oprogramow
anie 
podstawowe  M Oprogramowanie podstawowe EUCARIS musi być stosowane do połączenia 
z pozostałymi państwami. Oferuje ono następującą funkcjonalność:  
* szyfrowanie i podpisywanie wiadomości,  
* sprawdzanie tożsamości nadawcy,  
* uprawnienia przyznane państwom i użytkownikom lokalnym,  
* routing wiadomości,  
* tworzenie kolejek wiadomości asynchronicznych, jeżeli odbiorca 
jest chwilowo niedostępny,  
* funkcja kierowania zapytań do wielu krajów,  
* rejestracja wymiany wiadomości,  
* przechowywanie wiadomości przychodzących.  
Oprogramow
anie klienta  O Oprócz opr ogramowania podstawowego państwo może wykorzystywać 
oprogramowanie klienta EUCARIS II. W miarę potrzeby oprogramowania 
podstawowe i klienta są modyfikowane pod kontrolą organizacji EUCARIS.  
Koncepcja 
bezpieczeńst
wa M Koncepcja opiera się na podpisach XML za pomocą certyfikatów klientów i 
na szyfrowaniu w trybie SSL za pomocą certyfikatów obsługi.  
Specyfikacja 
wiadomości  M Każde państwo musi stosować się do specyfikacji wiadomości ustalonych 
przez organizację EUCARIS i niniejszy rozdział. Specyfikacje może  zmienić 
wyłącznie organizacja EUCARIS w porozumieniu z państwami.  
Obsługa i 
wsparcie  M Przyjęcie nowych państw lub nowej funkcji leży w gestii organizacji 
EUCARIS. Funkcje bieżącego nadzoru i pomocy są centralnie zarządzane 
przez wyznaczone do tego państwo.  
 
3.2. Wymogi funkcjonalne i pozafunkcjonalne  
3.2.1.  Funkcje ogólne  
W niniejszej sekcji opisano w sposób podstawowy główne funkcje ogólne.  
Nr Wyszczególnienie  
 
1072  
 1. System umożliwia organom rejestracyjnym państw wymianę wiadomości – wniosków i 
odpow iedzi – w sposób interaktywny.  
2. System zawiera aplikację kliencką umożliwiającą użytkownikom końcowym przesyłanie 
wniosków i przedstawianie odpowiedzi do przetwarzania ręcznego.  
3. System ułatwia „transmitowanie”, umożliwiając w ten sposób danemu państwu przesyłanie 
wniosku do wszystkich pozostałych państw. Oprogramowanie podstawowe konsoliduje 
odpowiedzi przychodzące w jedną wiadomość przekazywaną do aplikacji klienckiej (funkcja 
ta ma nazwę „Zapytanie do wielu krajów”).  
4. System jest w stanie o bsługiwać różne rodzaje wiadomości. Role użytkowników, autoryzacja, 
routing, podpisywanie i rejestrowanie są zdefiniowane według konkretnej usługi.  
5. System umożliwia państwom wymianę partii wiadomości lub wiadomości zawierających dużą 
liczbę wniosków lu b odpowiedzi. Wiadomości te są obsługiwane w sposób asynchroniczny.  
6. System ustawia wiadomości asynchroniczne w kolejce, jeżeli państwo będące odbiorcą jest 
chwilowo niedostępne, i gwarantuje dostarczenie wiadomości, gdy tylko odbiorca jest 
ponownie dos tępny.  
7. System przechowuje przychodzące wiadomości asynchroniczne do czasu, kiedy mogą one 
być przetworzone.  
8. System udostępnia tylko programy EUCARIS należące do innych państw, nie zaś do 
indywidualnych organizacji znajdujących się w tych państwach,  tj. każdy organ rejestracyjny 
stanowi jedyny pomost między krajowymi użytkownikami końcowymi a odpowiednimi 
organami w innych państwach.  
9. Możliwe jest określenie użytkowników z różnych państw na serwerze EUCARIS i ich 
autoryzacja zgodnie z prawami tego  państwa.  
10. Wiadomości zawierają informacje o składających wniosek państwie, organizacji oraz 
użytkowniku końcowym.  
11. System ułatwia rejestrację wymiany wiadomości między różnymi państwami i między 
oprogramowaniem podstawowym a krajowymi systemami rejestracji.  
12. System umożliwia organizacji lub państwu wyznaczonym explicite do tego zadania 
gromadzenie zarejestrowanych informacji na temat wiadomości wysłanych/otrzymanych 
przez wszystkie uczestniczące państwa do celów sporządzania sprawozdań statys tycznych.  
13. Każde państwo samo zaznacza, jakie zarejestrowane informacje są udostępniane 
wyznaczonemu organowi, a jakie są „prywatne”.  
14. System umożliwia administratorom krajowym każdego państwa sporządzanie wyciągów 
 
1073  
 użytecznych danych statystycznych . 
15. System umożliwia dodanie nowych państw na drodze prostych procedur administracyjnych.  
 
3.2.2.  Użyteczność  
Nr Wyszczególnienie  
16. System zapewnia interfejs do zautomatyzowanego przetwarzania wiadomości przez systemy 
procesorów końcowych/systemy dotychczasowe i umożliwia wprowadzenie interfejsu 
użytkownika do tych systemów (indywidualnie dostosowany interfejs użytkownika).  
17. Obsługi systemu można się łatwo nauczyć, system jest jasny i zawiera teksty pomocy.  
18. System posiada dokumentację wspo magającą państwa w działaniach integrujących, 
operacyjnych i przyszłej konserwacji (np. instrukcje, dokumentacja funkcjonalna i techniczna, 
instrukcja operacyjna…).  
19. Interfejs użytkownika jest wielojęzyczny i oferuje użytkownikowi końcowemu możliwość 
wybrania języka.  
20. Interfejs użytkownika zawiera udogodnienia dla administratora lokalnego umożliwiające 
przetłumaczenie pozycji na ekranie i kodowanych informacji na język danego kraju.  
 
3.2.3.  Niezawodność  
Nr Wyszczególnienie  
21. System jest zaprojektowany jako solidny i niezawodny system operacyjny, odporny na błędy 
obsługujących i zdolny do bezproblemowej regeneracji po przerwach w dostawie prądu i 
innych zdarzeniach. Ponowne uruchomienie systemu bez utraty danych lub z minimalną 
utratą musi  być możliwe.  
22. System musi dawać stabilne i możliwe do odtworzenia rezultaty.  
23. System został zaprojektowany do niezawodnego funkcjonowania. Można go wdrożyć w 
konfiguracji gwarantującej 98 -procentową dostępność (przez redundancję, wykorzystanie 
serwerów zapasowych itd.) w każdym przypadku komunikacji dwustronnej.  
24. Możliwe jest użytkowanie części systemu, nawet podczas awarii niektórych komponentów 
(jeżeli państwo C ma awarię, państwa A i B nadal mogą się komunikować). Należy 
zminimalizować liczb ę pojedynczych punktów awarii w łańcuchu informacji.  
 
1074  
 25. Czas powrotu do sprawności systemu po poważnej awarii powinien wynosić mniej niż jeden 
dzień. Powinna istnieć możliwość zminimalizowania czasu wyłączenia z pracy, wykorzystując 
możliwość zdalnej pom ocy, np. z centralnego biura obsługi.  
 
3.2.4.  Wydajność  
Nr Wyszczególnienie  
26. System może być używany 24  h na dobę 7 dni w tygodniu. Takie ramy czasowe (24  h na dobę 
7 dni w tygodniu) są wtedy także wymagane od dotychczasowych systemów w państwach.  
27. System szybko reaguje na wnioski użytkowników bez względu na inne zadania wykonywane 
w tym samym czasie. Jest to także wymagane od dotychczasowych systemów stron w celu 
zapewnienia odpowiedniego czasu reakcji. Dopuszczalny jest ogólny czas reakcji wyno szący 
maksymalnie 10 sekund dla pojedynczego wniosku.  
28. System został zaprojektowany dla wielu użytkowników i w taki sposób, że zadania w tle 
mogą być wykonywane, podczas gdy użytkownik wykonuje zadania bieżące.  
29. System został zaprojektowany tak, by  można było go rozszerzyć w przypadku zwiększenia 
liczby wiadomości w następstwie wprowadzenia nowej funkcjonalności lub dołączenia 
nowych organizacji lub nowych państw.  
 
3.2.5.  Bezpieczeństwo  
Nr Wyszczególnienie  
30. System nadaje się (np. w zakresie śro dków bezpieczeństwa) do wymiany informacji 
zawierających dane osobowe wymagające szczególnej ochrony (np. dane 
właściciela/posiadacza samochodu), opatrzone klauzulą UE restricted.  
31. System jest utrzymywany tak, że uniemożliwiony jest nieupoważniony dost ęp do danych.  
32. System zawiera moduł umożliwiający bieżący nadzór nad prawami i zezwoleniami krajowych 
użytkowników końcowych.  
33. Państwa mogą sprawdzić tożsamość nadawcy (na poziomie państwa) przez podpisy XML.  
34. Państwa muszą wyraźnie upoważnić inne państwa do żądania konkretnych informacji.  
35. Na poziomie oprogramowania system zapewnia całościowy zestaw zabezpieczeń i szyfrów 
zgodny z poziomem bezpieczeństwa wymaganym w takich sytuacjach. Wyłączność i 
integralność informacji gwarantuje podpis XML i szyfrowanie drogą tunelowania SSL.  
 
1075  
 36. Wszelka wymiana wiadomości może być prześledzona przez rejestrację.  
37. Zapewniona jest ochrona przed atakami polegającymi na usuwaniu wiadomości (wiadomość 
usuwana jest przez stronę trzecią) i atakami polegaj ącymi na powtarzaniu lub wprowadzaniu 
wiadomości (wiadomość jest powtarzana lub wprowadzana przez stronę trzecią).  
38. System wykorzystuje certyfikaty zaufanej strony trzeciej (trusted third party – TTP).  
39. System może obsługiwać różne certyfikaty poch odzące z jednego państwa, w zależności od 
typu wiadomości lub usługi.  
40. Środki bezpieczeństwa na poziomie oprogramowania są wystarczające do tego, by można 
było korzystać z  sieci nieakredytowanych.  
41. System jest w stanie wykorzystywać nowe technologie zabezpieczeń, takie jak zapora 
ogniowa XML.  
 
3.2.6.  Możliwość dostosowania  
Nr Wyszczególnienie  
42. System daje możliwość rozszerzenia go o nowe rodzaje wiadomości i nową funkcjonalność. 
Koszty adaptacji są minimalne. Wynika to ze scentralizow anego opracowywania 
komponentów oprogramowania.  
43. Państwa mają możliwość określenia nowych rodzajów wiadomości do użytku dwustronnego. 
Nie wszystkie państwa muszą uwzględniać wszystkie rodzaje wiadomości.  
 
3.2.7.  Wsparcie i konserwacja  
Nr Wyszczególnienie  
44. System zapewnia możliwość bieżącego nadzoru centralnemu punktowi obsługi lub 
operatorom w odniesieniu do sieci i serwerów w różnych państwach.  
45. System umożliwia zdalne wspomaganie przez centralny punkt obsługi.  
46. System umożliwia analizowanie problemów.  
47. System można rozszerzyć na nowe państwa.  
48. Oprogramowanie może być łatwo zainstalowane przez personel mający minimalną wiedzę i 
doświadczenie w dziedzinie technologii informacyjnych. Procedura instalacji jest w jak  
 
1076  
 największym stopniu zautomatyzowana.  
49. System zapewnia stałe środowisko testowe i akceptacyjne.  
50. Roczne koszty konserwacji i wsparcia zostały zminimalizowane dzięki przestrzeganiu norm 
rynkowych i utworzeniu programu w taki sposób, aby wymagał możl iwie jak najmniejszego 
wsparcia ze strony centralnego punktu obsługi.  
 
3.2.8.  Wymogi projektowe  
Nr Wyszczególnienie  
51. System jest zaprojektowany i  posiada dokumentację z  założeniem wieloletniego okresu 
użytkowania.  
52. System został tak zaprojektowany, by był niezależny od dostawcy sieci.  
53. System jest zgodny z  aktualnym sprzętem i  oprogramowaniem wykorzystywanymi 
w państwach, gdyż współpracuje z  tymi systemami rejestracji, wykorzystując standardową 
otwartą technologię usług sieciowych  (XML, XSD, SOAP, WSDL, HTTP(s), Web services, WSS, 
X.509 itd.).  
 
3.2.9.  Stosowne normy  
Nr Wyszczególnienie  
54. System jest zgodny z  wymogami ochrony danych określonymi w  rozporządzeniu (WE) 
nr 45/2001 (art.  21, 22 i 23) i dyrektywie 95/46/WE.  
55. System jest zgodny z  normami wymiany danych pomiędzy administracjami (IDA).  
56. System wspiera UTF8.  
 
ROZDZIAŁ  4: Procedura oceny zgodnie z  art. LAW.PRUM.18 [Ocena ex ante]  
Artykuł 1: Kwestionariusz  
1. Odpowiednia grupa robocza Rady Unii Europejskiej („grupa robocza Rady”) opracowuje 
kwestionariusz dotyczący każdej z  zautomatyzowanych metod wymiany danych przedstawionych 
w art. LAW.PRUM.5 [Cel] do art. LAW.PRUM.17 [Środki wykonawcze].  
2. Gdy Zjednoczone Królestwo uzna, że spełnia warunki wstępne dotyczące  wymiany danych 
w odpowiedniej kategorii, wypełnia odpowiedni kwestionariusz.  
 
1077  
 Artykuł 2: Operacja pilotażowa  
1. Jeśli będzie to wymagane i w  celu dokonania oceny wyników kwestionariusza, Zjednoczone 
Królestwo przeprowadza operację pilotażową wraz z  państwem członkowskim (lub ich większą 
liczbą), które już prowadzi wymianę danych w  ramach decyzji Rady 2008/615/WSiSW. Operacja 
pilotażowa odbywa się niedługo przed wizytą ewaluacyjną lub wkrótce po niej.  
2. Warunki i ustalenia dotyczące operacji pilotażowej określa odpowiednia grupa robocza Rady 
i będą one oparte na uprzednim indywidualnym ustaleniu ze Zjednoczonym Królestwem. Państwa 
biorące udział w  operacji pilotażowej uzgadniają szczegóły praktyczne.  
Artykuł 3: Wizyta ewaluacyjna  
1. W celu dokonania oceny wyników k westionariusza zostanie przeprowadzona wizyta 
ewaluacyjna.  
2. Warunki i ustalenia dotyczące tej wizyty określa odpowiednia grupa robocza Rady i będą one 
oparte na uprzednich indywidualnych ustaleniach poczynionych między Zjednoczonym Królestwem a 
zespołem ewa luacyjnym. Zjednoczone Królestwo umożliwia zespołowi inspekcyjnemu sprawdzenie 
zautomatyzowanej wymiany danych w  kategorii lub kategoriach, które mają być ocenione, 
w szczególności przez opracowanie harmonogramu inspekcji uwzględniającego wnioski zespołu.  
3. W ciągu jednego miesiąca od wizyty zespół inspekcyjny sporządzi sprawozdanie z  wizyty 
ewaluacyjnej i przekaże je Zjednoczonemu Królestwu, tak by mogło ono wyrazić swoje uwagi. 
W razie potrzeby sprawozdanie może zostać zmienione przez zespół inspekcyjny na podstawie uwag 
Zjednoczonego Królestwa.  
4. W skład zespołu ewaluacyjnego wchodzi co najwyżej troje ekspertów wyznaczonych przez 
państwa członkowskie biorące udział w  zautomatyzowanej wymianie danych w  kategoriach 
podlegających ocenie, mających doświadczenie w  odniesieniu do danej kategorii danych, 
posiadających odpowiednie krajowe poświadczenie bezpieczeństwa osobowego umożliwiające 
zajmowanie się tymi sprawami i zgadzających się na udział w  co najmniej jednej inspekcji w  innym 
państwie. W  skład zespołu inspek cyjnego wchodzi również przedstawiciel Komisji.  
5. Członkowie zespołu inspekcyjnego respektują poufny charakter informacji, które uzyskają 
przy wykonywaniu swoich zadań.  
Artykuł 4: Oceny przeprowadzane na mocy decyzji Rady 2008/615/WSiSW i  2008/616/WSiSW  
Prze prowadzając procedurę oceny, o  której mowa w  art. LAW.PRUM.18 [Ocena ex ante] oraz 
w niniejszym rozdziale, Rada, za pośrednictwem odpowiedniej grupy roboczej Rady, uwzględni 
wyniki procedur oceny przeprowadzonych w  ramach przyjęcia decyzji wykonawczych Rad y (UE) 
2019/968156 i (UE) 2020/1188157. Odpowiednia grupa robocza Rady zadecyduje o  konieczności 
                                                            
156  Decyzja wykonawcza Rady (UE)  2019/968 z  dnia 6  czerwca 2019  r. w  sprawie uruchomienia 
w Zjednoczonym Królestwie zautomatyzowanej wymiany danych w  odniesieniu do danych DNA (Dz.U. L  156 
z 13.6.2019, s.  8). 
 
1078  
 przeprowadzenia operacji pilotażowej, o  której mowa w  art. LAW.PRUM.18 [Ocena ex ante] ust.  1, 
w art. 23 ust.  2 rozdziału 0 niniejszego załącznika oraz w  art. 2 niniejszego rozdziału.  
Artykuł 5: Sprawozdanie dla Rady  
Zgodnie z  art. LAW.PRUM.18 [Ocena ex ante] Rada otrzyma, w  celu podjęcia decyzji, ogólne 
sprawozdanie z  oceny podsumowujące wyniki kwestionariuszy, inspekcję i, w  stosownych 
przypadkach, operację pilota żową.  
  
                                                                                                                                                                                         
157  Decyzja wykonawcza Rady (UE)  2020/1188 z  dnia 6  sierpnia 2020  r. w  sprawie uruchomienia 
w Zjednoczonym Królestwie zautomatyzowanej wymiany danych w  odniesieniu do danych daktyloskopijnych 
(Dz.U. L  265 z  12.8.2020, s.  1). 
 
1079  
 ZAŁĄCZNIK LAW -2:  DANE DOTYCZĄCE PRZELOTU PASAŻERA   
Dane dotyczące przelotu pasażera zbierane przez przewoźników lotniczych  
1. Kod identyfikacyjny danych PNR  
2. Data rezerwacji / wystawienia biletu  
3. Data( -y) planowanej podróży  
4. Nazwisko( -a) 
5. Adres, numer telefonu i  elektroniczne dane kontaktowe pasażera, osób, które dokonały 
rezerwacji lotu dla pasażera, osób, za pośrednictwem których można kontaktować się 
z pasażerem lotniczym, oraz osób, które należy poinformować w  nagłych przypadkach  
6. Wszystkie dostępne informacje dotyczące płatności/fakturowania (obejmujące wyłącznie 
informacje dotyczące sposobów płatności i  wystawiania faktury za bilet lotniczy, z  wyłączeniem 
wszelkich innych informacji niezwiązanych bezpośrednio z  lotem)  
7. Kompletna trasa podróży dla konkretnych danych PNR  
8. Informacje o  programach lojalnościowych (oznaczenie linii lotniczej lub sprzedawcy, który 
zarządza programem, numer podróżnego w  programie lojalnościowym, poziom członkostwa, 
opis segmentu i  kod sojuszu)  
9. Biuro podróży / agencja turys tyczna  
10. Dane o  statusie podróży pasażera, w  tym potwierdzenia, stan odprawy biletowo -bagażowej, 
dane typu: pasażer nie stawił się lub pasażer nabył bilet w  czasie odprawy bez wcześniejszej 
rezerwacji  
11. Informacje o  podzieleniu/rozdzieleniu danych PNR  
12. Inne inf ormacje dodatkowe (OSI), informacje o  usługach specjalnych (SSI) i  o prośbach o  usługi 
specjalne (SSR)  
13. Informacje o  wystawieniu biletu, w  tym numer biletu, data wystawienia biletu i  bilety w  jedną 
stronę, informacja o  automatycznie skalkulowanej taryfie  
14. Informacje o  miejscu, w  tym numer miejsca na pokładzie  
15. Informacje o  wspólnej obsłudze połączeń  
16. Wszystkie informacje o  bagażu  
17. Imiona i  nazwiska innych pasażerów wymienionych w  PNR oraz liczba pasażerów wymienionych 
w PNR podróżujących razem  
18. Wszelkie zebrane d ane pasażera przekazane przed podróżą (dane API) (rodzaj, numer, kraj 
wydania i  data ważności dokumentu tożsamości, obywatelstwo, nazwisko, imię, płeć, data 
urodzenia, linia lotnicza, numer lotu, data odlotu, data przylotu, port lotniczy odlotu, port 
lotni czy przylotu, godzina odlotu i  godzina przylotu)  
 
1080  
 19. Wszystkie dotychczasowe zmiany danych PNR wymienionych w  pkt 1 –18.   
 
1081 
 ZAŁĄCZNIK LAW -3: FORMY PRZESTĘPCZOŚCI, W  ODNIESIENIU DO KTÓRYCH EUROPOL JEST 
WŁAŚCIWY  
— Terroryzm  
— Przestępczość zorganizowana  
— Handel narkotykami  
— Działalność związana z praniem pieniędzy  
— Przestępstwa związane z  substancjami jądrowymi i  promieniotwórczymi  
— Przemyt imigrantów  
— Handel ludźmi  
— Przestępstwa związane z pojazdami silnikowymi  
— Zabójstwo oraz spowodowanie ciężkiego uszczerbku na z drowiu  
— Nielegalny obrót organami i tkankami ludzkimi  
— Uprowadzenie, bezprawne pozbawienie wolności i wzięcie zakładników  
— Rasizm i ksenofobia  
— Rozbój i kradzież rozbójnicza  
— Nielegalny handel dobrami kultury, w tym antykami i dziełami sztuki  
— Oszustwa i na dużycia finansowe  
— Przestępstwa przeciwko interesom finansowym Unii  
— Wykorzystywanie informacji wewnętrznych i  manipulacja na rynku finansowym  
— Wymuszenie rozbójnicze  
— Podrabianie i piractwo produktów  
— Fałszowanie dokumentów urzędowych i handel nimi  
— Fałsz owanie pieniądza i  środków płatniczych  
— Przestępczość komputerowa  
— Korupcja  
— Nielegalny handel bronią, amunicją i  materiałami wybuchowymi  
 
1082  
 — Nielegalny handel zagrożonymi gatunkami zwierząt  
— Nielegalny handel zagrożonymi gatunkami i  odmianami roślin  
— Przestępstwa przeciwko środowisku, w  tym zanieczyszczenia pochodzące ze statków  
— Nielegalny handel substancjami hormonalnymi i innymi środkami pobudzającymi wzrost  
— Niegodziwe traktowanie w  celach seksualnych i wykorzystywanie seksualne, w  tym materiały 
przedstawiające niegodziwe traktowanie dzieci, oraz  nagabywanie dzieci w  celach seksualnych  
— Ludobójstwo, zbrodnie przeciw ludzkości oraz zbrodnie wojenne.   
  
 
1083  
 ZAŁĄCZNIK LAW -4: FORMY POWAŻNEJ PRZES TĘPCZOŚCI, W  ODNIESI ENIU DO KTÓRYCH EURO JUST 
JEST WŁAŚCIWY  
— Terroryzm  
— Przestępczość zorganizowana  
— Handel narkotykami  
— Działalność związana z praniem pieniędzy  
— Przestępstwa związane z  substancjami jądrowymi i  promieniotwórczymi  
— Przemyt imigrantów  
— Handel ludźmi  
— Przestępstwa związane z pojazdami silnikowymi  
— Zabójstwo oraz spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu  
— Nielegalny obrót organami i tkankami ludzkimi  
— Uprowadzenie, bezprawne pozbawienie wolności i wzięcie zakładników  
— Rasizm i ksenofobia  
— Rozbój i kradzież rozbójnicza  
— Nielegalny handel dobrami ku ltury, w tym antykami i dziełami sztuki  
— Oszustwa i nadużycia finansowe  
— Przestępstwa przeciwko interesom finansowym Unii  
— Wykorzystywanie informacji wewnętrznych i  manipulacja na rynku finansowym  
— Wymuszenie rozbójnicze  
— Podrabianie i piractwo produktów  
— Fałszowanie dokumentów urzędowych i handel nimi  
— Fałszowanie pieniądza i  środków płatniczych  
— Przestępczość komputerowa  
— Korupcja  
— Nielegalny handel bronią, amunicją i  materiałami wybuchowymi  
 
1084  
 — Nielegalny handel zagrożonymi gatunkami zwierząt  
— Nielegalny ha ndel zagrożonymi gatunkami i  odmianami roślin  
— Przestępstwa przeciwko środowisku, w  tym zanieczyszczenia pochodzące ze statków  
— Nielegalny handel substancjami hormonalnymi i innymi środkami pobudzającymi wzrost  
— Niegodziwe traktowanie w  celach seksualnych i wykorzystywanie seksualne, w  tym materiały 
przedstawiające niegodziwe traktowanie dzieci, oraz  nagabywanie dzieci w  celach seksualnych  
— Ludobójstwo, zbrodnie przeciw ludzkości oraz zbrodnie wojenne.  
  
 
1085  
 ZAŁĄCZNIK LAW -5: NAKAZ ARESZTOWANIA   
Nakaz ten został  wydany przez właściwy organ sądowy. Wnioskuję, żeby wymienioną niżej osobę 
aresztowano i  przekazano w  celu przeprowadzenia sądowego postępowania karnego lub wykonania 
kary pozbawienia wolności bądź środka zabezpieczającego158. 
 
a)  Informacja o osobie, któr ej dotyczy wniosek:  
 Nazwisko:    
 Imię (imiona):   
 Nazwisko rodowe, jeśli dotyczy:   
 Pseudonimy, jeśli dotyczy:   
 Płeć:   
 Obywatelstwo:   
 Data urodzenia:   
 Miejsce urodzenia:   
 Stałe miejsce zamieszkania lub 
znany adres:   
 Język rozumiany przez osobę, 
której dotyczy wniosek (jeśli 
wiadomo):   
 Znaki szczególne / rysopis osoby, 
której dotyczy wniosek:   
 Zdjęcie i odciski palców osoby, której dotyczy wniosek, jeśli takowe są dostępne i mogą zostać 
przekazane, lub dane na temat osoby, z którą można kontaktować się w celu uzyskania takich 
informacji, albo profil DNA (w przypadku gdy takie dokumenty można dostarczyć, choć nie 
zostały załączone).  
 
 
b) Decyzja, na podstawie której sporządzono nakaz:  
                                                            
158 Nakaz ten należy sporządzić w  jednym z  języków urzędowych wykonującego nakaz państwa, jeśli państwo 
to jest znane, lub w  jakimkolwiek innym języku zaakceptowanym przez to państwo lub przetłumaczyć na taki 
język.  
 
1086  
 1. Nakaz aresztowania lub decyzja 
sądowa mające ten sam skutek:   
 Rodzaj:   
2. Podlegające wykonaniu 
orzeczenie:   
 Numer akt:   
 
 
c) Wskazania co do długości orzeczonej kary:  
1. Maksymalna długość kary 
pozbawienia wolności lub 
zatrzymania, jaką można 
zastosować za określone 
przestępstwo( -a):  
2. Zastosowana długość kary 
pozbawienia wolności lub 
zatrzymania:   
 Pozostała do odbycia część 
wyroku:   
 
 
  d) Proszę wskazać, czy osoba ta stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której wydano 
orzeczenie:  
 1. ☐ Tak, osoba ta stawiła się osobiście na rozprawie, w  wyniku której wydano orzeczenie.  
 2. ☐ Nie, osoba ta nie stawiła się osobiście na rozprawie, w  wyniku której wydano 
orzeczenie.  
3. Jeżeli zaznaczono odpowiedź w pkt 2, proszę wskazać, w stosownych przypadkach, która 
z poniższych okoliczności zachodzi:  
 ☐ 3.1a. osoba ta została wezwana osobiście w dniu … (dzień/miesiąc/rok) i tym 
samym została poinformowana o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy, 
w wyniku której wydano to orzeczenie, oraz zost ała poinformowana, że 
orzeczenie może zostać wydane, nawet jeżeli nie stawi się ona na rozprawie;  
 
1087  
 LUB 
☐ 3.1b. osoba ta nie została wezwana osobiście, lecz inną drogą rzeczywiście 
otrzymała urzędową informację o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy, w 
wyniku której wydano orzeczenie, w sposób pozwalający jednoznacznie stwierdzić, 
że wiedziała ona o wyznaczonej r ozprawie, oraz została poinformowana, że 
orzeczenie może zostać wydane, jeżeli nie stawi się na rozprawie;  
LUB 
☐ 3.2. wiedząc o wyznaczonej rozprawie, osoba ta udzieliła pełnomocnictwa 
obrońcy, który został wyznaczony przez nią albo przez państwo do teg o, aby 
ją bronić na rozprawie, i obrońca ten faktycznie bronił ją na rozprawie;  
LUB 
☐ 3.3. osobie tej doręczono orzeczenie w dniu … (dzień/miesiąc/rok) i wyraźnie 
pouczono ją o prawie do ponownego rozpoznania sprawy lub do złożenia 
odwołania, w których to procedurach osoba ta ma prawo uczestniczyć i 
które pozwalają na ponowne rozpoznanie sprawy pod względem 
merytorycznym i z uwzględnieniem nowych dowodów oraz które mogą 
prowadzić do uchylenia lub zmiany pierwotnego orzeczenia, oraz  
☐ osoba ta wyraźnie oświadczyła, że nie kwestionuje orzeczenia;  
 
LUB 
 
☐ osoba ta w  ustawowym terminie nie wystą piła o  ponowne rozpoznanie 
sprawy ani nie złożyła odwołania;  
LUB 
☐ 3.4. osobie tej orzeczenie nie zostało doręczone osobiście, ale  
– orzeczenie zostanie jej doręczone osobiście bezzwłocznie po jej 
przekazaniu; oraz  
– wraz z doręczeniem orzeczenia osoba ta zostanie wyraźnie pouczona o 
prawie do ponownego rozpoznania sprawy lub do złożenia odwołania, 
w których to procedurach osoba ta ma prawo uczestniczyć i które 
pozwalają na ponowne rozpoznanie sprawy pod względem 
merytorycznym i z uwzględnieniem nowych dowo dów oraz które 
mogą prowadzić do uchylenia lub zmiany pierwotnego orzeczenia; 
oraz  
 
1088  
 – osoba ta zostanie poinformowana o terminie, w którym musi wystąpić 
o takie ponowne rozpoznanie sprawy lub złożyć odwołanie, a który 
wynosi … dni.  
4. Jeżeli zaznaczono odpowiedź wskazaną w pkt 3.1b, 3.2 lub 3.3 powyżej, proszę podać, w 
jaki sposób odnośny warunek został spełniony:  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………  
 
 
e) Przestępstwa:  
 Nakaz ten odnosi się do ogółem:   liczby przestępstw.  
 Opis okoliczności, w jakich przestępstwo (przestępstwa) popełniono, łącznie z podaniem daty, 
miejsca i stopnia uczestnictwa w przestępstwie (przestępstwach) osoby, której dotyczy 
wniosek:  
  
 Charakter i kwalifikacja prawna przestępstwa (przestępstw) oraz mające zastosowanie 
ustawowe przepisy/kodeks:  
  
  
I. Poniższe informacje mają zastosowanie wyłącznie w  przypadku, w  którym zarówno państwo 
wydające nakaz, jak i  państwo go wykonujące dokonały powiadomienia zgodnie 
z art. LAW.SURR 79 [Zakres] ust.  4 Umowy: o ile dotyczy, proszę zaznaczyć jedno lub więcej 
przestępstw zagrożonych w państwie wydającym nakaz karą pozbawienia wolności lub 
środkiem zabezpieczającym o maksymalnym wymiarze co najmniej trzech lat, jak to określają 
odnośne ustaw y państwa wydającego nakaz:  
 ☐ udział w organizacji przestępczej  
☐ terroryzm zdefiniowany w  załączniku LAW -7 do Umowy  
☐ handel ludźmi  
☐ wykorzystywanie seksualne dzieci i pornografia dziecięca  
☐ nielegalny handel narkotykami i substancjami psychotropowymi  
☐ nielegalny handel bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi  
 
1089  
 ☐ korupcja, w tym łapownictwo  
☐ nadużycia finansowe, w  tym naruszające interesy finansowe Zjednoczonego Królestwa, 
państwa cz łonkowskiego lub Unii  
☐ pranie dochodów z przestępstwa  
☐ fałszowanie pieniędzy  
☐ przestępczość komputerowa  
☐ przestępstwa przeciwko środowisku, w tym nielegalny handel zagrożonymi gatunkami 
zwierząt oraz zagrożonymi gatunkami i odmianami roślin  
☐ ułatwianie bezprawnego wjazdu i pobytu,  
☐ zabójstwo, spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu  
☐ nielegalny handel organami i tkankami ludzkimi  
☐ uprowadzenie, bezprawne pozbawienie wolności i wzięcie zakładników  
☐ rasizm i ksenofobia  
☐ kradzież zorganizowana i rozbój przy użyciu broni  
☐ nielegalny handel dobrami kultury, w tym antykami i dziełami sztuki  
☐ sprzeniewierzenie cudzego mienia  
☐ wymuszenie rozbójnicze  
☐ podrabianie i piractwo produktów  
☐ fałszowanie dokumentów urzędowych i handel nimi  
☐ fałszowanie środków płatniczych  
☐ nielegalny handel substancjami hormonalnymi i innymi środkami pobudzającymi wzrost  
☐ nielegalny handel materiałami jądrowymi lub promieniotwórczymi  
☐ handel skradz ionymi pojazdami  
☐ zgwałcenie  
 
1090  
 ☐ podpalenie  
☐ przestępstwa podlegające jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego  
☐ bezprawne zawładnięcie statkiem powietrznym, wodnym lub kosmicznym  
☐ sabotaż.  
II. Pełne opisy przestępstwa (przestępstw) nieobjętych sekcją I powyżej:  
  
 
 
f) Inne okoliczności istotne dla sprawy (informacja nieobowiązkowa):  
(Uwaga: Opis może obejmować uwagi na temat eksterytorialności, wstrzymania przedawnienia 
i innych konsekwencji przestępstwa)  
  
 
 
g) Niniejszy nakaz odnosi się także do zajęcia i przekazania mienia, które może być potrzebne jako 
dowód:  
 
Niniejszy nakaz odnosi się również do zajęcia i przekazania mienia zdobytego w wyniku 
przestępstwa przez osobę, której dotyczy wniosek:  
 
Opis mienia (i jego umiejscowi enia) (jeżeli jest znane):  
  
 
 
h) Przestępstwo (przestępstwa) stanowiące podstawę wydania niniejszego nakazu jest (są) 
zagrożone  
karą dożywotniego pozbawienia wolności lub środkiem zabezpieczającym:  
  
 
1091  
  państwo wydające nakaz na wniosek państwa wykonującego udzieli zapewnienia, że:  
  
  
 ☐ dokona rewizji kary lub zastosowanego środka – na wniosek lub po upływie co najmniej 20 
lat,  
  
lub 
 
☐ zachęci do zastosowania prawa łaski, o co osoba ta ma prawo się ubiegać na mocy prawa 
lub praktyki obowiązujących w państwie wydającym nakaz, w celu niewykonywania tej kary 
lub środka.  
 
 
i)  Organ sądowy, który wydał nakaz:  
 Nazwa oficjalna:    
 Imię i nazwisko jego 
przedstawiciela1:  
 Zajmowane stanowisko 
(tytuł/stanowisko służbowe):   
 Numer akt:   
 Adres:   
 Telefon: (numer kierunkowy kraju) 
(numer kierunkowy strefy lub 
miasta)   
 Faks (numer kierunkowy kraju) 
(numer kierunkowy strefy/miasta)   
 E-mail:   
 Dane kontaktowe osoby, z którą 
można się kontaktować w celu  
                                                            
1 W innych wersjach językowych znajdzie się odniesienie do „osoby upoważnionej” (ang. „holder”) ze strony 
organu sądowego.  
 
1092  
 dokonywania niezbędnych 
uzgodnień praktycznych odnośnie 
do przekazania:  
 W przypadku gdy organ centralny został obarczony odpowiedzialnością za przekazywanie i 
urzędowy odbiór nakazów  aresztowania:  
 Nazwa organu centralnego:   
 Osoba kontaktowa, jeżeli dotyczy 
(tytuł/stanowisko służbowe oraz 
imię i nazwisko):   
 Adres:   
 Telefon: (numer kierunkowy kraju) 
(numer kierunkowy strefy lub 
miasta)   
 Faks (numer kierunkowy kraju) 
(numer kierunkowy strefy/miasta)   
 E-mail:   
 Podpis wydającego nakaz organu 
sądowego lub jego 
przedstawiciela:   
 Nazwisko:   
 Zajmowane stanowisko 
(tytuł/stanowisko służbowe):   
 Data:   
 Pieczęć urzędowa (jeżeli dostępna):  
 
 
 
  
 
1093  
 ZAŁĄCZNIK LAW -6: WYMIANA INFORMACJI POCHODZĄC YCH Z  REJESTRÓW KARN YCH – SPECYFIKACJE 
TECHNICZNE I  PROCEDU RALNE   
ROZDZIAŁ 1 – PRZEPISY OGÓLNE  
Artykuł 1: Cel  
Celem niniejszego załącznika jest ustanowienie niezbędnych przepisów proceduralnych 
i technicznych na potrzeby wdrożenia częśc i trzeciej tytuł IX [Wymiana informacji pochodzących 
z rejestrów karnych].  
Artykuł 2: Sieć łączności  
1. Elektroniczna wymiana informacji pochodzących z  rejestru karnego między państwem 
członkowskim z  jednej strony, a  Zjednoczonym Królestwem z  drugiej strony o dbywa się przy użyciu 
wspólnej infrastruktury komunikacyjnej zapewniającej szyfrowaną łączność.    
2. Wspólną infrastrukturę komunikacyjną stanowi transeuropejska telematyczna sieć 
komunikacyjna między administracjami (TESTA). Wszelkie kolejne wersje tej siec i lub wszelkie inne 
alternatywne zabezpieczone sieci muszą zapewniać dalsze spełnianie przez wspólną infrastrukturę 
komunikacyjną wymogów w  zakresie bezpieczeństwa odpowiednich do wymiany informacji 
z rejestru karnego.  
Artykuł 3: Oprogramowanie wzajemnego połączenia  
1. Państwa korzystają ze znormalizowanego oprogramowania wzajemnego połączenia 
umożliwiającego połączenie ich organów centralnych ze wspólną infrastrukturą komunikacyjną 
w celu elektronicznej wymiany informacji pochodzących z  rejestru karnego z  innymi państwami 
zgodnie z  postanowieniami rozdziału IX [Wymiana informacji pochodzących z  rejestrów karnych] 
części trzeciej oraz niniejszego załącznika.  
2. W przypadku państw członkowskich oprogramowaniem wzajemnego połączenia jest 
oprogramowanie wzorcowe ECRI S lub ich krajowe oprogramowanie ECRIS, w  razie potrzeby 
dostosowane do celów wymiany informacji ze Zjednoczonym Królestwem określonej w  niniejszej 
Umowie.  
3. Zjednoczone Królestwo jest odpowiedzialne za rozwój i  obsługę własnego oprogramowania 
wzajemnego po łączenia. W  tym celu najpóźniej przed wejściem w  życie niniejszej Umowy 
Zjednoczone Królestwo zapewnia, aby jego krajowe oprogramowanie wzajemnego połączenia 
działało zgodnie z  protokołami i  specyfikacjami technicznymi ustanowionymi w  odniesieniu do 
oprogr amowania wzorcowego ECRIS oraz z  wszelkimi dodatkowymi wymogami technicznymi 
ustanowionymi przez eu -LISA.  
4. Zjednoczone Królestwo zapewnia również wdrażanie bez zbędnej zwłoki w  swoim krajowym 
oprogramowaniu wzajemnego połączenia wszelkich późniejszych dostosowań technicznych 
niezbędnych ze względu na jakiekolwiek zmiany w  specyfikacjach technicznych ustanowionych 
w odniesieniu do oprogramowania wzorcowego ECRIS lub zmiany w  jakichkolwiek dodatkowych 
wymogach technicznych ustanowionych przez eu -LISA. W  tym celu Unia dopilnowuje, aby 
Zjednoczone Królestwo było informowane bez zbędnej zwłoki o  wszelkich planowanych zmianach 
specyfikacji lub wymogów technicznych oraz aby otrzymywało wszelkie informacje niezbędne 
Zjednoczonemu Królestwu do wypełnienia jego ob owiązków wynikających z  niniejszego załącznika.  
 
1094  
 Artykuł 4: Informacje przekazywane w  powiadomieniach, wnioskach i  odpowiedziach  
1. Wszystkie powiadomienia, o  których mowa w  art. LAW.EXINF.123 [Powiadomienia], muszą 
zawierać następujące informacje obowiązkowe:  
(a) informacje o  osobie, której dotyczy wyrok skazujący (imię i  nazwisko, data urodzenia, miejsce 
urodzenia (miejscowość i  państwo), płeć, obywatelstwo i  – w stosownych przypadkach – 
poprzednie imiona i  nazwiska);  
(b) informacje dotyczące rodzaju wyro ku skazującego (data wydania wyroku, nazwa sądu, data 
uprawomocnienia się wyroku);  
(c) informacje dotyczące przestępstwa będącego podstawą wyroku skazującego (data popełnienia 
przestępstwa będącego podstawą wyroku i  nazwa lub kwalifikacja prawna przestępstwa, 
a także przepisy prawne mające zastosowanie); oraz  
(d) informacje dotyczące treści wyroku skazującego (w szczególności kary i  wszelkich 
ewentualnych kar dodatkowych, środków bezpieczeństwa i  późniejszych orzeczeń 
zmieniających sposób wykonania kary).  
2. Następują ce informacje nieobowiązkowe są przekazywane w  powiadomieniach, jeśli 
informacje te zostały wpisane do rejestru karnego (lit.  a)–d)) lub jeśli organ centralny ma do nich 
dostęp (lit.  e)–h)): 
(a) imiona i  nazwiska rodziców osoby skazanej;  
(b) sygnatura wyroku skazu jącego;  
(c) miejsce popełnienia przestępstwa;  
(d) informacje o  pozbawieniu praw na podstawie wyroku skazującego;  
(e) numer identyfikacyjny osoby skazanej lub rodzaj i  numer jej dokumentu tożsamości;  
(f) odciski palców pobrane od osoby skazanej;  
(g) w stosownych przypadkach ps eudonim lub przydomek/przydomki;  
(h) wizerunek twarzy.  
Ponadto można przekazywać wszelkie inne wpisane do rejestru karnego informacje dotyczące 
wyroków skazujących.  
3. Wszystkie wnioski o  udzielenie informacji, o  których mowa w  art. LAW.EXINF.125 [Wnioski 
o udzie lenie informacji], składa się w  znormalizowanym formacie elektronicznym zgodnie ze wzorem 
formularza określonym w  rozdziale  2 [FORMULARZE] niniejszego załącznika, w  jednym z  języków 
urzędowych państwa współpracującego.  
4. Wszystkie odpowiedzi na wnioski, o  których mowa w  art. LAW.EXINF.126 [Odpowiedzi na 
wnioski], przesyła się w  znormalizowanym formacie elektronicznym zgodnie ze wzorem formularza 
określonym w  rozdziale  2 [FORMULARZE] niniejszego załącznika i  dołącza do nich wykaz wyroków 
skazujących zgodnie z  przepisami prawa krajowego. Państwo współpracujące udziela odpowiedzi 
w jednym ze swoich języków urzędowych lub w  jakimkolwiek innym języku, na którego użycie obie 
Strony wyrażają zgodę. Zjednoczone Królestwo, z  jednej strony, oraz Unia, w  imieniu któregok olwiek 
z państw członkowskich, z  drugiej strony, mogą powiadomić Specjalny Komitet ds. Współpracy 
Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości o  języku lub językach, na których użycie wyrażają 
zgodę oprócz języków urzędowych danego państwa.  
 
1095  
 5. Specjalny Komite t ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości przyjmuje 
wszelkie niezbędne zmiany w  formularzach zawartych w  rozdziale  2 [FORMULARZE] niniejszego 
załącznika, o  których mowa w  ust. 3 i 4. 
Artykuł 5: Format przekazywanych informacji  
1. Przy przek azywaniu informacji zgodnie z  art. LAW.EXINF.123 [Powiadomienia] 
i art. LAW.EXINF.126 [Odpowiedzi na wnioski] dotyczących nazwy lub klasyfikacji prawnej 
przestępstwa oraz mających zastosowanie przepisów prawnych państwa stosują kod odpowiadający 
każdemu z  przestępstw, o  których mowa w  przekazywanej informacji, zgodnie z  tabelą przestępstw 
w rozdziale  3 [ZNORMALIZOWANY FORMAT PRZEKAZYWANIA INFORMACJI] niniejszego załącznika. 
W drodze wyjątku, w  przypadku gdy dane przestępstwo nie odpowiada żadnej konkretnej 
podkategorii, w  odniesieniu do tego konkretnego przestępstwa stosuje się kod „kategoria otwarta” 
odnoszący się do właściwej lub najbardziej zbliżonej kategorii przestępstw lub – w przypadku braku 
takiej kategorii – kod „pozostałe przestępstwa”.  
2. Państwa mogą także przekazywać dostępne informacje dotyczące stadium popełnienia 
przestępstwa oraz stopnia udziału w  przestępstwie oraz, w  stosownych przypadkach, informacje 
dotyczące recydywy lub wystąpienia okoliczności wyłączających całkowicie lub częściowo 
odpowiedzialność karną.  
3. Przy przekazywaniu informacji zgodnie z  art. LAW.EXINF.123 [Powiadomienia] 
i art. LAW.EXINF.126 [Odpowiedzi na wnioski] dotyczących treści wyroku skazującego, 
w szczególności orzeczonej kary, jak również wszelkich kar dodatkowych, środ ków bezpieczeństwa 
i późniejszych orzeczeń zmieniających sposób wykonania kary, państwa stosują kod odpowiadający 
każdej karze i  każdemu środkowi, o  których mowa w  przekazywanej informacji, zgodnie z  tabelą kar 
i środków w  rozdziale  3 [ZNORMALIZOWANY FORMA T PRZEKAZYWANIA INFORMACJI] niniejszego 
załącznika. W  drodze wyjątku, w  przypadku gdy kara lub środek nie odpowiadają żadnej konkretnej 
podkategorii, do tej konkretnej kary lub środka stosuje się kod „kategoria otwarta” odnoszący się do 
właściwej lub najba rdziej zbliżonej kategorii kar i  środków lub – w przypadku braku takiej kategorii – 
kod „pozostałe kary i  środki”.  
4. Państwa dostarczają również, w  stosownych przypadkach, dostępne informacje związane 
z naturą nałożonej kary lub nałożonego środka lub warunka mi ich wykonania, zgodnie z  parametrami 
zawartymi w  rozdziale  3 [ZNORMALIZOWANY FORMAT PRZEKAZYWANIA INFORMACJI] niniejszego 
załącznika. Parametr „orzeczenie inne niż zapadłe w  sprawie karnej” wskazuje się jedynie 
w przypadkach, gdy informacje o  takim orze czeniu są przekazywane dobrowolnie w  odpowiedzi na 
wniosek o  udzielenie informacje o  wyrokach skazujących przez państwo, którego obywatelem jest 
dana osoba.  
5. Państwa przesyłają do Specjalnego Komitetu ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwoś ci następujące informacje, w  szczególności w  celu upowszechnienia tych informacji 
wśród innych państw:  
(a) wykaz przestępstw krajowych wchodzących w  zakres poszczególnych kategorii, o  których 
mowa w  tabeli przestępstw w  rozdziale  3 [ZNORMALIZOWANY FORMAT PRZEK AZYWANIA 
INFORMACJI] niniejszego załącznika. Wykaz zawiera nazwę lub klasyfikację prawną 
przestępstwa oraz odniesienie do przepisów mających zastosowanie. Wykaz może zawierać 
również krótki opis znamion przestępstwa;  
(b) wykaz rodzajów wyroków skazujących, ewe ntualnych kar dodatkowych i  środków 
bezpieczeństwa oraz ewentualnych późniejszych orzeczeń zmieniających sposób wykonania 
kary określonych w  prawie krajowym w  każdej z  kategorii, o  których mowa w  tabeli kar 
i środków w  rozdziale  3 [ZNORMALIZOWANY FORMAT PR ZEKAZYWANIA INFORMACJI] 
niniejszego załącznika. Wykaz może zawierać również krótki opis konkretnej kary lub środka.  
 
1096  
 6. Państwa regularnie aktualizują wykazy i  opisy, o  których mowa w  ust. 5. Zaktualizowane 
informacje są przesyłane do Specjalnego Komitetu ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów 
Sprawiedliwości.  
7. Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości przyjmuje 
wszelkie niezbędne zmiany w  tabelach zawartych w  rozdziale  3 [ZNORMALIZOWANY FORMAT 
PRZEKAZYWANIA INFORMACJI] nin iejszego załącznika, o  których mowa w  ust. 1–4. 
Artykuł 6: Ciągłość przekazywania informacji  
Jeżeli sposób przekazywania informacji drogą elektroniczną jest czasowo niedostępny, przez cały 
okres takiej niedostępności państwa przekazują informacje, wykorzys tując do tego celu wszelkie 
środki pozwalające na wytworzenie pisemnego potwierdzenia i  umożliwiające organowi 
centralnemu państwa współpracującego stwierdzenie ich autentyczności.  
Artykuł 7: Dane statystyczne i sprawozdanie  
1. Regularnie przeprowadza się oce nę elektronicznej wymiany informacji pochodzących 
z rejestrów karnych zgodnie z  częścią trzecią tytuł IX [Wymiana informacji pochodzących z  rejestrów 
karnych]. Ocena ta opiera się na danych statystycznych i  sprawozdaniach odpowiednich państw.  
2. Każde państwo  zestawia dane statystyczne dotyczące wymiany wygenerowane przez 
oprogramowanie wzajemnego połączenia i  przesyła je co miesiąc Specjalnemu Komitetowi ds. 
Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości oraz eu -LISA. Państwa przekazują 
również Specja lnemu Komitetowi ds. Współpracy Organów Ścigania i  Wymiarów Sprawiedliwości 
oraz eu -LISA dane statystyczne dotyczące liczby obywateli innych państw skazanych na ich 
terytorium oraz liczby takich wyroków skazujących.  
Artykuł 8: Specyfikacje techniczne  
Wdraż ając niniejszą Umowę, państwa przestrzegają zapewnionych przez eu -LISA wspólnych 
specyfikacji technicznych dotyczących elektronicznej wymiany informacji pochodzących z  rejestru 
karnego i  w stosownych przypadkach bez zbędnej zwłoki dostosowują swoje systemy . 
 
ROZDZIAŁ  2 – FORMULARZE  
Wniosek o  udzielenie informacji pochodzących z  rejestru karnego  
a) Informacje dotyczące państwa będącego wnioskodawcą:  
Państwo:  
Organ( -y) centralny( -e): 
Osoba, z  którą należy się kontaktować:  
Telefon (wraz z  numerami kierunkowymi):  
Faks (wraz z  numerami kierunkowymi):  
Adres e -mail:  
Adres do korespondencji:  
Sygnatura akt, jeżeli jest znana:  
 
 
1097  
 b) Informacje o  tożsamości osoby, której dotyczy wniosek  (1): 
Imię i  nazwisko (imiona i  wszystkie nazwiska):  
Poprzednio używane imiona i  nazwiska:  
Pseudonim lub przydomek, jeżeli dotyczy:  
Płeć: M ☐ K ☐ 
Obywatelstwo:  
Data urodzenia (cyframi: dd/mm/rrrr):  
Miejsce urodzenia (miejscowość i  państwo):  
Imię i  nazwisko ojca:  
Imię i  nazwisko matki:  
Miejsce zamieszkania lub znany adres:  
Numer ewidencyjny lub rodzaj i  numer dokumentu tożsamości:  
Odciski palców:  
Wizerunek twarzy:  
Inne dostępne dane identyfikacyjne:  
 
c) Cel wniosku:  
Należy zaznaczyć właściwe pole  
 
(1) ☐ postępowanie karne (należy wskazać organ prowadzący postępowanie oraz sygnaturę 
akt sprawy, jeżeli jest dostępna) …  
… 
(2) ☐ wniosek niezwiązany z  postępowaniem karnym (zaznaczając właściwe pole, należy 
wskazać organ prowadzący postępowanie oraz sygnaturę akt sprawy, jeżeli jest 
dostępna):  
(i) ☐ wniosek pochodzący od organu sądowego …  
… 
(ii) ☐ wniosek pochodzący od uprawnionego organu administracyjnego …  
… 
(iii) ☐ wniosek pochodzący od osoby ubiegającej się o  dotyczące jej dane z  rejestru karnego …  
… 
 
Cel, jakiemu mają służyć informacje:  
Organ będący wnioskodawcą:  
☐ dana osoba nie wyraziła zgody na ujawnienie informacji (jeśli do tej osoby na mocy prawa 
państwa będącego wnioskodawcą zwrócono się o  wydanie zgody).  
Osoba, z  którą można się kontaktować, gdyby potrzebne były dodatkowe informacje:  
Nazwisko:  
 
1098  
 Telefon:  
Adres e -mail:  
Inne informacje (np. jak pilny jest wniosek):  
 
Odpowiedź na wniosek  
Informacje o  osobie, której dotyczy wniosek  
Należy zaznaczyć właściwe pole  
Niżej podpisany organ poświadcza, że:  
☐ rejestr karny nie zawiera żadnych informacji o  wyrokach skazujących wobec danej osoby  
☐ rejestr karny zawiera informacje o  wyrokach skazujących wobec danej osoby; wykaz wyroków 
skazujących załączony jest do niniejszej odpowiedzi  
☐ rejestr karny zawiera inne informacje dotyczące danej  osoby; informacje te załączone są do 
niniejszej odpowiedzi (opcjonalnie)  
☐ rejestr karny zawiera informacje o  wyrokach skazujących wobec danej osoby, ale skazujące 
państwo zastrzegło, że informacje dotyczące tych wyroków nie mogą być przekazywane dalej  
do żadnych innych celów niż na użytek postępowania karnego. Wniosek o  udzielenie dalszych 
informacji można skierować bezpośrednio do … (należy wskazać skazujące państwo)  
☐ zgodnie z  prawem krajowym państwa, do którego skierowano wniosek, nie można udzi elić 
odpowiedzi na wniosek niezwiązany z  postępowaniem karnym.  
Osoba, z  którą można się kontaktować, gdyby potrzebne były dodatkowe informacje:  
Nazwisko:  
Telefon:  
Adres e -mail:  
Inne informacje (ograniczenia korzystania z  danych w  przypadku wniosków niezwi ązanych 
z postępowaniem karnym):  
Należy wskazać liczbę stron załączonych do formularza odpowiedzi:  
Sporządzono w  
dnia  
Podpis i  pieczęć urzędowa (w stosownych przypadkach):  
Imię i  nazwisko oraz stanowisko służbowe / organizacja:  
W stosownych przypadkach należy załączyć wykaz wyroków skazujących i  przesłać całość 
dokumentów państwu będącemu wnioskodawcą. Nie jest konieczne tłumaczenie formularza ani 
wykazu wyroków skazujących na język państwa będącego wnioskodawcą.  
 
(1)  Aby ułatwić ustalenie tożsamości danej osoby, należy podać jak najwięcej informacji.  
 
ROZDZIAŁ  3 – ZNORMALIZOWANY FORMAT PRZEKAZYWANIA INFORMACJI  
 
1099  
 Wspólna tabela kategorii przestępstw, wraz z  tabelą parametrów, o  której mowa w  art. 5 ust. 1 i 2 w 
rozdziale 1 [Format przekazywania informacj i]  
 
Kod Kategorie i podkategorie kar i środków  
0100  00 
kategoria 
otwarta  Zbrodnie należące do jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego  
0101  00 Ludobójstwo  
0102  00 Zbrodnie przeciwko ludzkości  
0103  00 Zbrodnie wojenne  
0200  00 
kategoria 
otwarta  Udział w  organizacji przestępczej  
0201  00 Kierowanie organizacją przestępczą  
0202  00 Świadomy udział w  przestępczej działalności organizacji przestępczej  
0203  00 Świadomy udział w  nieprzestępczej działalności organizacji przestępczej  
0300  00 
kategoria 
otwarta  Terroryzm  
0301  00 Kierowanie grupą terrorystyczną  
0302  00 Świadomy udział w  działalności grupy terrorystycznej  
0303  00 Finansowanie terroryzmu  
0304  00 Publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa terrorystycznego  
0305  00 Rekrutacja na potrzeby terroryzmu lub szkolenie terrorystyczne  
0400  00 
kategoria Handel ludźmi  
 
1100  
 otwarta  
0401  00 Handel ludźmi w  celu wyzysku związanego z  pracą lub świadczeniem usług  
0402  00 Handel ludźmi w  celu wyzysku związanego z  prostytucją lub innymi formami 
wykorzystywania seksualnego  
0403  00 Handel ludźmi w  celu pobrania ludzkich organów lub tkanek  
0404  00 Handel ludźmi w  celu niewolnictwa, praktyk podobnych do niewolnictwa lub pracy 
przymusowej  
0405  00 Handel małoletnimi w  celu wyzysku związanego z  pracą  lub świadczeniem usług  
0406  00 Handel małoletnimi w  celu wyzysku osób związanego z  prostytucją lub innymi 
formami wykorzystywania seksualnego  
0407  00 Handel małoletnimi w  celu pobrania ludzkich organów lub tkanek  
0408  00 Handel małoletnimi w  celu niewolnictwa, praktyk podobnych do niewolnictwa lub 
pracy przymusowej  
0500  00 
kategoria 
otwarta  Nielegalny obrót  (1) i inne przestępstwa związane z  bronią, bronią palną, częściami 
i elementami tej broni, amunicją i  materiałami wybuchowymi  
0501  00 Nielegalny wyrób broni, broni palnej, części i  elementów tej broni, amunicji 
i materiałów wybuchowych  
0502  00 Nielegalny obrót krajowy bronią, bronią palną, częściami i  elementami tej broni, 
amunicją i  materiałami wybuchowymi  (2) 
0503  00 Nielegalny wywóz  lub przywóz broni, broni palnej, części i  elementów tej broni, 
amunicji i  materiałów wybuchowych  
0504  00 Posiadanie lub używanie bez zezwolenia broni, broni palnej, części i  elementów tej 
broni, amunicji i  materiałów wybuchowych  
0600  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko środowisku  
0601  00 Niszczenie lub uszkadzanie chronionych gatunków fauny i  flory  
 
1101  
 0602  00 Bezprawne zanieczyszczanie powietrza, gleby lub wody substancjami lub 
promieniowaniami jonizującymi  
0603  00 Przestępstwa związane z  odpadami, w  tym odpadami niebezpiecznymi  
0604  00 Przestępstwa związane z  nielegalnym obrotem  (1) zwierzętami lub roślinami 
pozostającymi pod ochroną gatunkową lub częściami tych zwierząt lub roślin  
0605  00 Nieumyślne przestępstwa przeciwko środowisku  
0700  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa związane z  narkotykami lub prekursorami oraz inne przestępstwa 
przeciwko zdrowiu publicznemu  
0701  00 Przestępstwa związane z  nielegalnym obrotem  (3) środkami odurzającymi, 
substancjami psychotropowymi i  prekursorami nieprzeznaczonymi wyłącznie na 
użytek własny  
0702  00 Nielegalne zażywanie narkotyków oraz ich nabywanie, posiadanie, wytwarzanie lub 
produkcja wyłącznie na użytek własny  
0703  00 Pomaganie w  nielegalnym używaniu środków odurzających lub substancji 
psychot ropowych lub nakłanianie do takiego używania  
0704  00 Wyrób lub produkcja środków odurzających nieprzeznaczonych wyłącznie na użytek 
własny  
0800  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko życiu i  zdrowiu  
0801  00 Zabójstwo  
0802  00 Zabójstwo – typy kwalifikowane  (4) 
0803  00 Nieumyślne spowodowanie śmierci  
0804  00 Zabójstwo noworodka przez matkę  
0805  00 Nielegalne przerwanie ciąży  
0806  00 Nielegalna eutanazja  
 
1102  
 0807  00 Przestępstwa związane z  popełnieniem samobójstwa  
0808  00 Akt przemocy skutkujący śmiercią  
0809  00 Spowodowanie ciężkiego uszkodzenia lub zniekształcenia ciała lub trwałego kalectwa  
0810  00 Nieumyślne spowodowanie ciężkiego uszkodzenia lub zniekształcenia ciała lub 
trwałego kalectwa  
0811  00 Spowodowanie lżejszego uszkodzen ia ciała  
0812  00 Nieumyślne spowodowanie lżejszego uszkodzenia ciała  
0813  00 Narażenie na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała  
0814  00 Tortury  
0815  00 Nieudzielenie pomocy  
0816  00 Przestępstwa związane z  pobieraniem organów lub tkanek ludzkich bez zezwolenia lub 
zgody  
0817  00 Przestępstwa związane z  nielegalnym obrotem  (3) ludzkimi organami lub tkankami  
0818  00 Przemoc domowa lub groźby  
0900  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko wolności osobistej, godności osobistej  lub innym 
chronionym dobrom, w  tym rasizm i  ksenofobia  
0901  00 Porwanie, porwanie dla okupu, bezprawne przetrzymywanie  
0902  00 Bezprawne zatrzymanie lub pozbawienie wolności przez organ publiczny  
0903  00 Wzięcie zakładnika  
0904  00 Porwanie statku powi etrznego lub wodnego  
0905  00 Znieważenie i  zniesławienie  
0906  00 Groźby karalne  
 
1103  
 0907  00 Przymus, wywieranie nacisku, nękanie, molestowanie lub agresja psychiczna lub 
emocjonalna  
0908  00 Wymuszenie  
0909  00 Wymuszenie – typ kwalifikowany  
0910  00 Nielegalne wkroczenie na teren prywatny  
0911  00 Naruszenie prywatności inne niż nielegalne wkroczenie na teren prywatny  
0912  00 Przestępstwa przeciwko ochronie danych osobowych  
0913  00 Nielegalne przechwytywanie danych lub przekazywanych informacji  
0914  00 Dyskryminacja z  powodu płci, rasy, orientacji seksualnej, wyznania lub pochodzenia 
etnicznego  
0915  00 Publiczne nawoływanie do dyskryminacji rasowej  
0916  00 Publiczne nawoływanie do nienawiści na tle różnic rasowych  
0917  00 Szantaż  
1000  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa seksualne  
1001  00 Zgwałcenie  
1002  00 Zgwałcenie – typ kwalifikowany  (5), inny niż zgwałcenie małoletniego  
1003  00 Napaść na tle seksualnym  
1004  00 Doprowadzenie do uprawiania prostytucji lub do czynności seksualnej  
1005  00 Nieobyczajne obnażanie się  
1006  00 Molestowanie seksualne  
1007  00 Nakłanianie przez prostytutkę do czynu nierządnego  
 
1104  
 1008  00 Seksualne wykorzystywanie dzieci  
1009  00 Przestępstwa związane z  pornografią dziecięcą lub nieobyczajnymi wizerunkami 
małoletnich  
1010  00 Zgwałcenie małoletniego  
1011  00 Napaść na tle seksualnym na małoletniego  
1100  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko prawu rodzinnemu  
1101  00 Nielegalne stosunki seksualne bliskich członków rodziny  
1102  00 Poligamia  
1103  00 Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego  
1104  00 Zaniedbywanie lub porzucenie małoletniego lub osoby niepełnosprawnej  
1105  00 Niepodporządkowanie się nakazowi wydania małoletniego lub uprowadzenie 
małoletniego  
1200  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko państwu, porządkowi publicznemu, wymiarowi 
sprawiedliwości lub funkcjonariuszom publicznym  
1201  00 Szpiegostwo  
1202  00 Zdrada stanu  
1203  00 Przestępstwa dotyczące wyborów i  referendum  
1204  00 Zamach na życie lub zdrowie głowy państwa  
1205  00 Znieważenie państwa, narodu lub symboli państwowych  
1206  00 Znieważenie funkcjonariusza publicznego lub opór wobec niego  
1207  00 Zmuszenie funkcjonariusza publicznego do określonego zachowania lub wywieranie na 
niego nacisku  
 
1105  
 1208  00 Czynna napaść na fu nkcjonariusza publicznego lub grożenie funkcjonariuszowi 
publicznemu  
1209  00 Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu, zakłócanie spokoju publicznego  
1210  00 Przemoc podczas imprez sportowych  
1211  00 Kradzież dokumentów publicznych lub administracyjnych  
1212  00 Zakłócanie funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości lub nadużywanie prawa, 
składanie fałszywych zawiadomień o  przestępstwie lub zeznań w  toku postępowania 
karnego lub sądowego, krzywoprzysięstwo  
1213  00 Bezprawne podawanie się za inną osobę lub funkcjonariusza publicznego  
1214  00 Ucieczka z  aresztu lub więzienia  
1300  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko własności publicznej lub interesom publicznym  
1301  00 Nadużycia finansowe dotyczące świadczeń publicznych, z zabezpieczenia społecznego 
lub rodzinnych  
1302  00 Nadużycia finansowe dotyczące świadczeń, subwencji i  dotacji europejskich  
1303  00 Przestępstwa związane z  nielegalnym hazardem  
1304  00 Udaremnianie lub utrudnianie przetargów publicznych  
1305  00 Łapow nictwo czynne lub bierne urzędnika publicznego, osoby pełniącej funkcję 
publiczną lub organu publicznego  
1306  00 Przywłaszczenie, sprzeniewierzenie lub inne bezprawne użycie majątku przez 
funkcjonariusza publicznego  
1307  00 Nadużycie stanowiska przez urzędnika publicznego  
1400  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa podatkowe i  celne  
 
1106  
 1401  00 Przestępstwa podatkowe  
1402  00 Przestępstwa celne  
1500  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu i  handlowemu  
1501  00 Doprowadzenie do upadłości lub niewypłacalności lub pozorna niewypłacalność  
1502  00 Nadużycia księgowe, przywłaszczenie, ukrywanie aktywów lub niezgodne z  prawem 
zwiększenie wartości pasywów firmy  
1503  00 Naruszenie zasad konkurencji  
1504  00 Pranie dochodów pochodzących  z przestępstwa  
1505  00 Łapownictwo czynne i  bierne w  sektorze prywatnym  
1506  00 Ujawnienie tajemnicy lub naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy  
1507  00 Bezprawne wykorzystanie poufnych informacji w  obrocie papierami wartościowymi  
1600  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko mieniu lub niszczenie mienia  
1601  00 Przywłaszczenie  
1602  00 Przywłaszczenie lub kradzież energii  
1603  00 Oszustwo, w  tym wyłudzenie  
1604  00 Paserstwo  
1605  00 Nielegalny obrót  (6) dobrami kultury, w  tym antykami i dziełami sztuki  
1606  00 Umyślne uszkodzenie lub zniszczenie mienia  
1607  00 Nieumyślne uszkodzenie lub zniszczenie mienia  
1608  00 Sabotaż  
 
1107  
 1609  00 Przestępstwa przeciwko własności przemysłowej lub intelektualnej  
1610  00 Podpalenie  
1611  00 Podpalenie skutkujące śmiercią lub uszkodzeniem ciała  
1612  00 Podpalenie lasu  
1700  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa związane z  kradzieżą  
1701  00 Kradzież  
1702  00 Kradzież po nielegalnym wkroczeniu na teren prywatny  
1703  00 Kradzież z  użyciem przemocy lub broni lub z  posłużeniem się groźbą użycia przemocy 
lub broni przeciwko osobie  
1704  00 Kradzież kwalifikowana bez użycia przemocy lub broni lub bez posłużenia się groźbą 
użycia przemocy lub broni przeciwko osobie  
1800  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko  systemom informatycznym i  inne przestępstwa 
komputerowe  
1801  00 Nielegalne uzyskanie dostępu do systemów informatycznych  
1802  00 Nielegalna ingerencja w  system informatyczny  
1803  00 Nielegalna ingerencja w  dane  
1804  00 Wytwarzanie, posiadanie lub rozpowszechnianie urządzeń komputerowych lub danych 
umożliwiających popełnianie przestępstw komputerowych lub obrót takimi 
urządzeniami lub danymi  
1900  00 
kategoria 
otwarta  Fałszerstwo środków płatniczych  
1901  00 Podrabianie lub przerabianie pieniądza  
 
1108  
 1902 00 Podrabianie bezgotówkowych środków płatniczych  
1903  00 Podrabianie lub przerabianie publicznych papierów wartościowych  
1904  00 Wprowadzanie do obiegu / używanie podrobionych lub przerobionych: pieniądza, 
bezgotówkowych środków płatniczych lub publicznych papierów wartościowych  
1905  00 Posiadanie urządzenia do podrabiania lub przerabiania pieniądza lub publicznych 
papierów wartościowych  
2000  00 
kategoria 
otwarta  Fałszerstwo dokumentów  
2001  00 Fałszerstwo dokumentu publicznego lub administracyjnego przez osobę prywatną  
2002  00 Fałszerstwo dokumentu przez urzędnika lub funkcjonariusza publicznego  
2003  00 Dostarczanie lub nabywanie sfałszowanych dokumentów publicznych lub 
administracyjnych; dostarczanie lub nabywanie sfałszowanych d okumentów przez 
urzędnika lub funkcjonariusza publicznego  
2004  00 Używanie sfałszowanych dokumentów publicznych lub administracyjnych  
2005  00 Posiadanie urządzenia do fałszowania dokumentów publicznych lub administracyjnych  
2006  00 Fałszerstwo dokumentów prywatnych przez osobę prywatną  
2100  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko zasadom bezpieczeństwa ruchu  
2101  00 Niebezpieczne prowadzenie pojazdu  
2102  00 Prowadzenie pojazdu w  stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających  
2103  00 Prowadzenie pojazdu bez prawa jazdy lub w  okresie pozbawienia uprawnień do 
kierowania pojazdami  
2104  00 Ucieczka z  miejsca wypadku drogowego  
2105  00 Uchylanie się od kontroli drogowej  
 
1109  
 2106  00 Przestępstwa związane z  transportem drogowym  
2200  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko prawu pracy  
2201  00 Nielegalne zatrudnienie  
2202  00 Przestępstwa dotyczące wynagrodzenia, w  tym składek na zabezpieczenie społeczne  
2203  00 Przestępstwa dotyczące warunków pracy oraz bezpieczeństwa i  higieny pracy  
2204  00 Przestępstwa dotyczące dostępu do działalności zawodowej i  jej wykonywania  
2205  00 Przestępstwa dotyczące czasu pracy i  wypoczynku  
2300  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko prawu migracyjnemu  
2301  00 Nielegalny wjazd lub pobyt  
2302  00 Ułatwienie bezprawnego wjazdu i  pobytu  
2400  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej  
2500  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa związane z  substancjami hormonalnymi i  innymi stymulatorami 
wzrostu  
2501  00 Nielegalny przywóz, wywóz lub dostarczanie substancji hormonalnych i  innych 
stymulatorów wzrostu  
2600  00 
kategoria 
otwarta  Przestępstwa związane z  materiałami jądrowymi lub innymi niebezpiecznymi 
substancjami promieniotwórczymi  
2601  00 Nielegalny przywóz, wywóz, dostarczanie lub nabywanie materiałów jądrowych lub 
promieniotwórczych  
 
1110  
 2700  00 
kategoria 
otwarta  Pozostałe przestępstwa  
2701  00 Inne przestępstwa umyślne  
2702  00 Inne przestępstwa nieumyślne  
 
(1)  O ile nie stwierdzono inaczej w  tej kategorii, „obrót” oznacza przywóz, wywóz, nabywanie, 
sprzedaż, dostarczanie, przemieszczanie lub transfer.  
(2)  Do celów tej podkategorii obrót obejmuje nabywanie, sprzedaż, dostarczanie, przemieszczanie 
lub transfer.  
(3)  Do celów tej podkategorii nielegalny obrót obejmuje przywóz, wywóz, nabywanie, sprzedaż, 
dostarczanie, przemieszczanie lub transfer.  
(4)  Na przykład: szczególnie obciążające okoliczności.  
(5)  Np. zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem.  
(6)  Nielegalny handel obejmuje przywóz, wywóz, nabywanie, s przedaż, dostarczanie, 
przemieszczanie lub transfer.  
 
Parametry  
Stadium popełnienia przestępstwa:  Dokonanie czynu  C 
Usiłowanie lub przygotowywanie  A 
Dane nieprzekazywane  Ø 
Stopień udziału:  Sprawca  M 
Pomocnictwo lub podżeganie/organizacja, 
spiskowanie  H 
Dane nieprzekazywane  Ø 
Wyłączenie odpowiedzialności karnej:  Niepoczytalność lub ograniczona poczytalność  S 
Recydywa  R 
 
Wspólna tabela kategorii kar i środków, wraz z  tabelą parametrów, o  której mowa w  art. 5 ust. 3 i 
4 w rozdziale 1 [Format przekazywania informacji]  
 
1111  
 Kod Kategorie i  podkategorie kar i  środków  
1000  
kategoria 
otwarta  Pozbawienie wolności  
1001  Kara pozbawie nia wolności  
1002  Kara dożywotniego pozbawienia wolności  
2000  
kategoria 
otwarta  Ograniczenie wolności osobistej  
2001  Zakaz odwiedzania określonych miejsc  
2002  Ograniczenie wyjazdów za granicę  
2003  Zakaz przebywania w  określonych miejscach  
2004  Zakaz wstępu na imprezę masową  
2005  Zakaz kontaktowania się z  określonymi osobami, w  jakikolwiek sposób  
2006  Poddanie dozorowi elektronicznemu  (1) 
2007  Nakaz stawiania się w  określonym czasie przed określonym organem  
2008  Nakaz przebywania/mieszkania w określonym miejscu  
2009  Nakaz przebywania w  miejscu zamieszkania w  określonym czasie  
2010  Nakaz przestrzegania środków związanych z  próbą nałożoną przez sąd wraz 
z nadzorem  
3000  
kategoria 
otwarta  Pozbawienie określonego prawa  
3001  Pozbawienie stanowiska  
3002  Utrata/zawieszenie prawa do pełnienia funkcji publicznej lub otrzymania tej funkcji  
 
1112  
 3003  Utrata/zawieszenie czynnego lub biernego prawa wyborczego  
3004  Zakaz ubiegania się o  zamówienie publiczne  
3005  Zakaz korzystania z  dotacji publiczn ych 
3006  Unieważnienie prawa jazdy  (2) 
3007  Zawieszenie ważności prawa jazdy  
3008  Zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju  
3009  Utrata/zawieszenie władzy rodzicielskiej  
3010  Utrata/zawieszenie prawa do pełnienia funkcji biegłego w  postępowaniu 
sądowym/składania zeznań ze złożeniem przyrzeczenia/pełnienia funkcji ławnika  
3011  Utrata/zawieszenie prawa do pełnienia funkcji opiekuna prawnego  (3) 
3012  Utrata/zawieszenie prawa do orderów i  odznaczeń oraz tytułów honorowych  
3013  Zakaz wykonywania działalności zawodowej, handlowej lub społecznej  
3014  Zakaz pracy lub wykonywania innej działalności z  małoletnimi  
3015  Obowiązek likwidacji przedsiębiorstwa  
3016  Zakaz posiadania lub noszenia broni  
3017  Cofnięcie zezwolenia na polowanie / połów ryb  
3018  Zakaz wystawiania czeków lub korzystania z  kart płatniczych/kredytowych  
3019  Zakaz hodowli zwierząt  
3020  Zakaz posiadania lub używania pewnych przedmiotów innych niż broń  
3021  Zakaz grania w  pewne gry / uprawiania pewnych sportów  
4000  
kategoria Zakaz przebywania na terytorium lub wydalenie z  terytorium  
 
1113 
 otwarta  
4001  Zakaz przebywania na terytorium państwa  
4002  Wydalenie z  terytorium państwa  
5000  
kategoria 
otwarta  Obowiązki osobiste  
5001  Poddanie się leczeniu lub innym formom terapii  
5002  Poddanie się programowi społeczno -edukacyjnemu  
5003  Obowiązek przebywania pod opieką/kontrolą rodziny  
5004  Środki wychowawcze  
5005  Probacja sądowo -społeczna  
5006  Obowiązek odbycia szkolenia / wykonywania pracy  
5007  Obowiązek przekazywania organom sądowym określonych informacji  
5008  Obowiązek opublikowania wyroku  
5009  Obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej w  związku z  popełnieniem przestępstwa  
6000  
kategoria 
otwarta  Kary dotyczące własności prywatnej  
6001  Konfiskata  
6002  Rozbiórka  
6003  Przywrócenie do stanu poprzedniego  
7000  
kategoria 
otwarta  Umieszczenie w  instytucji  
 
1114  
 7001  Umieszczenie w  zakładzie psychiatrycznym  
7002  Umieszczenie w  ośrodku detoksykacyjnym  
7003  Umieszczenie w  placówce wychowawczej  
8000  
kategoria 
otwarta  Kary finansowe  
8001  Grzywna  
8002  Grzywna w  stawkach dziennych  (4) 
8003  Nawiązka na rzecz określonego beneficjenta  (5) 
9000  
kategoria 
otwarta  Kary polegające na świadczeniu pracy  
9001  Praca społecznie użyteczna  
9002  Praca społecznie użyteczna lub praca wraz z  innymi środkami ograniczającymi  
10000  
kategoria 
otwarta  Kary wojskowe  
10001  Degradacja  (6) 
10002  Wydalenie z  zawodowej służby wojskowej  
10003  Pozbawienie wolności w  więzieniu wojskowym  
11000  
kategoria 
otwarta  Odstąpienie od wydania wyroku lub wymierzenia kary lub ich odroczenie; 
ostrzeżenie  
12000  
kategoria 
otwarta  Pozostałe kary i  środki  
 
 
1115  
 Parametry (do określenia w  stosownych przypadkach)  
ø Kara  
m Środek  
a Zawieszenie wykonania kary/środka  
b Częściowe zawieszenie wykonania kary/środka  
c Zawieszenie wykonania kary/środka z  poddaniem probacji/dozorowi  
d Częściowe zawieszenie wykonania kary/środka z  poddaniem probacji/dozorowi  
e Zamiana kary/środka  
f Kara zastępcza / środek zastępczy nakładane jako kara główna  
g Kara zastępcza / środek zastępczy nakładane w  przypadku niepodporządkowania się karze 
głównej  
h Wykonanie zawieszonej kary / zawieszonego środka  
i Wydanie wyroku łącznego  
j Przerwanie wykonywania/odroczenie kary/środka  (7) 
k Darowanie kary  
l Darowanie zawieszonej kary  
n Zakończenie kary  
o Ułaskawienie  
p Amnestia  
q Warunkowe zwolnienie (zwolnienie osoby przed zakończeniem wykonywania kary na 
określonych warunkach)  
r Rehabilitacja (z wykreśleniem kary z  rejestru karnego lub bez takiego wykreślenia)  
 
1116  
 s Kary lub środki przewidziane specjalnie dla małoletnich  
t Orzeczenie inne niż zapadłe w  sprawie karnej  (8) 
 
(1)  Urządzenie przytwierdzone na stałe lub mobilne.  
(2)  Niezbędne jest ponowne ubieganie się o  wydanie prawa jazdy.  
(3)  Opiekun prawny dla osoby ubezwłasnowol nionej lub małoletniego.  
(4)  Grzywna wyrażona w  stawkach dziennych.  
(5)  Np.: na rzecz instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub pokrzywdzonego.  
(6)  Obniżenie stopnia wojskowego.  
(7)  Nie prowadzi do uniknięcia wykonania kary.  
(8)  Parametr ten zostanie wskazany jedynie w  przypadku, gdy informacje te są przekazywane 
w odpowiedzi na wniosek otrzymany przez państwo, którego obywatelem jest dana osoba.  
  
 
1117  
 ZAŁĄCZNIK LAW -7: DEFINICJA TERRORYZMU  
1. Zakres  
Do celów tytułu IX [Wymiana informacji z rejestrów karnych] części trzeciej, art. LAW.SURR.79 ust. 3 
lit. b) [Zakres], art. LAW.SURR.79 ust. 4 [Zakres], art. LAW.SURR.82 ust. 2 lit. c) [Wyjątek ze względu 
na charakter polityczny przestępstwa], art. LAW.CONFISC.15 ust. 2 lit. a) [Przyczyny odmowy], 
załącznika LAW -5 [Nakaz aresztowania] i załącznika LAW -8 [Zabezpieczenie i konfiskata], „terroryzm” 
oznacza przestępstwa określone w  pkt 3–14 niniejszego załącznika.  
2.  Definicje grupy terrorystycznej i  grupy zorganizowanej  
2.1. „Grupa terrorystyczna” oznacza grupę zorganizowaną złożoną z  więcej niż dwóch osób, 
ustanowioną na pewien czas i  działającą w  uzgodniony sposób w  celu popełniania przestępstw 
terrorystycznych.  
 
2.2. „Grupa zorganizowana” oznacza grupę, która nie jest przypadkowo sformowana w  celu 
natychmiastowego popełnienia pr zestępstwa oraz w  której nie ma potrzeby formalnego określenia 
ról członków grupy, ciągłości  członkostwa lub rozwiniętej struktury.  
3. Przestępstwa terrorystyczne  
3.1. Czyny umyślne, określone w  prawie wewnętrznym jako przestępstwa, które ze względu na 
swój charak ter lub kontekst mogą wyrządzić poważne szkody państwu lub organizacji 
międzynarodowej, jeżeli zostają popełnione w  jednym z  celów wymienionych w  pkt 3.2: 
(a) ataki na życie ludzkie, które mogą powodować śmierć;  
(b) ataki na integralność cielesną osoby;  
(c) porwania lub branie zakładników;  
(d) spowodowanie rozległych zniszczeń obiektów rządowych lub obiektów użyteczności 
publicznej, systemu transportowego, infrastruktury, w  tym systemu informacyjnego, stałych 
platform umieszczonych na szelfie kontynentalnym, miejsca publi cznego lub mienia 
prywatnego – jeżeli zniszczenia te mogą zagrozić życiu ludzkiemu lub spowodować poważne 
straty gospodarcze;  
(e) zajęcie statku powietrznego, statku wodnego lub innego środka transportu publicznego lub 
transportu towarów;  
(f) wytwarzanie, posiadan ie, nabywanie, przewożenie, dostarczanie lub używanie materiałów 
wybuchowych lub broni, w  tym broni chemicznej, biologicznej, radiologicznej lub jądrowej, jak 
również badania nad bronią chemiczną, biologiczną, radiologiczną lub jądrową i  rozwój takiej 
bron i; 
(g) uwalnianie substancji niebezpiecznych lub powodowanie pożarów, powodzi lub wybuchów, 
czego rezultatem jest zagrożenie życia ludzkiego;  
 
1118  
 (h) zakłócanie lub przerywanie dostaw wody, energii elektrycznej lub wszelkich innych 
podstawowych zasobów naturalnych, cz ego rezultatem jest zagrożenie życia ludzkiego;  
(i) umyślne i  bezprawne poważne utrudnienie lub zakłócenie funkcjonowania systemu 
informatycznego poprzez wprowadzenie, przekazywanie, uszkadzanie, usuwanie, pogarszanie, 
zmienianie lub eliminowanie danych komput erowych lub czynienie ich niedostępnymi, 
w przypadkach gdy:  
i. działaniem przy wykorzystaniu narzędzia zaprojektowanego lub dostosowanego 
głównie do tego celu dotknięta została znaczna liczba systemów informatycznych;  
ii. przestępstwo powoduje poważne szkody;  
iii. przestępstwo popełniono przeciwko systemowi informatycznemu o  charakterze 
infrastruktury krytycznej;  
(j) umyślne i  bezprawne usuwanie, uszkadzanie, pogarszanie, zmienianie lub eliminowanie 
danych komputerowych w  systemie informatycznym lub czynienie ich niedos tępnymi, 
w przypadkach gdy przestępstwo popełniono przeciwko systemowi informatycznemu 
o charakterze infrastruktury krytycznej;  
(k) grożenie popełnieniem któregokolwiek z  czynów wymienionych w  lit. a)–j).  
3.2. Cele, o  których mowa w  pkt 3.1, obejmują:  
(a) poważne zast raszenie ludności;  
(b) bezprawne zmuszenie rządu lub organizacji międzynarodowej do podjęcia lub zaniechania 
jakiegoś działania;  
(c) poważną destabilizację lub zniszczenie podstawowych struktur politycznych, konstytucyjnych, 
gospodarczych lub społecznych danego pa ństwa lub danej organizacji międzynarodowej . 
4.  Przestępstwa dotyczące grupy terrorystycznej  
Następujące czyny umyślne : 
(a) kierowanie grupą terrorystyczną;   
(b) uczestnictwo w  działaniach grupy terrorystycznej, w  tym poprzez dostarczanie informacji lub 
zasobów mate rialnych lub poprzez wszelkiego rodzaju finansowanie działań takiej grupy, ze 
świadomością, że takie uczestnictwo będzie stanowiło wkład w  działalność przestępczą grupy 
terrorystycznej.  
5.  Publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa terrorystycznego  
Rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie – jeżeli czyn ten popełniono umyślnie – 
w dowolny sposób, w  internecie lub poza nim, przekazu do publicznej wiadomości z  zamiarem 
 
1119  
 podżegania do popełnienia jednego z  przestępstw wymienionych w  pkt 3.1 lit.  a)–j), jeżeli takie 
działanie, bezpośrednio lub pośrednio, na przykład poprzez pochwalanie aktów terrorystycznych, 
popiera popełnianie przestępstw terrorystycznych i  tym samym stwarza niebezpieczeństwo 
popełnienia jednego lub większej liczby takich przestęp stw.  
6.  Rekrutacja na potrzeby terroryzmu  
Nakłanianie innej osoby – jeżeli czyn ten popełniono umyślnie – do popełnienia lub przyczynienia się 
do popełnienia jednego z  przestępstw wymienionych w  pkt 3.1 lit.  a)–j) lub w  pkt 4. 
7.  Prowadzenie szkolenia na potrzeby terroryzmu  
Udzielanie instruktażu – jeżeli czyn ten popełniono umyślnie – w zakresie wytwarzania lub 
stosowania materiałów wybuchowych, broni palnej lub innych rodzajów broni lub trujących lub 
niebezpiecznych substancji, lub innych szczególnych me tod lub technik, w  celu popełnienia lub 
przyczynienia się do popełnienia jednego z  przestępstw wymienionych w  pkt 3.1 lit.  a)–j), ze 
świadomością, że przekazywane umiejętności mają zostać wykorzystane w  tym celu.  
8.  Odbywanie szkolenia na potrzeby terroryzmu  
Otrzymywanie instruktażu – jeżeli czyn ten popełniono umyślnie – w zakresie wytwarzania lub 
stosowania materiałów wybuchowych, broni palnej lub innych rodzajów broni lub trujących lub 
niebezpiecznych substancji, lub innych szczególnych metod lub technik, w celu popełnienia lub 
przyczynienia się do popełnienia jednego z  przestępstw wymienionych w  pkt 3.1 lit.  a)–j). 
9.  Podróżowanie w  celach terrorystycznych  
9.1. Podróżowanie – jeżeli czyn ten popełniono umyślnie – do państwa innego niż to dane 
państwo w  celu popeł nienia lub przyczynienia się do popełnienia jednego z  przestępstw 
terrorystycznych, o  których mowa w  pkt 3, w  celu uczestniczenia w  działaniach grupy terrorystycznej 
ze świadomością, że takie uczestnictwo będzie stanowiło wkład w  działalność przestępczą ta kiej 
grupy, o  której to działalności mowa w  pkt 4, lub w  celu prowadzenia lub odbycia szkolenia na 
potrzeby terroryzmu, o  czym mowa w  pkt 7 i 8. 
9.2. Ponadto następujące czyny, jeżeli zostały popełnione umyślnie:  
 (a) podróżowanie do tego danego państwa członkowskiego w  celu popełnienia lub przyczynienia 
się do popełnienia jednego z  przestępstw terrorystycznych, o  których mowa w  pkt 3, w  celu 
uczestniczenia w  działaniach grupy terrorystycznej ze świadomością, że takie uczestnictwo 
będzie stanowiło wkład w  działalność przestępczą takiej grupy, o  której to działalności mowa 
w pkt 4, lub w  celu prowadzenia lub odbycia szkolenia na potrzeby terroryzmu, o  czym mowa 
w pkt 7 i 8; lub  
 (b) działania przygotowawcze podejmowane przez osobę, która dostaje się na terytorium tego 
państwa z  zamiarem popełnienia lub przyczynienia się do popełnienia jednego z  przestępstw 
terrorystycznych, o  których mowa w  pkt 3.1. 
 
1120  
 10.  Organizowanie lub ułatwianie w  inny sposób podróżowania w  celach terrorystycznych  
Każdy czyn polegający na organizowaniu lub ułatwianiu – jeżeli czyn ten popełniono umyślnie – który 
pomaga danej osobie w  podróżowaniu w  celach terrorystycznych, o  czym mowa w  pkt 9.1 i  pkt 9.2 
lit. a), ze ś wiadomością, że udzielona w  ten sposób pomoc jest przeznaczona do tego celu.  
11. Finansowanie terroryzmu  
11.1. Działania polegające na dostarczaniu lub gromadzeniu funduszy – jeżeli czyn ten popełniono 
umyślnie – w dowolny sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z  zamia rem ich wykorzystania lub ze 
świadomością, że mają zostać wykorzystane, w  całości lub w  części, do popełnienia lub do 
przyczynienia się do popełnienia któregokolwiek z  przestępstw, o  których mowa w  pkt 3–10. 
11.2. Jeżeli finansowanie terroryzmu, o  którym mowa w  pkt 11.1, dotyczy któregokolwiek 
z przestępstw wymienionych w  pkt 3, 4 i  9, nie jest konieczne, aby doszło do faktycznego 
wykorzystania tych funduszy, w  całości lub części, do popełnienia lub do przyczynienia się do 
popełnienia któregokolwiek z  tych przest ępstw, ani nie jest konieczne, by sprawca wiedział, na 
potrzeby którego konkretnego przestępstwa lub przestępstw fundusze te mają być wykorzystane.  
12. Inne przestępstwa związane z  działalnością terrorystyczną  
Następujące czyny umyślne:  
(a) kradzież kwalifikowana dokonana w  celu popełnienia jednego z  przestępstw wymienionych 
w pkt 3; 
(b) wymuszenie dokonane z  zamiarem popełnienia jednego z  przestępstw wymienionych w  pkt 3; 
(c) sporządzanie lub korzystanie z  fałszywych dokumentów urzędowych dokonane z  zamiarem 
popełnienia jednego z  przestępstw wymienionych w  pkt 3.1 lit. a)–j), w  pkt 4 lit.  b) oraz 
w pkt 9.   
13.  Związek z  przestępstwami terrorystycznymi  
Aby przestępstwo, o  którym mowa w  pkt 4–12, można było uznać za terroryzm, o  którym mowa 
w pkt 1, nie jest konieczne, aby akt terrorystyczny został faktycznie popełniony, ani nie jest 
konieczne, w  odniesieniu do przestępstw, o  których mowa w  pkt 5–10 i  12, ustalenie istnienia 
związku z  innym konkretnym przestępstwem określonym w  niniejszym załączniku.  
14.  Pomocnictwo, podżeganie i  usiłowanie  
Następujące czyny:  
(a) pomocnictwo w  popełnieniu jednego z  przestępstw, o  których mowa w  pkt 3–8, 11 i  12; 
(b) podżeganie do popełnienia jednego z  przestępstw, o  których mowa w  pkt 3–12; oraz  
 
1121  
 (c) usiłowanie  popełnienia jednego z przestępstw, o których mowa w pkt 3, 6, 7, pkt 9.1 i pkt 9.2 
lit. a) oraz pkt 11 i 12,  z wyjątkiem posiadania, o którym mowa w pkt 3.1 lit. f), oraz 
przestępstwa, o którym mowa w pkt 3.1 lit. k).  
  
 
1122  
 ZAŁĄCZNIK LAW -8: ZABEZPIECZENIE I K ONFISKATA  
Formularz wniosku o 
zamrożenie / o 
zastosowanie środków 
tymczasowych  
 
SEKCJA A  
 
Państwo będące wnioskodawcą: ................................................................................................ ...................................  
  
Państwo współpracujące: ..................................................................................................... ...............................  
 
SEKCJA B: Tryb pilny  
 
Podstawa zastosowania trybu pilnego lub wniosek o  wykonanie w  konkretnym terminie:  
 
 
Terminy wykonania wniosku o  zabezpieczenie są określone w  art. LAW.CONFISC.8 [Obowiązek zastosowania 
środków tymczasowych] Umowy. Jeżeli jednak konieczny jest krótszy lub  określony termin, należy go podać 
i wyjaśnić powody : 
 
 
 
SEKCJA C: Osoby, których dotyczy wniosek  
 
Należy podać wszystkie informacje, o  ile są znane, dotyczące tożsamości (1) osoby fizycznej lub (2) osoby prawnej, 
której dotyczy wniosek o  zabezpieczenie, lub osoby będącej właścicielem mienia objętego wnioskiem 
o zabezpieczenie (jeśli wniosek dotyczy więcej niż jednej osoby, należy podać informacje o  każdej z  nich):  
 
1. Osoba fizyczna:   
 
Nazwisko:    
Imię (imiona):    
Inne nazwiska  (jeżeli  dotyczy):    
Pseudonimy  (jeżeli  dotyczy):    
Płeć:    
Obywatelstwo:    
Numer  w systemie  ewidencji  ludności  lub numer  ubezpieczenia  społecznego:   
Rodzaj  i numer  dokumentu( -ów) tożsamości  (dowodu  osobistego  lub paszportu)  (jeżeli  są dostępne):     
Data  urodzenia:    
Miejsce  urodzenia:    
Miejsce  zamieszkania  lub znany  adres  (jeżeli  aktualny  adres  nie jest znany,  należy  podać  ostatni  znany  adres):     
Języki  zrozumiałe  dla danej  osoby:     
 
1123  
 Należy  wskazać,  czy wniosek  o zabezpieczenie  wydano  wobec  danej  osoby,  czy osoba  ta jest właścicielem  mienia  
objętego  wnioskiem  o zamrożenie:   
 
2. Osoba prawna:  
 
Nazwisko:    
Forma  prawna:    
Nazwa  skrócona,  nazwa  powszechnie  używana  lub nazwa  handlowa  (jeżeli  dotyczy):     
Siedziba  statutowa:    
Numer  nadany  przy rejestracji:    
Adres  osoby  prawnej:    
Imię i nazwisko  przedstawiciela  osoby  prawnej:    
Należy  wskazać,  czy wniosek  o zabezpieczenie  wydano  wobec  danej  osoby  prawnej,  czy osoba  ta jest właścicielem  
mienia  objętego  wnioskiem  o zabezpieczenie:   
 
Należy  podać  adres  miejsca,  w którym  ma być wykonany  środek  w postaci  zamrożenia,  jeżeli  jest inny od adresu  
podanego  powyżej:       
 
3. Osoby trzecie:  
 
(i) Osoby trzecie, na których prawa względem mienia objętego wnioskiem o  zabezpieczenie bezpośrednio wpłynął t en 
wniosek (tożsamość i  podstawy), jeżeli dotyczy:  
 
(ii) W przypadku gdy osoby trzecie miały możliwość dochodzenia praw, należy załączyć potwierdzające to dokumenty.  
 
4. Należy podać wszelkie inne informacje, którą pomogą wykonać wniosek o  zabezpieczenie:  
 
 
 
 
 
 
 
SEKCJA D: Mienie, którego dotyczy wniosek  
Należy podać wszystkie znane informacje dotyczące mienia objętego wnioskiem o  zabezpieczenie. W  stosownych 
przypadkach należy przedstawić szczegółowe informacje na temat całości mienia i  poszczególnych składnikó w 
mienia:  
1. Jeżeli wniosek dotyczy kwoty pieniężnej:  
 
(i) Podstawy pozwalające przypuszczać, że dana osoba posiada mienie/uzyskuje dochody w  państwie 
współpracującym  
 
(ii)  Opis i  lokalizacja mienia/źródła dochodów danej osoby  
 
(iii) Dokładna lokalizacja mienia/źródła dochodów danej osoby  
 
(iv) Dane rachunku bankowego danej osoby (jeżeli są znane)  
 
1124  
  
2. Jeżeli wniosek o  zabezpieczenie dotyczy określonego składnika lub określonych składników mienia (lub mienia 
o wartości równoważnej takim składnikom):  
 
(i)    Podstawy pozwalające przypuszczać, że określony składnik lub określone składniki mienia znajdują się 
w państwie współpracującym  
 
(ii)    Opis i  lokalizacja określonego składnika lub określonych składników mienia  
 
(iii)   Inne istotne informacje  
 
3. Całkowita kwota objęta wnioskiem o  zamrożenie lub egzekucję w  państwie współpracującym (liczbowo i  słownie, 
ze wskazaniem waluty):   
 
 
 
SEKCJA E: Podstawy wystąpienia z  wnioskiem o  zabezpieczenie lub wydania nakazu zabezpieczenia  
    Streszczenie faktów:  
 
1. Należy podać powody wystąpienia z  wnioskiem o  zabezpieczenie lub wydania nakazu, w  tym streszczenie 
odnośnych faktów i  podstaw dotyczących zabezpieczenia, opis zarzucanych przestępstw objętych 
dochodzeniem lub postępowaniem, osiągnięty etap dochodzenia lub  postępowania, przesłanki wszelkich 
czynników ryzyka oraz wszelkie inne istotne informacje.       
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2. Charakter i  kwalifikacja prawna przestępstwa lub przestępstw, w  związku z  którymi wystąpiono z  wnioskiem 
o zabezpieczenie lub wydano nakaz zabezpiec zenia, i  mające zastosowanie przepisy.  
 
 
 
 
1125  
  
 
 
 
 
 
3. Poniższe ma zastosowanie wyłącznie w  przypadkach, w  których zarówno państwo będące wnioskodawcą, jak 
i państwo współpracujące dokonały powiadomienia na podstawie art.  LAW.CONFISC.15 [Podstawy odmowy] 
ust. 2 Umowy: jeżeli dotyczy, zaznaczyć co najmniej jedno z  następujących przestępstw, określonych w  prawie 
państwa będącego wnioskodawcą i  zagrożonych w  tym państwie karą pozbawienia wolności lub środkiem 
zabezpieczającym polegającym na pozbawieniu wolności w  wymiarze maksymalnie trzech lat. W  przypadku gdy 
wniosek o  zabezpieczenie lub nakaz zabezpieczenia dotyczy kilku przestępstw, należy oznaczyć je w  poniższym 
wykazie numerami (odpowiadającymi numerom przestępstw opisanych w  pkt 1 i 2 powyżej):  
 
 przynależność do organizacji przestępczej  
 terroryzm zgodnie z  definicją w  załączniku LAW -7 [Definicja terroryzmu]  
 handel ludźmi  
 wykorzystywanie seksualne dzieci i  pornografia dziecięca  
 nielegalny obrót środkami odurzającymi i  substancjami psychotropowymi  
 nielegalny hand el bronią, amunicją i  materiałami wybuchowymi  
 korupcja, w  tym przekupstwo  
 nadużycia finansowe, w  tym naruszające interesy finansowe Zjednoczonego Królestwa, państwa 
członkowskiego lub Unii  
 pranie dochodów pochodzących z  przestępstwa  
 fałszowanie pieniądza  
 przestępczość komputerowa  
 przestępstwa przeciwko środowisku, w  tym nielegalny handel zagrożonymi gatunkami zwierząt oraz 
zagrożonymi gatunkami i  odmianami roślin  
 ułatwienie bezprawnego wjazdu i  pobytu  
 zabójstwo  
 spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu  
 nielegalny obrót organami i  tkankami ludzkimi  
 uprowadzenie, bezprawne przetrzymywanie i  branie zakładników  
 rasizm i  ksenofobia  
 rozbój w  formie zorganizowanej lub przy użyciu broni  
 nielegalny handel dobrami kultury, w  tym antykami i  dziełami sztuki  
 oszustwo  
 wymuszenie rozbójnicze  
 podrabianie i  piractwo produktów  
 fałszowanie dokumentów urzędowych i  obrót takimi dokumentami  
 fałszowanie środków płatniczych  
 nielegalny handel substancjami hormonalnymi i  innymi środkami pobudzającymi wzrost  
 nielegalny handel materiałami jądrowymi lub radioaktywnymi  
 handel kradzionymi pojazdami  
 zgwałcenie  
 podpalenie  
 przestępstwa podlegające jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego  
 bezprawne zawładnięcie statkiem powietrznym, wodnym lub kosmicznym  
 sabotaż  
 
4. Inne istotne inf ormacje (np. związek między mieniem a  przestępstwem):  
 
 
SEKCJA F: Poufność  
 Konieczność zachowania poufnego charakteru informacji zawartych we wniosku po jego wykonaniu:  
 
1126  
  
 Konieczność dokonania konkretnych formalności w  momencie wykonania wniosku:  
 
SEKCJA  G: Wnioski skierowane do więcej niż jednego państwa  
Jeżeli wniosek o  zabezpieczenie przekazano więcej niż jednemu państwu, należy podać następujące informacje:  
 
1. Wniosek o  zabezpieczenie przekazano następującym innym państwom (państwo i  organ):  
 
 
2. Należy wskazać powody przekazania wniosku o  zabezpieczenie wielu państwom:  
 
 
3. Wartość mienia (jeżeli jest znana) w  każdym z  państw współpracujących:  
 
 
4. Należy wskazać wszelkie inne szczególne potrzeby:  
 
 
CZĘŚĆ H: Związek z  wcześniejszymi wnioskami o  zabezpieczenie  lub nakazami zabezpieczenia  
W stosownym przypadku należy podać odpowiednie informacje pozwalające zidentyfikować poprzednie lub 
powiązane wnioski o  zabezpieczenie:  
 
1. Data wniosku lub data wydania i  przekazania nakazu:  
 
2. Organ, do którego nakaz/wniosek został przekazany:  
 
3. Sygnatura nadana przez organ wydający i  organ wykonujący:  
 
 
SEKCJA I: Konfiskata  
Do wniosku o  zabezpieczenie dołączony jest nakaz konfiskaty wydany w  państwie będącym wnioskodawcą (numer 
referencyjny nakazu konfiskaty):  
 
 Tak, numer referencyjny:  
 Nie  
 
Mienie ma pozostać zabezpieczone w  państwie współpracującym do czasu przekazania i  wykonania nakazu 
konfiskaty (szacowany termin przekazania nakazu konfiskaty, jeżeli to możliwe):  
 
1127  
  
 
 
 
SEKCJA J: Środki zaskarżenia (jeżeli dotyczy)  
Należy wskazać, czy przeciwko wydaniu wniosku o zabezpieczenie/nakazu zabezpieczenia można wnieść środek 
zaskarżenia w  państwie będącym wnioskodawcą, a  jeżeli tak, podać bardziej szczegółowe informacje (opis 
środka zaskarżenia,  w tym kroki, które należy podjąć, i  terminy, których należy przestrzegać):     
 
 
 
 
 
 
SEKCJA K: Organ wydający  
Jeżeli w  państwie będącym wnioskodawcą istnieje nakaz zabezpieczenia, na którym oparty jest niniejszy wniosek 
o zabezpieczenie, należy podać nas tępujące informacje:  
 
1. Rodzaj organu wydającego:  
 
 sędzia, sąd, prokurator  
 
 inny właściwy organ wyznaczony przez państwo będące wnioskodawcą  
 
2. Dane kontaktowe:  
 
Nazwa oficjalna organu wydającego:    
Imię i  nazwisko jego przedstawiciela:    
Zajmowane stanowisko (tytuł/stanowisko służbowe):    
Sygnatura sprawy:   
Adres:     
Nr telefonu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
Numer faksu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
 
1128  
 E-mail:   
Języki, w których można się komunikować z  organem wydającym:   
 
 
Podpis organu wydającego lub jego przedstawiciela potwierdzający dokładność i  poprawność treści formularza 
wniosku o  zamrożenie/o zastosowanie środków tymczasowych:  
 
Nazwisko:   
Zajmowane stanowisko  (tytuł/stanowisko służbowe):   
Data:   
 
Pieczęć urzędowa (jeżeli dostępna):   
 
 
 
 
 
SEKCJA L: Organ dokonujący walidacji   
Należy wskazać rodzaj organu, który dokonał walidacji formularza wniosku o  zamrożenie/o zastosowanie środków 
tymczasowych (jeżeli dotyczy):  
 
 sędzia, sąd, prokurator  
 
 inny właściwy organ wyznaczony przez państwo będące wnioskodawcą  
 
Nazwa oficjalna organu dokonującego walidacji:    
Imię i  nazwisko jego przedstawiciela:    
Zajmowane stanowisko (tytuł/stanowisko służbowe):    
Sygnatura sprawy:   
Adres:     
Nr telefonu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
Numer faksu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
E-mail:   
 
1129  
 Języki, w  których można się komunikować z  właściwym organem:   
 
SEKCJA M: Organ centralny  
Należy wskazać organ centralny odpowiedzialny za administracyjne przekazywanie i  przyjmowanie wniosków 
o zabezpieczenie w  państwie będącym wnioskodawcą:  
 
Nazwa oficjalna organu centralnego:    
Imię i  nazwisko jego przedstawic iela:    
Zajmowane stanowisko (tytuł/stanowisko służbowe):    
Sygnatura sprawy:   
Adres:     
Nr telefonu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
Numer faksu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
E-mail:   
Języki, w  których można się komunikować z  właściwym organem:   
 
 
SEKCJA N: Dalsze informacje  
1. Należy wskazać, który z  poniższych organów jest głównym punktem kontaktowym w  państwie będącym 
wnioskodawcą:  
 organ wydający  
 właściwy organ  
 organ centralny  
 
2. Należy podać dane kontaktowe osób, z  którymi można się kontaktować, by uzyskać dodatkowe informacje 
dotyczące niniejszego wniosku o  zabezpieczenie, jeżeli są inne od wskazanych wyżej:  
Imię i  nazwisko/tytuł/organizacja:   
Adres:   
E-mail/numer telefonu:   
 
SEKCJA O: Załączniki  
Jeżeli w  państwie będącym wnioskodawcą wydano nakaz zabezpieczenia, formularzowi wniosku o  zabezpieczenie / 
o zastosowanie środków tymczasowych musi towarzyszyć oryginalny nakaz zamrożenia lub jego należycie  
uwierzytelniony odpis.  
 
  
 
1130  
 Formularz wniosku 
o konfiskatę  
 
SEKCJA A  
Państwo będące wnioskodawcą: ................................................................................................ ...................................  
 
Państwo współpracujące:  ............................................................................................................................. ....... 
 
SEKCJA B: Nakaz konfiskaty  
Data emisji: ............................................................................................................................. ..............  
Nakaz konfiskaty stał się prawomocny dnia:  ......................................................................... .................................................  
Sygnatura:  ............................................................................................................................. ..... 
 
Całkowita kwota objęta nakazem (liczbowo i  słownie), ze wskazan iem waluty  
Kwota, o  której egzekucję wnioskuje się w  państwie współpracującym, lub w  przypadku gdy nakaz konfiskaty dotyczy 
określonych składników mienia, opis i  lokalizacja mienia  
 
Należy podać szczegółowe informacje dotyczące ustaleń sądu w  odniesieniu d o nakazu konfiskaty:  
 mienie stanowi korzyści pochodzące z  przestępstwa albo ich pełną lub częściową równowartość  
 mienie stanowi narzędzia służące do popełnienia takiego przestępstwa  
 mienie podlega konfiskacie rozszerzonej  
 mienie podlega konfiskacie na podstawie innych przepisów dotyczących uprawnień do konfiskaty, w  tym konfiskaty 
bez prawomocnego wyroku skazującego, na mocy prawa państwa będącego wnioskodawcą, po przeprowadzeniu 
postępowania w  związku z  popełnieniem przestępstwa  
 
SEKCJA C: Osoby, któr ych dotyczy wniosek o  konfiskatę  
Należy podać wszelkie informacje, o  ile są znane, dotyczące tożsamości (1) osoby fizycznej lub (2) osoby prawnej, której 
dotyczy wniosek o  konfiskatę (jeśli wniosek dotyczy więcej niż jednej osoby, należy podać informacje o  każdej 
z nich):  
1. Osoba fizyczna:   
 
Nazwisko:   
Imię (imiona):    
Inne nazwiska  (jeżeli  dotyczy):    
Pseudonimy  (jeżeli  dotyczy):    
Płeć:    
Obywatelstwo:    
Numer  w systemie  ewidencji  ludności  lub numer  ubezpieczenia  społecznego:   
Rodzaj  i numer  dokumentu( -ów) tożsamości  (dowodu  osobistego  lub paszportu)  (jeżeli  są dostępne):     
Data  urodzenia:    
Miejsce  urodzenia:    
Miejsce  zamieszkania  lub znany  adres  (jeżeli  aktualny  adres  nie jest znany,  należy  podać  ostatni  znany  adres):     
Języki zrozumiałe  dla danej  osoby:     
Należy  wskazać,  czy wniosek  o konfiskatę  wydano  wobec  danej  osoby,  czy osoba  ta jest właścicielem  mienia  objętego  
wnioskiem  o konfiskatę:   
 
 
1131  
 2. Osoba prawna:  
 
Nazwisko:    
Forma  prawna:    
Nazwa  skrócona,  nazwa  powszechnie  używana  lub nazwa  handlowa  (jeżeli  dotyczy):     
Siedziba  statutowa:    
Numer  nadany  przy rejestracji:    
Adres  osoby  prawnej:    
Imię i nazwisko  przedstawiciela  osoby  prawnej:    
Należy  podać  adres  miejsca,  w którym  ma być wykonany  wniosek  o konfiskatę,  jeżeli  jest inny od adresu  podanego  
powyżej:      
 
3. Osoby trzecie:  
 
(i)   Osoby trzecie, na których prawa względem mienia objętego wnioskiem o  konfiskatę bezpośrednio wpłynął ten 
wniosek (tożsamość i  podstawy), jeżeli są znane/jeżeli dotyczy:  
 
(ii)   W przypadku gdy osoby trzecie miały możliwość dochodzenia praw, należy załączyć po twierdzające to dokumenty.  
 
4. Należy podać wszelkie inne informacje, którą pomogą wykonać wniosek o  konfiskatę:  
 
 
SEKCJA D: Mienie, którego dotyczy wniosek o  konfiskatę  
Należy podać wszystkie znane informacje dotyczące mienia podlegającego konfiskacie. W stosownych przypadkach 
należy przedstawić szczegółowe informacje na temat całości mienia i  poszczególnych składników mienia:  
 
1. Jeżeli wniosek dotyczy kwoty pieniężnej:  
 
(i) Podstawy pozwalające przypuszczać, że dana osoba posiada mienie / uzyskuje dochody w  państwie współpracującym  
 
  
(ii) Opis i  lokalizacja mienia / źródła dochodów:  
 
 
2. Jeżeli wniosek dotyczy określonego składnika lub określonych składników mienia:  
 
(i) Podstawy pozwalające przypuszczać, że określony składnik lub określone składniki mienia znajdują się w  państwie 
współpracującym:  
 
 
(ii) Opis i  lokalizacja określonego składnika lub określonych składników mienia:  
 
 
3. Wartość mienia:  
 
1132  
  
(i) Całkowita kwota, której dotyczy wniosek (w przybliżeniu):  
 
(ii) Całkowita kwota, o  której egzekucję wnioskuje się w  państwie współpracującym (w przybliżeniu):  
 
(iii) W przypadku gdy wniosek dotyczy określonych składników mienia, opis i  lokalizacja mienia:  
 
 
SEKCJA  E: Podstawy konfiskaty  
    Streszczenie faktów:  
1. Należy uzasadnić wydanie nakazu konfiskaty, w  tym podać streszczenie odnośnych faktów i  podstaw konfiskaty, 
opis przestępstw, przesłanki wszelkich czynników ryzyka oraz wszelkie inne istotne informacje (ta kie jak: data, 
miejsce i  okoliczności przestępstwa):  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2. Charakter i  kwalifikacja prawna przestępstwa lub przestępstw, w  związku z  którymi wydano nakaz konfiskaty, 
i mające zastosowanie przepisy:  
 
 
 
 
 
 
 
 
3. Poniższe ma zastosowanie wyłącznie w  przypadku, w  którym zarówno państwo będące wnioskodawcą, jak i  państwo 
współpracujące dokonały powiadomienia na podstawie art.  LAW.CONFISC.15 [Podstawy odmowy] ust.  2 Umowy: 
jeżeli dotyczy, zaznaczyć co najmniej jedno z  następujących przestępstw, określonych w  prawie państwa będącego 
 
1133  
 wnioskodawcą i  zagrożonych w  tym państwie karą pozbawienia wolności lub środkiem zabezpieczającym 
polegającym na pozbawieniu wolności w  wymiarze maksymalnie trzech lat. W przypadku gdy nakaz  konfiskaty 
dotyczy kilku przestępstw, należy oznaczyć je w  poniższym wykazie numerami odpowiadającymi numerom 
przestępstw opisanych w  pkt 1 i 2 powyżej:  
 
 przynależność do organizacji przestępczej  
 terroryzm zgodnie z  definicją w  załączniku LAW -7 [Definicja  terroryzmu]  
 handel ludźmi  
 wykorzystywanie seksualne dzieci i  pornografia dziecięca  
 nielegalny obrót środkami odurzającymi i  substancjami psychotropowymi  
 nielegalny handel bronią, amunicją i  materiałami wybuchowymi  
 korupcja, w  tym przekupstwo  
 nadużycia fin ansowe, w  tym naruszające interesy finansowe Zjednoczonego Królestwa, państwa członkowskiego 
lub Unii  
 pranie dochodów pochodzących z  przestępstwa  
 fałszowanie pieniądza  
 przestępczość komputerowa  
 przestępstwa przeciwko środowisku, w  tym nielegalny handel zag rożonymi gatunkami zwierząt oraz zagrożonymi 
gatunkami i  odmianami roślin  
 ułatwienie bezprawnego wjazdu i  pobytu  
 zabójstwo  
 spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu  
 nielegalny obrót organami i  tkankami ludzkimi  
 uprowadzenie, bezprawne przetrzymywanie i  branie zakładników  
 rasizm i  ksenofobia  
 rozbój w  formie zorganizowanej lub przy użyciu broni  
 nielegalny handel dobrami kultury, w  tym antykami i  dziełami sztuki  
 oszustwo  
 wymuszenie rozbójnicze  
 podrabianie i  piractwo produktów  
 fałszowanie dokumentów urzędowy ch i obrót takimi dokumentami  
 fałszowanie środków płatniczych  
 nielegalny handel substancjami hormonalnymi i  innymi środkami pobudzającymi wzrost  
 nielegalny handel materiałami jądrowymi lub radioaktywnymi  
 handel kradzionymi pojazdami  
 zgwałcenie  
 podpalenie  
 przestępstwa podlegające jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego  
 bezprawne zawładnięcie statkiem powietrznym, wodnym lub kosmicznym  
 sabotaż  
 
4. Inne istotne informacje (np. związek między mieniem a  przestępstwem):  
 
 
 
 
SEKCJA F: Poufność  
 Konieczność zachowania poufnego charakteru informacji zawartych we wniosku lub części tych informacji  
 
Należy wskazać wszelkie istotne informacje:  
 
 eed to maintain the  
SEKCJA G: Wnioski skierowane do więcej niż jednego państwa  
Jeżeli wniosek o konfiskatę przekazano więcej niż jednemu państwu, należy podać następujące informacje:  
 
1134  
 1. Wniosek o  konfiskatę przekazano następującym innym państwom (państwo i  organ):  
 
2. Powody przekazania wniosku o  konfiskatę wielu państwom (należy wybrać właściwe powody):  
 
(i) Jeżeli wniosek dotyczy określonych składników mienia:  
 
 Istnieje przypuszczenie, że poszczególne składniki mienia objęte wnioskiem znajdują się w  różnych państwach  
 
 Wniosek o  konfiskatę dotyczy określonego składnika mienia i  wymaga podjęcia działań w  więcej niż jednym państwie  
 
(ii) Jeżeli wniosek o  konfiskatę dotyczy kwoty pieniężnej:  
 
 Szacowana wartość mienia, które może zostać skonfiskowane w  państwie będącym wnioskodawcą oraz 
w dowolnym z  państw współpracujących, prawdopodobnie nie jest wystarczająca do pokrycia całej kwoty określonej 
w nakazie  
 
 Inne szczególne potrzeby:  
 
 
3. Wartość mienia (jeżeli jest znana) w  każdym z  państw współpracujących:  
 
 
 
4. Jeżeli konfiskata określonego składnika lub określonych składników mienia wymaga podjęcia działań w  więcej niż 
jednym państwie, należy opisać działania wymagane w  państwie współpracującym:  
 
 
 
CZĘŚĆ H: Konwersja i  przekazanie mienia   
1. Jeżeli nakaz dotyczy określonego składnika mienia, należy potwierdzić, czy państwo będące wnioskodawcą zezwala 
na przeprowadzenie konfiskaty w  państwie współpracującym w  formie wezwania do zapłaty kwoty pieniężnej 
odpowiadającej wartości mienia.  
 Tak  
 Nie 
 
2. Jeżeli konfiskata dotyczy kwoty pieniężnej, należy określić, czy mienie inne niż środki pieniężne uzyskane w  wyniku 
wykonania nakazu konfiskaty może zostać przekazane państwu będącemu wnioskodawcą:  
 Tak  
 Nr 
 
 
1135  
  
SEKCJA I: Zastępcza kara pozbawienia wolności lub inne środki ograniczające wolność osoby  
Należy wskazać, czy państwo będące wnioskodawcą zezwala na zastosowanie przez państwo współpracujące zastępczej 
kary pozbawienia wolności lub innych środków ograniczających wolność osoby, jeżeli niemożliwe jest wykonanie 
wniosku o  konfiskatę w  całości lub w  części:  
 Tak  
 Nr  
 
SEKCJA J: Zwrot mienia ofierze przestępstwa lub odszkodowanie dla ofiary przestępstwa  
1. Należy wskazać (jeżeli dotyczy):  
 
 
 Organ wydający lub inny właściwy organ państwa będącego wnioskodawcą wydał decyzję o  odszkodowaniu dla 
ofiary przestępstwa w  następują cej kwocie lub o  zwrocie na rzecz ofiary następującej kwoty pieniężnej:  
 
 
 Organ wydający lub inny właściwy organ państwa będącego wnioskodawcą wydał decyzję o  zwrocie ofierze 
przestępstwa następującego mienia innego niż środki pieniężne:  
 
 
 
2. Informacje o decyzji o  zwrocie mienia ofierze przestępstwa lub o  odszkodowaniu dla ofiary przestępstwa:  
 
Organ  wydający  (nazwa  oficjalna)  
Data  wydania  decyzji:  
Sygnatura  decyzji  (jeżeli  jest dostępna):  
Opis mienia,  które  należy  zwrócić,  lub kwota  odszkodowania:  
Imię i nazwisko  (nazwa)  ofiary  przestępstwa:  
Adres  ofiary  przestępstwa:  
 
 
SEKCJA K: Środki odwoławcze  
Należy wskazać, czy przeciwko wydaniu nakazu konfiskaty wniesiono już środek zaskarżenia, a  jeżeli tak, podać bardziej 
szczegółowe informacje (opis środka zaskarżenia, w  tym kroki, które należy podjąć, i  terminy, których należy 
przestrzegać):     
 
 
 
 
 
 
1136  
 SEKCJA L: Organ wydający  
Należy podać informacje na temat organu, który wydał wniosek o  konfiskatę w  państwie będącym wnioskodawcą.  
 
1. Rodzaj organu wydającego:  
 
 sędzia, sąd, prokurator  
 
 inny właściwy organ wyznaczony przez państwo będące wnioskodawcą  
 
2. Dane kontaktowe:  
 
Nazwa oficjalna organu wydającego:    
Imię i  nazwisko jego przedstawiciela:    
Zajmowane stanowisko (tytuł/stanowisko służbowe):    
Sygnatura sprawy:   
Adres:     
Nr telefonu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub mias ta)   
Numer faksu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
E-mail:   
Języki, w  których można się komunikować z  organem wydającym:   
 
 
Podpis organu wydającego lub jego przedstawiciela potwierdzający dokładność i  poprawność treści fo rmularza wniosku 
o konfiskatę:  
 
Nazwisko:   
Zajmowane stanowisko (tytuł/stanowisko służbowe):   
Data:   
 
Pieczęć urzędowa (jeżeli dostępna):   
 
 
 
1137  
  
 
 
SEKCJA M: Organ dokonujący walidacji   
Należy wskazać rodzaj organu, który dokonał walidacji formularza wniosku o  konfiskatę (jeżeli dotyczy):  
 
 sędzia, sąd, prokurator  
 
 inny właściwy organ wyznaczony przez państwo wydające  
 
Nazwa oficjalna organu dokonującego walidacji:    
Imię i  nazwisko jego przedstawiciela:    
Zajmowane stanowisko (tytuł/stanowisko służbo we):    
Sygnatura sprawy:   
Adres:     
Nr telefonu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
Numer faksu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
E-mail:   
Języki, w  których można się komunikować z  właściwym o rganem:   
 
SEKCJA N: Organ centralny  
Należy wskazać organ centralny odpowiedzialny za administracyjne przekazywanie i  przyjmowanie formularzy wniosku 
o konfiskatę w  państwie będącym wnioskodawcą:  
Nazwa oficjalna organu centralnego:    
Imię i  nazwisko jego przedstawiciela:    
Zajmowane stanowisko (tytuł/stanowisko służbowe):    
Sygnatura sprawy:   
Adres:     
Nr telefonu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)  
Numer faksu: (numer kierunkowy kraju) (numer kierunkowy strefy lub miasta)   
E-mail:   
Języki, w  których można się komunikować z  właściwym organem:   
 
1138  
  
 
SEKCJA O: Dalsze informacje  
1. Należy wskazać, który z  poniższych organów jest głównym punktem kontaktowym w  państwie będącym wnioskodawcą:  
 organ wydający  
 właściwy organ  
 organ centralny  
 
2. Należy podać dane kontaktowe osób, z  którymi można się kontaktować, by uzyskać dodatkowe informacje dotyczące 
niniejszego formularza wniosku o  konfiskatę, jeżeli są inne od wskazanych wyżej:  
 
Imię i  nazwisko/tytuł/organizacja:   
Adres:   
E-mail/numer telefonu:   
 
SEKCJA P: Załączniki  
Formularzowi wniosku o  konfiskatę musi towarzyszyć oryginalny nakaz konfiskaty lub jego należycie uwierzytelniony 
odpis.  
 
 
  
 
1139  
 ZAŁĄCZNIK UNPRO -1: REALIZACJA WARUNKÓW FINANSOWYCH  
1. Komisja przekazuje Zjednoczonemu Królestwu, możliwie najszybciej i  najpóźniej dnia 
16 kwietnia roku budżetowego, następujące informacje dotyczące każdego unijnego programu, 
działania lub jego części, w  których uczestniczy Zjednoczone Królestwo:  
(a) kwoty środ ków na zobowiązania w  budżecie Unii ostatecznie przyjęte w  odniesieniu do 
danego roku dla linii budżetowych obejmujących udział Zjednoczonego Królestwa zgodnie 
z protokołem I [Programy i  działania, w  których uczestniczy Zjednoczone Królestwo] do 
niniejszej  Umowy oraz, w  stosownych przypadkach, zewnętrzne środki przeznaczone na 
określony cel, które nie wynikają z  wkładu finansowego innych darczyńców w  ramach tych linii 
budżetowych;  
(b) kwoty opłaty z  tytułu udziału, o  której mowa w  art. UNPRO.2.1 [Warunki finans owe] ust. 4 
niniejszej Umowy;  
(c) z roku  N+1 realizacji programu ujętego w  Protokole, o  którym mowa w  art. UNPRO 1.3 
[Ustanowienie udziału] niniejszej Umowy – realizacja środków na zobowiązania 
odpowiadających rokowi budżetowemu  N i poziom umorzeń;  
(d) w odniesien iu do programów, do których ma zastosowanie art.  UNPRO.2.2 [Programy, do 
których ma zastosowanie mechanizm automatycznej korekty], w  odniesieniu do tych części 
programów, w  których informacje tego rodzaju są niezbędne do obliczenia automatycznej 
korekty, p oziom zobowiązań zaciągniętych na rzecz podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa 
w podziale na odpowiedni rok środków budżetowych oraz powiązany poziom zobowiązań 
ogółem.  
Komisja przedstawia szacunkowe informacje z  lit. a) i b) na podstawie projektu budżetu mo żliwie 
szybko, a  najpóźniej do dnia 1  września roku budżetowego.  
2. Najpóźniej w  dniu 16  kwietnia i  16 lipca każdego roku budżetowego Komisja wydaje 
Zjednoczonemu Królestwu wezwanie do wpłaty środków w  kwocie odpowiadającej wkładowi 
z tytułu niniejszej Umowy w odniesieniu do każdego programu i  działania lub ich części, w  których 
uczestniczy Zjednoczone Królestwo.  
3. Zjednoczone Królestwo dokonuje płatności kwoty wskazanej w  wezwaniu do wpłaty 
środków najpóźniej 60  dni po wystosowaniu wezwania do wpłaty. Zjednoczo ne Królestwo może 
dokonywać oddzielnych płatności na poszczególne programy i  działania.  
4. W drodze odstępstwa od ust.  2 i 3 w odniesieniu do roku 2021, w  którym zawarto protokół, 
o którym mowa w  art. UNPRO  1.3 [Ustanowienie udziału] niniejszej Umowy, Komisja  wydaje 
wezwanie do wpłaty środków najpóźniej w dniu 16 kwietnia 2021 r., jeżeli Protokół podpisano w 
dniu lub przed dniem 31 marca 2021 r., lub najpóźniej 16.  dnia miesiąca następującego po miesiącu, 
w którym podpisano Protokół, jeżeli podpisanie nastąpił o po dniu 31 marca 2021 r. Jeżeli wezwanie 
do wpłaty środków zostało wystosowane po dniu 16  lipca danego roku, w  danym roku wydaje się 
jedno wezwanie do wpłaty środków. Zjednoczone Królestwo dokonuje płatności kwoty wskazanej 
w wezwaniu do wpłaty środków n ajpóźniej 60  dni po wystosowaniu wezwania do wpłaty. 
Zjednoczone Królestwo może dokonywać oddzielnych płatności na poszczególne programy 
i działania.  
5. Wezwanie do wpłaty środków na dany rok ma wartość ustaloną poprzez podzielenie rocznej 
kwoty wynikającej z e stosowania art.  UNPRO 2.1 [Warunki finansowe] w  tym wszelkich korekt 
 
1140  
 dokonanych na mocy art.  UNPRO 2.1 ust.  8 [Warunki finansowe] Umowy, art.  UNPRO.2.2 [Programy, 
do których ma zastosowanie mechanizm automatycznej korekty] Umowy lub art.  UNPRO.2.3 
[Finan sowanie w  odniesieniu do programów realizowanych poprzez instrumenty finansowe lub 
gwarancje budżetowe] Umowy, przez liczbę wezwań do wpłaty środków na ten rok wystosowanych 
na podstawie ust.  2 i 4 niniejszego załącznika.  
6. Na zasadzie odstępstwa od pkt  5, w  przypadku wkładu w  program „Horyzont Europa” 
w wieloletnich ramach finansowych 2021 –2027 wezwanie do wpłaty środków na dany rok  N ma 
wartość ustaloną poprzez podzielenie:  
(a) rocznej kwoty wynikającej ze stosowania  
i. poniższego harmonogramu płatności, jeśli ro k N to:  
-2021: 50  % zapłaconych w  2021  r., 50  % zapłaconych w  2026  r. 
-2022: 50  % zapłaconych w  2022  r., 50  % zapłaconych w  2027  r. 
ii. w odniesieniu do kwoty wynikającej ze stosowania art.  UNPRO.2.1 [Warunki finansowe] 
i art. UNPRO.2.2 [Programy, do których m a zastosowanie mechanizm automatycznej 
korekty] niniejszej Umowy, z  uwzględnieniem wszelkich korekt dokonanych na mocy 
art. UNPRO 2.1 [Warunki finansowe] ust.  8 lub art.  UNPRO.2.2 [Programy, do których 
ma zastosowanie mechanizm automatycznej korekty] na te n rok N,  
(b) przez liczbę wezwań do wpłaty środków na ten rok  N wystosowanych na podstawie ust.  2 i 4: 
Stosowanie niniejszego punktu nie ma wpływu na ustalenie obliczenia automatycznej korekty na 
podstawie art.  UNPRO.2.2 [Programy, do których ma zastosowanie m echanizm automatycznej 
korekty] i  UNPRO.3.4 [Przegląd wykonania].  
Przy wszystkich obliczeniach innych kwot związanych z  częścią V Umowy roczny wkład 
Zjednoczonego Królestwa uwzględnia niniejszy punkt.  
7. W przypadku zakończenia udziału Zjednoczonego Królestw a na podstawie art.  UNPRO.3.2 
[Zakończenie udziału Zjednoczonego Królestwa w  programie Unii przez Unię]lub na podstawie 
art. UNPRO.3.3. [Zakończenie udziału w  programie w  przypadku istotnej zmiany programu Unii] 
Umowy wszelkie płatności w  odniesieniu do ok resu poprzedzającego zakończenie udziału, które 
zostały odroczone zgodnie z  ust. 6 niniejszego załącznika, stają się wymagalne. Komisja wystosowuje 
wezwanie do wpłaty środków w  odniesieniu do tej należnej kwoty najpóźniej w  terminie miesiąca od 
dnia zakońc zenia uczestnictwa. Zjednoczone Królestwo dokonuje płatności tej należnej kwoty 
w terminie 60  dni od dnia wezwania do wpłaty środków.  
8. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE, Euratom) 2018/1046 
159(„rozporządzenie finansowe”) w  sprawie zasad fina nsowych mających zastosowanie do budżetu 
ogólnego Unii.  
                                                            
159  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w 
sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia 
(UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE)  nr 
 
1141  
 9. W przypadku niedokonania przez Zjednoczone Królestwo płatności w  wyznaczonym terminie 
Komisja wysyła oficjalne wezwanie do zapłaty.  
Każde opóźnienie we wniesieniu wkładu stanowi podstawę do zapłaty przez Zjednoczone Królestwo 
odsetek za zwłokę od należnej kwoty, wyliczanych za okres od terminu płatności do dnia, w  którym 
należna kwota zostanie wpłacona w  całości.  
W odniesieniu do należności niezapłaconych w  terminie stosuje się stopę odsetek równą st opie 
stosowanej przez Europejski Bank Centralny do jego głównych operacji refinansowych, publikowanej 
w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, seria  C, obowiązującej pierwszego dnia miesiąca, 
w którym przypada termin płatności, albo stopie 0  %, w  zależnośc i od tego, która z  wymienionych 
jest wyższa, powiększonej o  trzy i  pół punktu procentowego.  
 
 
  
                                                                                                                                                                                         
1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające 
rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. L 193 z 30.7.2018, s. 1).  
 
1142  
 ZAŁĄCZNIK INST:  REGULAMIN  DOTYCZĄCY ROZSTRZYGANIA SPORÓW  
I. Definicje  
1. Do celów części szóstej tytuł I [Rozstrzyganie sporów] niniejszej Umowy oraz niniejszego 
regulaminu zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „pracownicy administracyjni”, w  stosunku do arbitra, oznaczają osoby, którymi kieruje i  które 
nadzoruje arbiter, in ne niż asystenci;  
(b) „doradca” oznacza  osobę wyznaczoną przez Stronę w  celu doradzania lub pomocy tej Stronie 
w związku z  postępowaniem arbitrażowym;  
(c) „trybunał arbitrażowy” oznacza trybunał powołany zgodnie z  częścią szóstą tytuł  I 
[Rozstrzyganie sporów] art.  INST.15 [Powołanie trybunału arbitrażowego] niniejszej Umowy ; 
(d) „arbiter” oznacza członka trybunału arbitrażowego;  
(e) „asystent” oznacza osobę, która zgodnie z  warunkami powołania arbitra oraz pod jego 
kierownictwem i  nadzorem prowadzi badania lub pomaga temu  arbitrowi;  
(f) „Strona skarżąca” oznacza którąkolwiek ze Stron wnoszącą o  powołanie trybunału 
arbitrażowego zgodnie z  częścią szóstą tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] art.  INST.14 
[Postępowanie arbitrażowe] niniejszej Umowy ; 
(g)  „sekretariat” oznacza podmiot zewnęt rzny dysponujący odpowiednią wiedzą fachową 
powołany przez Strony w  celu zapewnienia wsparcia administracyjnego w  związku 
z postępowaniem;  
(h) „Strona pozwana” oznacza Stronę, której zarzuca się naruszenie postanowień objętych 
niniejszą Umową; oraz  
(i) „przedstawi ciel Strony” oznacza pracownika lub inną osobę powołaną przez departament lub 
agencję rządową lub dowolny inny podmiot publiczny Strony, którzy reprezentują Stronę 
podczas sporu rozstrzyganego na podstawie niniejszej  Umowy lub jakiejkolwiek umowy 
uzupełnia jącej.  
II.  Powiadomienia  
2. W zależności od przypadku wszelkie wnioski, zawiadomienia, oświadczenia pisemne i  inne 
dokumenty:  
(a) trybunału arbitrażowego – przesyła się równocześnie obu Stronom;  
(b) Strony, skierowane do trybunału arbitrażowego – przesyła się równocześnie do wiadomości 
drugiej Strony; oraz  
(c) Strony,  skierowane do drugiej Strony – przesyła się równocześnie do wiadomości trybunału 
arbitrażowego.  
3. Wszelkich powiadomień, o  których mowa w  postanowieniu  2, dokonuje się pocztą 
elektroniczną lub, w  stosownych przypadkach, za pomocą dowolnych innych środków łączności, 
 
1143  
 które zapewniają rejestrację wysłania powiadomienia. Powiadomienie uznaje się za doręczone 
w dniu jego wysłania, chyba że zostanie udowodnione, że było inaczej.  
4. Wszelkie powiadomienia pr zekazuje się, odpowiednio, do służby prawnej Komisji 
Europejskiej i  do doradcy prawnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Wspólnoty Narodów 
i Rozwoju Zjednoczonego Królestwa.  
5. Niewielkie błędy pisarskie we wniosku, zawiadomieniu, oświadczeniu pisemnym lub innym 
dokumencie związanym z  postępowaniem przed trybunałem arbitrażowym można poprawić, 
dostarczając nowy dokument, w  którym jasno zaznaczono zmiany.  
6. Jeżeli ostatni dzień na dostarczenie dokumentu przypada w  dniu wolnym od pracy dla 
instytucji Unii lub rządu Zjednoczonego Królestwa, termin na dostarczenie dokumentu upływa 
pierwszego następnego dnia roboczego.  
III.  Wyznaczanie arbitrów  
7. Jeżeli zgodnie z  częścią szóstą tyt uł I [Rozstrzyganie sporów]  art. INST.15 [Powołanie 
trybunału arbitrażowego] niniejszej Umowy arbitra wybiera się w  drodze losowania, 
współprzewodniczący Rady Partnerstwa Strony skarżącej niezwłocznie informuje 
współprzewodniczącego Strony pozwanej o  dacie , godzinie i  miejscu losowania. Strona pozwana 
może, jeżeli tak zdecyduje, być obecna podczas losowania. W  każdym przypadku losowanie 
przeprowadza się z  udziałem Strony lub Stron, które są obecne.  
8. Współprzewodniczący Strony skarżącej powiadamia na piśmi e każdą osobę wybraną do 
pełnienia funkcji arbitra o  jej powołaniu. Każda z  tych osób informuje obie Strony w  terminie pięciu 
dni od dnia powiadomienia o  swoim powołaniu, czy będzie mogła pełnić obowiązki arbitra.  
9. Współprzewodniczący Rady Partnerstwa S trony skarżącej wybiera w  drodze losowania 
arbitra lub przewodniczącego w  ciągu pięciu dni od upływu terminu, o  którym mowa w  części szóstej 
tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] art.  INST.15 [Powołanie trybunału arbitrażowego] ust.  2, jeżeli 
którakolwiek z  list, o których mowa w  części szóstej tytuł I  [Rozstrzyganie sporów] art.  INST.27 [Lista 
arbitrów] ust.  1 niniejszej Umowy : 
(a) nie została sporządzona z  osób formalnie zaproponowanych przez jedną lub obie Strony na 
potrzeby sporządzenia tej konkretnej listy; lub  
(b) nie zawiera już  co najmniej pięciu osób spośród osób, które pozostają na tej konkretnej liście.  
9a. Strony mogą ustanowić rejestr w  celu zapewnienia pomocy w  organizacji 
i prowadzeniu określonych procedur rozstrzygania sporów na podstawie ustaleń ad hoc lu b 
na podstawie ustaleń przyjętych przez Radę Partnerstwa zgodnie z  częścią szóstą tytuł I 
[Rozstrzyganie sporów] art.  INST.34A [Załączniki] niniejszej Umowy . W tym celu Rada Partnerstwa, 
nie później niż 180  dni po wejściu w  życie niniejszej Umowy, wskazuje  ewentualne konieczne zmiany 
niniejszego regulaminu.  
IV.  Spotkanie organizacyjne  
10. O ile Strony nie postanowią inaczej, spotykają się one z  trybunałem arbitrażowym w  ciągu 
siedmiu dni od dnia jego powołania w  celu ustalenia kwestii, które Strony lub trybunał arbitrażowy 
uznają za stosowne, w  tym:  
(a) jeśli nie zostało to ustalone wcześniej,  wynagrodzenia i  zwroty wydatków wypłacanych 
arbitrom, które są zgodne ze standardami WTO;  
 
1144  
 (b) wynagrodzenia wypłacanego asystentom. Łączna wysokość wynagrodzenia asystenta lub 
asystentów arbitra nie może przekraczać 50  % wynagrodzenia tego arbitra;  
(c) harmonog ramu postępowania arbitrażowego. oraz  
(d) procedur ad -hoc służących ochronie informacji poufnych.  
Arbitrzy i  przedstawiciele Stron mogą brać udział w  tym spotkaniu za pośrednictwem telefonu lub 
wideokonferencji.  
V. Oświadczenia pisemne  
11. Strona skarżąca skła da oświadczenie pisemne nie później niż 20  dni od dnia powołania 
trybunału arbitrażowego. Strona pozwana składa oświadczenie pisemne nie później niż 20 dni od 
dnia złożenia oświadczenia pisemnego Strony skarżącej.  
VI. Działanie trybunału arbitrażowego  
12. Wszystkie posiedzenia trybunału arbitrażowego prowadzi jego przewodniczący. Trybunał 
arbitrażowy może upoważnić przewodniczącego do podejmowania decyzji administracyjnych 
i proceduralnych.  
13. O ile część szósta tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] niniejszej Um owy lub niniejszy regulamin nie 
stanowi inaczej, trybunał arbitrażowy może wykonywać swoje działania przy użyciu wszelkich 
środków, włącznie z  telefonem, telefaksem lub łączami komputerowymi.  
14. W obradach trybunału arbitrażowego mogą brać udział wyłączni e arbitrzy, lecz trybunał 
arbitrażowy może zezwolić na obecność asystentów arbitrów podczas obrad.  
15. Za sporządzenie wszelkich decyzji i  sprawozdań odpowiada wyłącznie trybunał arbitrażowy; 
ich sporządzenie nie może być delegowane.  
16. W przypadku pojawienia się kwestii proceduralnych, których nie obejmują postanowienia 
części szóstej tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] niniejszej Umowy i  jego załączników, trybunał 
arbitrażowy, po konsultacji ze Stronami, może przyjąć odpowiednią procedurę, która jest zg odna 
z tymi postanowieniami.  
17. Jeżeli trybunał arbitrażowy uzna, że w  ramach postępowania konieczna jest zmiana 
jakiegokolwiek terminu innego niż terminy określone w  części szóstej tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] 
niniejszej Umowy  lub dokonanie innych zmian proceduralnych lub administracyjnych, informuje 
Strony, na piśmie i  po konsultacji ze Stronami, o  powodach takich zmian lub dostosowań, wskazując 
termin lub konieczną zmianę.   
VII. Zastąpienie arbitra  
18. Jeżeli Strona uzna, że arbiter nie spełnia wymogów określonych w  załączniku INST -X [Kodeks 
postępowania arbitrów] i  w związku z  tym powinien zostać zastąpiony, Strona ta powiadamia o  tym 
drugą Stronę w  terminie 15 dni od daty uzyskania wystarczających dowodów na zarzucane 
niespe łnianie przez arbitra wymogów określonych w  tym załączniku.  
19. Strony konsultują się w  terminie  15 dni od powiadomienia, o  którym mowa 
w postanowieniu  18. Strony powiadamiają arbitra o  zarzucie niespełnienia wymogów i  mogą zwrócić 
się do niego o  podjęcie  kroków w  celu usunięcia zarzucanego braku zgodności z  wymogami. Mogą 
również, za obopólną zgodą, odwołać arbitra i  wybrać nowego arbitra zgodnie z  częścią szóstą tytuł  I 
[Rozstrzyganie sporów] art.  INST.15 [Powołanie trybunału arbitrażowego] niniejszej Um owy .  
 
1145 
 20. Jeśli Strony nie dojdą do porozumienia co do potrzeby zastąpienia arbitra, który nie jest 
przewodniczącym trybunału arbitrażowego, każda ze Stron może wystąpić o  przekazanie sprawy 
przewodniczącemu trybunału arbitrażowego, którego decyzja jest os tateczna.  
Jeżeli przewodniczący trybunału arbitrażowego uzna, że arbiter nie spełnia wymogów określonych 
w załączniku INST -X [Kodeks postępowania arbitrów], nowego arbitra wybiera się zgodnie z  częścią 
szóstą tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] art.  INST.15 [P owołanie trybunału arbitrażowego] niniejszej 
Umowy.  
21. Jeśli Strony nie dojdą do porozumienia co do potrzeby zastąpienia przewodniczącego, każda 
ze Stron może wystąpić z  wnioskiem o  przekazanie sprawy jednej z  pozostałych osób z  listy osób 
wybranych do pe łnienia funkcji przewodniczącego trybunału arbitrażowego utworzonej zgodnie 
z częścią szóstą tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] art.  INST.27 [Lista arbitrów]  niniejszej Umowy.  Osobę 
tę wybiera w  drodze losowania współprzewodniczący Rady Partnerstwa ze Strony w nioskującej lub 
osoba przez niego delegowana. Decyzja wybranej osoby dotycząca potrzeby zastąpienia 
przewodniczącego jest ostateczna.  
Jeżeli osoba ta uzna, że przewodniczący nie spełnia wymogów określonych w  załączniku INST -X 
[Kodeks postępowania arbitrów ], nowego przewodniczącego wybiera się zgodnie z  częścią szóstą 
tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] art.  INST.15 [Powołanie trybunału arbitrażowego] niniejszej Umowy . 
VIII. Rozprawy  
22. Na podstawie harmonogramu ustalonego zgodnie z  postanowieniem  10 oraz po ko nsultacji 
ze Stronami i  pozostałymi arbitrami przewodniczący trybunału arbitrażowego powiadamia Strony 
o dacie, godzinie i  miejscu rozprawy. Strona, na której terytorium odbywa się rozprawa, podaje te 
informacje do wiadomości publicznej, chyba że rozprawa ma toczyć się przy drzwiach zamkniętych.  
23. O ile Strony nie postanowią inaczej, rozprawa odbywa się w  Londynie , gdy Stroną skarżącą 
jest Unia, i  w Brukseli, gdy Stroną skarżącą jest Zjednoczone Królestwo. Strona pozwana ponosi 
koszty wynikające z  logisty cznego zorganizowania rozprawy.  
24. Trybunał arbitrażowy może zwoływać dodatkowe rozprawy, jeżeli Strony wyrażą na to 
zgodę.  
25. Wszyscy arbitrzy muszą być obecni przez cały czas trwania rozprawy.  
26. O ile Strony nie postanowią inaczej, na rozprawie mogą  być obecne następujące osoby, 
niezależnie od tego, czy rozprawa ma charakter otwarty:  
(a) przedstawiciele Strony;  
(b) doradcy;  
(c) asystenci i  pracownicy administracyjni;  
(d) tłumacze ustni i  pisemni oraz sprawozdawcy sądowi trybunału arbitrażowego;  oraz  
(e) biegli, zgodnie z  decyzją trybunału arbitrażowego na podstawie części szóstej tytuł  I 
[Rozstrzyganie sporów] art.  INST.26 [Otrzymywanie informacji] ust.  2 niniejszej Umowy.   
27. Każda ze Stron nie później niż pięć dni przed datą rozprawy dostarcza trybunałowi 
arbitrażowemu i  drugiej Stronie wykaz osób, które na rozprawie przedstawią argumenty ustne lub 
oświadczenia w  imieniu danej Strony, oraz wykaz innych przedstawicieli lub doradców, którzy będą 
obecni na rozprawie.  
 
1146  
 28.  Trybunał arbitrażowy prowa dzi rozprawę w  następujący sposób, zapewniając przyznanie 
równej ilości czasu Stronie skarżącej i  Stronie pozwanej na przedstawienie zarówno argumentów, jak 
i kontrargumentów:  
Argumenty  
(a) argument Strony skarżącej;  
(b) argument Strony pozwanej.  
Kontrargument  
(a) odpowiedź Strony skarżącej;  
(b) replika  Strony pozwanej.  
29. Trybunał arbitrażowy może kierować pytania do każdej ze Stron w  dowolnym momencie 
rozprawy.  
30. Trybunał arbitrażowy zapewnia przygotowanie transkrypcji rozprawy i  dostarczenie jej 
Stronom możliwie jak najszybciej po rozprawie. Strony mogą zgłaszać uwagi dotyczące transkrypcji, 
a trybunał arbitrażowy może te uwagi uwzględnić.  
31. W terminie 10 dni od dnia rozprawy każda ze Stron może przedstawić dodatkowe 
oświadczenie pisemne dotyczące wszelkich kwestii,  które pojawią się w  trakcie rozprawy.  
IX.  Pytania pisemne  
32. Trybunał arbitrażowy może w  każdym momencie postępowania zwracać się z  pytaniami 
w formie pisemnej do jednej lub obu Stron. Wszelkie pytania skierowane do jednej ze Stron 
przekazuje się do wiadomości drugiej Strony.  
33. Każda Strona dostarcza drugiej Stronie kopię swoich pisemnych odpowiedzi na pytania 
trybunału arbitrażowego. Druga Strona ma możliwość przedstawienia pisemnych uwag 
w odniesieniu do odpowiedzi Strony w  terminie pięciu dni od dostarczenia takiej kopii.  
X. Poufność  
34. Każda ze Stron i  trybunał arbitrażowy traktują jako poufne wszelkie informacje przekazane 
przez drugą Stronę trybunałowi arbitrażowemu i  określone przez nią jako poufne. Przedstawiając 
trybunałowi arbitrażowemu oś wiadczenie pisemne zawierające informacje poufne, Strona 
przekazuje również, w  terminie 15 dni, oświadczenie pisemne niezawierające informacji poufnych, 
które podaje się do wiadomości publicznej.  
35. Żadne z  postanowień niniejszego regulaminu nie wyklucza  możliwości publicznego 
ujawnienia przez Stronę jej własnych stanowisk, o  ile, odnosząc się do informacji przedstawionych 
przez drugą Stronę, Strona nie ujawnia żadnych informacji, które druga Strona określiła jako poufne.  
36. Trybunał arbitrażowy zbiera się przy drzwiach zamkniętych, jeżeli oświadczenia lub 
argumenty Strony w  odpowiedniej części zawierają informacje poufne. Strony zapewniają poufność 
rozpraw trybunału arbitrażowego, jeżeli odbywają się one przy drzwiach zamkniętych.  
XI.  Kontakty ex parte  
 
1147  
 37. Trybunał arbitrażowy nie spotyka się ani nie kontaktuje się z  żadną ze Stron pod nieobecność 
drugiej Strony.  
38. Arbiter nie omawia żadnych aspektów związanych z  przedmiotem postępowania z  żadną ze 
Stron ani z  obiema Stronami pod nieobecność innych arbitrów.  
XII. Oświadczenia amicus curiae  
39. O ile Strony nie uzgodniły inaczej w  terminie pięciu dni od dnia powołania trybunału 
arbitrażowego, trybunał ten może otrzymać dobrowolne oświadczenia pisemne od osób fizycznych 
lub prawnych mających miejsce za mieszkania lub siedzibę na terytorium Strony, niezależnych od 
rządów Stron, pod warunkiem że:  
(a) trybunał arbitrażowy otrzyma je w  terminie 10  dni od dnia swojego powołania;  
(b) są zwięzłe i  w żadnym wypadku wraz z  załącznikami nie przekraczają 15  stron maszynop isu 
z podwójnymi odstępami między wierszami,  
(c) dotyczą bezpośrednio kwestii faktycznej lub prawnej rozpatrywanej przez trybunał 
arbitrażowy;  
(d) zawierają informacje dotyczące osoby składającej oświadczenie, w  tym w  przypadku osoby 
fizycznej jej obywatelstwo, a  w przypadku osoby prawnej jej siedzibę, charakter działalności, 
status prawny, ogólne cele i  jej źródła finansowania;  
(e) określają, jaki dana osoba ma interes w  danym postępowaniu arbitrażowym; oraz   
(f) są sporządzone w  języku angielskim.  
40. Oświadczenia tak ie doręcza się Stronom, które mogą przedstawić swoje uwagi. Strony mogą 
przedstawić trybunałowi arbitrażowemu swoje uwagi w  terminie 10 dni od dnia doręczenia.  
41. Trybunał arbitrażowy wymienia w  swoim sprawozdaniu wszystkie oświadczenia, które 
otrzymał zgodnie z  postanowieniem  39. Trybunał arbitrażowy nie jest zobowiązany odnosić się 
w swoim sprawozdaniu do argumentów przedstawionych w  tych oświadczeniach, jeżeli je dnak tak 
postąpi, uwzględnia również wszelkie uwagi przekazane przez Strony zgodnie z  postanowieniem  40.  
XIII. Sprawy pilne  
42. W sprawach pilnych, o  których mowa w  części szóstej tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] 
art. INST.19 [Postępowanie w  trybie pilnym] niniejszej Umowy , trybunał arbitrażowy – po 
zasięgnięciu opinii Stron – dostosowuje odpowiednio terminy, o  których mowa w  niniejszym 
regulaminie. Trybunał arbitrażowy powiadamia Strony o  tych dostosowaniach.  
XIV. Tłumaczenie pisemne i  ustne  
43. Językiem postępowania przed trybunałem arbitrażowym jest język angielski. Sprawozdania 
i decyzje trybunału arbitrażowego są wydawane w  języku angielskim.   
44. Każda Strona ponosi własne koszty tłumaczenia dokumentów przedstawianych trybunałowi 
arbitrażowe mu, które sporządzono pierwotnie w  innym języku niż angielski, a  także ewentualne 
koszty tłumaczenia ustnego podczas rozprawy na potrzeby jej przedstawicieli lub doradców.  
XV.  Pozostałe procedury  
 
1148  
 48. Terminy określone w  niniejszym regulaminie dostosowuje się do szczególnych terminów 
przewidzianych w  odniesieniu do przyjmowania sprawozdań lub decyzji trybunału arbitrażowego 
w ramach postępowań na mocy części szóstej tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] art.  INST.22 [Rozsądny 
termin], art.  INST.23 [Kontrola zgodno ści], art.  INST.24 [Tymczasowe środki zaradcze] oraz 
art. INST.25 [Przegląd środków podjętych w  celu wykonania decyzji po przyjęciu tymczasowych 
środków zaradczych] niniejszej Umowy . 
  
 
1149  
 ZAŁĄCZNIK INST: KODEKS POSTĘPOWANIA  ARBITRÓW  
I. Definicje  
 
1. Do celów stosowania niniejszego kodeksu postępowania zastosowanie mają następujące 
definicje:  
(a) „pracownicy administracyjni” oznaczają, w  stosunku do arbitra, osoby, którymi kieruje i  które 
nadzoruje arbi ter, inne niż asystenci;  
 
(b) „arbiter” oznacza członka trybunału arbitrażowego;  
 
(c) „asystent” oznacza osobę, która zgodnie z  zasadami powołania arbitra prowadzi badanie lub 
pomaga temu arbitrowi; oraz  
 
(d) „kandydat” oznacza osobę, której imię i  nazwisko znajduje się na liście arbitrów, o  której mowa 
w części szóstej tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] art.  INST.27 [Listy arbitrów]  Umowy, lub którą 
bierze się pod uwagę przy wyborze arbitra zgodnie z  częścią szóstą tytuł  I [Rozstrzyganie 
sporów] art.  INST.15 [Powołanie t rybunału arbitrażowego]  niniejszej Umowy;  
 
II.  Podstawowe zasady  
2. W celu zachowania rzetelności i  bezstronności mechanizmu rozstrzygania sporów każdy 
kandydat i  arbiter:  
(a) zapoznaje się z  niniejszym kodeksem postępowania;  
 
(b) jest niezależny i  bezstronny;  
 
(c) unika bezpośrednich lub pośrednich konfliktów interesów;  
 
(d) unika niewłaściwych zachowań lub wrażenia niewłaściwego zachowania lub stronniczości;  
 
(e) przestrzega wysokich standardów postępowania; oraz  
 
(f) nie ulega wpływom własnych interesów, naciskom zewnętrzny m, wpływom politycznym, 
żądaniom społecznym, lojalności wobec Strony ani obawom przed krytyką.  
3. Arbiter nie podejmuje w  sposób bezpośredni lub pośredni żadnych zobowiązań ani nie 
przyjmuje korzyści, które mogłyby w  jakikolwiek sposób zakłócić właściwe wy konywanie jego 
obowiązków lub stworzyć wrażenie zakłócenia ich właściwego wykonywania.  
4. Arbiter nie wykorzystuje swojego stanowiska w  trybunale arbitrażowym do realizacji 
jakichkolwiek osobistych lub prywatnych interesów. Arbiter unika podejmowania dzia łań, które 
mogą sprawiać wrażenie, że inne osoby mają możliwość wywierania na niego wpływu.  
5. Arbiter nie pozwala na to, aby przeszłe lub obecne związki lub zobowiązania finansowe, 
handlowe, zawodowe, osobiste lub społeczne miały wpływ na jego postępowan ie lub osąd.  
 
1150  
 6. Arbiter unika nawiązywania kontaktów lub uzyskiwania korzyści finansowych, które mogą 
mieć wpływ na jego bezstronność lub mogą racjonalnie stwarzać wrażenie niewłaściwego 
zachowania lub stronniczości.  
III. Obowiązek ujawnienia informacji  
7. Przed wyrażeniem zgody na powołanie jako arbitra zgodnie z  częścią szóstą tytuł  I 
[Rozstrzyganie sporów] art.  INST.15 [Powołanie trybunału arbitrażowego]  niniejszej Umowy 
kandydat, któremu zaproponowano pełnienie funkcji arbitra, ujawnia wszelkie interes y, związki lub 
kwestie, które mogą mieć wpływ na jego niezależność lub bezstronność lub które mogą wywołać 
rozsądnie uzasadnione wrażenie niewłaściwego zachowania lub stronniczości w  trakcie 
postępowania. W  tym celu kandydat podejmuje wszelkie stosowne wys iłki, aby rozpoznać takie 
interesy, związki i  kwestie, w  tym interesy finansowe, zawodowe lub interesy pracownicze lub 
rodzinne.  
8. Obowiązek ujawnienia informacji określony w  ust. 7 ma charakter ciągły, co oznacza, że 
arbiter jest zobowiązany ujawniać ws zelkie tego rodzaju interesy, związki lub kwestie, które mogą 
wyniknąć na dowolnym etapie postępowania.  
9. Kandydat lub arbiter informuje Radę Partnerstwa o  wszelkich kwestiach dotyczących 
faktycznego lub potencjalnego naruszenia niniejszego kodeksu postę powania bezzwłocznie po 
otrzymaniu informacji o  nich; kwestie te są następnie rozpatrywane przez Strony.  
IV. Obowiązki arbitrów  
10. Po wyrażeniu zgody na powołanie arbiter pozostaje do dyspozycji i  wykonuje swoje 
obowiązki w  sposób sumienny i  sprawny w  trakcie całego postępowania, przestrzegając przy tym 
zasad uczciwości i  staranności.  
11. Arbiter rozważa jedynie kwestie poruszane w  trakcie postępowania i  konieczne do wydania 
decyzji i  nie zleca wykonania tego obowiązku innej osobie.  
12. Arbiter podejmuje  wszelkie właściwe kroki w  celu zapewnienia, aby jego asystenci 
i pracownicy administracyjni byli świadomi zobowiązań nałożonych na arbitrów zgodnie z  częściami 
II, III, IV i  VI niniejszego kodeksu postępowania oraz aby je wypełniali.  
V. Zobowiązania były ch arbitrów  
13. Wszyscy byli arbitrzy unikają działań mogących stwarzać wrażenie, że wykonując swoje 
obowiązki, byli stronniczy lub odnosili korzyści z  decyzji trybunału arbitrażowego.  
14. Wszyscy byli arbitrzy wypełniają zobowiązania określone w  części  VI niniejszego kodeksu 
postępowania.  
VI.  Poufność  
15. Arbiter nigdy nie ujawnia żadnych informacji poufnych dotyczących postępowania lub 
uzyskanych w  trakcie postępowania, w  odniesieniu do którego został powołany. Arbiter nigdy nie 
ujawnia ani nie wykorzystuje takich informacji w  celu uzyskania osobistych kor zyści lub korzyści na 
rzecz innej osoby lub w  celu zaszkodzenia interesom innych osób.  
 
1151  
 16. Arbiter nie ujawnia decyzji trybunału arbitrażowego ani fragmentów takich decyzji przed ich 
publikacją zgodnie z  częścią szóstą tytuł  I [Rozstrzyganie sporów] ninie jszej Umowy.  
17. Arbiter nie ujawnia nigdy przebiegu obrad trybunału arbitrażowego ani żadnych opinii 
arbitrów, ani nie składa żadnych oświadczeń na temat postępowania, w  odniesieniu do którego 
został powołany, ani na temat kwestii będących przedmiotem sp oru w  postępowaniu.  
VII.  Wydatki  
18. Każdy arbiter dokonuje rejestracji i  przedstawia końcowe rozliczenie czasu poświęconego 
postępowaniu i  wydatków poniesionych w  związku z  nim przez siebie i  swoich asystentów 
i pracowników administracyjnych.  
 
  
 
1152  
 PROTOKÓŁ  W SPRAWIE WSPÓŁPRACY ADMINISTRACYJNEJ I  ZWALCZANIA OSZUSTW W  DZIEDZINIE 
PODATKU OD WARTOŚCI DODANEJ ORAZ W  SPRAWIE WZAJEMNEJ POMOCY PRZY 
ODZYSKIWANIU WIERZYTELNOŚCI DOTYCZĄCYCH PODATKÓW I  CEŁ 
TYTUŁ I: POSTANOWIEN IA OGÓLNE  
Artykuł 1: Cel  
Celem niniejszego Protokołu jest ustanowienie ram współpracy administracyjnej między państwami 
członkowskimi a  Zjednoczonym Królestwem, aby umożliwić ich organom udzielanie sobie wzajemnej 
pomocy w  zapewnianiu przestrzegania przepisów dotyczących VAT oraz w  ochronie dochodó w z VAT 
i odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł. 
Artykuł 2: Zakres  
1. W niniejszym Protokole określono zasady i  procedury współpracy:  
(a) w celu wymiany wszelkich informacji, które mogą pomóc w  ustalaniu właściwego wymiaru 
VAT, kontrolowaniu p rawidłowego stosowania VAT oraz zwalczaniu oszustw związanych 
z VAT; oraz  
(b) przy odzyskiwaniu:  
(i) roszczeń dotyczących VAT, należności celnych i akcyzy, pobieranych przez państwo lub 
w jego imieniu albo przez jego jednostki podziału terytorialnego lub admin istracyjnego 
lub w  imieniu tych jednostek lub organów, z  wyłączeniem organów lokalnych, albo 
w imieniu Unii ; 
(ii) kar, grzywien, opłat i  dopłat administracyjnych związanych z  wierzytelnościami, 
o których mowa w  ppkt  (i), nałożonych przez organy administrac yjne właściwe 
w dziedzinie pobierania podatków lub ceł lub w  dziedzinie prowadzenia postępowań 
administracyjnych dotyczących pobierania podatków lub ceł albo potwierdzonych 
przez organy administracyjne lub sądowe na wniosek wyżej wspomnianych organów 
admin istracyjnych; oraz  
(iii) odsetek i  kosztów związanych z  wierzytelnościami, o  których mowa w  ppkt  (i) oraz (ii).  
2. Niniejszy Protokół nie ma wpływu na stosowanie zasad dotyczących współpracy 
administracyjnej i  zwalczania oszustw w  dziedzinie VAT oraz dotyc zących pomocy przy odzyskiwaniu 
wierzytelności między państwami członkowskimi.  
3. Niniejszy Protokół nie ma wpływu na stosowanie zasad dotyczących wzajemnej pomocy 
w sprawach karnych.  
Artykuł 3: Definicje  
Do celów niniejszego Protokołu stosuje się następujące definicje:  
(a) „postępowanie administracyjne” oznacza wszystkie kontrole, postępowania wyjaśniające oraz 
inne działania podejmowane przez państwa w  wykonywaniu swoich funkcji w  związku 
z zapewnieniem właściwego stosowania przepisów dotyczących VAT;  
 
1153  
 (b) „organ wnioskujący” oznacza centralne biuro łącznikowe lub łącznikowy organ administracyjny 
państwa, który występuje z  wnioskiem na podstawie tytułu  III [Pomoc przy odzyskiwaniu 
wierzytelności];  
(c) „automatyczna wymiana” oznacza systematyczne przekazywanie o kreślonych z  góry 
informacji innemu państwu, bez uprzedniego wniosku;  
(d) „drogą elektroniczną” oznacza przy użyciu sprzętu elektronicznego do przetwarzania – w tym 
kompresji cyfrowej – oraz przechowywania danych, z  wykorzystaniem transmisji kablowej, 
radiowej , technologii optycznych lub innych środków elektromagnetycznych;  
(e) „sieć CCN/CSI” oznacza wspólną platformę opartą na wspólnej sieci łączności („CCN”) oraz 
wspólnym systemie połączeń („CSI”), opracowaną przez Unię w  celu zapewnienia wszystkich 
transmisji dr ogą elektroniczną między właściwymi organami w  dziedzinie podatków.  
(f) „centralne biuro łącznikowe” oznacza biuro wyznaczone na podstawie art.  4 ust.  2 
[Organizacja], na którym spoczywa główna odpowiedzialność za kontakty dotyczące 
stosowania tytułu  II [Współ praca administracyjna i zwalczanie oszustw związanych z VAT] 
lub III [Pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności];  
(g) „właściwy organ” oznacza organ wyznaczony na podstawie art.  4 ust.  1 [Organizacja];  
(h) „właściwy urzędnik” oznacza każdego urzędnika wyznaczonego zg odnie z art. 4 ust. 4 
[Organizacja], który może bezpośrednio wymieniać informacje na podstawie tytułu II 
[Współpraca administracyjna i zwalczanie oszustw związanych z VAT];  
(i) „należności celne” oznaczają cło lub wszelkiego rodzaju należności nałożone na przy wóz lub 
wywóz towarów do lub  z obszaru celnego każdej ze Stron zgodnie z  zasadami określonymi 
w przepisach dotyczących ceł danych Stron;  
(j) „akcyza” oznacza cła i  opłaty określone jako takie w  ustawodawstwie wewnętrznym państwa, 
w którym ma siedzibę organ wni oskujący;  
(k) „łącznikowy organ administracyjny” oznacza każde biuro inne niż centralne biuro łącznikowe, 
wyznaczone jako takie na podstawie art.  4 ust.  3 [Organizacja] do występowania z  wnioskami 
o wzajemną pomoc lub jej udzielania na podstawie tytułu  II [Wsp ółpraca administracyjna i 
zwalczanie oszustw związanych z VAT] lub  III [Pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności];  
(l) „osoba” oznacza każdą osobę zdefiniowaną w  części drugiej tytuł XVII [POZOSTAŁE 
POSTANOWIENIA] art.  OTH.1(l)  lit. m) niniejszej Umowy 160. 
(m) „organ współpracujący” oznacza centralne biuro łącznikowe, łącznikowy organ 
administracyjny lub – w przypadku współpracy na podstawie tytułu II [Współpraca 
                                                            
160 Dla większej przejrzystości i w  szczególności do celów niniejszego protokołu przy jmuje się, że 
termin „osoba” obejmuje każdą jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, ale 
uznaną – na mocy obowiązującego prawa – za mającą zdolność do czynności prawnych.  Powyższe 
obejmuje również każde inne konstrukcje prawne dowolnego r odzaju i  postaci, posiadające osobowość 
prawną lub jej nieposiadające, realizujące transakcje, które podlegają VAT, lub zobowiązane do zapłaty 
wierzytelności, o  których mowa w  art. 2 [Zakres] ust.  1 lit.  b) niniejszego protokołu.  
 
1154  
 administracyjna i zwalczanie oszustw związanych z VAT] – właściwego urzędnika, który 
otrzymuje wnios ek o  udzielenie pomocy od organu występującego z  wnioskiem lub organu 
wnioskującego;  
(n) „organ występujący z  wnioskiem” oznacza centralne biuro łącznikowe, łącznikowy organ 
administracyjny lub właściwego urzędnika, które( -y) w  imieniu właściwego organu występ uje 
z wnioskiem o  udzielenie pomocy na podstawie tytułu II [Współpraca administracyjna i 
zwalczanie oszustw związanych z VAT];  
(o) „kontrola jednoczesna” oznacza skoordynowaną kontrolę stanu sytuacji podatkowej 
podatnika lub co najmniej dwóch powiązanych podat ników, organizowaną przez co najmniej 
dwa państwa, posiadające wspólne lub uzupełniające się interesy;  
(p) „specjalny komitet” oznacza Specjalny Komitet Handlowy ds. Współpracy Administracyjnej 
w dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków i  Ceł;  
(q) „spontaniczna wymiana” oznacza nieregularne przekazywanie informacji innemu państwu, 
w dowolnej chwili i  bez uprzedniego wniosku;  
(r) „Państwo” oznacza państwo członkowskie lub Zjednoczone Królestwo, w zależności od 
kontekstu;  
(s) „państwo trzecie” oznacza państwo inne niż pańs two członkowskie i  Zjednoczone Królestwo;  
(t) „VAT” oznacza, w  odniesieniu do Unii, podatek od wartości dodanej zgodnie z  dyrektywą 
2006/112/WE Rady w  sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz, 
w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa, podatek  od wartości dodanej zgodnie z  Value 
Added Tax Act 1994 (ustawą o  podatku VAT z  1994  r.). 
Artykuł 4: Organizacja  
1.  Każde państwo wyznacza właściwy organ odpowiedzialny za stosowanie niniejszego 
Protokołu.  
2. Każde państwo wyznacza:  
(a) jedno centralne biuro łącznikowe, na którym spoczywa główna odpowiedzialność za 
stosowanie tytułu II [Współpraca administracyjna i zwalczanie oszustw związanych z VAT] 
niniejszego Protokołu, oraz  
(b) jedno centralne biuro łącznikowe, na którym spoczywa główna odpowiedzialność za 
stosowanie tytułu III [Pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności] niniejszego Protokołu.  
3. Każdy właściwy organ może wyznaczyć, bezpośrednio lub w  drodze delegacji:  
(a) łącznikowe organy administracyjne, które bezpośrednio wymieniają informacje na podstawie 
tytułu  II [Współpraca administracyjna i zwalczanie oszustw związanych z VAT] niniejszego 
Protokołu;  
(b) łącznikowe organy administracyjne, które zwracają się o  wzajemną pomoc lub jej udzielają na 
podstawie tytułu III [Pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności] niniejsz ego Protokołu 
w związku ze swoją szczególną właściwością terytorialną lub operacyjną.  
 
1155  
 4. Każdy właściwy organ może wyznaczyć, bezpośrednio lub w  drodze delegacji, właściwych 
urzędników, którzy mogą dokonywać bezpośredniej wymiany informacji na podstawie ty tułu II 
[Współpraca administracyjna i zwalczanie oszustw związanych z VAT] niniejszego Protokołu.  
5. Każde z centralnych biur łącznikowych aktualizuje wykaz łącznikowych organów 
administracyjnych i  właściwych urzędników oraz udostępnia go pozostałym centra lnym biurom 
łącznikowym.  
6. W przypadku gdy łącznikowy organ administracyjny lub właściwy urzędnik wysyła lub 
otrzymuje wniosek o  udzielenie pomocy na podstawie niniejszego Protokołu, informuje o  tym swoje 
centralne biuro łącznikowe.  
7. W przypadku gdy cen tralne biuro łącznikowe, łącznikowy organ administracyjny lub 
właściwy urzędnik otrzymuje wniosek o  wzajemną pomoc wymagający działania poza jego 
właściwością, niezwłocznie przesyła taki wniosek do właściwego centralnego biura łącznikowego lub 
łącznikowego  organu administracyjnego oraz informuje o  tym organ występujący z  wnioskiem lub 
organ wnioskujący. W  takim przypadku okres wyznaczony w  art. 8 [Termin dostarczania informacji] 
rozpoczyna się z  dniem następującym po dniu, w  którym wniosek o  udzielenie pomo cy został 
przekazany do właściwego centralnego biura łącznikowego lub właściwego łącznikowego organu 
administracyjnego.  
8. Każda ze Stron  przekazuje specjalnemu komitetowi  informacje na temat właściwych 
organów do celów niniejszego Protokołu w  terminie jed nego miesiąca od podpisania niniejszej 
Umowy, a  następnie niezwłocznie przekazuje jej informacje o  wszelkich zmianach w  tym zakresie. 
Specjalny komitet aktualizuje wykaz właściwych organów.  
Artykuł 5: Umowa o  gwarantowanym poziomie usług  
Umowa o  gwarantowa nym poziomie usług zapewniająca odpowiednią jakość techniczną i  liczbę 
usług na użytek funkcjonowania systemów przekazywania i  wymiany informacji zawierana jest 
zgodnie z  procedurą określoną przez specjalny komitet.  
Artykuł 6: Poufność  
1. Wszelkie informac je uzyskane przez państwo na podstawie niniejszego Protokołu są 
traktowane jako informacje poufne i  chronione w  taki sam sposób jak informacje uzyskane na 
podstawie jego prawa wewnętrznego.  
 2. Takie informacje można ujawniać osobom lub organom (w  tym sąd om i  organom 
administracyjnym lub nadzorczym) zajmującym się stosowaniem przepisów dotyczących VAT oraz do 
celów ustalenia właściwego wymiaru VAT, a  także do celów zastosowania środków egzekucyjnych, 
w tym odzyskania wierzytelności lub zastosowania środków  zabezpieczających w  odniesieniu do 
wierzytelności, o  których mowa w  art. 2 ust.  1 lit.  b) [Zakres].  
3. Informacje, o  których mowa w  ust. 1, mogą być również wykorzystywane do obliczania 
innych podatków oraz do obliczania i  egzekucji, w  tym odzyskania wier zytelności lub zastosowania 
środków zabezpieczających, w  odniesieniu do wierzytelności dotyczących obowiązkowych składek na 
ubezpieczenie społeczne. Jeżeli wymieniane informacje pozwalają stwierdzić lub udowodnić istnienie 
naruszeń prawa podatkowego, można  je także wykorzystać do nałożenia sankcji administracyjnych 
lub karnych. Z  informacji korzystać mogą jedynie osoby lub organy wymienione w  ust. 2 i wyłącznie 
 
1156  
 do celów określonych w  poprzednich zdaniach tego ustępu. Mogą one je ujawniać w  jawnym 
postępowan iu sądowym lub w  orzeczeniach sądowych.  
4. Niezależnie od postanowień ust.  1 i 2 państwo udzielające informacji, na podstawie 
uzasadnionego wniosku, zezwala na ich wykorzystanie przez państwo, któremu udzielane są 
informacje, do celów innych niż cele, o  których mowa w  art. 2 [Zakres] ust.  1, jeżeli zgodnie 
z ustawodawstwem państwa udzielającego informacji dane informacje mogą być wykorzystywane 
do podobnych celów. Organ współpracujący udziela pozytywnej lub odmownej odpowiedzi na każdy 
taki wniosek w  termin ie jednego miesiąca.  
5. Sprawozdania, oświadczenia oraz wszelkie inne dokumenty lub potwierdzone kopie 
dokumentów lub wyciągi z  nich, otrzymane przez państwo w  ramach pomocy przewidzianej 
w niniejszym Protokole mogą zostać użyte jako dowody w  tym państwie na takiej samej podstawie, 
jak podobne dokumenty dostarczone przez inny organ w  tym państwie.  
6. Informacje przekazane przez jedno państwo innemu państwu mogą być przez nie 
przekazywane innemu państwu pod warunkiem uzyskania wcześniejszej zgody właściwego organu, 
od którego dane informacje pochodzą. Państwo, z  którego pochodzą informacje, może sprzeciwić się 
takiemu przekazaniu w  terminie dziesięciu dni roboczych od daty otrzymania informacji od państwa, 
które chce przekazać odnośne informacje.  
7. Państwa m ogą przekazywać informacje uzyskane zgodnie z  niniejszym Protokołem 
państwom trzecim z  zastrzeżeniem następujących warunków:  
(a) właściwy organ, od którego pochodzą informacje, wyraził zgodę na ich przekazanie; oraz  
(b) przekazanie umożliwiają porozumienia o  pomoc y wzajemnej między państwem przekazującym 
informacje a  tym konkretnym państwem trzecim.  
8. Jeżeli jedno z  państw otrzymuje informacje od państwa trzeciego, państwa mogą wymieniać 
te informacje w  zakresie, w  jakim umożliwiają to porozumienia o  pomocy wzajem nej z  tym 
konkretnym państwem trzecim.  
9. Każde państwo niezwłocznie powiadamia pozostałe zainteresowane państwa o każdym 
naruszeniu poufności oraz o wszelkich nałożonych w związku z tym sankcjach i zastosowanych 
działaniach naprawczych.  
10. Osoby należyci e akredytowane przez organ ds.  akredytacji bezpieczeństwa Komisji 
Europejskiej mogą mieć dostęp do  takich informacji jedynie w  stopniu niezbędnym do  nadzoru, 
konserwacji oraz rozwijania systemów elektronicznych prowadzonych przez Komisję Europejską 
i wykor zystywanych przez państwa do  wdrażania niniejszego Protokołu.  
TYTUŁ II: WSPÓŁPRACA  ADMINISTRACYJNA I Z WALCZANIE OSZUSTW ZW IĄZANYCH Z VAT  
Rozdział pierwszy: Wymiana informacji na wniosek  
Artykuł 7: Wymiana informacji i  postępowanie administracyjne  
1. Na wniosek organu występującego z  wnioskiem organ współpracujący przekazuje 
informacje, o  których mowa w  art. 2 ust.  1 lit.  a) [Zakres], wraz z  wszelkimi informacjami 
dotyczącymi konkretnego przypadku lub przypadków.  
 
1157  
 2. Do celów przesyłania informacji, o  których mowa w  ust. 1, organ współpracujący 
doprowadza do przeprowadzenia każdego postępowania administracyjnego niezbędnego do 
uzyskania takich informacji.  
3. Wniosek, o  którym mowa w  ust. 1, może zawierać uzasadniony wniosek o  przeprowadzenie 
szczególnego po stępowania administracyjnego. Organ współpracujący wszczyna postępowanie 
administracyjne, w  razie potrzeby w  porozumieniu z  organem występującym z  wnioskiem. Jeżeli 
organ współpracujący uważa, że postępowanie administracyjne nie jest konieczne, niezwłoczni e 
informuje organ występujący z  wnioskiem o  przyczynach swojej decyzji.  
4. W przypadku gdy organ współpracujący odmawia podjęcia się przeprowadzenia 
postępowania administracyjnego dotyczącego kwot, które zostały lub które powinny były zostać 
zadeklarowane przez podatnika mającego siedzibę w  państwie organu współpracującego w  związku 
z dostawami towarów lub świadczeniem usług oraz przywozem towarów dokonywanymi przez tego 
podatnika oraz podlegającymi opodatkowaniu w  państwie organu występującego z  wnioskiem,  
organ współpracujący przekazuje organowi występującemu z  wnioskiem co najmniej daty i  wartości 
wszelkich stosownych dostaw towarów lub świadczenia usług oraz przywozów zrealizowanych 
w ciągu ostatnich dwóch lat przez podatnika w  państwie organu występując ego z  wnioskiem, chyba 
że organ współpracujący nie posiada i  nie jest zobowiązany do przechowywania tych informacji 
zgodnie z  ustawodawstwem wewnętrznym.  
5. W celu uzyskania poszukiwanych informacji lub przeprowadzenia żądanego postępowania 
administracyjne go organ współpracujący lub organ administracyjny, do którego organ ten może się 
zwrócić, postępuje tak, jakby działał we własnym imieniu lub na wniosek innego organu w  swoim 
państwie.  
6. Na wniosek organu występującego z  wnioskiem organ współpracujący prz ekazuje mu 
wszelkie stosowne informacje uzyskane lub posiadane, a  także wyniki postępowania 
administracyjnego, w  postaci sprawozdań, oświadczeń i  wszelkich innych dokumentów albo 
poświadczonych kopii dokumentów lub wyciągów z  nich.  
7. Oryginały dostarcza s ię jedynie wtedy, gdy nie jest to sprzeczne z  przepisami obowiązującymi 
w państwie organu współpracującego.  
Artykuł 8: Termin dostarczania informacji  
1. Organ współpracujący udziela informacji, o  których mowa w  art. 7, najszybciej jak to 
możliwe i  nie późn iej niż w  ciągu 90  dni od dnia otrzymania wniosku. W  przypadku jednak gdy organ 
współpracujący posiada już  te informacje, termin ich udzielenia ulega skróceniu maksymalnie do 
30 dni. 
2. W niektórych szczególnych kategoriach przypadków organ występujący z  wnioskiem i  organ 
współpracujący mogą uzgodnić inne terminy niż te, które są przewidziane w  ust. 1. 
3. W przypadku gdy organ współpracujący nie jest w  stanie odpowiedzieć na wniosek 
w terminach, o  których mowa w  ust. 1 i 2, niezwłocznie informuje organ wyst ępujący z  wnioskiem na 
piśmie o  przyczynach niemożności dotrzymania terminu oraz o  możliwym terminie udzielenia 
odpowiedzi.  
Rozdział drugi: Wymiana informacji bez uprzedniego wniosku  
 
1158  
 Artykuł 9: Rodzaje wymiany informacji  
Wymiana informacji bez uprzedniego wniosku odbywa się jako spontaniczne wymiany, zgodnie 
z art. 10, lub jako automatyczne wymiany, zgodnie z  art. 11. 
Artykuł 10: Spontaniczna wymiana informacji  
Właściwy organ państwa przesyła, bez uprzedniego wniosku, właściwemu organowi innego państwa 
informacje, o  których mowa w  art. 2 ust.  1 lit.  a) [Zakres], które nie zostały przekazane w  drodze 
automatycznej wymiany, o  której mowa w  art. 11 [Automatyczna wymiana informacji], i  które są mu 
znane, w  następujących przypadkach:  
(a) w przypadku gdy uznano, że op odatkowanie ma miejsce w  innym państwie, a  informacje są 
niezbędne dla skuteczności systemu kontroli tego państwa;  
(b) w przypadku gdy państwo ma podstawy sądzić, że w  innym państwie naruszono przepisy 
dotyczące VAT lub takie naruszenie jest prawdopodobne;  
(c) w przypadku gdy istnieje ryzyko strat podatkowych w  innym państwie.  
Artykuł 11: Automatyczna wymiana informacji  
1. Kategorie informacji podlegających automatycznej wymianie określa specjalny komitet 
zgodnie z art. 39 [Specjalny Komitet Handlowy ds. Współpracy  Administracyjnej w  dziedzinie VAT 
oraz Odzyskiwania Podatków i  Ceł].  
2. Państwo może powstrzymać się od uczestniczenia w  automatycznej wymianie informacji 
w odniesieniu do jednej lub kilku kategorii informacji, o  których mowa w  ust. 1, w  przypadku gdy 
zgromadzenie informacji w  celu takiej wymiany wymagałoby nałożenia nowych obowiązków na 
osoby podlegające VAT lub nakładałoby nieproporcjonalne obciążenia administracyjne na to 
państwo.  
3. Każde państwo powiadamia specjalny komitet na piśmie o  swojej decyzji podjętej zgodnie 
z poprzednim ustępem.  
Rozdział trzeci: Inne formy współpracy  
Artykuł 12: Powiadomienie administracyjne  
1. Na żądanie organu występującego z  wnioskiem oraz zgodnie z  przepisami dotyczącymi 
powiadamiania o  podobnych aktach i  decyzjach w państwie organu współpracującego organ 
współpracujący powiadamia adresata o  wszystkich aktach i  decyzjach, które zostały wysłane przez 
organy występujące z  wnioskiem i  dotyczą stosowania przepisów o  VAT w  państwie organu 
występującego z  wnioskiem.  
2. Wnioski o  powiadomienie, zawierające informację o  przedmiocie aktu lub decyzji objętych 
powiadomieniem, wskazują nazwę (imię i  nazwisko), adres oraz wszelkie inne stosowne informacje 
przydatne do identyfikacji adresata.  
3. Organ współpracujący niezwłocznie  informuje organ występujący z  wnioskiem o  swoich 
działaniach podjętych w  związku z  wnioskiem o  powiadomienie i  powiadamia go w  szczególności 
o dacie powiadomienia adresata o  decyzji lub akcie.  
 
1159  
 Artykuł 13: Obecność w urzędach administracyjnych oraz uczestn ictwo w postępowaniu 
administracyjnym  
1. Na mocy umowy między organem występującym z  wnioskiem a  organem współpracującym 
i z zastosowaniem uzgodnień określonych przez organ współpracujący organ ten może zezwolić 
urzędnikom upoważnionym przez organ występuj ący z  wnioskiem na obecność w  biurach organu 
współpracującego lub w  każdym innym miejscu, w  którym organy te wykonują swoje obowiązki, 
w celu wymiany informacji, o  których mowa w  art. 2 [Zakres] ust.  1 lit.  a). W  przypadku gdy 
informacja, której dotyczy wn iosek, zawarta jest w  dokumentach, do których mają dostęp urzędnicy 
organu współpracującego, urzędnicy organu występującego z  wnioskiem otrzymują kopie tych 
dokumentów na żądanie.  
2. Na mocy umowy między organem występującym z  wnioskiem a  organem współprac ującym 
i z zastosowaniem uzgodnień określonych przez organ współpracujący organ ten może zezwolić 
urzędnikom upoważnionym przez organ występujący z  wnioskiem na obecność podczas 
postępowania administracyjnego prowadzonego na terytorium państwa organu współ pracującego 
w celu wymiany informacji, o  których mowa w  art. 2 [Zakres] ust.  1 lit.  a). Takie postępowania 
administracyjne prowadzone są wyłącznie przez urzędników organu współpracującego. Urzędnicy 
organu występującego z  wnioskiem nie wykonują uprawnień d ochodzeniowych przysługujących 
urzędnikom organu współpracującego. Mogą oni jednak uzyskać dostęp do tych samych 
pomieszczeń i  dokumentów, co urzędnicy organu współpracującego, za pośrednictwem urzędników 
organu współpracującego oraz jedynie do celów prowa dzonego postępowania administracyjnego.  
3. W drodze porozumienia między organami występującymi z  wnioskiem a  organem 
współpracującym oraz zgodnie z  ustaleniami przyjętymi przez organ współpracujący urzędnicy 
wyznaczeni przez organy wnioskujące mogą – w związku z  zebraniem i  wymianą informacji, o  których 
mowa w  art. 2 [Zakres] ust.  1 lit.  a) – uczestniczyć w  postępowaniach administracyjnych 
prowadzonych na terytorium współpracującego państwa członkowskiego. Takie postępowanie 
administracyjne jest prowadzone wspólnie przez urzędników organów występujących z  wnioskiem 
i organu współpracującego oraz pod kierunkiem organu współpracującego i  zgodnie z  prawem 
państwa współpracującego. Urzędnicy organów występujących z  wnioskiem mają dostęp do tych 
samych pomieszcze ń i dokumentów co urzędnicy organu współpracującego i – w zakresie, w  jakim 
prawo współpracującego państwa dopuszcza przesłuchiwanie podatników przez urzędników, 
uprawnienie to przysługuje również urzędnikom organów występujących z  wnioskiem.  
Jeżeli jest t o dopuszczalne na  podstawie prawa państwa współpracującego, urzędnicy państw 
występujących z  wnioskiem mają takie same uprawnienia kontrolne, jak te przyznane urzędnikom 
państwa współpracującego.  
Uprawnienia kontrolne urzędników organów występujących z wni oskiem są wykonywane wyłącznie 
w celu prowadzenia danego postępowania administracyjnego.  
Na mocy umowy między organami występującymi z  wnioskiem a  organem współpracującym i  z 
zastosowaniem uzgodnień określonych przez organ współpracujący organy uczestniczą ce 
w postępowaniu mogą przygotować wspólne sprawozdanie z  postępowania.  
4. Urzędnicy organu występującego z  wnioskiem obecni w  innym państwie zgodnie z  ust. 1, 2 
i 3 muszą być w  stanie w  każdej chwili przedstawić pisemne upoważnienie stwierdzające ich 
tożsamość oraz pełnioną funkcję urzędową.  
 
1160  
 Artykuł 14: Kontrole jednoczesne  
1. Państwa mogą uzgodnić prowadzenie kontroli jednoczesnych w  każdym przypadku, gdy 
uznają, że takie kontrole są skuteczniejsze niż kontrole prowadzone przez tylko jedno państwo.  
2. Państwo samodzielnie określa, w  przypadku których podatników zamierza zaproponować 
przeprowadzenie kontroli jednoczesnej. Właściwy organ tego państwa powiadamia właściwe organy 
drugiego zainteresowanego państwa o  przypadkach, w  których proponuje się przeprowa dzić 
kontrolę jednoczesną. Podaje przy tym przyczyny swojego wyboru, w  najszerszym możliwym 
zakresie, dostarczając informacje leżące u  podstaw takiej decyzji. Określa również okres, podczas 
którego takie kontrole powinny zostać przeprowadzone.  
3. Właściwy organ, który otrzymuje wniosek o  przeprowadzenie kontroli jednoczesnej, 
potwierdza swoją zgodę lub przekazuje uzasadnioną odmowę swojemu odpowiednikowi co do 
zasady w  terminie dwóch tygodni od otrzymania wniosku, ale nie później niż w  terminie jednego 
mies iąca od otrzymania wniosku.  
4. Każdy zainteresowany właściwy organ mianuje przedstawiciela odpowiedzialnego za nadzór 
nad działaniami kontrolnymi i  ich koordynację.  
Rozdział czwarty: Postanowienia ogólne  
Artykuł 15: Zasady regulujące wymianę informacji  
1. Organ współpracujący udziela organowi występującemu z  wnioskiem informacji, o  których 
mowa w  art. 2 ust.  1 lit.  a) [Zakres] lub  dokonuje powiadomienia administracyjnego, o  którym mowa 
w art. 12 [Powiadomienie administracyjne], pod warunkiem że:  
(a) liczba oraz  charakter wniosków o  udzielenie informacji lub o powiadomienie administracyjne 
złożonych przez organ występujący z  wnioskiem nie nakłada nieproporcjonalnych obciążeń 
administracyjnych na organ współpracujący; oraz  
(b) organ występujący z  wnioskiem wyczerpał zwykłe źródła informacji, których mógł użyć 
w danych okolicznościach do uzyskania informacji, których wniosek dotyczy, lub środki, które 
w sposób racjonalny mógł przedsięwziąć w  celu dokonania powiadomienia administracyjnego, 
o które wnioskowano, bez podej mowania ryzyka narażenia się na niepowodzenie w  osiąganiu 
pożądanego rezultatu.  
2. Niniejszy Protokół nie nakłada obowiązku przeprowadzenia postępowania lub udzielenia 
informacji w  konkretnym przypadku, jeżeli prawo lub praktyka administracyjna państwa, kt óre 
miałoby udzielić informacji, nie upoważnia tego państwa do prowadzenia takiego postępowania lub 
gromadzenia lub używania takich informacji dla  swoich  własnych celów.  
3. Organ współpracujący może odmówić dostarczenia informacji, w  przypadku gdy państwo  
występujące z  wnioskiem nie jest w  stanie, z  przyczyn prawnych, dostarczyć podobnych informacji. 
Organ współpracujący informuje specjalny komitet o  przyczynach udzielenia odmownej odpowiedzi 
na wniosek o  udzielenie informacji.  
4. Można odmówić udzielenia informacji, w  przypadku gdy prowadziłoby to do ujawnienia 
tajemnicy handlowej, przemysłowej lub zawodowej lub procesu produkcyjnego lub informacji, której 
ujawnienie naruszyłoby porządek publiczny.  
 
1161  
 5. Ustępów 2, 3 i  4 nie można w  żadnym przypadku interpret ować jako umożliwiających 
organowi współpracującemu odmowę udzielenia informacji z  tego tylko względu, że informacje te 
znajdują się w  posiadaniu banku, innej instytucji finansowej, pełnomocnika lub osoby działającej 
w charakterze agenta lub powiernika, an i też dlatego, że dotyczą one udziałów własnościowych 
w jakiejkolwiek osobie prawnej.  
6. Organ współpracujący informuje organ występujący z  wnioskiem o  przyczynach udzielenia 
odmownej odpowiedzi na wniosek o  udzielenie pomocy.  
Artykuł 16: Informacje zwrotn e 
W przypadku gdy właściwy organ przekazuje informacje na podstawie art.  7 [Wymiana informacji 
i postępowanie administracyjne] lub  10 [Spontaniczna wymiana informacji], może zwrócić się do 
właściwego organu, który otrzymał informacje, o  przesłanie informacji zwrotnych na ich temat. Jeżeli 
zwrócono się z  takim wnioskiem, właściwy organ, który otrzymuje informacje – bez uszczerbku dla 
przepisów dotyczących tajemnicy podatkowej i  ochrony danych mających zastosowanie w  jego 
państwie – przesyła najszybci ej jak to możliwe informacje zwrotne, pod warunkiem że nie nałoży to 
na niego nieproporcjonalnego obciążenia administracyjnego.  
Artykuł 17: Język  
Wnioski o  udzielenie pomocy, w  tym również wnioski o  powiadomienie, oraz załączone dokumenty 
są sporządzone w języku uzgodnionym przez organ współpracujący i  organ występujący z  wnioskiem.  
Artykuł 18: Dane statystyczne  
1. Do dnia 30  czerwca każdego roku Strony dostarczają specjalnemu komitetowi drogą 
elektroniczną dane statystyczne dotyczące stosowania niniejsze go tytułu.  
2. Treść i  format danych statystycznych, które mają być przekazywane zgodnie z  ust. 1, określa 
specjalny komitet.  
Artykuł 19: Standardowe formularze i  środki komunikacji  
1. Wszelkie informacje przekazywanie na podstawie art.  7 [Wymiana informacj i i postępowanie 
administracyjne], 10 [Spontaniczna wymiana informacji], 11 [Automatyczna wymiana informacji], 12 
[Powiadomienie administracyjne] i  16 [Informacja zwrotna] oraz dane statystyczne przekazywane na 
podstawie art.  18 [Dane statystyczne] przesył a się przy użyciu standardowego formularza, o  którym 
mowa w  art. 39 ust.  2 lit.  d) [Specjalny Komitet Handlowy ds. Współpracy Administracyjnej 
w dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków i  Ceł], z  wyjątkiem przypadków, o  których mowa 
w art. 6 ust.  7 i 8 [P oufność], lub szczególnych przypadków, gdy odnośne właściwe organy uznają 
inne bezpieczne środki za odpowiedniejsze i  zgodzą się na stosowanie takich innych środków.  
2. Standardowe formularze przekazuje się, w  zakresie, w  jakim jest to możliwe, drogą 
elekt roniczną.  
3. W przypadku gdy wniosek nie został złożony w  całości za pośrednictwem systemów 
elektronicznych, organ współpracujący niezwłocznie potwierdza otrzymanie wniosku drogą 
elektroniczną, a  w każdym razie nie później niż pięć dni roboczych po jego ot rzymaniu.  
 
1162  
 4. W przypadku gdy dany organ otrzymał wniosek lub informacje, które nie były do niego 
skierowane, niezwłocznie przesyła nadawcy wiadomość drogą elektroniczną, a  w każdym razie nie 
później niż pięć dni roboczych po ich otrzymaniu.  
5. Przed przyję ciem przez specjalny komitet decyzji, o których mowa w art. 39 [Specjalny 
Komitet Handlowy ds. Współpracy Administracyjnej w  dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków 
i Ceł] ust. 2, właściwe organy korzystają z zasad określonych w załączniku do niniejszego  protokołu, 
w tym ze standardowych formularzy.  
TYTUŁ III: POMOC PRZ Y ODZYSKIWANIU WIERZ YTELNOŚCI  
Rozdział pierwszy: Wymiana informacji  
Artykuł 20: Wniosek o  udzielenie informacji  
1. Na wniosek organu wnioskującego organ współpracujący udziela wszelkich inf ormacji, które 
w sposób dający się przewidzieć są istotne dla organu wnioskującego przy odzyskiwaniu jego 
wierzytelności, o  których mowa w  art. 2 [Zakres] ust.  1 lit.  b). Wniosek o  udzielenie informacji 
obejmuje, jeżeli są dostępne, imiona i  nazwiska zaint eresowanych osób oraz wszelkie inne istotne 
dane pozwalające je zidentyfikować.   
 
Do celów udzielania tych informacji organ współpracujący zapewnia przeprowadzenie wszelkich 
postępowań administracyjnych niezbędnych do ich uzyskania.  
2. Organ współpracując y nie jest zobowiązany do dostarczenia informacji:  
(a) których nie mógłby otrzymać do celów odzyskiwania podobnych wierzytelności we własnym 
imieniu;  
(b) które ujawniałyby jakiekolwiek tajemnice handlowe, przemysłowe lub zawodowe; lub  
(c) których ujawnienie mogłoby za grażać bezpieczeństwu lub być sprzeczne z  porządkiem 
publicznym państwa współpracującego.  
3. Ustępu 2 nie można w  żadnym wypadku interpretować jako umożliwiającego organowi 
współpracującemu odmowę udzielenia informacji z  tego tylko względu, że informacje t e znajdują się 
w posiadaniu banku, innej instytucji finansowej, pełnomocnika lub osoby działającej w  charakterze 
agenta lub powiernika, ani też dlatego, że dotyczą one udziałów własnościowych w  danym 
podmiocie.  
4. Organ współpracujący informuje organ wnios kujący o  przyczynach udzielenia odmownej 
odpowiedzi na wniosek o  udzielenie informacji.  
Artykuł 21: Wymiana informacji bez uprzedniego wniosku  
W przypadku gdy zwrot podatków lub ceł dotyczy osoby mającej siedzibę lub miejsce zamieszkania 
w innym państwie, państwo, z  którego ma pochodzić zwrot, może poinformować państwo siedziby 
lub miejsca zamieszkania o  przewidywanym zwrocie.  
 
1163  
 Artykuł 22: Obecność w urzędach administracyjnych oraz uczestnictwo w postępowaniu 
administracyjnym  
1. W drodze porozumienia między organem wnioskującym a  organem współpracującym i  na 
warunkach ustalonych przez organ współpracujący urzędnicy upoważnieni przez organ wnioskujący 
mogą, w  celu wspierania wzajemnej pomocy przewidzianej w  niniejszym tytule:  
(a) być obecni w  urzędach, w  których urzędnicy państwa współpracującego wykonują swoje 
obowiązki;  
(b) być obecni podczas postępowań administracyjnych prowadzonych na terytorium państwa 
współpracującego; oraz  
(c) asystować właściwym urzędnikom państwa współpracującego w  trakcie postępowań 
sądowych w  tym państwie.  
2. Porozumienie, o  którym mowa w  ust. 1 lit.  b), może przewidywać, że urzędnicy organu 
wnioskującego mogą przesłuchiwać osoby fizyczne i  analizować dokumentację, pod warunkiem że 
jest to dozwolone na mocy ustawodawstwa obowiązującego w  państwi e współpracującym.  
3. Urzędnicy upoważnieni przez organ wnioskujący, którzy korzystają z  możliwości 
przewidzianych w  ust. 1 i 2, muszą być w  stanie w  każdej chwili przedstawić pisemne upoważnienie 
stwierdzające ich tożsamość oraz pełnioną funkcję urzędową.  
Rozdział drugi: Pomoc w  przypadku powiadomienia o  dokumentach  
Artykuł 23: Wniosek o  powiadomienie o  określonych dokumentach dotyczących wierzytelności  
1. Na wniosek organu wnioskującego organ współpracujący powiadamia adresata o  wszystkich 
dokumentach, w  tym natury sądowej, wysłanych z  państwa organu wnioskującego i  odnoszących się 
do wierzytelności, o  której mowa w  art. 2 [Zakres] ust.  1 lit.  b), lub do odzyskania tej wierzytelności.  
Wnioskowi o  powiadomienie towarzyszy standardowy formularz zawierający c o najmniej 
następujące informacje:  
(a) nazwę (imię i  nazwisko), adres i  inne dane istotne do celów zidentyfikowania adresata;  
(b) cel powiadomienia i  termin, w  którym powiadomienie powinno zostać dokonane;  
(c) opis załączonego dokumentu oraz charakter i  kwotę odnośnej  wierzytelności; oraz  
(d) nazwę, adres i  inne dane kontaktowe dotyczące:  
(i) urzędu odpowiedzialnego w  odniesieniu do załączonego dokumentu; oraz  
(ii) urzędu, w  którym można uzyskać dalsze informacje dotyczące dokumentu będącego 
przedmiotem powiadomienia lub m ożliwości zaskarżenia obowiązku zapłaty, jeśli jest 
to inny urząd.  
2. Organ wnioskujący składa wniosek o  powiadomienie na podstawie niniejszego artykułu 
wyłącznie wtedy, gdy nie może dokonać powiadomienia zgodnie z  przepisami regulującymi 
 
1164  
 powiadomienie o  odnośnym dokumencie w  swoim państwie, lub gdy takie powiadomienie 
spowodowałoby nieproporcjonalne trudności.  
3. Organ współpracujący bezzwłocznie informuje organ wnioskujący o  wszelkich działaniach 
podjętych w  związku ze złożonym wnioskiem o  powiadomienie, w szczególności o  dacie 
powiadomienia adresata o  dokumencie.  
Artykuł 24: Sposoby powiadamiania  
1. Organ współpracujący zapewnia, aby powiadomienie w  państwie współpracującym zostało 
przekazane zgodnie z  mającymi zastosowanie krajowymi przepisami ustawowymi , wykonawczymi 
i praktykami administracyjnymi.  
2. Postanowienia ust.  1 pozostają bez uszczerbku dla każdej innej formy powiadomienia przez 
właściwy organ państwa wnioskującego zgodnie z  przepisami obowiązującymi w  tym państwie.  
Właściwy organ państwa wnios kującego może powiadomić o  wszelkich dokumentach bezpośrednio 
listem poleconym lub drogą elektroniczną daną osobę na terytorium innego państwa.  
Rozdział trzeci: Środki odzyskiwania wierzytelności lub środki zabezpieczające  
Artykuł 25: Wniosek o  odzyskanie należności  
1. Na wniosek organu wnioskującego organ współpracujący odzyskuje wierzytelności objęte 
tytułem wykonawczym w  państwie organu wnioskującego.  
2. Gdy tylko organ wnioskujący otrzyma jakiekolwiek istotne informacje odnośnie do sprawy, 
której dotycz y wniosek o  odzyskanie wierzytelności, przekazuje te informacje organowi 
współpracującemu.  
Artykuł 26: Warunki dotyczące wniosku o  odzyskanie wierzytelności  
1. Organ wnioskujący nie może wystąpić z  wnioskiem o  odzyskanie wierzytelności, jeżeli i  tak 
długo jak wierzytelność lub tytuł wykonawczy jej dotyczący są zaskarżone w  państwie organu 
wnioskującego, z  wyjątkiem przypadków, w  których zastosowanie ma art.  29 ust.  4 akapit trzeci 
[Wierzytelności sporne i  środki egzekucyjne].  
2. Zanim organ wnioskujący wyst ąpi z  wnioskiem o  odzyskanie wierzytelności, stosowane są 
właściwe procedury odzyskiwania wierzytelności dostępne w  państwie organu wnioskującego, 
z wyjątkiem następujących sytuacji:  
(a) gdy jest oczywiste, że w  tym państwie nie ma żadnych aktywów do odzyskani a lub że takie 
procedury nie doprowadzą do zapłaty znacznej kwoty, a  organ wnioskujący posiada konkretne 
informacje wskazujące na to, że dana osoba dysponuje aktywami w  państwie organu 
współpracującego;  
(b) gdy zastosowanie takich procedur w  państwie organu wn ioskującego spowodowałoby 
nieproporcjonalne trudności.  
 
1165  
 Artykuł 27: Tytuł wykonawczy w  państwie organu współpracującego i  inne dokumenty uzupełniające  
1. Do wszystkich wniosków o  odzyskanie wierzytelności załącza się jednolity tytuł wykonawczy 
w państwie or ganu współpracującego.  
Ten jednolity tytuł wykonawczy odzwierciedla merytoryczną zawartość pierwotnego tytułu 
wykonawczego w  państwie organu wnioskującego i  stanowi jedyną podstawę środków odzyskiwania 
wierzytelności i  środków zabezpieczających w  państwie organu współpracującego. W  państwie tym 
nie jest wymagane żadne zatwierdzenie, uzupełnienie ani zastąpienie.  
Jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję zawiera co najmniej następujące informacje:  
(a) informacje istotne do celów zidentyfikowania pierwot nego tytułu wykonawczego 
umożliwiającego egzekucję, opis wierzytelności, w  tym jej charakter, okres objęty 
wierzytelnością, wszelkie daty istotne dla procedury egzekucji, a  także kwotę wierzytelności 
i jej poszczególne elementy składowe, takie jak kwota gł ówna, narosłe odsetki itp.;  
(b) nazwę (imię i  nazwisko) i  inne dane istotne do celów zidentyfikowania dłużnika; oraz  
(c) nazwę , adres i  inne dane kontaktowe dotyczące:  
(i) urzędu odpowiedzialnego za określenie wysokości wierzytelności; oraz  
(ii) urzędu, w  którym m ożna uzyskać dalsze informacje dotyczące wierzytelności lub 
możliwości zaskarżenia obowiązku zapłaty, jeśli jest to inny urząd.  
2. Do wniosku o  odzyskanie wierzytelności można załączyć inne dokumenty dotyczące 
wierzytelności wydane w  państwie organu wniosk ującego.  
Artykuł 28: Realizacja wniosku o  odzyskanie wierzytelności  
1. Do celów odzyskania wierzytelności w  państwie organu współpracującego wszelkie 
wierzytelności będące przedmiotem wniosku o  odzyskanie wierzytelności traktowane są jak 
wierzytelności tego państwa, chyba że niniejszy Protokół stanowi inaczej. Organ współpracujący 
korzysta z  uprawnień i procedur przewidzianych na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub 
administracyjnych tego państwa, mających zastosowanie do tych samych wierzytelnośc i, chyba że 
niniejszy protokół stanowi inaczej.  
Państwo organu współpracującego nie ma obowiązku traktowania wierzytelności, których 
odzyskanie jest przedmiotem wniosku, w  sposób uprzywilejowany, w  jaki traktuje podobne 
wierzytelności powstałe w  państwie o rganu współpracującego, chyba że uzgodniono inaczej lub 
prawo tego państwa stanowi inaczej.  
Państwo organu współpracującego odzyskuje wierzytelności w  swojej walucie.  
2. Organ współpracujący z  należytą starannością informuje organ wnioskujący o  wszelkich 
czynnościach podjętych w  sprawie wniosku o  odzyskanie wierzytelności.  
3. od dnia otrzymania wniosku o  odzyskanie wierzytelności organ współpracujący nalicza 
odsetki za zwłokę w  płatności zgodnie z  przepisami ustawowymi, wykonawczymi i  administracyjnymi 
mającymi zastosowanie do jego własnych wierzytelności.  
 
1166  
 4. Organ współpracujący może, jeżeli pozwalają na to mające zastosowanie przepisy ustawowe, 
wykonawcze lub administracyjne, odroczyć dłużnikowi spłatę lub zezwolić na spłatę wierzytelności 
w ratach i  naliczyć stosowne odsetki. Organ współpracujący informuje o  takiej decyzji organ 
wnioskujący.  
5. Nie naruszając postanowień art.  35 [Koszty] ust.  1, organ współpracujący przekazuje 
organowi wnioskującemu kwoty odzyskane w  odniesieniu do wierzytelności i  odsetek, o  których 
mowa w  ust. 3 i 4 niniejszego artykułu.  
Artykuł 29: Wierzytelności sporne i  środki egzekucyjne  
1. Spory dotyczące wierzytelności, pierwotnego tytułu wykonawczego w  państwie organu 
wnioskującego lub jednolitego tytułu wykonawczego w  państwie  organu współpracującego oraz 
spory dotyczące ważności powiadomienia dokonanego przez organ wnioskujący podlegają 
kompetencjom odpowiednich organów państwa organu wnioskującego. Jeżeli w  trakcie procedury 
odzyskiwania wierzytelności wierzytelność, pierwotn y tytuł wykonawczy w  państwie organu 
wnioskującego lub jednolity tytuł wykonawczy w  państwie organu współpracującego zostają 
zaskarżone przez zainteresowaną stronę, organ współpracujący informuje taką zainteresowaną 
stronę, że sprawa musi zostać przez nią wniesiona przed odpowiedni organ państwa organu 
wnioskującego zgodnie z  obowiązującymi tam przepisami.  
2. Spory dotyczące środków egzekucyjnych podjętych w  państwie organu współpracującego lub 
dotyczące ważności powiadomienia dokonanego przez organ państwa  współpracującego są 
wnoszone przed odpowiedni organ tego państwa zgodnie z  jego przepisami ustawowymi 
i wykonawczymi.  
3. Jeżeli sprawa, o  której mowa w  ust. 1, została wniesiona, organ wnioskujący informuje o  tym 
organ współpracujący i  wskazuje, w  jakim z akresie wierzytelność nie została zaskarżona.  
4. Gdy tylko organ współpracujący otrzyma od organu wnioskującego lub od zainteresowanej 
strony informację, o  której mowa w  ust. 3, zawiesza postępowanie egzekucyjne w  odniesieniu do 
zaskarżonej części wierzyte lności do momentu podjęcia decyzji przez odpowiedni w  tej sprawie 
organ, chyba że organ wnioskujący zażąda inaczej, zgodnie z  akapitem trzecim niniejszego ustępu.  
Na wniosek organu wnioskującego lub w  innych przypadkach, gdy organ współpracujący uważa to z a 
konieczne, i  bez uszczerbku dla art.  31 [Wniosek o zastosowanie środków zabezpieczających], organ 
współpracujący może zastosować środki zabezpieczające w  celu zapewnienia odzyskania 
wierzytelności, o  ile zezwalają na to mające zastosowanie przepisy ustaw owe lub wykonawcze.  
Organ wnioskujący może, zgodnie z  przepisami ustawowymi, wykonawczymi i  praktykami 
administracyjnymi obowiązującymi w  swoim państwie, zwrócić się do organu współpracującego 
o odzyskanie zaskarżonej wierzytelności lub zaskarżonej części wierzytelności, o  ile zezwalają na to 
przepisy ustawowe, wykonawcze i  praktyki administracyjne obowiązujące w  państwie organu 
współpracującego. Każdy tego rodzaju wniosek należy uzasadnić. Jeżeli sprawa zostanie następnie 
rozstrzygnięta na korzyść dłużnika , organ wnioskujący jest zobowiązany do zwrotu wszelkich 
odzyskanych kwot, wraz z  należnym odszkodowaniem, zgodnie z  przepisami obowiązującymi 
w państwie organu współpracującego.  
Jeżeli państwa organu wnioskującego i  organu współpracującego wszczęły proced urę wzajemnego 
porozumienia, a  wynik tej procedury może mieć wpływ na wierzytelność, która jest przedmiotem 
wniosku o  udzielenie pomocy, środki odzyskiwania wierzytelności zostają zawieszone lub 
wstrzymane do czasu zakończenia wspomnianej procedury, chyba że w  związku z  oszustwem lub 
 
1167  
 niewypłacalnością są to przypadki pilne. Jeżeli zawieszono lub wstrzymano środki odzyskiwania 
wierzytelności, stosuje się akapit drugi.  
Artykuł 30: Zmiana lub wycofanie wniosku o  udzielenie pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelnoś ci 
1. Organ wnioskujący bezzwłocznie informuje organ współpracujący o  wszelkich późniejszych 
zmianach wprowadzonych do wniosku o  odzyskanie wierzytelności lub o  wycofaniu wniosku, 
podając przyczyny zmiany lub wycofania.  
2. Jeżeli zmiana wniosku jest spowod owana decyzją odpowiedniego organu, o  którym mowa 
w art. 29 ust.  1 [Wierzytelności sporne i  środki egzekucyjne], organ wnioskujący przekazuje tę 
decyzję wraz ze zmienionym jednolitym tytułem wykonawczym w  państwie organu 
współpracującego. Organ współpracuj ący kontynuuje wówczas odzyskiwanie wierzytelności na 
podstawie zmienionego tytułu wykonawczego.  
Środki odzyskiwania wierzytelności lub środki zabezpieczające podjęte wcześniej na podstawie 
pierwotnego jednolitego tytułu wykonawczego w  państwie organu wspó łpracującego mogą być 
kontynuowane na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego, chyba że zmiana wniosku jest 
spowodowana nieważnością pierwotnego tytułu wykonawczego w  państwie organu wnioskującego 
lub pierwotnego jednolitego tytułu wykonawczego w  państwi e organu współpracującego.  
Art. 27 [Tytuł wykonawczy w  państwie organu współpracującego i  inne dokumenty uzupełniające] 
i 29 [Wierzytelności sporne i  środki egzekucyjne] mają zastosowanie w  odniesieniu do zmienionego 
tytułu wykonawczego.  
Artykuł 31: Wniose k o zastosowanie środków zabezpieczających  
1. Na wniosek organu wnioskującego organ współpracujący podejmuje środki zabezpieczające, 
o ile zezwalają na to jego przepisy krajowe i  jest to zgodne ze stosownymi praktykami 
administracyjnymi, w  celu zapewnienia  odzyskania wierzytelności, w  przypadku gdy wierzytelność 
lub tytuł wykonawczy w  państwie organu wnioskującego zostały zaskarżone w  chwili składania 
wniosku lub w  przypadku gdy wierzytelność nie jest jeszcze przedmiotem tytułu wykonawczego 
w państwie organ u wnioskującego, o  ile środki zabezpieczające są również możliwe w  podobnej 
sytuacji na mocy przepisów i  praktyk administracyjnych państwa organu wnioskującego.  
Dokument umożliwiający zastosowanie środków zabezpieczających w  państwie organu 
wnioskującego i  dotyczący wierzytelności będącej przedmiotem wniosku o  udzielenie wzajemnej 
pomocy, o  ile taki istnieje, jest załączany do wniosku o  zastosowanie środków zabezpieczających 
w państwie organu współpracującego. Dokument ten nie podlega żadnemu zatwierdzeniu,  
uzupełnieniu ani zastąpieniu w  państwie organu współpracującego.  
2. Do wniosku o  zastosowanie środków zabezpieczających można załączyć inne dokumenty 
dotyczące wierzytelności.  
Artykuł 32: Postanowienia dotyczące wniosku o  zastosowanie środków zabezpieczaj ących  
W celu wykonania art.  31 [Wniosek o  zastosowanie środków zabezpieczających] stosuje się 
odpowiednio art.  25 ust.  2 [Wniosek o  odzyskanie wierzytelności], art.  28 ust.  1 i 2 [Realizacja 
wniosku o  odzyskanie wierzytelności] oraz art.  29 [Wierzytelności  sporne i  środki egzekucyjne] i  30 
[Zmiana lub wycofanie wniosku o  udzielenie pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności].  
 
1168  
 Artykuł 33: Ograniczenia obowiązków organu współpracującego  
1. Organ współpracujący nie jest zobowiązany do udzielenia pomocy przewidzia nej w  art. 25 
[Wniosek o  odzyskanie] do art. 31 [Wniosek o  zastosowanie środków zabezpieczających], jeżeli 
odzyskanie wierzytelności – z uwagi na sytuację dłużnika – spowodowałoby poważne trudności 
gospodarcze lub społeczne w  państwie organu współpracujące go, o  ile przepisy ustawowe, 
wykonawcze i  praktyki administracyjne obowiązujące w  tym państwie dopuszczają taki wyjątek 
w przypadku wierzytelności krajowych.  
2. Organ współpracujący nie jest zobowiązany do udzielenia pomocy przewidzianej w   art. 25 
[Wniose k o odzyskanie] do art. 31 [Wniosek o  zastosowanie środków zabezpieczających], jeżeli 
koszty lub obciążenia administracyjne organu współpracującego byłyby wyraźnie nieproporcjonalne 
z punktu widzenia korzyści finansowej przysporzonej państwu występującemu.   
3. Organ współpracujący nie jest zobowiązany do udzielenia pomocy przewidzianej w  art. 20 
[Wniosek o udzielenie informacji] i  art. 22 [Obecność w urzędach administracyjnych oraz 
uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym] do art. 31 [Wniosek o zastosow anie środków 
zabezpieczających], jeżeli pierwotny wniosek o  udzielenie pomocy na podstawie art.  20 [Wniosek o 
udzielenie informacji], art. 22 [Obecność w urzędach administracyjnych oraz uczestnictwo w 
postępowaniu administracyjnym], art. 23 [Wniosek o  powi adomienie o  określonych dokumentach 
dotyczących wierzytelności], art. 25 [Wniosek o odzyskanie wierzytelności] lub  art. 31 [Wniosek o 
zastosowanie środków zabezpieczających] został złożony w  odniesieniu do wierzytelności, które 
mają ponad pięć lat, licząc od terminu płatności wierzytelności w  państwie organu wnioskującego do 
daty pierwotnego wniosku o  udzielenie pomocy.  
W przypadku gdy wierzytelność lub pierwotny tytuł wykonawczy w  państwie organu wnioskującego 
zostają zaskarżone, ten pięcioletni okres licz ony jest jednak od momentu, gdy w  państwie organu 
wnioskującego zostanie stwierdzone, że wierzytelność lub tytuł wykonawczy nie mogą być już 
zaskarżone.  
Ponadto w  przypadku gdy państwo organu wnioskującego wyraziło zgodę na odroczenie płatności 
lub spłatę w ratach, ten pięcioletni okres liczony jest od momentu, gdy cały wydłużony termin 
płatności dobiegł końca.  
Niemniej jednak w  tych przypadkach organ współpracujący nie jest zobowiązany do udzielenia 
pomocy w  odniesieniu do wierzytelności, które mają ponad dziesięć lat, licząc od terminu płatności 
wierzytelności w  państwie organu wnioskującego.  
4. Państwo nie jest zobowiązane do udzielenia pomocy, w  przypadku gdy całkowita kwota, 
w odniesieniu do której występuje się z  wnioskiem o  udzielenie pomocy, wynosi mniej niż 5 000  GPB.  
5. Organ współpracujący informuje organ wnioskujący o  powodach udzielenia odmownej 
odpowiedzi na wniosek o  udzielenie pomocy.  
Artykuł 34: Kwestie dotyczące terminu przedawnienia  
1. Kwestie dotyczące terminów przedawnienia są regulowane  wyłącznie przepisami 
obowiązującymi w  państwie organu wnioskującego.  
2. W odniesieniu do zawieszenia, przerwania biegu lub przedłużenia terminu przedawnienia 
wszelkie czynności mające na celu odzyskanie wierzytelności podjęte przez organ współpracujący lub 
w jego imieniu stosownie do wniosku o  udzielenie pomocy, które skutkują  zawieszeniem, 
 
1169  
 przerwaniem biegu lub przedłużeniem terminu przedawnienia zgodnie z  przepisami obowiązującymi 
w państwie organu współpracującego, uznaje się za mające ten sam skutek w  państwie organu 
wnioskującego, pod warunkiem że podobny skutek przewidzia no w  przepisach obowiązujących 
w państwie organu wnioskującego.  
Jeżeli zawieszenie, przerwanie biegu lub przedłużenie terminu przedawnienia nie jest możliwe na 
mocy przepisów obowiązujących w  państwie organu współpracującego, wszelkie czynności mające 
na c elu odzyskanie wierzytelności podjęte przez organ współpracujący lub w  jego imieniu stosownie 
do wniosku o  udzielenie pomocy, które, jeżeli zostałyby zrealizowane przez organ wnioskujący lub 
w imieniu tego organu w  jego własnym państwie, skutkowałyby zawie szeniem, przerwaniem biegu 
lub przedłużeniem terminu przedawnienia zgodnie z  przepisami tego państwa, uznaje się, jeśli chodzi 
o ten skutek, za podjęte w  państwie organu wnioskującego.  
Akapity pierwszy i  drugi nie mają wpływu na prawo państwa organu wniosk ującego do zastosowania 
środków, które skutkują zawieszeniem, przerwaniem biegu lub przedłużeniem terminu 
przedawnienia zgodnie z  przepisami obowiązującymi w  tym państwie.  
3. Organ wnioskujący i  organ współpracujący informują się wzajemnie o  wszelkich dzia łaniach, 
które skutkują przerwaniem, zawieszeniem biegu lub przedłużeniem terminu przedawnienia 
wierzytelności będącej przedmiotem wniosku o  zastosowanie środków odzyskiwania wierzytelności 
lub środków zabezpieczających, lub środków, które mogą mieć ten sa m skutek.  
Artykuł 35: Koszty  
1. Poza kwotami, o  których mowa w  art. 28 ust.  5 [Realizacja wniosku o  odzyskanie 
wierzytelności], organ współpracujący dąży do odzyskania od zainteresowanych osób i  zatrzymania 
kwoty kosztów poniesionych w  związku z  odzyskiwan iem wierzytelności zgodnie z  przepisami 
ustawowymi i  wykonawczymi swojego państwa.2. Państwa zrzekają się wszystkich wzajemnych 
roszczeń o  zwrot kosztów wynikających ze wzajemnej pomocy, którą państwa te świadczą sobie 
nawzajem na podstawie niniejszego Pro tokołu.  
2. Jednak w  przypadku gdy odzyskanie wierzytelności stwarza szczególne problemy, wiąże się 
z bardzo wysokimi kosztami lub dotyczy przestępczości zorganizowanej, organ wnioskujący i  organ 
współpracujący mogą dokonać w  sprawie zwrotu kosztów uzgodnie ń odpowiednich do danego 
przypadku.  
3. Niezależnie od postanowień ust.  2 państwo organu wnioskującego jest zobowiązane wobec 
państwa organu współpracującego do zwrotu wszelkich kosztów i  wyrównania wszelkich strat 
poniesionych w  wyniku czynności uznanych z a nieuzasadnione ze względu na istotę wierzytelności 
albo ważność tytułu wykonawczego lub środki zabezpieczające wydanego przez organ wnioskujący.  
Rozdział czwarty: Postanowienia ogólne regulujące wszystkie rodzaje wniosków o  udzielenie pomocy 
przy odzyska niu wierzytelności  
Artykuł 36: Stosowanie języków  
1. Wszystkie wnioski o  udzielenie pomocy, standardowe formularze dotyczące powiadomienia 
i jednolite tytuły wykonawcze w  państwie organu współpracującego przesyła się w  języku 
urzędowym lub w  jednym z  język ów urzędowych państwa organu współpracującego albo 
dokumentom tym towarzyszy stosowne tłumaczenie. Fakt, że niektóre elementy tych dokumentów 
zostały napisane w  języku innym niż język urzędowy lub jeden z  języków urzędowych tego państwa, 
 
1170  
 nie ma wpływu na i ch ważność ani na ważność procedury, o  ile ten inny język został uzgodniony 
między zainteresowanymi państwami.  
2. Dokumenty, które są przedmiotem wniosku o  powiadomienie na podstawie art.  23 [Wniosek 
o powiadomienie o  określonych dokumentach dotyczących wi erzytelności], mogą zostać przesłane 
do organu współpracującego w  języku urzędowym państwa organu wnioskującego.  
3. Jeżeli do wniosku załączane są dokumenty inne niż wymienione w  ust. 1 i 2, organ 
współpracujący może, jeżeli to konieczne, zwrócić się do or ganu wnioskującego o  tłumaczenie takich 
dokumentów na język urzędowy lub jeden z  języków urzędowych państwa organu 
współpracującego, lub też na inny język uzgodniony między zainteresowanymi państwami.  
Artykuł 37: Dane statystyczne  
1. Do dnia 30  czerwca każ dego roku Strony dostarczają specjalnemu komitetowi drogą 
elektroniczną dane statystyczne dotyczące stosowania niniejszego tytułu.  
2. Treść i  format danych statystycznych, które mają być przekazywane zgodnie z  ust. 1, określa 
specjalny komitet . 
Artykuł 38:  Standardowe formularze i  środki komunikacji  
1. Wnioski o  udzielenie informacji składane na podstawie art.  20 ust.  1 {Wniosek o  udzielenie 
informacji], wnioski o  powiadomienie składane na podstawie art.  23 ust.  1 [Wniosek 
o powiadomienie o  określonych doku mentach dotyczących wierzytelności], wnioski o  odzyskanie 
wierzytelności składane na podstawie art.  25 ust.  1 [Wniosek o  odzyskanie wierzytelności] lub 
wnioski o  zastosowanie środków zabezpieczających składane na podstawie art.  31 ust.  1 [Wniosek 
o zastoso wanie środków zabezpieczających] oraz dane statystyczne dostarczane na podstawie 
art. 37 [Dane statystyczne] przesyła się drogą elektroniczną z  wykorzystaniem standardowego 
formularza, chyba że jest to niemożliwe z  przyczyn technicznych. W  miarę możliwości  formularze te 
wykorzystuje się również do dalszej wymiany informacji związanej z  wnioskiem.  
Jednolity tytuł wykonawczy w  państwie organu współpracującego, dokument umożliwiający 
zastosowanie środków zabezpieczających w  państwie organu wnioskującego oraz p ozostałe 
dokumenty, o  których mowa w  art. 27 [Tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję w  państwie 
organu współpracującego i  inne dokumenty uzupełniające] i  31, [Wniosek o  zastosowanie środków 
zabezpieczających] przesyła się również drogą elektroniczną, chy ba że jest to niemożliwe z  przyczyn 
technicznych.  
W stosownych przypadkach do standardowych formularzy mogą zostać załączone sprawozdania, 
oświadczenia oraz wszelkie inne dokumenty, ich uwierzytelnione kopie lub wyciągi z  nich, które 
również przesyła się d rogą elektroniczną, chyba że jest to niemożliwe z  przyczyn technicznych.  
Standardowe formularze i  komunikacja drogą elektroniczną mogą być również wykorzystywane do 
celów wymiany informacji na podstawie art.  21 [Wymiana informacji bez uprzedniego wniosku].  
2. Ustęp  1 nie ma zastosowania do informacji i  dokumentów otrzymanych w  wyniku 
przebywania urzędników w  urzędach administracyjnych w  innym państwie lub w  wyniku udziału 
w postępowaniu administracyjnym w  innym państwie zgodnie z  art. 22 [Obecność w  urzędac h 
administracyjnych oraz udział w  postępowaniu administracyjnym].  
 
1171  
 3. Jeżeli komunikacja nie odbywa się drogą elektroniczną lub z  wykorzystaniem standardowych 
formularzy, nie wpływa to na ważność otrzymywanych informacji ani środków podejmowanych 
w ramach w ykonywania wniosku o  udzielenie pomocy.  
4. Elektroniczna sieć łączności i  standardowe formularze przyjęte na użytek wdrażania 
niniejszego Protokołu mogą być również wykorzystywane na użytek pomocy przy odzyskiwaniu 
innych wierzytelności niż te, o  których m owa w  art. 2 [Zakres] ust.  1 lit.  b), jeżeli taka pomoc przy 
odzyskiwaniu jest możliwa na podstawie innych dwustronnych lub wielostronnych prawnie 
wiążących instrumentów dotyczących współpracy administracyjnej między państwami.  
5. Przed przyjęciem przez specjalny komitet decyzji, o których mowa w art. 39 [Specjalny 
Komitet Handlowy ds. Współpracy Administracyjnej w  dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków 
i Ceł] ust. 2, właściwe organy korzystają z zasad określonych w załączniku do niniejszego protokołu,  
w tym ze standardowych formularzy.  
6. Państwo organu współpracującego stosuje swoją oficjalną  walutę przy przekazywaniu 
odzyskanych kwot państwu organu wnioskującego, o  ile zainteresowane państwa nie uzgodniły 
inaczej.  
TYTUŁ IV: WDROŻENIE I STOSOWANIE  
Artykuł 39: Specjalny Komitet Handlowy ds. Współpracy Administracyjnej w  dziedzinie VAT oraz 
Odzyskiwania Podatków i  Ceł 
1. Specjalny komitet:  
(a) przeprowadza regularne konsultacje; oraz  
(b) dokonuje przeglądu funkcjonowania i  skuteczności niniejszego protokołu przynajmniej co  5 
lat.   
2. Specjalny komitet przyjmuje decyzje lub zalecenia, aby:  
(a) określić częstotliwość, praktyczne zasady oraz dokładne kategorie informacji podlegających 
automatycz nej wymianie, o  której mowa w  art. 11 [Automatyczna wymiana informacji];  
(b) dokonać przeglądu wyników automatycznej wymiany informacji w  odniesieniu do każdej 
z kategorii określonych zgodnie z  ust. 2 lit.  a), tak aby zapewnić tego typu wymianę jedynie 
w sytua cjach, gdy jest ona najskuteczniejszym sposobem wymiany informacji;  
(c) ustanowić nowe kategorie informacji podlegających wymianie na podstawie art.  11 
[Automatyczna wymiana informacji], gdyby automatyczna wymiana informacji była 
najskuteczniejszym sposobem ws półpracy;  
(d) określić standardowe formularze do celów komunikacji zgodnie z art. 19 [Standardowe 
formularze i środki komunikacji] ust. 1 oraz art. 38 [Standardowe formularze i środki 
komunikacji] ust. 1;  
(e) dokonać przeglądu dostępności, zbierania i  przetwarzani a danych statystycznych, o  których 
mowa w  art. 18 [Dane statystyczne] i  art. 37 [Dane statystyczne], aby upewnić się, że 
obowiązki przewidziane w  tych artykułach nie nakładają nieproporcjonalnych obciążeń 
administracyjnych na  Strony;  
 
1172  
 (f) ustalić, jakie informa cje należy przekazywać za pomocą sieci CCN/CSI lub innymi metodami;  
(g) określić kwoty i  sposobu wniesienia przez Zjednoczone Królestwo wkładu finansowego do 
budżetu ogólnego Unii w  związku z  kosztami, jakie będą wynikać z  udziału Zjednoczonego 
Królestwa w  europejskich systemach informatycznych, z  uwzględnieniem decyzji, o  których 
mowa w  lit. d) i f); 
(h) ustanowić przepisy wykonawcze w  odniesieniu do praktycznych zasad organizacji kontaktów 
między centralnymi biurami łącznikowymi i  łącznikowymi organami administra cyjnymi, 
o których mowa w  art. 4 [Organizacja] ust.  2 i 3; 
(i) określić praktyczne uzgodnienia między centralnymi biurami łącznikowymi dotyczące 
wdrażania art.  4 [Organizacja] ust.  5; 
(j) ustanowić przepisy wykonawcze odnoszące się do tytułu III [Pomoc w  zakresie odzyskiwania 
wierzytelności], w  tym w  zakresie przeliczania kwot, które mają zostać odzyskane, oraz 
przekazywania odzyskanych kwot; oraz  
(k) ustanowić procedurę dotyczącą zawarcia umowy o  gwarantowanym poziomie usług, o  której 
mowa w  art. 5 [Umowa o  gwarantowa nym poziomie usług] , jak również zawrzeć umowę 
o gwarantowanym poziomie usług.  
TYTUŁ V: POSTANOWIEN IA KOŃCOWE  
Artykuł 40: Realizacja wniosków w  toku  
1. W przypadku gdy wnioski o  udzielenie informacji oraz o  przeprowadzenie postępowania 
administracyjnego pr zesłane zgodnie z  rozporządzeniem (UE) nr 904/2010 w  związku z  transakcjami 
objętymi art.  99 ust.  1 umowy o wystąpieniu nie zostaną jeszcze zamknięte w  ciągu czterech lat od 
upływu okresu przejściowego, państwo współpracujące zapewnia realizację tych wnios ków zgodnie 
z postanowieniami niniejszego Protokołu.  
2. W przypadku gdy wnioski o  udzielenie pomocy dotyczące podatków i  ceł w  zakresie art.  2 
[Zakres] niniejszego protokołu przesłane zgodnie z  dyrektywą 2010/24/UE w  związku z  roszczeniami, 
o których mowa w art. 100 ust.  1 umowy o wystąpieniu, nie zostaną zamknięte w  ciągu pięciu lat od 
upływu okresu przejściowego, państwo współpracujące zapewnia realizację tych wniosków 
o udzielenie pomocy zgodnie z  postanowieniami niniejszego Protokołu. Jednolity standard owy 
formularz służący powiadomieniu lub tytuł wykonawczy w  państwie współpracującym ustanowiony 
zgodnie z  przepisami, o  których mowa w  niniejszym ustępie zachowuje ważność do celów takiej 
realizacji. Po upływie tego pięcioletniego okresu może zostać ustano wiony zmieniony jednolity tytuł 
wykonawczy w  państwie współpracującym w  odniesieniu do wierzytelności, odnośnie do których 
wystąpiono o  pomoc przed tym terminem.  W  owym zmienionym jednolitym tytule wykonawczym 
podaje się podstawę prawną zastosowaną do pie rwotnego wniosku o  udzielenie pomocy.  
Artykuł 41: Związek z  innymi umowami lub uzgodnieniami  
Postanowienia niniejszego Protokołu mają pierwszeństwo przed postanowieniami wszelkich 
dwustronnych lub wielostronnych umów lub porozumień w  sprawie współpracy administracyjnej 
w dziedzinie VAT i  pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności objętych niniejszym Protokołem, jakie 
 
1173  
 zostały zawarte między państwami członkowskimi a  Zjednoczonym Królestwem, w  zakresie, w  jakim 
postanowienia tych ostatnich są rozbieżne z  postanowieniami niniejszego Protokołu.  
  
 
1174  
 ZAŁĄCZNIK DO PROTOKOŁU W  SPRAWIE WSPÓŁPRACY ADMINISTRACYJNE J I ZWALCZANIA OSZUSTW 
W DZIEDINIE PODATKU OD WARTOŚCI DODANEJ ORAZ W  SPRAWIE WZAJEMNEJ POMOCY PRZY 
ODZYSKIWANIU WIERZYTELNOŚCI DOTYCZĄCYCH PODATKÓW I  CEŁ 
W oczekiwaniu na podjęcie decyzji przez Specjalny Komitet, o którym mowa w art.  39 [Specjalny 
Komitet  Handlowy ds. Współpracy Administracyjnej w  dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków 
i Ceł] ust.  2 Protokołu o  współpracy administracyjnej oraz zwalczaniu oszustw w  dziedzinie podatku 
od wartości dodanej oraz o  wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytel ności dotyczących 
podatków i  ceł („Protokół”) stosuje się następujące zasady i  standardowe formularze.  
Sekcja  1: Organizacja kontaktów  
1.1.  Do odwołania funkcjonują następujące centralne biura łącznikowe, na których spoczywa 
główna odpowiedzialność za st osowanie tytułu  II [Współpraca administracyjna i zwalczanie oszustw 
związanych z VAT] niniejszego Protokołu:  
(a) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa: urząd podatkowy i  celny Jej Królewskiej Mości 
(Her Majesty’s Revenue and Customs), centralne biuro łączni kowe Zjednoczonego Królestwa 
ds. VAT – UK VAT Central Liaison Office;  
(b) w odniesieniu do państw członkowskich: centralne biura łącznikowe wyznaczone do celów 
współpracy administracyjnej  pomiędzy państwami członkowskimi w  dziedzinie VAT.  
1.2. Do odwołania f unkcjonują następujące centralne biura łącznikowe, na których spoczywa 
główna odpowiedzialność za stosowanie tytułu  III [Pomoc w  zakresie odzyskiwania wierzytelności] 
niniejszego Protokołu:  
(a) w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa: Urząd Skarbowy i Celny J ej Królewskiej Mości, 
Zarządzanie Długiem;  
(b) w odniesieniu do państw członkowskich: centralne biura łącznikowe wyznaczone do celów 
pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności pomiędzy  państwami członkowskimi.  
Sekcja  2: Współpraca administracyjna oraz zwalczanie oszustw w  dziedzinie podatku od wartości 
dodanej  
2.1. Komunikacja  
Przekazywanie informacji na podstawie tytułu  II [Współpraca administracyjna i zwalczanie oszustw 
związanych z VAT] niniejszego Protokołu odbywa się, w  zakresie, w  jakim jest to możliwe, dro gą 
elektroniczną oraz za pośrednictwem wspólnej sieci komunikacyjnej (CCN) pomiędzy odpowiednimi 
adresami skrzynek pocztowych państw przeznaczonych do wymiany informacji na temat współpracy 
administracyjnej lub skrzynek pocztowych przeznaczonych do zwalcza nia oszustw w  dziedzinie VAT.  
2.2. Wzór formularza  
Do celów wymiany informacji na podstawie tytułu II [Współpraca administracyjna i zwalczanie 
oszustw związanych z VAT] niniejszego Protokołu państwa stosują następujący wzór:  
 
1175  
 Standardowy formularz wniosków o  przekazanie informacji, spontaniczną wymianę 
informacji oraz o  udzielenie informacji zwrotnej pomiędzy państwami członkowskimi UE 
a Zjednoczonym Królestwem na podstawie Protokołu o  współpracy administracyjnej 
oraz zwalczaniu oszustw w  dziedzinie  VAT.  
Materiały źródłowe dotyczące wymiany informacji  
A) PODSTAWOWE INFORMACJE  
A1 
Państwo będące wnioskodawcą:   Państwo współpracujące:  
Organ będący wnioskodawcą:   Organ współpracujący:   
A2  
Oficjalna procedura rozpatrywania wniosku / wymiany 
informacji u  organu będącego wnioskodawcą:  Oficjalna procedura rozpatrywania wniosku / wymiany 
informacji u  organu współpracującego:  
Nazwisko:   Nazwisko:   
E-mail:  E-mail:  
Telefon:   Telefon:   
Język:   Język:   
A3  
Oznaczenie krajowe organu występującego z  wnioskiem:  
 Oznaczenie krajowe organu współpracującego:  
 
Miejsce zarezerwowane dla organu występującego 
z wnioskiem:  
 
 Miejsce zarezerwowane dla organu współpracującego:  
 
A4  
Data przekazania wniosku / wymiany informacji:   Data przekazania odpowiedzi:  
A5  
Liczba załączników do wniosku / wymiany 
informacji:   Liczba załączników do odpowiedzi:  
A6 A7 
○ Ogólny wniosek / wymiana informacji  □ W imieniu organu współpracującego nie będę mógł udzielić 
odpowiedzi w  następujących terminach:  
 ○ Wniosek o  udzielenie informacji      ○ 3 mies.   
 ○ Spontaniczna wymiana informacji      ○ 1 mies.dla informacji, które są już w  moim posiadaniu  
 
1176  
         □ Wniosek o  informację zwrotną na temat 
spontanicznej wymiany informacji  Powód opóźnienia:  
 
   ○ Wniosek o  udzielenie informacji / spontaniczną wymianę 
informacji i  zwalczanie oszustw  
 ○ Wniosek o  udzielenie informacji  
   ○ Oszustwo typu „znikający  podmiot gospodarczy” – 
Kontrola rejestracji / Działalność gospodarcza  
   ○ Spontaniczne udzielenie informacji   
 
 
 
       □ Wniosek o  informację zwrotną na temat 
spontanicznego dostarczenia informacji  
  
  
  □ Oczekiwany czas odpowiedzi:  
 □ Organ współpracujący państwa zezwala na przekazanie 
informacji innemu państwu (art.  6 ust.  6 Protokołu w  sprawie 
współpracy administracyjnej i  zwalczania oszustw 
w dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz w  sprawie 
wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytel ności 
dotyczących podatków i  ceł) 
□ Wniosek o  informację zwrotną na temat odpowiedzi  
Zgodnie z  art. 6 ust.  4 Protokołu w  sprawie współpracy administracyjnej i  zwalczania oszustw w  dziedzinie podatku od wartości 
dodanej oraz w  sprawie wzajemnej pomocy przy  odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł państwo udzielające 
informacji, na podstawie uzasadnionego wniosku, zezwala na ich wykorzystanie do celów innych niż cele, o  których mowa 
w art. 2 ust.  1 Protokołu.  
B) WEZWANIE DO UDZIELENIA INFORMA CJI 
Organ występujący z  wnioskiem:  Organ współpracujący  Organ współpracujący161 
B1 numer identyfikacyjny VAT (w  razie 
jego braku, numer identyfikacji 
podatkowej)  
 
 
Numer VAT:  B1 numer identyfikacyjny VAT (w  razie 
jego braku, numer identyfikacji 
podatkowej)  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
 
Numer VAT:   
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
Numer VAT:  
□ numer VAT niedostępny  □ numer VAT niedostępny  □ numer VAT niedostępny  
                                                            
161 W trzeciej kolumnie org an współpracujący wpisuje informacje wymagane przez organ występujący 
z wnioskiem (pole „proszę wypełnić” zaznaczone w  drugiej kolumnie) lub potwierdza prawdziwość informacji 
dostarczonych przez organ występujący z  wnioskiem (pole „proszę potwierdzić” zazn aczone w  drugiej 
kolumnie).   
 
1177 
 Numer identyfikacji podatkowej:   
 Numer identyfikacji podatkowej:   
 Numer identyfikacji podatkowej:   
 
B2 Imię i  nazwisko:  
 
 
 
 B2 Imię i  nazwisko:  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
 
  
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
Nazwisko:  
 
B3 Nazwa handlowa:  
 
 
 
 B3 Nazwa handlowa:  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
 
  
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
Nazwa handlowa:  
 
B4 Adres  
 
 
 
 B4 Adres  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
 
  
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
Adres:  
 
B5 następujące daty w  formacie 
(RRRR/MM/DD):  
 
 B5 następujące daty w  formacie 
(RRRR/MM/DD):  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić   
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
a) wydanie VAT / numeru identyfikacji 
podatkowej  
 a) wydanie VAT / numeru identyfikacji 
podatkowej  
 a) wydanie VAT / numeru identyfikacji 
podatkowej  
 
b) unieważnienie VAT / numeru 
identyfikacji podatkowej  
 b) unieważnienie VAT / numeru 
identyfikacji podatkowej  
 b) unieważnienie VAT / numeru 
identyfikacji podatkowej  
 
c) rejestracja  
 c) rejestracja  
 c) rejestracja  
 
B6 Data rozpoczęcia działalności  
 
 B6 Data rozpoczęcia działalności  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić   
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
 
1178  
  
 Data rozpoczęcia działalności  
 Data rozpoczęcia działalności  
 
B7 Data zakończenia działalności  
 
 
 
 B7 Data zakończenia działalności  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
Data zakończenia działalności  
  
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
Data zakończenia działalności  
 
B8 Imiona i  nazwisko 
kierowników/dyrektorów  
 
 
 B8 Imiona i  nazwisko 
kierowników/dyrektorów  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
  
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
 
B9 Imiona i  nazwiska właścicieli, 
współpracowników, partnerów, 
pełnomocników, zainteresowanych 
stron lub osób posiadających inne 
prawa w  przedsiębiorstwie  
 
 
 B9 Imiona i  nazwiska właścicieli, 
współpracowników, partnerów, 
pełnomocników, zainteresowanych 
stron lub osób posiadających inne 
prawa w  przedsiębiorstwie  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
  
 
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
 
B10 Charakter działalności  
 
 
 
 B10 Charakter działalności  
 
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić   
 
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
a) Status prawny przedsiębiorstwa  
  a) Status prawny przedsiębiorstwa  
 a) Status prawny przedsiębiorstwa  
 
b) Faktyczna działalność podstawowa162 
  b) Faktyczna działalność podstawowa  
 b) Faktyczna działalność podstawowa  
 
B11 Charakter transakcji  
 Rodzaj transakcji  
B11 Towary/usługi, których dotyczyła  Rodzaj transakcji  
B11 Towary/usługi, których dotyczyła  
                                                            
162 Faktyczna działalność podstawowa oznacza rzeczywistą działalność podstawową przedsiębiorstwa 
(w przeciwieństwie do innej możliwie deklarowanej).  
 
1179  
  
 ○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
  
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
 
Okres i  kwota będące przedmiotem 
wniosku o  udzielenie informacji / 
wymianę  
B12 Dostawa towarów z  jednego kraju 
do drugiego   
 
  
 
 
 
Od Okres  Okres   
 
Do Kwota  Kwota   
Źródła: □ System wymiany 
informacji o  VAT (VIES)  □ Inne 
    
B13 Świadczenie usług z  jednego kraju 
do drugiego   
  
 
Od Okres  Okres   
 
Do Kwota  Kwota   
Źródła: □ VIES □  Inne 
   
  
 
C) DODATKOWE INFORMACJE  
Rejestracja  
□ C1 Podatnik w  państwie współpracującym ( □) / podatnik w  państwie będącym wnioskodawcą ( □) obecnie 
niezidentyfikowany dla celów VAT.  
Zgodnie z  VIES lub innymi źródłami dostawy realizowano po dacie zakończenia działalności. Proszę wyjaśnić.  
 
 
 
□ C2 Podatnik w  państwie współpracującym ( □) / podatnik w  państwie będącym wnioskodawcą  (□) niezidentyfikowany dla 
celów VAT.  
Zgodnie z  VIES lub innymi źródłami dostawy realizowano przed datą rejestracji. Proszę wyjaśnić.  
 □ 
  
 
1180  
  Transakcje dotyczące towarów/usług  
Towary  
□ C3 Zgodnie z  VIES lub innymi źródłami podatnik w  państwie współpracującym  realizował dostawy towarów, ale podatnik 
z państwa będącego wnioskodawcą:  
     ○ nie zadeklarował zakupu towarów;  
     ○ zaprzecza zakupowi towarów;  
     ○ zadeklarował zakup na inną kwotę, a  zadeklarowana kwota to:   
           Proszę zbadać i  wyjaśnić.   
□ Załączam kopie dokumentów będących w  moim posiadaniu.  
□ C4 zakup zadeklarowany przez podatnika w  państwie będącym wnioskodawcą nie odpowiada informacjom z  VIES lub 
innych źródeł. Proszę zbadać i  wyjaśnić.   
□ C5 Prosz ę podać adresy dostaw towarów.  
Adresy:  
 
 
□C6 Podatnik w  państwie będącym wnioskodawcą twierdzi, że dokonał dostawy na rzecz osoby w  państwie współpracującym. 
Proszę potwierdzić, że towary zostały otrzymane i  czy zostały dostarczone:  
   □ uwzględnione:   ○ Tak  ○ Nie   
  □ zadeklarowane/zapłacone przez podatnika w  państwie współpracującym   ○ Tak  ○ Nie  
Nazwa lub numer identyfikacyjny VAT podatnika w  państwie współpracującym.  
 
 
Wcześniejszy/dalszy przepływ towarów  
□ C7 Od kogo zostały zakupione towary? Proszę podać nazwiska, nazwy handlowe i  numery VAT w  polu C40.  
□ C8 Komu sprzedano towary? Proszę podać nazwiska, nazwy handlowe i  numery VAT w  polu C40.  
Usługi  
□ C9 Zgodnie z  VIES lub innymi źródłami podatnik w  państwie współpracującym świadczył usługi o podatkowane w  państwie 
będącym wnioskodawcą, ale podatnik z  państwa będącego wnioskodawcą:  
     ○ nie zadeklarował usługi;  
     ○ zaprzecza otrzymania usługi;  
     ○ zadeklarował otrzymanie usługi na inną kwotę, a  zadeklarowana kwota to:  
           Proszę zbadać i  wyjaśnić.   
□ Załączam kopie dokumentów będących w  moim posiadaniu.  
□ C10 zakup zadeklarowany przez podatnika w  państwie będącym wnioskodawcą nie odpowiada informacjom z  VIES lub □ 
 □ 
 
 
1181  
 innych źródeł. Proszę zbadać i  wyjaśnić.   
□ C11 Pro szę podać adresy świadczenia usług.  
Adresy:  
 
 
□C12 Podatnik w  państwie będącym wnioskodawcą twierdzi, że dokonał dostawy na rzecz osoby w  państwie 
współpracującym. Proszę potwierdzić, że usługi były świadczone i  czy zostały:  
   □ uwzględnione:   ○ Tak               ○ Nie   
 □ zadeklarowane/opłacone przez podatnika w  państwie współpracującym:   ○ Tak  ○ Nie  
Nazwa lub numer identyfikacyjny VAT podatnika w  państwie współpracującym.  
 
 
Transport towarów  
□ C13 Proszę podać nazwę / numer identyfikacyjny VAT oraz adres przewoźnika.  
Nazwisko lub numer identyfikacyjny VAT oraz adres:  
 
 
□ C14 Kto zamówił i  opłacił transport towarów?  
Nazwisko lub numer identyfikacyjny VAT oraz adres:  
 
 
□ C15 Kto jest właścicielem wykorzystywanego środka transportu?  
Nazwisko lub numer identyfikacyjny VAT oraz adres:  
 
 
Faktury  
□ C16 Proszę podać zafakturowaną kwotę i  walutę.  
 
 
1182  
  
Płatność  
□ C17 Proszę podać zapłaconą kwotę i  walutę.  
 
 
□ C18 Proszę podać nazwisko posiadacza rachunku bankowego oraz numer rachunku, z którego lub na który dokonano 
płatności.  
od: 
   Nazwa posiadacza rachunku:   
  Numer IBAN lub numer rachunku:  
  Bank:  
do: 
  Nazwa posiadacza rachunku:   
  Numer IBAN lub numer rachunku:  
  Bank:  
□C19 Proszę podać następujące dane, w  przypadku gdy płatności dokonano gotówką:  
   □ Kto przekazał pieniądze, komu, gdzie i  kiedy?    
   □ Jaki dokument (paragon itp.) został wydany jako potwierdzenie dokonania płatności?    
□ C20 Czy istnieją dowody płatności dokonywanych przez osoby trzecie? Jeśli tak, pros zę podać dodatkowe informacje w  polu 
C40   ○ Tak               ○ Nie 
Składanie zamówienia  
□ C21 Proszę podać wszystkie dostępne dane dotyczące osoby składającej zamówienie, sposobu złożenia zamówienia oraz 
sposobu nawiązania kontaktu  
pomiędzy dostawcą a klientem.   
Towary objęte specjalnymi systemami / szczególnymi procedurami  
Proszę zaznaczyć odpowiednie pole i  wpisać swoje pytanie w  polu C40.  
□ C22 Transakcje trójstronne.  
□ C23 System marży.  
□ C24 Sprzedaż towarów na odległość  
□ objęta systemem unijnym  
□ objęta systemem unijnym  
□ C25 Nowe środki transportu sprzedawane osobom niebędącym podatnikami.  
 
1183  
 □ C26 Zwolnienie w  ramach procedury celnej 42XX / 63XX.  
□ C27 Gaz i  energia elektryczna.  
□ C28 Uzgodnienia dotyczące magazynu konsygnacyjnego  
□ C29 Pozostałe:  
 
 
Usługi objęte przepisami szczególnymi  
Proszę zaznaczyć odpowiednie pole i  wpisać swoje pytanie w  polu C40.  
□ C30 Świadczenie usług przez pośrednika.  
□ C31 Świadczenie usług związanych z  nieruchomościami.  
□ C32 Świadczenie usług związanyc h z transportem osób.  
□ C33 Świadczenie usług związanych z  transportem towarów.  
□ C34 Świadczenie usług związanych z  działalnością kulturalną, artystyczną, sportową, naukową, edukacyjną, rozrywkową 
i podobną, usług pomocniczych do usług transportu, wycena rzeczowego majątku ruchomego i  prace na tym majątku.  
□ C35 Świadczenie usług restauracyjnych i  cateringowych, innych niż przewidziane w  C37.  
□ C36 Świadczenie usług związanych z  transportem najemnym.  
□ C37 Świadczenie usług restauracyjnych i  cateringowych przeznaczonych do konsumpcji na pokładach statków, statków 
powietrznych lub pociągów.  
□ C38 Świadczenie usług  
□ objętych systemem nieunijnym  
□ objętych systemem unijnym  
□ C39 Usługi, do których stosuje się zasady faktycznego użytkowania i  wykorzystania.  
C40 Podstawowe informacje i  dalsze pytania  
 
 
C41 Pole tekstowe do odpowiedzi na pytania otwarte  
 
 
D) ŻĄDANIE DOKUMENTÓW  
 
 
1184  
 Proszę dostarczyć kopie następujących dokumentów (w stosownych przypadkach zob.  kwota i  okres w  części B12 i  B13) 
□ D1 Faktury  ○ Przekazane  ○ Niedostępne  
□ D2 Umowy  ○ Przekazane  ○ Niedostępne  
□ D3 Zamówienia  ○ Przekazane  ○ Niedostępne  
□ D4 Dowody zapłaty  ○ Przekazane  ○ Niedostępne  
□ D5 Dokumentacja transportu  ○ Przekazana  ○ Niedostępna  
□ D6 Księga wierzyciela dla podatnika w państwie będącym 
wnioskodawcą  ○ Przekazana  ○ Niedostępna  
□ D7 Księga dłużnika dla podatnika w  państwie będącym 
wnioskodawcą  ○ Przekazana  ○ Niedostępna  
□ D8 Rejestry dotyczące magazynu konsygnacyjnego  
    Od                                       Do  ○ Przekazane  ○ Niedostępne  
□ D9 Dane dotyczące punktów kompleksowej obsługi / 
punktów kompleksowej obsługi importu  
    Od                                       Do  ○ Przekazane  ○ Niedostępne  
□ D10 Wyciągi z  rachunku bankowego  
    Od                                       Do  ○ Przekazane  ○ Niedostępne  
□ D11 Pozostałe  
 
 ○ Przekazane  ○ Niedostępne  
 
E) SPONTANICZNE DOSTARCZANIE INFORMACJI (OGÓLNE)  
□ E1 Z ewidencji podatnika w  państwie wysyłającym wynika, że powinien on być zarejestrowany w  państwie przyjmującym.  
□ E2 Według ewidencji podatnika w  państwie wysyłającym □ □ towary/  □ usługi zostały im dostarczone przez podatnika 
w państwie przyjmującym, al e brak dostępnych informacji za pośrednictwem VIES/Customs lub innych źródeł danych.  
□ E3 Według ewidencji podatnika w  państwie wysyłającym podatek VAT należy zapłacić od towarów dostarczonych do 
państwa otrzymującego, ale żadne dane nie zostały wprowadzo ne do systemu VIES/Customs ani do innych źródeł danych.  
□ E4 Zgodnie z  VIES/Customs lub innymi źródłami danych podatnik w  państwie otrzymującym świadczył usługi opodatkowane 
w państwie wysyłającym, ale ten ostatni podatnik:  
 □ nie zgłosił zakupu □ towarów  / odbioru □ usług;  
         □ zaprzecza zakupowi towarów / odbioru □ usług.  
□ E5 Według ewidencji podatnika w  państwie wysyłającym podatek VAT należy zapłacić od towarów dostarczonych do 
 
1185  
 państwa otrzymującego.  
□ E6 Informacje podstawowe i  dodatkowe:  
□ E7 Załączam kopie dokumentów będących w  moim posiadaniu.  
F) OSZUSTWO TYPU „ZNIKAJĄCY PODMIOT GOSPODARCZY: KONTROLA REJESTRACYJNA / DZIAŁALNOŚĆ 
GOSPODARCZA  
(A) Identyfikacja przedsiębiorstwa  
Organ występujący z  wnioskiem:  Organ współpracujący  Organ współpracujący163 
F1 numer identyfikacyjny VAT (w  razie 
jego braku, numer identyfikacji 
podatkowej)  
 
 
 
Numer VAT:  F1 numer identyfikacyjny VAT (w  razie 
jego braku, numer identyfikacji 
podatkowej)  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
Numer VAT:   
 
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
Numer VAT:  
□ numer VAT niedostępny  □ numer VAT niedostępny  □ numer VAT niedostępny  
Numer identyfikacji podatkowej:   
 Numer identyfikacji podatkowej:   
 Numer identyfikacji podatkowej:   
 
F2 Imię i  nazwisko:  
 
 
 
 F2 Imię i nazwisko:  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
 
  
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
Nazwisko:  
 
F3 Adres  
 
 
 
 F3 Adres  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić  
 
  
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
Adres:  
 
F4 następujące daty w  formacie F4 następujące daty w  formacie  
                                                            
163 W trzeciej kolumnie organ współpracujący wpisuje informacje wymagane przez organ występujący 
z wnioskiem (pole „proszę wypełnić” zaznaczone w  drugiej kolumnie) lub potwierdza prawdziwość informacji 
dostarczonych przez organ występujący z  wnioskiem (pole „ proszę potwierdzić” zaznaczone w  drugiej 
kolumnie).  
 
1186  
 (RRRR/MM/DD):  
 
 (RRRR/MM/DD):  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić   
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
 
a) wydanie VAT / numeru identyfikacji 
podatkowej  
 a) wydanie VAT / numeru identyfikacji 
podatkowej  
 a) wydanie VAT / numeru identyfikacji 
podatkowej  
 
b) unieważnienie VAT / numeru 
identyfikacji podatkowej  
 b) unieważnienie VAT / numeru 
identyfikacji podatkowej  
 b) unieważnienie VAT / numeru 
identyfikacji podatkowej  
 
c) rejestracja  
 c) rejestracja  
 c) rejestracja  
 
F5 Właściciele, współpracownicy, 
partnerzy, pełnomocnicy, 
zainteresowane strony lub osoby 
posiadające inne prawa 
w przedsiębiorstwie  
 
 F5 Właściciele, współpracownicy, 
partnerzy, pełnomocnicy, 
zainteresowane strony lub osoby 
posiadające inne prawa 
w przedsięb iorstwie  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić   
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
a) Imię i  nazwisko  
  a) Imię i  nazwisko   
 a) Imię i  nazwisko   
 
b) Adres;  
  b) Adres;  
 b) Adres;  
 
c) Data urodzenia  
  c) Data urodzenia  
 c) Data urodzenia  
 
d) Narodowość  
  d) Narodowość  
 d) Narodowość  
 
F6 Kierownicy/dyrektorzy  
 
 
 F6 Kierownicy/dyrektorzy  
○ Proszę wypełnić  
○ Proszę potwierdzić   
 
○ Potwierdzam    ○ Nie potwierdzam  
a) Imię i  nazwisko  
  a) Imię i  nazwisko   
 a) Imię i  nazwisko   
 
b) Adres;  
  b) Adres;  
 b) Adres;  
 
 
1187  
 c) Data urodzenia  
  c) Data urodzenia  
 c) Data urodzenia  
 
d) Narodowość  
  d) Narodowość  
 d) Narodowość  
 
B) Wnioskowane informacje  
□ F7 Czy osoby, o  których mowa w  F5 i F6 (z  datą urodzenia, 
jeżeli jest znana), znajdują się w  którejkolwiek z  Państwa baz 
danych?   
○ Tak               ○ Nie 
□ F8 Czy osoby, o  których mowa w  F5 i F6, są wpisane do 
finansowego rejestru karnego?  □ Informacje te nie mogą być podane ze względów 
prawnych.  
○ Tak               ○ Nie  
□ F9 Czy osoby,  o których mowa w  F5 i F6 w  przeszłości 
uczestniczyły w  oszustwie typu „znikający podmiot 
gospodarczy” lub oszustwie innego typu?  □ Informacje te nie mogą być podane ze względów 
prawnych.  
○ Tak               ○ Nie  
□ F10 Czy osoby, o  których mowa w  F5 i F6, zamieszkują 
pod podanym adresem lub są z  nim powiązane?   
○ Tak               ○ Nie  
□ F11 Czy podany adres jest adresem 
zamieszkania/przedsiębiorstwa/tymczasowego 
zamieszkania/księgowego/innym?  
 ○ Tak 
○ Nie 
 
□ F12 Jaki jest charakter działalności gospodarczej?   
 
□ F13 Czy przedsiębiorstwo jest podejrzane 
o nieprzestrzeganie przepisów prawa podatkowego?   
○ Tak               ○ Nie  
□ F14 Jaki jest powód unieważnienia numeru VAT?   
 
□ F15 Proszę poinformować o  wszelkich powiązanych 
przedsiębiorstwach164, w  tym o  ich numerach 
identyfikacyjnych VAT oraz o  wszelkich opiniach dotyczących 
ich wiarygodności.   
 
□ F16 Proszę podać szczegóły dotyczące znanych 
rachunków bankowych przedsiębiorstwa w  państwie 
współpracującym oraz wszelkich powiązanych z  nim  
                                                            
164 Jest to każde przedsiębiorstwo mające wspólnych dyrektorów lub inne powiązania prawne, gospodarcze 
lub finansowe z  przedsiębiorstwem, o  którym mowa w  pozycji A.  
 
1188  
 przeds iębiorstw.   
□ F17 Proszę podać dane z  informacji podsumowujących lub 
ze zgłoszeń celnych dotyczących dostaw/zakupów 
towarów/usług za rok(lata):  
 
  
 
 
□ F18 Proszę podać informacje z  deklaracji VAT / na temat 
płatności za rok(lata):  
 
  
□ F19 Wszelkie dodatkowe uwagi:  
 
  
  
 
 
1189  
 G) SPONTANICZNE DOSTARCZENIE INFORMACJI (OSZUSTWO TYPU „ZNIKAJĄCY PODMIOT GOSPODARCZY”):  
Organ udzielający informacji  Organ, któremu udzielane są informacje  
Identyfikacja przedsiębiorstwa  
G1 numer identyfikacyjny VAT (w razie jego braku, numer 
identyfikacji podatkowej)   
 
Numer VAT:  Identyfikacja przedsiębiorstwa  
G1 numer identyfikacyjny VAT (w  razie jego braku, numer 
identyfikacji podatkowej)   
 
Numer VAT:  
□ numer VAT niedostępny  □ numer VAT niedostępny  
Numer identyfi kacji podatkowej:   
 Numer identyfikacji podatkowej:   
 
G2 Imię i  nazwisko:   
 G2 Imię i  nazwisko:   
 
G3 Adres   
 G3 Adres  
 
G4 następujące daty w  formacie (RRRR/MM/DD):  G4 następujące daty w  formacie (RRRR/MM/DD):  
a) wydanie VAT / numeru identyfikacji podatkowej  
 a) wydanie VAT / numeru identyfikacji podatkowej  
 
b) unieważnienie VAT / numeru identyfikacji podatkowej  
 b) unieważnienie VAT / numeru identyfikacji podatkowej  
 
c) rejestracja  
 c) rejestracja  
 
G5 Właściciele, współpracownicy, partnerzy, pełnomocnicy, 
zainteresowane strony lub osoby posiadające inne prawa 
w przedsiębiorstwie  
 G5 Właściciele, współpracownicy, partnerzy, pełnomocnicy, 
zainteresowane strony lub osoby posiadające inne prawa 
w przedsiębiorstwie  
a) Imię i  nazwisko  
 a) Imię i  nazwisko  
 
b) Adres;  
 b) Adres;  
 
c) Data urodzenia  
 c) Data urodzenia  
 
d) Narodowość  
 d) Narodowość  
 
 
1190  
 G6 Kierownicy/dyrektorzy  
 G6 Kierownicy/dyrektorzy  
 
a) Imię i  nazwisko  
 a) Imię i  nazwisko  
 
b) Adres;  
 b) Adres;  
 
c) Data urodzenia  
 c) Data urodzenia  
 
d) Narodowość  
 d) Narodowość  
 
Dodatkowe uwagi  
 
 
 
H) INFORMACJE ZWROTNE165 
Wyniki  związane z  przekazanymi informacjami:  
1) Przekazane informacje:  
□ Do przekazania przez właściwy organ, któremu udzielono informacji. Proszę podać szczegółowe informacje na temat 
rodzaju i  wysokości naliczonego podatku:  
    Rodzaj podatku:   
 
    Dodatkowe naliczenie:  
 
    Kara:   
□ Skutkowała rejestracją VAT.  
□ Skutkowała wyrejestrowaniem z  VAT.  
□ Skutkowała unieważnieniem numeru VAT z  VIES lub z  bazy danych podatnika VAT.  
□ Skutkowała korektą deklaracji VAT.  
□ Skutkowała zbadaniem dokumentów.  
□ Doprowadziła do wszczęcia nowej procedury audytu lub została uwzględniona w  trwającym audycie.  
□ Skutkowała wszczęciem dochodzenia  w sprawie nadużyć finansowych.  
□ Skutkowała wezwaniem do udzielenia informacji.  
□ Doprowadziła do stawiennictwa w  urzędzie administracyjnym lub uczestnictwa w  postępowaniu administracyjnym.  
                                                            
165 Do przekazania przez właściwy organ, k tóremu udzielono informacji.  
 
1191  
 □ Doprowadziła do kontroli wielostronnej.  
□ Skutkowała podjęciem  innych działań:  
 
 
□ Nie skutkowała podjęciem żadnych istotnych działań.  
2) Inne komentarze:  
 
 
Data przekazania:  
 
Sekcja  3: Pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności  
Artykuł 3.1: Komunikacja  
Wniosek przesłany drogą elektroniczną w  celu zastosowania tytułu III Protokołu jest przesyłany 
między skrzynkami pocztowymi CCN skonfigurowanymi dla rodzaju podatku lub cła, którego dotyczy 
wniosek, chyba że centralne biura łącznikowe wnioskodawcy i  państwa współpracującego zgadzają 
się na używanie jednej ze skrzynek po cztowych do składania wniosków dotyczących różnych 
rodzajów podatków lub ceł.  
Jeżeli jednak wniosek o  powiadomienie o  dokumentach dotyczy więcej niż jednego rodzaju podatku 
lub cła, organ wnioskujący przesyła ten wniosek na skrzynkę pocztową skonfigurowaną  dla co 
najmniej jednego z  rodzajów wierzytelności wymienionych w  dokumentach będących przedmiotem 
powiadomienia.  
Artykuł 3.2: Przepisy wykonawcze dotyczące jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego 
egzekucję w  państwie współpracującym  
1. Kary, grzyw ny, opłaty i  dopłaty administracyjne oraz odsetki i  koszty, o  których mowa 
w art. 2 ust.  1 lit.  b) Protokołu, zgodnie z  przepisami obowiązującymi w  państwie wnioskującym 
mogą być należne od daty pierwotnego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję do daty 
przed dniem, w  którym złożono wniosek o  odzyskanie wierzytelności, mogą być dodane do 
jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję w  państwie współpracującym.  
2. Jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję w  państwie współpracujący m może 
zostać wydany w  odniesieniu do kilku wierzytelności i  kilku osób, zgodnie z  pierwotnym tytułem 
wykonawczym umożliwiającym egzekucję w  państwie wnioskującym.  
3. Jeżeli pierwotne tytuły wykonawcze umożliwiające egzekucję kilku wierzytelności 
w państwi e wnioskującym zostały już zastąpione globalnym instrumentem umożliwiającym 
egzekucję tych wszystkich wierzytelności w  tym państwie członkowskim, jednolity tytuł wykonawczy 
umożliwiający egzekucję w  państwie współpracującym może opierać się na pierwotnych tytułach 
wykonawczych umożliwiających egzekucję w  państwie wnioskującym lub na globalnym instrumencie 
zawierającym te pierwotne instrumenty w  państwie wnioskującym.  
 
1192  
 4. W przypadku gdy pierwotny tytuł wykonawczy, o  którym mowa w  ust. 2, lub globalny 
instrum ent, o  którym mowa w  ust. 3, obejmuje kilka wierzytelności, z  których jedna lub więcej 
zostały już pobrane lub odzyskane, jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję w  państwie 
współpracującym odnosi się jedynie do wierzytelności, w  przypadku któryc h wnioskuje się o  pomoc 
w ich odzyskaniu.  
5. W przypadku gdy pierwotny tytuł wykonawczy, o  którym mowa w  ust. 2, lub globalny 
instrument, o  którym mowa w  ust. 3, obejmuje kilka wierzytelności, organ wnioskujący może 
sporządzić wykaz tych wierzytelności w  różnych jednolitych tytułach wykonawczych umożliwiających 
egzekucję w  państwie współpracującym zgodnie z  podziałem kompetencji według rodzajów podatku 
odpowiednich biur w  państwie współpracującym odpowiedzialnych za odzyskiwanie wierzytelności.  
6. Jeżeli wniosek nie może zostać przesłany przez sieć CCN, należy go przesłać pocztą, jednolity 
tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję w  państwie współpracującym jest podpisany przez 
odpowiednio upoważnionego do urzędnika organu wnioskującego.  
Artykuł 3.3: Oblicz enie kwoty pomocy do odzyskania  
1. Organ wnioskujący podaje kwotę wierzytelności do odzyskania w  walucie państwa 
wnioskującego oraz w  walucie państwa współpracującego.  
2. W przypadku wniosków przesyłanych do Zjednoczonego Królestwa kursem wymiany, który 
należy zastosować do celów pomocy w  zakresie odzyskiwania wierzytelności, jest kurs wymiany 
opublikowany przez Europejski Bank Centralny w  dniu poprzedzającym datę wysłania wniosku. Jeżeli 
taki kurs wymiany nie jest dostępny w  tym dniu, zastosowanym kursem w ymiany jest ostatni kurs 
wymiany opublikowany przez Europejski Bank Centralny przed datą wysłania wniosku.  
W przypadku wniosków przesyłanych do państwa członkowskiego kursem wymiany, który należy 
zastosować do celów pomocy w  zakresie odzyskiwania wierzytel ności, jest kurs wymiany 
opublikowany przez Bank Anglii w  dniu poprzedzającym datę wysłania wniosku. Jeżeli taki kurs 
wymiany nie jest dostępny w  tym dniu, zastosowanym kursem wymiany jest ostatni kurs wymiany 
opublikowany przez Bank Anglii przed datą wysł ania wniosku.  
3. W celu przeliczenia kwoty wierzytelności poddanej korekcie, o  której mowa w  art. 30 ust.  2 
Protokołu, na walutę państwa organu współpracującego, organ wnioskujący stosuje kurs wymiany 
zastosowany w  jego pierwotnym wniosku.  
Artykuł 3.4: Prz ekazanie odzyskanych kwot  
1. Przekazanie odzyskanych kwot następuje w  terminie dwóch miesięcy od daty zakończenia 
procedury odzyskiwania wierzytelności, o  ile państwa nie uzgodniły inaczej.   
2. Niemniej jednak, jeżeli środki odzyskiwania wierzytelności zas tosowane przez organ 
współpracujący zostają zaskarżone z  powodu, który nie leży w  zakresie odpowiedzialności państwa 
wnioskującego, do czasu rozstrzygnięcia sporu organ współpracujący może wstrzymać się 
z przekazaniem kwot odzyskanych w  związku z  wnioskiem  o odzyskanie wierzytelności złożonym 
przez państwo wnioskujące, jeżeli spełnione są równocześnie następujące warunki:  
(a) organ współpracujący uważa, że wynik zaskarżenia będzie prawdopodobnie korzystny dla 
danej strony, oraz oraz  
 
1193  
 (b) organ wnioskujący nie zadekl arował, że dokona zwrotu kwot uprzednio przekazanych, jeżeli 
wynik zaskarżenia będzie korzystny dla danej strony.  
3. Jeżeli organ wnioskujący oświadczył, że dokona zwrotu zgodnie z  akapitem drugim lit.  b), 
zwraca on odzyskane kwoty przekazane uprzednio prz ez organ współpracujący w  terminie jednego 
miesiąca od daty otrzymania wniosku o  zwrot. Wszelkie inne należne odszkodowania są w  tym 
przypadku ponoszone wyłącznie przez organ współpracujący.  
Artykuł 3.5:  Zwrot odzyskanych kwot  
Organ współpracujący powiada mia organ wnioskujący o  wszelkich działaniach podjętych w  państwie 
współpracującym dotyczących zwrotu odzyskanych kwot lub odszkodowania w  związku 
z odzyskaniem zakwestionowanych roszczeń niezwłocznie po uzyskaniu przez organ współpracujący 
informacji o  takim działaniu.  
W miarę możliwości organ współpracujący angażuje organ wnioskujący w  procedury ustalania kwoty 
do zwrotu i  należnego odszkodowania. Po otrzymaniu uzasadnionego wniosku organu 
współpracującego organ wnioskujący przekazuje zwrócone kwoty i  wyp łacone odszkodowanie 
w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania tego wniosku.  
Artykuł 3.6: Wzór formularza  
1. Państwa stosują formularz ustalony zgodnie z  wzorem A jako jednolity formularz 
powiadomienia towarzyszący wnioskowi o  powiadomienie, o  którym mowa w  art. 23 Protokołu.  
2. W przypadku jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję w  państwie 
współpracującym, o  którym mowa w  art. 27 Protokołu, towarzyszącego wnioskowi o  odzyskanie 
należności lub wnioskowi o  zastosowanie środków zabezpieczających,  lub zmienionego jednolitego 
tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję w  państwie współpracującym, o  którym mowa 
w art. 30 ust.  2 Protokołu, państwa używają formularza ustalonego zgodnie z  wzorem B.  
3. Państwa stosują formularz ustalony zgodnie z wzorem C w  przypadku wniosku o  udzielenie 
informacji, o  którym mowa w  art. 20 Protokołu.  
4. Państwa stosują formularz ustalony zgodnie z  wzorem D w  przypadku wniosku 
o powiadomienie, o  którym mowa w  art. 23 Protokołu.  
5. Państwa stosują formularz ustalon y zgodnie z  wzorem E w  przypadku wniosku o  odzyskanie 
wierzytelności lub wniosku o  zastosowanie środków zabezpieczających, o  których mowa w  art. 25 
i art. 31 Protokołu.  
6. W przypadku przesyłania formularzy drogą elektroniczną ich struktura i  układ mogą by ć 
dostosowane do wymagań i  możliwości systemu łączności elektronicznej, pod warunkiem że zestaw 
danych i  informacji w  nich zawartych nie ulegnie zasadniczym zmianom w  porównaniu ze wzorami 
przedstawionymi poniżej.  
  
 
1194  
 Wzór A  
Jednolity formularz służący do po wiadomienia zawierający informacje na temat dokumentu( -ów) 
będącego( -ych) przedmiotem powiadomienia  
(przekazywany adresatowi powiadomienia)  (1) 
Niniejszy dokument towarzyszy dokumentowi( -om), o  którym( -ych) niniejszym zawiadamia właściwy 
organ [nazwa państwa współpracującego].  
Niniejsze powiadomienie dotyczy dokumentów właściwych organów [nazwa państwa 
wnioskującego], które zwróciły się o  pomoc p rzy powiadomieniu zgodnie z  art. 23 Protokołu 
zawartego pomiędzy Unią Europejską a  Zjednoczonym Królestwem w  sprawie współpracy 
administracyjnej i  zwalczania oszustw w  dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz w  sprawie 
wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu  wierzytelności dotyczących podatków i  ceł 
A.   ADRESAT POWIADOMIENIA  
- Imię i  nazwisko  
- Adres (znany lub domniemany)  
- Inne dane istotne do celów zidentyfikowania adresata  
B.   CEL POWIADOMIENIA  
Niniejsze powiadomienie ma na celu:  
□ poinformowanie adres ata o  dokumencie (dokumentach), do którego( -ych) dołączony jest niniejszy 
dokument.  
□ przerwanie biegu terminu przedawnienia w  odniesieniu do wierzytelności wymienionej( -ych) 
w dokumencie (dokumentach) będącym( -ych) przedmiotem powiadomienia.  
□ potwierdzenie adresatowi jego/jej zobowiązania do zapłaty kwot wymienionych w  pkt D.  
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż w  przypadku niedokonania płatności organy mogą zastosować 
środki egzekucyjne lub zabezpieczające w  celu odzyskania wierzytelności. Może to spowodować 
powstanie dodatkowych kosztów dla adresata.  
Jest Pan/i adresatem niniejszego powiadomienia, ponieważ uważa się, że jest Pan/i:  
☐ dłużnikiem głównym   
☐ dłużnikiem solidarnym   
☐ osobą inną niż dłużnik (solidarny), odpowiedzialną za zapłatę podatków, ceł i  innych obciążeń, lub 
odpowiedzialną za inne wierzytelności związane z  tymi podatkami, cłami i  innymi obciążeniami 
zgodnie z  przepisami prawa obowiązującymi w  państwie wnioskującym   
☐ osobą inną niż dłużnik (solidarny) przechowującą aktywa należące do dłużnika (solidarnego) lub 
innej odpowiedzialnej osoby, bądź mającą w  stosunku do nich dług   
☐ stroną trzecią, której mogą dotyczyć środki egzekucyjne podjęte w  stosunku do innych osób   
(Informację poniżej należy podać, jeżeli adresat powiadomienia jest osobą inną niż dłużnik 
(solidarny), przechowującą aktywa należące do dłużnika (solidarnego) lub innej odpowiedzialnej 
osoby, bądź mającą w  stosunku do nich dług, lub stroną trzecią, której mogą dotyczyć środki 
egzekucji podjęte w  stosunk u do innych osób:   
dokumenty będące przedmiotem powiadomienia dotyczą wierzytelności związanych z  podatkami 
i należnościami, za które odpowiedzialna( -e) jest (są) następująca( -e) osoba( -y) jako:   
☐ dłużnik główny: [imię i  nazwisko oraz adres (znane lub dom niemane)]   
 
1195  
 ☐ dłużnik solidarny: [imię i  nazwisko oraz adres (znane lub domniemane)]   
☐ osoba inna niż dłużnik (solidarny), odpowiedzialna za zapłatę podatków, ceł i  innych obciążeń, lub 
odpowiedzialna za inne wierzytelności związane z  tymi podatkami, cła mi i innymi obciążeniami 
zgodnie z  przepisami prawa obowiązującymi w  państwie wnioskującym: [imię i  nazwisko oraz 
adres (znane lub domniemane)]   
Organ wnioskujący państwa wnioskującego (nazwa państwa wnioskującego) zwrócił się do 
właściwych organów państwa współpracującego (nazwa państwa współpracującego) o  dokonanie 
niniejszego powiadomienia przed [data]. Należy zwrócić uwagę, że niniejsza data nie odnosi się 
konkretnie do jakiegokolwiek terminu przedawnienia.  
C.   URZĄD(URZĘDY) ODPOWIEDZIALNE ZA DOKUMENT( -Y) BĘDĄCY( -E) PRZEDMIOTEM 
POWIADOMIENIA  
Urząd odpowiedzialny w  odniesieniu do załączonego( -ych) dokumentu( -ów):  
— Nazwisko:  
— Adres:   
— Inne dane kontaktowe:   
— Języki, w  których można nawiązać kontakt z  urzędem:   
Dodatkowe informacje dotyczące: ☐ dokumentu( -ów) będącego( -ych) przedmiotem zgłoszenia ☐ 
lub możliwości zaskarżenia zobowiązań można uzyskać:  
☐ w urzędzie odpowiedzialnym w  odniesieniu do załączonego( -ych) dokumentu( -ów), o  którym mowa 
powyżej lub   
☐ w na stępującym urzędzie:   
— Nazwisko:   
—  Adres:   
— Inne dane kontaktowe:   
— Języki, w  których można nawiązać kontakt z  urzędem:   
 
D. OPIS DOKUMENTU( -ÓW) BĘDĄCEGO( -YCH) PRZEDMIOTEM POWIADOMIENIA  
Dokument [numer]  
— Sygnatura:  
— Data powstania wierzytelności:  
— Rodzaj dokumentu będącego przedmiotem powiadomienia:  
☐ Określenie wysokości podatku   
☐ Nakaz zapłaty   
☐ Decyzja podjęta w  wyniku odwołania administracyjnego   
☐ Inny dokument administracyjny:   
☐ Wyrok lub nakaz (nazwa sądu):   
☐ Inny dokument sądowy:   
 
— Nazwa przedmiotowej wierzytelności (w języku państwa wnioskującego):  
— Rodzaj wierzytelności:  
 
— Kwota wierzytelności:   
☐ Główna kwota:   
☐ Kary i  grzywny administracyjne:   
☐ Odsetki do [data]:   
☐ Koszty do [data]:   
☐ Opłaty za zaświadczenia i  podobne dokumenty wydawane w  związku z  procedurami 
administracyjnymi dotyczącymi wierzytelności wymienionej w  pkt [x]:   
 
1196  
 ☐ Całkowita kwota wierzytelności:   
 
— Kwotę podaną w  pkt [x] należy wpłacić:   
☐ przed dniem:   
☐ w ciągu [liczba]  dni kalendarzowych od daty niniejszego powiadomienia   
☐ bezzwłocznie   
 
— Wpłaty należy dokonać na następujący rachunek bankowy:   
— Posiadacz rachunku bankowego:   
— Międzynarodowy numer rachunku bankowego (IBAN):   
— Kod identyfikacyjny banku (BIC):   
— Nazwa banku:   
 
— Dane referencyjne, które należy podać dokonując płatności:   
— Adresat może odpowiedzieć na dokument( -y), który( -e) jest (są) przedmiotem niniejszego 
powiadomienia.   
☐ Ostatni dzień na wysłanie odpowiedzi:   
☐ Czas na wysłanie odpowiedzi:   
— Nazwa i  adres organu, do którego można wysłać odpowiedź:   
 
— Możliwość wniesienia zaskarżenia:   
☐ Czas na zaskarżenie wierzytelności lub dokumentu( -ów) będącego( -ych) przedmiotem 
powiadomienia dobiegł końca.   
☐ Ostatni dzień na wniesienie zaskarżenia:   
☐ Czas na wniesienie zaskarżenia: [liczba dni] od   
☐ daty niniejszego powiadomienia.   
☐ daty powstania dokumentu( -ów) będącego( -ych) przedmiotem powiadomienia   
☐ innej daty:   
 
— Nazwa i  adres organu, do którego można wnieść zaskarżenie:   
Należy zwrócić uwagę, że spory dotyczące wierzytelności, tytuł wykonawczy umożliwiający 
egzekucję lub wszelkie inne dokumenty pochodzące od organów państwa wnioskującego [nazwa 
państwa wnioskującego] podlegają kompetencjom odpowiednich organ ów państwa 
wnioskującego [nazwa państwa wnioskującego ], zgodnie z  art. 29 wspomnianego powyżej 
Protokołu zawartego między Unią Europejską a  Zjednoczonym Królestwem.   
Każdy taki spór jest regulowany przepisami proceduralnymi i  przepisami dotyczącymi użycia  
języków obowiązującymi w  państwie wnioskującym [nazwa państwa wnioskującego].   
☐ Należy zwrócić uwagę, że odzyskiwanie wierzytelności może się rozpocząć przed upływem 
terminu rozpatrzenia zaskarżenia.   
 
— Inne informacje:   
’ 
 
(1)  Elementy pisane kursywą są nieobowiązkowe.  
 
  
Wzór B  
Jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję w  państwie wnioskującym objęty   art. 27 
Protokołu zawartego pomiędzy Unią Europejską a  Zjednoczonym Królestwem w  sprawie 
współpracy administracyjnej i  zwalczania oszustw w  dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz 
w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł  (1)  
 
1197  
 ☐ JEDNOLITY TYTUŁ WYKONAWCZY UMOŻLIWIAJĄCY EGZEKUCJĘ WIERZYTELNOŚCI   
— Data emisji:   
— Sygnatura:   
☐ ZMIENIONY TYTUŁ WYKONAWCZY UMOŻLIWIAJĄCY EGZEKUCJĘ WIERZYTELNOŚCI   
— Data wydania pierwotnego jednolitego tytułu wykonawczego:   
— Data zmiany:   
— Uzasadnienie zmiany:   
☐ wyrok lub nakaz [nazwa sądu] z  [data]   
☐ decyzja administracyjna z  [data]   
— Sygnatura:   
Państwo, w  którym wystawiono niniejszy dokument: [nazwa państwa wnioskującego]  
Środki odzyskiwania wierzytelności podjęte przez państwo współpracujące opierają się na:  
☐ jednolitym tytule wykonawczym umożliwiającym egzekucję, zgodnie z  art. 27 wspomnianego 
powyżej Protokołu.   
☐ zmienionym jednolitym tytule wykonawczym umożliwiającym egzekucję, zgodnie z  art. 30 
wspomnianego powyżej Protokołu.(z  uwzględnieniem decyzji odpowiedniego organu, o  którym 
mowa w  art. 29 ust.  1 tego Protokołu).   
Ninie jszy dokument jest jednolitym tytułem wykonawczym umożliwiającym egzekucję 
(z uwzględnieniem środków zabezpieczających). Dotyczy on wierzytelności wymienionej( -ych) 
poniżej, która( -e) pozostaje (pozostają) niezapłacona( -e) w  państwie wnioskującym [nazwa pa ństwa 
wnioskującego]. Pierwotny tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję tej (tych) wierzytelności był 
przedmiotem powiadomienia, o  ile jest ono wymagane na mocy prawa krajowego państwa 
wnioskującego [nazwa państwa wnioskującego].  
Spory dotyczące wierzytel ności podlegają wyłącznym kompetencjom odpowiednich organów 
państwa wnioskującego [nazwa państwa wnioskującego], zgodnie z  art. 29 wspomnianego powyżej 
Protokołu. Każde prowadzone przed nimi postępowanie musi być zgodne z  przepisami 
proceduralnymi i  przepi sami dotyczącymi użycia języków obowiązującymi w  państwie wnioskującym 
[nazwa państwa wnioskującego].  
OPIS WIERZYTELNOŚCI i  OSOBY( -ÓB), KTÓREJ( -YCH) DOTYCZY WNIOSEK  
Identyfikacja wierzytelności [numer]  
1. Numer akt:  
2. Rodzaj wierzytelności:  
3. Nazwa podatku/należności, której dotyczy niniejszy wniosek:  
4. Okres lub data, której dotyczy niniejszy wniosek:  
5. Data powstania wierzytelności:  
6. Możliwy termin rozpoczęcia egzekucji:  
7. Kwota wierzytelności pozostająca do zapłaty:  
☐ główna kwota:   
☐ kary i  grzywny administracyjne:   
☐ kwota odsetek na dzień złożenia wniosku:   
☐ kwota kosztów na dzień złożenia wniosku:   
  
☐ całkowita kwota wierzytelności:  
 
8. Data powiadomienia o  wydaniu pierwotnego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję 
 
1198  
 w państwie wnioskującym: (nazwa państwa wnioskującego):  
☐ Data:   
☐ Brak dostępnej daty   
 
9. Urząd odpowiedzialny za określenie wysokości wierzytelności:  
— Nazwisko:  
— Adres:   
— Inne dane kontaktowe:   
— Języki, w  których można nawiązać kontakt z urzędem:   
 
10. Dalsze informacje dotyczące wierzytelności lub możliwości zaskarżenia obowiązku zapłaty można 
uzyskać w  następujących urzędach:  
☐ urząd wskazany powyżej   
☐ następujący urząd odpowiedzialny za jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję:   
— Nazwisko:   
— Adres:   
— Inne dane kontaktowe:   
— Języki, w  których można nawiązać kontakt z  urzędem:   
  
Identyfikacja osoby lub osób, których dotyczy( -ą) krajowy( -e) tytuł( -y) wykonawczy( -e) 
umożliwiający( -e) egzekucję  
a) W krajowym( -ych) tytule( -łach) wykonawczym( -ych) umożliwiającym( -ych) egzekucję wskazano 
następującą osobę  
☐ osoba fizyczna  
☐ inna   
— Nazwisko  
— Adres (znany lub domniemany)   
— Inne dane istotne do celów zidentyfikowania adresata   
☐ Przedstawiciel prawny  
— Nazwisko  
— Adres (znany lub domniemany)   
— Inne dane istotne do celów zidentyfikowania adresata   
Przyczyna powstania zobowiązania:   
☐ dłużnik główny   
☐ dłużnik solidarny   
☐ osoba inna niż dłużnik (solidarny), odpowiedzialna za zapłatę podatków, ceł i  innych obciążeń, 
lub odpowiedzialna za inne wierzytelności związane z  tymi podatkami, cłami i  innymi 
obciążeniami zgodnie z  przepisami prawa obowiązującymi w  państwie wnioskującym   
 
b) w krajowym( -ych) tytule( -łach) wykonawczy m(-ych) umożliwiającym( -ych) egzekucję wskazano 
również następującą( -e) osobę( -y):  
☐ osoba fizyczna  
☐ inna   
— Nazwisko:   
— Adres (znany lub domniemany):   
— Inne dane istotne do celów zidentyfikowania adresata:   
☐ Przedstawiciel prawny  
— Nazwisko:   
— Adres (znany lub domniemany):   
— Inne dane istotne do celów zidentyfikowania adresata:   
Przyczyna powstania zobowiązania:   
☐ dłużnik główny   
 
1199  
 ☐ dłużnik solidarny   
☐ osoba inna niż dłużnik (solidarny), odpowiedzialna za zapłatę podatków, ceł i  innych obciążeń, 
lub odpowiedzialna za inne wierzytelności związane z  tymi podatkami, cłami i  innymi 
obciążeniami zgodnie z  przepisami prawa obowiązującymi w  państwie wnioskującym   
 
Inne informacje   
Całkowita łączna kwota wierzytelności  
— w walucie państwa wnioskującego:  
— w walucie państwa współpracującego:  
  
 
(1)  Elementy pisane kursywą są nieobowiązkowe.  
 
 
 
 
 
 
  
 
1200  
 Wzór C – wniosek o  udzielenie informacji  
WNIOSEK O  UDZIELENIE INFORMACJ I  
  
Zgodnie z  art. 20 Protokołu między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem o  współpracy 
administracyjnej oraz zwalczaniu oszustw w  dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz o  wzajemnej pomocy 
przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł  
Numer akt: AA_RA_aaaaaaaaaaa_rrrrrrrrrrrr_20YYMMDD _xxxxxxx_RI  
Rodzaj wierzytelności:  
 
1. PAŃSTWO ORGANU WNIOSK UJĄCEGO  
 
A. Organ wnioskujący  
 
Kraj:  
Nazwisko : 
Telefon:  
Nr referencyjny sprawy : 
Nazwisko i  imię urzędnika 
zajmującego się wnioskiem:  
Znajomość języków    
  
B. Urząd występujący z  wnioskiem  
 
Nazwisko:  
Adres:  
Kod pocztowy:  
Miejscowość:  
Telefon:  
E-mail:  
Nr referencyjny sprawy:  
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego 
się wnioskiem:  
 
2. PAŃSTWO ORGANU WSPÓŁP RACUJĄCEGO  
 
A. Organ współpracujący  
 
Kraj:  
Nazwa : 
Telefon:  
Nr referencyjny sprawy : 
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się 
wnioskiem:  
Znajomość języków    
  
B. Urząd rozpatrujący wniosek  
 
Nazwisko:  
Adres:  
Kod pocztowy:  
Miejscowość:  
Telefon:  
E-mail:  
Nr referencyjny sprawy:  
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się wnioskiem:  
 
 
 
1201  
 3. INFORMACJE DOTYCZĄCE WNIOSKU  
 
 
 W imieniu organu wnioskującego zwracam się do organu współpracującego o  nieinformowanie 
osoby( -ób), której( -ych) dotyczy wniosek, o  niniejszym wniosku.  
 
 W imieniu organu wnioskującego potwierdzam, że uzyskane informacje będą objęte tajemnicą 
zgodnie z  przepisami ww. podstawy prawnej.  
 
 
 
1202  
 4. INFORMACJE O  OSOBIE , KTÓREJ DOTYCZY WNIO SEK 
A. Informacje są wymagane w  odniesieniu  do: 
W przypadku osób fizycznych:  
Imię (imiona) : 
Nazwisko : 
Nazwisko panieńskie (nazwisko rodowe):  
Data urodzenia:  
Miejsce urodzenia:  
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Inne  dane identyfikacyjne:  
Adres osoby fizycznej:  znany —  domniemany  
- Ulica i  numer domu:  
- Dalsze dane  adresowe:  
- Kod pocztowy i  miasto:  
- Państwo:  
 
 Lub w  przypadku osób prawnych:  
Nazwa przedsiębiorstwa : 
Status prawny : 
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Inne dane identyfikacyjne:  
Adres osoby prawnej:  znany —  domniemany  
- Ulica i  numer domu:  
- Dalsze dane adresowe:  
- Kod pocztowy i  miasto:  
- Państwo:  
 
 Przedstawiciel prawny  
Nazwisko:  
Adres przedstawiciela prawnego:  znany —  domniemany  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
Kraj:  
 
B. Zobowiązanie: osoba, której dotyczy wniosek jest:  
 dłużnikiem głównym  
 dłużnikiem solidarnym  
 osobą inną niż dłużnik (solidarny), odpowiedzialną za zapłatę podatków, ceł i  innych obciążeń, 
lub odpowiedzialną za inne wierzytelności związane z  tymi podatkami, cłami i  innymi 
obciążeniami zgodnie z  przepisami prawa obow iązującymi w  państwie wnioskującym;  
 osobą inną niż dłużnik (solidarny) przechowującą aktywa należące do dłużnika (solidarnego) lub 
innej odpowiedzialnej osoby, bądź ma jącą w  stosunku do nich dług.  
 stroną trzecią, której mogą dotyczyć środki egzekucyjne podjęte w  stosunku do innych osób.  
 
1203  
 C. Inne istotne informacje dotyczące identyfikacji powyższych osób:  
 Numer( -y) rachunku( -ów) bankowego( -ych):  
– Numer rachunku bankowego (IBAN):  
– Kod identyfikacyjny banku (BIC):  
– Nazwa banku:  
 Informacje dotyczące samochodu z  dnia 20RR/MM/DD  
– numer tablicy rejestracyjnej samochodu:  
– marka samochodu:  
– kolor samochodu:  
 Szacunkowa lub wstępna lub  dokładna kwota wierzytelności:  
 Inne:       
 
5. WYMAGANE INFORMACJE  
 Informacje na temat tożsamości osoby, której dotyczy wniosek (dla osób fizycznych: imię i  nazwisko, data 
oraz miejsce urodzenia; dla osób prawnych: nazwa firmy i  status prawny)  
 Informacje na temat adresu  
 Informacje na temat dochodu oraz aktywów, które mają posłużyć od odzyskania wierzytelnośc i 
 Informacje na temat spadkobierców lub następców prawnych  
 Inne:       
 
6. ROZPATRZENIE WNIOSKU O UDZIELENIE INFORMACJI  
Date  Nr Wiadomość  Organ wnioskujący  Organ współpracujący  
date  1 
 W imieniu organu współpracującego potwierdzam otrzymanie wniosku.  
date  
 Łączy się 
z potwierdzeniem  2 
 W imieniu organu współpracującego zwracam się do organu wnioskującego 
o uzupełnienie wniosku o  następujące informacje dodatkowe:       
date  3 
 W imieniu organu współpracującego oświadczam, że nie otrzymałem( -am) 
dodatkowych wymaganych informacji. Jeżeli informacje te nie wpłyną do dnia 
20RR/MM/DD, będę zmuszony( -a) zakończyć postępowani e w sprawie wniosku.  
date   4 W imieniu organu wnioskującego  
  a dostarczam na prośbę organu współpracującego następujące informacje 
dodatkowe:  
      
  b oświadczam, iż nie jestem w stanie dostarczyć wnioskowanych informacji 
dodatkowych  
(ponieważ:      ) 
date  5 
 W imieniu organu współpracującego potwierdzam otrzymanie informacji dodatkowych 
oraz możliwość wszczęcia postępowania.  
date  
 
 6 
 W imieniu organu współpracującego oświadczam, że organ nie może udzielić pomocy 
i zamyka sprawę, ponieważ:  
 a nie posiada uprawnień do rozpatrywania spraw związanych z  wierzytelnościami, 
których dotyczy wniosek . 
 b wierzytelność( -ci) jest (są) starsza( -e) niż przewidziano w  Protokole.  
 c kwota wierzytelności jest poniżej określonego progu.  
 d nie jest w  stanie otrzymać tego typu informacji w  celu odzyskania podobnych 
wierzytelności krajowych.  
 e informacje te ujawniałyby tajemnice handlowe, przemysłowe lub zawodowe.  
 f ujawnienie tych informacji mogłoby prow adzić do zagrożenia bezpieczeństwa, albo 
być sprzeczne z  porządkiem publicznym państwa.  
  g organ wnioskujący nie dostarczył wszystkich wymaganych dodatkowych informacji.  
 
1204  
   h inny powód:        
 
date   7 
 W imieniu organu wnioskującego zwracam się o  informacje na temat aktualnego 
statusu mojego wniosku.  
date  8 W imieniu organu współpracującego informuję, że nie mogę obecnie dostarczyć 
informacji, ponieważ:  
 wystąpiono z  wnioskiem o  informacje do innej instytucji publicznej.  
 wystąpiono z  wnioskiem o  informacje do osoby trzeciej.  
 wystosowano zaproszenie na rozmowę.  
 inny powód:       
date  9 Wymagane informacje nie mogą zostać przekazane, ponieważ:  
 a osoba, której dotyczy wniosek, jest nieznana.  
 b brakuje wystarczających danych do identyfikacji osoby, której dotyczy wniosek.  
 c osoba, której dotyczy wniosek, wyprowadziła się; adres nieznany.  
 d wymagane informacje nie są dostępne.  
 e inny powód:       
date  10
 W imieniu organu współpracującego przekazuję następującą część wymaganych 
informacji:  
date  11 W imieniu organu współpracującego przekazuję całość (lub ostatnią część) 
wymaganych informacji:  
 a Potwierdzenie tożsamości  
 b Potwierdzenie adresu  
 c Następujące dane na temat tożsamości osoby, której dotyczy wniosek, uległy 
zmianie (lub zostały dodane):  
Dla osób fizycznych:  
 Imię (imiona):  
 Nazwisko:  
 Nazwisko panieńskie:  
 Data urodzenia:  
 Miejsce urodzenia:  
Dla osób prawnych:  
 Status prawny:  
 Nazwa przedsiębiorstwa:  
 d Następujące dane adresowe uległy zmianie (lub zostały dodane):  
 Ulica i  numer domu:  
 Dalsze dane adresowe:  
 Kod pocztowy i  miasto:  
 Kraj:  
 Telefon:  
 Faks:  
 E-mail:  
 
1205  
  e 
 Sytuacja finansowa:  
 Znany( -e) rachunek( -ki) bankowy( -e): 
– Numer rachunku bankowego (IBAN): …  
– Kod identyfikacyjny banku (BIC): …  
Nazwa banku: …  
 Informacje szczegółowe na temat zatrudnienia:  Pracownik —  Własna 
działalność gospodarcza — Bezrobotny  
 Wydaje się, że osoba, której dotyczy wniosek, nie posiada środków do spłacenia 
długu / nie posiada aktywów do pokrycia wierzytelności  
 Osoba, której dotyczy wniosek, znajduje się w  stanie upadłości / 
jest niewypłacalna:  
– Data sądownego stwierdzenia upadłości:  
– Data publikacji informacji o  upadłości:  
– Szczegółowe dane likwida tora:  
…Nazwa/imię i  nazwisko:  
…Ulica i  numer domu:  
…Dalsze dane adresowe:  
…Kod pocztowy i  miejscowość:  
…Kraj:  
 Wydaje się, że osoba, której dotyczy wniosek, posiada:  
 ograniczone środki do częściowej spłaty długu  
 wystarczające środki/aktywa do pokrycia wierzytelności  
 Uwagi:   
 f Dług sporny  
 osoba, której dotyczy wniosek, otrzymała poradę, by zaskarżyć wierzytelność 
w państwie organu wnioskującego  
 dane refe rencyjne sporu, jeśli są dostępne:  
 dalsze szczegółowe informacje znajdują się w  załączniku.  
 g Dłużnik zmarł dnia RRRR/MM/DD  
 h Nazwisko i  adres spadkobierców / wykonawcy testamentu:  
 i Inne uwagi:  
  j Zalecam wszczęcie procedury odzyskania wierzytelności.  
  k Zalecam nie wszczynać procedury odzyskania wierzytelności.  
date   12 
 W imieniu organu wnioskując ego wycofuję wniosek o  udzielenie informacji.  
date  13 
 Inne:  uwagi  organu wnioskującego lub  organu współpracującego :  
      
 
 
Niniejszy dokument został uzgodniony między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem i został przekazany wyłącznie do 
celów informacyjnych. Do dnia wejścia w życie nie można z niego wywodzić żadnych praw. Numeracja artykułów ma 
charakter tymczasowy.  
 
1206  
 Wzór formularza D – wniosek o  powiadomienie  
WNIOSEK O  POWIADOMIENIE   
  
Zgodnie z  art. 23 Protokołu między Unią Europejską a  Zjednoczonym Królestwem o  współpracy 
administracyjnej oraz zwalczaniu oszustw w  dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz o  wzajemnej pomocy 
przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł  
Numer akt: AA_RA_aaaaaaaaaaa_rrrrrrrrrrrr_20YYMMDD_xxxxxxx_RN  
Rodzaj wierzytelności:  
 
1. PAŃSTWO ORGANU WNIOSK UJĄCEGO  
 
A. Organ wnioskujący  
 
Kraj:  
Nazwa : 
Telefon:  
Nr referencyjny sprawy : 
 
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się 
wnioskiem:  
Znajomość języków:    
  
B. Urząd występujący z  wnioskiem  
 
Nazwisko:  
Adres:  
Kod pocztowy:  
Miejscowość:  
Telefon:  
E-mail:  
Nr referencyjny sprawy:  
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się wnioskiem:  
 
2. PAŃSTWO ORGANU WSPÓŁP RACUJĄCEGO  
 
A. Organ współpracujący  
 
Kraj: 
Nazwa : 
Telefon:  
Nr referencyjny sprawy : 
 
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się 
wnioskiem:  
Znajomość języków:    
  
B. Urząd rozpatrujący wniosek  
 
Nazwisko:  
Adres:  
Kod pocztowy:  
Miejscowość:  
Telefon:  
E-mail:  
Nr referencyjny sprawy:  
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się wnioskiem:  
 
3. INFORMACJE DOTYCZĄCE WNIOSKU  
 Ostateczny termin powiadomienia o  tych dokumentach, aby uniknąć problemów związanych 
z terminem przedawnienia ( w razie konieczności ): 20RR/MM/DD  
 
Niniejszy dokument został uzgodniony między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem i został przekazany wyłącznie do 
celów informacyjnych. Do dnia wejścia w życie nie można z niego wywodzić żadnych praw. Numeracja artykułów ma 
charakter tymczasowy.  
 
1207  
  Inne uwagi:       
 
4. IDENTYFIKACJA ADRESAT A POWIADOMIENIA  
A. Powiadomienie należy skierować do:  
W przypadku osób fizycznych:  
Imię (imiona) : 
Nazwisko : 
Nazwisko panieńskie (nazwisko rodowe):  
Data urodzenia:  
Miejsce urodzenia:  
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Inne dane identyfikacyjne:  
Adres osoby fizycznej:   znany —  domniemany :  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
Kraj:  
 Lub w  przypadku osób prawnych:   
Nazwa przedsiębiorstwa : 
Status prawny : 
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Inne dane identyfikacyjne:  
Adres osoby prawnej :  znany —  domniemany  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
Kraj:  
 Przedstawiciel prawny  
Nazwisko:  
Adres przedstawiciela prawnego:  znany —  domniemany  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
Kraj:  
 
B. Inne istotne informacje dotyczące identyfikacji powyższych osób:        
  
 
Niniejszy dokument został uzgodniony między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem i został przekazany wyłącznie do 
celów informacyjnych. Do dnia wejścia w życie nie można z niego wywodzić żadnych praw. Numeracja artykułów ma 
charakter tymczasowy.  
 
1208  
 5 CEL POWIADOMIENIA zob. załączony jednolity formularz powiadomienia.  
 
 
6 OPIS DOKUMENTU( -ÓW) BĘDĄCEGO( -YCH) PRZEDMIOTEM POWIADOMIENIA zob. załączony jednolity 
formularz powiadomienia.   
 
 
 
7. ROZPATRZENIE WNIOSKU O POWIADOMIENIE  
Date  Nr Wiadomość  Organ wnioskujący  Organ współpracujący  
date  1 
 W imieniu organu współpracującego potwierdzam otrzymanie wniosku.  
 
date  
 2 
 W imieniu organu współpracującego zwracam się do organu wnioskującego 
o uzupełnienie wniosku o  następujące informacje dodatkowe:       
 
date  3 
 W imieniu organu współpracującego oświadczam, że nie otrzymałem( -am) dodatkowych 
wymaganych informacji. Jeżeli informacje te nie wpłyną do dnia 20RR/MM/DD, będę 
zmuszony( -a) zakończyć postępowani e w sprawie wniosku.  
date   4 W imieniu organu wnioskującego  
  a dostarczam na prośbę organu współpracującego następujące informacje dodatkowe:  
      
  b oświadczam, iż nie jestem w  stanie dostarczyć wnioskowanych informacji 
dodatkowych  
(ponieważ:      ) 
 
date  5 
 W imieniu organu współpracującego potwierdzam otrzymanie informacji dodatkowych 
oraz możliwość wszczęcia postępowania.  
 
date  
 6 
 
 
 
 
 W imieniu organu współpracującego oświadczam, że organ nie może udzielić pomocy 
i zamyka sprawę, ponieważ:  
a nie posiadam uprawnień do rozpatrywania spraw związanych z  podatkami, których 
dotyczy wniosek.  
b wierzytelność( -ci) jest (są) starsza( -e) niż przewidziano w  Protokole.  
c kwota wierzytelności jest poniżej określonego progu.  
d organ wnioskujący nie dostarczył wszystkich wymaganych dodatkowych informacji.  
e Inny powód:        
date   7 
 W imieniu organu wnioskującego zwracam się o  informacje na temat aktualnego statusu 
mojego wniosku.   
Niniejszy dokument został uzgodniony między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem i został przekazany wyłącznie do 
celów informacyjnych. Do dnia wejścia w życie nie można z niego wywodzić żadnych praw. Numeracja artykułów ma 
charakter tymczasowy.  
 
1209 
 date  8 W imieniu organu współpracującego poświadczam:  
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a że powyższy( -e) dokument( -y) został( -y) przekazany( -e) w  formie 
powiadomienia adresatowi ze skutkiem prawnym zgodnie 
z ustawodawstwem krajowym państwa organu współpracującego w  dniu 
date. 
 
Powiadomienie zostało dostarczone w  następujący sposób:  
 adresatowi osobiście  
 listownie  
 pocztą elektroniczną  
 listem poleconym  
 za pośrednictwem komornika  
 w inny sposób  
b powyższy( -e) dokument( -y) nie został( -y) dostarczony( -e) osobie, której dotyczy( -ą), 
z następujących powodów:  
 adresat nieznany (adresaci nieznani)  
 adresat zmarł (adresaci zmarli)  
 adresat (adresaci) opuścił (opuścili) państwo. Nowy adres:  
 Inne:       
date   9 
 W imieniu organu wnioskującego wycofuję wniosek o  powiadomienie.  
date  10 
 Inne: uwagi organu wnioskującego  lub organu współpracującego  
      
 
 
 
 Wzór formularza E – wniosek o  zastosowanie środków odzyskiwania wierzytelności lub środków 
zabezpieczających  
. 
WNIOSEK O   ZASTOSOWANIE ŚRODKÓW  ODZYSKIWANIA WIERZY TELNOŚCI   
 
Zgodnie z  art. 25 Protokołu między Unią Europejską a  Zjednoczonym Królestwem o  współpracy 
administracyjnej oraz zwalczaniu oszustw w  dziedzinie p odatku od wartości dodanej oraz o  wzajemnej pomocy 
przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł 
LUB  ŚRODKÓW ZABEZPIECZAJ ĄCYCH   
Zgodnie z  art. 31 Protokołu między Un ią Europejską a  Zjednoczonym Królestwem o  współpracy 
administracyjnej oraz zwalczaniu oszustw w  dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz o  wzajemnej pomocy 
przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł 
Numer akt: AA_RA_aaaaaaaaaaa_rrrrrrrr rrrr_20YYMMDD_xxxxxxx_RR(RP)  
Rodzaj wierzytelności:  
 
1. PAŃSTWO ORGANU WNIOSK UJĄCEGO  
 
A. Organ wnioskujący  
 
Kraj:  
Nazwa : 
Telefon:  
Nr referencyjny sprawy : 
 
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się 
wnioskiem:  
Znajomość języków:    
  
B. Urząd występujący z wnioskiem  
 
Nazwisko:  
Adres:  
Kod pocztowy:  
Miejscowość:  
Telefon:  
E-mail:  
Nr referencyjny sprawy:  
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się wnioskiem:  
 
 
2. PAŃSTWO ORGANU WSPÓŁP RACUJĄCEGO  
 
A. Organ współpracujący  
 
Kraj: 
Nazwa : 
Telefon:  
Nr referencyjny sprawy : 
 
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się 
wnioskiem:  
Znajomość języków:    
  
B. Urząd rozpatrujący wniosek  
 
Nazwisko:  
Adres:  
Kod pocztowy:  
Miejscowość:  
Telefon:  
E-mail:  
Nr referencyjny sprawy:  
Nazwisko i  imię urzędnika zajmującego się wnioskiem:  
 
 
 
1211  3. INFORMACJE O  WNIOSKU  
 
 Wierzytelność( -ci) jest (są) objęta( -e) tytułem wykonawczym umożliwiającym egzekucję w  państwie 
wnioskującym.  
 
 Wierzytelność( -ci) nie jest (są) jeszcze objęta( -e) tytułem wykonawczym umożliwiającym egzekucję 
w państwie wnioskującym.  
 
 Wierzytelność( -ci) nie jest (są) zaskarżona( -e). 
 
 Wierzytelność( -ci) nie może (mogą) być już zaskarżona( -e) przez odwołanie się od decyzji 
administracyjnej / odwołanie się do sądu.  
 
 Wierzytelność( -ci) jest (są) zaskarżona( -e), ale obowiązujące przepisy ustawowe, wykonawcze 
i praktyki administracyjne w  
państwie organu wnioskującego umożliwiają odzyskanie zaskarżonej wierzytelności.  
 
 
 Całkowita kwota roszczeń, w  odniesieniu do których występuje się z  wnioskiem o  udzielenie 
pomocy, wynosi nie mniej niż 5 000  GBP.  
 Niniejszy wniosek dotyczy roszczeń spełniających wymóg wieku mający zastosowanie zgodnie 
z Protokołem.  
 Wniosek o  zastosowanie środków zabezpieczających opiera się na okolicznościach opisanych w 
załączonym( -ych) dokumencie( -tach).  
 
 Do wniosku dołączono tytuł wykonawczy umożliwiający zastosowanie środków zabezpieczających 
w państwie wnioskującym.  
 
 Proszę nie informować dłużnika / innej zainteresowanej osoby przed zastosowaniem środków 
zabezpieczających.  
 
 Proszę o  kontakt, jeżeli wystąpią następujące szczególne okoliczności (należy wypełnić pole 
tekstowe na końcu formularza wniosku:        
 
 W imieniu organu wnioskującego dokonam zwrotu kwot uprzednio przekazanych, jeżeli wynik 
zaskarżenia będzie korzystny dla danej strony.  
 Delikatny przypadek:       
 
 
1212  4. INSTRUKCJE DOTYCZĄCE PŁATNOŚCI  
A. Uprzejmie proszę o  przesłanie kwoty dochodzonej należności na:  
– Numer rachunku bankowego (IBAN) : 
– Kod identyfikacyjny banku (BIC):  
– Nazwa banku:  
– Imię i  nazwisko posiadacza rachunku :  
– Adres posiadacza rachunku:   
– Dane referencyjne płatności, które należy podać, dokonując przelewu:  
B. Płatność w ratach jest : 
 dopuszczalna bez dodatkowych konsultacji  
 dopuszczalna jedynie po konsultacji (prosimy o  wykorzystanie pola 7 w pkt  20 w celu konsultacji)  
 niedopuszczalna  
 
 
 
1213  5. INFORMACJE O  OSOBIE, KTÓREJ DOTYCZY WNIOSEK  
A Wniosek dotyczy zastosowania środków odzyskiwania wierzytelności / środków zabezpieczających 
w odniesieniu do:  
W przypadku osób fizycznych:  
Imię (imiona) : 
Nazwisko : 
Nazwisko panieńskie (nazwisko rodowe):  
Data urodzenia:  
Miejsce urodzenia:  
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Inne dane identyfikacyjne:  
Adres osoby fizycznej/prawnej:  znany —  domniemany   
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
 
  
 Lub w  przypadku osób prawnych:   
Status prawny : 
Nazwa przedsiębiorstwa : 
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Inne dane identyfikacyjne:  
Adres osoby fizycznej/prawnej:  znany —  domniemany   
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
 
– inne informacje dotyczące te j osoby:       
 
–  Przedstawiciel prawny  
Nazwisko:  
Adres szczegółowy:  znany —  domniemany  
Ulica i  numer domu:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
Kraj:  
 
 
B Inne istotne informacje dotyczące tego w niosku lub osoby  
 
1214   1
 Następująca( -e) osoba( -y) jest (są) dłużnikiem( -ami) solidarnym( -i): [Powinno być możliwe 
dodanie nazwisk więcej niż 1 takiej osoby]  
– Tożsamość tej osoby:  
W przypadku osób fizycznych:  
Nazwisko : 
Data urodzenia:  
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
  
 Lub w  przypadku osób prawnych:   
Status prawny : 
Nazwa przedsiębiorstwa : 
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
 
– inne informacje dotyczące tego (tych) dłużnika( -ów) solidarnego( -ych):       
 2
 Następująca( -e) osoba( -y) przechowuje( -ą) aktywa należące do osoby, której dotyczy 
niniejszy wniosek: [Powinno być możliwe dodanie nazwisk więcej niż 1 takiej osoby]  
– Tożsamość tej osoby:  
W przypadku osób fizycznych:  
Nazwisko : 
Data urodzenia:  
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
  
 Lub w  przypadku osób prawnych:   
Status prawny : 
Nazwa przedsiębiorstwa : 
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
 
– aktywa przechowywane przez tę inną osobę:       
 
 
1215   3
 Następująca( -e) osoba( -y) ma(ją) długi w  stosunku do osoby, której dotyczy niniejszy 
wniosek: [Powinno być możliwe dodanie nazwisk więcej niż 1 takiej osoby]  
– Tożsamość tej osoby:  
W przypadku osób fizycznych:  
Nazwisko : 
Data urodzenia:  
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
  
 Lub w  przypadku osób prawnych:   
Status prawny : 
Nazwa przedsiębiorstwa : 
Numer VAT  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
 
– (przyszłe) długi tej innej osoby:       
 
 4
 Istnieje( -ją) osoba( -y) inna( -e) niż osoba, której dotyczy niniejszy wniosek, odpowiedzialna( -
e) za zapłatę podatków, ceł i  innych obciążeń, lub odpowiedzialna za inne wierzytelności 
związane z  tymi podatkami, cłami i  innymi obciążeniami zgodnie z  przepisami prawa 
w państwie wnioskującym. [Powinno być możliwe dodanie nazwisk więcej niż 1 takiej osoby]  
– Tożsamość tej osoby:  
W przypadku osób fizycznych:  
Nazwisko : 
Data urodzenia:  
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
  
 Lub w  przypadku osób prawnych:   
Status prawny : 
Nazwa przedsiębiorstwa : 
Numer VAT:  
Numer identyfikacji podatkowej:  
Ulica i  numer domu:  
Adres szczegółowy:  
Kod pocztowy i  miejscowość:  
– Powód powstania zobowiązania lub charakter zobowiązania tej innej osoby:       
 
6. OPIS WIERZYTELNOŚCI: zob. załączony jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję w  państwie 
współpracującym.  
 
 
 
1216  7. ROZPATRZENIE WNIOSKU  Organ wnioskujący  Organ współpracujący  
date 1 
 W imieniu organu współpracującego potwierdzam otrzymanie wniosku . 
date  
 Łączy się 
z potwierdzeniem  2 
 W imieniu organu współpracującego zwracam się do organu wnioskującego o  uzupełnienie 
wniosku o  następujące informacje dodatkowe:  
       
date  3 
 W imieniu organu współpracującego oświadczam, że nie otrzymałem( -am) dodatkowych 
wymaganych informacji. Jeżeli informacje te nie wpłyną do dnia 20RR/MM/DD, będę 
zmuszony( -a) zakończyć postępowanie w sprawie wniosku.   
date  4 W imieniu organu wnioskującego  
 a dostarczam na prośbę organu współpracującego następujące informacje dodatkowe:  
 b oświadczam, iż nie jestem w stanie dostarczyć wnioskowanych informacji dodatkowych  
(ponieważ:       ) 
date  5 
 W imieniu organu współpracującego potwierdzam otrzymanie informacji dodatkowych 
oraz możliwość wszczęcia postępowania.  
date  
 6 
 
 
 
 
 
 W imieniu organu współpracującego oświadczam, że organ nie może udzielić pomocy 
i zamyka sprawę, ponieważ:  
a nie posiada uprawnień w odniesieniu do żadnego z  roszczeń, których dotyczy wniosek.  
b nie posiada uprawnień w odniesieniu do następujących roszczeń, których dotyczy 
wniosek:  
c wierzytelność( -ci) jest (są) starsza( -e) niż przewidziano w Protokole.  
d łączna kwota jest niższa od progu przewidzianego w Protokole.  
e organ wnioskujący nie dostarczył wszystkich wymaganych dodatkowych informacji.  
f Inny powód:        
date   7 
 W imieniu organu wnioskującego zwracam się o  informacje na temat aktualnego statusu 
mojego wniosku.   
date 8 W imieniu organu współpracującego odmawiam podjęcia działania (działań), którego( -ych)  
dotyczy wniosek, z  następujących powodów:  
 a  prawo krajowe i  praktyka nie pozwalają na zastosowanie środków odzyskiwania 
w przypadku wierzytelności, które zostały zaskarżone.  
 b
  prawo krajowe i  praktyka nie pozwalają na zastosowanie środków zabezpieczających w 
przypadku wierzytelności, które zostały zaskarżone.  
 9 W imieniu organu współpracującego oświadczam, że przeprowadzono następujące 
procedury w celu zastosowania środków odzyskiwania wierzytelności lub środków 
zabezpieczających:  
date   a Nawiązano kontakt z  dłużnikiem i  wystąpiono z  żądaniem zapłaty w dniu 20RR/MM/DD . 
date   b Prowadzone są negocjac je w sprawie płatności w ratach.  
date   c Wszczęto postępowanie egzekucyjne w dniu 20RR/MM/DD . 
Podjęto następujące działania:       
 
 d Zastosowano środki zabezpieczające w dniu 20RR/MM/DD . 
Podjęto następujące działania:       
 
 e W imieniu organu współpracującego informuję organ wnioskujący, że zastosowane 
przez organ współpracujący środki (opisane w lit.  c) lub d) powyżej) mają następujący 
wpływ na termin przedawnieni a: 
 zawieszenie  
 przerwanie biegu  
 przedłużenie  do 20RR/MM/DD  −  o xx lat/miesięcy/tygodni/dni  
Państwo wnioskujące proszone jest o  informację, jeżeli w przepisach prawnych 
obowiązujących w państwie wnioskującym nie jest przewidziany taki sam skutek.  
 
1217   f W imieniu organu współpracującego informuję organ wnioskujący, że zawieszenie, 
przerwanie biegu lub przedłużenie terminu przedawnienia nie jest możliwe na mocy 
prawa państwa współpracującego.  
Państwo wnioskujące proszone jest o  potwierdzenie, czy środki, które zostały podjęte 
przez organ współpracujący (opisane w lit.  c lub  d powyżej) przerwały, zawiesiły bieg 
terminu lub wydłużyły termin przedawnienia wierzytelności, a  jeśli tak, jaki jest nowy 
termin przedawnienia.  
date  10 
 Postępowanie jest w  toku. W  imieniu organu współpracującego przekażę organowi 
wnioskującemu informację o  zmianach, gdy te nastąpią.  
date  11 
  
a W imieniu organu wnioskującego potwierdzam, że:  
w wyniku działania wymienionego w pkt 9 zmienił się termin przedawnienia 
wierzytelności. Nowy termin to: …  
 b Przepisy krajowe nie przewidują zawieszenia, przerwania ani przedłużenia terminu 
przedawnienia.  
 12 W imieniu organu współpracującego informuję organ wnioskujący, że:  
date   a należność została wyegzekwowana w  całości w  dniu 20RR/MM/DD  
– z czego należności określonej we wniosku odpowiada następująca kwota (prosimy 
podać kwotę w  walucie państwa organu współpracującego) : 
– z czego odsetkom naliczonym zgodnie z  prawem państwa organu współpracującego 
odpowiada następująca kwota:  
date   b należność została wyegzekwowana częściowo w dniu 20RR/MM/DD , 
– w kwocie (prosimy podać kwotę w walucie państwa organu współpracującego):  
– z czego wierzytelności określonej we wniosku odpowiada  kwota:  
 
– z czego odsetkom naliczonym zgodnie z  prawem państwa organu współpracującego 
odpowiada następująca kwota:  
 Dalsze działania nie zostaną podjęte.  
 Postępowanie egzekucyjne będzie kontynuowane.  
date   c zastosowano środki zabezpieczające.  
(Uprasza się organ współpracujący o  podanie rodzaju środków:      ) 
date   d ustalono następującą płatność w  ratach:  
 
date  13 W imieniu organu współpracującego oświadczam, że całość lub część należności nie mogła 
zostać wyegzekwowana / że środki zabezpieczające nie zo staną podjęte oraz że sprawa 
zostanie zamknięta z  następujących powodów:  
 
 
 
 
 
 
 a osoba, której dotyczy wniosek, jest nieznana.  
b osoba, której dotyczy wniosek, jest znana, lecz przeprowadziła się pod następujący 
adres:  
c osoba, której dotyczy wniosek, jest znana, lecz przeprowadziła się pod nieznany adres.  
d osoba, której dotyczy wniosek, zmarła dnia RRRR/MM/DD.  
e Dłużnik / dłużnik solidarny jest niewypłacalny.  
f Dłużnik / dłużnik solidarny znajduje się w  stanie upadłości i  należność została zgłoszona 
do masy upadłościowej.  
Data sądownego stwierdzenia upadłości:       --- Data publikacji informacji o  upadłości :       
g Dłużnik / dłużnik solidarny jest w  stanie upadłości / wyegzekwowanie należności nie jest 
możliwe  
h Inne:        
date  14 
 W imieniu organu wnioskującego oświadczam, że sprawa została zamknięta.  
date  15 
 W imieniu organu współpracującego informuję organ wnioskujący o  otrzymaniu 
powiadomienia, iż podjęto działanie zaskarżającego wierzytelność lub tytuł wykonawczy 
umożliwiający egzekucję należnośc i i że działanie to zawiesi postępowanie egzekucyjne.  
Ponadto  
 
 a informuję, że zastosowano środki zabezpieczające w  celu zapewnienia egzekucji 
należności w  dniu      .  
 
1218   b Zwracam się do organu wnioskującego o  poinformowanie, czy należy dochodzić 
należności.  
c Informuję organ wnioskujący, że przepisy ustawowe, wykonawcze i  praktyka 
administracyjna w  państwie, w  którym znajduje się organ współpracujący, nie pozwalają 
na (dalsze) dochodzenie wierzytelności, dopóki jest ona zaskarżona.  
date  16 W imieniu organu wnioskującego, po uzyskaniu informacji o  podjęciu działania 
zaskarżającego wierzytelność lub tytuł wykonawczy umożliwiający jej egzekucję,  
 a  zwracam się do organu współpracującego o  zawieszenie działań.  
 b zwracam się do organu współpracującego o  zastosowanie środków zabezpieczających 
w celu zapewnienia egzekucji należności.  
 c zwracam się do organu współpracującego o  (dalsze) dochodzenie należności.  
date  17 
 W imieniu organu współpracującego informuję organ wnioskujący, że przepisy ustawowe, 
wykonawcze i  praktyka administracyjna w  państwie, w  którym znajduje się organ 
współpracujący, nie pozwalają na podjęcie działania wnioskowanego:  
w pkt 16 lit  b).  
 w pkt 16 lit.  c). 
date  
 18 W imieniu organu  wnioskującego  
 a zmieniam wniosek o  zastosowanie środków odzyskiwania wierzytelności / środków 
zabezpieczających  
 zgodnie z  decyzją w  sprawie zaskarżonych wierzytelności [informacja o  decyzji 
zostanie umieszczona w  polu 6A]  
 poni eważ część należności została zapłacona bezpośrednio organowi 
wnioskującemu;  
 z innego powodu:      . 
 
 b zwracam się do organu współpracującego o  wznowienie postępowania egzekucyjnego, 
ponieważ wynik zaskarżenia nie był korzystny dla dłużnika (decyzja organu właściwego 
w tej sprawie z  dnia      ).  
date  
 19 W imieniu organu wnioskującego wycofuję niniejszy wniosek o  zastosowanie środków 
odzyskiwania wierzytelności / środków zabezpieczających, ponieważ:  
 a należność została zapłacona bezpośrednio organowi wnioskującemu.  
 b minął termin przedawnienia należności.  
 c należność( -ci) została( -y) anulowana( -e) przez sąd krajowy lub organ administracyjny.  
 d tytuł wykonawczy umożliwi ający wyegzekwowanie należności został unieważniony.  
 e inny powód:       
 
date  20 
 Inne: uwagi organu wnioskującego  lub organu współpracującego  
      (prosimy o  zamieszczanie daty na początku każdej uwagi)  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
1219  PROTOKÓŁ DOTYCZĄCY WZAJEMNEJ POMOCY ADMINISTRACYJNEJ W SPRAWACH CELNYCH  
Artykuł 1: Definicje  
1. Na użytek niniejszego Protokołu:  
(a) „organ wnioskujący” oznacza właściwy organ administracyjny, wyznaczony w  tym celu przez 
Stronę, który występuje z  wnioskiem o  udzielenie pomocy na podstawie niniejszego Protokołu;  
(b) „działanie naruszające przepisy prawa celnego” oznacza wszelkie naruszenie lub próbę 
naruszenia przepisów prawa celnego.  
(c) „organ współpracujący” oznacza właściwy organ administracyjny, wyznaczony w  tym celu 
przez Stronę, który otrzymuje wniosek o  udzielenie  pomocy na podstawie niniejszego 
Protokołu.  
2. O ile niniejszy protokół nie stanowi inaczej, definicje zawarte w rozdziale 5 [Ułatwieina celne 
i ułatwienia w handlu] tytułu I [Handel towarami] działu pierwszego [Handel] w części drugiej 
[Handel, transport i rybołówstwo] niniejszej Umowy mają również za stosowanie do niniejszego 
Protokołu.  
Artykuł 2: Zakres  
1. Strony pomagają sobie nawzajem w  zakresie swoich uprawnień, w  sposób i  na warunkach 
określonych w  niniejszym Protokole, aby zapewnić prawidłowe stosowanie przepisów celnych, 
w szczególności przez zapo bieganie działaniom naruszającym takie przepisy, prowadzenie dochodzeń 
dotyczących takich działań i  zwalczanie tychże działań.  
2. Postanowienia dotyczące pomocy w  sprawach celnych przewidziane w  niniejszym Protokole 
mają zastosowanie do każdego organu adminis tracyjnego każdej ze Stron, który jest właściwy 
w zakresie stosowania niniejszego Protokołu. Pomoc ta pozostaje bez uszczerbku dla postanowień 
regulujących wzajemną pomoc w  sprawach karnych ani też nie stosuje się do informacji uzyskanych 
zgodnie z  wykonyw anymi uprawnieniami na wniosek organu sądowego, chyba że organ ten zezwala 
na przekazywanie takich informacji.  
3. Pomoc w odzyskiwaniu ceł, podatków lub grzywien objęta Protokołem w  sprawie 
współpracy administracyjnej i zwalczania oszustw w  dziedzinie podatku  od wartości dodanej oraz 
w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i  ceł. 
Artykuł 3: Pomoc udzielana na wniosek  
1. Na wniosek organu wnioskującego organ współpracujący dostarcza organowi 
wnioskującemu wszelkich stosowny ch informacji pozwalających organowi wnioskującemu zapewnić 
prawidłowe stosowanie przepisów prawa celnego, włącznie z  informacjami dotyczącymi 
zauważonych lub planowanych działań, które stanowią lub mogłyby stanowić naruszenie przepisów 
prawa celnego.  
2. Na w niosek organu wnioskującego organ współpracujący informuje organ wnioskujący 
o tym:  
(a) czy towary wywiezione z  terytorium jednej ze Stron zostały właściwie przywiezione na 
terytorium drugiej Strony, określając, w  stosownych przypadkach, procedurę celną 
zastos owaną wobec towarów;  
 
1220  (b) czy towary przywiezione na terytorium jednej ze Stron zostały prawidłowo wywiezione 
z terytorium drugiej Strony, określając, w  stosownych przypadkach, procedurę celną 
zastosowaną wobec towarów.  
3. Na wniosek organu wnioskującego organ wsp ółpracujący podejmuje, zgodnie 
z obowiązującymi przepisami ustawowymi i  wykonawczymi, działania niezbędne do zapewnienia 
specjalnego nadzoru i  udzielania organowi wnioskującemu informacji na temat:  
(a) osób fizycznych lub prawnych, wobec których istnieją uzasa dnione podstawy, by przypuszczać, 
że uczestniczą lub uczestniczyły w  działaniach naruszających przepisy prawa celnego;  
(b) towarów, które są lub mogą być transportowane w  taki sposób, że istnieją uzasadnione 
podstawy, by przypuszczać, że towary te były lub maj ą być wykorzystywane do działań 
naruszających przepisy prawa celnego;  
(c) miejsc, w  których są lub mogą być gromadzone zapasy towarów w  taki sposób, że istnieją 
uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że towary te były lub mają być wykorzystywane do 
działań nar uszających przepisy prawa celnego;  
(d) środków transportu, które są lub mogą być wykorzystywane w  taki sposób, że istnieją 
uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że mają być wykorzystywane do działań 
naruszających przepisy prawa celnego; oraz  
(e) pomieszczeń, co do których organ wnioskujący podejrzewa, że są wykorzystywane do 
popełnienia naruszenia przepisów prawa celnego.  
Artykuł 4: Pomoc z  własnej inicjatywy  
W miarę możliwości Strony pomagają sobie wzajemnie z  własnej inicjatywy zgodnie ze swoimi 
przepisami usta wowymi i  wykonawczymi poprzez dostarczanie informacji odnoszących się do 
zakończonych, planowanych lub trwających działań, które naruszają przepisy prawa celnego lub co 
do których istnieje takie podejrzenie, i  które mogą zainteresować drugą Stronę. Informa cje te 
dotyczą zwłaszcza:  
(a) towarów, o  których wiadomo, że są przedmiotem działań naruszających przepisy prawa 
celnego;  
(b) osób, wobec których istnieją uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że uczestniczą lub 
uczestniczyły w  działaniach naruszających przepisy prawa celnego;  
(c) środków transportu, wobec których istnieje uzasadnione podejrzenie, że były, są lub mogą być 
wykorzystane w  działaniach naruszających przepisy prawa celnego; oraz  
(d) nowych środków lub metod wykorzystywanych do prowadzenia działań naruszających  
przepisy prawa celnego.  
Artykuł 5: Forma i  treść wniosków o  udzielenie pomocy  
1. Wnioski przedstawiane na podstawie niniejszego Protokołu sporządza się na piśmie w  formie 
drukowanej lub elektronicznej. Do wniosków dołącza się dokumenty niezbędne do rozpatrze nia 
wniosku. W  pilnych przypadkach organ współpracujący może zaakceptować wnioski w  formie ustnej, 
lecz wnioski takie muszą zostać niezwłocznie potwierdzone przez organ wnioskujący w  formie 
pisemnej.  
 
1221  2. Wnioski przedstawiane na podstawie ust.  1 zawierają nast ępujące informacje:  
(a) organ wnioskujący i  urzędnik wnioskujący;  
(b) informacje lub rodzaj pomocy będące przedmiotem wniosku;  
(c)  przedmiot oraz przyczynę wniosku;  
(d) przepisy ustawowe i  wykonawcze oraz pozostałe aspekty prawne mające związek 
z wnioskiem;  
(e) możliwie dokł adne i  pełne informacje na temat towarów lub osób, których dotyczy 
dochodzenie;  
(f) podsumowanie istotnych faktów oraz już przeprowadzonych dochodzeń; oraz  
(g) wszelkie dostępne szczegółowe informacje dodatkowe niezbędne organowi 
współpracującemu do rozpatrzenia wniosku.  
3. Wnioski przedkładane są w  języku urzędowym organu współpracującego lub w  języku 
akceptowanym przez ten organ, przy czym język angielski zawsze jest językiem akceptowanym. 
Wymóg ten nie ma zastosowania do dokumentów towarzyszących wnioskowi, określ onych w  ust. 1. 
4. Jeżeli wniosek nie spełnia wymogów formalnych określonych w  ust. 1–3, organ 
współpracujący może zażądać poprawienia lub uzupełnienia wniosku; zanim wniosek zostanie 
poprawiony lub uzupełniony mogą zostać zastosowane środki zabezpieczające.  
Artykuł 6: Realizacja wniosków  
1. W celu rozpatrzenia wniosku o  udzielenie pomocy organ współpracujący niezwłocznie 
podejmuje czynności w  granicach swoich kompetencji, tak jakby działał na własny rachunek lub na 
wniosek innego organu tej samej Strony, dostarc zając informacje już przez siebie posiadane, 
prowadząc właściwe postępowania lub organizując warunki przeprowadzenia tych postępowań. 
Niniejsze postanowienie stosuje się także do wszelkich innych organów, którym wniosek został 
przekazany przez organ współp racujący, jeżeli organ ten nie może działać samodzielnie. Udzielając 
takiej pomocy, organ współpracujący należycie uwzględnia pilny charakter wniosku.  
2. Wnioski o  udzielenie pomocy są realizowane zgodnie z  przepisami ustawowymi 
i wykonawczymi Strony współpra cującej.  
Artykuł 7: Forma przekazywania informacji  
1. Organ współpracujący przekazuje organowi wnioskującemu, w  formie pisemnej, wyniki 
postępowań przeprowadzonych na podstawie wniosku złożonego zgodnie z  niniejszym Protokołem 
wraz ze stosownymi dokumentami, uwierzytelnionymi odpisami dokumentów lub innymi 
elementami. Informacje te mogą być przekazywane w  formie elektronicznej.  
2. Oryginały dokumentów przekazuje się zgodnie z  ograniczeniami prawnymi obowiązującymi 
Strony, wyłącznie na wniosek organu wnioskującego , w przypadkach gdy uwierzytelnione  odpisy są 
niewystarczające. Organ wnioskujący zwraca oryginały w najwcześniejszym możliwym terminie.  
 
1222  3. Zgodnie z  przepisami, o  których mowa w  ust. 2, organ współpracujący dostarcza organowi 
wnioskującemu wszelkie informacj e dotyczące autentyczności dokumentów wydanych lub 
poświadczonych przez agencje urzędowe na swoim terytorium przy zgłoszeniu towaru.  
Artykuł 8: Obecność urzędników jednej Strony na terytorium drugiej Strony  
1. Należycie upoważnieni urzędnicy Strony mogą, za zgodą drugiej Strony i  z zastrzeżeniem 
określonych przez nią warunków, przebywać w  biurach organu współpracującego lub wszelkich 
innych organów, których to dotyczy zgodnie z  art. 6 ust.  1 [Realizacja wniosków], w  celu uzyskania 
informacji o  działalności na ruszającej lub mogącej naruszać przepisy prawa celnego, których to 
informacji organ wnioskujący potrzebuje do celów niniejszego Protokołu.  
2. Za zgodą Strony współpracującej i  z zastrzeżeniem warunków przez nią określonych, 
należycie upoważnieni urzędnicy dru giej Strony mogą być obecni przy postępowaniach 
prowadzonych na terytorium Strony współpracującej.  
Artykuł 9: Przekazywanie i  powiadamianie  
1. Na wniosek organu wnioskującego organ współpracujący podejmuje, w  ramach 
obowiązujących go przepisów ustawowych i  wykonawczych, wszelkie środki niezbędne do 
przekazania adresatowi zamieszkującemu lub mającemu swoją siedzibę na terytorium organu 
współpracującego wszelkich dokumentów lub powiadomienia takiego adresata o  wszelkich 
decyzjach organu wnioskującego, wchodzącyc h w zakres stosowania niniejszego Protokołu.  
2. Wnioski o  przekazanie dokumentów lub powiadomienie o  decyzji przedkłada się w  formie 
pisemnej w  języku urzędowym organu współpracującego lub w  języku akceptowanym przez ten 
organ.  
Artykuł 10: Automatyczna wymian a informacji  
1. W drodze wzajemnego porozumienia zgodnie z  art. 15 niniejszego Protokołu [Realizacja] 
Strony mogą:  
(a) dokonywać automatycznej wymiany wszelkich informacji objętych niniejszym Protokołem;  
(b) dokonywać wymiany określonych informacji przed przybyciem p rzesyłek na terytorium drugiej 
Strony.  
2. W celu dokonywania wymiany, o  której mowa w  ust. 1 lit.  a) i b), Strony mogą przyjąć 
ustalenia dotyczące rodzaju informacji, które chcą wymieniać, oraz formatu i  częstotliwości 
przekazywania informacji.  
Artykuł 11: Wy jątki od obowiązku udzielenia pomocy  
1. Można odmówić udzielenia pomocy na podstawie niniejszego Protokołu lub uzależnić jej 
udzielenie od spełnienia pewnych warunków lub wymogów, w  przypadku gdy Strona uzna, że 
udzielenie takiej pomocy:  
(a) groziłoby naruszeniem  suwerenności Zjednoczonego Królestwa lub państwa członkowskiego, 
do którego skierowano wniosek o  udzielenie pomocy zgodnie z  niniejszym Protokołem;  
(b) groziłoby naruszeniem porządku publicznego, bezpieczeństwa lub innych podstawowych 
interesów; lub  
 
1223  (c) naruszało by tajemnice przemysłowe, handlowe bądź zawodowe.  
2. Organ współpracujący może odroczyć udzielenie pomocy, jeżeli kolidowałoby to 
z trwającymi dochodzeniami, śledztwami lub postępowaniami. W takim przypadku organ 
współpracujący konsultuje się z  organem wniosk ującym, aby ustalić, czy pomocy można udzielić 
z zastrzeżeniem warunków wymaganych przez organ współpracujący.  
3. Jeżeli organ wnioskujący składa wniosek o  udzielenie pomocy, której sam nie byłby w  stanie 
udzielić, gdyby o  to do niego wystąpiono, zwraca na te n fakt uwagę w  swoim wniosku. Decyzja co do 
sposobu rozpatrzenia takiego wniosku należy wówczas do organu współpracującego.  
4. W przypadkach, o  których mowa w  ust. 1 i 2, decyzja organu współpracującego oraz jej 
uzasadnienie muszą być niezwłocznie podane do w iadomości organu wnioskującego.  
Artykuł 12: Wymiana informacji i  poufność  
1. Informacje otrzymane na podstawie niniejszego Protokołu są wykorzystywane wyłącznie do 
określonych w  nim celów.  
2. Wykorzystanie informacji uzyskanych na podstawie niniejszego Protokołu  w postępowaniu 
administracyjnym lub sądowym wszczętym w  związku z  działaniami naruszającymi przepisy prawa 
celnego uznaje się za służące osiągnięciu celów niniejszego Protokołu. W związku z  tym Strony mogą 
wykorzystywać uzyskane informacje i  dokumenty, z  którymi zapoznały się zgodnie 
z postanowieniami niniejszego Protokołu, jako dowód w  swoich aktach dowodowych, 
sprawozdaniach i  zeznaniach oraz w  postępowaniach i  sprawach sądowych wniesionych do sądów 
lub trybunałów. Organ współpracujący może uzależnić dos tarczanie informacji lub udzielanie 
dostępu do dokumentów od spełnienia warunku powiadomienia go o  takim wykorzystaniu.  
3. Jeżeli jedna ze Stron pragnie wykorzystać te informacje do innych celów, musi wcześniej 
uzyskać na to pisemną zgodę organu, który je dos tarczył. Wykorzystanie informacji w  ten sposób 
podlega wówczas ograniczeniom nałożonym przez ten organ.  
4. Wszelkie informacje przekazane w  dowolnej formie zgodnie z  niniejszym Protokołem uznaje 
się za mające charakter poufny lub zastrzeżony, zgodnie z  przepi sami ustawowymi i  wykonawczymi 
mającymi zastosowanie w  każdej ze Stron. Informacje te są objęte obowiązkiem zachowania 
tajemnicy urzędowej i  korzystają z  ochrony, jaką objęte są informacje takiego samego rodzaju na 
podstawie odpowiednich przepisów ustawowy ch i wykonawczych Strony, która je otrzymała, chyba 
że Strona, która je przekazała, wyrazi uprzednią zgodę na ujawnienie takich informacji. Strony 
przekazują sobie informacje na temat swoich mających zastosowanie przepisów ustawowych 
i wykonawczych.  
Artyku ł 13: Biegli i  świadkowie  
Organ współpracujący może upoważnić swoich urzędników do stawienia się, w  ramach przyznanego 
upoważnienia, jako biegli lub świadkowie w  postępowaniu sądowym lub administracyjnym 
w sprawach objętych niniejszym Protokołem oraz przed stawienia potrzebnych w  tym celu 
przedmiotów, dokumentów lub ich poufnych lub uwierzytelnionych odpisów. Wniosek o  stawienie 
się musi wskazywać dokładnie, przed jakim organem sądowym lub administracyjnym urzędnik musi 
się stawić, w  jakiej sprawie oraz na j akiej podstawie lub w  jakim charakterze urzędnik ten zostanie 
przesłuchany.  
 
1224  Artykuł 14: Wydatki związane z  udzieleniem pomocy  
1. Z zastrzeżeniem ust.  2 i 3 Strony zrzekają się wszelkich wzajemnych roszczeń dotyczących 
zwrotu wydatków poniesionych w  związku z wykonaniem niniejszego Protokołu.  
2. Koszty i  dodatki wypłacane biegłym, świadkom oraz tłumaczom ustnym i  pisemnym, innym 
niż pracownicy służb publicznych, ponosi odpowiednio Strona występująca z  wnioskiem.  
3. W przypadku gdy do realizacji wniosku konieczne je st lub będzie poniesienie znacznych lub 
nadzwyczajnych wydatków, Strony podejmują konsultacje w  celu ustalenia warunków, na jakich 
wniosek zostanie zrealizowany, oraz sposobu pokrycia kosztów.  
Artykuł 15: Realizacja  
1. Wykonanie niniejszego Protokołu powierza  się z  jednej strony organom celnym 
Zjednoczonego Królestwa, a  z drugiej strony odpowiednio właściwym służbom Komisji Europejskiej 
i organom celnym państw członkowskich Unii. Decydują one w sprawach związanych ze wszystkimi 
środkami praktycznymi i  uzgodnie niami niezbędnymi do wykonania niniejszego Protokołu, 
z uwzględnieniem obowiązujących je odpowiednich przepisów ustawowych i  wykonawczych, w 
szczególności w dziedzinie ochrony danych osobowych.  
2. Każda ze Stron na bieżąco informuje drugą Stronę na temat środ ków wykonawczych, które 
przyjmuje zgodnie z  postanowieniami niniejszego Protokołu, w  szczególności w  odniesieniu do 
należycie upoważnionych służb i  urzędników wyznaczonych jako podmioty właściwe do przesyłania 
i otrzymywania informacji określonych w  niniej szym Protokole.  
3. W Unii postanowienia niniejszego Protokołu nie wpływają na przekazywanie jakichkolwiek 
informacji uzyskanych na podstawie niniejszego Protokołu między właściwymi służbami Komisji 
Europejskiej i  organami celnymi państw członkowskich.  
Artykuł  16: Inne umowy  
Postanowienia niniejszego Protokołu mają pierwszeństwo przed postanowieniami wszelkich 
dwustronnych umów o  wzajemnej pomocy administracyjnej w  sprawach celnych, które zostały lub 
mogą zostać zawarte między poszczególnymi państwami członkows kimi Unii a  Zjednoczonym 
Królestwem, o  ile postanowienia tych umów okażą się niezgodne z  zawartymi w  niniejszym 
Protokole.  
Artykuł 17: Konsultacje  
W sprawach związanych z  wykładnią i  wykonaniem niniejszego Protokołu Strony konsultują się 
wzajemnie w  celu r ozstrzygnięcia sprawy w  ramach [Specjalnego Komitetu ds. Handlu ds. 
Współpracy Celnej oraz Reguł Pochodzenia].  
Artykuł 18: Możliwość rozszerzenia zakresu Protokołu w  przyszłości  
W celu uzupełnienia poziomów wzajemnej pomocy handel Specjalny Komitet ds. Han dlu ds. 
Współpracy Celnej oraz Reguły z  Pochodzenia może przyjąć decyzję o  rozszerzeniu niniejszego 
Protokołu poprzez ustanowienie uzgodnień dotyczących konkretnych sektorów lub kwestii zgodnie z 
odpowiednimi przepisami celnymi Stron.  
 
 
1225    
 
1226   
PROTOKÓŁ W SPRAWIE KOORDYNACJI SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO  
TYTUŁ I: POSTANOWIEN IA OGÓLNE  
Artykuł SSC.1:  Definicje  
Do celów niniejszego Protokołu stosuje się następujące definicje:  
(a) określenie „praca najemna” oznacza wszelką pracę lub sytuację równoważną, tra ktowaną jako 
taką do celów stosowania ustawodawstwa w  zakresie zabezpieczenia społecznego państwa, 
w którym taka praca lub sytuacja równoważna ma miejsce;  
(b) określenie „działalność na własny rachunek” oznacza wszelką pracę lub sytuację równoważną, 
traktowaną  jako taką do celów ustawodawstwa w  zakresie zabezpieczenia społecznego 
państwa, w  którym taka praca lub sytuacja równoważna ma miejsce;  
(c) określenie „usługi poczęcia wspomaganego” oznaczają wszelkie usługi medyczne, chirurgiczne 
lub położnicze świadczone w  celu udzielenia osobie pomocy w  zajściu w  ciążę;  
(d) określenie „świadczenia rzeczowe” oznacza:   
(i) do celów tytułu III rozdział 1 [świadczenia z  tytułu choroby, macierzyństwa 
i równoważne świadczenia dla ojca] – świadczenia rzeczowe przewidziane 
w ustawodawstwie państwa, które służą zapewnieniu, udostępnieniu, 
bezpośredniemu opłaceniu lub zwrotowi kosztów opieki medycznej oraz produktów 
i usług stanowiących element dodatkowy takiej opieki;  
(ii) do celów tytułu III rozdział 2 [wypadki przy pracy i  choro by zawodowe] – wszystkie 
świadczenia rzeczowe w  zakresie wypadków przy pracy i  chorób zawodowych 
określonych w  ppkt (i) i  przewidziane w  systemach państw w  zakresie wypadków przy 
pracy i  chorób zawodowych;   
(e) określenie „okres przeznaczony na wychowywanie dz iecka” odnosi się do każdego okresu, 
który zostaje zaliczony zgodnie z  ustawodawstwem państwa dotyczącym emerytur i  rent lub 
który powoduje wypłacanie dodatku do emerytury lub renty wyraźnie z  tego powodu, że dana 
osoba wychowywała dziecko, niezależnie od metody wyliczenia tych okresów ani od tego, czy 
są one zaliczane na bieżąco w  trakcie wychowywania dziecka, czy też z  mocą wsteczną;  
(f) określenie „urzędnik służby cywilnej” oznacza osobę uważaną za taką lub traktowaną jako taką 
przez państwo, któremu podleg a zatrudniająca go administracja;  
(g) określenie „właściwa władza” oznacza, w  odniesieniu do każdego państwa, ministra, 
ministrów lub inną odpowiednią władzę, której podlegają na całym terytorium danego 
państwa lub jego części systemy zabezpieczenia społeczne go; 
(h) określenie „instytucja właściwa” oznacza:  
(i) instytucję, w  której zainteresowany jest ubezpieczony w  chwili składania wniosku 
o świadczenie; lub  
 
1227  (ii) theinstytucję, od której zainteresowany ma prawo uzyskać świadczenia lub miałby 
prawo do uzyskania świadczeń,  gdyby on sam lub członkowie jego rodziny 
zamieszkiwali na terytorium państwa, gdzie znajduje się ta instytucja, lub  
(iii) instytucję wyznaczoną przez właściwą władzę danego państwa, lub  
(iv) w przypadku systemu dotyczącego obowiązków pracodawcy w  zakresie świadczeń  
określonych w  art. SSC.3 ust.  1[Zagadnienia objęte Protokołem] , albo pracodawcę, 
albo ubezpieczyciela biorącego udział lub, w  przypadku ich braku, organ lub władzę 
określone przez właściwą władzę danego państwa;   
(i) określenie „właściwe państwo” oznacza pańs two, na terytorium którego znajduje się 
instytucja właściwa;  
(j) określenie „świadczenie z  tytułu śmierci” oznacza każde świadczenie wypłacone jednorazowo 
w razie zgonu, z  wyłączeniem świadczeń zryczałtowanych, przewidzianych w  lit. w); 
(k) określenie „świadczenie  rodzinne” oznacza wszystkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne 
przeznaczone na pokrycie wydatków rodzinnych;  
(l) określenie „pracownik przygraniczny” oznacza każdą osobą wykonującą pracę najemną lub na 
własny rachunek w  państwie, która zamieszkuje na terytor ium innego państwa, gdzie co do 
zasady powraca każdego dnia lub co najmniej raz w  tygodniu;  
(m) określenie „port macierzysty” oznacza miejsce, z  którego członek załogi zazwyczaj rozpoczyna 
i w którym kończy okres służby lub serię okresów służby i  w którym w  zwykłych warunkach 
operator / przedsiębiorstwo lotnicze nie odpowiada za zakwaterowanie danego członka załogi;  
(n) określenie „instytucja” oznacza, w  odniesieniu do każdego państwa, organ lub władzę 
odpowiedzialną za stosowanie całości lub części ustawodawstwa;  
(o) określenia „instytucja miejsca zamieszkania” oraz „instytucja miejsca pobytu” oznaczają 
odpowiednio instytucję właściwą do udzielania świadczeń w  miejscu zamieszkania osoby 
zainteresowanej oraz instytucję właściwą do udzielania świadczeń w  miejscu pobytu osoby 
zainteresowanej, zgodnie ze stosowanym przez nie ustawodawstwem lub jeżeli taka instytucja 
nie istnieje, instytucję wyznaczoną przez właściwą władzę danego państwa;  
(p) określenie „ubezpieczony”, w  odniesieniu do działów zabezpieczenia społecznego objęty ch 
rozdziałami 1 [Świadczenia z  tytułu choroby, macierzyństwa i  równoważne świadczenia dla 
ojca] i  3 [Świadczenia z  tytułu śmierci] tytułu III [Przepisy szczególne dotyczące różnych 
kategorii świadczeń], oznacza każdą osobę spełniającą warunki wymagane prz ez 
ustawodawstwo państwa właściwego na mocy tytułu II [Określenie mającego zastosowanie 
ustawodawstwa] w  celu uzyskania prawa do świadczeń, z  uwzględnieniem postanowień 
niniejszego protokołu;  
(q) określenie „ustawodawstwo” oznacza, w  odniesieniu do każdego pań stwa, przepisy 
ustawowe, wykonawcze i  inne oraz obowiązujące środki wykonawcze odnoszące się do 
działów systemu zabezpieczenia społecznego objętych art.  SSC.3 ust.  1 [Zagadnienia objęte 
Protokołem], ale nie obejmuje przepisów umownych innych niż te, które służą wykonaniu 
zobowiązania ubezpieczeniowego wynikającego z  przepisów ustawowych i  wykonawczych, 
o których mowa w  niniejszym podpunkcie, lub które były przedmiotem decyzji organów 
publicznych zobowiązującej do ich stosowania lub rozszerzającej ich zakres , pod warunkiem że 
dane państwo złoży odpowiednie oświadczenie, zgłoszone Specjalnemu Komitetowi ds. 
 
1228  Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego. Unia Europejska publikuje taką deklarację 
w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;  
(r) określenie „świadczeni a z tytułu długotrwałej opieki” oznacza świadczenie rzeczowe lub 
pieniężne, którego celem jest zaspokojenie potrzeb w  zakresie opieki nad osobą, która ze 
względu na upośledzenie wymaga przez dłuższy czas znacznej pomocy, w  tym m.in. pomocy 
innej osoby lub osób w  wykonywaniu podstawowych codziennych czynności w  celu wspierania 
jej samodzielności; obejmuje to świadczenia przyznawane w  tym samym celu osobie 
udzielającej takiej pomocy;  
(s) określenie „członek rodziny” oznacza:  
(i) A) każdą osobę określoną lub uznaną z a członka rodziny lub określoną jako członek 
gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznawane są 
świadczenia;  
 
B) w  odniesieniu do świadczeń rzeczowych zgodnie z  tytułem III [Przepisy 
szczególne dotyczące różnych kategorii świadczeń] , rozdział 1 [Świadczenia z  tytułu 
choroby, macierzyństwa i  równoważne świadczenia dla ojca], każdą osobę 
określoną lub uznaną za członka rodziny lub określoną jako członek gospodarstwa 
domowego przez ustawodawstwo państwa członkowskiego, na terytorium któ rego 
osoba ta zamieszkuje;  
 
(ii) jeżeli ustawodawstwo państwa, które ma zastosowanie zgodnie z  akapitem 
pierwszym, nie dokonuje rozróżnienia pomiędzy członkami rodziny a  innymi 
osobami, do których się ono stosuje, to za członków rodziny uważa się małżonków, 
nieletnie dzieci i  dzieci pozostające na utrzymaniu, które osiągnęły pełnoletniość;  
 
(iii) jeżeli, na podstawie ustawodawstwa, które ma zastosowanie zgodnie z  akapitem 
pierwszym i  drugim, osoba jest uważana za członka rodziny lub członka 
gospodarstwa domowego ty lko wtedy, gdy mieszka ona w  tym samym 
gospodarstwie co ubezpieczony albo emeryt lub rencista, to warunek ten uważa się 
za spełniony, jeśli wspomniana osoba pozostaje głównie na utrzymaniu 
ubezpieczonego albo emeryta lub rencisty;  
 
(t) określenia „okres zatrudnienia” lub „okres pracy na własny rachunek” oznaczają okresy 
określone lub uznane za takie przez ustawodawstwo, w  ramach którego zostały spełnione oraz 
wszelkie okresy z  nimi zrównane, o  ile są one uznane przez to ustawodawstwo za 
równorzędne z  okre sami zatrudnienia lub okresami pracy na własny rachunek;  
(u) określenie „okres ubezpieczenia” oznacza okresy składkowe, okresy zatrudnienia lub pracy na 
własny rachunek, tak jak je określa lub uznaje za okresy ubezpieczenia ustawodawstwo, 
w ramach którego zost ały spełnione lub zostały uznane za spełnione, oraz wszelkie okresy 
traktowane jako takie, o  ile są uznane przez to ustawodawstwo za równorzędne z  okresami 
ubezpieczenia;  
(v) określenie „okres zamieszkania” oznacza okresy określone lub uznane za takie przez 
ustawodawstwo, zgodnie z  którym zostały one spełnione lub uważane są za spełnione;  
(w) określenie „emerytura lub renta” oznacza nie tylko emerytury lub renty, ale też świadczenia 
zryczałtowane, które mogą zastąpić emerytury i  renty oraz wypłaty z  tytułu zwrotu s kładek, jak 
 
1229  również, zgodnie z  postanowieniami tytułu III [Przepisy szczególne dotyczące różnych kategorii 
świadczeń], podwyżki rewaloryzacyjne lub zasiłki uzupełniające;  
(x) określenie „świadczenia przedemerytalne” oznacza wszystkie świadczenia pieniężne inne  niż 
zasiłek dla bezrobotnych lub wcześniejsze świadczenie z  tytułu starości, a  emerytura udzielane 
od określonego wieku pracownikom, którzy ograniczyli, zaprzestali lub zawiesili swą dającą 
wynagrodzenie pracę do wieku, w  którym kwalifikują się do emerytu ry lub do wcześniejszej 
emerytury, a  których otrzymywanie nie jest uzależnione od tego, czy zainteresowana osoba 
pozostaje w  dyspozycji służb zatrudnienia właściwego państwa; „wcześniejsze świadczenie 
z tytułu starości” oznacza świadczenie udzielane przed osiągnięciem zwykłego wieku 
emerytalnego, które albo jest nadal przyznawane po osiągnięciu wspomnianego wielu, albo 
jest zastępowane innym świadczeniem z  tytułu starości;   
(y) określenie „uchodźca” ma znaczenie nadane mu w  art. 1 Konwencji dotyczącej statusu 
uchodźców, sporządzonej w  Genewie dnia 28 lipca 1951  r.;  
(z) określenie „siedziba lub miejsce wykonywania działalności” oznacza siedzibę i  miejsce 
prowadzenia działalności, w  którym podejmowane są zasadnicze decyzje dotyczące 
przedsiębiorstwa i  sprawowane są funkcje jego administracji centralnej;  
(aa) określenie „zamieszkanie” oznacza miejsce, w  którym osoba zwykle przebywa;  
(bb) „specjalne świadczenia pieniężne o  charakterze nieskładkowym” oznacza świadczenia, które:  
(i) mają na celu zapewnienie:  
(A) uzupełniającej, zastępczej lub dodatkowej ochrony na wypadek ryzyk objętych 
działami zabezpieczenia społecznego, o  których mowa w  art. SSC.3 ust.  1 
[Zagadnienia objęte Protokołem], a  które gwarantują zainteresowanym minimum 
środków utrzymania z  uwzględnieniem sytuacji gos podarczej i  społecznej danego 
państwa; lub  
(B) wyłącznie szczególnej ochrony niepełnosprawnym, ściśle powiązanej z  otoczeniem 
społecznym takiej osoby w  danym państwie; lub  
(ii) w przypadkach, w  których finansowanie wynika wyłącznie z  obowiązkowego 
opodatkowania maj ącego pokrywać ogólne wydatki publiczne, a  warunki udzielania 
i wyliczania świadczeń nie zależą od jakiejkolwiek składki w  odniesieniu do 
beneficjenta. Jednakże świadczeń udzielanych w  celu uzupełnienia świadczenia 
składkowego nie uważa się za świadczenia składkowe wyłącznie z  tego powodu;  
(cc) określenie „system specjalny dla urzędników służby cywilnej” oznacza każdy system 
zabezpieczenia społecznego, który jest różny od ogólnego systemu zabezpieczenia 
społecznego, mającego zastosowanie do osób zatrudnionych w  zainteresowanym państwie, 
i któremu podlegają wszyscy urzędnicy służby cywilnej lub pewne grupy takich urzędników;  
(dd) określenie „bezpaństwowiec” ma znaczenie nadane mu w  art. 1 Konwencji dotyczącej statusu 
bezpaństwowców, podpisanej w  Nowym Jorku dnia 28 wrz eśnia 1954  r.;  
(ee) określenie „pobyt” oznacza pobyt czasowy.   
 
1230   Artykuł SSC.2:  Zakres podmiotowy  
Niniejszy Protokół stosuje się do osób, które podlegają lub podlegały ustawodawstwu co najmniej 
jednego państwa, w  tym do bezpaństwowców i  uchodźców, oraz do czło nków ich rodzin i  osób 
pozostałych przy życiu.  
Artykuł SSC.3:  Zagadnienia objęte Protokołem  
1. Niniejszy Protokół stosuje się do następujących działów zabezpieczenia społecznego:  
(a) świadczeń z  tytułu choroby;  
(b) świadczeń z  tytułu macierzyństwa i  równoważnych świadczeń dla ojca;  
(c) świadczeń z  tytułu inwalidztwa;  
(d) świadczeń z  tytułu starości;  
(e) rent rodzinnych;  
(f) świadczeń z  tytułu wypadków przy pracy i  choroby zawodowej;  
(g) świadczeń z  tytułu śmierci;  
(h) świadczeń dla bezrobotnych;  
(i) świadczeń przedemerytalnych.  
2. O ile załącznik SSC -6 [Postanowienia szczególne dotyczące stosowania ustawodawstw 
państw członkowskich oraz dotyczące Zjednoczonego Królestwa] nie stanowi inaczej, niniejszy 
Protokół stosuje się do ogólnych i  specjalnych systemów zabezpieczeń społecznych, bez względu na 
to, czy są one składkowe, czy nieskładkowe, oraz do systemów związanych z  obowiązkiem 
pracodawcy lub armatora.  
3. Postanowienia tytułu III [Postanowienia szczególne dotyczące różnych kategorii świadczeń] 
nie wpływają jednak na przepisy prawa k tóregokolwiek państwa w  zakresie obowiązków armatora.  
4. Niniejszego Protokołu nie stosuje się:   
(a) do specjalnych świadczeń pieniężnych o  charakterze nieskładkowym wymienionych w części 1 
[Specjalne świadczenia pieniężne o  charakterze nieskładkowym] załącznika  SSC-1 [Niektóre 
świadczenia pieniężne, do których nie stosuje się Protokołu];  
(b) do pomocy społecznej i  medycznej;  
(c) do świadczeń, w  związku z  którymi państwo przejmuje odpowiedzialność za szkody 
wyrządzone osobom i  zapewnia odszkodowanie, takich jak: świadcze nia dla ofiar wojny 
i działań wojennych lub ich skutków; ofiar zbrodni, zabójstw lub aktów terroryzmu; ofiar szkód 
spowodowanych przez funkcjonariuszy państwa członkowskiego podczas wykonywania ich 
obowiązków lub dla osób, które znalazły się w  niekorzystne j sytuacji ze względów politycznych 
lub religijnych lub też ze względu na pochodzenie;  
 
1231  (d) do specjalnych świadczeń pieniężnych o  charakterze nieskładkowym wymienionych w części 2 
[Świadczenia z  tytułu długotrwałej opieki] załącznika SSC -1 [Niektóre świadczeni a pieniężne, 
do których niniejszy Protokół nie ma zastosowania];  
(e) do usług poczęcia wspomaganego;  
(f) do płatności, które są związane z  działem zabezpieczenia społecznego wymienionym w ust.  1 
i które są:  
(i) uiszczane w  celu pokrycia wydatków na ogrzewanie przy ni skich temperaturach; oraz  
(ii) wymienionych w części 3 [Płatności, które są związane z  działem zabezpieczenia 
społecznego wymienionym w  art. SSC.3 [Zagadnienia objęte Protokołem] ust.  1 i które 
są wypłacane w  celu pokrycia wydatków na ogrzewanie przy niskich temperaturach 
(art.  SSC.3 [Z agadnienia objęte Protokołem] ust.  4 lit.  f)) załącznika SSC -1 [Niektóre 
świadczenia pieniężne, do których Protokół nie ma zastosowania];  
(g) świadczeń rodzinnych.  
Artykuł SSC.4:  Niedyskryminacja między państwami członkowskimi  
1. Uzgodnienia dotyczące koordynac ji systemów zabezpieczenia społecznego ustanowione w 
niniejszym Protokole opierają się na zasadzie niedyskryminacji między państwami członkowskimi 
Unii.  
2. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich uzgodnień między Zjednoczonym 
Królestwem a Irl andią dotyczących wspólnej strefy podróżowania.  
Artykuł SSC.5:  Zasada równego traktowania  
1. O ile niniejszy Protokół nie stanowi inaczej, w  odniesieniu do działów systemu 
zabezpieczenia społecznego objętych art.  SSC.3 ust.  1 [Zagadnienia objęte Protokołem],  osoby, do 
których stosuje się niniejszy Protokół, korzystają z  tych samych świadczeń i  podlegają tym samym 
obowiązkom na mocy ustawodawstwa każdego państwa, co jego obywatele.  
2. Niniejszy przepis nie ma zastosowania do spraw, o  których mowa w art. SSC.3 ust . 4 
[Zagadnienia objęte Protokołem] . 
Artykuł SSC.6: Równe traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczności lub zdarzeń  
O ile niniejszy Protokół nie stanowi inaczej, państwa zapewniają stosowanie zasady równego 
traktowania świadczeń, dochodów, okoliczności lub  zdarzeń w  następujący sposób:  
(a) w przypadkach, w  których na podstawie ustawodawstwa właściwego państwa otrzymywanie 
świadczeń z  zabezpieczenia społecznego i  inny dochód ma pewne skutki prawne, odpowiednie 
przepisy tego ustawodawstwa mają zastosowanie także  do otrzymywanych świadczeń 
równoważnych nabytych na podstawie ustawodawstwa innego państwa lub dochodów 
osiągniętych w  innym państwie;  
(b) w przypadkach, w  których na podstawie ustawodawstwa właściwego państwa zaistnieniu 
pewnych okoliczności lub zdarzeń przy pisywane są określone skutki prawne, to państwo 
uwzględnia podobne okoliczności lub zdarzenia zaistniałe w  każdym innym państwie tak, jak 
gdyby miały one miejsce na jego własnym terytorium.   
 
1232  Artykuł SSC.7:  Sumowanie okresów  
O ile niniejszy Protokół nie st anowi inaczej, właściwa instytucja państwa bierze pod uwagę 
w niezbędnym zakresie okresy ubezpieczenia, zatrudnienia, pracy na własny rachunek lub 
zamieszkania spełnione zgodnie z  ustawodawstwem  każdego innego państwa tak, jak gdyby były to 
okresy spełnion e na podstawie stosowanego przez nią ustawodawstwa, w  przypadku gdy jej 
ustawodawstwo uzależnia od spełnienia okresów ubezpieczenia, zatrudnienia, pracy na własny 
rachunek lub zamieszkania:  
(a) nabycie, zachowanie, przysługiwanie lub odzyskanie prawa do świad czeń,  
(b) objęcie przez ustawodawstwo, lub  lub  
(c) dostęp do lub zwolnienie z  ubezpieczenia obowiązkowego, fakultatywnego kontynuowanego 
lub dobrowolnego.  
Artykuł SSC.8: Uchylenie zasad dotyczących miejsca zamieszkania  
Państwa zapewniają stosowanie zasady przeno szenia świadczeń pieniężnych zgodnie z  lit. a) i b). 
(a) Świadczenia pieniężne należne na podstawie ustawodawstwa państwa lub na podstawie 
niniejszego Protokołu nie podlegają jakimkolwiek obniżkom, zmianom, zawieszaniu, 
wstrzymywaniu lub konfiskacie z  powodu t ego, że beneficjent lub członkowie jego rodziny 
mieszkają w  innym państwie niż to, w  którym znajduje się instytucja odpowiedzialna za ich 
wypłacanie.  
(b) Litera a) nie ma zastosowania do świadczeń pieniężnych objętych art. SSC.3 [Zagadnienia 
objęte Protokołem ] ust.  1 lit.  c) i h).  
Artykuł SSC.9: Zakaz kumulacji świadczeń  
O ile nie określono inaczej, w  niniejszym Protokole nie przyznaje ani nie utrzymuje się prawa do kilku 
świadczeń tego samego rodzaju za jeden i  ten sam okres ubezpieczenia obowiązkowego.  
TYTUŁ II: OKREŚLANIE  MAJĄCEGO ZASTOSOWAN IE USTAWODAWSTWA  
Artykuł SSC.10:  Zasady ogólne  
1. Osoby, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, podlegają ustawodawstwu tylko 
jednego państwa. Ustawodawstwo takie określane jest zgodnie z  postanowieniami nini ejszego 
tytułu.  
2. Do celów stosowania postanowień niniejszego tytułu osoby otrzymujące świadczenia 
pieniężne z  powodu lub w konsekwencji pracy najemnej lub pracy na własny rachunek uważane są za 
wykonujące wspomnianą pracę.  Nie dotyczy to świadczeń z  tytułu inwalidztwa, emerytur ani rent 
rodzinnych, ani też rent z  tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych lub świadczeń 
pieniężnych z  tytułu choroby obejmujących leczenie przez czas nieokreślony.  
3. Z zastrzeżeniem art. SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub w kilku państwach] oraz 
SSC.13 [Ubezpieczenie dobrowolne lub fakultatywne kontynuowane]:  
(a) osoba wykonująca w  państwie pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega 
ustawodawstwu tego państwa;  
 
1233  (b) urzędnik służby cywilnej podlega ustawodawstwu państwa, któremu podlega zatrudniająca go 
administracja;  
(c) każda inna osoba, do której nie mają zastosowania postanowienia lit.  a) i b) podlega 
ustawodawstwu państwa miejsca zamieszkania, bez uszczerbku dla innych postanowień 
niniejszego Protokołu, gwarantujących jej  świadczenia na podstawie ustawodawstwa jednego 
lub kilku innych państw.  
4. Do celów stosowania przepisów niniejszego tytułu, praca najemna lub praca na własny 
rachunek wykonywana normalnie na pokładzie statku na morzu pod banderą państwa uważana jest 
za pra cę wykonywaną w  tym państwie. Jednakże osoba zatrudniona na pokładzie statku pod 
banderą państwa, a  otrzymująca wynagrodzenie za taką pracę od przedsiębiorstwa lub osoby, 
których siedziba lub miejsce wykonywania działalności znajduje się w  innym państwie, podlega 
ustawodawstwu tego drugiego państwa, jeżeli zamieszkuje w  tym państwie. Do celów stosowania 
wspomnianego ustawodawstwa przedsiębiorstwo lub osoba wypłacająca wynagrodzenie uważana 
jest za pracodawcę.  
5. Praca w  charakterze członka załogi lotniczej lu b personelu pokładowego, wykonywana 
w lotniczym transporcie pasażerów lub towarów, jest uznawana za pracę wykonywaną w  państwie, 
w którym znajduje się port macierzysty.  
Artykuł SSC.11: Pracownicy delegowani  
1. W drodze odstępstwa od art.  SSC.10 [Zasady ogólne ] ust. 3 oraz jako środek przejściowy 
w odniesieniu do sytuacji, która istniała przed wejściem w  życie niniejszej Umowy, między 
państwami członkowskimi wymienionymi w  kategorii A załącznika SSC -8 [Postanowienia przejściowe 
dotyczące stosowania art. 11] a  Zjednoczonym Królestwem stosuje się następujące przepisy 
w odniesieniu do obowiązującego prawodawstwa:  
(a) osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w  państwie na rzecz pracodawcy, 
który normalnie prowadzi tam swą działalność, a  która jest delegowana przez tego 
pracodawcę do innego państwa do wykonywania pracy w  imieniu tego pracodawcy, nadal 
podlega ustawodawstwu pierwszego państwa, pod warunkiem że:  
(i) czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy oraz  
(ii) że osoba ta nie jest wysłana, by zastąpić  innego pracownika delegowanego.  
(b) Osoba, która normalnie wykonuje działalność jako osoba pracująca na własny rachunek 
w państwie, a  która udaje się, by wykonywać podobną działalność w  innym państwie, nadal 
podlega ustawodawstwu pierwszego państwa, pod warun kiem że przewidywany czas takiej 
pracy nie przekracza 24 miesięcy.  
2. Do dnia wejścia w życie niniejszej Umowy Unia powiadomi Zjednoczone Królestwo, do której 
z następujących kategorii należy każde państwo członkowskie:  
(a) Kategoria A: Państwo członkowskie powiadomiło Unię, że zamierza odstąpić od stosowania 
art. SSC.10 [Zasady ogólne] na mocy niniejszego artykułu;  
(b) Kategoria B: Państwo członkowskie powiadomiło Unię, że nie zamierza stosować odstępstw od 
artykułu SSC.10 [Zasady ogólne]; lub  
(c) Kategoria C: Państ wo członkowskie nie wskazało, czy zamierza odstąpić od stosowania art. 
SSC.10 [Zasady ogólne], czy też nie.  
 
1234  3. Dokument, o którym mowa w ust. 2, staje się treścią załącznika SSC -8 [Postanowienia 
przejściowe dotyczące stosowania art. SSC.11] w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy.  
4. W odniesieniu do państw członkowskich, które w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy są 
wymienione w kategorii A, stosuje się ust. 1 lit. a) i b).   
5. W odniesieniu do państw członkowskich, które w dniu wejścia w  życie niniejszej Umowy  są 
wymienione w  kategorii C, stosuje się ust.  1 lit.  a) i b), tak jakby dane państwo członkowskie było 
wymienione w kategorii A przez okres jednego miesiąca od daty wejścia w  życie niniejszej Umowy.  
Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczeń Społeczny ch przenosi państwo członkowskie 
z kategorii C do kategorii A, jeśli Unia powiadomi Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczeń 
Społecznych, że dane państwo członkowskie wyraża wolę takiego przeniesienia.  
6. Miesiąc od dnia wejścia w życie niniejszej Umow y kategorie B i C przestają istnieć.  
Niezwłocznie potem Strony publikują zaktualizowany załącznik SSC -8 [Postanowienia przejściowe 
dotyczące stosowania art. SSC.11].  Do celów ust. 1 uznaje się, że od daty tej publikacji załącznik [SSC -
8] [Przepisy przejści owe dotyczące stosowania art. SSC.11] obejmuje wyłącznie państwa 
członkowskie kategorii A.   
7. W przypadku gdy osoba znajduje się w  sytuacji, o  której mowa w  ust. 1, dotyczącej państwa 
członkowskiego należącego do kategorii C, przed opublikowaniem zaktualizow anego załącznika SSC -
8 [Postanowienia przejściowe dotyczące stosowania art. SSC.11 ] zgodnie z  ust. 6, ust.  1 ma nadal 
zastosowanie do tej osoby przez czas trwania jej działalności na mocy ust.  1.  
8. Unia powiadamia Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpie czeń Społecznych, jeżeli 
państwo członkowskie pragnie zostać usunięte z  kategorii A załącznika SSC -8 [Postanowienia 
przejściowe dotyczące stosowania art. SSC.11 ], a  Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczeń 
Społecznych, na wniosek Unii, usuwa to pańs two członkowskie z  kategorii A załącznika SSC -8. Strony 
publikują zaktualizowany załącznik SSC.8 [Postanowienia przejściowe dotyczące stosowania art. 
SSC.11 ], który stosuje się od pierwszego dnia drugiego miesiąca po otrzymaniu wniosku przez 
Specjalny Kom itet ds. Koordynacji Zabezpieczeń Społecznych.   
9. W przypadku gdy osoba znajduje się w  sytuacji, o  której mowa w  ust. 1, przed 
opublikowaniem zaktualizowanego załącznika SSC -8 [Postanowienia przejściowe dotyczące 
stosowania art. SSC.11 ] zgodnie z  ust. 8, us t. 1 ma nadal zastosowanie do tej osoby przez czas 
trwania jej działalności na mocy ust.  1.  
Artykuł SSC.12:  Wykonywanie pracy w  dwóch lub w  kilku państwach  
1. Osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną w  co najmniej jednym państwie 
członkowskim oraz w Zjednoczonym Królestwie, podlega:  
(a) ustawodawstwu państwa zamieszkania, jeżeli osoba ta wykonuje znaczną część pracy w  tym 
państwie; lub  
(b) jeżeli  osoba ta nie wykonuje znacznej części swojej działalności w państwie zamieszkania:  
(i) ustawodawstwu państwa, w  którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania 
działalności przedsiębiorstwa lub pracodawcy, jeżeli jest zatrudniona przez jedno 
przedsiębiorstwo lub jednego pracodawcę; lub  
 
1235  (ii) ustawodawstwu państwa, w  którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania 
działalności przedsiębiorstw lub pracodawców, jeżeli jest zatrudniona przez co 
najmniej dwa przedsiębiorstwa lub co najmniej dwóch pracodawców, których siedziba 
lub miejsce wykonywania działalności znajduje się w  tylko jednym państwie; lub  
(iii) ustawodawstwu pańs twa, w  którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania 
działalności przedsiębiorstwa lub pracodawcy, innego niż państwo miejsca 
zamieszkania, jeżeli jest zatrudniona przez co najmniej dwa przedsiębiorstwa lub co 
najmniej dwóch pracodawców, których sie dziba lub miejsce wykonywania działalności 
znajduje się w  państwie członkowskim i  Zjednoczonym Królestwie, z  których jedno jest 
państwem miejsca zamieszkania; lub  
(iv) ustawodawstwu państwa, w  którym ma miejsce zamieszkania, jeżeli jest zatrudniona 
przez co naj mniej dwa przedsiębiorstwa lub co najmniej dwóch pracodawców, a  co 
najmniej dwa z  tych podmiotów mają siedzibę lub miejsce wykonywania działalności 
w różnych państwach innych niż państwo miejsca zamieszkania.  
2. Osoba, która normalnie wykonuje działalność na własny rachunek w  co najmniej jednym 
państwie członkowskim i  w Zjednoczonym Królestwie, podlega:  
(a) ustawodawstwu państwa zamieszkania, jeżeli osoba ta wykonuje znaczną część pracy w  tym 
państwie; lub  
(b) ustawodawstwu państwa, w  którym znajduje się jej ośrodek i nteresów życiowych, jeżeli osoba 
ta nie zamieszkuje w  jednym z  państw, w  których wykonuje znaczną część swej pracy.  
3. Osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną i  pracę na własny rachunek w  dwóch lub 
kilku państwach podlega ustawodawstwu państwa, w  którym  wykonuje pracę najemną lub, jeżeli 
wykonuje taką pracę w  dwóch lub w kilku państwach, ustawodawstwu określonemu zgodnie z  ust. 1. 
 
4. Osoba, która jest zatrudniona jako urzędnik służby cywilnej przez państwo i  która wykonuje 
pracę najemną lub pracę na własny  rachunek w  co najmniej jednym państwie, podlega 
ustawodawstwu państwa, któremu podlega zatrudniająca ją administracja.  
 
5. Osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną w  dwóch lub kilku państwach 
członkowskich (a  nie w  Zjednoczonym Królestwie), podlega usta wodawstwu Zjednoczonego 
Królestwa, jeżeli osoba ta nie wykonuje znacznej części tej pracy w  państwie zamieszkania, oraz 
osoba ta:  
(a) jest zatrudniona w  Zjednoczonym Królestwie przez jedno lub kilka przedsiębiorstw lub 
pracodawców, z  których wszyscy mają siedz iby lub miejsca prowadzenia działalności w 
Zjednoczonym Królestwie;  
(b) zamieszkuje w  państwie członkowskim i  jest zatrudniona przez co najmniej dwa 
przedsiębiorstwa lub pracodawców, z  których wszyscy mają siedzibę lub miejsce prowadzenia 
działalności w  Zjedno czonym Królestwie i  w państwie członkowskim miejsca zamieszkania;  
(c) zamieszkuje w  Zjednoczonym Królestwie i  jest zatrudniona przez co najmniej dwa 
przedsiębiorstwa lub pracodawców, z  których co najmniej dwa mają siedzibę lub miejsce 
prowadzenia działalności w różnych państwach członkowskich; lub  
 
1236  (d) zamieszkuje  w Zjednoczonym Królestwie i  jest zatrudniona przez co najmniej jedno 
przedsiębiorstwo lub pracodawcę, z  których żadne nie ma siedziby ani miejsca prowadzenia 
działalności w  innym państwie członkowskim.  
6. Osoba, która normalnie wykonuje pracę na własny rachunek w dwóch lub większej liczbie 
państw członkowskich (a nie w  Zjednoczonym Królestwie), nie wykonując znacznej części tej pracy 
w państwie zamieszkania, podlega ustawodawstwu Zjednoczonego Królestwa, jeżel i jej ośrodek 
interesów życiowych znajduje się w  Zjednoczonym Królestwie.  
 
7. Ustęp 6 nie ma zastosowania w przypadku osoby, która normalnie wykonuje pracę najemną 
oraz jako osoba prowadząca działalność na własny rachunek w  dwóch lub kilku państwach 
członkows kich.  
 
8. Osoby, o  których mowa w  ust. 1–6, traktowane są do celów stosowania ustawodawstwa 
określonego zgodnie z  tymi przepisami tak, jak gdyby wykonywały całą swoją pracę najemną lub 
pracę na własny rachunek i  jakby uzyskiwały cały swój dochód w  danym państ wie.  
Artykuł SSC.13: Ubezpieczenie dobrowolne lub fakultatywne kontynuowane  
1. Artykuły SSC.10 [Zasady ogólne] i  SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub w  kilku 
państwach] nie mają zastosowania do ubezpieczenia dobrowolnego ani do ubezpieczenia 
fakultatywnego kontynuowanego, chyba że, w  odniesieniu do jednego z  działów, o  których mowa 
w art. SSC.3 [Zagadnienia objęte Protokołem] w  państwie istnieje tylko system dobrowolny.  
2. W przypadku gdy na mocy ustawodawstwa państwa zainteresowany podlega ub ezpieczeniu 
obowiązkowemu w  tym państwie, nie może on podlegać systemowi ubezpieczeń dobrowolnych lub 
fakultatywnych kontynuowanych w  innym państwie. We wszystkich innych przypadkach, w  których 
dla danego działu ubezpieczenia istnieje wybór pomiędzy kilkom a systemami ubezpieczeń 
dobrowolnych lub fakultatywnych kontynuowanych, zainteresowany przystępuje tylko do 
wybranego przez siebie systemu.  
3. W odniesieniu jednak do świadczeń z  tytułu inwalidztwa, z  tytułu starości i  rent rodzinnych 
zainteresowany może przystąpić do systemu ubezpieczeń dobrowolnych lub fakultatywnych 
kontynuowanych państwa, nawet jeżeli z  obowiązku podlega ustawodawstwu innego państwa, pod 
warunkiem że na pewnym etapie swej pracy zawodowej podlegał ustawodawstwu pierwszego 
państwa z  powo du lub w  wyniku pracy najemnej lub pracy na własny rachunek oraz jeżeli takie 
nakładanie się jest w  sposób wyraźny lub domyślny dozwolone na podstawie ustawodawstwa 
pierwszego państwa.  
4. W przypadku gdy ustawodawstwo państwa uzależnia przyjęcie do ubezpie czenia 
dobrowolnego lub fakultatywnego kontynuowanego od zamieszkania w  tym państwie lub od 
wykonywania wcześniej pracy najemnej albo pracy na własny rachunek, art. SSC.6 lit.  b) [Równe 
traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczności lub zdarzeń]  stosuje się  tylko do osób, które 
podlegały na jakimś wcześniejszym etapie ustawodawstwu tego państwa na podstawie pracy 
najemnej lub pracy na własny rachunek.  
Artykuł SSC.14:  Obowiązki pracodawcy  
1. Pracodawca, którego siedziba lub miejsce prowadzenia działalności z najdują się poza 
terytorium właściwego państwa, zobowiązany jest do wypełniania wszystkich obowiązków 
wynikających z  ustawodawstwa mającego zastosowanie do jego pracowników, w  szczególności 
 
1237  obowiązku zapłacenia składek przewidzianych w  tym ustawodawstwie, tak jakby jego siedziba lub 
miejsce prowadzenia działalności znajdowały się we właściwym państwie.  
2. Pracodawca niemający miejsca prowadzenia działalności w  państwie, którego 
ustawodawstwo ma zastosowanie, może uzgodnić z  pracownikiem, że spoczywający na pracodawcy 
obowiązek zapłacenia składek może być wypełniany w  jego imieniu przez pracownika, bez 
uszczerbku dla podstawowych obowiązków pracodawcy. Pracodawca powiadamia instytucję 
właściwą tego państwa członkowskiego o  dokonanych uzgodnieniach.  
TYTUŁ III:  POSTANOWIENIA SZCZE GÓLNE DOTYCZĄCE POSZ CZEGÓLNYCH KATEGORII  ŚWIADCZEŃ  
ROZDZIAŁ  1: ŚWIADCZENIA z  TYTUŁU CHOROBY, MACIERZYŃSTWA i  RÓWNOWAŻNE ŚWIADCZENIA 
DLA OJCA  
Sekcja  1:  Ubezpieczeni  i członkowie ich rodzin, z  wyjątkiem emerytów lub rencistów i  członków ich 
rodzin  
Artykuł SSC.15:  Miejsce zamieszkania w  państwie innym niż właściwe państwo  
Ubezpieczony lub członkowie jego rodziny, którzy mają miejsce zamieszkania w  innym państwie niż 
właściwe państwo, otrzymują w  państwie miejsca zamieszkania świadczenia r zeczowe udzielane, 
w imieniu instytucji właściwej, przez instytucję miejsca zamieszkania, zgodnie z  przepisami 
stosowanego przez nią ustawodawstwa tak, jak gdyby byli oni ubezpieczeni na mocy tego 
ustawodawstwa.  
Artykuł SSC.16: Pobyt we właściwym państwie , kiedy miejsce zamieszkania jest w  innym państwie – 
zasady szczególne w  odniesieniu do członków rodzin pracowników przygranicznych  
1. O ile postanowienia ust.  2 nie stanowią inaczej, ubezpieczony i  członkowie jego rodziny, 
o których mowa w  art. SSC.15 [Mi ejsce zamieszkania w  państwie innym niż właściwe państwo], są 
też uprawnieni do świadczeń rzeczowych w  czasie pobytu we właściwym państwie.  Świadczenia 
rzeczowe udzielane są przez instytucję właściwą i  na jej własny koszt, zgodnie z  przepisami 
stosowanego przez nią ustawodawstwa tak, jak gdyby zainteresowane osoby zamieszkiwały w  tym 
państwie.  
2. Członkowie rodziny pracownika przygranicznego są uprawnieni do świadczeń rzeczowych 
w czasie ich pobytu we właściwym państwie.  
Jednakże w  przypadku gdy właściwe państwo jest wymienione w  załączniku SSC -2 [Ograniczenie 
praw do świadczeń rzeczowych dla członków rodzin pracownika przygranicznego] członkowie rodziny 
pracownika przygranicznego, zamieszkujący w  tym samym państwie co pra cownik przygraniczny, są 
uprawnieni do świadczeń rzeczowych we  właściwym państwie wyłącznie zgodnie z  warunkami 
określonymi w  art. SSC.17 ust.  1 [Pobyt poza właściwym państwem].  
Artykuł SSC.17:  Pobyt poza właściwym państwem  
1. O ile postanowienia ust.  2 nie stanowią inaczej, ubezpieczony i  członkowie jego rodziny 
przebywający w  państwie innym niż państwo właściwe są uprawnieni do świadczeń rzeczowych 
udzielanych w  imieniu instytucji właściwej, przez instytucję miejsca zamieszkania zgodnie ze 
stosowanym p rzez nią ustawodawstwem tak, jak gdyby osoba ta była ubezpieczona na podstawie 
tego ustawodawstwa, jeżeli:  
 
1238  (a) świadczenia rzeczowe stają się niezbędne ze względów medycznych w  czasie jej pobytu, 
w opinii świadczeniodawcy świadczeń rzeczowych, z  uwzględnieniem  charakteru tych 
świadczeń i  przewidywanego czasu pobytu;  
(b) osoba  nie udała się do tego państwa w  celu uzyskania świadczeń rzeczowych, chyba że jest 
pasażerem lub członkiem załogi statku lub samolotu podróżującego do tego państwa, 
a świadczenia rzeczowe st ały się konieczne ze względów medycznych podczas podróży lub 
lotu; oraz  
(c) okazano ważny dokument uprawniający do świadczeń zgodnie z  art. SSCI.22(1) Pobyt 
w państwie innym niż właściwe państwo] załącznika SSC -7 [Część wykonawcza].  
2. W dodatku SSCI -2 [dokume ntu potwierdzającego uprawnienie] zawarto listę świadczeń 
rzeczowych, które, aby mogły być udzielone w  czasie pobytu w  innym państwie, wymagają, 
z przyczyn praktycznych, wcześniejszego porozumienia między zainteresowaną osobą a  instytucją 
zapewniającą opie kę. 
Artykuł SSC.18: Udanie się w  celu uzyskania świadczeń rzeczowych – zezwolenie na stosowne 
leczenie poza państwem miejsca zamieszkania  
1. O ile niniejszy Protokół nie stanowi inaczej, ubezpieczony udający się do innego państwa 
w celu uzyskania świadczeń  rzeczowych w  czasie tego pobytu ubiega się o  zezwolenie instytucji 
właściwej.  
2. Ubezpieczony, który uzyskał zezwolenie instytucji właściwej na udanie się do innego państwa 
w celu poddania się leczeniu odpowiedniemu do jego stanu, otrzymuje świadczenia rz eczowe 
udzielane, w  imieniu instytucji właściwej, przez instytucję miejsca pobytu, zgodnie z  przepisami 
stosowanego przez nią ustawodawstwa tak, jak gdyby był on ubezpieczony na mocy wspomnianego 
ustawodawstwa. Zezwolenie zostaje wydane, jeżeli przedmiotow e leczenie należy do świadczeń 
przewidzianych przez ustawodawstwo państwa, w  którym zainteresowany ma miejsce zamieszkania 
oraz jeżeli nie może on uzyskać takiego leczenia w  terminie uzasadnionym z  medycznego punktu 
widzenia, z  uwzględnieniem jego aktualne go stanu zdrowia oraz prawdopodobnego przebiegu 
choroby.  
3. Postanowienia ust.  1 i 2 stosuje się odpowiednio do członków rodziny ubezpieczonego.  
4. Jeżeli członkowie rodziny ubezpieczonego zamieszkują w  innym państwie niż państwo, 
w którym ma miejsce zamieszkania ubezpieczony, a  to państwo wybrało zwrot na podstawie kwot 
zryczałtowanych, koszt świadczeń rzeczowych, o  których mowa w  ust. 2, ponosi instytucja miejsca 
zamieszkania członków rodziny. W tym przypadku, do celów stosowania ust.  1, instytucja m iejsca 
zamieszkania członków rodziny uważana jest za instytucję właściwą.   
Artykuł SSC.19:  Świadczenia pieniężne  
1. Ubezpieczony i  członkowie jego rodziny zamieszkujący lub przebywający w  państwie innym 
niż właściwe państwo, są uprawnieni do świadczeń pi eniężnych wypłacanych przez instytucję 
właściwą zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem. W drodze umowy między instytucją 
właściwą a  instytucją miejsca zamieszkania lub pobytu, świadczenia takie mogą jednak być 
wypłacane przez instytucję miejsca zam ieszkania lub pobytu na koszt instytucji właściwej zgodnie 
z ustawodawstwem właściwego państwa.  
 
1239  2. Instytucja właściwa państwa, którego ustawodawstwo przewiduje, że ustalanie wysokości 
świadczeń pieniężnych opiera się na średnim dochodzie lub na średniej stawce składki, określa taki 
średni dochód lub średnią stawkę składki wyłącznie w  odniesieniu do dochodów potwierdzonych 
jako wypłacone lub zastosowanych stawek składki, w  okresach spełnionych na podstawie 
wspomnianego ustawodawstwa.  
3. Instytucja właściwa  państwa, którego ustawodawstwo przewiduje, że ustalanie wysokości 
świadczeń pieniężnych opiera się na dochodzie standardowym, bierze pod uwagę wyłącznie dochód 
standardowy lub, w  odpowiednim przypadku, średnią dochodów standardowych dla okresów 
spełnionyc h na podstawie wspomnianego ustawodawstwa.  
4. Postanowienia ust.  2 i 3 stosuje się odpowiednio do przypadków, w  których ustawodawstwo 
stosowane przez instytucję właściwą określa szczególny okres odniesienia, który odpowiada 
w danym przypadku w  całości lub w części okresom, które zainteresowany spełnił na mocy 
ustawodawstwa jednego lub kilku innych państw.  
Artykuł SSC.20:  Osoby ubiegające się o  emeryturę lub rentę  
1. Ubezpieczony, który, w  czasie składania lub w  trakcie rozpatrywania wniosku o  przyznanie 
emerytury lub renty, traci prawo do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa państwa, 
które było ostatnio właściwe, zachowuje prawo do świadczeń rzeczowych na podstawie 
ustawodawstwa państwa, w  którym zamieszkuje, pod warunkiem że spełnia on wymogi d otyczące 
ubezpieczenia zawarte w  ustawodawstwie państwa, o  którym mowa w  ust. 2. Prawo do świadczeń 
rzeczowych w  państwie miejsca zamieszkania stosuje się także do członków rodziny osoby 
ubiegającej się o  emeryturę lub rentę.  
2. Świadczenia rzeczowe obcią żają instytucję państwa, które, w  przypadku przyznania 
emerytury lub renty, stałoby się właściwe na mocy przepisów art. SSC.21 [Prawo do świadczeń 
rzeczowych na podstawie ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania] dla SSC.23 [Emerytury lub 
renty na podsta wie ustawodawstwa jednego lub większej liczby państw innych niż państwo miejsca 
zamieszkania].  
Część 2:  Postanowienia szczególne dotyczące emerytów lub rencistów oraz członków ich rodzin  
Artykuł SSC.21: Prawo do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodaw stwa państwa miejsca 
zamieszkania  
Osoba, która otrzymuje emeryturę lub rentę albo emerytury lub renty na mocy ustawodawstwa 
dwóch lub większej liczby państw, z  których jedno jest państwem miejsca zamieszkania, i  która jest 
uprawniona do świadczeń rzeczowyc h na mocy ustawodawstwa tego państwa, otrzymuje, jak 
i członkowie jej rodziny, takie świadczenia rzeczowe od instytucji miejsca zamieszkania i  na rachunek 
tej instytucji, tak jak gdyby był osobą uprawnioną do emerytury lub renty należnej jedynie na 
podstaw ie ustawodawstwa tego państwa.  
Artykuł SSC.22: Brak prawa do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa państwa 
miejsca zamieszkania  
1. Osoba, która:  
(a) zamieszkuje w danym państwie;  
(b) pobiera  emeryturę lub rentę albo emerytury lub renty na podstawie ustaw odawstwa jednego 
lub kilku państw; oraz  
 
1240  (c) nie jest uprawniona do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa państwa miejsca 
zamieszkania,  
niemniej otrzymuje takie świadczenia dla siebie i  członków swojej rodziny, o  ile emeryt lub rencista 
byłby do nich  uprawniony na mocy ustawodawstwa państwa właściwego dla jego emerytury lub 
renty lub co najmniej jednego z  państw właściwych, jeżeli osoba ta zamieszkiwała w  tym państwie . 
Świadczenia rzeczowe udzielane są na rachunek instytucji, określonej w ust.  2, przez instytucję 
miejsca zamieszkania, tak jak gdyby zainteresowany był uprawniony do emerytury lub renty 
i świadczeń rzeczowych  na podstawie ustawodawstwa tego państwa.  
2. W przypadkach, o  których mowa w  ust. 1, ciężar kosztów świadczeń rzeczowych spoczyw a 
na instytucji określonej zgodnie z  następującymi zasadami:  
(a) w przypadku gdy emeryt lub rencista jest traktowany tak, jak gdyby był uprawniony do 
świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa jednego państwa, koszty tych świadczeń 
ponosi instytucja właściwa tego państwa;  
(b) jeżeli emeryt lub rencista ma prawo do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa 
dwóch lub kilku państw, koszty tych świadczeń ponoszone są przez instytucję właściwą 
państwa, którego ustawodawstwu uprawniony podlegał najdłużej;   
(c) w przypadku gdy stosowanie zasady przewidzianej w  lit. b) spowodowałoby nałożenie ciężaru 
świadczeń na kilka państw, ciężar ten spoczywa na tej z  instytucji właściwych, której 
ustawodawstwu uprawniony podlegał ostatnio.  
Artykuł SSC.23: Emerytury lub rent y na podstawie ustawodawstwa jednego lub większej liczby 
państw innych niż państwo miejsca zamieszkania, w  przypadkach, gdy istnieje prawo do świadczeń 
rzeczowych w  tym ostatnim państwie  
W przypadku gdy osoba otrzymująca emeryturę lub rentę albo emerytury lub renty na podstawie 
ustawodawstwa jednego lub kilku państw zamieszkuje w  państwie, na podstawie ustawodawstwa 
którego prawo do otrzymywania świadczeń rzeczowych nie jest uzależnione od warunków 
ubezpieczenia ani warunków pracy najemnej lub pracy na włas ny rachunek, a  osoba ta nie otrzymuje 
emerytury lub renty od państwa miejsca zamieszkania, koszty świadczeń rzeczowych udzielonych 
takiej osobie i  członkom jej rodziny ponosi instytucja jednego z  państw właściwych w  odniesieniu do 
jej emerytur lub rent, ok reślona zgodnie z  art. SSC.22 ust.  2 [Brak prawa do świadczeń rzeczowych na 
podstawie ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania] w  zakresie, w  jakim taka osoba 
i członkowie jej rodziny byliby uprawnieni do takich świadczeń, gdyby zamieszkiwali w  tym państ wie.  
Artykuł SSC.24: Miejsce zamieszkania członków rodziny w  państwie innym niż to, w  którym 
zamieszkuje emeryt lub rencista  
W przypadku gdy osoba:  
(a) pobiera emeryturę lub rentę albo emerytury lub renty na podstawie ustawodawstwa jednego 
lub kilku państw; oraz  
(b) zamieszkuje w  państwie innym niż to, w  którym zamieszkują członkowie jej rodziny,  
członkowie rodziny tej osoby są uprawnieni do otrzymywania świadczeń rzeczowych od instytucji 
miejsca zamieszkania zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem, o  ile emeryt lub rencista 
jest uprawniony do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa danego państwa . Koszty 
 
1241  ponosi instytucja właściwa odpowiedzialna za koszty świadczeń rzeczowych udzielonych emerytowi 
lub renciście w  państwie miejsca zamieszkania.  
Arty kuł SSC.25: Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w  państwie innym niż to, w  którym 
mają miejsce zamieszkania – pobyt we właściwym państwie – zgoda na uzyskanie właściwej opieki 
poza państwem miejsca zamieszkania  
1. Postanowienia art.  SSC.17 [Pobyt poza właściwym państwem] stosuje się odpowiednio do:  
(a) osoby otrzymującej emeryturę lub rentę albo emerytury lub renty na podstawie 
ustawodawstwa jednego lub kilku państw i  uprawnionej do świadczeń rzeczowych na 
podstawie ustawodawstwa jednego z  państw, któ re wypłacają jej emeryturę lub rentę albo 
emerytury lub renty;  
(b) członków jej rodziny,  
 którzy przebywają w  państwie innym niż to, w  którym mają miejsce zamieszkania.  
2. Postanowienia art.  SSC.16 [Pobyt we właściwym państwie, kiedy miejsce zamieszkania jest 
w innym państwie – zasady szczególne w  odniesieniu do członków rodzin pracowników 
przygranicznych] ust.  1 stosuje się odpowiednio do osób opisanych w  ust. 1, jeżeli przebywają one 
w państwie, w  którym znajduje się instytucja właściwa odpowiedzialna za  koszt świadczeń 
rzeczowych udzielanych emerytowi lub renciście w  państwie, w  którym ma on miejsce zamieszkania, 
a państwo to wybrało tę opcję i  jest wymienione w  załączniku SSC -3 [Więcej praw dla emerytów lub 
rencistów powracających do właściwego państwa] . 
3. Postanowienia art.  SSC.18 [Udanie się w  celu uzyskania świadczeń rzeczowych – zezwolenie 
na stosowne leczenie poza państwem miejsca zamieszkania] stosuje się odpowiednio do emeryta lub 
rencisty lub członków jego rodziny, którzy przebywają w  państwie i nnym niż państwo, w  którym 
mają miejsce zamieszkania, w  celu uzyskania w  tym państwie traktowania odpowiedniego do ich 
stanu.  
4. O ile ust.  5 nie stanowi inaczej, koszty świadczeń rzeczowych, o  których mowa w  ust. 1–3, 
ponosi instytucja właściwa odpowiedzi alna za koszty świadczeń rzeczowych udzielonych emerytowi 
lub renciście w  państwie miejsca zamieszkania.  
5. Koszt świadczeń rzeczowych, o  których mowa w  ust. 3, ponosi instytucja miejsca 
zamieszkania emeryta lub rencisty lub członków jego rodziny, jeżeli osoby te mają miejsce 
zamieszkania w  państwie, które wybrało wypłacanie na podstawie kwot zryczałtowanych. W tych 
przypadkach, do celów ust.  3, za instytucję właściwą uznaje się instytucję miejsca zamieszkania 
emeryta lub rencisty lub członków jego rodziny . 
Artykuł SSC.26:  Świadczenia pieniężne dla emerytów lub rencistów  
1. Świadczenia pieniężne wypłacane są osobie otrzymującej emeryturę lub rentę albo 
emerytury lub renty na podstawie ustawodawstwa jednego lub większej liczby państw przez 
instytucję właściwą państwa, w  którym znajduje się instytucja właściwa odpowiedzialna za koszt 
świadczeń rzeczowych udzielanych emerytowi lub renciście w  jego państwie zamieszkania. 
Artykuł  SSC.19 [Świadczenia pieniężne]  stosuje się odpowiednio.  
2. Postanowienia ust.  1 mają także zastosowanie do członków rodziny emeryta lub rencisty.  
 
1242  Artykuł SSC.27:  Składki obciążające emerytów lub rencistów  
1. Instytucja państwa zobowiązana na mocy stosowanego przez nią ustawodawstwa do 
potrącania składek od emerytów lub rencistów z tytułu świadczeń z  tytułu choroby, świadczeń 
macierzyńskich i  równoważnych świadczeń dla ojca może żądać takich potrąceń i  uzyskiwać takie 
potrącenia, których wysokość ustalana jest zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem, o  ile 
świadczenia udziel ane zgodnie z  art. SSC.21 [Prawo do świadczeń rzeczowych na podstawie 
ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania] do art.  SSC.24 [Miejsce zamieszkania członków 
rodziny w  państwie innym niż to, w  którym zamieszkuje emeryt lub rencista] obciążają instytucję 
wspomnianego państwa.  
2. Jeżeli, w  przypadkach, o  których mowa w  art. SSC.23 [Emerytury lub renty na podstawie 
ustawodawstwa jednego lub większej liczby państw innych niż państwo miejsca zamieszkania, 
w przypadkach gdy istnieje prawo do świadczeń rzeczowyc h w tym ostatnim państwie], uzyskanie 
świadczeń z  tytułu choroby, macierzyństwa i  równoważnych świadczeń dla ojca jest uwarunkowane 
opłaceniem składek lub podobnych wpłat na podstawie ustawodawstwa państwa, w  którym 
zamieszkuje dany emeryt lub rencista, sk ładki te nie są należne z  tytułu takiego zamieszkania.  
Sekcja 3:  Postanowienia wspólne  
Artykuł SSC.28:  Postanowienia ogólne  
Postanowienia art.  SSC.21 [Prawo do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa państwa 
miejsca zamieszkania] do art.  SSC.27 [ Składki obciążające emerytów lub rencistów] nie mają 
zastosowania do emeryta lub rencisty ani do członków ich rodzin, którzy mają prawo do świadczeń 
na podstawie ustawodawstwa państwa z  tytułu pracy najemnej lub działalności na własny rachunek. 
W takim prz ypadku osoba zainteresowana podlega, do celów niniejszego rozdziału, postanowieniom 
art. SSC.15 [Miejsce zamieszkania w  państwie innym niż właściwe państwo] do art.  SSC.19 
[Świadczenia pieniężne].   
Artykuł SSC.29: Pierwszeństwo prawa do świadczeń rzeczowyc h – zasada szczególna dotycząca 
prawa członków rodziny do świadczeń w  państwie miejsca zamieszkania  
1. O ile ust.  2 nie stanowi inaczej, jeżeli członek rodziny ma niezależne prawo do świadczeń 
rzeczowych na podstawie ustawodawstwa państwa lub na podstawie niniejszego rozdziału, prawo to 
ma pierwszeństwo przed pochodnym prawem do świadczeń rzeczowych dla członków rodziny.  
2. O ile ust.  3 nie stanowi inaczej, jeżeli niezależne prawo w  państwie miejsca zamieszkania 
istnieje bezpośrednio i  wyłącznie na podstawi e miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w  tym 
państwie, pochodne prawo do świadczeń rzeczowych ma pierwszeństwo przed prawem 
niezależnym.  
3. Niezależnie od ust.  1 i 2, świadczenia rzeczowe są udzielane członkom rodziny 
ubezpieczonego na koszt instytuc ji właściwej w  państwie, w  którym zamieszkują, jeżeli:  
(a) wspomniani członkowie rodziny zamieszkują w  państwie, w  którego ustawodawstwie prawo 
do otrzymywania świadczeń rzeczowych nie jest uzależnione od spełnienia warunków 
ubezpieczenia ani warunków wykonywa nia pracy najemnej lub działalności na własny 
rachunek; oraz  
(b) współmałżonek  lub osoba sprawująca opiekę nad dziećmi ubezpieczonego wykonuje pracę 
najemną lub działalność na własny rachunek we wspomnianym państwie albo otrzymuje 
 
1243  emeryturę lub rentę z  tego pa ństwa na podstawie pracy najemnej lub działalności na własny 
rachunek.  
Artykuł SSC.30:  Zwroty między instytucjami  
1. Świadczenia rzeczowe udzielane przez instytucję państwa w  imieniu instytucji innego 
państwa na podstawie niniejszego rozdziału podlegają pełnemu zwrotowi.  
2. Zwroty, o  których mowa w  w ust. 1, określane i  dokonywane są zgodnie z  ustaleniami 
przewidzianymi w  załączniku SSC -7 [Część wykonawcza] na podstawie dowodów faktycznie 
poniesionych wydatków lub na podstawie kwot zryczałtowanych dla pań stw, których struktury 
prawne lub administracyjne są takie, że zwrot na podstawie faktycznie poniesionych wydatków nie 
jest odpowiedni.  
3. Państwa oraz ich właściwe władze mogą przewidzieć inne sposoby dokonywania zwrotów 
lub też mogą odstąpić od dokonywan ia jakichkolwiek zwrotów między instytucjami podlegającymi 
ich kompetencji.  
ROZDZIAŁ  2: ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU WYPADKÓW PRZY PRACY I CHORÓB ZAWODOWYCH  
Artykuł SSC.31: Prawo do świadczeń rzeczowych i  pieniężnych  
1. Bez uszczerbku dla bardziej korzystnych post anowień ust.  2 i 3 niniejszego artykułu, art. SSC 
15 [ Miejsce zamieszkania w  państwie innym niż właściwe państwo], art.  SSC.16 [Pobyt we 
właściwym państwie, kiedy miejsce zamieszkania jest w  innym państwie – zasady szczególne 
w odniesieniu do członków rodz in pracowników przygranicznych] ust.  1, art. SSC.17 [ Pobyt poza 
właściwym państwem] ust.  1 oraz art.  SSC.18 [Udanie się w  celu uzyskania świadczeń rzeczowych – 
zezwolenie na stosowne leczenie poza państwem miejsca zamieszkania] ust.  1 mają również 
zastosow anie do świadczeń związanych z  wypadkami przy pracy lub chorobami zawodowymi.  
2. Osoba, która uległa wypadkowi przy pracy lub która zapadła na chorobę zawodową, a  która 
ma miejsce zamieszkania lub pobytu w  innym państwie niż właściwe państwo, jest uprawniona do 
szczególnych świadczeń rzeczowych w  ramach systemu obejmującego wypadki przy pracy i  choroby 
zawodowe udzielanych, w  imieniu instytucji właściwej, przez instytucję miejsca zamieszkania lub 
pobytu, zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwe m, tak jak gdyby była ona ubezpieczona na 
podstawie tego ustawodawstwa.  
3. Właściwa instytucja nie może odmówić wydania zezwolenia przewidzianego w  art. SSC.18 
[Udanie się w  celu uzyskania świadczeń rzeczowych – zezwolenie na stosowne leczenie poza 
państwe m miejsca zamieszkania] ust.  1 osobie, która uległa wypadkowi przy pracy lub zapadła na 
chorobę zawodową, a  która ma prawo do świadczeń udzielanych na rachunek tej instytucji, jeżeli nie 
może ona otrzymać leczenia odpowiedniego do jej stanu w  państwie, w  którym osoba ta ma miejsce 
zamieszkania, w  terminie uzasadnionym z  medycznego punktu widzenia, z  uwzględnieniem jej 
aktualnego stanu zdrowia i  prawdopodobnego przebiegu choroby.  
4. Postanowienia art. SSC.19 [ Świadczenia pieniężne] mają także zastosowanie d o świadczeń 
wynikających z  postanowień niniejszego rozdziału . 
Artykuł SSC.32:  Koszty przewozu  
1. Instytucja właściwa państwa, którego ustawodawstwo przewiduje ponoszenie kosztów 
przewozu osoby, która uległa wypadkowi przy pracy lub osoby, która zapadła na  chorobę zawodową 
do miejsca zamieszkania albo do szpitala, ponosi koszty przewozu do odpowiedniego miejsca na 
 
1244  terytorium innego państwa, w  którym osoba zamieszkuje, pod warunkiem że instytucja ta wyraziła 
wcześniejszą zgodę na ten przewóz, należycie uwzgl ędniając uzasadniające go powody. Zgoda ta nie 
jest wymagana w  przypadku, gdy chodzi o  pracownika przygranicznego.  
2. Instytucja właściwa państwa, którego ustawodawstwo przewiduje ponoszenie kosztów 
przewozu zwłok osoby zabitej w  wypadku przy pracy do miej sca pochówku, ponosi koszty przewozu 
do odpowiedniego miejsca na terytorium innego państwa, w  którym osoba zamieszkiwała w  chwili 
wypadku, zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem.  
Artykuł SSC.33: Świadczenia w  razie choroby zawodowej, jeżeli zainter esowany narażony był na takie 
samo ryzyko w  kilku państwach  
Jeżeli osoba, która zapadła na chorobę zawodową, wykonywała z  uwzględnieniem ustawodawstwa 
dwóch lub większej liczby państw pracę, która poprzez swój charakter mogła spowodować tę 
chorobę, świadcz enia, o  które ta osoba lub osoby pozostałe przy życiu po jej śmierci mogą się 
ubiegać, przyznawane są wyłącznie na podstawie ustawodawstwa ostatniego z  tych państw, którego 
warunki są spełnione.  
Artykuł SSC.34:  Pogłębienie się choroby zawodowej  
W przypadk u pogłębienia się choroby zawodowej, z  powodu której osoba na nią cierpiąca otrzymała 
lub otrzymuje świadczenia na podstawie ustawodawstwa państwa, stosuje się następujące 
postanowienia:  
(a) jeżeli zainteresowany, od czasu, kiedy korzysta ze świadczeń, nie wykonywał na podstawie 
ustawodawstwa innego państwa pracy najemnej lub działalności na własny rachunek, mogącej 
spowodować lub pogłębić daną chorobę, instytucja właściwa pierwszego państwa ponosi 
koszty świadczeń, z  uwzględnieniem pogłębienia się choroby z awodowej, zgodnie ze 
stosowanym przez nią ustawodawstwem;  
(b) jeżeli zainteresowany, od czasu kiedy korzysta ze świadczeń, wykonywał taką pracę na 
podstawie ustawodawstwa obowiązującego w  innym państwie, instytucja właściwa 
pierwszego państwa ponosi koszty świ adczeń, nie uwzględniając pogłębienia się choroby 
zawodowej, zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem. Instytucja właściwa drugiego 
państwa przyznaje zainteresowanemu dodatek, którego wysokość jest równa różnicy między 
wysokością świadczeń należnych po pogłębieniu się choroby zawodowej, a  wysokością 
świadczeń, które byłyby należne przed pogłębieniem się choroby zawodowej, zgodnie ze 
stosowanym przez nią ustawodawstwem, jeżeli dana choroba wystąpiłaby na terenie tego 
państwa zgodnie z  ustawodawstwem te go państwa;  
(c) zasady dotyczące obniżania, zawieszania lub wstrzymywania określone przez ustawodawstwo 
państwa nie mogą być podnoszone wobec osób otrzymujących świadczenia udzielane przez 
instytucje dwóch państw zgodnie z  lit. b). 
Artykuł SSC.35: Zasady dotyc zące uwzględniania odrębności poszczególnych ustawodawstw  
1. Jeżeli w  państwie, na terytorium którego zamieszkuje lub przebywa zainteresowany, nie 
istnieje ubezpieczenie od wypadków przy pracy lub od chorób zawodowych, lub jeżeli takie 
ubezpieczenie istnie je, ale nie przewiduje instytucji odpowiedzialnej za udzielanie świadczeń 
rzeczowych, świadczenia te udzielane są przez instytucję miejsca pobytu lub zamieszkania, 
odpowiedzialną za udzielanie świadczeń rzeczowych w  przypadku choroby.  
 
1245  2. Jeżeli we właściwy m państwie nie istnieje ubezpieczenie od wypadków przy pracy lub od 
chorób zawodowych, postanowienia niniejszego rozdziału dotyczące świadczeń rzeczowych mają 
jednak zastosowanie do osoby, która jest uprawniona do tych świadczeń w  przypadku choroby, 
macier zyństwa lub do równoważnych świadczeń dla ojca na podstawie ustawodawstwa tego 
państwa, jeżeli osoba ta uległa wypadkowi przy pracy lub zapadła na chorobę zawodową w  czasie 
zamieszkiwania lub pobytu w  innym państwie. Koszty ponosi instytucja właściwa dla ś wiadczeń 
rzeczowych na podstawie ustawodawstwa właściwego państwa.  
3. Postanowienia art. SSC.6 [ Równe traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczności lub 
zdarzeń] mają zastosowanie do instytucji właściwej w  państwie w  odniesieniu do równoważności 
wypadków przy pracy i  chorób zawodowych, które albo wystąpiły, albo zostały stwierdzone 
w późniejszym czasie na podstawie ustawodawstwa innego państwa przy ocenie stopnia 
niepełnosprawności, prawa do świadczeń lub ich kwoty, pod warunkiem że:   
(a) odszkodowanie nie jes t należne w  odniesieniu do wypadku przy pracy lub choroby 
zawodowej, które wystąpiły albo zostały stwierdzone uprzednio na podstawie stosowanego 
przez nią ustawodawstwa; oraz  
(b) odszkodowanie nie  jest należne w  odniesieniu do wypadku przy pracy lub choroby 
zawodowej, które wystąpiły albo następnie zostały stwierdzone na podstawie ustawodawstwa 
drugiego państwa, na podstawie którego wypadek przy pracy lub choroba zawodowa 
wystąpiły albo zostały stwierdzone.  
Artykuł SSC.36: Zwroty między instytucjami  
1. Postanow ienia art. SSC.30 [ Zwroty między instytucjami]  mają także zastosowanie do 
świadczeń, o  których mowa w  niniejszym rozdziale, a  zwrot dokonywany jest na podstawie 
faktycznie poniesionych kosztów.  
2. Państwa lub ich właściwe władze mogą przewidzieć inne sposo by dokonywania zwrotów lub 
też mogą odstąpić od dokonywania jakichkolwiek zwrotów między instytucjami podlegającymi ich 
kompetencji.  
ROZDZIAŁ  3: ŚWIADCZENIA Z  TYTUŁU ŚMIERCI  
Artykuł SSC.37: Prawo do świadczeń w  przypadku gdy śmierć nastąpiła, lub gdy upra wniony 
zamieszkuje, w  państwie innym niż właściwe państwo  
1. Jeżeli ubezpieczony lub członek jego rodziny umrze na terytorium państwa innego niż 
właściwe państwo, uważa się, że śmierć nastąpiła we właściwym państwie.  
2. Instytucja właściwa zobowiązana jest  do przyznania świadczeń z  tytułu śmierci należnych na 
podstawie stosowanego przez nią ustawodawstwa, nawet jeżeli osoba uprawniona zamieszkuje na 
terytorium państwa innego niż właściwe państwo.  
3. Postanowienia ust.  1 i 2 stosuje się również w  przypadku g dy śmierć nastąpiła z  powodu 
wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.  
Artykuł SSC.38: Udzielanie świadczeń w  przypadku śmierci emeryta lub rencisty  
1. W przypadku śmierci emeryta lub rencisty, który był uprawniony do emerytury lub renty na 
podstawie ustaw odawstwa jednego państwa lub do emerytury lub renty na podstawie 
ustawodawstwa dwóch lub większej liczby państw, jeżeli emeryt lub rencista zamieszkiwał 
 
1246  w państwie innym niż państwo instytucji odpowiedzialnej za koszt świadczeń rzeczowych 
udzielanych na po dstawie art. SSC.22 [Brak prawa do świadczeń rzeczowych na podstawie 
ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania] i art. SSC.23 [Emerytury lub renty na podstawie 
ustawodawstwa jednego lub większej liczby państw innych niż państwo miejsca  zamieszkania, gdy 
istnieje prawo do świadczeń rzeczowych w  tym ostatnim państwie], świadczenia z  tytułu śmierci 
należne na podstawie  ustawodawstwa stosowanego przez tę instytucję są udzielane na jej własny 
koszt, tak jakby emeryt lub rencista w  chwili śmierci miał miejsce zamieszkania w  państwie, 
w którym znajduje się ta instytucja.  
2. Postanowienia ust.  1 stosuje się odpowiednio do cz łonków rodziny emeryta lub rencisty.  
ROZDZIAŁ  4: ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU INWALIDZTWA  
Artykuł SSC.39: Obliczanie wysokości świadczeń z  tytułu inwalidztwa  
Bez uszczerbku dla postanowień art.  SSC.7 [Sumowanie okresów], jeżeli na podstawie 
ustawodawstwa właściweg o państwa zgodnie z  tytułem II [Określanie mającego zastosowanie 
ustawodawstwa] niniejszego Protokołu, wysokość świadczeń z  tytułu inwalidztwa zależy od długości 
okresów ubezpieczenia, pracy najemnej, pracy na własny rachunek lub zamieszkania, właściwe 
państwo nie jest zobowiązane do uwzględniania takich okresów spełnionych na podstawie 
ustawodawstwa innego państwa w  celu obliczenia należnej kwoty świadczenia z  tytułu inwalidztwa.   
Artykuł SSC.40: Postanowienia szczególne dotyczące sumowania okresów  
Instytu cja właściwa państwa, którego ustawodawstwo uzależnia nabycie, zachowanie lub odzyskanie 
prawa do świadczeń od spełnienia okresów ubezpieczenia lub zamieszkania stosuje, w  przypadkach, 
w których jest to niezbędne, odpowiednio postanowienia art. SSC.46 [Pos tanowienia szczególne 
dotyczące sumowania okresów] .  
 Artykuł SSC.41: Pogłębienie się stanu inwalidztwa  
W razie pogłębienia się stanu inwalidztwa, z  powodu którego osoba uzyskuje świadczenia na 
podstawie ustawodawstwa państwa zgodnie z  niniejszym Protokołem, świadczenie jest nadal 
udzielane zgodnie z  postanowieniami niniejszego rozdziału, z  uwzględnieniem pogłębienia się stanu.  
Artykuł SSC.42: Zamiana świadczeń z  tytułu inwalidztwa na świadczenia z  tytułu starości  
1. W przypadku gdy jest to przewidziane w  ustawodawstwie państwa wypłacającego 
świadczenie z  tytułu inwalidztwa zgodnie z  niniejszym Protokołem, świadczenia z  tytułu inwalidztwa 
przekształca się w  świadczenia z  tytułu starości na warunkach określonych w  ustawodawstwie, na 
podstawie którego są udzielane, oraz zgodnie z  rozdziałem 5 [Świadczenia emerytalne i  renty 
rodzinne].  
2. W przypadkach, gdy osoba pobierająca świadczenia z  tytułu inwalidztwa uprawniona jest do 
ubiegania się o  przyznanie świadczenia z  tytułu starości na podstawie u stawodawstwa jednego lub 
większej liczby państw, zgodnie z  postanowieniami art. SSC.45 [Postanowienia ogólne] , każda 
instytucja zobowiązana do udzielania świadczeń z  tytułu inwalidztwa na podstawie ustawodawstwa 
państwa kontynuuje wypłacanie takiej osobie świadczeń z  tytułu inwalidztwa, do których 
zainteresowany jest uprawniony na podstawie stosowanego przez tę instytucję ustawodawstwa aż 
do chwili, gdy postanowienia ust. 1 będą miały zastosowanie do tej instytucji lub tak długo, jak 
zainteresowany spełnia warunki dotyczące takich świadczeń.  
 
1247  Artykuł SSC.43:  Postanowienia szczególne dotyczące urzędników służby cywilnej  
Postanowienia art.  SSC.7 [Sumowanie okresów], art.  SSC.39 [Obliczanie wysokości świadczeń z  tytułu 
inwalidztwa], art.SSC.41 [Pogłębienie się stanu inwalidztwa], art.  SSC.42 [Zamiana świadczeń z  tytułu 
inwalidztwa na świadczenia z  tytułu starości] oraz art.  SSC.55 [Postanowienia szczególne dotyczące 
urzędników służby cywilnej] ust.  2 i 3 stosuje się odpowiednio do osób objętych specjalnym 
system em dla urzędników służby cywilnej.  
ROZDZIAŁ 5:  ŚWIADCZENIA EMERYTALNE I  RENTY RODZINNE  
Artykuł SSC.44: Uwzględnianie okresów przeznaczonych na wychowywanie dziecka  
1. W przypadku gdy w  ustawodawstwie państwa, które jest państwem właściwym na 
podstawie tyt ułu II [Określanie mającego zastosowanie ustawodawstwa], nie bierze się pod uwagę 
okresu przeznaczonego na wychowywanie dziecka, instytucją odpowiedzialną za uwzględnienie tego 
okresu jako okresu przeznaczonego na wychowywanie dziecka na podstawie stosowan ego przez 
siebie ustawodawstwa – tak jakby dziecko było wychowywane na terytorium danego państwa – 
pozostaje instytucja państwa, którego ustawodawstwu zainteresowany podlegał zgodnie 
z postanowieniami tytułu  II [Określanie mającego zastosowanie ustawodawst wa] ze względu na 
pracę najemną lub działalność na własny rachunek w  chwili, gdy na podstawie tego ustawodawstwa 
zaczęto uwzględniać okres przeznaczony na wychowywanie danego dziecka.  
2. Ustęp  1 nie ma zastosowania, jeżeli zainteresowany podlega lub zaczni e podlegać 
ustawodawstwu innego państwa w  związku z  wykonywaniem pracy najemnej lub działalności na 
własny rachunek.  
Artykuł SSC.45:  Postanowienia ogólne  
1. Wszystkie instytucje właściwe określą uprawnienie do świadczeń na podstawie wszystkich 
ustawodawst w państw, którym podlegał zainteresowany, kiedy złożony zostanie wniosek 
o przyznanie świadczenia, o  ile zainteresowany w  sposób wyraźny nie ubiega się o  odroczenie 
przyznania świadczeń z  tytułu starości na podstawie ustawodawstwa jednego lub większej licz by 
państw.  
2. Jeżeli w  danej chwili zainteresowany nie spełnia albo już nie spełnia warunków określonych 
przez wszystkie ustawodawstwa państw, którym podlegał, instytucje stosujące ustawodawstwo, 
którego warunki zostały spełnione, nie biorą pod uwagę, doko nując wyliczeń zgodnie 
z postanowieniami art.  SSC.47 [ Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit a) lub  b), okresów spełnionych na 
podstawie ustawodawstw, których warunki nie zostały spełnione lub nie są już spełniane, 
w przypadkach kiedy powoduje to niższą kwotę świadczenia.  
3. Postanowienia ust.  2 stosuje się odpowiednio, gdy zainteresowany w  sposób wyraźny ubiega 
się o  odroczenie przyznania świadczeń z  tytułu starości.  
4. Nowe obliczenie przeprowadza się automatycznie, gdy spełnione są warunki, które muszą 
być spełnione na podstawie innych ustawodawstw lub gdy dana osoba wnioskuje o  przyznanie 
świadczenia emerytalnego odroczonego zgodnie z  ust. 1, chyba że okresy ukończone zgodnie 
z innymi ustawodawstwami zostały już uwzględnione na mocy ust.  2 lub 3.  
Artykuł SSC.46: Postanowienia szczególne dotyczące sumowania okresów  
1. Jeżeli ustawodawstwo państwa uzależnia przyznanie pewnych świadczeń od spełnienia 
okresów ubezpieczenia wyłącznie w  odniesieniu do określonej pracy najemnej lub działalności na 
 
1248  własny rachunek lub w  zawodzie, który podlega szczególnemu systemowi dotyczącemu osób 
wykonujących pracę najemną lub działalność na własny rachunek, instytucja właściwa tego państwa 
uwzględni okresy spełnione na podstawie ustawodawstwa pozostałych państw t ylko wtedy, gdy 
zostały one spełnione na podstawie podobnego systemu lub, w  przeciwnym razie, w  tym samym 
zawodzie lub, w  odpowiednich przypadkach, przy tej samej pracy najemnej lub tej samej działalności 
na własny rachunek.  
Jeżeli, przy uwzględnieniu tak  spełnionych okresów, zainteresowany nie spełnia warunków do 
otrzymania świadczeń wynikających ze szczególnego systemu, okresy te są uwzględniane w  celu 
udzielenia świadczeń w  ramach systemu ogólnego lub, w  przeciwnym razie, systemu dotyczącego 
pracowników  fizycznych lub umysłowych, w  zależności od przypadku, pod warunkiem że 
zainteresowany przystąpił do jednego z  tych systemów.  
2. Okresy ubezpieczenia spełnione na podstawie szczególnego systemu państwa są 
uwzględniane w  celu udzielenia świadczeń w  ramach systemu ogólnego lub, w  przeciwnym razie, 
systemu dotyczącego pracowników fizycznych lub umysłowych, w  zależności od przypadku, innego 
państwa, pod warunkiem że zainteresowany przystąpił do jednego z  tych systemów, nawet jeżeli 
okresy te zostały już uwzglę dnione w  tym ostatnim państwie na podstawie systemu szczególnego.  
3. W przypadkach, w  których ustawodawstwo lub szczególny system państwa uzależnia 
nabycie, zachowanie lub odzyskanie prawa do świadczeń od tego, czy zainteresowany był 
ubezpieczony w  czasie  realizacji ryzyka, warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli zainteresowany 
był wcześniej ubezpieczony na podstawie ustawodawstwa lub szczególnego systemu tego państwa, 
a w chwili realizacji ryzyka jest ubezpieczony od tego samego ryzyka na podstawie ust awodawstwa 
innego państwa lub – jeżeli nie jest – należy mu się świadczenie z  tytułu tego samego ryzyka na 
podstawie ustawodawstwa innego państwa. Ostatni z  warunków uważa się jednakże za spełniony 
w przypadkach, o  których mowa w  art. SSC.52 [Okresy ubezpi eczenia lub zamieszkania krótsze niż 
jeden rok] .  
Artykuł SSC.47:  Przyznawanie świadczeń  
1. Instytucja właściwa ustala wysokość świadczeń, jakie byłyby należne:  
(a) zgodnie z  ustawodawstwem, które stosuje, wyłącznie w  przypadkach, gdy warunki 
uprawnienia do świadczeń zostały spełnione wyłącznie na podstawie prawa krajowego 
(świadczenie niezależne);  
(b) poprzez ustalenie teoretycznej kwoty świadczenia, a  następnie kwoty rzeczywistej 
(świadczenie proporcjonalne), w  następujący sposób :  
(i) teoretyczna kwota świadczenia  jest równa świadczeniu, o  które zainteresowany 
mógłby się ubiegać, gdyby wszystkie okresy ubezpieczenia lub zamieszkania, spełnione 
z uwzględnieniem ustawodawstw pozostałych państw, zostały spełnione na podstawie 
ustawodawstwa, które jest stosowane w  dniu  przyznania świadczenia. Jeżeli, zgodnie 
z tym ustawodawstwem, kwota świadczenia nie zależy od długości spełnionych 
okresów ubezpieczenia, kwota ta zostaje uznana za kwotę teoretyczną;  
(ii) instytucja właściwa ustala następnie rzeczywistą kwotę świadczenia pro porcjonalnego, 
stosując do kwoty teoretycznej stosunek długości okresów ubezpieczenia spełnionych 
przed realizacją ryzyka na podstawie stosowanego przez nią ustawodawstwa, do 
całkowitej długości okresów ubezpieczenia spełnionych przed realizacją ryzyka na 
podstawie ustawodawstw wszystkich zainteresowanych państw.  
 
1249  2. W odpowiednich przypadkach instytucja właściwa stosuje do kwoty ustalonej zgodnie 
z postanowieniami ust.  1 lit.  a) i  b) wszystkie zasady dotyczące obniżania, zawieszania lub 
wstrzymywania, zgod nie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem, w  granicach przewidzianych 
postanowieniami art. SSC.48 [ Zasady przeciwdziałania kumulacji] do art. SSC.50 [Kumulacja 
świadczeń różnego rodzaju] . 
3. Zainteresowany jest uprawniony do otrzymywania od instytucji wła ściwej każdego państwa 
wyższej z  kwot ustalonych zgodnie z  ust. 1 lit.  a) i b). 
4. W przypadkach, w  których wyliczenie zgodnie z  ust. 1 lit.  a) w  jednym państwie 
nieodmiennie wiąże się z  tym, że świadczenie niezależne jest równe lub wyższe od świadczenia 
proporcjonalnego ustalonego zgodnie z  ust. 1 lit.  b), instytucja właściwa odstępuje od wyliczenia 
proporcjonalnego, pod warunkiem że:  
(a) sytuacja taka jest określona w części 1 załącznika SSC -4 [Przypadki, w  których 
odstępuje się od wyliczenia proporcjonalneg o lub nie stosuje się go].  
(b) nie ma zastosowania żadne ustawodawstwo zawierające zasady przeciwdziałania 
kumulacji, o których mowa w art. SSC.49  [Kumulacja świadczeń tego samego rodzaju]  
oraz art. SSC.50 [Kumulacja świadczeń różnego rodzaju] , chyba że spełnione są 
warunki określone w art. SSC.50 [Kumulacja świadczeń różnego rodzaju] ust.  2; oraz  
(c) w szczególnych okolicznościach danego przypadku  art. SSC.52  [Okresy ubezpieczenia 
lub zamieszkania krótsze niż jeden rok]  nie ma zastosowania do okresów spełnionych 
na podstawie ustawodawstwa innego państwa.  
5. Niezależnie od postanowień ust.  1, 2 oraz  3 wyliczenie proporcjonalne nie ma zastosowania 
do systemów, które zapewniają świadczenia, w  odniesieniu do których okresy nie mają znaczenia dla 
ich wyliczenia – o ile systemy te wymienione są w  części 2 załącznika SSC -4 [Przypadki, w  których 
odstępuje się od wyliczenia proporcjonalnego lub nie stosuje się go]. W  takich przypadkach 
zainteresowany jest uprawniony do świadczeni a, którego wysokość ustalana jest zgodnie 
z ustawodawstwem danego państwa.  
Artykuł SSC.48:  Zasady przeciwdziałania kumulacji  
1. Jakakolwiek kumulacja świadczeń z  tytułu starości i  rent rodzinnych ustalanych lub 
udzielanych na podstawie okresów ubezpiecze nia lub zamieszkania spełnionych przez tę samą osobę 
uważana jest za kumulację świadczeń tego samego rodzaju.  
2. Kumulacja świadczeń, które nie mogą być uważane za świadczenia tego samego rodzaju 
w rozumieniu ust.  1, uważana jest za kumulację świadczeń ró żnego rodzaju.  
3. Następujące postanowienia mają zastosowanie do celów stosowania zasad przeciwdziałania 
kumulacji określonych przez ustawodawstwo państwa w  przypadku zbiegu świadczenia z  tytułu 
starości lub renty rodzinnej ze świadczeniem tego samego rod zaju lub ze świadczeniem innego 
rodzaju lub z  innym dochodem:  
(a) instytucja właściwa bierze pod uwagę świadczenia lub dochody uzyskane w  innym państwie 
wyłącznie wtedy, gdy stosowane przez nią ustawodawstwo przewiduje uwzględnianie 
świadczeń lub dochodów uzy skanych za granicą;  
(b) instytucja właściwa bierze pod uwagę wysokość świadczeń, jakie mają być wypłacane przez 
inne państwo przed potrąceniem podatku, składek z  tytułu ubezpieczenia społecznego i  innych 
 
1250  opłat i  potrąceń indywidualnych, o  ile stosowane przez n ią ustawodawstwo nie przewiduje 
stosowania zasad przeciwdziałania kumulacji po takich potrąceniach, na warunkach 
przewidzianych i  zgodnie z  procedurami przewidzianymi w  załączniku  SSC-7 [Część 
wykonawcza];  
(c) instytucja właściwa nie uwzględnia wysokości świad czeń uzyskanych zgodnie 
z ustawodawstwem innego państwa na podstawie ubezpieczenia dobrowolnego lub 
fakultatywnego kontynuowanego;  
(d) jeżeli jedno państwo stosuje zasady przeciwdziałania kumulacji, ponieważ zainteresowany 
otrzymuje świadczenia tego samego rod zaju lub innego rodzaju na podstawie ustawodawstwa 
innego państwa lub dochód uzyskany w  innych państwach, należne świadczenie może być 
obniżone wyłącznie o  kwotę takich świadczeń lub takiego dochodu.  
Artykuł SSC.49:  Kumulacja świadczeń tego samego rodzaju  
1. W przypadkach, w  których świadczenia tego samego rodzaju należne na podstawie 
ustawodawstwa dwóch lub większej liczby państw kumulują się, zasady przeciwdziałania kumulacji 
określone przez ustawodawstwo państwa nie mają zastosowania do świadczenia prop orcjonalnego.  
2. Zasady przeciwdziałania kumulacji mają zastosowanie do świadczenia niezależnego 
wyłącznie wtedy, gdy dane świadczenie jest:  
(a) świadczeniem, którego kwota nie zależy od długości okresów ubezpieczenia lub zamieszkania; 
lub  
(b) świadczeniem, którego kwota ustalana jest na podstawie zaliczonego okresu uważanego za 
spełniony pomiędzy dniem realizacji ryzyka a  terminem późniejszym, zbiegającym się ze:  
(i) świadczeniem tego samego typu, z  wyjątkiem przypadków, w  których dwa lub większa 
liczba państw zawarła umowę o  unikaniu wielokrotnego uwzględniania tego samego 
zaliczonego okresu; lub  
(ii) świadczeniem, o  którym mowa w  lit. a).  
Świadczenia i  umowy, o  których mowa w  lit. a) i b), wymienione są w  załączniku SSC -5 [Świadczenia 
i umowy, które  pozwalają na stosowanie art.  SSC.49 [Kumulacja świadczeń tego samego rodzaju]].  
Artykuł SSC.50:  Kumulacja świadczeń różnego rodzaju  
1. Jeżeli otrzymanie świadczeń różnego rodzaju lub innego dochodu wymaga zastosowania 
zasad przeciwdziałania kumulacji przewidzianych przez ustawodawstwo zainteresowanych państw 
w odniesieniu do:  
(a) dwóch lub większej liczby niezależnych świadczeń, to instytucje właściwe podzielą kwoty 
świadczenia lub świadczeń lub innych dochodów, które zostały uwzględnione, przez liczbę 
świadczeń podlegających wspomnianym zasadom;  
jednakże zastosowanie postanowień niniejszej litery nie może pozbawiać zainteresowanego 
jego statusu emeryta lub rencisty do celów stosowania postanowień pozostałych rozdziałów 
niniejszego tytułu na warunkach określonych i  zgodnie z  procedurami określonymi 
w załączniku  SSC-7 [Część wykonawcza];  
 
1251  (b) jednego lub większej liczby świadczeń proporcjon alnych, to instytucje właściwe wezmą pod 
uwagę świadczenie lub świadczenia lub inne dochody i  wszystkie składniki przewidziane do 
celów stosowania zasad przeciwdziałania kumulacji jako funkcję stosunku okresów 
ubezpieczenia lub zamieszkania ustalonych do w yliczeń, o  których mowa w  art. SSC.47 
[Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b) ppkt  (ii); 
(c) jednego lub większej liczby świadczeń niezależnych oraz jednego lub większej liczby świadczeń 
proporcjonalnych, to instytucje właściwe stosują odpowiednio postanowieni a lit.  a) 
w odniesieniu do świadczeń niezależnych oraz lit.  b) w odniesieniu do świadczeń 
proporcjonalnych.  
2. Instytucja właściwa nie stosuje podanego podziału w  odniesieniu do świadczeń niezależnych, 
jeżeli stosowane przez nią ustawodawstwo przewiduje u względnianie świadczeń różnego rodzaju lub 
innych dochodów oraz wszystkich innych składników w  ustalaniu części ich kwoty określanej jako 
funkcja stosunku okresów ubezpieczenia lub zamieszkania, o  których mowa w  art. SSC.47 
[Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit. b) ppkt  (ii).  
3. Postanowienia ust.  1 i 2 stosuje się odpowiednio w  przypadkach, w  których ustawodawstwo 
jednego lub większej liczby państw przewiduje, że prawo do świadczenia nie może być nabyte 
w przypadku, kiedy zainteresowany otrzymuje świadczeni e innego rodzaju, należne na podstawie 
ustawodawstwa innego państwa, lub inny dochód.  
Artykuł SSC.51:  Postanowienia dodatkowe dotyczące ustalania wysokości świadczeń  
1. Do celu wyliczenia kwot teoretycznych i  proporcjonalnych, o  których mowa w  art. SSC.47  
[Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b), obowiązują następujące zasady:  
(a) w przypadkach, gdy całkowita długość okresów ubezpieczenia lub zamieszkania spełnionych 
przed realizacją ryzyka na podstawie ustawodawstw wszystkich zainteresowanych państw jest 
więk sza od maksymalnego okresu wymaganego przez ustawodawstwo jednego z  tych państw 
do otrzymania pełnego świadczenia, instytucja właściwa tego państwa weźmie pod uwagę ten 
okres maksymalny zamiast całkowitej długości spełnionych okresów; ta metoda wyliczania nie 
skutkuje obciążeniem tej instytucji kosztem świadczenia większego od pełnego świadczenia 
przewidzianego na podstawie stosowanego przez nią ustawodawstwa. Niniejszy przepis nie 
ma zastosowania do świadczeń, których wysokość nie zależy od długości ubezpi eczenia;  
(b) procedura uwzględniania nakładających się okresów określona została w  załączniku  SSC-7 
[Część wykonawcza];  
(c) jeżeli ustawodawstwo państwa stanowi, że świadczenia mają być wyliczane na podstawie 
dochodów, składek , podstaw składek, podwyżek, zarobków , innych kwot lub kombinacji 
więcej niż jednej z  nich (średnich, proporcjonalnych, zryczałtowanych lub zaliczonych), 
instytucja właściwa:  
(i) określa podstawę ustalania świadczeń wyłącznie na podstawie okresów ubezpieczenia 
spełnionych na podstawie stosowaneg o przez nią ustawodawstwa;  
(ii) wykorzystuje, w  celu określenia kwoty wyliczanej na podstawie okresów 
ubezpieczenia lub zamieszkania spełnionych zgodnie z  ustawodawstwem pozostałych 
państw, te same składniki określane lub odnotowywane dla okresów ubezpieczenia 
spełnionych na podstawie st osowanego przez nią ustawodawstwa;  
 
1252  w razie potrzeby zgodnie z  procedurami określonymi w  załączniku SSC -6 
[Postanowienia szczególne dotyczące stosowania ustawodawstw państw 
członkowskich i  Zjednoczonego Królestwa] w  odniesieniu do danego państwa;  
(d) w przypa dku gdy lit.  c) nie ma zastosowania, ponieważ ustawodawstwo państwa stanowi, że 
świadczenie ma być wyliczane na podstawie elementów innych niż okresy ubezpieczenia lub 
zamieszkania, które nie są związane z  czasem, instytucja właściwa bierze pod uwagę – 
w odniesieniu do każdego z  okresów ubezpieczenia lub zamieszkania spełnionych na 
podstawie ustawodawstwa jakiegokolwiek innego państwa – kwotę zgromadzonego kapitału, 
kapitału uznawanego za zgromadzony lub jakikolwiek inny składnik służący do wyliczania 
zgodn ie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem, podzielone przez jednostki okresów 
odpowiadające im w  danym systemie emerytalno -rentowym.  
2. Przepisy ustawodawstwa państwa dotyczące rewaloryzacji składników branych pod uwagę 
w celu wyliczenia świadczeń stosuje  się, w  odpowiednim przypadku, do składników, jakie bierze pod 
uwagę instytucja właściwa tego państwa, zgodnie z  postanowieniami ust.  1, z  tytułu okresów 
ubezpieczenia lub zamieszkania spełnionych na podstawie ustawodawstwa innych państw.  
Artykuł SSC.52: O kresy ubezpieczenia lub zamieszkania krótsze niż jeden rok  
1. Bez uszczerbku dla postanowień art.  SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b), instytucja 
państwa nie jest zobowiązana do przyznania świadczeń z  tytułu okresów spełnionych na podstawie 
stosowanego przez nią ustawodawstwa, które są uwzględniane w  chwil i realizacji ryzyka, jeżeli:  
(a) długość wspomnianych okresów jest mniejsza niż jeden rok, oraz  
(b) uwzględniając wyłącznie te okresy, żadne prawo do świadczeń nie zostało nabyte na 
podstawie tego ustawodawstwa .  
Do celów stosowania postanowień niniejszego artykułu termin „okresy ubezpieczenia” oznacza 
wszystkie okresy ubezpieczenia, pracy najemnej lub pracy na własny rachunek lub zamieszkania, 
które albo kwalifikują się do wspomnianego świadczenia, albo bezpośredn io je zwiększają.  
2. Instytucja właściwa każdego zainteresowanego państwa bierze pod uwagę okresy, o  których 
mowa w  ust. 1, do celów stosowania postanowień art.  SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b) 
ppkt  (i).  
3. W przypadku gdy stosowanie postan owień ust.  1 spowodowałoby zwolnienie ze zobowiązań 
wszystkich instytucji zainteresowanych państw, świadczenia przyznaje się wyłącznie na podstawie 
ustawodawstwa ostatniego z  tych państw, którego warunki są spełnione, tak jak gdyby wszystkie 
okresy ubezpie czenia i  zamieszkania spełnione i  brane pod uwagę zgodnie z  postanowieniami 
art. SSC.7 [ Sumowanie okresów] i art.SSC.46 [ Postanowienia szczególne dotyczące sumowania 
okresów] ust.  1 i 2 zostały spełnione na podstawie ustawodawstwa tego państwa.  
4. Niniejs zego artykułu nie stosuje się do systemów wymienionych w  części 2 [Przypadki, 
w których stosuje się art.  47 ust.  5] załącznika SSC -4 [Przypadki, w  których odstępuje się od 
wyliczenia proporcjonalnego lub nie stosuje się go].  
Artykuł SSC.53:  Przyznawanie d odatków  
1. Świadczeniobiorca, do którego stosuje się postanowienia niniejszego rozdziału, nie może, 
w państwie, w  którym ma miejsce zamieszkania i  na podstawie ustawodawstwa którego należne jest 
świadczenie, otrzymać świadczenie, które jest niższe od świad czenia minimalnego ustalonego przez 
 
1253  to ustawodawstwo za okres ubezpieczenia lub zamieszkania równy wszystkim okresom branym pod 
uwagę do wypłaty zgodnie z  postanowieniami niniejszego rozdziału.  
2. Instytucja właściwa tego państwa wypłaca uprawnionemu prze z okres jego zamieszkania na 
terytorium tego państwa dodatek równy różnicy między całkowitą wysokością świadczeń należnych 
na podstawie postanowień niniejszego rozdziału a  kwotą świadczenia minimalnego.  
Artykuł SSC.54: Ponowne obliczenie i  rewaloryzacja św iadczeń  
1. Jeżeli metoda ustalania wysokości świadczeń lub zasady wyliczania świadczeń ulegają 
zmianie na podstawie ustawodawstwa państwa lub jeżeli sytuacja osobista zainteresowanego ulega 
istotnej zmianie, która, na podstawie tego ustawodawstwa, prowadzi łaby do dostosowania kwoty 
świadczenia, to zgodnie z  postanowieniami art.  SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] dokonywane jest 
ponowne jej wyliczenie.  
2. Natomiast jeżeli z  powodu wzrostu kosztów utrzymania, wahania poziomu wynagrodzeń lub 
innych czynników stan owiących podstawę dostosowań, świadczenia należne od zainteresowanego 
państwa ulegają określonej zmianie procentowej lub kwotowej, to procent ten lub taką 
zryczałtowaną kwotę należy stosować bezpośrednio do świadczeń ustalonych zgodnie 
z postanowieniami ar t. SSC.47 [Przyznawanie świadczeń], bez potrzeby ponownego wyliczania.  
Artykuł SSC.55:  Postanowienia szczególne dotyczące urzędników służby cywilnej  
1. Postanowienia art. SSC.7 [ Sumowanie okresów],  art. SSC.45 [ Postanowienia ogólne],  
art. SSC.46 [Postanow ienia szczególne dotyczące sumowania okresów] ust.  3 oraz art.  SSC.47 
[Przyznawanie świadczeń] do art.  SSC.54 [Ponowne obliczenie i  rewaloryzacja świadczeń]  stosuje się 
odpowiednio do osób objętych specjalnym systemem dla urzędników służby cywilnej.  
2. Jednak jeżeli ustawodawstwo właściwego państwa uzależnia nabycie, zachowanie lub 
odzyskanie prawa do świadczeń na podstawie systemu specjalnego dla urzędników służby cywilnej 
od tego, czy wszystkie okresy ubezpieczenia zostały spełnione na podstawie jedneg o lub większej 
liczby systemów specjalnych dla urzędników służby cywilnej w  tym państwie lub czy są uważane 
przez ustawodawstwo tego państwa za równoważne z  tymi okresami, instytucja właściwa tego 
państwa bierze pod uwagę tylko okresy, które mogą być uznan e na podstawie stosowanego przez 
nią ustawodawstwa.  
Jeżeli, z  uwzględnieniem tak spełnionych okresów, zainteresowany nie spełnia warunków do 
otrzymania tych świadczeń, okresy te uwzględniane są w  celu przyznania świadczeń na podstawie 
systemu ogólnego lub , w przeciwnym razie, programu mającego zastosowanie do pracowników 
fizycznych lub umysłowych, w  zależności od przypadku.  
3. W przypadkach, w  których, na podstawie ustawodawstwa państwa, świadczenia wynikające 
z systemu specjalnego dla urzędników służby cywilnej wyliczane są na podstawie ostatniego 
wynagrodzenia lub ostatnich wynagrodzeń otrzymywanych w  okresie odniesienia, inst ytucja 
właściwa tego państwa bierze pod uwagę, do celów wyliczania, tylko te wynagrodzenia, właściwie 
zrewaloryzowane, które otrzymywane były w  okresie lub w  okresach, w  których zainteresowany 
podlegał temu ustawodawstwu.  
ROZDZIAŁ  6:  ŚWIADCZENIA DLA BEZR OBOTNYCH  
 
1254  Artykuł SSC.56: Postanowienia szczególne dotyczące sumowania okresów ubezpieczenia, pracy 
najemnej lub pracy na własny rachunek  
1. Instytucja właściwa państwa, którego ustawodawstwo uzależnia nabycie, zachowanie, 
odzyskanie lub kontynuację prawa d o świadczeń od spełnienia okresów ubezpieczenia, pracy 
najemnej lub pracy na własny rachunek, bierze pod uwagę, w  niezbędnym zakresie, okresy 
ubezpieczenia, pracy najemnej lub pracy na własny rachunek spełnione na podstawie 
ustawodawstwa innego państwa, ta k jak gdyby były one spełnione na podstawie stosowanego przez 
nią ustawodawstwa.  
Jednak w  przypadkach, gdy mające zastosowanie ustawodawstwo uzależnia prawo do świadczeń od 
spełnienia okresów ubezpieczenia, to okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy n a własny 
rachunek spełnione na podstawie ustawodawstwa innego państwa nie są brane pod uwagę, o  ile nie 
byłyby one uznawane za okresy ubezpieczenia, gdyby zostały spełnione zgodnie z  mającym 
zastosowanie ustawodawstwem.  
2. Zastosowanie postanowień ust.  1 n iniejszego artykułu uzależnione jest od spełnienia 
ostatnio przez zainteresowanego, zgodnie z  ustawodawstwem, na podstawie którego ubiega się on 
o świadczenia:  
(a) okresów ubezpieczenia, jeżeli ustawodawstwo to wymaga okresów ubezpieczenia,  
(b) okresów zatrudnieni a, jeżeli ustawodawstwo to wymaga okresów zatrudnienia, lub  
(c) okresów  pracy na własny rachunek, jeżeli ustawodawstwo to wymaga okresów pracy na 
własny rachunek.  
Artykuł SSC.57: Obliczanie wysokości świadczeń dla bezrobotnych  
1. Jeżeli wysokość świadczeń dla bezrobotnych jest obliczana na podstawie kwoty 
wcześniejszego wynagrodzenia lub dochodu zawodowego zainteresowanego, właściwe państwo 
uwzględnia wynagrodzenie lub dochód zawodowy uzyskany przez zainteresowanego wyłącznie 
w oparciu o  jego ostatnią działalno ść w  charakterze pracownika najemnego lub osoby prowadzącej 
działalność na własny rachunek zgodnie z  ustawodawstwem właściwego państwa.  
2. Jeżeli ustawodawstwo stosowane przez właściwe państwo przewiduje szczególny okres 
odniesienia w  celu ustalenia wynagr odzenia lub dochodu zawodowego stosowanego do obliczenia 
wysokości świadczenia, a  zainteresowany podlegał ustawodawstwu innego państwa przez cały okres 
odniesienia lub jego część, właściwe państwo uwzględnia jedynie wynagrodzenie lub dochód 
zawodowy uzyska ny w  trakcie ostatniej działalności w  charakterze pracownika najemnego lub osoby 
prowadzącej działalność na własny rachunek zgodnie z  tym ustawodawstwem.  
ROZDZIAŁ  7:  ŚWIADCZENIA PRZEDEMERYTALNE  
Artykuł SSC.58: Świadczenia  
W przypadkach, w  których mające z astosowanie ustawodawstwo uzależnia prawo do świadczeń 
przedemerytalnych od spełnienia okresów ubezpieczenia, pracy najemnej lub pracy na własny 
rachunek, postanowienia art.  SSC.7 [  Sumowanie okresów] nie mają zastosowania.  
TYTUŁ IV: POSTANOWIE NIA RÓŻNE  
 
1255  Artykuł SSC.59:  Współpraca  
1. Właściwe organy państw powiadamiają Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia 
Społecznego o  wszelkich zmianach w  ich ustawodawstwie dotyczących działów zabezpieczenia 
społecznego objętych art.  SSC.3 [Zagadnienia objęte Protokołem], które są istotne dla wdrożenia 
niniejszego Protokołu lub mogą wpływać na jego wdrożenie.  
2. Jeżeli niniejszy Protokół nie wymaga, aby takie informacje były przekazywane Specjalnemu 
Komitetowi ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego, właściwe organy państw informują się  
wzajemnie o  środkach podjętych w  celu wykonania niniejszego Protokołu, które nie zostały 
notyfikowane na podstawie ust.  1 i które są istotne dla wykonania Protokołu.  
3. Do celów niniejszego Protokołu władze i  instytucje państw członkowskich i  Zjednoczone go 
Królestwa świadczą sobie wzajemnie pomoc i  działają tak, jak przy wykonywaniu własnego 
ustawodawstwa. Administracyjna pomoc tych władz i  instytucji jest, co do zasady, wolna od opłat. 
Jednakże Specjalny Komitet ds.  Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego  określa charakter kosztów 
podlegających zwrotowi oraz limity, ponad które należny jest ich zwrot.  
4. Do celów niniejszego Protokołu władze i  instytucje państw mogą porozumiewać się 
bezpośrednio między sobą oraz z  zainteresowanymi osobami lub z  ich przeds tawicielami.  
5. Instytucje i  osoby objęte zakresem niniejszego Protokołu mają obowiązek wzajemnego 
informowania i  współpracy w  celu zapewnienia właściwego wdrożenia niniejszego Protokołu.  
Instytucje, zgodnie z  zasadą dobrej administracji, odpowiadają na wszelkie zapytania 
w odpowiednim czasie i  w związku z  tym udzielają osobom zainteresowanym wszelkich informacji 
wymaganych do wykonywania praw przyznanych im na mocy niniejszego Protokołu.  
Zainteresowane osoby muszą poinformować instytucje właściwego państ wa oraz państwa 
zamieszkania tak szybko, jak to jest możliwe, o  wszelkich ewentualnych zmianach w  ich sytuacji 
osobistej lub rodzinnej, które wpływają na ich prawo do świadczeń na podstawie niniejszego 
Protokołu.  
6. Nieprzestrzeganie obowiązku informowani a, o  którym mowa w  ust. 5 akapit trzeci, może 
skutkować zastosowaniem proporcjonalnych środków zgodnie z  prawem krajowym. Jednakże te 
środki są równe środkom stosowanym w  podobnych sytuacjach zgodnie z  prawem wewnętrznym 
oraz nie czynią dla wnioskodawców n iemożliwym lub bardzo trudnym w  praktyce wykonywania 
praw przyznanych im na mocy niniejszego Protokołu.  
7. W przypadku trudności w  interpretacji lub zastosowaniu niniejszego Protokołu, które mogą 
zagrozić prawom osób objętych jego zakresem instytucja właś ciwego państwa lub państwa 
zamieszkania zainteresowanej osoby nawiązuje kontakt z  instytucją( -ami) zainteresowanego 
państwa członkowskiego/zainteresowanych państw członkowskich. W  razie braku wypracowania 
rozwiązania  w rozsądnym terminie Strona może wnieść  o przeprowadzenie konsultacji w  ramach 
Specjalnego Komitetu ds.  Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego.  
8. Władze, instytucje i  sądy państwa nie mogą odrzucić wniosków lub innych dokumentów 
skierowanych do nich z  tego powodu, że są sporządzone w  jednym z  języków urzędowych Unii, 
w tym w  języku angielskim.  
 
1256  Artykuł SSC.60:  Przetwarzanie danych  
1. Państwa stopniowo wykorzystują nowe technologie do wymiany, dostępu do i  przetwarzania 
danych wymaganych do stosowania postanowień niniejszego Protokołu.  
2. Każd e państwo ponosi odpowiedzialność za zarządzanie częścią usług przetwarzania danych, 
która leży w  ich gestii.  
3. Władze lub instytucje państwa nie mogą odrzucić dokumentów elektronicznych wysłanych 
lub wystawionych przez instytucję innego państwa zgodnie z  Protokołem oraz załącznikiem SSC -7 
[Część wykonawcza] z  tego powodu, że zostały otrzymane drogą elektroniczną, jeżeli instytucja 
otrzymująca oświadczyła, że może przyjmować dokumenty elektroniczne. Kopie i  zapisy takich 
dokumentów uważa się za poprawną i  dokładną kopię oryginału lub odzwierciedlenie informacji, do 
jakich dokument się odnosi, o  ile nie istnieją dowody przeciwne.  
4. Dokument elektroniczny uważa się za ważny, jeżeli system komputerowy, w  jakim zapisany 
jest dokument, zawiera zabezpieczenia ni ezbędne w  celu przeciwdziałania wszelkim zmianom, 
ujawnieniom lub dostępowi osób nieuprawnionych do tego zapisu. W każdym czasie możliwe musi 
być odtworzenie zapisanych informacji w  postaci gotowej do odczytu.  
Artykuł SSC.61:  Zwolnienia  
1. Przywilej zwol nienia z  podatków, opłat skarbowych, taksy notarialnej lub opłat 
rejestracyjnych, przewidzianych przez ustawodawstwo jednego państwa, lub ich obniżenia, 
w odniesieniu do zaświadczeń lub  dokumentów, które należy przedstawić, stosując ustawodawstwo 
tego pańs twa, rozciąga się na odpowiednie zaświadczenia lub dokumenty, które należy przedstawić, 
stosując ustawodawstwo innego państwa lub niniejszy Protokół.  
2. Wszelkie oświadczenia, dokumenty i  zaświadczenia dowolnego rodzaju, jakie należy 
przedstawić do celów s tosowania niniejszego Protokołu, zwolnione są z  obowiązku uwierzytelniania 
przez władze dyplomatyczne lub konsularne.  
Artykuł SSC.62:  Wnioski, oświadczenia i  odwołania  
Wszelkie wnioski, oświadczenia lub odwołania, które zgodnie z  ustawodawstwem jednego pa ństwa 
należało złożyć lub wnieść w  określonym terminie do władz, instytucji lub sądu tego państwa, są 
dopuszczalne, jeżeli zostaną wniesione w  tym samym terminie do odpowiednich władz, instytucji lub 
sądu innego państwa. W  takim przypadku władze, instytucj a lub sąd, do których wnioski, 
oświadczenia lub odwołania zostały złożone lub wniesione, przekazuje je bezzwłocznie właściwym 
władzom, instytucji lub sądowi tego pierwszego państwa bezpośrednio albo za pośrednictwem 
właściwych władz zainteresowanych państw . Datę złożenia lub wniesienia takich wniosków, 
oświadczeń lub odwołań do władz, instytucji lub sądu drugiego państwa uznaje się za datę złożenia 
lub wniesienia takich wniosków, oświadczeń lub odwołań do właściwych władz, instytucji lub sądu.  
Artykuł SSC.63:  Badania lekarskie  
1. Badania lekarskie przewidziane przez ustawodawstwo jednego państwa mogą być 
przeprowadzane na wniosek instytucji właściwej na terytorium  innego państwa przez instytucję 
miejsca pobytu lub zamieszkania osoby uprawnionej do świa dczeń, na warunkach określonych 
w załączniku  SSC-7 [Część wykonawcza] lub w  sposób uzgodniony przez właściwe władze 
zainteresowanych państw.  
 
1257  2. Badania lekarskie przeprowadzone na warunkach określonych w  ust. 1 uważa się za 
przeprowadzone na terytorium wła ściwego państwa.   
Artykuł SSC.64: Ściąganie składek i  odzyskiwanie świadczeń  
1. Ściąganie składek należnych instytucji jednego państwa oraz odzyskiwanie świadczeń 
udzielonych przez instytucję jednego państwa, ale nienależnych, może nastąpić w  innym państw ie 
zgodnie z  procedurą oraz z  zachowaniem gwarancji i  przywilejów dotyczących ściągania składek 
należnych odpowiedniej instytucji tego ostatniego państwa oraz odzyskiwania świadczeń przez nią 
udzielonych, ale nienależnych.   
2. Decyzje wykonawcze organów są dowych i  administracyjnych dotyczące ściągania składek, 
odsetek i  wszelkich innych opłat lub odzyskiwania świadczeń udzielonych, ale nienależnych na 
podstawie ustawodawstwa jednego państwa są uznawane i  wykonywane na żądanie instytucji 
właściwej w  innym pa ństwie w  granicach i  zgodnie z  procedurami określonymi przez ustawodawstwo 
i z wszelkimi innymi procedurami, mającymi zastosowanie do podobnych decyzji tego ostatniego 
państwa. Decyzje takie ogłasza się jako podlegające wykonaniu w  tym państwie w  zakresie 
wymaganym przez ustawodawstwo i  wszelkie inne procedury tego państwa.   
3. Roszczenia instytucji jednego państwa mają w  postępowaniu egzekucyjnym, upadłościowym 
lub układowym w  innym państwie takie same przywileje, jakie ustawodawstwo tego ostatniego 
państw a przyznaje roszczeniom tego samego rodzaju.   
4. Procedura dotycząca wprowadzenia w  życie postanowień niniejszego artykułu, włącznie ze 
zwrotem, podlega postanowieniom załącznika  SSC-7 [Część wykonawcza] lub, kiedy to niezbędne 
i jako środek uzupełniający,  środkom przewidzianym w  umowach między państwami.   
Artykuł SSC.65:  Prawa instytucji  
1. Jeżeli osoba korzysta na podstawie ustawodawstwa państwa ze świadczeń z  tytułu szkody 
powstałej na skutek zdarzeń zaistniałych na terytorium innego państwa, wszelkie prawa instytucji 
odpowiedzialnej za świadczenie w  stosunku do osoby trzeciej, zobowiązanej  do wynagrodzenia 
szkody, uregulowane są następująco:  
(a) w przypadku gdy instytucja odpowiedzialna za świadczenie wstąpiła, na podstawie 
stosowanego przez nią ustawodawstwa, w  prawa, jakie przysługują beneficjentowi w  stosunku 
do osób trzecich, wstąpienie ta kie jest uznawane przez każde państwo;  
(b) w przypadku gdy instytucja odpowiedzialna za świadczenie ma bezpośrednie roszczenie wobec 
osoby trzeciej, roszczenie takie jest uznawane przez każde państwo.  
2. Jeżeli osoba otrzymuje na podstawie ustawodawstwa państw a świadczenia z  tytułu szkody 
powstałej na skutek zdarzeń zaistniałych na terytorium innego państwa, ustawodawstwo określające 
przypadki, w  których wyłączona jest odpowiedzialność cywilna pracodawców lub ich pracowników, 
stosuje się wobec wymienionej osoby  lub instytucji właściwej.  
Postanowienia ust.  1 stosuje się również do wszelkich praw instytucji odpowiedzialnej za 
zapewnienie świadczeń w  stosunku do pracodawców lub ich pracowników w  przypadku gdy ich 
odpowiedzialność nie jest wyłączona.  
3. W przypadk ach, w  których, zgodnie z  postanowieniami art. SSC.30 [ Zwroty między 
instytucjami ] ust.  3 lub art.  SSC.36  [[Zwroty między instytucjami] ust.  2, dwa lub większa liczba 
państw lub ich właściwe organy zawarły umowę o  rezygnacji z  dokonywania jakichkolwiek zwrotów 
 
1258  między instytucjami podlegającymi ich właściwości lub gdy zwrot nie zależy od kwoty faktycznie 
wypłaconych świadczeń, wszelkie prawa w  stosunku do osób trzecich ponoszących odpowiedzialność 
podlegają następującym zasadom:  
(a) w przypadkach, w  których instytucja państwa zamieszkania lub pobytu przyznaje świadczenie 
osobie z  tytułu szkody powstałej na jego terytorium, instytucja ta, zgodnie z  przepisami 
stosowanego przez nią ustawodawstwa, wykonuje prawo do wstąpienia lub działania 
bezpośredniego w  stosunku do stron trzecich ponoszących odpowiedzialność za naprawienie 
szkody;  
(b) do celów zastosowania postanowień lit. a):  
(i) osobę otrzymującą świadczenia uznaje się za ubezpieczoną w  instytucji miejsca 
zamieszkania lub pobytu, oraz  
(ii) instytucję tę uznaje się za instytucję odpowiedzialną za udzielenie świadczeń;  
(c) postanowienia ust.  1 i 2 pozostają w  mocy w  odniesieniu do wszelkich świadczeń nieobję tych 
umową o  rezygnacji lub zwrotów, które nie zależą od wysokości faktycznie wypłaconych 
świadczeń.   
Artykuł SSC.66:  Wdrożenie ustawodawstwa  
Szczególne warunki wprowadzania w  życie ustawodawstw niektórych państw wymienione są 
w załączniku  SSC-6 [Postanow ienia szczególne dotyczące stosowania ustawodawstw państw 
członkowskich oraz Zjednoczonego Królestwa].  
TYTUŁ V: POSTANOWIEN IA KOŃCOWE  
Artykuł SSC.67: Ochrona praw indywidualnych  
1. Strony zapewniają, zgodnie ze swoim wewnętrznym porządkiem prawnym, aby 
przepisy  Protokołu w  sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały moc prawną, 
albo bezpośrednio albo poprzez prawodawstwo krajowe służące wdrożeniu tych przepisów, tak aby 
osoby prawne lub fizyczne mogły powołać się na te przepisy przed wewn ętrznymi sądami, 
trybunałami i organami administracyjnymi.  
2. Strony zapewniają osobom prawnym i fizycznym środki skutecznej ochrony ich praw 
wynikających z niniejszego Protokołu, takie jak możliwość kierowania skarg do organów 
administracyjnych lub wnosze nia sprawy do właściwego sądu lub trybunału w ramach odpowiedniej 
procedury sądowej, w celu znalezienia odpowiedniego i terminowego środka odwoławczego.  
Artykuł SSC.68:  Zmiany  
Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego może wprowadzać zm iany 
w załącznikach i  dodatkach do niniejszego Protokołu.   
Artykuł SSC.69: Wypowiedzenie niniejszego Protokołu  
Nie naruszając postanowień art.  FINPROV.8 [Rozwiązanie Umowy], każda ze Stron może 
w dowolnym momencie wypowiedzieć niniejszy Protokół w  drodze pisemnego powiadomienia 
wystosowanego drogą dyplomatyczną. W takim przypadku niniejszy Protokół przestaje obowiązywać 
pierwszego dnia dziewiątego miesiąca następującego po dacie powiadomienia.  
 
1259  Artykuł SSC.70:  Klauzule wygaśnięcia  
1. Niniejszy Protokół przestaje obowiązywać piętnaście lat po wejściu w  życie niniejszej 
Umowy.   
2. Nie później niż 12 miesięcy przed zakończeniem stosowania niniejszego Protokołu zgodnie 
z ust. 1 każda ze Stron powiadamia drugą Stronę o  zamiarze rozpoczęcia negocjacji w  celu z awarcia 
zaktualizowanego Protokołu.  
Artykuł SSC.71:  Ustalenia po zakończeniu obowiązywania niniejszego Protokołu  
Jeżeli niniejszy Protokół przestaje obowiązywać na mocy art.  SSC.69 [Wypowiedzenie niniejszego 
protokołu], art.  SSC.70 [Klauzula wygaśnięcia ] lub art.  FINPROV.8 [Wypowiedzenie], prawa 
ubezpieczonych dotyczące uprawnień opartych na spełnionych okresach lub okolicznościach lub 
zdarzeniach, które wystąpiły przed końcem obowiązywania niniejszego Protokołu, zostają 
zachowane. Rada Partnerstwa może dokonać dodatkowych ustaleń określających odpowiednie 
ustalenia następcze i  przejściowe w  odpowiednim czasie przed końcem obowiązywania niniejszego 
Protokołu.   
 
1260  ZAŁĄCZNIK SSC -1: NIEKTÓRE ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE, DO KTÓRYCH PROTOKÓŁ NIE MA 
ZASTOSOWANIA  
Część 1 : Specjalne nieskładkowe świadczenia pieniężne (art.  SSC.3 [Zagadnienia objęte Protokołem] 
ust. 4 lit.  a)) 
(i) ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
(a) Państwowy kredyt emerytalno -rentowy (ustawa z  2002  r. o  państwowym kredycie 
emerytalno -rentowym i  ustawa z  2002  r. o  państwowym  kredycie emerytalno -rentowym 
(Irlandia Północna))  
(b) Zasiłki dla osób poszukujących pracy uzależnione od wysokości dochodu (ustawa z  1995  r. 
o osobach poszukujących pracy i  rozporządzenie z  1995  r. o osobach poszukujących pracy 
(Irlandia Północna))  
(c) Zasiłek dla osób niepełnosprawnych – część dotycząca przemieszczania się (ustawa z  1992  r. 
o składkach na zabezpieczenie społeczne i  świadczeniach z  tego zabezpieczenia oraz ustawa 
z 1992  r. o  składkach na zabezpieczenie społeczne i  świadczeniach z  tego zabezpiecz enia 
(Irlandia Północna))  
(d) Osobiste świadczenie niezależne – część dotycząca przemieszczania się (ustawa o  reformie 
systemu opieki społecznej z  2012  r. (część 4) oraz rozporządzenie o  reformie systemu opieki 
społecznej (Irlandia Północna) z  2015  r. (część 5 )) 
(e) Uzależniony od wysokości dochodu zasiłek dochodowy dla osób niepracujących (ustawa 
o reformie systemu opieki społecznej z  2007  r. i ustawa o  reformie systemu opieki społecznej 
dla Irlandii Północnej z  2007  r.) 
(f) Przepisy dotyczące dopłaty do żywności na l epszy start (Welfare Foods (Best Start Foods) 
(Szkocja) z  2019  r. (SSI 2019/193))  
(g) Przepisy dotyczące zasiłków na lepszy start  (zasiłku dla kobiet w  ciąży i  dzieci, zasiłku na 
wczesną naukę, stypendium edukacyjnego) (The Early Years Assistance (Best Start G rants) 
(Szkocja) z  2018  r. (SSI 2018/370))  
(h) Przepisy w  sprawie świadczeń pogrzebowych  (Funeral Expense Assistance (Szkocja) z  2019  r. 
(SSI 2019/292)).  
(ii) PAŃSTWO CZŁONKOWSKIE  
AUSTRIA  
Dodatek wyrównawczy (ustawa federalna z  dnia 9  września  1955  r. o powszechny m ubezpieczeniu 
społecznym – ASVG, ustawa federalna z  dnia 11  października  1978  r. o ubezpieczeniu społecznym dla 
przedsiębiorców prowadzących działalność handlową – GSVG oraz ustawa federalna z  dnia 
11 października  1978  r. o ubezpieczeniu społecznym rolni ków – BSVG).  
BELGIA  
(a) Zasiłek zastępujący dochód (ustawa z  dnia 27  lutego  1987  r.) 
(b)  Dochód gwarantowany dla osób starszych (ustawa z  dnia 22  marca  2001  r.).  
 
1261  BUŁGARIA  
Emerytura lub renta socjalna dla osób starszych (art.  89 kodeksu zabezpieczenia społecznego).  
CYPR  
(a) Emerytura lub renta socjalna (ustawa o  emeryturach i  rentach socjalnych z  1995  r. (ustawa 
25(I)/95) z  późniejszymi zmianami)  
(b) Zasiłek dla osób niepełnospraw nych z  poważnym uszkodzeniem narządu ruchu (decyzja Rady 
Ministrów nr  38210 z  dnia 16  października  1992  r., nr  41370 z  dnia 1  sierpnia  1994  r., nr  46183 
z dnia 11  czerwca  1997  r. i nr 53675 z  dnia 16  maja  2001  r.) 
(c) Specjalny zasiłek dla osób niewidomych (us tawa o  zasiłkach specjalnych z  1996  r. (ustawa 
77(I)/96) z  późniejszymi zmianami).  
REPUBLIKA CZESKA  
Zasiłek socjalny (ustawa o  państwowej pomocy społecznej nr  117/1995 Sb.).  
DANIA  
Zasiłek na koszty zakwaterowania dla emerytów i  rencistów (ustawa o  indy widualnej pomocy 
dotyczącej zakwaterowania, tekst jednolity w  ustawie nr  204 z  dnia 29 marca 1995  r.).  
ESTONIA  
(a) Zasiłek dla niepełnosprawnych osób dorosłych (ustawa z  dnia 27  stycznia  1999  r. 
o świadczeniach socjalnych dla osób niepełnosprawnych)  
(b) Państwowy zasiłek dla bezrobotnych (ustawa z  dnia 29  września  2005  r. o usługach służących 
zwiększaniu zatrudnienia i  o wsparciu rynku pracy).  
FINLANDIA  
(a) Zasiłek mieszkaniowy dla emerytów i  rencistów (ustawa w  sprawie zasiłku mieszkaniowego dla 
emerytów i  rencistów, 571/2007)  
(b) Świadczenie wspierające wejście na rynek pracy (ustawa o  zasiłkach dla bezrobotnych 
1290/2002)  
(c) Specjalna pomoc dla imigrantów (ustawa o  specjalnej pomocy dla imigrantów, 1192/2002).  
FRANCJA  
(a) Dodatkowe zasiłki wypłacane:  
(i) ze specjalnego funduszu inwalidzkiego; oraz  
(ii) z funduszu solidarności z  osobami starszymi w  odniesieniu do praw nabytych  
(ustawa z  dnia 30  czerwca  1956  r., skodyfikowana w  księdze VIII kodeksu zabezpieczenia 
społecznego);  
 
1262  (b) Zasiłek dla niepełnosprawnych osó b dorosłych (ustawa z  dnia 30  czerwca  1975  r., 
skodyfikowana w  księdze VIII kodeksu zabezpieczenia społecznego)  
(c) Zasiłek specjalny (ustawa z  dnia 10  lipca  1952  r., skodyfikowana w  księdze VIII kodeksu 
zabezpieczenia społecznego) w  odniesieniu do praw nabyty ch 
(d) Zasiłek przyznawany w  ramach solidarności z  osobami starszymi (rozporządzenie z  dnia 
24 czerwca  2004  r., skodyfikowane w  księdze VIII kodeksu zabezpieczenia społecznego) od 
dnia 1  stycznia  2006  r.  
NIEMCY  
(a) Dochód zapewniający podstawowe utrzymanie dla o sób starszych i  osób o  ograniczonych 
możliwościach zarobkowania, przyznawany na podstawie rozdziału 4 księgi XII kodeksu 
socjalnego  
(b) Świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w  ramach podstawowego zabezpieczenia dla 
osób poszukujących pracy, chyba że w  odniesieniu do tych świadczeń spełnione są warunki 
kwalifikacji do czasowego dodatku po otrzymaniu zasiłku dla bezrobotnych (art.  24 ust.  1 
księgi II kodeksu socjalnego).  
GRECJA  
Specjalne świadczenia dla osób starszych (ustawa nr  1296/82).  
WĘGRY  
(a) Roczne świadczenie z  tytułu inwalidztwa(dekret Rady Ministrów nr  83/1987 (XII 27) o  rocznym 
świadczeniu z  tytułu inwalidztwa)  
(b) Nieskładkowy zasiłek dla osób starszych (ustawa III z  1993  r. o  administracji socjalnej 
i świadczeniach socjalnych)  
(c) Zasiłek trans portowy (dekret rządowy nr  164/1995 (XII 27) o  zasiłkach transportowych dla 
osób ze znacznym upośledzeniem fizycznym).  
IRLANDIA  
(a) Zasiłek dla osób poszukujących pracy (ujednolicona ustawa o  ochronie socjalnej z  2005  r., 
część 3, rozdział 2)  
(b) Emerytura lub renta państwowa (nieskładkowa) (ujednolicona ustawa o  ochronie socjalnej 
z 2005  r., część 3, rozdział 4)  
(c) Renta wdowia (nieskładkowa) i  renta na rzecz wdowców (nieskładkowa) (ujednolicona ustawa 
o ochronie socjalnej z  2005  r., część 3, rozdział 6)  
(d) Zasiłek z  tytułu niepełnosprawności (ujednolicona ustawa o  ochronie socjalnej z  2005  r., część 
3, rozdział 10)  
(e) Zasiłek z  tytułu mobilności (ustawa o  opiece zdrowotnej z  1970  r., dział 61)  
(f) Renta dla osób niewidomych (ujednolicona ustawa o  ochronie socjalnej z  2005  r., część 3, 
rozdział 5).  
 
1263  WŁOCHY  
(a) Renty socjalne dla osób bez środków do życia (ustawa nr  153 z  dnia 30  kwietnia  1969  r.) 
(b) Renty i  zasiłki dla niepełnosprawnych lub inwalidów cywilnych (ustawa nr  118 z  dnia 
30 marca  1971  r., nr  18 z dnia 11  lutego  1980  r. i nr 508 z  dnia 23  listopada  1988  r.) 
(c) Renty i  zasiłki dla głuchoniemych (ustawa nr  381 z  dnia 26  maja  1970  r. i nr 508 z  dnia 
23 listopada  1988  r.) 
(d) Renty i  zasiłki dla niewidomych osób cywilnych (ustawa nr  382 z  dnia 27  maja  1970  r. i nr 508 
z dnia 23  listopada  1988  r.) 
(e) Świadczenia uzupełniające minimalne emerytury i  renty (ustawa nr  218 z  dnia 
4 kwietnia  1952  r., nr  638 z  dnia 11  listopada  1983  r. i nr 407 z  dnia 29  grudnia  1990  r.)  
(f) Świadczenia uzupełniające zasiłki dla niepełnosprawnych (ustawa nr  222 z  dnia 
12 czerwca  1984  r.) 
(g) Zasiłek socjalny (ustawa nr  335 z  dnia 8  sierpnia  1995  r.) 
(h) Dodatek socjalny (art.  1 ust.  1 i 12 ustawy nr  544 z  dnia 29  grudnia  1988  r. z późniejszymi 
zmianami).  
ŁOTWA  
(a) Państwowe świadczenie z  zabezpieczenia społecznego (ustawa o  państwowych świadczeniach 
socjalnych z  dnia 1  stycznia  2003  r.)  
(b) Zasiłek na pokrycie kosztów transportu dla osób niepełnosprawnych o  ograniczonej 
sprawności ruchowej (ustawa o  państwowych świadczeniach socjalnych z  dnia 
1 stycznia  2003  r.).  
LITWA  
(a) Renta socjalna (ustawa z  2005  r. o państwowych świadczeniach socjalnych, art.  5)  
(b) Zasiłek wyrównawczy (ustawa z  2005  r. o państwowych świadczeniach socjalnych, art.  15) 
(c) Pokrycie kosztów transportu dla osób niepełnosprawnych o  ograniczonej sprawności ruchow ej 
(ustawa z  2000  r. o pokrywaniu kosztów transportu, art.  7).  
LUKSEMBURG  
Dochód dla osób o  znacznym stopniu niepełnosprawności (art.  1 ust.  2 ustawy z  dnia 
12 września  2003  r.), z  wyjątkiem osób uznanych za pracowników niepełnosprawnych 
i zatrudnionych na zwykłym rynku pracy lub w  zakładach pracy chronionej.  
MALTA  
(a) Zasiłek uzupełniający (sekcja 73 ustawy z  1987  r. o zabezpieczeniu społecznym (rozdz. 318))  
(b) Świadczenie z  tytułu starości (ustawa z  1987  r. o zabezpieczeniu społecznym (rozdz. 318)).  
NIDERLANDY  
 
1264  (a) Ustawa o  wspieraniu pracy i  zatrudnienia młodych osób niepełnosprawnych z  dnia 
24 kwietnia  1997  r. (Wet Wajong)  
(b) Ustawa z  dnia 6  listopada  1986  r. o świadczeniach uzupełniających (TW).  
POLSKA  
Renta socjalna (ustawa z  dnia 27  czerwca  2003  r. o rentach socjalnych).  
PORTUGALIA  
(a) Nieskładkowe państwowe świadczenia z  tytułu starości i  inwalidztwa (dekret z  mocą ustawy 
nr 464/80 z  dnia 13  października  1980  r.) 
(b) Nieskładkowa renta wdowia (dekret wykona wczy nr  52/81 z  dnia 11  listopada  1981  r.)  
(c) Dodatek przyznawany w  ramach solidarności z  osobami starszymi (dekret z  mocą ustawy 
nr 232/2005 z  dnia 29  grudnia  2005  r. zmieniony dekretem z  mocą ustawy nr  236/2006 z  dnia 
11 grudnia  2006  r.).  
SŁOWACJA  
(a) Wyrównanie przyznane przed dniem 1  stycznia  2004  r. w  przypadku emerytur lub rent 
stanowiących jedyne źródło dochodu  
(b) Emerytura lub renta socjalna przyznana przed dniem 1  stycznia  2004  r.  
SŁOWENIA  
(a) Emerytura lub renta państwowa (ustawa z  dnia 23  grudnia  1999 r. o  ubezpieczeniu 
emerytalnym i  rentowym i  ubezpieczeniu z  tytułu niepełnosprawności)  
(b) Dodatek do dochodu emerytów lub rencistów (ustawa z  dnia 23  grudnia  1999  r. 
o ubezpieczeniu emerytalnym i  rentowym i  ubezpieczeniu z  tytułu niepełnosprawności)  
(c) Zasiłek na pokrycie kosztów utrzymania (ustawa z  dnia 23  grudnia  1999  r. o ubezpieczeniu 
emerytalnym i  rentowym i  ubezpieczeniu z  tytułu niepełnosprawności).  
HISZPANIA  
(a) Gwarancja dochodu minimalnego (ustawa nr  13/82 z  dnia 7  kwietnia  1982  r.) 
(b) Świadczenia pieniężne w  ramach pomocy osobom starszym i  inwalidom niezdolnym do pracy 
(dekret królewski nr  2620/81 z  dnia 24  lipca  1981  r.) 
(i) Nieskładkowe świadczenia z  tytułu inwalidztwa oraz emerytury określone w  art. 38 
ust. 1 tekstu jednolitego ustawy ogólnej w  spra wie zabezpieczenia społecznego, 
zatwierdzonej królewskim dekretem ustawodawczym nr  1/1994 z  dnia 
20 czerwca  1994  r.; oraz  
(ii) Świadczenia, które uzupełniają wyżej wymienione renty i  emerytury, zgodnie 
z ustawodawstwem obowiązującym w  Comunidades Autonómas, je żeli takie 
uzupełniające świadczenia gwarantują minimalny dochód zapewniający utrzymanie 
z uwzględnieniem sytuacji społeczno -gospodarczej w  danych Comunidades 
Autonómas;  
 
1265  (c) Zasiłki służące wspieraniu mobilności i  pokryciu kosztów transportu (ustawa nr  13/198 2 z dnia 
7 kwietnia  1982  r.).  
SZWECJA  
(a) Dodatki mieszkaniowe dla osób otrzymujących emerytury lub renty (ustawa 2001:761);  
(b) Pomoc finansowa dla osób starszych (ustawa 2001:853).  
 
Część 2: Świadczenia z  tytułu długotrwałej opieki (art.  SSC.3 [Zagadnienia o bjęte Protokołem] ust.  4 
lit. d) protokołu)  
(i) ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
(a) Zasiłek pielęgnacyjny (ustawa o składkach na zabezpieczenie społeczne i świadczeniach z 
tytułu zabezpieczenia społecznego z 1992 r., przepisy z 1991 r. dotyczące zabezpieczenia 
społecznego (zasiłek pielęgnacyjny), ustawa o składkach na zabezpieczenie społeczne i 
świadczeniach (Irlandia Północna) z 1992 r. oraz przepisy z 1992 r. dotyczące zabezpieczenia 
społecznego (zasiłek pielęgnacyjny) (Irlandia Północna)  
(b) Zasiłek opiekuńczy (ustawa o skła dkach na zabezpieczenie społeczne i świadczeniach z tego 
zabezpieczenia z 1992 r., przepisy z 1976 r. o zabezpieczeniu społecznym (zasiłek 
pielęgnacyjny za opiekę nad osobą niepełnosprawną), ustawa z 1992 r. o składkach na 
zabezpieczenie społeczne i świadc zeniach z tego zabezpieczenia (Irlandia Północna) oraz 
przepisy z 1976 r. o zabezpieczeniu społecznym (zasiłek pielęgnacyjny za opiekę nad osobą 
niepełnosprawną) (Irlandia Północna)  
(c) Zasiłek opiekuńczy dla osób niepełnosprawnych wymagających opieki (ustawa o składkach na 
zabezpieczenie społeczne i świadczeniach z tytułu zabezpieczenia społecznego z 1992 r., 
przepisy z 1991 r. w sprawie zabezpieczenia społecznego (zasiłek opiekuńczy), ustawa o 
składkach na zabezpieczenie społeczne i świadczeniach z tytułu zab ezpieczenia społecznego 
(Irlandia Północna) z 1992 r. i przepisy z 1992 r. w sprawie zabezpieczenia społecznego (zasiłek 
opiekuńczy dla osób niepełnosprawnych) (Irlandia Północna))  
(d) Zasiłek z tytułu niepełnosprawności, część dotycząca kosztów utrzymania (us tawa o reformie 
systemu opieki społecznej z 2012 r. (część 4)), przepisy z 2013 r. dotyczące zabezpieczenia 
społecznego (świadczenie z tytułu niepełnosprawności), przepisy z 2013 r. dotyczące 
świadczenia z tytułu niepełnosprawności (przepisy przejściowe), przepisy z 2019 r. dotyczące 
świadczenia z tytułu niepełnosprawności (przepisy przejściowe) (ze zmianami), przepisy z 2015 
r. dotyczące reformy systemu opieki społecznej (Irlandia Północna) (część 5), przepisy z 2016 r. 
dotyczące świadczenia z tytułu niepe łnosprawności (Irlandia Północna), przepisy z 2016 r. 
dotyczące świadczenia z tytułu niepełnosprawności (przepisy przejściowe) (Irlandia Północna) 
oraz przepisy z 2019 r. dotyczące świadczenia z tytułu niepełnosprawności (przepisy 
przejściowe) (ze zmianami ) (Irlandia Północna)  
(e) Dodatek na opiekę nad dzieckiem (ustawa z roku 2018 o zabezpieczeniu społecznym (Szkocja))  
(f) Przepisy w sprawie zasiłku dla młodych opiekunów (pomoc opiekuna (zasiłki dla młodych 
opiekunów) (Szkocja) z 2020 r. (z późniejszymi zmianami)) . 
 
 
1266  (ii) PAŃSTWO CZŁONKOWSKIE  
AUSTRIA  
(a) Ustawa federalna o zasiłkach na opiekę długoterminową (Bundespflegegeldgesetz, BPGG), 
wersja oryginalna BGBl. nr 110/1993, ostatnia zmiana BGBl - I nr. 100/2016  
(b) Rozporządzenie w sprawie ustalania wysokości federalnego zasiłku  na opiekę długoterminową 
(Einstufungsverordnung zum Bundespflegegeldgesetz (EinstV)):  
(c) Rozporządzenie Ministra Pracy, Spraw Społecznych i Ochrony Konsumentów w sprawie oceny 
potrzeb w zakresie opieki nad dziećmi i młodzieżą zgodnie z ustawą federalną o opi ece 
pielęgnacyjnej. (Bundespflegegeldgesetz, Kinder -EinstV)  
(d) Liczne obowiązujące podstawy ustawowe, np. porozumienie między rządem federalnym a 
krajami związkowymi (Länder) w sprawie wspólnych działań na rzecz osób wymagających 
opieki. Ustawy krajów związko wych (Länder) o pomocy społecznej i ustawy o osobach 
niepełnosprawnych  
(e) Ustawa o Funduszu Opieki (Pflegefondsgesetz, PFG), wersja oryginalna: Dziennik Urzędowy 
(BGBI. I) No. 57/2011.  
(f) Rozporządzenie w sprawie statystyk usług opiekuńczych z 2012 r. 
(Pflegedie nstleistungsstatistik -Verordnung 2012)  
(g) Pomoc dla opieki całodobowej: Federalna ustawa o zasiłkach na opiekę długoterminową 
(Bundespflegegeldgesetz, BPGG):  
(h) Wytyczne dotyczące wspierania opieki całodobowej (§ 21b federalnej ustawy o zasiłkach na 
opiekę długo terminową (Bundespflegegeldgesetz))  
(i) Wytyczne dotyczące przyznawania zasiłków na utrzymanie członków rodziny sprawujących 
opiekę (§ 21a federalnej ustawy o zasiłkach na opiekę długoterminową 
(Bundespflegegeldgesetz))  
(j) Zakaz odwoływania się do opieki  
(k) Ustawa f ederalna o specjalnym dodatku w związku ze zniesieniem dostępu do funduszy w 
przypadku osób przebywających w placówkach opieki medycznej.  
(l) Ustawa federalna o specjalnym dodatku w związku ze zniesieniem dostępu do funduszy w 
przypadku osób przebywających w p lacówkach opieki medycznej w latach 2019 i 2020, BGBl. I 
nr 95/2019.  
BELGIA  
(a) Ustawa o obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym i zasiłku chorobowym (Loi relative à 
l'assurance obligatoire soins de santé et indemnités/Wet betreffende de verplichte 
verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen), uzgodniona dnia 14 lipca 1994 r.  
(b) Ustawa z dnia 27 lutego 1987 r. o świadczeniach dla osób niepełnosprawnych (Loi relative aux 
allocations aux personnes handicapées/Wet betreffende de tegemoetkomingen aan 
gehan dicapten)  
 
1267  (c) Flamandzka ochrona socjalna (Vlaamse sociale bescherming): Dekret parlamentu 
flamandzkiego z dnia 18 maja 2018 r. w sprawie organizacji flamandzkiej ochrony socjalnej 
(Decreet houdende Vlaamse sociale bescherming/) oraz zarządzenia rządu flamandz kiego z 
dnia 30 listopada 2018 r.  
(d) Waloński kodeks działania socjalnego i zdrowia (Code wallon de l'action sociale et de la Santé), 
część dekretu. Część 1, księga IIIter, ustanowiona dekretem z dnia 8 listopada 2018 r.  
(e) Waloński kodeks regulacyjny dotyczący działań socjalnych i zdrowia, część I/1, ustanowiony na 
mocy dekretu rządu walońskiego z dnia 21 grudnia 2018 r.  
(f) Dekret z dnia 13 grudnia 2018 r. w sprawie ofert dla osób starszych lub pozostających na 
utrzymaniu oraz w sprawie opieki paliatywnej (Dekret ü ber die Angebote für Senioren und 
Personen mit Unterstützungsbedarf sowie über die Palliativpflege).  
(g) Dekret z  dnia 4 czerwca 2007 r. w sprawie psychiatrycznych domów opieki (Dekret über die 
psychiatrischen Pflegewohnheime)  
(h) Rozporządzenie rządu z dnia 20 c zerwca 2017 r. w sprawie pomocy na rzecz mobilności (Erlass 
über die Mobilitätshilfen)  
(i) Dekret z dnia 13 grudnia 2016 r. w sprawie utworzenia niemieckiego urzędu ds. 
samodzielnego decydowania o życiu (Dekret zur Schaffung einer Dienststelle der 
Deutschsprac higen Gemeinschaft für selbstbestimmtes Leben).  
(j) Dekret królewski z dnia 5 marca 1990 r. w sprawie dodatku na opiekę nad osobami starszymi 
(Arrêté royal du 5 mars 1990 relatif à l'allocation pour l'aide aux personnes âgées).  
(k) Dekret rządowy z dnia 19 grudnia  2019 r. w sprawie przepisów przejściowych dotyczących 
procedury uzyskania uprzedniego zezwolenia lub zgody na pokrycie lub podział kosztów 
długoterminowej rehabilitacji za granicą (Erlass der Regierung zur übergansweisen Regelung 
des Verfahrens zur Erlang ung einer Vorabgeehmigung oder Zustimmung zwecks 
Kostenübernahme oder Kostenbeteiligung für eine Langzeitrehabilitation im Ausland)  
(l) Rozporządzenie z dnia 21 grudnia 2018 r. dotyczące brukselskich zakładów ubezpieczeń 
zdrowotnych w zakresie opieki zdrowotne j i pomocy osobom (Ordonnance du 21 décembre 
2018 relative aux organismes assureurs bruxellois dans le domaine des soins de santé et de 
l'aide aux personnes).  
(m) Współpraca pomiędzy podmiotami zrzeszonymi:  
(n) Umowa o  współpracy z  dnia 31 grudnia 2018  r. między W spólnotą Flamandzką, Regionem 
Walońskim, Komisją Wspólnotową Francuską, Wspólną Komisją Wspólnotową oraz Wspólnotą 
Niemieckojęzyczną dotycząca pomocy w  zakresie mobilności.  
(o) Umowa o  współpracy z  dnia 31 grudnia 2018  r. między Wspólnotą Flamandzką, Regionem 
Walońskim, Wspólnotą Francuską, Wspólną Komisją Wspólnotową, Komisją Wspólnoty 
Francuskiej oraz Wspólnotą Niemieckojęzyczną dotycząca finansowania opieki w  przypadku 
korzystania z  instytucji opiekuńczych znajdujących się poza granicami jednostki federacji.  
BUŁGARIA  
(a) Kodeks ubezpieczenia społecznego z  1999  r. (Кодекс за социално осигуряване), tytuł 
zmieniony w  2003  r. 
 
1268  (b) Ustawa z  roku 1998 o  pomocy społecznej (Закон за социално подпомагане)  
(c) Rozporządzenie w  sprawie wykonania ustawy o  pomocy społecznej (Правилник  за прилагане 
на Закона за социално подпомагане) z  1998  r. 
(d) Ustawa z  roku 2019 o  integracji osób niepełnosprawnych (Закон за хората с увреждания), 
2019 r.  
(e) Ustawa z  2019  r. o pomocy osobistej (Закон за личната помощ), 2019 r., która wejdzie 
w życie z  dniem 1  września 2019  r. 
(f) Rozporządzenie w  sprawie wykonania ustawy o  integracji osób niepełnosprawnych z  2004  r. 
(Правилник за прилагане на Закона за интеграция на хората с увреждания)  
(g) Rozporządzenie w  sprawie specjalistycznej wiedzy medycznej z  2010  r. (Наредба за 
медицинската експертиза)  
(h) Opłaty za usługi społeczne finansowane z  budżetu państwa (Тарифа за таксите за социални 
услуги, финансирани от държавния бюджет), 2003  r. 
CHORWACJA  
(a) Ustawa z  roku 2013 o  opiece społecznej (Zakon o  socijalnoj skrbi), Dz.U. 157/13,  152/14, 
99/15, 52/16, 16/17, 130/17 i  98/19)  
(b) Ustawa o  rodzinach zastępczych (Zakon o  udomiteljstvu) Dz.U. 90/11 i  78/12, z  późniejszymi 
zmianami  
(c) Rozporządzenie w  sprawie minimalnych wymogów dotyczących świadczenia usług socjalnych 
(Pravilnik o  minimnim uv jetima za pružanje socijalnih usluga) z  2014  r., Dz.U. nr 40/14 i  66/15  
(d) Rozporządzenie w  sprawie udziału i  sposobu płatności beneficjentów w  kosztach utrzymania 
zakwaterowania poza rodziną (Pravilnik o  sudjelovanju i  načinu plaćanja korisnika I  drugih 
obve znika uzdržavanja u troškovima smještaja izvan vlastite obitelji) z  1998  r., Dz.U. nr 112/98 
i 05/02, z  późniejszymi zmianami  
(e) Rozporządzenie w  sprawie treści i  sposobu prowadzenia ewidencji osób zawodowo 
zajmujących się świadczeniem usług socjalnych (Pravi lnik o  sadržaju I  načinu vođenja 
evidencije fizičkih osoba koje profesionalno pružaju socijalne usluge) z  2015  r., Dz.U. 66/15  
CYPR  
(a) Usługi opieki społecznej (Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας):  
(b) Przepisy i  dekrety dotyczące gwarantowanego dochodu minimalnego o raz ogólnie dotyczące 
świadczeń socjalnych (na wypadek nagłych potrzeb i  potrzeby w  zakresie opieki) 
z późniejszymi zmianami lub zastąpieniami. Ustawy o  domach opieki dla osób starszych 
i niepełnosprawnych (Οι περί Στεγών για Ηλικιωμένους και Αναπήρους Νόμ οι) z  1991 - 
2011  r.[L. 222/91 i  L. 65(I)/2011]  
(c) Ustawy o  ośrodkach dziennej opieki dla osób dorosłych (Οι περί Κέντρων Ενηλίκων Νόμοι) (L. 
38(Ι)/1997 i  L. 64(Ι)/2011).  
(d) Program pomocy państwa na mocy rozporządzenia nr 360/2012 w  zakresie świadczenia usług 
w ogólnym interesie gospodarczym (De minimis) [Σχέδιο Κρατικών Ενισχύσεων Ησσονος 
 
1269  Σημασίας, βαση του Κανονισμού 360/2012 για την παροχή υπηρεσιών γενικού οικονομικού 
συμφέροντος]  
(e) Organ administracji ds. świadczeń socjalnych (Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας):  
(f) Ustawa z  roku 2014 o  gwarantowanym dochodzie minimalnym i  ogólnie o  świadczeniach 
z tytułu opieki społecznej z  późniejszymi zmianami lub uzupełnieniami  
(g) Przep isy i  dekrety dotyczące gwarantowanego dochodu minimalnego i  ogólnie świadczeń 
z tytułu opieki społecznej z  późniejszymi zmianami lub zastąpieniami.  
REPUBLIKA CZESKA  
(a) ustawa nr 108/2006 o  usługach społecznych (Zákon o  sociálních službách)  
(b) Ustawa nr 372/2011  o służbie zdrowia (Zákon o  zdravotních službách)  
(c) Ustawa nr 48/1997 o  publicznym ubezpieczeniu zdrowotnym (Zákon o  veřejném zdravotním 
pojištění).  
DANIA  
(a) Ustawa skonsolidowana nr 988 z  dnia 17 sierpnia 2017  r. o usługach społecznych (om social 
service)  
(b) Ustawa skonsolidowana nr 119 z  dnia 1 lutego 2019  r. w sprawie mieszkalnictwa socjalnego 
(om almene boliger).  
ESTONIA  
Ustawa z  roku 2016 o  opiece społecznej (Sotsiaalhoolekande seadus).  
FINLANDIA  
(a) Ustawa z  dnia 3 kwietnia 1987  r. o świadczeniach i  pomocy dl a osób niepełnosprawnych (Laki 
vammaisuuden perusteella järjestettävistä palveluista ja tukitoimista)  
(b) Ustawa z  dnia 28 grudnia 2012  r. o wspieraniu zdolności funkcjonalnych osób starszych oraz 
o świadczeniach opieki społecznej i  zdrowotnej dla osób starszy ch (Laki ikääntyneen väestön 
toimintakyvyn tukemisesta sekä iäkkäiden sosiaali - ja terveyspalveluista)  
(c) Ustawa z  dnia 30 grudnia 2014  r. o opiece społecznej (Sosiaalihuoltolaki)  
(d) Ustawa z  dnia 30 grudnia 2010  r. o opiece zdrowotnej (Terveydenhuoltolaki)  
(e) Ustawa z  dnia 28 stycznia 1972  r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Kansanterveyslaki)  
(f) Ustawa o  wsparciu nieformalnej opieki zdrowotnej (Laki omaishoidon tuesta) z  dnia 2 grudnia 
2005  r. 
(g) Ustawa z  dnia 20 marca 2015  r. o opiece rodzinnej (Perhehoitolaki).  
FRANCJA  
(a) Dodatek dla osoby trzeciej (majoration pour tierce personne, MTP):  
(b) art. L. 341 -4 i L. 355 -1 kodeksu zabezpieczenia społecznego (Code de la sécurité sociale)  
 
1270  (c) Świadczenie dodatkowe z  tytułu korzystania z  pomocy osoby trzeciej (prestation 
complémentaire  pour recours a tierce personne, MTP): art. L. 434 -2 kodeksu zabezpieczenia 
społecznego  
(d) Specjalny zasiłek edukacyjny dla dziecka niepełnosprawnego (complément d'allocation 
d'éducation de l'enfant handicapé): art. L. 541 -1 kodeksu zabezpieczenia społecznego  
(e) Dodatek z  tytułu niepełnosprawności (prestation de compensation de l'enfant handicapé, 
PCH): art. L. 245 -1 – L. 245 -14 Kodeks postępowania w  sprawach społecznych i  rodzinnych 
(Code de l'action sociale et des familles).  
(f) Dodatek z  tytułu utraty samodzielności (allocation personnalisée d'autonomie, APA): art. L. 
232-1 – L. 232 -28 Kodeksu postępowania w  sprawach społecznych i  rodzinnych (Code de 
l'action sociale et des familles).  
NIEMCY  
(a) Ubezpieczenie opieki długoterminowej (Pflegeversicherung):  
(b) Społeczne ubezpieczenie pielęgnacyjne dla osób ubezpieczonych w  ramach ustawowego 
ubezpieczenia na wypadek choroby oraz prywatne obowiązkowe ubezpieczenie pielęgnacyjne 
dla osób ubezpieczonych w  ramach prywatnego ubezpieczenia na wypadek choroby: Kodeks 
socja lny – Sozialgesetzbuch, księga XI (SGB XI), ostatnio zmieniony art. 2 ustawy z  dnia 21 
grudnia 2019  r. (BGBl. i  s. 2913).  
GRECJA  
(a) Ustawa nr 1140/1981 z  późniejszymi zmianami  
(b) Dekret ustawodawczy nr 162/73 oraz wspólna decyzja ministerialna nr Π4β/5814/1997  
(c) Decyzja ministerialna nr Π1γ/ΑΓΠ/οικ.14963 z  dnia 9 października 2001  r. 
(d) Ustawa nr 4025/2011  
(e) Ustawa nr 4109/2013  
(f) Ustawa 4199/2013 art. 127  
(g) Ustawa 4368/2016 art. 334  
(h) Ustawa 4483/2017 art. 153  
(i) Ustawa nr 498/1 -11-2018, artykuł. 28, 30 i  31, do „Rozporządzenia  o jednolitych 
świadczeniach zdrowotnych” Krajowej Organizacji Świadczeniodawców Usług Zdrowotnych 
(EOPYY).  
WĘGRY  
(a) Świadczenie usług opieki długoterminowej w  zakresie osobistej opieki społecznej (usługi 
socjalne):  
(b) Ustawa III z  1993  r. o  administracji społecznej i  pomocy społecznej (törvény a szociális 
igazgatásról és szociális ellátásokról) uzupełniona dekretami rządowymi i  ministerialnymi.  
IRLANDIA  
 
1271  (a) Ustawa z  roku 1970 o  zdrowiu (Health Act (nr 1 z  1970  r.)) 
(b) Ustawa z  roku 2009 o  systemie wsparcia dla pl acówek opiekuńczo -pielęgnacyjnych (Nursing 
Homes Support Scheme Act (nr 15 z  2009  r.)) 
(c) Ustawa ujednolicona z  roku 2005 o  opiece społecznej (Social Welfare Consolidation Act):  
(d) Stały dodatek pielęgnacyjny  
(e) Świadczenie dla opiekunów (Carer's Benefit)  
(f) Świadczen ie dla opiekunów (Carer's Allowance)  
(g) Dofinansowanie dla opiekunów (Carer’s Support Grant)  
(h) Dodatek na opiekę domową (Domiciliary Care Allowance).  
WŁOCHY  
(a) Ustawa nr 118 z  dnia 30 marca 1971  r. o świadczeniach z  tytułu inwalidztwa cywilnego (Legge 
30 Marzo 1971, n. 118 – Conversione in Legge del D.L. 30 gennaio 1971, n. 5 e nuove norme in 
favore dei mutilati ed invalidi civili)  
(b) Ustawa nr 18 z  dnia 11 lutego 1980  r. o stałym dodatku pielęgnacyjnym (Legge 11 Febbraio 
1980, n. 18 – Indennità di accompagnamento agli invalidi civili totalmente inabili)  
(c) Ustawa nr 104 z  dnia 5 lutego 1992  r., art. 33 (ustawa ramowa o  niepełnosprawności) (Legge 5 
Febbraio 1992, n. 104 – Legge -quadro per l'assistenza, l'integrazione sociale e i  diritti delle 
persone handicappate)  
(d) Dekr et legislacyjny nr 112 z  dnia 31 marca 1998  r. w sprawie przekazania zadań legislacyjnych 
i kompetencji administracyjnych przez państwo regionom i  jednostkom samorządu 
terytorialnego (Decreto Legislativo 31 Marzo 1998, n. 112 – Conferimento di funzioni e 
compiti amministrativi dello Stato alle regioni ed agli enti locali, in attuazione del capo i  della 
Legge 15 Marzo 1997, n. 59)  
(e) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (CE) 883/04. w  sprawie koordynacji 
zabezpieczenia społecznego (Regolamento (CE) 88 3 del 29 aprile 2004 del Parlamento 
Europeo e del Consiglio, relativo al coordinamento dei sistemi di sicurezza sociale – SNCB – 
art. 70 i  załącznik X)  
(f) Ustawa nr 183 z  dnia 4 listopada 2010  r., art. 24, zmieniająca przepisy dotyczące wydawania 
zezwoleń na pomoc osobom niepełnosprawnym w  trudnej sytuacji (Legge n. 183 del 4 
Novembre 2010, art. 24 – Modifiche alla disciplina in materia di permessi per l'assistenza a 
portatori di handicap in situazione di gravità)  
(g) Ustawa nr 147 z  dnia 27 grudnia 2013  r. określająca przepisy dotyczące sporządzania rocznego 
i wieloletniego budżetu państwa - ustawa o  stabilności na rok 2014 (Disposizioni per la 
formazione del bilancio annuale e pluriennale dello Stato – Legge di stabilità 2014).  
ŁOTWA  
(a) Ustawa z  dnia 31 paździ ernika 2002  r. o usługach społecznych i  pomocy społecznej (Sociālo 
pakalpojumu un sociālās palīdzības likums)  
 
1272  (b) Ustawa z  dnia 12 czerwca 1997  r. o opiece zdrowotnej (Ārstniecības likums)  
(c) Ustawa z  dnia 30 grudnia 2009  r. o prawach pacjenta (Pacientu tiesību l ikums).  
(d) Rozporządzenie Rady Ministrów nr 555 z  dnia 28 sierpnia 2018  r. w sprawie organizacji opieki 
zdrowotnej i  procedury płatności (Ministru kabineta 2018. gada 28.augusta noteikumi Nr.555 
„Veselības aprūpes pakalpojumu organizēšanas un samaksas kārtība ”) 
(e) Rozporządzenie Rady Ministrów nr 275 z  dnia 27 maja 2003  r. w sprawie procedur płatności za 
świadczenia opieki społecznej i  resocjalizacji oraz procedur pokrywania kosztów usług 
z budżetu samorządowego (Ministru kabineta 2003.gada 27.maija noteikumi Nr. 275 „Sociālās 
aprūpes un sociālās rehabilitācijas pakalpojumu samaksas kārtība un kārtība, kādā 
pakalpojuma izmaksas tiek segtas no pašvaldības budžeta”)  
(f) Rozporządzenie Rady Ministrów nr 138 z  dnia 2 kwietnia 2019  r. w  sprawie otrzymywania 
świadczeń socjalnych i  pomocy społecznej (Ministru kabineta 2019.gada 2.aprīļa noteikumi Nr 
138 „Noteiku mi par sociālo pakalpojumu un sociālās palīdzības saņemšanu”).  
LITWA  
(a) Ustawa z  dnia 29 czerwca 2016  r. o rekompensatach docelowych (Tikslinių kompensacijų 
įstatymas) (nr XII -2507)  
(b) Ustawa z  dnia 19 stycznia 2006  r. o świadczeniach socjalnych (Socialinių paslaugų įstatymas) 
(nr X -493)  
(c) Ustawa z  dnia 21 maja 1996  r. o ubezpieczeniu zdrowotnym (Sveikatos draudimo įstatymas) 
(nr I-1343)  
(d) Ustawa z  dnia 19 lipca 1994  r. o systemie opieki zdrowotnej (Sveikatos sistemos įstatymas) (nr 
I-552)  
(e) Ustawa z  dnia 6 czerwca 1996  r. o zakładach opieki zdrowotnej (Sveikatos priežiūros įstaigų 
įstatymas) (nr I -1367).  
LUKSEMBURG  
Ustawa z  dnia 19 czerwca 1998  r. wprowadzająca ubezpie czenie na wypadek niesamodzielności, 
zmieniona ustawą z  dnia 23 grudnia 2005  r. i ustawą z  dnia 29 sierpnia 2017  r. 
MALTA  
(a) Ustawa o  zabezpieczeniu społecznym (Att dwar is -Sigurta' Socjali) (Cap. 318)  
(b) Ustawodawstwo pomocnicze 318.19: Przepisy dotyczące stawek dla instytucji państwowych 
i hosteli (Regolamenti dwar it -Trasferiment ta' Fondi għal Hostels Statali Indikati)  
(c) Ustawodawstwo pomocnicze 318.17: Przepisy dotyczące przelewów pieniężnych (łóżka 
finansowane przez rząd) (Regolamenti dwar it -Trasferimen t ta' Fondi għal Sodod Iffinanzjati 
Mill-Gvern)  
(d) Ustawodawstwo pomocnicze 318.13: Przepisy dotyczące stawek za usługi związane z  pobytem 
finansowanym przez państwo (Regolamenti dwar Rati għal Servizzi Residenzjali Finanziali mill -
Istat).  
 
1273  NIDERLANDY  
Ustawa z  dnia 3 grudnia 2014  r. o opiece długoterminowej (Wet langdurige zorg (WLZ).  
POLSKA  
(a) Ustawa z  dnia 27 sierpnia 2004  r. o  świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze 
środków publicznych  
(b) Ustawa z  dnia 12 marca 2004  r. o pomocy społecznej  
(c) Ustawa z  dnia 28  listopada 2003  r. o świadczeniach rodzinnych  
(d) Ustawa z  dnia 27 czerwca 2003  r. o rencie socjalnej  
(e) Ustawa z  dnia 17 grudnia 1998  r. o  emeryturach i  rentach z  Funduszu Ubezpieczeń 
Społecznych  
(f) Ustawa z  dnia 27 sierpnia 1997  r. o rehabilitacji zawodowej i  społ ecznej oraz zatrudnianiu 
osób niepełnosprawnych  
(g) Ustawa z  dnia 4 listopada 2016  r. o wsparciu kobiet w  ciąży i  rodzin „Za życiem”  
(h) Ustawa z  dnia 31 lipca 2019  r. o  świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do 
samodzielnej egzystencji  
PORTUGALIA  
(a) Ubezpieczenie społeczne i  zagwarantowanie wystarczających środków:  
(b) Dekret ustawowy nr 265/99 z  dnia 14 lipca 1999  r. w  sprawie dodatku do opieki 
długoterminowej (complemento por dependência), wielokrotnie zmieniany  
(c) Ustawa nr 90/2009 z  dnia 31 sierpnia 2009  r. o systemie specjalnej ochrony w  przypadku 
niepełnosprawności (regime especial de proteção na invalidez), ponownie opublikowana 
w wersji skonsolidowanej dekretem ustawowym nr 246/2015 z  dnia 20 października 2015  r., 
z późniejszymi zmianami  
(d) System zabezp ieczenia społecznego i  krajowa służba zdrowia:  
(e) Dekret ustawowy nr 101/06 z  dnia 6 czerwca 2006  r. w sprawie krajowej sieci zintegrowanej 
opieki ciągłej (rede de cuidados continuados integrados), ponownie opublikowany w  wersji 
skonsolidowanej dekretem ustaw owym nr 136/2015 z  dnia 28 lipca 2015  r. 
(f) Dekret z  mocą ustawy nr 8/2010 z  dnia 28 stycznia 2010  r., zmieniony i  ponownie 
opublikowany dekretem z  mocą ustawy nr 22/2011 z  dnia 10 lutego 2011  r. w  sprawie 
utworzenia jednostek i  zespołów ds. zintegrowanej opi eki ciągłej w  zakresie zdrowia 
psychicznego (unidades e equipas de cuidados continuados integrados de saúde mental)  
(g) Dekret nr 343/2015  r. z dnia 12 października 2015  r. w sprawie norm dotyczących szpitalnej 
i ambulatoryjnej opieki pediatrycznej oraz zespoł ów zarządzających wypisami i  zespołów 
opieki pediatrycznej w  ramach krajowej sieci długotrwałej opieki zintegrowanej (condições de 
instalação e funcionamento das unidades de internamento de cuidados integrados pediátricos 
e de ambulatório pediátricas, bem como as condições a que devem obedecer as equipas de 
 
1274 gestão de altas e as equipas de cuidados continuados integrados destinadas a cuidados 
pediátricos da Rede Nacional de Cuidados Continuados Integrados)  
(h) Ustawa nr 6/2009 z  dnia 6 września w  sprawie statusu  opiekuna nieformalnego (Estatuto do 
cuidador informal).  
RUMUNIA  
(a) Ustawa nr 17 z  dnia 6 marca 2000  r. o pomocy społecznej dla osób starszych (Legea privind 
asistenta sociala a persoanelor varstnice), z  późniejszymi zmianami  
(b) Ustawa nr 448 z  dnia 6 grudnia 2006  r. o  ochronie i  upowszechnianiu praw osób 
niepełnosprawnych (Legea privind protectia si promovarea drepturilor persoanelor cu 
handicap), z  późniejszymi zmianami  
(c) Ustawa nr 292 z  dnia 20 grudnia 2011  r. o pomocy społecznej (Legea asistentei sociale).  
SŁOWACJA  
(a) Ustawa nr 448/2008 o  usługach społecznych (Zákon o  sociálnych službách)  
(b) Ustawa nr 447/2008 o  świadczeniach pieniężnych z  tytułu odszkodowań dla osób 
niepełnosprawnych (Zákon o  peňažných príspevkoch na kompenzáciu ťažkého zdravotného 
postihnutia)  
(c) Ustawa nr 576/2004 o  opiece zdrowotnej i  usługach związanych z  opieką zdrowotną (Zákon 
o zdravotnej starostlivosti a službách súvisiacich s poskytovaním zdravotnej starostlivosti)  
(d) Ustawa nr 578/2004 o  zakładach opieki zdrowotnej, pracownikach medycznych i  zawodowych 
stowarzyszeniach medycznych (Zákon o  poskytovateľoch zdravotnej starostlivosti, 
zdravotníckych pracovníkoch a stavovských organizáciách v zdravotníctve)  
(e) Ustawa nr 601/2003 o  minimum socjalnym (Zákon o  životnom minime)  
(f) Ustawa nr 36/2005 o rodzinie (Zákon o  rodine).  
(g) Ustawa nr 305/2005 o  społecznej i  prawnej ochronie dzieci i  opiece społecznej (Zákon 
o sociálno -právnej ochrane detí a sociálnej kuratele).  
(h) Ustawa nr 219/2014 o  pracy socjalnej (Zákon o  sociálnej práci).  
SŁOWENIA  
Brak szczególn ego prawa związanego z  opieką długoterminową.  
Przepisy dotyczące świadczeń z  tytułu długotrwałej opieki zawarte są w  następujących aktach 
prawnych:  
(a) Ustawa o  ubezpieczeniu emerytalnym i  rentowym (Zakon o  pokojninskem in invalidskem 
zavarovanju) (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii, nr 96/2012, z  późniejszymi zmianami)  
(b) Ustawa o  finansowej pomocy społecznej (Zakon o  socialno vartsvenih prejemkih) (Dziennik 
Ustaw Republiki Słowenii, nr 61/2010, z  późniejszymi zmianami)  
(c) Ustawa o  wykonywaniu praw do funduszy publ icznych (Zakon o  uveljavljanju pravic iz javnih 
sredstev) (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii, nr 62/2010, z  późniejszymi zmianami)  
 
1275  (d) Ustawa o  ochronie socjalnej (Zakon o  socialnem varstvu) (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii, 
nr 3/2004, z  późniejszymi zmianam i) 
(e) Ustawa o  opiece rodzicielskiej i  świadczeniach rodzinnych (Zakon o  starševskem varstvu in 
družinskih prejemkih) (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii, nr 110/2006 – urzędowy tekst 
jednolity, z  późniejszymi zmianami)  
(f) Ustawa o  osobach z  niepełnosprawnościami  umysłowymi i  fizycznymi (Zakon o  družbenem 
varstvu duševno in telesno prizadetih oseb) (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii, nr 41/83 – 
tekst jednolity, z  późniejszymi zmianami)  
(g) Ustawa o  opiece zdrowotnej i  ubezpieczeniach zdrowotnych (Zakon o  zdravstvenem varstvu in 
zdravstvenem zavarovanju) (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii, nr 72/2006 – urzędowy tekst 
jednolity, z  późniejszymi zmianami)  
(h) Ustawa o  weteranach wojennych (Zakon o  vojnih veteranih) (Dziennik Ustaw Republiki 
Słowenii, nr 59/06 – urzędowy tekst jednolity, z  późniejszymi zmianami)  
(i) Ustawa o  inwalidztwie wojennym (Zakon o  vojnih invalidih) (Dziennik Ustaw Republiki 
Słowenii, nr 63/59, tekst jednolity, z  późniejszymi zmianami)  
(j) Ustawa o  saldzie budżetowym (Zakon za uravnoteženje javnih finance (ZUJF))  (Dziennik Ustaw 
Republiki Słowenii, nr 40/2012, z  późniejszymi zmianami)  
(k) Ustawa regulująca korekty dotyczące przelewów dla osób fizycznych i  gospodarstw domowych 
w Republice Słowenii (Zakon o  usklajevanju transferjev posameznikom in gospodinjstvom v 
Repub lika Sloveniji) (Dziennik Ustaw Republiki Słowenii, nr 114/2006 – oficjalny tekst 
jednolity, z  późniejszymi zmianami).  
HISZPANIA  
(a) Ustawa nr 39/2006 o  wspieraniu autonomii osobistej i  pomocy osobom pozostającym na 
utrzymaniu z  dnia 14 grudnia 2006  r., z późniejszymi zmianami  
(b) Ustawa ogólna o  zabezpieczeniu społecznym (Ley General de la Seguridad Social) 
zatwierdzona dekretem królewskim z  mocą ustawy nr 8/2015 z  dnia 30 października 2015  r. 
(c) Rozporządzenie ministerialne z  dnia 15 kwietnia 1969  r. 
(d) Dekret kr ólewski nr 1300/95 z  dnia 21 lipca 1995  r., z późniejszymi zmianami  
(e) Dekret królewski nr 1647/97 z  dnia 31 października 1997  r., z późniejszymi zmianami.  
SZWECJA  
(a) Ustawa z  roku 2001 o  usługach społecznych (Socialtjänstlagen (2001:453)  
(b) Ustawa z  roku 2017 o  ochronie zdrowia (Hälso - och sjukvårdslag (2017:30).  
Część 3: Płatności, które są związane z  działem zabezpieczenia społecznego wymienionym 
w art. SSC.3 [Zagadnienia objęte Protokołem] ust.  1 i które są wypłacane w  celu pokrycia wydatków 
na ogrzewanie przy niskich temperaturach (art. SSC.3 [Zagadnienia objęte Protokołem] ust.  4 lit.  f) 
protokołu).  
(i) ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
 
1276  Zasiłek na pokrycie dodatkowych kosztów utrzymania w  miesiącach zimowych (Winter Fuel 
Payment) (ustawa o  składkach na ubezpieczenie społeczne  i świadczeniach z  tytułu ubezpieczenia 
społecznego z  1992  r., przepisy dotyczące zasiłku na pokrycie dodatkowych kosztów utrzymania 
w miesiącach zimowych z  2000  r., ustawa o  składkach na ubezpieczenie społeczne i  świadczeniach 
z tytułu ubezpieczenia społe cznego (Irlandia Północna) z  1992  r. oraz przepisy dotyczące zasiłku na 
pokrycie dodatkowych kosztów utrzymania w  miesiącach zimowych z  funduszu społecznego (Irlandia 
Północna) z  2000  r.). 
(iii) PAŃSTWO CZŁONKOWSKIE  
 DANIA  
(a) Ustawa o emeryturach socjalnych i państ wowych, LBK nr 983 z 23.09.2019.  
(b) Rozporządzenia o emeryturach socjalnych i państwowych, BEK nr 1602 z 27.12.2019.   
 
1277  ZAŁĄCZNIK SSC -2: OGRANICZENIE PRAW DO ŚWIADCZEŃ RZECZOWYCH DLA CZŁONKÓW RODZINY 
PRACOWNIKA PRZYGRANICZNEGO  
(o których mowa w art. SSC.16 [Pobyt we właściwym państwie, kiedy miejsce zamieszkania jest 
w innym państwie – zasady szczególne w  odniesieniu do członków rodzin pracowników 
przygranicznych] ust. 2)  
CHORWACJA  
DANIA  
IRLANDIA  
FINLANDIA  
SZWECJA  
ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
 
 
  
 
1278  ZAŁĄCZNIK SSC-3: WIĘCEJ PRAW DLA EMERYTÓW LUB RENCISTÓW POWRACAJĄCYCH DO 
WŁAŚCIWEGO PAŃSTWA  
(Postanowienia art. SSC.25 [Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w państwie innym niż to, 
w którym mają miejsce zamieszkania – pobyt we właściwym państwie – zgoda na uzyskanie 
właściwej opieki poza państwem miejsca zamieszkania] ust. 2)  
AUSTRIA  
BELGIA  
BUŁGARIA  
CYPR  
REPUBLIKA CZESKA  
FRANCJA  
NIEMCY  
GRECJA  
WĘGRY  
LUKSEMBURG  
NIDERLANDY  
POLSKA  
SŁOWENIA  
HISZPANIA  
SZWECJA  
  
 
1279  ZAŁĄCZNIK SSC -4: PRZYPADKI, W  KTÓRYCH ODSTĘPUJE SIĘ OD WYLICZENIA PROPORCJONALNEGO 
LUB NIE STOSUJE SIĘ GO  
[Art. SSC.47 ust. 4 oraz 47 [Przyznawanie świadczeń] ust. 5)  
CZĘŚĆ 1: PRZYPADKI, W KTÓRYCH ODSTĘPUJE SIĘ OD WYLICZENIA PROPORCJONALNEGO ZGODNIE Z ART.  
SSC.47  [PRZYZNAWANIE ŚWIADCZE Ń] UST. 4 
AUSTRIA  
(a) Wszystkie wnioski o przyznanie świadczeń na mocy ustawy federalnej z dnia 9 września 1955 
r. o ogólnym zabezpieczeniu społecznym (ASVG), ustawy federalnej z dnia 11 października 
1978 r. o zabezpieczeniu społecznym przedsiębiorców prowadzący ch działalność handlową 
(GSVG), ustawy federalnej z dnia 11 października 1978 r. o zabezpieczeniu społecznym 
rolników prowadzących działalność na własny rachunek (BSVG) oraz ustawy federalnej z dnia 
30 listopada 1978 r. o zabezpieczeniu społecznym przedsta wicieli wolnych zawodów 
prowadzących działalność na własny rachunek (FSVG);  
(b) Wszystkie wnioski o przyznanie rent rodzinnych na podstawie kont emerytalnych zgodnie z 
ustawą ogólną o emeryturach i rentach (APG) z dnia 18 listopada 2004 r., z wyjątkiem 
przypad ków, o których mowa w części 2;  
(c) Wszystkie wnioski o  przyznanie rent rodzinnych od Austriackich Regionalnych Izb Lekarskich 
(Landesärztekammer) oparte na świadczeniu podstawowym (świadczenie podstawowe 
i wszelkie świadczenia uzupełniające lub podstawowa eme rytura lub renta);  
(d) Wszystkie wnioski o przyznanie zasiłku na prawach renty rodzinnej z funduszu emerytalno -
rentowego Austriackiej Izby Weterynarzy;  
(e) Wszystkie wnioski o  przyznanie świadczeń z  tytułu renty wdowiej i  renty dla sierot zgodnie ze 
statutem inst ytucji pomocy społecznej austriackich organizacji zawodowych prawników, 
część  A;  
(f) Wszystkie wnioski o przyznanie świadczeń z tytułu ustawy o ubezpieczeniach społecznych 
notariuszy z dnia 3 lutego 1972 r. – NVG 1972.  
CYPR  
Wszystkie wnioski o  przyznanie świadczeń z  tytułu starości, świadczeń z  tytułu rent wdowich i  rent 
na rzecz wdowców.  
DANIA  
Wszystkie wnioski o  przyznanie emerytury lub renty, o  których mowa w  ustawie o  emeryturach 
i rentach socjalnych, z  wyjątkiem emeryt ur lub rent wymienionych w  [załączniku  SSC-5] 
[ŚWIADCZENIA I UMOWY, KTÓRE UMOŻLIWIAJĄ STOSOWANIE ART. SSC.49] [Kumulacja świadczeń 
tego samego rodzaju]  
IRLANDIA  
 
1280  Wszystkie wnioski o  przyznanie emerytury państwowej (przejściowej), emerytury państwowej 
(skła dkowej) oraz renty wdowiej (składkowej) i  renty na rzecz wdowców (składkowej).   
ŁOTWA  
(a) Wszystkie wnioski o  przyznanie renty rodzinnej (ustawa o  emeryturach i  rentach państwowych 
z dnia 1  stycznia  1996  r.; ustawa o  kapitałowym systemie emerytur z  dnia 1  lipca 2001  r.).  
LITWA  
Wszystkie wnioski o  przyznanie renty rodzinnej z  państwowego ubezpieczenia społecznego 
obliczonej od podstawowej kwoty renty rodzinnej (ustawa o  świadczeniach z  państwowego 
ubezpieczenia społecznego).  
NIDERLANDY  
Wszystkie wnioski o  przyznanie świadczeń emerytalnych na mocy ustawy o  powszechnym 
ubezpieczeniu emerytalnym (AOW).  
POLSKA  
Wszystkie wnioski o  przyznanie świadczeń emerytalnych z  systemu zdefiniowanego świadczenia 
i rent rodzinnych, z  wyjątkiem przypadków, w  których łączne okresy ubezpieczenia spełnione na 
podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego państwa członkowskiego wynos zą co najmniej  20 lat 
w przypadku kobiet i  25 lat w  przypadku mężczyzn, ale w  których krajowe okresy ubezpieczenia są 
krótsze od okresów wskazanych powyżej (i  nie krótsze niż  15 lat w  przypadku kobiet i  20 lat 
w przypadku mężczyzn), a  obliczenia dokonuje s ię na podstawie art.  27 i  28 ustawy z  dnia 
17 grudnia  1998  r. (Dz.U.  z 2015  r., poz.  748).  
PORTUGALIA  
Wszystkie wnioski o  przyznanie świadczeń emerytalnych oraz rent rodzinnych, z  wyjątkiem 
przypadków, w  których suma okresów ubezpieczenia spełnionych na podstawie ustawodawstwa 
więcej niż jednego państwa członkowskiego wynosi co najmniej  21 lat kalendarzowych, lecz suma 
krajowych okresów ubezpieczenia wynosi co najwyżej  20 lat, a  wyliczenia dokonano zgodnie 
z przepisami art.  32 i 33 dekretu – ustawy nr  187/2007 z  dnia  10 maja  2007  r.  
SŁOWACJA  
(a) Wszystkie wnioski o  przyznanie renty rodzinnej (renty wdowiej, renty na rzecz wdowców oraz 
renty dla sierot), którą oblicza się zgodnie z  ustawodawstwem obowiązującym przed 
dniem  1 stycznia  2004  r. i której wysokość określa się na podstawie emerytury lub renty 
wypłacanej uprzednio danemu członkowi rodziny przed jego śmiercią;  
(b) Wszystkie wnioski o przyznanie emerytur lub rent obliczonych według ustawy nr 461/2003 
Coll. o zabezpieczeniu społecznym z późniejszymi zmianami .  
SZWECJA  
(a) Wnioski o przyznanie emerytury w postaci emerytury gwarantowanej (rozdział  66 i 67 kodeksu 
zabezpieczenia społecznego);  
 
1281  (b) Wnioski o przyznanie emerytury w postaci emerytury dodatkowej (rozdział  63 kodeksu 
zabezpieczenia społecznego).  
ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Wszystkie wnioski o  przyznanie emerytur, emerytur państwowych zgodnie z  częścią  1 ustawy 
o emeryturach i  rentach z  2014  r., rent wdowich i  świadczeń sierocych, z  wyjątkiem tych, 
w odniesieniu do których w  roku podatkowym rozpoczynają cym się dnia 6  kwietnia  1975  r. lub 
później:  
(i) zainteresowany spełnił okresy ubezpieczenia, pracy najemnej lub zamieszkania na 
podstawie ustawodawstwa Zjednoczonego Królestwa i  innego państwa 
członkowskiego; oraz co najmniej jeden rok podatkowy nie był uważ any za rok 
kwalifikujący w  rozumieniu ustawodawstwa Zjednoczonego Królestwa;  
(ii) okresy ubezpieczenia spełnione na podstawie ustawodawstwa obowiązującego 
w Zjednoczonym Królestwie w  odniesieniu do okresów sprzed 5  lipca 1948  r. byłyby 
brane pod uwagę do celów stosowania art.  SSC.47 ust.  1 lit.  b) Protokołu poprzez 
zastosowanie okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub zamieszkania na podstawie 
ustawodawstwa państwa członkowskiego.  
Wszystkie wnioski o  przyznanie dodatkowej emerytury lub renty zgodnie z  ustawą o  składkach na 
zabezpieczenie społeczne i  świadczeniach z  tego zabezpieczenia z  1992  r., sekcja  44 oraz ustawy 
o składkach na zabezpieczenie społeczne i  świadczeniach z  tego zabezpieczenia (Irlandia Północna) 
z 1992  r., sekcja  44.  
CZĘŚĆ  2: PRZYPADKI,  W KTÓRY CH STOSUJE  SIĘ ART.  SSC.47  [PRZYZNAWANIE ŚWIADCZE Ń] UST.  5  
AUSTRIA  
(a) Świadczenia z ubezpieczenia emerytalnego i renty rodzinne wynikające z tych świadczeń, w 
oparciu o indywidualne konto emerytalne na mocy ustawy ogólnej o emeryturach i rentach 
(APG) z dnia 18 listopada 2004 r.;  
(b) Obowiązkowe zasiłki na mocy art. 41 ustawy federalnej z dnia 28 grudnia 2001 r. BGBl I nr 154 
o powszechnym funduszu wynagrodzeń farmaceutów austriackich (Pharmazeutische 
Gehaltskasse für Österreich);  
(c) Emerytury i wcześniejsze eme rytury Austriackich Regionalnych Izb Lekarskich oparte na 
świadczeniu podstawowym (świadczenie podstawowe i wszelkie świadczenia uzupełniające 
lub emerytura podstawowa) oraz wszystkie świadczenia emerytalno -rentowe Austriackich 
Regionalnych Izb Lekarskich oparte na świadczeniu dodatkowym (emerytura dodatkowa lub 
indywidualna);  
(d) Zasiłek z tytułu starości z funduszu emerytalno -rentowego Austriackiej Izby Weterynarzy;  
(e) Świadczenia zgodne ze statutem instytucji pomocy społecznej austriackich organizacji 
zawodowyc h prawników, część  A i B, z wyjątkiem wniosków o  przyznanie świadczeń z  tytułu 
rent wdowich i  rent dla sierot zgodnie ze statutem instytucji pomocy społecznej austriackich 
organizacji zawodowych prawników, część  A; 
 
1282  (f) Świadczenia zapewniane przez instytucje p omocy społecznej Federalnej Izby Architektów 
i Doradców Technicznych na mocy ustawy o  Austriackiej Izbie Inżynierów Budownictwa 
Lądowego (Ziviltechnikerkammergesetzt) z  1993  r. i zgodnie ze statutami instytucji pomocy 
społecznej, z  wyjątkiem świadczeń z  tytułu rent rodzinnych wynikających z  wyżej 
wspomnianych świadczeń;  
(g) Świadczenia zgodnie ze statutem instytucji zabezpieczenia społecznego Federalnej Izby 
Zawodowych Księgowych i Doradców Podatkowych na mocy austriackiej ustawy o 
zawodowych księgowych i dorad cach podatkowych (Wirtschaftstreuhandberufsgesetz).  
BUŁGARIA  
Świadczenia emerytalne z  dodatkowego obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego na podstawie 
części  II tytułu  II kodeksu ubezpieczenia społecznego.  
CHORWACJA  
Świadczenia emerytalne z  obowiązkow ego systemu ubezpieczenia emerytalnego oparte na 
indywidualnych oszczędnościach kapitałowych zgodnie z  ustawą o  obowiązkowych i  dobrowolnych 
funduszach emerytalnych (OG 49/99, ze zmianami) i  z ustawą o  towarzystwach ubezpieczeń 
emerytalnych i  o wypłacaniu świadczeń emerytalnych opartych na indywidualnych oszczędnościach 
kapitałowych (OG 106/99, ze zmianami), z  wyjątkiem przypadków przewidzianych w  art. 47 i  48 
ustawy o  obowiązkowych i  dobrowolnych funduszach emerytalnych oraz świadczeń z  tytułu rent 
rodzinn ych).  
REPUBLIKA CZESKA  
Emerytury wypłacane z  systemu w  drugim filarze określone w  ustawie nr  426/2011 Coll. w  sprawie 
oszczędności emerytalnych.  
DANIA  
(a) Emerytury indywidualne;  
(b) Świadczenia w przypadku zgonu (nabywane na podstawie składek na Arbejdsmarkedets 
Tillægspension (emeryturę dodatkową rynku pracy) odnośnie do okresu przed dniem 1 
stycznia 2002 r.);  
(c) Świadczenia w przypadku zgonu (nabywane na podstawie składek na emeryturę dodatkową 
rynku pracy (Arbejdsmarkedets Tillægspension) odnośnie  do okresu po dniu 1 stycznia 2002 
r.), o których mowa w rozporządzeniu w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o 
emeryturach dodatkowych rynku pracy (Arbejdsmarkedets Tillægspension) 942:2009.  
ESTONIA  
Obowiązkowy system otwartych funduszy świadcz eń emerytalnych.  
FRANCJA  
Podstawowe lub dodatkowe systemy, w  których wysokość świadczeń z  tytułu starości jest ustalana 
na podstawie punktów emerytalnych.  
 
1283  WĘGRY  
Świadczenia emerytalne lub rentowe oparte na członkostwie w  prywatnych funduszach 
emerytaln ych.  
ŁOTWA  
Świadczenia emerytalne (ustawa o  emeryturach i  rentach państwowych z  dnia 1  stycznia  1996  r.; 
ustawa o  kapitałowym systemie emerytur z  dnia 1  lipca 2001  r.).  
POLSKA  
Świadczenia emerytalne przysługujące z  systemu zdefiniowanej składki.  
PORTU GALIA  
Dodatkowe emerytury lub renty przyznawane na mocy dekretu z  mocą ustawy nr  26/2008 z  dnia 
22 lutego  2008  r. (publiczny system kapitalizacji).  
SŁOWACJA  
Obowiązkowy system oszczędności emerytalnych.  
SŁOWENIA  
Emerytury lub renty z  obowiązkowego dodatkowego ubezpieczenia emerytalno -rentowego.  
SZWECJA  
Świadczenie emerytalne w  postaci emerytury opartej na dochodach oraz emerytura składkowa 
(rozdziały  62 i 64 kodeksu zabezpieczenia społecznego).  
ZJEDNOCZONE KRÓL ESTWO  
Stopniowane świadczenia emerytalne wypłacane zgodnie z  ustawą o  powszechnym ubezpieczeniu 
z 1965  r., sekcja  36 i 37 oraz ustawy o  powszechnym ubezpieczeniu (Irlandia Północna) z  1966  r., 
sekcja  35 i 36. 
  
 
1284  ZAŁĄCZNIK SSC -5: ŚWIADCZENIA I UMOWY, KTÓRE UMOŻLIWIAJĄ STOSOWANIE ART. SSC.49 
[Kumulacja świadczeń tego samego rodzaju]  
I. Świadczenia, o  których mowa w  art. SSC.49 [Kumulacja świadczeń tego samego rodzaju] ust.  2 
lit. a) Protokołu, których wysokość nie zależy od długości spełnionych okresów ubezpi eczenia lub 
zamieszkania  
DANIA  
Pełne duńskie świadczenie emerytalne uzyskane po dziesięcioletnim okresie zamieszkania osób, 
którym świadczenie zostanie przyznane do dnia  1 października  1989  r.  
FINLANDIA  
Emerytury lub renty krajowe oraz emerytury lub re nty małżonka określane zgodnie z  przepisami 
przejściowymi i  przyznane przed dniem 1  stycznia  1994  r. (ustawa o  wykonaniu krajowej ustawy 
o emeryturach i  rentach, 569/2007);  
Dodatkowa kwota renty dla dziecka przy obliczaniu niezależnych świadczeń zgodnie z  krajową 
ustawą o  emeryturach i  rentach (krajowa ustawa o  emeryturach i  rentach, 568/2007).  
FRANCJA  
Renta inwalidzka na rzecz wdowca lub wdowy na podstawie ogólnego systemu zabezpieczenia 
społecznego lub na podstawie systemu dla pracowników sektora rolniczego, kiedy jest ona wyliczana 
na podstawie renty inwalidzkiej zmarłego współmałżonka ustalonej zgodn ie z postanowieniami 
art. SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  a).  
GRECJA  
Świadczenia na podstawie ustawy nr  4169/1961 odnoszącej się do systemu ubezpieczeń rolniczych 
(OGA).  
NIDERLANDY  
Ustawa ogólna z  dnia 21  grudnia  1995  r. dotycząca osób pozo stałych przy życiu po śmierci żywiciela 
(ANW);  
Ustawa z  dnia 10  listopada  2005  r. o pracy i  dochodzie w  zależności od zdolności do pracy (WIA).  
HISZPANIA  
Renty rodzinne przyznawane na podstawie systemów ogólnych i  szczególnych, z  wyjątkiem systemu 
specjalnego dla urzędników służb cywilnych.  
SZWECJA  
Uzależnione od dochodu odszkodowanie z  tytułu choroby oraz uzależnione od dochodu 
odszkodowanie z  tytułu nie wykonywania pracy (rozdział  34 kodeksu zabezpieczenia społecznego).  
Emerytura gwarantowana i  odszkodowanie gwarantowane, które zastąpiły pełne emerytury 
lub renty państwowe przewidziane w  ustawodawstwie o  emeryturach i  rentach państwowych, które 
 
1285  miało zas tosowanie przed dniem 1  stycznia  1993  r., oraz pełna emerytura lub renta państwowa 
przyznawana na podstawie przepisów przejściowych ustawodawstwa mającego zastosowanie od 
tego dnia.  
II. Świadczenia, o  których mowa w  art. SSC.49 [Kumulacja świadczeń tego s amego rodzaju] ust.  2 
lit. b) Protokołu, których wysokość jest ustalana na podstawie okresu hipotetycznego, uznawanego 
za spełniony pomiędzy datą realizacji ryzyka a  datą późniejszą.  
FINLANDIA  
Renty z  tytułu pracy najemnej, w  których pod uwagę brane są o kresy przyszłe zgodnie 
z ustawodawstwem krajowym.  
NIEMCY  
Renty rodzinne, w  których pod uwagę brany jest okres uzupełniający;  
Świadczenia emerytalne, w  których pod uwagę brany jest okres uzupełniający już nabyty.  
WŁOCHY  
Włoskie renty  z tytułu niezdolno ści do pracy (inabilità).  
ŁOTWA  
Renta rodzinna wyliczana na podstawie zakładanych okresów ubezpieczenia (art.  23 ust.  8 ustawy 
z dnia  1 stycznia  1996  r. o emeryturach i  rentach państwowych).  
LITWA  
(a) Renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacane z państwowego ubezpieczenia społecznego na 
mocy ustawy o emeryturach i rentach z państwowego ubezpieczenia społecznego.  
(b) Renty rodzinne i renty dla sierot z państwowego ubezpieczenia społecznego wyliczone, 
zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z państwoweg o ubezpieczenia społecznego, na 
podstawie renty z tytułu niezdolności do pracy, którą otrzymywał zmarły.  
LUKSEMBURG  
Renty rodzinne  
SŁOWACJA  
Słowacka renta rodzinna pochodząca z renty inwalidzkiej.  
HISZPANIA  
Świadczenia emerytalne na podstawie systemu specjalnego dla urzędników służb cywilnych, należne 
na podstawie tytułu  I ujednoliconego tekstu ustawy o  emerytach i  rencistach, jeżeli, w  jakimkolwiek 
czasie realizacji ryzyka, beneficjent był urzędnikiem służby  cywilnej pozostającym w  służbie czynnej 
lub był traktowany jako taki; świadczenia z  tytułu śmierci i  renty rodzinne (na rzecz wdów/wdowców, 
sierot i  rodziców) należne na podstawie tytułu  I ujednoliconego tekstu ustawy o  emerytach 
 
1286  i rencistach, jeżeli, w  chwili śmierci, urzędnik służby cywilnej pozostawał w  służbie czynnej lub był 
traktowany jako taki.  
SZWECJA  
Odszkodowanie z  tytułu choroby i  odszkodowanie z  tytułu niewykonywania pracy w  postaci 
odszkodowania gwarantowanego (rozdział  35 kodeksu zabezpiecz enia społecznego);  
Renta rodzinna obliczana na podstawie zaliczonych okresów ubezpieczenia (rozdziały  76–85 kodeksu 
zabezpieczenia społecznego);  
III. Porozumienia, o  których mowa w  art. SSC.49 [Kumulacja świadczeń tego samego rodzaju] ust.  2 
lit. b) pkt (i) Protokołu, zmierzające do unikania uwzględniania tego samego okresu hipotetycznego 
dwa lub więcej razy:  
Umowa o  zabezpieczeniu społecznym z  dnia 28  kwietnia  1997  r. między Republiką Finlandii 
a Republiką Federalną Niemiec;  
Umowa o  zabezpieczeniu społecznym z  dnia 10  listopada  2000  r. między Republiką Finlandii 
a Wielkim Księstwem Luksemburga;  
Konwencja nordycka z  dnia 18  sierpnia  2003  r. o zabezpieczeniu społecznym.  
  
 
1287  ZAŁĄCZNIK SSC -6: POSTANOWIENIA SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE STOS OWANIA USTAWODAWSTW 
PAŃSTW CZŁONKOWSKICH ORAZ ZJEDNOCZONEGO KRÓLESTWA  
(Przepisy art. SSC.3 [Zagadnienia objęte Protokołem] ust. 2, art. SSC.51 [Przepisy dodatkowe 
dotyczące wyliczania świadczeń] ust. 1 oraz art. SSC.66 [Wdrożenie ustawodawstwa])  
AUSTRIA  
1. Do celów nabywania okresów ubezpieczenia emerytalno -rentowego, uczęszczanie do szkoły 
lub podobnej placówki edukacyjnej w  innym państwie członkowskim traktowane jest jako 
równoważne uczęszczaniu do szkoły lub placówki edukacyjnej zgodnie z  art. 227 ust.  1 pkt  1 
i art. 228 ust.  1 pkt  3 ustawy Allgemeines Sozialversicherungsgesetz (ASVG) (ustawa ogólna 
o zabezpieczeniu społecznym), art.  116 ust.  7 ustawy Gewerbliches Sozialversicherungsgesetz 
(GSVG) (ustawa federalna o  zabezpieczeniu społecznym przedsiębio rców prowadzących działalność 
handlową) oraz art.  107 ust. 7 ustawy Bauern -Sozialversicherungsgesetz (BSVG) (ustawa 
o zabezpieczeniu społecznym rolników) – o ile zainteresowany w  którymś momencie podlegał 
ustawodawstwu austriackiemu ze względu na wykonywan ie pracy najemnej lub pracy na własny 
rachunek i  opłacone są specjalne składki za nabycie takich okresów edukacji, o  których to składkach 
mowa w  art. 227 ust.  3 ASVG, art.  116 ust.  9 GSVG i  art. 107 ust.  9 BSGV.  
2. Obliczając wysokość świadczenia proporcj onalnego, o  którym mowa w  art. SSC.47 
[Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b), należy pominąć specjalne doliczenia za składki na 
ubezpieczenie uzupełniające i  świadczenia uzupełniające dla górników przyznawane na podstawie 
ustawodawstwa austriackiego. W ta kich przypadkach do wysokości świadczenia proporcjonalnego 
obliczonego bez uwzględniania wymienionych składek należy stosownie do okoliczności dodać 
niezredukowane specjalne doliczenia za składki na ubezpieczenie uzupełniające i  świadczenia 
uzupełniające d la górników.  
3. Jeżeli na podstawie art. SSC.7 [Sumowanie okresów] Protokołu okresy zastępcze w ramach 
austriackiego systemu ubezpieczenia emerytalno -rentowego zostały ukończone, ale nie mogą 
stanowić podstawy obliczeń zgodnie z art. 238 i 239 ASVG, art. 122 i 123 GSVG or az art. 113 i 114 
BSVG, to stosuje się podstawę obliczeń dla okresów opieki nad dziećmi zgodnie z art. 239 ASVG, art. 
123 GSVG i art. 114 BSVG.  
BUŁGARIA  
Art. 33 ust. 1 bułgarskiej ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym stosuje się do osób, dla których 
Bułgari a jest właściwym państwem członkowskim zgodnie z rozdziałem 1 [Świadczenia z tytułu 
choroby, macierzyństwa i równoważne świadczenia dla ojca] tytułu III [Postanowienia szczególne 
dotyczące poszczególnych kategorii świadczeń] Protokołu.  
CYPR  
Do celów stos owania postanowień art.  SSC.7 [Sumowanie okresów], SSC.46 [Postanowienia 
szczególne dotyczące sumowania okresów] oraz SSC.56 [Postanowienia szczególne w  odniesieniu do 
kumulacji okresów ubezpieczenia, pracy najemnej lub pracy na własny rachunek], w  odniesi eniu do 
każdego okresu rozpoczynającego się dnia  6 października  1980  r. lub po tym dniu, każdy tydzień 
ubezpieczenia na mocy ustawodawstwa Republiki Cypryjskiej jest określany poprzez podzielenie 
całkowitej płacy podlegającej ubezpieczeniu w  danym okresie przez tygodniową kwotę podstawowej 
płacy podlegającej ubezpieczeniu obowiązującej w  danym roku składkowym, pod warunkiem że 
liczba tygodni określonych w  ten sposób nie przekracza liczby tygodni kalendarzowych w  danym 
okresie.  
 
1288  REPUBLIKA CZESKA  
Do celów ok reślenia, kogo zgodnie z  art. SSC.1 [Definicje] lit.  s) Protokołu uznaje się za członka 
rodziny, termin „małżonek” odnosi się do zarejestrowanych partnerów, o  których mowa w  czeskiej 
ustawie nr  115/2006 Coll. o  zarejestrowanych związkach partnerskich.  
DAN IA  
1.  
(a) W celu wyliczenia wysokości emerytury lub renty na podstawie ustawy „lov om social 
pension” (ustawa o  emeryturach i  rentach socjalnych) uznaje się, że okresy pracy najemnej lub 
pracy na własny rachunek spełnione na podstawie ustawodawstwa Danii prz ez pracownika 
przygranicznego lub pracownika przybyłego do Danii w  celu wykonania pracy o  charakterze 
sezonowym są okresami zamieszkania spełnionymi w  Danii przez pozostałego przy życiu 
współmałżonka, o  ile w  tych okresach pozostały przy życiu współmałżone k pozostawał 
w związku małżeńskim z  danym pracownikiem i  nie nastąpiła separacja od stołu ani łoża ani 
separacja faktyczna z  powodu niezgodności charakterów oraz o  ile w  tych okresach małżonek 
zamieszkiwał na terytorium innego państwa. Do celów niniejszego  punktu „praca 
o charakterze sezonowym” oznacza pracę, która z  uwagi na cykl pór roku musi być 
wykonywana co roku.  
(b) W celu wyliczenia wysokości emerytury lub renty na podstawie ustawy „lov om social 
pension” (ustawa o  emeryturach i  rentach socjalnych) uznaj e się, że okresy pracy najemnej lub 
pracy na własny rachunek spełnione na podstawie ustawodawstwa Danii przed 
dniem  1 stycznia  1984  r. przez osobę, która nie podlega lit. a), są okresami zamieszkania 
spełnionymi w  Danii przez pozostałego przy życiu współma łżonka, o  ile w  tych okresach 
pozostały przy życiu współmałżonek pozostawał w  związku małżeńskim z  daną osobą i  nie 
nastąpiła separacja od stołu ani łoża ani separacja faktyczna z  powodu niezgodności 
charakterów oraz o  ile w  tych okresach małżonek zamieszk iwał na terytorium innego państwa.  
(c) Okresy, które należy uwzględnić w  związku z  lit. a) i b), nie są brane pod uwagę, jeżeli zbiegają 
się one z  okresami uwzględnionymi w  celu obliczenia wysokości świadczenia emerytalno -
rentowego należnego zainteresowanemu na podstawie ustawodawstwa innego państwa 
o ubezpieczeniu obowiązkowym lub z  okresami, w  których osoba ta otrzymywała świadczenie 
na podstawie tego ustawodawstwa. Jednakże okresy te są uwzględniane, jeżeli roczna kwota 
wspomnianego świadczenia jest niższa niż połowa podstawowej kwoty emerytury lub renty 
socjalnej.  
2.  
(a) Niezależnie od przepisów art. SSC.7 [Sumowanie okresów] Protokołu osoby, które nie 
wykonywały pracy zarobkowej w co najmniej jednym z państw członkowskich, są uprawnione 
do otrzymywania duńskiej emerytury lub renty socjalnej jedynie wtedy, jeżeli stale mieszkają 
lub uprzednio stale mieszkały w Danii przez co najmniej trzy lata i jeżeli spełniają wymagania 
wiekowe ustalone w ustawodawstwie Danii. Z zastrzeżeniem postanowień  art. SSC.5 [Zas ada 
równego traktowania] Protokołu, art. SSC.8 [Uchylenie zasad dotyczących miejsca 
zamieszkania] Protokołu nie ma zastosowania do duńskiej emerytury lub renty socjalnej, do 
której takie osoby nabyły prawa.  
 
1289  (b) Przepisy, o których mowa w lit. a), nie mają zast osowania do uprawnień do duńskiej 
emerytury lub renty socjalnej przysługujących członkom rodziny osób wykonujących obecnie 
lub uprzednio pracę zarobkową w Danii, studentom lub członkom ich rodzin.  
3. Tymczasowe świadczenia dla bezrobotnych, którzy zostali  objęci ledighedsydelse (systemem 
pracy elastycznej) (ustawa nr  455 z  dnia  10 czerwca  1997  r.), podlegają postanowieniom rozdziału  6 
[Świadczenia dla bezrobotnych] tytułu  III [Postanowienia szczególne dotyczące poszczególnych 
kategorii świadczeń] Protokołu .   
4. W przypadku gdy beneficjentowi duńskiej emerytury lub renty socjalnej należy się również 
renta rodzinna od innego państwa, do celów stosowania ustawodawstwa duńskiego obydwa 
świadczenia traktowane są jak świadczenia tego samego rodzaju w  rozumieniu art. SSC.48 [Zasady 
przeciwdziałania kumulacji] ust. 1, pod warunkiem jednak że osoba, której renta rodzinna jest 
obliczona na podstawie jej okresów ubezpieczenia lub zamieszkania, nabyła także prawo do duńskiej 
emerytury lub renty socjalnej.  
ESTONIA  
Do celów obliczania wysokości świadczeń rodzicielskich okresy zatrudnienia w  państwach innych niż 
Estonia uznaje się za oparte na tej samej średniej kwocie podatku socjalnego co kwota płacona 
w okresach pracy najemnej w  Estonii, z  którymi to okresami okresy t e są sumowane. Jeśli w  ciągu 
danego roku dana osoba wykonywała pracę najemną wyłącznie w  innych państwach, uznaje się, że 
obliczenie wysokości świadczenia opiera się na średnim podatku socjalnym płaconym w  Estonii 
pomiędzy danym rokiem a  urlopem macierzyńs kim. FINLANDIA  
1. Do celów określenia prawa do otrzymywania świadczeń oraz wyliczania kwoty fińskiego 
świadczenia krajowego zgodnie z art. SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] – SSC.49 [Kumulacja 
świadczeń tego samego rodzaju] należy renty i emerytury nabyte na podstawie ustawod awstwa 
innego państwa członkowskiego traktować tak samo jak renty i świadczenia nabyte na podstawie 
ustawodawstwa fińskiego.  
2. Stosując art.  SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b) ppkt  (i) do obliczenia zarobków za 
okres zaliczony na podstawie fi ńskiego ustawodawstwa o  świadczeniach emerytalno -rentowych 
uzależnionych od zarobków – jeżeli część okresu odniesienia zaliczonego zainteresowanemu na 
podstawie fińskiego ustawodawstwa stanowią okresy ubezpieczenia emerytalno -rentowego 
wynikające z  pracy n ajemnej lub działalności na własny rachunek w  innym państwie – zarobki za 
zaliczony okres są równe sumie zarobków uzyskanych w  tym przedziale okresu odniesienia, który 
został przepracowany w  Finlandii, podzielonej przez liczbę miesięcy przypadających na ok resy 
ubezpieczenia w  Finlandii w  okresie odniesienia.  
FRANCJA  
1. W przypadku osób, które otrzymują świadczenia rzeczowe we Francji zgodnie z art. SSC.15 
[Miejsce zamieszkania w  państwie innym niż właściwe państwo], art. SSC.24 [Miejsce zamieszkania 
człon ków rodziny w  państwie innym niż to, w  którym zamieszkuje emeryt lub rencista] Protokołu i 
które mieszkają we francuskich departamentach Haut -Rhin, Bas -Rhin lub Moselle, świadczenia 
rzeczowe udzielane w imieniu instytucji innego państwa, które ponosi koszt  tych świadczeń, 
obejmują świadczenia zapewniane zarówno w ramach ogólnego systemu ubezpieczeń na wypadek 
choroby oraz w ramach lokalnego systemu obowiązkowego dodatkowego ubezpieczenia na wypadek 
choroby na obszarze Alsace -Moselle.  
 
1290  2. Francuskie ustawodaw stwo mające zastosowanie do osób, które wykonują lub wykonywały 
pracę najemną lub działalność na własny rachunek, do celów stosowania przepisów rozdziału  5 
[Świadczenia emerytalne i  renty rodzinne] tytułu III [Postanowienia szczególne dotyczące 
poszczególn ych kategorii świadczeń], obejmują zarówno zasady podstawowego systemu 
(podstawowych systemów) ubezpieczenia emerytalnego oraz systemu (systemów) dodatkowej 
emerytury, którym dana osoba podlegała.  
NIEMCY  
1. Niezależnie od art.  SSC.6 [Równe traktowanie św iadczeń, dochodów, okoliczności lub 
zdarzeń] lit.  a) Protokołu oraz art.  5 ust.  4 pkt  1 Sozialgesetzbuch  VI (kodeks socjalny, tom  VI), osoba 
otrzymująca pełne świadczenie emerytalne na podstawie ustawodawstwa innego państwa może 
wystąpić o  objęcie ubezpiec zeniem obowiązkowym w  ramach niemieckiego systemu ubezpieczeń 
emerytalno -rentowych.  
2. Niezależnie od art. SSC.6 [Równe traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczności lub 
zdarzeń] lit. a) Protokołu oraz art. 7 Sozialgesetzbuch VI (Kodeks Prawa Socjalnego to m, VI), osoba 
ubezpieczona obowiązkowo w innym państwie lub otrzymująca emeryturę na podstawie 
ustawodawstwa innego państwa może przystąpić do systemu ubezpieczenia dobrowolnego w 
Niemczech.  
3. Do celów przyznania świadczeń pieniężnych na mocy §  47(1) SGB V, § 47(1) SGB VII i  § 200(2) 
Reichsversicherungsordnung ubezpieczonym mieszkającym w  innym państwie w  ramach niemieckich 
systemów ubezpieczeń oblicza się płacę netto, która jest wykorzystywana do oszacowania świadczeń 
tak, jakby ubezpieczony mieszkał w  Niemczech, chyba że ubezpieczony wystąpi o  oszacowanie na 
podstawie płacy netto, którą faktycznie otrzymuje.  
4. Obywatele innych państw, których miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu znajduje się 
poza terytorium Niemiec i  którzy spełniają ogólne warunki n iemieckiego systemu ubezpieczeń 
emerytalno -rentowych, mogą wpłacać do niego składki dobrowolne jedynie wówczas, gdy byli 
dobrowolnie lub obowiązkowo ubezpieczeni we wcześniejszym okresie w  niemieckim systemie 
ubezpieczeń emerytalno -rentowych; powyższe ma r ównież zastosowanie do bezpaństwowców 
i uchodźców, których miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu znajduje się w  innym państwie.  
5. Pauschale Anrechnungszeit (okres naliczany ryczałtowo) jest zgodnie z przepisami art. 253 
Sozialgesetzbuch VI (kodeks soc jalny, tom VI) ustalany wyłącznie w odniesieniu do okresów 
niemieckich.  
6. W przypadku gdy do ponownego obliczenia świadczenia ma zastosowanie niemieckie 
ustawodawstwo emerytalno -rentowe obowiązujące w  dniu  31 grudnia  1991  r., do uwzględniania 
niemieckich Ersatzzeiten (okresów zastępczych) zastosowanie ma wyłącznie ustawodawstwo 
niemieckie.  
7. Ustawodawstwo niemieckie dotyczące wypadków przy pracy i  chorób zawodowych, za które 
należne jest odszkodowanie na podstawie ustawy o  rentach zagranicznych, oraz doty czące 
świadczeń za okresy ubezpieczenia, które można zaliczyć na podstawie ustawy o  rentach 
zagranicznych na obszarach wymienionych w  art. 1 ust.  2 i 3 ustawy o  osobach wysiedlonych 
i uchodźcach (Bundesvertriebenengesetz) zachowuje zastosowanie w  ramach za kresu stosowania 
Protokołu niezależnie od przepisów art.  2 ustawy o  rentach zagranicznych (Fremdrentengesetz).  
8. Aby obliczyć teoretyczną wysokość świadczenia, o  której mowa w  art. SSC.47 [Przyznawanie 
świadczeń] ust.  1 lit  b) ppkt  (i), w  systemach emery talno -rentowych dotyczących wolnych zawodów, 
 
1291  właściwa instytucja przyjmuje – dla każdego roku ubezpieczenia ukończonego na podstawie 
ustawodawstwa innego państwa członkowskiego – za podstawę średnie należne roczne świadczenie, 
do którego prawo zainteresowa ny nabył w  okresie podlegania właściwej instytucji przez opłacanie 
składek.  
GRECJA  
1. Ustawa nr  1469/84 dotycząca dobrowolnego przystąpienia do systemu ubezpieczenia 
emerytalno -rentowego dla obywateli greckich i  obcokrajowców pochodzenia greckiego ma 
zastosowanie do obywateli innych państw, bezpaństwowców i  uchodźców, jeżeli dane osoby, bez 
względu na ich miejsce zamieszkania lub pobytu, w  pewnym okresie były objęte obowiązkowym lub 
dobrowolnym greckim systemem ubezpieczeń emerytalno -rentowych.  
2 Niezależ nie od art. SSC.6 [Równe traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczności lub 
zdarzeń] lit. a) Protokołu i art. 34 ustawy 1140/1981, osoba, która otrzymuje rentę z tytułu wypadku 
przy pracy lub choroby zawodowej na mocy ustawodawstwa innego państwa, może wyst ąpić o 
objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem na mocy ustawodawstwa stosowanego przez system 
ubezpieczeń rolniczych (OGA), w zakresie, w jakim osoba ta prowadzi działalność objętą zakresem 
tego ustawodawstwa.  
IRLANDIA  
1. Niezależnie od art. SSC.19 [Świadcze nia pieniężne] ust. 2 i art. SSC.57 [Obliczanie świadczeń 
dla bezrobotnych], aby obliczyć odnośne dochody tygodniowe zaliczalne na poczet ubezpieczenia 
danej osoby w celu przyznania jej świadczenia chorobowego lub zasiłku dla bezrobotnych na mocy 
ustawodaw stwa irlandzkiego, osobie tej zalicza się kwotę równą średniej płacy tygodniowej 
pracowników najemnych w danym roku za każdy tydzień przepracowany w charakterze pracownika 
najemnego na podstawie ustawodawstwa innego państwa w tym okresie.  
MALTA  
Postanowie nia szczególne dotyczące urzędników służby cywilnej  
(a) Wyłącznie do celów stosowania art. SSC.43 [Postanowienia szczególne dotyczące urzędników 
służby cywilnej] i art. SSC.55 [Postanowienia szczególne dotyczące urzędników służby cywilnej] 
Protokołu osoby zatrudnione na mocy ustawy o siłach zbrojnych Malty (rozdział 220 
ustawodawstwa maltańskiego), ustawy o policji (rozdział 164 ustawodawstwa maltańskiego) i 
ustawy o więziennictwie (rozdział 260 ustawodawstwa maltańskiego) traktowane są jak 
urzędnicy służby  cywilnej.  
(b) Emerytury lub renty wypłacane na mocy wspomnianych powyżej ustaw i na mocy 
rozporządzenia o emeryturach i rentach (rozdział 93 ustawodawstwa maltańskiego) uznawane 
są – wyłącznie do celów art. SSC.1 [Definicje] lit. cc) Protokołu – za „systemy specjalne dl a 
urzędników służby cywilnej”.  
NIDERLANDY  
1. Ubezpieczenia zdrowotne  
(a) W zakresie uprawnienia do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa 
holenderskiego, osoby uprawnione do świadczeń rzeczowych do celów stosowania tytułu III 
rozdział 1 [Świadczeni a z tytułu choroby, macierzyństwa i równoważne świadczenia dla ojca] i 
 
1292  rozdział 2 [Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i choroby zawodowej] Protokół 
oznaczają:  
(i) osoby, które na podstawie art.  2 Zorgverzekeringswet (ustawy o  ubezpieczeniach 
zdrowotnych) są zobowiązane do ubezpieczenia się w  instytucji świadczącej 
ubezpieczenia zdrowotne, oraz  
(ii) osoby będące członkami rodzin personelu wojskowego w czynnej służbie, które 
mieszkają w innym państwie, i osoby, które mają miejsce zamieszkania w innym  
państwie i które na mocy Protokołu są uprawnione do opieki zdrowotnej na koszt 
Niderlandów w swoim państwie zamieszkania, o ile osoby te nie zostały uwzględnione 
w ppkt (i).  
(b) Osoby, o  których mowa w  pkt 1 lit. a) ppkt (i), muszą, zgodnie z  przepisami 
Zorg verzekeringswet (ustawy o  ubezpieczeniach zdrowotnych), ubezpieczyć się w  instytucji 
świadczącej ubezpieczenia zdrowotne, natomiast osoby, o  których mowa w  pkt 1 lit. a) ppkt 
(ii), muszą zarejestrować się w  College voor zorgverzekeringen (Komisji ds. Ubezp ieczeń 
Zdrowotnych);  
(c) Przepisy Zorgverzekeringswet (ustawy o  ubezpieczeniach zdrowotnych) oraz Algemene Wet 
Bijzondere Ziektekosten (ustawy ogólnej o  ubezpieczeniu od szczególnych kosztów 
medycznych) dotyczące odpowiedzialności za opłacanie składek stosuje się do osób, o  których 
mowa w  lit. a) oraz do członków ich rodzin. W odniesieniu do członków rodziny składki są 
pobierane od osoby, której pierwotnie przysługuje prawo do opieki zdrowotnej, z  wyjątkiem 
członków rodzin personelu wojskowego mieszkających w  innym państwie, od których składki 
pobierane są bezpośrednio;  
(d) Przepisy Zorgverzekeringswet (ustawy o  ubezpieczeniach zdrowotnych) dotyczące 
opóźnionego ubezpieczenia stosuje się odpowiednio w  przypadku opóźnionej rejestracji 
w College voor zorgverzekeringen  (Komisji ds. Ubezpieczeń Zdrowotnych) w  odniesieniu do 
osób, o  których mowa w  lit. a) ppkt (ii);  
(e) Osoby uprawnione do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa państwa innego 
niż Niderlandy, zamieszkujące lub przebywające czasowo w  Niderlandach, są u prawnione do 
świadczeń rzeczowych zgodnie z  polisą oferowaną ubezpieczonym w  Niderlandach przez 
instytucję ich miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu, z  uwzględnieniem art.  11 ust.  1, 2 i  3 
oraz art.  19 ust.  1 Zorgverzekeringswet (ustawy o  ubezpieczeniach  zdrowotnych), a  także do 
świadczeń rzeczowych określonych w  Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (ustawy ogólnej 
o ubezpieczeniu od szczególnych kosztów medycznych);  
(f) Do celów stosowania art. SSC.21 [Prawo do świadczeń rzeczowych na podstawie 
ustawodawstwa  państwa miejsca zamieszkania] do SSC.27 [Składki obciążające emerytów lub 
rencistów] Protokołu, następujące świadczenia (oprócz emerytur i rent objętych rozdziałem 4 
[Świadczenia z tytułu inwalidztwa] i 5 [Świadczenia emerytalne i  renty rodzinne] tytułu I II 
[Postanowienia szczególne dotyczące poszczególnych kategorii świadczeń] Protokołu traktuje 
się jako świadczenia należne na podstawie ustawodawstwa niderlandzkiego:  
- emerytury i renty przyznane na podstawie ustawy z dnia 6 stycznia 1966 r. 
o emeryturach i rentach dla urzędników służby cywilnej oraz osób 
pozostałych przy życiu po ich śmierci (Algemene burgerlijke pensioenwet) 
(niderlandzka ustawa o emeryturach i rentach dla służby cywilnej),  
 
1293  - emerytury i renty przyznane na podstawie ustawy z dnia 6 paździer nika 
1966 r. o emeryturach i rentach dla wojskowych oraz osób pozostałych przy 
życiu po ich śmierci (Algemene militaire pensioenwet) (ustawa o 
emeryturach i rentach dla wojskowych),  
- świadczenia z tytułu niezdolności do pracy, przyznane na podstawie ustawy 
z dnia 7 czerwca 1972 r. o świadczeniach z tytułu niezdolności do pracy dla 
wojskowych (Wetarbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen) (ustawa o 
świadczeniach z tytułu niezdolności do pracy dla wojskowych),  
- emerytury i renty przyznane na podstawie ustawy  z dnia 15 lutego 1967 r. 
o emeryturach i rentach dla pracowników NV Nederlandse Spoorwegen 
(Kolei Holenderskich) i osób pozostałych przy życiu po ich śmierci 
(Spoorwegpensioenwet) (ustawa o rentach i emeryturach kolejowych),  
- emerytury i  renty przyznane n a podstawie Reglement Dienstvoorwaarden 
Nederlandse Spoorwegen (zasady regulujące warunki zatrudnienia 
w Kolejach Niderlandzkich);  
- świadczenia przyznawane emerytom, zanim osiągną wiek emerytalny – 65 
lat, w ramach systemu emerytalnego, które mają byłym pra cownikom 
najemnym zapewnić dochód na starość, lub świadczenia zapewniane na 
wypadek przedwczesnego odejścia z rynku pracy w ramach systemu 
ustanowionego przez państwo lub na mocy porozumienia branżowego dla 
osób w wieku co najmniej 55 lat,  
- świadczenia prz yznawane wojskowym i urzędnikom służby cywilnej w 
ramach systemu mającego zastosowanie w przypadku redukcji etatów, 
przeniesienia na emeryturę i wcześniejszej emerytury.  
(g) Do celów art. SSC.16 ust. 1 [Pobyt we właściwym państwie, kiedy miejsce zamieszkania jest 
w innym państwie – zasady szczególne w  odniesieniu do członków rodzin pracowników 
przygranicznych] Protokołu osoby, o których mowa w lit. a) ppkt (ii) niniejszego ustępu, 
przebywające czasowo w Niderlandach, są uprawnione do świadczeń rzeczowych zgodn ie z 
polisą oferowaną ubezpieczonym w Niderlandach przez instytucję ich miejsca pobytu, z 
uwzględnieniem art. 11 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 19 ust. 1 Zorgverzekeringswet (ustawy ogólnej o 
ubezpieczeniach zdrowotnych), a także do świadczeń rzeczowych określony ch w Algemene 
Wet Bijzondere Ziektekosten (ustawie ogólnej o ubezpieczeniu od szczególnych kosztów 
medycznych).  
2. Zastosowanie ustawy Algemene Ouderdomswet (AOW) (ustawa ogólna o ubezpieczeniu 
emerytalnym)  
(a) Odliczenia, o  którym mowa w  art. 13 ust.  1 ustawy AOW (ustawa ogólna o  ubezpieczeniu 
emerytalnym), nie stosuje się do lat kalendarzowych sprzed dnia  1 stycznia  1957  r., w  których 
beneficjent niespełniający warunków pozwalających uznać te lata za okresy ube zpieczenia:  
- mieszkał w  Niderlandach między 15. a  65. rokiem życia,  
 
1294  - mieszkał w innym państwie, ale pracował w Niderlandach dla pracodawcy 
mającego siedzibę w Niderlandach, lub  
- pracował w innym państwie w okresach uznawanych przez holenderski 
system zabez pieczenia społecznego jako okresy ubezpieczenia.  
W drodze odstępstwa od postanowień art.  7 AOW każdy, kto mieszkał lub 
pracował w  Niderlandach zgodnie z  powyższymi warunkami jedynie przed 
dniem  1 stycznia  1957  r., jest uznawany za uprawnionego do otrzymyw ania 
emerytury lub renty.  
(b) Odliczenia, o  którym mowa w  art. 13 ust.  1 AOW, nie stosuje się do lat kalendarzowych 
sprzed  2 sierpnia  1989  r., w  których – w wieku od  15 do  65 lat – osoba pozostająca obecnie lub 
uprzednio w  związku małżeńskim nie była ubezpiec zona na podstawie powyższej ustawy 
i mieszkała w  państwie innym niż Niderlandy, jeżeli te lata kalendarzowe zbiegają się 
z okresami ubezpieczenia ukończonymi przez współmałżonka tej osoby na podstawie 
powyższej ustawy lub z  latami kalendarzowymi uwzględnia nymi na podstawie lit.  a) 
niniejszego ustępu – o ile małżeństwo trwało przez ten okres.  
W drodze odstępstwa od przepisów art.  7 AOW uznaje się, że osoba taka ma prawo do 
otrzymywania emerytury lub renty.  
(c) Odliczenia, o którym mowa w art. 13 ust. 2 AOW, nie stosuje się do lat kalendarzowych sprzed 
dnia 1 stycznia 1957 r., w których współmałżonek beneficjenta niespełniający warunków 
pozwalających uznać te lata okresy ubezpieczenia:  
- mieszkał w Niderlandach mi ędzy 15 a 65 rokiem życia, lub  
- mieszkał w innym państwie, ale pracował w Niderlandach dla pracodawcy 
mającego siedzibę w Niderlandach, lub  
- pracował w innym państwie w okresach uznawanych przez niderlandzki 
system zabezpieczenia społecznego jako okresy ube zpieczenia.  
(d) Odliczenia, o  którym mowa w  art. 13 ust.  2 AOW, nie stosuje się do lat kalendarzowych 
sprzed  2 sierpnia  1989  r., w  których – w wieku od 15 do  65 lat – współmałżonek beneficjenta, 
mieszkający w  państwie innym niż Niderlandy, nie był ubezpieczon y na podstawie 
wspomnianej ustawy, jeżeli te lata kalendarzowe zbiegają się z  okresami ubezpieczenia 
ukończonymi przez beneficjenta na podstawie wspomnianej ustawy lub z  latami 
kalendarzowymi uwzględnianymi na mocy lit.  a) niniejszego ustępu – o ile małżeń stwo trwało 
przez ten okres.  
(e) Punkt  2 lit.  a), b), c) i  d) nie mają zastosowania do okresów zbiegających się z:  
- okresami, które można uwzględnić podczas obliczania wysokości 
uprawnień emerytalnych na podstawie ustawodawstwa o ubezpieczeniu 
emerytalnym państwa innego niż Niderlandy, lub  
- okresami, za które zainteresowany pobierał emeryturę na podstawie tego 
ustawodaw stwa.  
 
1295  Okresy ubezpieczenia dobrowolnego w systemie innego państwa nie są 
uwzględniane do celów niniejszego punktu.  
(f) Punkt 2 lit. a), b), c) i d) mają zastosowanie jedynie wtedy, gdy zainteresowany mieszkał w co 
najmniej jednym państwie przez sześć lat od chwili ukończenia 59. roku życia, jedynie dopóty, 
dopóki zainteresowany mieszka w jednym z tych państw.  
(g) W drodze odstępstwa od rozdziału  IV AOW każdy, kto mieszka w  państwie innym niż 
Niderlandy i  czyj współmałżonek objęty jest ubezpieczeniem obowiązkowym w ramach tej 
ustawy, ma prawo dobrowolnie przystąpić do tego ubezpieczenia na podstawie tej ustawy 
w okresach, w  których współmałżonek podlega ubezpieczeniu obowiązkowemu.  
Prawo to nie wygasa, jeżeli obowiązkowe ubezpieczenie współmałżonka ustaje z  powodu jego 
śmierci, a  drugi współmałżonek otrzymuje jedynie emeryturę lub rentę na podstawie ustawy 
Algemene nabestaandenwet (ustawa ogólna dotycząca osób pozostałych przy życiu po śmierci 
żywiciela).  
W każdym przypadku prawo do przystąpienia do ubezpieczenia d obrowolnego wygasa z  dniem, w 
którym dana osoba osiąga wiek 65 lat.  
Wysokość składki na ubezpieczenie dobrowolne ustalana jest zgodnie z  przepisami określającymi 
wysokość składek na ubezpieczenie dobrowolne przewidziane w  AOW. Jeżeli jednak ubezpieczenie 
dobrowolne jest kontynuowane jeszcze z  okresu ubezpieczenia, o  którym mowa w  pkt 2 lit.  b), to 
wysokość składki ustalana jest zgodnie z  przepisami określającymi wysokość składek na 
ubezpieczenie obowiązkowe przewidziane w  AOW i  uznaje się, że podlegający uw zględnieniu dochód 
otrzymano w  Niderlandach.  
(h) Prawo, o którym mowa w pkt 2 lit. g), nie przysługuje osobom ubezpieczonym na podstawie 
ustawodawstwa o emeryturach lub rentach rodzinnych, które obowiązuje w innym państwie;  
(i) Każdy, kto ma zamiar przystąpić do  ubezpieczenia dobrowolnego na mocy pkt  2 lit.  g), musi 
wystąpić z  takim wnioskiem do Banku Ubezpieczeń Społecznych (Sociale Verzekeringsbank) 
najpóźniej rok po spełnieniu warunków przystąpienia.  
3. Zastosowanie ustawy Algemene nabestaandenwet (ANW) (usta wa ogólna dotycząca osób 
pozostałych przy życiu po śmierci żywiciela)  
(a) Jeżeli pozostały przy życiu współmałżonek ma prawo do otrzymywania renty rodzinnej na 
podstawie ANW (ustawa ogólna dotycząca osób pozostałych przy życiu po śmierci żywiciela) 
zgodnie z art. SSC.46 [Postanowienia szczególne dotyczące sumowania okresów] ust.  3 
Protokołu, wysokość tej renty oblicza się zgodnie z  art. SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 
lit. b) Protokołu.  
Do celów stosowania niniejszych przepisów okresy ubezpieczenia sp rzed dnia  1 października  1959  r. 
uznaje się również za okresy ubezpieczenia ukończone na podstawie ustawodawstwa 
niderlandzkiego, jeżeli w  ich trakcie ubezpieczony po ukończeniu  15. roku życia:  
- mieszkał w Niderlandach, lub  
- mieszkał w innym państwie, ale pracował w Niderlandach dla pracodawcy 
mającego siedzibę w Niderlandach, lub  
 
1296  - pracował w innym państwie w okresach uznawanych przez holenderski 
system zabezpieczenia społecznego jako okresy ubezpieczenia.  
(b) Nie bierze się pod uwagę okresów, które należy uwz ględnić w myśl pkt 3 lit. a), zbiegających 
się z okresami ubezpieczenia obowiązkowego ukończonymi na podstawie ustawodawstwa 
innego państwa w odniesieniu do rent rodzinnych;  
(c) Do celów stosowania art.  SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b) Protokołu jedynie 
okresy ubezpieczenia następujące po  15. roku życia, ukończone na podstawie ustawodawstwa 
niderlandzkiego są uwzględniane jako okresy ubezpieczenia;  
(d) W drodze odstępstwa od art.  63a ust.  1 ANW osoba, która mieszka w  państwie innym niż 
Niderlandy i  której współmałżonek objęty jest ubezpieczeniem obowiązkowym przewidzianym 
w ANW, ma prawo przystąpić do ubezpieczenia dobrowolnego przewidzianego w  powyższej 
ustawie, jeżeli ubezpieczenie to rozpoczęło się przed dniem rozpoczęcia stosowania Protokołu, 
ale t ylko w  okresach, w  których współmałżonek podlega ubezpieczeniu obowiązkowemu.  
Prawo to wygasa, gdy ustaje obowiązkowe ubezpieczenie współmałżonka 
przewidziane w  ANW, chyba że obowiązkowe ubezpieczenie współmałżonka 
ustaje z  powodu jego śmierci, a  drugi współmałżonek otrzymuje jedynie 
emeryturę lub rentę na podstawie ANW.  
W każdym p rzypadku prawo do przystąpienia do ubezpieczenia dobrowolnego 
wygasa z  dniem, w którym dana osoba osiąga wiek 65 lat.  
Wysokość składki na ubezpieczenie dobrowolne ustalana jest zgodnie 
z przepisami określającymi wysokość składek na ubezpieczenie dobrowoln e 
przewidziane w  ANW. Jeżeli jednak ubezpieczenie dobrowolne jest 
kontynuowane jeszcze z  okresu ubezpieczenia, o  którym mowa w  pkt 2 lit.  b), to 
wysokość składki ustalana jest zgodnie z  przepisami określającymi wysokość 
składek na ubezpieczenie obowiązkowe  przewidziane w  ANW i  uznaje się, że 
podlegający uwzględnieniu dochód otrzymano w  Niderlandach.  
4. Zastosowanie ustawodawstwa niderlandzkiego w  zakresie niezdolności do pracy  
Obliczając wysokość świadczeń na podstawie WAO, WIA lub WAZ, instytucje niderla ndzkie 
uwzględniają:  
- okresy płatnego zatrudnienia i okresy traktowane jako im równorzędne 
ukończone w Niderlandach przed dniem 1 lipca 1967 r.,  
- okresy ubezpieczenia ukończone na podstawie WAO,  
- okresy ubezpieczenia ukończone przez zainteresowanego, po ukończeniu 
przez niego 15. roku życia, na podstawie ustawy Algemene 
Arbeidsongeschiktheidswet (ustawa ogólna o  niezdolności do pracy) – o ile 
nie zbiegają się one z  okresami ubezpieczenia ukończonym i na podstawie 
WAO,  
- okresy ubezpieczenia ukończone na podstawie WAZ,  
- okresy ubezpieczenia ukończone na podstawie WIA.  
 
1297  HISZPANIA  
1. Do celów stosowania art.  SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b) ppkt  (i) Protokołu 
lata, których pracownikowi brakuje do wieku dobrowolnego lub obowiązkowego przejścia na 
emeryturę zgodnie z  wymogami art.  31 ust.  4 skonsolidowanej wersji Ley de Clases Pasivas del 
Estado (ustawy o  emeryturach i  rentach urzędników państwowych), uwzględniane są jako lata 
faktycznej s łużby państwowej tylko wtedy, gdy w  momencie nastąpienia zdarzenia dającego prawo 
do renty rodzinnej beneficjent objęty był hiszpańskim systemem specjalnym dla urzędników służby 
cywilnej lub wykonywał działalność, na którą system został rozszerzony, lub wy konywał działalność, 
która – jeżeli byłaby wykonywana w  Hiszpanii – wymagałaby objęcia go specjalnym systemem 
państwowym dla urzędników służby cywilnej, pracowników sił zbrojnych lub pracowników wymiaru 
sprawiedliwości.  
2.  
(a) Na podstawie art.  SSC.51 [Przepisy dodatkowe dotyczące wyliczania świadczeń] ust.  1 lit.  c) 
wysokość teoretycznego świadczenia hiszpańskiego jest obliczana na podstawie faktycznych 
składek ubezpieczonego opłacanych w  latach bezpośrednio poprzedzających wpłatę ostatniej 
składki na rzecz hiszpańskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Jeżeli obliczając 
podstawową kwotę świadczenia, należy uwzględnić okresy ubezpieczenia lub zamieszkania, do 
których miało zastosowanie ustawodawstwo innych państw, to do wspomnianych okresów 
stosuje s ię tę podstawę wymiaru składek w Hiszpanii, która jest czasowo najbliższa okresom 
odniesienia, z uwzględnieniem zmian wskaźnika cen detalicznych.  
(b) Do uzyskanej kwoty świadczenia należy dodać kwotę podwyżek i rewaloryzacji obliczaną za 
każdy kolejny rok dla świadczeń tego samego rodzaju.  
3. Okresy ukończone w innym państwie członkowskim, które muszą być obliczone w systemie 
specjalnym dla urzędników służby cywilnej, pracowników sił zbrojnych i pracowników wymiaru 
sprawiedliwości, należy do celów art. SSC.51 [Przepisy dodatkowe dotyczące wyliczania świadczeń] 
traktować w ten sam sposób co czasowo najbliższe okresy objęte ubezpieczeniem w ramach służby 
cywilnej w Hiszpanii.  
4. Kwoty dodatkowe za wiek, o  których mowa w  drugim przepisie przejściowym ustawy ogóln ej 
o ubezpieczeniach społecznych, dotyczą wszystkich beneficjentów na mocy Protokołu, którzy mają 
składki na swoje nazwisko opłacane zgodnie z  ustawodawstwem hiszpańskim sprzed 
dnia  1 stycznia  1967  r.; na podstawie art. SSC.6 [Równe traktowanie świadczeń, dochodów, 
okoliczności lub zdarzeń] Protokołu, nie jest możliwe traktowanie okresów ubezpieczenia zaliczonych 
w innym państwie przed dniem 1 stycznia 1967 r. jako takich samych jak składki płacone w Hiszpanii, 
wyłącznie do celów Protokołu. Datą odniesienia , która zastąpi dzień  1 stycznia  1967  r., będzie na 
użytek systemu specjalnego dla marynarzy dzień  1 sierpnia  1970  r., a na użytek specjalnego systemu 
zabezpieczenia społecznego dla górnictwa węglowego – dzień  1 kwietnia  1969  r.  
SZWECJA  
1. Postanowienia Protokołu dotyczące sumowania okresów ubezpieczenia i  okresów 
zamieszkania nie mają zastosowania do przepisów przejściowych szwedzkiej ustawy o  prawie do 
emerytury gwarantowanej, która przysługuje osobom urodzonym w  roku  1937 lub wcześniej, 
zamieszkałym w  Szwecji przez określony okres przed złożeniem wniosku o  emeryturę 
(ustawa  2000:798).  
 
1298  2. Do celów ustalenia dochodu, który stanowi podstawę zasiłku chorobowego uzależnionego 
od hipotetycznego dochodu i  zasiłku z  tytułu niezdolności do pracy uzależnionego o d dochodu, 
zgodnie z  rozdziałem  8 ustawy Lag (1962:381) om allmän försäkring (ustawa  o powszechnym 
ubezpieczeniu) należy stosować następujące zasady:  
(a) w sytuacji, gdy osoba ubezpieczona w  okresie odniesienia podlegała również ustawodawstwu 
jednego innego p aństwa lub większej liczby innych państw z  tytułu aktywności w  charakterze 
osoby wykonującej pracę najemną lub działalność na własny rachunek, dochód osiągnięty 
w danym państwie lub państwach jest uznawany za równorzędny średniemu dochodowi 
brutto osiągnię temu przez osobę ubezpieczoną w  Szwecji w  ciągu części okresu odniesienia 
w Szwecji, obliczonemu poprzez podzielenie zarobków w  Szwecji przez liczbę lat, w  ciągu 
których zarobki te zostały uzyskane;  
3.  
(a) Do celów ustalenia hipotetycznego kapitału emerytalno -rentowego stanowiącego podstawę 
renty rodzinnej uzależnionej od dochodów (ustawa 2000:461) – jeżeli nie jest spełniony 
wymóg szwedzkich przepisów o  prawie do renty mówiący o  przynajmniej trzech z  pięciu lat 
kalendarzowych bezpośrednio poprzedzaj ących śmierć ubezpieczonego (okres odniesienia), 
należy uwzględnić również okresy ubezpieczenia ukończone w  innych państwach, tak jakby 
były one ukończone w  Szwecji. Uznaje się, że okresy ubezpieczenia w  innych państwach mają 
za podstawę średnią szwedzką p odstawę świadczenia. Jeżeli zainteresowany ma w Szwecji 
tylko jeden rok z  podstawą świadczenia, to należy uznać, że każdy okres ubezpieczenia 
w innym państwie daje tę samą kwotę.  
(b) Do celów ustalenia hipotetycznych punktów emerytalnych stanowiących podstawę rent 
wdowich w  przypadkach, w  których współmałżonek zmarł w  dniu  1 stycznia  2003  r. lub później 
– jeżeli nie jest spełniony wymóg szwedzkiego ustawodawstwa o  punktach emerytalnych 
mówiący o  przynajmniej dwóch z  czterech lat kalendarzowych bezpośrednio popr zedzających 
śmierć ubezpieczonego (okres odniesienia), a  okresy ubezpieczenia w  okresie odniesienia 
zostały ukończone w  innym państwie, należy lata te traktować tak, jakby były oparte na tych 
samych punktach emerytalnych co rok w  Szwecji.  
ZJEDNOCZONE KRÓL ESTWO  
1. W przypadku gdy zgodnie z  ustawodawstwem Zjednoczonego Królestwa zainteresowany 
może mieć prawo do emerytury, jeżeli:  
(a) składki byłego współmałżonka są traktowane jak składki własne tej osoby; lub  
(b) obecny lub były współmałżonek zainteresowanego sp ełnił odpowiednie warunki dotyczące 
składek, to – o ile w  obu przypadkach obecny lub były współmałżonek wykonuje lub 
wykonywał pracę najemną lub działalność na własny rachunek oraz podlegał ustawodawstwu 
co najmniej dwóch państw – do określenia praw przysł ugujących w  ramach ustawodawstwa 
Zjednoczonego Królestwa stosuje się postanowienia rozdziału 5 [Świadczenia emerytalne 
i renty rodzinne] tytułu III [Postanowienia szczególne dotyczące poszczególnych kategorii 
świadczeń] Protokołu. W  tym przypadku odniesien ia w  rozdziale 5 [Świadczenia emerytalne 
i renty rodzinne] tytułu III [Postanowienia szczególne dotyczące poszczególnych kategorii 
świadczeń] Protokołu do „okresów ubezpieczenia” są rozumiane jako odniesienia do okresów 
ubezpieczenia ukończonych przez:  
 
1299  (i) obecnego lub byłego współmałżonka, jeżeli wniosek składa:  
- mężatka, lub  
- osoba, której małżeństwo przestało istnieć z  powodów innych niż 
śmierć współmałżonka; lub  
(ii) byłego współmałżonka, jeżeli wniosek składa:  
- wdowiec, który bezpośrednio przed osiągnięciem  wieku emerytalnego 
nie ma prawa do zasiłku dla owdowiałego rodzica, lub  
- wdowa, która bezpośrednio przed osiągnięciem wieku emerytalnego 
nie ma prawa do zasiłku dla owdowiałej matki, zasiłku dla 
owdowiałego rodzica ani renty wdowiej lub która ma prawo jedy nie 
do renty wdowiej związanej z  wiekiem, obliczonej zgodnie 
z  art. SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b) Protokołu, gdzie 
„renta wdowia związana z  wiekiem” oznacza rentę wdowią wypłacaną 
po obniżonej stawce zgodnie z  sekcją  39 ust.  4 ustawy z  1992 r. 
o składkach na zabezpieczenie społeczne i  świadczeniach z  tego 
zabezpieczenia.  
2. Do celów stosowania art.  SSC.8 [Uchylenie zasad dotyczących miejsca 
zamieszkania]Protokołu w  przypadku świadczeń pieniężnych z  tytułu starości lub rent rodzinnych, 
rent z  tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej oraz świadczeń z  tytułu śmierci, każd y 
beneficjent na mocy ustawodawstwa Zjednoczonego Królestwa, który przebywa na terytorium 
innego państwa, jest uznawany podczas tego pobytu za przebywającego na terytorium tego innego 
państwa.  
3.  
(1) Do celów ustalenia współczynnika zarobków pozwalającego ok reślić prawo do 
świadczeń na podstawie ustawodawstwa Zjednoczonego Królestwa, za każdy 
tydzień wykonywania pracy najemnej, który był przepracowany na podstawie 
ustawodawstwa państwa i  który rozpoczął się w  odnośnym roku podatkowym 
w rozumieniu ustawodawstw a Zjednoczonego Królestwa, uznaje się, że 
zainteresowany płacił składki jako osoba wykonująca pracę najemną lub ma 
zarobki, za które opłacono składki, a  podstawa tych składek była równa dwóm 
trzecim górnego limitu zarobków w  danym roku.  
(2) Do celów art.  SSC. 47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b) Protokołu, w  przypadku 
gdy:  
(a) w jakimkolwiek roku podatkowym rozpoczynającym się z  dniem 6  kwietnia 
1975  r. lub później osoba wykonująca pracę najemną ukończyła okresy 
ubezpieczenia, zatrudnienia lub zamieszkania w yłącznie w  państwie 
członkowskim, a  w świetle stosowania pkt  1 niniejszego ustępu dany rok stanowi 
rok kwalifikujący się w  rozumieniu ustawodawstwa Zjednoczonego Królestwa do 
celów art.  SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b) ppkt  (i) Protokołu, to 
uznaje się, że osoba ta była ubezpieczona przez 52  tygodnie tego roku w  tym 
państwie członkowskim;  
 
1300  (b) jakikolwiek rok podatkowy rozpoczynający się z  dniem 6  kwietnia 1975  r. lub 
później nie stanowi roku kwalifikującego się w  rozumieniu ustawodawstwa 
Zjednocz onego Królestwa do celów art.  SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 
lit. b) ppkt  (i) Protokołu, to wszystkie okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub 
zamieszkania ukończone w  tym roku należy pominąć.  
(3) Do celów przeliczenia współczynnika zarobków na okresy u bezpieczenia, 
współczynnik zarobków uzyskany w  odnośnym roku podatkowym w  rozumieniu 
ustawodawstwa Zjednoczonego Królestwa, należy podzielić przez dolny limit 
zarobków w  danym roku. Wynik należy przedstawić jako liczbę całkowitą, pomijając 
części ułamkowe.  Uznaje się, że tak uzyskana liczba przedstawia liczbę pełnych 
tygodni ubezpieczenia spełnionych na podstawie ustawodawstwa Zjednoczonego 
Królestwa w  danym roku, ale liczba ta nie może przekraczać liczby tygodni, podczas 
których w  danym roku zainteresowany  podlegał temu ustawodawstwu.  
  
 
1301  ZAŁĄCZNIK SSC -7: CZĘŚĆ WYKONAWCZA  
TYTUŁ I: POSTANOWIENIA OGÓLNE  
ROZDZIAŁ 1  
Artykuł SSCI.1: Definicje  
1. Do celów niniejszego załącznika stosuje się definicje zawarte w art. SSC.1 [Definicje].  
2. Poza definicjami, o  których mowa w  ust. 1, zastosowanie mają następujące definicje:  
(a) „punkt kontaktowy” oznacza jednostkę zapewniającą:  
(i) elektroniczny punkt kontaktowy;  
(ii) automatyczne przekierowanie na podstawie adresu; oraz  
(iii) inteligentne przekierowanie oparte na oprogramowaniu, które umożliwia 
automatyczne sprawdzenie i  przekierowanie (na przykład aplikacja oparta na sztucznej 
inteligencji), lub oparte na interwencji człowieka;  
(b) „instytucja łącznikowa” oznacza każdy organ wyzn aczony przez właściwy organ danego 
państwa dla jednego lub kilku działów zabezpieczenia społecznego, o  których mowa 
w art. SSC.3 [Zagadnienia objęte Protokołem] Protokołu, aby udzielić odpowiedzi na wnioski 
o informacje i  pomoc w  celu stosowania Protokołu i niniejszego załącznika, oraz który musi 
wypełniać zadania powierzone mu na mocy tytułu  IV [Postanowienia finansowe] niniejszego 
załącznika;  
(c) „dokument” oznacza zbiór danych, niezależnie od zastosowanego nośnika, o  strukturze 
pozwalającej na wymianę tych d anych drogą elektroniczną, którego przekazywanie jest 
niezbędne w  celu umożliwienia funkcjonowania Protokołu i  niniejszego załącznika;  
(d) „standardowy dokument elektroniczny” oznacza jakikolwiek dokument w  formacie 
zaprojektowanym na potrzeby wymiany informac ji drogą elektroniczną pomiędzy państwami;  
(e) „przekazywanie drogą elektroniczną” oznacza przekazywanie danych za pomocą sprzętu 
elektronicznego do przetwarzania danych (włącznie z  kompresją cyfrową) z  wykorzystaniem 
przesyłu kablowego, transmisji radiowej, t echnologii optycznej lub każdego innego środka 
elektromagnetycznego;  
(f) „oszustwo” oznacza każde umyślne działanie lub celowe zaniechanie działania, dokonane 
z zamiarem : 
(i) otrzymania świadczeń z  tytułu zabezpieczenia społecznego lub umożliwienia innej 
osobie otrzymania świadczeń z  tytułu zabezpieczenia społecznego, jeżeli nie są 
spełnione warunki uprawniające do takich świadczeń na mocy prawa danego państwa 
(danych państw) lub Protokołu; lub  
(ii) uniknięcia płacenia składek na ubezpieczenie społeczne lub umożliwien ia innej osobie 
uniknięcia płacenia składek na ubezpieczenie społeczne, gdy składki takie są 
wymagane na mocy prawa danego państwa (danych państw) lub Protokołu.  
 
1302  ROZDZIAŁ  2: POSTANOWIENIA DOTYCZĄCE WSPÓŁPRACY I  WYMIANY DANYCH  
Artykuł SSCI.2:  Zakres i  zasa dy wymiany danych między instytucjami  
1. Dla celów niniejszego  załącznika  wymiana między władzami państw a  instytucjami i  osobami 
objętymi Protokołem opiera się na zasadach usług publicznych, skuteczności, aktywnej pomocy, 
szybkiego dostarczania i  dostępności , w  tym eDostępności, w  szczególności dla osób 
niepełnosprawnych i  starszych.  
2. Instytucje niezwłocznie dostarczają lub wymieniają między sobą wszystkie dane niezbędne 
do ustanowienia i  określenia praw i  obowiązków osób, do których zastosowanie ma Protokół. 
Przekazywanie tych danych między państwami odbywa się bezpośrednio pomiędzy samymi 
instytucjami lub za pośrednictwem instytucji łącznikowych.  
3. W przypadku gdy dana osoba na skutek pomyłki przekazała informacje, dokumenty lub 
wnioski do instytucji znajdujące j się na terytorium państwa innego niż państwo, w  którym znajduje 
się instytucja wyznaczona zgodnie z  niniejszym załącznikiem, pierwsza instytucja niezwłocznie 
przekazuje informacje, dokumenty i  wnioski – ze wskazaniem daty ich pierwotnego przekazania – do 
instytucji wyznaczonej zgodnie z  niniejszym załącznikiem. Data ta jest wiążąca dla tej drugiej 
instytucji. Instytucje państw nie ponoszą jednak odpowiedzialności za niepodjęcie działania ani też 
niepodjęcie przez nie działania nie jest uznawane za równozn aczne z  podjęciem decyzji, jeżeli 
informacje, dokumenty lub wnioski zostały przekazane przez instytucje państw z  opóźnieniem.  
4. W przypadku gdy przekazywanie danych odbywa się za pośrednictwem instytucji łącznikowej 
państwa, do którego dane są przekazywane, bieg terminu udzielenia odpowiedzi na wnioski 
rozpoczyna się w  dniu, w  którym instytucja łącznikowa otrzymała wniosek, tak jakby otrzymała go 
instytucja w  tym państwie.  
Artykuł SSCI.3:  Zakres i  zasady wymiany danych między osobami zainteresowanymi a  insty tucjami  
1. Państwa zapewniają udostępnianie niezbędnych informacji osobom zainteresowanym w  celu 
poinformowania ich o  postanowieniach wprowadzonych niniejszym Protokołem i  niniejszym 
załącznikiem w  celu umożliwienia im dochodzenia swoich praw. Zapewniają równ ież świadczenie 
usług przyjaznych dla użytkownika.  
2. Osoby, do których ma zastosowanie Protokół, zobowiązane są do przekazania instytucji 
właściwej informacji, dokumentów lub dowodów potwierdzających, niezbędnych do ustalenia ich 
sytuacji lub sytuacji ich ro dzin, do ustalenia lub utrzymania ich praw i  obowiązków oraz do określenia 
mającego zastosowanie ustawodawstwa oraz wynikających z  niego obowiązków tych osób.  
3. W zakresie, w  jakim jest to niezbędne do stosowania Protokołu i  niniejszego załącznika, 
instytucj e właściwe przekazują informacje osobom zainteresowanym oraz niezwłocznie wystawiają 
dla nich dokumenty, a  w każdym przypadku w  terminach określonych w  ustawodawstwie danego 
państwa.  
Instytucja właściwa powiadamia wnioskodawcę mającego miejsce zamieszkania  lub pobytu w  innym 
państwie o  swojej decyzji, bezpośrednio lub za pośrednictwem instytucji łącznikowej państwa 
miejsca zamieszkania lub pobytu. W  przypadku odmowy przyznania świadczeń podaje również 
przyczyny odmowy, przysługujące środki zaskarżenia oraz termin wniesienia odwołania. Kopia tej 
decyzji przesyłana jest pozostałym zainteresowanym instytucjom.  
 
1303  Artykuł SSCI.4:  Formularze, dokumenty i  metody wymiany danych  
1. Z zastrzeżeniem art. SSCI.75 [Postanowienia przejściowe dotyczące formularzy 
i dokumentów]  oraz dodatku SSCI -2 [Dokument uprawniający], struktura, treść i  format formularzy 
i dokumentów wydawanych w  imieniu państw do celów wykonania Protokołu są uzgadniane przez 
Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego.  
2. Przekazywanie danych  między instytucjami lub instytucjami łącznikowymi może odbywać się 
za zgodą Specjalnego Komitetu ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego za pośrednictwem 
systemu elektronicznej wymiany informacji dotyczących zabezpieczenia społecznego. W  zakresie, 
w jakim formularze i  dokumenty, o  których mowa w  ust. 1, są wymieniane za pośrednictwem 
systemu elektronicznej wymiany informacji dotyczących zabezpieczenia społecznego, muszą one być 
zgodne z  zasadami mającymi zastosowanie do tego systemu.   
3. W przypadku gdy p rzekazywanie danych między instytucjami lub instytucjami łącznikowymi 
nie odbywa się za pośrednictwem systemu elektronicznej wymiany informacji dotyczących 
zabezpieczenia społecznego, właściwe instytucje i  instytucje łącznikowe stosują ustalenia 
odpowiedni e dla każdego przypadku i  w miarę możliwości wybierają korzystanie ze środków 
elektronicznych.  
4. W kontaktach z  osobami zainteresowanymi odpowiednie instytucje wykorzystują ustalenia 
odpowiednie dla danej sprawy oraz sprzyjają wykorzystywaniu środków elektro nicznych w  jak 
najszerszym zakresie.  
Artykuł SSCI.5:  Wartość prawna dokumentów i  dowodów potwierdzających wydanych w  innym 
państwie  
1. Dokumenty wydane przez instytucję państwa do celów stosowania Protokołu i  niniejszego 
załącznika, stanowiące poświadczenie sytuacji danej osoby oraz dowody potwierdzające, na 
podstawie których zostały wydane te dokumenty, są akceptowane przez instytucje pozostałych 
państw, o  ile nie zostaną wycofane lub uznane za nieważne przez państwo, w  którym zostały 
wydane.  
2. W razie pojawie nia się wątpliwości co do ważności dokumentu lub dokładności 
przedstawienia okoliczności, na których opierają się informacje zawarte w  tym dokumencie, 
instytucja państwa, która otrzymuje dokument, zwraca się do instytucji, która ten dokument wydała, 
o niezbędne wyjaśnienia oraz, w  stosownych przypadkach, o  wycofanie tego dokumentu. Instytucja 
wydająca dokument ponownie rozpatruje podstawy jego wystawienia i  w stosownych przypadkach 
wycofuje go.  
3. Zgodnie z  ust. 2 w  razie pojawienia się wątpliwości w  odniesien iu do informacji 
przedstawionych przez zainteresowanych, do ważności dokumentu lub dowodów potwierdzających 
lub do dokładności przedstawienia okoliczności, na których opierają się zawarte w  nim informacje, 
instytucja miejsca pobytu lub zamieszkania przystę puje, w  zakresie, w  jakim jest to możliwe, na 
wniosek instytucji właściwej, do niezbędnej weryfikacji tych informacji lub dokumentów.  
4. W przypadku gdy zainteresowane instytucje nie osiągną porozumienia, sprawa może zostać 
przedstawiona Specjalnemu Komitetow i ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego przez właściwe 
władze, nie wcześniej jednak niż w  terminie miesiąca od dnia złożenia wniosku przez instytucję, która 
otrzymała wniosek. Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego próbuje 
doprow adzić do pogodzenia różniących się między sobą opinii w  terminie sześciu miesięcy od dnia, 
w którym przedstawiono mu daną kwestię.  
 
1304  Artykuł SSCI.6: Tymczasowe stosowanie ustawodawstwa i  tymczasowe przyznawanie świadczeń  
1. O ile niniejszy załącznik  nie stan owi inaczej, w  przypadku rozbieżności opinii pomiędzy 
instytucjami lub władzami dwóch lub większej liczby państw w  odniesieniu do określenia mającego 
zastosowanie ustawodawstwa, zainteresowany tymczasowo podlega ustawodawstwu jednego z  tych 
państw, przy cz ym ustawodawstwo to jest określane w  następującej kolejności:  
(a) ustawodawstwo państwa, na którego terytorium dana osoba faktycznie wykonuje pracę 
najemną lub działalność na własny rachunek, o  ile praca najemna lub działalność na własny 
rachunek jest wykonywana tylko w  jednym z  państw;  
(b) ustawodawstwo państwa miejsca zam ieszkania, jeżeli zainteresowany wykonuje pracę 
najemną lub działalność na własny rachunek w  dwóch lub większej liczbie państw i  wykonuje 
część swej pracy lub prac w  państwie miejsca zamieszkania lub w  przypadku, gdy 
zainteresowany nie wykonuje pracy najem nej ani działalności na własny rachunek;  
(c) we wszystkich innych przypadkach ustawodawstwo państwa, o  którego zastosowanie 
wystąpiono najpierw, w  przypadku gdy zainteresowany wykonuje pracę najemną lub 
działalność w  dwóch lub większej liczbie państw.  
2. W przypadku rozbieżności opinii pomiędzy instytucjami lub władzami dwóch lub większej 
liczby państw w  odniesieniu do instytucji, która powinna wypłacać świadczenia pieniężne lub 
udzielać świadczeń rzeczowych, zainteresowany, który mógłby ubiegać się o  świa dczenia, gdyby nie 
zaistniał spór, jest tymczasowo uprawniony do świadczeń przewidzianych w  ustawodawstwie 
stosowanym przez instytucję jego miejsca zamieszkania lub – jeżeli osoba ta nie ma miejsca 
zamieszkania na terytorium jednego z  zainteresowanych pańs tw – do świadczeń przewidzianych 
w ustawodawstwie stosowanym przez instytucję, do której wniosek został złożony w  pierwszej 
kolejności.  
3. W przypadku gdy zainteresowane instytucje lub władze nie osiągną porozumienia, sprawa 
może zostać przedstawiona prze z Stronę Specjalnemu Komitetowi ds. Koordynacji Zabezpieczenia 
Społecznego nie wcześniej niż w  terminie miesiąca od dnia powstania sporu zgodnie z  ust. 1 lub  2. 
Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego próbuje doprowadzić do pogodzenia 
różniących się między sobą opinii w  terminie sześciu miesięcy od dnia, w  którym przedstawiono mu 
daną kwestię.  
4. W przypadku gdy zostanie ustalone, że mające zastosowanie ustawodawstwo nie jest 
ustawodawstwem państwa, do którego osoba zainteresowana zost ała tymczasowo przypisana, lub 
że instytucja, która tymczasowo przyznała świadczenia, nie jest instytucją właściwą, uważa się, że 
instytucja, którą uznano za właściwą, jest instytucją właściwą z  mocą wsteczną, tak jak gdyby 
rozbieżność opinii nie miała mie jsca, najpóźniej od dnia tymczasowego przypisania lub od 
pierwszego tymczasowego przyznania danych świadczeń.  
5. W razie konieczności instytucja uznana za właściwą oraz instytucja, która tymczasowo 
wypłacała świadczenia pieniężne lub tymczasowo otrzymywał a składki, ustalają w  stosownych 
przypadkach, zgodnie z  przepisami tytułu  IV rozdział  2 [Odzyskiwanie udzielonych, lecz nienależnych 
świadczeń, odzyskiwanie tymczasowych płatności i  składek, potrącenia i  pomoc w  odzyskiwaniu 
należności] niniejszego załączn ika, sytuację finansową zainteresowanego w  odniesieniu do składek 
i świadczeń pieniężnych wypłacanych tymczasowo.  
 
1305  Świadczenia rzeczowe przyznane tymczasowo przez daną instytucję zgodnie z   ust. 2 są zwracane, 
zgodnie z  przepisami tytułu  IV [Postanowienia f inansowe] niniejszego załącznika, przez instytucję 
właściwą.  
Artykuł SSCI.7: Tymczasowe wyliczenie świadczeń i  składek  
1. O ile niniejszy załącznik  do Protokołu nie stanowi inaczej, w  przypadku gdy dana osoba 
kwalifikuje się do otrzymywania świadczenia lub je st zobowiązana do zapłacenia składki zgodnie 
z Protokołem, natomiast instytucja właściwa nie posiada wszystkich informacji dotyczących jej 
sytuacji w  innym państwie niezbędnych do ostatecznego wyliczenia świadczenia lub składki, 
instytucja ta – na wniosek zainteresowanego – przyznaje to świadczenie lub dokonuje tymczasowego 
wyliczenia wysokości składki, jeżeli takie wyliczenia są możliwe na podstawie informacji, które 
instytucja ta posiada.  
2. Wysokość danego świadczenia lub składki jest ponownie obliczana po dostarczeniu 
zainteresowanej instytucji wszystkich niezbędnych dowodów lub dokumentów potwierdzających.  
ROZDZIAŁ  3: INNE POSTANOWIENIA OGÓLNE DOTYCZĄCE STOSOWANIA PROTOKOŁU  
Artykuł SSCI.8: Inne procedury obowiązujące pomiędzy władzami a  instytucjami  
1. Dwa lub więcej państw lub ich właściwe władze mogą uzgodnić procedury inne niż 
procedury  przewidziane w niniejszym  załączniku , pod warunkiem że procedury te nie wpływają 
w niekorzystny sposób na prawa i  obowiązki osób zainteresowanych.  
2. Wszelkie umowy zawar te w  tym celu są zgłaszane Specjalnemu Komitetowi ds.Koordynacji 
Zabezpieczenia Społecznego i  wymienione w  dodatku SSCI -1 [Przepisy wykonawcze do umów 
dwustronnych pozostających w  mocy oraz nowych dwustronnych umów wykonawczych] . 
3. Postanowienia umów wykonaw czych zawartych między dwoma lub większą liczbą państw 
w tym samym celu co umowy, o  których mowa w  ust. 2, lub które są do nich podobne, a  które 
obowiązywały w  dniu poprzedzającym wejście w  życie niniejszej Umowy, nadal mają zastosowanie 
na potrzeby stosun ków między tymi państwami, pod warunkiem że zostały one również 
uwzględnione w  dodatku SSCI -1 [Przepisy wykonawcze do umów dwustronnych pozostających 
w mocy oraz nowych dwustronnych umów wykonawczych].  
Artykuł SSCI.9: Zakaz kumulacji świadczeń  
Niezależnie od innych postanowień Protokołu, w  przypadku gdy świadczenia należne zgodnie 
z ustawodawstwem dwóch lub większej liczby państw ulegają wzajemnemu obniżeniu, zawieszeniu 
lub wstrzymaniu, kwoty, które nie byłyby wypłacone w  przypadku ścisłego zastosowania za sad 
dotyczących obniżenia, zawieszenia lub wstrzymania świadczenia przewidzianych w  ustawodawstwie 
zainteresowanych państw, dzielone są przez liczbę świadczeń podlegających obniżeniu, zawieszeniu 
lub wstrzymaniu.  
Artykuł SSCI.10:  Elementy służące ustaleni u miejsca zamieszkania  
1. W przypadku gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub większej liczby państw istnieje 
rozbieżność opinii w  odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się 
Protokół, instytucje te ustalają na podstawie wspólnego p orozumienia ośrodek interesów życiowych 
zainteresowanego w  oparciu o  ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących 
istotnych okoliczności, które mogą obejmować, w  stosownych przypadkach:  
 
1306  (a) czas trwania i  ciągłość pobytu na terytorium zainteresow anych państw;  
(b) sytuację danej osoby, w  tym:  
(i) charakter i  specyfikę wykonywanej działalności, w  szczególności miejsce, w  którym 
działalność ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej 
umowy o  pracę;  
(ii) sytuację rodzinną osoby ora z jej więzi rodzinne;  
(iii) prowadzenie jakiejkolwiek działalności o  charakterze niezarobkowym;  
(iv) w przypadku studentów – źródło ich dochodu;  
(v) sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały;  
(vi) państwo, w  którym osoba uważana jest za m ającą miejsce zamieszkania dla celów 
podatkowych.  
2. W przypadku gdy  uwzględnienie poszczególnych kryteriów w  oparciu o  istotne okoliczności 
wymienione w  ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, 
to zamiar danej osoby , taki jaki wynika z  tych okoliczności, a  zwłaszcza powody, które skłoniły ją do 
przemieszczenia się, są uznawane za rozstrzygające dla ustalenia jej rzeczywistego miejsca 
zamieszkania.  
3. Ośrodka interesów życiowych studenta, który udaje się do innego państw a w celu odbycia 
studiów w  pełnym wymiarze, nie uznaje się za znajdujący się w państwie w  którym odbywają się 
studia przez cały okres studiów w tym państwie, bez uszczerbku dla możliwości obalenia tego 
domniemania.  
4. Postanowienia ust.  3 stosuje się odpowiednio do członków rodziny studenta.  
Artykuł SSCI.11:  Sumowanie okresów  
1. Do celów stosowania art.  SSC.7 [Sumowanie okresów] Protokołu instytucja właściwa 
kontaktuje się z  instytucjami państw, których ustawodawstwu podlegał zainteresowany, w  celu 
ustalenia wszystkich okresów spełnionych na podstawie ich ustawodawstwa.  
2. Odpowiednie okresy ubezpieczenia, zatrudnienia, działalności na własny rachunek lub 
zamieszkania spełnione na podstawie ustawodawstwa danego państwa są  dodawane do okresów 
ubezpieczenia, zatrudnienia, działalności na własny rachunek lub zamieszkania spełnionych na 
podstawie ustawodawstwa innego państwa, o  ile jest to konieczne do celów stosowania art. SSC.7 
[Sumowanie okresów] protokołu, pod warunkiem że  okresy te nie pokrywają się.  
3. W przypadku gdy  okres  ubezpieczenia lub zamieszkania spełniony zgodnie z  obowiązkowym 
ubezpieczeniem na podstawie ustawodawstwa państwa zbiega się z  okresem ubezpieczenia 
spełnionym w  ramach ubezpieczenia dobrowolnego lub kont ynuowanego ubezpieczenia 
fakultatywnego zgodnie z  ustawodawstwem innego państwa, uwzględnia się jedynie okres spełniony 
w ramach ubezpieczenia obowiązkowego.  
4. W przypadku gdy okres ubezpieczenia lub zamieszkania inny niż równorzędny z  okresem 
ukończonym zgo dnie z  ustawodawstwem danego państwa zbiega się z  okresem równorzędnym na 
 
1307  podstawie ustawodawstwa innego państwa, uwzględnia się jedynie okres inny niż okres 
równorzędny.  
5. Każdy okres uznany za równorzędny na podstawie ustawodawstwa dwóch lub większej liczb y 
państw jest uwzględniany jedynie przez instytucję państwa, którego ustawodawstwu zainteresowany 
ostatnio obowiązkowo podlegał przed wspomnianym okresem. W  przypadku gdy zainteresowany nie 
podlegał obowiązkowo ustawodawstwu państwa przed wspomnianym okres em, okres ten jest 
uwzględniany przez instytucję państwa, którego ustawodawstwu zainteresowany obowiązkowo 
podlegał w  pierwszej kolejności po wspomnianym okresie.  
6. W przypadku, w  którym nie można w  sposób dokładny określić ram czasowych, w  których 
niektóre okresy ubezpieczenia lub zamieszkania zostały spełnione zgodnie z  ustawodawstwem 
danego państwa, domniemywa się, że okresy te nie pokrywają się z  okresami ubezpieczenia lub 
zamieszkania spełnionymi zgodnie z  ustawodawstwem innego państwa; okresy te uwzględ nia się – 
w przypadku gdy może to być korzystne dla zainteresowanego – jedynie w  zakresie, w  jakim mogą 
one być rozsądnie uwzględnione.  
Artykuł SSCI.12:  Zasady przeliczania okresów  
1. Jeżeli  okresy  spełnione zgodnie z  ustawodawstwem danego państwa są wyrażon e 
w jednostkach innych niż jednostki przewidziane w  ustawodawstwie innego państwa, przeliczenia 
niezbędnego do celów sumowania na mocy art. SSC.7 [Sumowanie okresów] Protokołu dokonuje się 
zgodnie z  następującymi zasadami:   
(a) okresem, który ma być podstawą p rzeliczenia, jest okres podany przez instytucję państwa, 
zgodnie z  którego ustawodawstwem spełniony został dany okres;  
(b) w przypadku systemów, w  których okresy wyrażane są w  dniach, przeliczania liczby dni na inne 
jednostki oraz odwrotnie, jak również przeli czania między różnymi systemami opartymi na 
liczbie dni dokonuje się zgodnie z  następującą tabelą:  
System 
oparty na  1 dzień 
odpowiada  1 tydzień 
odpowiada  1 miesiąc 
odpowiada  1 kwartał 
odpowiada  Maksymalna 
liczba dni 
w roku 
kalendarzow
ym 
5 dniom  9 godzinom  5 dniom  22 dniom  66 dniom  264 dniom  
6 dniom  8 godzinom  6 dniom  26 dniom  78 dniom  312 dniom  
7 dniom  6 godzinom  7 dniom  30 dniom  90 dniom  360 dniom  
(c) w przypadku systemów, w  których okresy wyrażane są w  jednostkach innych niż dni:  
(i) trzy miesiące lub 13  tygodni odpowiada jednemu kwartałowi i  odwrotnie;  
(ii) jeden rok odpowiada czterem kwartałom, 12  miesiącom lub  52 tygodniom 
i odwrotnie;  
 
1308  (iii) w celu przeliczenia tygodni na miesiące i  odwrotnie, tygodnie i  miesiące przeliczane  są 
na dni zgodnie z  zasadami ma jącymi zastosowanie do systemów opartych na sześciu 
dniach w  tabeli w  lit. b);  
(d) w przypadku okresów wyrażonych wartością ułamkową, wartość ta jest przeliczana na kolejną, 
mniejszą całkowitą jednostkę według zasad ustalonych w  lit. b) i c). Części ułamkowe roku 
przeliczane są na miesiące, pod warunkiem że stosowany system nie ma schematu 
kwartalnego;  
(e) jeżeli w  wyniku przeliczenia dokonanego zgodnie z  niniejszym ustępem otrzymuje się ułamek 
jednostki, to wynik przeliczenia zaokrągla się w  górę do następnej ca łkowitej jednostki.  
2. Stosowanie ust.  1 nie może powodować, że całkowita suma okresów spełnionych podczas 
jednego roku kalendarzowego przekracza liczbę dni wskazaną w  ostatniej kolumnie tabeli w  ust. 1 
lit. b), 52  tygodni, 12 miesięcy lub cztery kwartały.  
Jeżeli okresy, które mają zostać przeliczone, odpowiadają maksymalnej rocznej długości okresów 
przewidzianej przez ustawodawstwo państwa, w  którym zostały spełnione, stosowanie ust.  1 nie 
może prowadzić do powstania w  jednym roku kalendarzowym okresów, któr e są krótsze od możliwej 
maksymalnej długości okresów w  skali roku przewidzianej w  danym ustawodawstwie.  
3. Przeliczenie dokonywane jest jednorazowo dla wszystkich łącznie podanych okresów lub 
osobno dla każdego roku, jeżeli informacje były podane osobno dla  każdego roku.  
4. W przypadku gdy instytucja podaje okresy w  dniach, wskazuje ona jednocześnie,czy 
zarządzany przez nią system oparty jest na schemacie pięcio -, sześcio - czy siedmiodniowym.  
  
 
1309  TYTUŁ II: OKREŚLANIE MAJĄCEGO ZASTOSOWANIE USTAWODAWSTWA  
Artykuł SS CI.13: Szczegółowe uregulowania dotyczące art. SSC.11 [Pracownicy delegowani] 
i art. SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku państwach] Protokołu  
1.  Do celów stosowania art.  SSC.11 [Pracownicy delegowani] ust.  1 lit. a) „osoba, która 
wykonuje działalność  jako pracownik najemny w  państwie w  imieniu pracodawcy, który normalnie 
prowadzi tam swą działalność, a  która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa, 
obejmuje osobę, która jest zatrudniona w  celu oddelegowania jej do innego państwa,” pod 
warunkiem że bezpośrednio przed rozpoczęciem jej zatrudnienia osoba zainteresowana podlega już 
ustawodawstwu państwa, w  którym jej pracodawca ma swoją siedzibę.  
2. Do celów stosowania art. SSC.11 [Pracownicy delegowani] ust.  1 lit. a) Protokołu zwrot 
„który n ormalnie prowadzi tam swą działalność” odnosi się do pracodawcy, który zwyczajowo 
prowadzi znaczną część swojej działalności, inną niż działalność w  zakresie wewnętrznych procedur 
zarządczych, na terytorium państwa, w  którym ma siedzibę, biorąc pod uwagę w szystkie kryteria 
charakteryzujące działalność prowadzoną przez zainteresowane przedsiębiorstwo. Istotne kryteria 
muszą być dopasowane do specyfiki poszczególnych pracodawców i  rzeczywistego charakteru 
prowadzonej przez nich działalności.  
3. Do celów stosowan ia art.  SSC.11 [Pracownicy delegowani] ust.  1 lit. b) zwrot „która 
normalnie wykonuje działalność na własny rachunek” odnosi się do osoby, która zwyczajowo 
prowadzi znaczną część swojej działalności na terytorium państwa, w  którym posiada ona siedzibę. 
W szczególności osoba ta musi wykonywać swoją działalność już jakiś czas przed datą planowanego 
czerpania korzyści z  postanowień tego artykułu oraz, przez okres prowadzenia tymczasowej 
działalności w  innym państwie, musi nadal spełniać wymogi ustanowione w  państwie, w  którym ma 
siedzibę, w  zakresie prowadzenia swojej działalności, tak aby możliwa była kontynuacja owej 
działalności po powrocie tej osoby.  
4. Do celów stosowania  art.  SSC.11 [Pracownicy delegowani] ust.  1 lit. b) kryterium 
stosowanym przy ustalaniu, czy działalność, którą osoba prowadząca działalność na własny rachunek 
planuje prowadzić w  innym państwie, jest „podobna” do normalnie prowadzonej działalności na 
własny rachunek, jest rzeczywisty charakter działalności, a  nie możliwe oznaczenie tej działalności 
przez inne państwo jako praca najemna lub działalność prowadzona na własny rachunek.  
5. Do celów stosowania art.  SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku państwach] ust.  1 
i 5 Protokołu osoba, która „normalnie wykonuje pracę najemną w  co najmniej jednym państwie 
członkowskim oraz w  Zjednoczonym Królestwie” lub odpowiednio w  „dwóch lub większej liczbie 
państw członkowskich” oznacza osobę, któr a równocześnie lub na zmianę wykonuje jeden rodzaj lub 
kilka odrębnych rodzajów działalności w  dwóch lub większej liczbie państw, w  tym samym lub 
różnych przedsiębiorstwach lub dla jednego lub różnych pracodawców.  
6. Do celów art.  SSC.12 [ Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku państwach] ust.  1 i 5 Protokołu 
członek załogi lotniczej lub personelu pokładowego wykonujący pracę najemną, pracujący 
w lotniczym transporcie pasażerów lub towarów w  dwóch lub większej liczbie państw podlega 
ustawodawstwu państwa, w  który m znajduje się port macierzysty w  rozumieniu art.  SSC.1 [Definicje] 
Protokołu.  
7. Działalność o  charakterze marginalnym nie będzie brana pod uwagę do celów określenia 
mającego zastosowanie ustawodawstwa na mocy art. SSC.12[Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku 
państwach] Protokołu. Art. SSCI.15 [Procedura dotycząca stosowania art.  SSC.12] niniejszego 
załącznika ma zastosowanie we wszystkich przypadkach objętych tym artykułem.   
 
1310  8. Do celów stosowania art. SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku państwach] ust.  2 
i 6 Protokołu osoba, która „normalnie wykonuje pracę na własny rachunek” w  „co najmniej jednym 
państwie członkowskim i  w Zjednoczonym Królestwie” lub „odpowiednio w  dwóch lub większej 
liczbie państw członkowskich” oznacza osobę, która równocześnie lub na zm ianę wykonuje jedną lub 
kilka odrębnych rodzajów działalności na własny rachunek w  takich państwach, niezależnie od 
charakteru tej działalności  
9. Do celów odróżnienia rodzajów działalności, o  których mowa w  ust. 5 i 8, od sytuacji 
opisanych w  art. SSC.11 [Pr acownicy delegowani] ust.  1 Protokołu, decydujący jest okres trwania 
działalności w  jednym lub kilku państwach (niezależnie od tego, czy ma ona charakter stały, doraźny 
czy tymczasowy). W  tym celu dokonuje się ogólnej oceny wszystkich istotnych faktów, w  tym, 
w szczególności, w  przypadku pracownika najemnego, miejsca pracy określonego w  umowie o pracę.  
10. Do celów stosowania art.  SSC.12  [Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku państwach] ust.  1, 
2, 5 i  6  Protokołu „znaczna część działalności polegającej na pracy najemnej lub działalności na 
własny rachunek” prowadzona w  danym państwie oznacza, że znaczna pod względem ilościowym 
część całej działalności osoby wykonującej pracę najemną lub działalność na własny rachunek jest 
prowadzona w  tym państwie, przy czym nie musi to być koniecznie największa część tej działalności.  
11. W celu określenia, czy znaczna część działalności jest wykonywana w  danym państwie, 
należy uwzględnić następujące kryteria orientacyjne:  
(a) w przypadku  pracy najemnej – czas pracy lub wynagrodzenie; o raz 
(b) w przypadku działalności na własny rachunek – obrót, czas pracy, liczba świadczonych usług 
lub dochód.  
W ramach ogólnej oceny spełnienie powyższych kryteriów w  proporcji mniejszej niż  25 % tych 
kryteriów wskazuje, że znaczna część działalności nie jes t wykonywana w  danym państwie.  
12. Do celów stosowania art. SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku państwach] ust.  2 
lit. b) Protokołu „ośrodek interesów życiowych” osoby wykonującej działalność na własny rachunek 
określa się z  uwzględnieniem wszystkich aspektów jej działalności zawodowej, a  zwłaszcza miejsca, 
w którym znajduje się jej stałe miejsce prowadzenia działalności, zwyczajowego charakteru lub 
okresu trwania wykonywanej działalności, liczby świadczonych usług oraz zamiaru tej osoby 
wynikającego z e wszystkich okoliczności.  
13. W celu określenia mającego zastosowanie ustawodawstwa na podstawie ust.  10, 11 i  12 
instytucje zainteresowane uwzględniają sytuację, jaka prawdopodobnie może mieć miejsce podczas 
kolejnych  12 miesięcy kalendarzowych.  
14. W przypadku,  gdy dana osoba wykonuje pracę najemną w  dwóch lub większej liczbie państw 
dla pracodawcy, którego siedziba znajduje się poza terytorium tych państw oraz gdy wymieniona 
osoba zamieszkuje w  państwie nie wykonując tam istotnej działalności, podlega ona ustaw odawstwu 
państwa, w  którym zamieszkuje.  
Artykuł SSCI.14: Procedury dotyczące stosowania art.  SSC.10 ust.  3 lit.  b) oraz art.  SSC.10 ust.  4 
[Zasady ogólne] oraz art.  SSC.11 [Pracownicy delegowani] Protokołu (dotyczące dostarczania 
informacji zainteresowanym  instytucjom)  
1. O ile art. SSCI.15  [Procedura dotycząca stosowania art.  SSC.12]  niniejszego załącznika nie 
stanowi inaczej, w  przypadku gdy osoba wykonuje pracę w  państwie innym niż państwo właściwe 
pracodawca lub – w przypadku osoby, która nie wykonuje pracy najemnej – zainteresowany 
 
1311  informują o  tym instytucję właściwą państwa, któr ego ustawodawstwo ma zastosowanie w  danym 
przypadku, w  miarę możliwości z  wyprzedzeniem. Instytucja ta wydaje poświadczenie, o  którym 
mowa w  art. SSCI.16 [Dostarczanie informacji osobom zainteresowanym oraz pracodawcom] ust.  2 
niniejszego załącznika zainte resowanemu oraz niezwłocznie udostępnia informacje dotyczące 
ustawodawstwa mającego zastosowanie do tej osoby, zgodnie z  art. SSC.10 [Postanowienia ogólne] 
ust. 3 lit.  b)  lub art.  SSC.11 [Pracownicy delegowani] Protokołu, instytucji wyznaczonej przez 
właś ciwy organ państwa, w  którym wykonywana jest działalność.  
2. Pracodawca w  rozumieniu art.  SSC.10 [Zasady ogólne] ust.  4 Protokołu, który ma pracownika 
na pokładzie statku pływającego pod banderą innego państwa, informuje o  tym instytucję właściwą 
państwa, któ rego ustawodawstwo ma zastosowanie w  danym przypadku, w  miarę możliwości 
z wyprzedzeniem. Instytucja ta niezwłocznie udostępnia informacje dotyczące ustawodawstwa 
mającego zastosowanie do tej osoby, zgodnie z  art. SSC.10 [Zasady ogólne] ust.  4 Protokołu, 
instytucji wyznaczonej przez właściwą władzę państwa, pod którego banderą pływa statek, na 
którego podkładzie pracownik ma wykonywać pracę.  
Artykuł SSCI.15: Procedura dotycząca stosowania art. SSC.12  [Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku 
państwach]  Protokołu  
1. Osoba prowadząca działalność w  dwóch lub większej liczbie państw lub w  przypadku gdy 
stosuje się art.  SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku państwach] ust.  5 lub  6  informuje 
o tym fakcie instytucję wyznaczoną przez właściwy organ państwa, w  którym osoba ta ma miejsce 
zamieszkania.  
2. Wyznaczona instytucja miejsca zamieszkania niezwłocznie ustala ustawodawstwo mające 
zastosowanie do zainteresowanego, uwzględniając art. SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub 
kilku państwach] Protokołu oraz art.  SSCI.13  [ Szczegółowe uregulowania dotyczące art. SSC.11 
[Pracownicy delegowani] oraz art.  SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku państwach] 
niniejszego załącznika.  Takie wstępne określenie mającego zastosowanie ustawodawstwa ma 
charakter tymczasowy. Instytucja  ta informuje wyznaczone instytucje każdego państwa, w  którym 
wykonywana jest praca, o  swoim tymczasowym określeniu.  
3. Tymczasowe określenie mającego zastosowanie ustawodawstwa, przewidziane w  ust. 2, 
staje się ostateczne w  terminie dwóch miesięcy od momentu  poinformowania o  nim instytucji 
wyznaczonych przez właściwe władze zainteresowanego państwa/zainteresowanych państw, 
zgodnie z  ust. 2, o ile ustawodawstwo nie zostało już ostatecznie określone na podstawie ust.  4, lub 
przynajmniej jedna z  zainteresowanych  instytucji informuje instytucję wyznaczoną przez właściwy 
organ państwa miejsca zamieszkania przed upływem tego dwumiesięcznego terminu o  niemożności 
zaakceptowania określenia mającego zastosowanie ustawodawstwa lub o  swojej odmiennej opinii 
w tej kwestii .  
4. Jeżeli z  uwagi na niepewność co do określenia mającego zastosowanie ustawodawstwa 
konieczne jest nawiązanie kontaktów przez instytucje lub organy dwóch lub większej liczby państw, 
na wniosek jednej lub większej liczby instytucji wyznaczonych przez właśc iwe organy 
zainteresowanego państwa/zainteresowanych państw lub samych właściwych organów, 
ustawodawstwo mające zastosowanie do zainteresowanego jest określane na mocy wspólnego 
porozumienia, przy uwzględnieniu art. SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub ki lku państwach] 
Protokołu i  odpowiednich postanowień art.  SSCI.13 [Szczegółowe uregulowania dotyczące art. 
SSC.11 [Pracownicy delegowani] oraz art.  SSC.12 [Wykonywanie pracy w  dwóch lub kilku 
państwach]] niniejszego załącznika.   
 
1312  W przypadku wystąpienia różn icy opinii między instytucjami lub zainteresowanymi właściwymi 
organami, powinny one szukać porozumienia zgodnie z  warunkami ustalonymi powyżej, przy czym 
zastosowanie mają postanowienia  art.  SSCI.6 [Tymczasowe stosowanie ustawodawstwa 
i tymczasowe przyzn awanie świadczeń] niniejszego załącznika.  
5. Instytucja właściwa państwa, którego ustawodawstwo zostało tymczasowo lub ostatecznie 
określone jako mające zastosowanie, niezwłocznie informuje o  tym zainteresowanego.  
6. Jeżeli zainteresowany nie dostarczy informa cji, o  których mowa w  ust. 1, niniejszy artykuł 
stosuje się z  inicjatywy instytucji wyznaczonej przez właściwy organ państwa członkowskiego miejsca 
zamieszkania, gdy tylko instytucja ta zapozna się z  sytuacją tej osoby, na przykład za pośrednictwem 
innej i nstytucji zainteresowanej.  
Artykuł SSCI.16: Dostarczanie informacji osobom zainteresowanym oraz pracodawcom  
1. Instytucja właściwa państwa, którego ustawodawstwo staje się mającym zastosowanie 
ustawodawstwem zgodnie z  postanowieniami tytułu  II [Określanie maj ącego zastosowanie 
ustawodawstwa] Protokołu, informuje zainteresowanego oraz, w  stosownych przypadkach, jej 
pracodawcę( -ów) o  obowiązkach przewidzianych w  tym ustawodawstwie. Instytucja ta udziela im 
niezbędnej pomocy w  dopełnianiu formalności wymaganych p rzez to ustawodawstwo.  
2. Na wniosek zainteresowanego lub pracodawcy instytucja właściwa państwa, którego 
ustawodawstwo ma zastosowanie zgodnie z  postanowieniami tytułu  II [Określanie mającego 
zastosowanie ustawodawstwa] Protokołu, poświadcza, że to ustawoda wstwo ma zastosowanie, oraz 
w stosownych przypadkach wskazuje, jak długo i  na jakich warunkach ma ono zastosowanie.  
Artykuł SSCI.17:  Współpraca między instytucjami  
1. Odpowiednie instytucje przekazują instytucji właściwej państwa, którego ustawodawstwo  
ma zastosowanie do danej osoby zgodnie z  postanowieniami tytułu   II [Określanie mającego 
zastosowanie ustawodawstwa]  Protokołu, informacje niezbędne do ustalenia dnia, od którego 
ustawodawstwo to ma zastosowanie, oraz składek,  jakie osoba ta i  jej praco dawca( -y) zobowiązani 
są zapłacić na podstawie tego ustawodawstwa.  
2. Instytucja właściwa państwa, którego ustawodawstwo staje się ustawodawstwem mającym 
zastosowanie do danej osoby zgodnie z  postanowieniami tytułu  II [Określanie mającego 
zastosowanie ustawo dawstwa] Protokołu,  informuje o  dniu, od którego rozpoczyna się stosowanie 
tego ustawodawstwa, instytucję wyznaczoną przez właściwą władzę państwa, którego 
ustawodawstwu ostatnio podlegała ta osoba.  
Artykuł SSCI.18: Współpraca w  przypadku wątpliwości co do  ważności wydanych dokumentów 
dotyczących mającego zastosowanie ustawodawstwa  
1. W przypadku wątpliwości co do ważności dokumentu stanowiącego poświadczenie sytuacji 
danej osoby do celów mającego zastosowanie ustawodawstwa lub co do rzetelności przedstawienia  
okoliczności, na których opiera się ten dokument, instytucja państwa, która otrzymuje dokument, 
zwraca się do instytucji, która go wydała, o  niezbędne wyjaśnienia oraz, w  stosownych przypadkach, 
o wycofanie lub skorygowanie tego dokumentu.  Instytucja wyst ępująca z  wnioskiem uzasadnia go 
i przedstawia stosowne dokumenty potwierdzające, które są powodem wystąpienia z  wnioskiem.  
2. W przypadku otrzymania takiego wniosku instytucja, która wydała dokument, ponownie 
rozpatruje podstawy jego wydania i  w przypadku s twierdzenia błędu wycofuje dokument lub go 
koryguje w  terminie 30  dni roboczych od otrzymania wniosku. Wycofanie lub skorygowanie 
 
1313  dokumentu ma moc wsteczną. Jednak w  przypadkach, gdy istnieje ryzyko niewspółmiernych 
skutków, a  zwłaszcza ryzyko utraty statu su osoby ubezpieczonej w  odniesieniu do całego lub części 
danego okresu w  odnośnym państwie/odnośnych państwach, państwa rozważają bardziej 
proporcjonalne ustalenie w  takim przypadku. W  przypadku gdy instytucja, która wydała dokument, 
może na podstawie dos tępnych dowodów uznać, że nie ma wątpliwości, iż osoba ubiegająca się 
o dokument dokonała nadużycia, niezwłocznie wycofuje lub koryguje ten dokument z  mocą 
wsteczną.   
 
1314  TYTUŁ III: POSTANOWIENIA SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE POSZCZEGÓLNYCH KATEGORII ŚWIADCZEŃ  
ROZDZIAŁ  1: ŚWIADCZENIA z  TYTUŁU CHOROBY, MACIERZYŃSTWA i  RÓWNOWAŻNE ŚWIADCZENIA 
DLA OJCA  
Artykuł SSCI.19:  Ogólne postanowienia wykonawcze  
1. Właściwe organy lub instytucje zapewniają, aby ubezpieczonym udostępniano wszelkie 
niezbędne informacje na temat pro cedur i  warunków przyznawania świadczeń rzeczowych, 
w przypadku gdy otrzymują oni te świadczenia na terytorium państwa innego niż państwo, w  którym 
znajduje się instytucja właściwa.  
2. Niezależnie od art. SSC.6  [Równe traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczno ści lub 
zdarzeń] lit.  a) Protokołu, państwo może stać się odpowiedzialne za koszt świadczeń zgodnie 
z art. SSC.20 [Osoby ubiegające się o  emeryturę lub rentę] Protokołu jedynie wtedy, gdy 
ubezpieczony złożył wniosek o  przyznanie emerytury lub renty na pods tawie ustawodawstwa tego 
państwa, albo gdy zgodnie z  artykułami: od art.  SSC.21 [Prawo do świadczeń rzeczowych na 
podstawie ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania] do  art. SSC.27 [Składki obciążające 
emerytów lub rencistów] Protokołu otrzymuje on emery turę lub rentę na podstawie 
ustawodawstwa tego państwa.  
Artykuł SSCI.20: System mający zastosowanie w  przypadku, gdy w  państwie miejsca zamieszkania lub 
pobytu istnieje więcej niż jeden system  
Jeżeli ustawodawstwo państwa miejsca zamieszkania lub pobytu ob ejmuje więcej niż jeden system 
ubezpieczeń z  tytułu choroby, macierzyństwa i  w zakresie świadczeń dla ojca dla więcej niż jednej 
kategorii ubezpieczonych, postanowieniami mającymi zastosowanie zgodnie z  art. art. SSC.15 
[Miejsce zamieszkania w  państwie inn ym niż właściwe państwo] , art. SSC.17 [ Pobyt poza właściwym 
państwem] ust.  1, art.  SSC.18  [Udanie się w  celu uzyskania świadczeń rzeczowych – zezwolenie na 
stosowne leczenie poza państwem miejsca zamieszkania ], art.  SSC.20 [ Osoby ubiegające się 
o emeryturę  lub rentę], art.  SSC.22 [Brak prawa do świadczeń rzeczowych na podstawie 
ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania] oraz art.  SSC.24 [Miejsce zamieszkania członków 
rodziny w  państwie innym niż to, w  którym zamieszkuje emeryt lub rencista]  Protokołu są p rzepisy 
z zakresu systemu ogólnego dla osób wykonujących pracę najemną.  
Artykuł SSCI.21:  Miejsce zamieszkania w  państwie innym niż właściwe państwo  
Procedura oraz zakres przysługującego prawa  
1. Do celów stosowania art.  SSC.15 [Miejsce zamieszkania w państwie innym niż właściwe 
państwo] Protokołu ubezpieczony lub członkowie jego rodziny są zobowiązani do bezzwłocznej 
rejestracji w  instytucji miejsca zamieszkania.  Przysługujące im prawo do świadczeń rzeczowych 
w państwie miejsca zamieszkania jest pośw iadczone dokumentem wydawanym przez instytucję 
właściwą na żądanie osoby ubezpieczonej lub na żądanie instytucji miejsca zamieszkania.  
2. Dokument, o  którym mowa w  ust. 1 pozostaje ważny do czasu poinformowania instytucji 
miejsca zamieszkania o  jego unieważni eniu przez instytucję właściwą.  
Instytucja miejsca zamieszkania informuje instytucję właściwą o  wszelkich rejestracjach na 
podstawie ust.  1, jak również o  wszelkich zmianach lub unieważnieniach owej rejestracji.  
 
3. Niniejszy artykuł stosuje się odpowiednio do osób, o  których mowa w  art. SSC.20 [Osoby 
ubiegające się o  emeryturę lub rentę], art. SSC.22 [Brak prawa do świadczeń rzeczowych na 
 
1315  podstawie ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania] oraz art. SSC.23 [Emerytury lub renty na 
podstawie ustawodawstwa je dnego lub większej liczby państw innych niż państwo miejsca 
zamieszkania, w  przypadkach, gdy istnieje prawo do świadczeń rzeczowych w  tym ostatnim 
państwie], art.  SSC.24 [Miejsce zamieszkania w  państwie innym niż właściwe państwo]  Protokołu.  
Zwrot  
4. W przyp adku gdy osoba  lub członkowie rodziny tej osoby:  
(a) otrzymały dokument, o  którym mowa w  ust. 1;  
(b) dokonały rejestracji dokumentu w  instytucji miejsca zamieszkania zgodnie z  ust. 1; oraz  
(c) w imieniu lub na rzecz osoby lub członków jej rodziny zapłacono na rzecz p aństwa miejsca 
zamieszkania opłatę zdrowotną w  ramach wniosku o  wydanie pozwolenia na wjazd, pobyt, 
pracę lub zamieszkanie w  tym państwie,  
osoba ta lub członkowie jej rodziny mogą ubiegać się w  instytucji państwa miejsca zamieszkania 
o zwrot (w  całości lub w  części, w  zależności od przypadku) uiszczonej opłaty zdrowotnej.  
4. W przypadku złożenia wniosku zgodnie z  ust. 1 instytucja państwa mi ejsca zamieszkania 
rozpatruje ten wniosek w  terminie trzech miesięcy kalendarzowych, licząc od dnia otrzymania 
wniosku, i  dokonuje wszelkich zwrotów zgodnie z  niniejszym artykułem.   
5. Jeżeli okres ważności dokumentu, o  którym mowa w  ust. 1, jest krótszy n iż okres, za który 
uiszczono opłatę zdrowotną, zwracana kwota nie może przekraczać tej części opłaty zdrowotnej, 
która odpowiada okresowi, na jaki dokument został wydany.  
6. W przypadku gdy opłata zdrowotna została uiszczona przez inną osobę w  imieniu osob y, do której 
stosuje się niniejszy artykuł, zwrot może być dokonany na rzecz tej innej osoby.  
Artykuł SSCI.22: Miejsce pobytu w  państwie innym niż właściwe państwo  
Procedura oraz zakres przysługującego prawa  
1. Do celów stosowania art. SSC.17 [ Pobyt poza wła ściwym państwem]  Protokołu 
ubezpieczony przedstawia świadczeniodawcy w  państwie, w  którym ma miejsce pobytu, dokument 
wydany przez swoją instytucję właściwą, potwierdzający jego uprawnienie do świadczeń rzeczowych. 
Jeżeli ubezpieczony nie posiada takiego dokumentu, instytucja miejsca pobytu, na wniosek lub 
z innych koniecznych względów, występuje do instytucji właściwej o  wystawienie tego dokumentu.  
2. Dokument ten potwierdza, że ubezpieczony jest uprawniony do świadczeń rzeczowych na 
warunkach przewidzianych w art. SSC.17 [Pobyt poza właściwym państwem] Protokołu, takich 
samych warunkach, jakie mają zastosowanie do ubezpieczonych na podstawie ustawodawstwa 
państwa, w  którym ma miejsce pobytu, i spełnia wymogi określone w  dodatku  SSCI.2 . 
3. Świadczenia rzeczowe, o których mowa w  art. SSC.17 [Pobyt poza właściwym państwem] 
ust. 1 Protokołu, oznaczają świadczenia rzeczowe, które  są udzielane w  państwie miejsca pobytu, 
zgodnie z  jego ustawodawstwem, a  które stają się niezbędne ze względu na wskazania medyczne, 
z myśl ą o zapobieżeniu przymusowemu powrotowi ubezpieczonego do właściwego państwa przed 
końcem planowanego pobytu w  celu uzyskania niezbędnego leczenia.  
Procedura  oraz ustalenia dotyczące ponoszenia i  zwracania kosztów świadczeń rzeczowych  
 
1316  4. Jeżeli ubezpieczony  rzeczywiście w  całości lub w  części poniósł koszty świadczeń rzeczowych 
udzielonych w  ramach art. SSC.17 [Pobyt poza właściwym państwem] Protokołu i  jeżeli 
ustawodawstwo stosowane przez instytucję miejsca pobytu umożliwia zwrot tych kosztów 
ubezpieczonemu , może on przesłać swój wniosek o  zwrot do instytucji miejsca pobytu. W takim 
przypadku instytucja ta zwraca bezpośrednio tej osobie koszty odpowiadające tym świadczeniom do 
wysokości i  na warunkach przewidzianych dla stawek zwrotu kosztów w  ustawodawstwie  
obowiązującym tę instytucję.  
5. Jeżeli o  zwrot tych kosztów nie wystąpiono bezpośrednio do instytucji miejsca pobytu, 
poniesione koszty są zwracane zainteresowanemu przez instytucję właściwą według stawek zwrotu 
kosztów stosowanych przez instytucję miejsca p obytu lub kwot, które podlegałyby zwrotowi na rzecz 
instytucji miejsca pobytu, gdyby art. SSCI.47 [Zasady]  niniejszego załącznika  miał zastosowanie 
w danym przypadku.  
Instytucja miejsca pobytu udziela instytucji właściwej, na jej wniosek, wszelkich niezbęd nych 
informacji o  tych stawkach lub kwotach.  
6. W drodze odstępstwa od ust.  5 instytucja właściwa może zwrócić poniesione koszty do 
wysokości i  zgodnie z  warunkami zwrotu określonymi w  ustawodawstwie obowiązującym tę 
instytucję, pod warunkiem że ubezpieczony  wyraził zgodę na zastosowanie wobec niego niniejszego 
postanowienia.  
7. Jeżeli w  ustawodawstwie państwa miejsca pobytu nie przewidziano zwrotu zgodnie z  ust. 4 
i 5 w  danym przypadku, instytucja właściwa może zwrócić koszty do wysokości i  zgodnie 
z warunkami przewidzianych dla stawek zwrotu w  ustawodawstwie obowiązującym tę instytucję, bez 
uzyskiwania zgody ubezpieczonego.  
8. Kwoty zwracane ubezpieczonemu w  żadnym przypadku nie są wyższe niż kwota rzeczywiście 
poniesionych przez niego kosztów.  
9. W przypadku znacznych  wydatków instytucja właściwa może wypłacić ubezpieczonemu 
odpowiednią zaliczkę, gdy tylko osoba ta przedłoży jej wniosek o  zwrot.  
Członkowie rodziny  
10. Postanowienia ust.  1–9 stosuje się odpowiednio do członków rodziny ubezpieczonego.  
Zwrot dla studentów  
11. W przypadku gdy osoba:  
(a) posiada ważny dokument potwierdzający jej uprawnienia, o  którym mowa 
w dodatku  SSCI -2, wydany przez właściwą instytucję;  
(b) została przyjęta do instytucji szkolnictwa wyższego i  która jest przyjęta w  państwie 
innym  niż właściwe państwo („państwo, w  którym odbywają się studia”) w  celu odbycia 
studiów w  pełnym wymiarze, prowadzących do uzyskania uznawanych przez to państwo 
kwalifikacji w  ramach szkolnictwa wyższego, w  tym dyplomów, świadectw lub stopni 
doktora w  insty tucjach szkolnictwa wyższego, co może obejmować kurs 
przygotowawczy przed podjęciem takich studiów, zgodnie z  prawem krajowym, lub 
obowiązkowe szkolenie;  
 
1317  (c) nie wykonuje, ani nie wykonywała, pracy najemnej lub działalności na własny rachunek 
na terytorium pań stwa, w  którym odbywają się studia przez okres, do którego odnosi 
się opłata zdrowotna; oraz  
(d) w imieniu lub na rzecz tej osoby zapłacono na rzecz państwa, w  którym odbywają się 
studia, opłatę zdrowotną w  ramach wniosku o  wydanie pozwolenia na wjazd, pobyt,  
pracę lub zamieszkanie w  tym państwie;  
osoba ta może ubiegać się w  instytucji państwa miejsca zamieszkania o  zwrot (w  całości lub 
w części, w  zależności od przypadku) uiszczonej opłaty zdrowotnej.  
12. W przypadku złożenia wniosku zgodnie z  ust. 11 instytucja państwa, w  którym odbywają się 
studia, przetwarza i  rozpatruje ten wniosek w  rozsądnym terminie, lecz nie później niż w  terminie 
sześciu miesięcy kalendarzowych, licząc od dnia otrzymania wniosku, i  dokonuje wszelkich zwrotów 
zgodnie z  niniejszym artykułem . 
13. Jeżeli okres ważności dokumentu, o  którym mowa w  ust. 11 lit.  a), jest krótszy niż okres, za 
który uiszczono opłatę zdrowotną, zwracana kwota opłaty zdrowotnej to uiszczona kwota, która 
odpowiada okresowi ważności tego dokumentu.  
14. W przypadku gdy opłata z drowotna została uiszczona przez inną osobę w  imieniu osoby, do 
której stosuje się niniejszy artykuł, zwrot może być dokonany na rzecz tej innej osoby.  
15. Postanowienia ust.  11–14 stosuje się odpowiednio do członków rodziny tej osoby.  
16. Niniejszy artykuł wchodz i w życie 12  miesięcy po dniu wejścia w  życie niniejszej Umowy.  
17. Osoba, która spełniła warunki określone w  ust. 11 w  okresie między wejściem w  życie 
niniejszej Umowy a  datą określoną w  ust. 16, może, z  chwilą wejścia w  życie niniejszego artykułu, 
złożyć wni osek o  zwrot na mocy ust.  11 w  odniesieniu do tego okresu.  
18. W drodze odstępstwa od postanowień art.  SSC.5 [Równość traktowania] ust.  1 państwo, 
w którym odbywają się studia, może nałożyć opłaty zgodnie ze swoim prawem krajowym w 
odniesieniu do świadczeń rzeczowych, które nie spełniają kryteriów określonych w  art. SSC.17 [Pobyt 
poza właściwym państwem] ust.  1 lit.  a), które są udzielane osobie, w  odniesieniu do której 
dokonano zwrotu podczas jej pobytu za okres, którego dotyczy zwrot.  
Artykuł SSCI.23:  Leczenie planowane  
Procedura udzielania zezwolenia  
1. Do celów sto sowania art. SSC.18 [ Udanie się w  celu uzyskania świadczeń rzeczowych – 
zezwolenie na stosowne leczenie poza państwem miejsca zamieszkania] ust. 1  Protokołu 
ubezpieczony przedstawia instytucji miejsca pobytu dokument wydany przez instytucję właściwą.  Do 
celów niniejszego artykułu instytucja właściwa oznacza instytucję, która ponosi koszty planowanego 
leczenia; w przypadkach, o  których mowa w  art. SSC.18 [Udanie się w  celu uzyskania świadczeń 
rzeczowych – zezwolenie na stosowne leczenie poza państwem miejsca  zamieszkania] ust. 4 i art. 
SSC.25 [Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w  państwie innym niż to, w  którym mają 
miejsce zamieszkania – pobyt we właściwym państwie – zgoda na uzyskanie właściwej opieki poza 
państwem miejsca zamieszkania] ust. 5 Pro tokołu, w  których koszty świadczeń rzeczowych 
udzielanych w  państwie miejsca zamieszkania są zwracane na podstawie kwot zryczałtowanych, 
instytucja właściwa oznacza instytucję miejsca zamieszkania.   
 
1318  2. Jeżeli miejsce zamieszkania ubezpieczonego nie znajduje s ię na terytorium właściwego 
państwa, zwraca się on o  wydanie zezwolenia do instytucji miejsca zamieszkania, która niezwłocznie 
przekazuje to zezwolenie instytucji właściwej.  
W takim przypadku instytucja miejsca zamieszkania wydaje zaświadczenie, w  którym p otwierdza, że 
w państwie miejsca zamieszkania zostały spełnione warunki określone w  art. SSC.18 [ Udanie się 
w celu uzyskania świadczeń rzeczowych – zezwolenie na stosowne leczenie poza państwem miejsca 
zamieszkania] ust. 2 zdanie drugie  Protokołu.  
Instytuc ja właściwa może odmówić wydania zezwolenia jedynie wtedy, gdy w  ocenie instytucji 
miejsca zamieszkania warunki określone w  art. SSC.18  [Udanie się w  celu uzyskania świadczeń 
rzeczowych – zezwolenie na stosowne leczenie poza państwem miejsca zamieszkania] ust. 2 zdanie 
drugie  Protokołu nie zostały spełnione w  państwie, w  którym ubezpieczony ma miejsce 
zamieszkania, lub gdy takie samo leczenie może zostać zapewnione we właściwym państwie 
w terminie uzasadnionym z  medycznego punktu widzenia, uwzględniając akt ualny i  przewidywany 
przebieg choroby zainteresowanego.  
Instytucja właściwa informuje o  swojej decyzji instytucję miejsca zamieszkania.  
W przypadku braku odpowiedzi w  terminie określonym w  ustawodawstwie krajowym uznaje się, że 
instytucja właściwa udzieliła zezwolenia.  
3. Jeżeli ubezpieczony, który nie ma miejsca zamieszkania we właściwym państwie, wymaga 
pilnego leczenia ratującego życie, a  nie można odmówić wydania zezwolenia zgodnie z  art. SSC.18 
[Udanie się w  celu uzyskania świadczeń rzeczowych – zezwolenie na stosowne leczenie poza 
państwem miejsca zamieszkania] ust. 2 zdanie drugie  Protokołu, zezwolenie wydaje instytucja 
miejsca zamiesz kania w  imieniu instytucji właściwej, która natychmiast zostaje o  tym 
poinformowana przez instytucję miejsca zamieszkania.  
Instytucja właściwa uznaje ustalenia i  metody leczenia lekarzy zatwierdzonych przez instytucję 
miejsca zamieszkania wydającą zezwolen ie, dotyczące potrzeby pilnego leczenia ratującego życie.  
4. Na każdym etapie procedury wydawania zezwolenia instytucja właściwa zachowuje prawo 
do zlecenia zbadania ubezpieczonego przez wybranego przez siebie lekarza w  państwie miejsca 
pobytu lub zamieszkan ia.  
5. Bez uszczerbku dla jakiejkolwiek decyzji w  sprawie zezwolenia, instytucja miejsca pobytu 
informuje instytucję właściwą, jeśli ze wskazań medycznych zasadne wydaje się uzupełnienie 
leczenia objętego istniejącym zezwoleniem.  
Pokrywanie kosztów świadcze ń rzeczowych poniesionych przez ubezpieczonego  
6. Nie naruszając ust. 7, art. SSCI.22 [Pobyt w  państwie innym niż właściwe państwo] ust. 4 i 5 
niniejszego załącznika stosuje się odpowiednio.  
7. Jeżeli ubezpieczony rzeczywiście w  całości lub w  części poniósł ko szty leczenia objętego 
zezwoleniem, a  kwota kosztów, które instytucja właściwa jest zobowiązana zwrócić instytucji miejsca 
pobytu lub ubezpieczonemu zgodnie z  ust. 6  (koszt rzeczywisty), jest niższa od kosztów, jakie 
musiałaby ona uiścić za to samo leczeni e we właściwym państwie (koszt hipotetyczny), instytucja 
właściwa zwraca, na wniosek, koszty leczenia poniesione przez ubezpieczonego do wysokości różnicy 
kosztów hipotetycznych i  kosztów rzeczywistych. Zwracana kwota nie może jednak przewyższać 
 
1319  kwoty kosz tów rzeczywiście poniesionych przez ubezpieczonego i  może uwzględniać kwotę, którą 
ubezpieczony musiałby uiścić, jeśli leczenie miałoby miejsce we właściwym państwie.  
Pokrywanie kosztów podróży i  pobytu w  ramach leczenia planowanego  
8. Jeżeli w  ustawodawstw ie krajowym obowiązującym instytucję właściwą przewidziano zwrot 
kosztów podróży i  pobytu, które są nierozerwalnie związane z  leczeniem ubezpieczonego, oraz 
w przypadku gdy wydano zezwolenie na leczenie w  innym państwie, instytucja ta pokrywa te koszty, 
a w razie konieczności także koszty poniesione przez osobę, która musi towarzyszyć 
ubezpieczonemu.  
Członkowie rodziny   
9. Postanowienia ust.  1–8 stosuje się odpowiednio do członków rodziny ubezpieczonego.  
Artykuł SSCI.24: Świadczenia pieniężne z  tytułu niezdolności do pracy w  przypadku pobytu lub 
zamieszkiwania w  państwie innym niż właściwe państwo  
Procedura obowiązująca ubezpieczonego  
1. Jeżeli zgodnie z  ustawodawstwem właściwego państwa ubezpieczony musi przedstawić 
zaświadczenie, aby mieć prawo do świad czeń pieniężnych z  tytułu niezdolności do pracy, o  których 
mowa w  art. SSC.19 [Świadczenia pieniężne] ust.  1 Protokołu, zwraca się on do lekarza państwa 
miejsca zamieszkania, który dokonał ustaleń dotyczących stanu jego zdrowia, aby poświadczył jego 
niezdo lność do pracy oraz prawdopodobny okres trwania tej niezdolności.   
2. Ubezpieczony przesyła to zaświadczenie instytucji właściwej w  terminie określonym 
w ustawodawstwie właściwego państwa.  
3. W przypadku gdy lekarze prowadzący leczenie w  państwie miejsca zamiesz kania nie wydają 
zaświadczeń o  niezdolności do pracy i  jeżeli zaświadczenia  takie są wymagane zgodnie 
z ustawodawstwem właściwego państwa, zainteresowany ubiega się o  nie bezpośrednio w  instytucji 
miejsca zamieszkania. Instytucja ta niezwłocznie zapewnia p rzeprowadzenie lekarskiej oceny 
niezdolności do pracy tej osoby i  sporządzenie zaświadczenie, o  którym mowa w  ust. 1. 
Zaświadczenie to jest niezwłocznie przekazywane instytucji właściwiej.  
4. Przekazanie dokumentu, o  którym mowa w  ust. 1, 2 i  3, nie zwalnia u bezpieczonego 
z obowiązków wynikających z  mającego zastosowanie ustawodawstwa, w  szczególności obowiązków 
wobec jego pracodawcy. W stosownych przypadkach pracodawca lub instytucja właściwa mogą 
wezwać pracownika do wzięcia udziału w  działaniach, których ce lem jest wspieranie jego powrotu do 
pracy i  pomoc w  tym zakresie.  
Procedura obowiązująca państwo miejsca zamieszkania  
5. Na wniosek instytucji właściwej instytucja miejsca zamieszkania poddaje zainteresowanego 
niezbędnym kontrolom administracyjnym  lub badan iom lekarskim zgodnie z  ustawodawstwem, 
które ta druga instytucja stosuje. Orzeczenie lekarza przeprowadzającego badanie dotyczące 
w szczególności prawdopodobnego okresu trwania niezdolności do pracy zostaje niezwłocznie 
przekazane przez instytucję miejsca  zamieszkania do instytucji właściwej.  
Procedura obowiązująca instytucję właściwą   
 
1320  6. Instytucja właściwa zastrzega sobie prawo do tego, by zlecić zbadanie ubezpieczonego 
wybranemu przez siebie lekarzowi.  
7. Bez uszczerbku dla art.  SSC.19 [Świadczenia pieniężne] ust.  1 zdanie drugie Protokołu, 
instytucja właściwa wypłaca świadczenia pieniężne bezpośrednio zainteresowanemu oraz, w  razie 
konieczności, informuje o  tym instytucję jego miejsca zamieszkania.  
8. Do celó w stosowania art. SSC.19 [Świadczenia pieniężne] ust.  1 Protokołu dane zawarte 
w zaświadczeniu o  niezdolności ubezpieczonego do pracy, które zostało sporządzone w  innym 
państwie na podstawie diagnozy medycznej lekarza lub instytucji przeprowadzających bada nie, mają 
taką samą wartość prawną jak zaświadczenie sporządzone we właściwym państwie.  
9. Jeżeli instytucja właściwa odmawia wypłacenia świadczeń pieniężnych, powiadamia ona 
o swojej decyzji ubezpieczonego i  jednocześnie instytucję miejsca zamieszkania.  
Procedura obowiązująca w  przypadku pobytu w  państwie innym niż właściwe państwo  
10. Postanowienia ust.  1–9 stosuje się odpowiednio w  przypadku, gdy ubezpieczony przebywa 
w państwie innym niż właściwe państwo.  
Artykuł SSCI.25:  Składki obciążające emerytów lub re ncistów  
Jeżeli dana osoba otrzymuje emeryturę lub rentę z  więcej niż jednego państwa, kwota składek 
potrącanych od wszystkich wypłacanych emerytur lub rent w  żadnym przypadku nie przewyższa 
kwoty, którą potrąca się od osoby otrzymującej emeryturę lub rentę  w takiej samej wysokości 
z właściwego państwa.  
Artykuł SSCI.26:  Szczególne środki wykonawcze  
1. W przypadku gdy osoba  lub grupa osób jest zwolniona na swój wniosek z  obowiązkowego 
ubezpieczenia na wypadek choroby, w  związku z  czym osoby te nie są objęte systemem 
ubezpieczenia na wypadek choroby, do którego zastosowanie ma Protokół, instytucja państwa nie 
staje się, wyłąc znie z  powodu tego zwolnienia, odpowiedzialna za ponoszenie kosztów świadczeń 
rzeczowych lub pieniężnych udzielonych tym osobom lub członkom ich rodzin na podstawie 
postanowień tytułu  III, rozdział  I [Świadczenia z tytułu choroby, macierzyństwa i  równoważn e 
świadczenia dla ojca] Protokołu.   
2. W przypadku gdy osoby, o  których mowa w  ust. 1, oraz członkowie ich rodzin mają miejsce 
zamieszkania w  państwie, w  którym prawo do otrzymywania świadczeń rzeczowych nie jest 
uzależnione od spełnienia warunków ubezpieczen ia ani warunków wykonywania pracy najemnej lub 
działalności na własny rachunek, są one zobowiązane do zapłaty całkowitych kosztów świadczeń 
rzeczowych udzielonych w  państwie miejsca ich zamieszkania.  
ROZDZIAŁ  2:  ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU WYPADKÓW PRZY PRACY I CHORÓB ZAWODOWYCH  
Artykuł SSCI.27: Prawo do świadczeń rzeczowych i  pieniężnych w  przypadku zamieszkiwania lub 
pobytu w  państwie innym niż właściwe państwo  
1. Do celów stosowania art. SSC.31 [Prawo do świadczeń rzeczowych i  pieniężnych] Protokołu, 
stosuje się odpowiednio procedury określone w art. SSCI.21 [Miejsce zamieszkania w  państwie 
innym niż właściwe państwo] do art. SSCI.24 [Świadczenia pieniężne z  tytułu niezdolności do pracy 
w przypadku pobytu lub zamieszkiwania w  państwie innym niż właściwe państwo] n iniejszego 
załącznika.   
 
1321  2. W przypadku udzielania specjalnych świadczeń rzeczowych związanych z  wypadkami przy 
pracy oraz chorobami zawodowymi zgodnie z  ustawodawstwem krajowym państwa miejsca pobytu 
lub zamieszkania instytucja tego państwa niezwłocznie infor muje o  tym instytucję właściwą.  
Artykuł SSCI.28: Procedura obowiązująca w  przypadku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej 
mających miejsce w  państwie innym niż właściwe państwo  
1. Jeżeli wypadek przy pracy wystąpił lub jeżeli chorobę zawodową stwierdzono p o raz 
pierwszy w  państwie innym niż właściwe państwo, zgłoszenie wypadku przy pracy lub choroby 
zawodowej  lub powiadomienie o  nich – w przypadku gdy ustawodawstwo krajowe przewidują 
zgłoszenie lub powiadomienie – następuje zgodnie z  ustawodawstwem właściwe go państwa, bez 
uszczerbku, w  stosownych przypadkach, dla innych przepisów obowiązujących w  państwie, w  którym 
wystąpił wypadek przy pracy lub w  którym po raz pierwszy stwierdzono chorobę zawodową, które to 
przepisy nadal mają zastosowanie w  takich przypad kach. Zgłoszenie lub powiadomienie kierowane 
jest do instytucji właściwej.  
2. Instytucja państwa, na którego terytorium wystąpił wypadek przy pracy lub na którego 
terytorium po raz pierwszy stwierdzono chorobę zawodową, przekazuje instytucji właściwej 
zaświa dczenia  lekarskie sporządzone na terytorium tego państwa.  
3. W przypadku gdy w  następstwie wypadku w  drodze do lub z  pracy, który wystąpił na 
terytorium państwa innego niż właściwe państwo, niezbędne jest przeprowadzenie postępowania 
wyjaśniającego na teryto rium tego pierwszego państwa w  celu określenia  wszelkich uprawnień do 
odpowiednich świadczeń, instytucja właściwa może wyznaczyć w  tym celu odpowiednią osobę oraz 
informuje o  tym władze tego państwa. Instytucje współpracują ze sobą, aby ocenić wszelkie ist otne 
informacje oraz zapoznać się ze sprawozdaniami i  wszelkimi innymi dokumentami dotyczącymi 
wypadku.  
4. Po przeprowadzeniu leczenia, na wniosek instytucji właściwej, przesyłane jest szczegółowe 
sprawozdanie wraz z  zaświadczeniami lekarskimi dotyczącymi trwałych skutków  wypadku lub 
choroby, a  w szczególności obecnego stanu osoby, która uległa wypadkowi, oraz powrotu do 
zdrowia lub stabilizacji stanu zdrowia. Należne opłaty uiszczane są w  stosownych przypadkach przez 
instytucję miejsca zamieszkania lub pobytu według stosowanych przez nią stawek na rzecz instytucji 
właściwej.  
5. Na wniosek instytucji miejsca zamies zkania lub pobytu, w  stosownych przypadkach, 
instytucja  właściwa powiadamia ją o  decyzji, w  której określono datę powrotu do zdrowia lub 
stabilizacji stanu zdrowia oraz, w  stosownych przypadkach, o  decyzji o  przyznaniu renty.  
Artykuł SSCI.29: Spory dotyczą ce związku wypadku lub choroby z  pracą  
1. W przypadku gdy instytucja właściwa kwestionuje zastosowanie ustawodawstwa 
dotyczącego wypadków przy pracy lub chorób zawodowych na podstawie art.  SSC.31  [Prawo do 
świadczeń rzeczowych i  pieniężnych] ust.  2 Protokołu  niezwłocznie informuje ona instytucję miejsca 
zamieszkania lub pobytu, która udzieliła świadczeń rzeczowych; świadczenia te będą w  związku z  tym 
uznawane za świadczenia z  tytułu ubezpieczenia na wypadek choroby.  
2. W przypadku gdy w  sprawie tej podjęta zost ała ostateczna decyzja, instytucja właściwa 
niezwłocznie informuje o  tym instytucję miejsca zamieszkania lub pobytu, która udzieliła świadczeń 
rzeczowych.  
 
1322  W przypadku gdy nie stwierdzono wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, świadczenia 
rzeczowe są nad al udzielane jako świadczenia z  tytułu choroby, jeżeli zainteresowany jest do nich 
uprawniony.  
W przypadku gdy stwierdzono wypadek przy pracy lub chorobę zawodową, świadczenia rzeczowe 
z tytułu choroby udzielane zainteresowanemu uznawane są za świadczenia  z tytułu wypadku przy 
pracy lub choroby zawodowej od dnia, w  którym wystąpił wypadek przy pracy lub w  którym lekarz 
po raz pierwszy stwierdził chorobę zawodową.  
3. Artykuł  SSCI.6 [Tymczasowe stosowanie ustawodawstwa i  tymczasowe przyznawanie 
świadczeń] ust. 5 akapit drugi niniejszego załącznika stosuje się odpowiednio.  
Artykuł SSCI.30: Procedura postępowania w  przypadku gdy pracownik był narażony na ryzyko 
choroby zawodowej w  dwóch lub większej liczbie państw  
1. W przypadku, o  którym mowa w  art. SSC.33 [Świ adczenia w  razie choroby zawodowej, jeżeli 
zainteresowany narażony był na takie samo ryzyko w  kilku państwach] Protokołu zgłoszenie choroby 
zawodowej  lub powiadomienie o  niej przekazywane jest instytucji właściwej w  zakresie chorób 
zawodowych w  ostatnim pa ństwie, którego ustawodawstwu zainteresowany podlegał, kiedy 
wykonywał pracę mogącą spowodować tę chorobę.  
W przypadku gdy instytucja, której przekazano to zgłoszenie lub powiadomienie, stwierdzi, że praca 
mogąca spowodować daną chorobę zawodową była ostat nio wykonywana w  ramach 
ustawodawstwa innego państwa, przekazuje ona zgłoszenie lub powiadomienie wraz ze wszystkimi 
załączonymi zaświadczeniami równoważnej instytucji tego państwa.  
2. W przypadku gdy instytucja w  ostatnim państwie, którego ustawodawstwu zai nteresowany 
podlegał, kiedy wykonywał pracę mogącą spowodować daną chorobę zawodową, stwierdzi, że dana 
osoba  lub osoby pozostałe przy życiu nie spełniają wymogów przewidzianych w  tym 
ustawodawstwie, między innymi dlatego, że zainteresowany nigdy nie wykon ywał w  tym państwie 
pracy, która spowodowała tę chorobę zawodową, lub ponieważ to państwo nie uznaje, że choroba 
ma charakter zawodowy, instytucja ta przekazuje niezwłocznie instytucji poprzedniego państwa, 
którego ustawodawstwu podlegał zainteresowany, ki edy wykonywał pracę mogącą spowodować 
daną chorobę zawodową, zgłoszenie lub powiadomienie wraz ze wszystkimi załączonymi 
zaświadczeniami, w  tym wyniki i  protokół badań lekarskich, jakich dokonała pierwsza instytucja.  
3. W stosownych przypadkach  instytucje pow tarzają procedurę określoną w  ust. 2, cofając się 
aż do równoważnej instytucji państwa, którego ustawodawstwu podlegał zainteresowany, kiedy po 
raz pierwszy wykonywał pracę mogącą spowodować daną chorobę zawodową.  
Artykuł SSCI.31: Wymiana informacji między  instytucjami i  wypłata zaliczek w  przypadku odwołania 
od decyzji odmownej  
1. W przypadku odwołania od decyzji o  nieudzieleniu świadczeń wydanej przez instytucję 
państwa, którego ustawodawstwu zainteresowany podlegał, kiedy wykonywał pracę mogącą 
spowodować d aną chorobę zawodową, instytucja ta informuje o  tym instytucję, do której 
przekazano zgłoszenie choroby zawodowej lub powiadomienie o  niej, zgodnie z  procedurą 
przewidzianą w  art. SSCI.30 [ Procedura postępowania w  przypadku gdy pracownik był narażony na 
ryzyko choroby zawodowej w  dwóch lub większej liczbie państw] ust.  2 niniejszego załącznika, 
a następnie informuje o  podjęciu ostatecznej decyzji.  
 
1323  2. W przypadku gdy osoba uprawniona jest do świadczeń na podstawie ustawodawstwa 
stosowanego przez instytucję, któ rej zostało przekazane zgłoszenie lub powiadomienie , instytucja ta 
wypłaca zaliczki w  kwocie ustalonej, w  stosownych przypadkach, po konsultacji z  instytucją, której 
decyzja jest przedmiotem odwołania, i  w taki sposób, aby uniknąć nadpłacania kwot. Ta osta tnia 
instytucja zwraca wypłacone zaliczki, jeżeli w  wyniku odwołania zostaje ona zobowiązana do 
udzielenia danych świadczeń. Kwota ta zostanie następnie odliczona od kwoty świadczeń 
przysługujących zainteresowanemu zgodnie z  procedurą przewidzianą w  art. SSCI.56 [Nienależnie 
pobrane świadczenia] i  art. 57 [Tymczasowo wypłacane świadczenia pieniężne lub składki] 
niniejszego załącznika.  
3. Artykuł  SSCI.6 [Tymczasowe stosowanie ustawodawstwa i  tymczasowe przyznawanie 
świadczeń] ust.  5 akapit drugi niniejszego zał ącznika stosuje się odpowiednio.  
Artykuł SSCI.32:  Pogłębienie się choroby zawodowej  
W przypadkach objętych art.  SSC.34 [Pogorszenie się choroby zawodowej] Protokołu wnioskodawca 
musi dostarczyć instytucji państwa, w  której ubiega się o  przyznanie prawa do  świadczeń, 
szczegółowych informacji dotyczących świadczeń przyznanych uprzednio z  tytułu danej choroby 
zawodowej. Instytucja ta może zwrócić się do każdej poprzedniej instytucji właściwej o  dostarczenie 
informacji, które uważa za niezbędne.  
Artykuł SSCI.3 3: Ocena stopnia niezdolności w  razie wypadków przy pracy lub chorób zawodowych, 
które zaistniały w  okresie poprzedzającym lub późniejszym  
W przypadku gdy wcześniejsza lub późniejsza niezdolność do pracy została spowodowana 
wypadkiem, który wystąpił w  czasie, gdy zainteresowany podlegał ustawodawstwu państwa, które 
nie różnicuje przyczyn niezdolności do pracy, instytucja właściwa lub organ ws kazany przez właściwy 
organ danego państwa:  
(a) dostarcza, na wniosek instytucji właściwej innego państwa, informacji dotyczących stopnia 
wcześniejszej lub późniejszej niezdolności do pracy oraz, w  przypadku gdy jest to możliwe, 
informacji pozwalających na st wierdzenie, czy niezdolność ta zaistniała w  następstwie 
wypadku przy pracy w  rozumieniu ustawodawstwa stosowanego przez instytucję tego innego 
państwa;  
(b) określając prawo do świadczeń oraz ich kwotę zgodnie z  mającym zastosowanie 
ustawodawstwem, uwzględnia s topień niezdolności do pracy spowodowany przez 
wcześniejsze lub późniejsze zdarzenia.  
Artykuł SSCI.34: Składanie i  rozpatrywanie wniosków o  emeryturę lub rentę, lub zasiłki uzupełniające  
Aby otrzymywać emeryturę lub rentę, lub zasiłek uzupełniający na pods tawie ustawodawstwa 
danego państwa, zainteresowany lub osoby pozostałe przy życiu, którzy mają miejsce zamieszkania 
w innym państwie, składają w  stosownych przypadkach wniosek do instytucji właściwej lub do 
instytucji miejsca zamieszkania, która przekazuje  wniosek instytucji właściwej.  
Wniosek zawiera informacje wymagane zgodnie z  ustawodawstwem stosowanym przez instytucję 
właściwą.  
ROZDZIAŁ  3: ŚWIADCZENIA Z  TYTUŁU ŚMIERCI  
 
1324  Artykuł SSCI.35:  Wniosek o  przyznanie świadczeń z  tytułu śmierci  
Do celów stosowania art. SSC.37 [Prawo do świadczeń w  przypadku gdy śmierć nastąpiła w  państwie 
innym niż właściwe państwo]  i art. SSC.38 [Udzielanie świadczeń w  przypadku śmierci emeryta lub 
rencisty] Protokołu wniosek o  przyznanie świadczeń z  tytułu śmie rci przesyła się do instytucji 
właściwej lub instytucji miejsca zamieszkania wnioskodawcy, która przesyła go instytucji właściwej.  
Wniosek zawiera informacje wymagane zgodnie z  ustawodawstwem stosowanym przez instytucję 
właściwą.  
 
1325  ROZDZIAŁ  4:  ŚWIADCZENIA  Z TYTUŁU INWALIDZTWA, ŚWIADCZENIA EMERYTALNE I  RENTY 
RODZINNE  
Artykuł SSCI.36: Postanowienia dodatkowe dotyczące wyliczania świadczenia  
1. Do celów wyliczania teoretycznej oraz rzeczywistej kwoty świadczenia zgodnie z  art.  SSC.47 
[Przyznawanie świadczeń] us t. 1 lit.  b) Protokołu, stosuje się zasady przewidziane w  art. SSCI.11 
[Sumowanie okresów] ust.  3, 4, 5 i  6  załącznika.  
2. W przypadku gdy okresy ubezpieczenia dobrowolnego lub fakultatywnego kontynuowanego 
nie zostały uwzględnione na podstawie art.  SSC.11 [Sumowanie okresów] ust.  3 niniejszego 
załącznika, instytucja państwa, na podstawie którego ustawodawstwa zostały spełnion e te okresy, 
oblicza kwotę przypadającą za te okresy zgodnie ze stosowanym przez siebie ustawodawstwem. 
Rzeczywista kwota świadczenia, obliczona zgodnie z  art. SSC.47 [Przyznawanie świadczeń] ust.  1 
lit. b) Protokołu, zostaje podwyższona o  kwotę przypadają cą za okresy ubezpieczenia dobrowolnego 
lub fakultatywnego kontynuowanego.  
3. Instytucje każdego państwa wyliczają według stosowanego przez siebie ustawodawstwa 
należną kwotę przypadającą za okresy ubezpieczenia dobrowolnego lub fakultatywnego 
kontynuowanego , która na podstawie art.  SSC.48 [Zasady przeciwdziałania kumulacji] ust.  3 lit.  c) 
Protokołu nie podlega wstrzymaniu, obniżce ani zawieszeniu w  innym państwie.  
W przypadku gdy instytucja właściwa nie może na podstawie stosowanego przez siebie 
ustawodawst wa określić tej kwoty bezpośrednio, gdyż zgodnie z  tym ustawodawstwem każdemu 
okresowi ubezpieczenia przyporządkowana jest inna wartość, może ustalić kwotę hipotetyczną. 
Specjalny Komitet ds. Mobilności i  Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego określa szcz egółowy 
sposób ustalania tej kwoty hipotetycznej.  
Artykuł SSCI.37:  Wnioski o  przyznanie świadczeń  
A. Składanie wniosków o  świadczenia emerytalne i  renty rodzinne  
1. Wnioskodawca składa wniosek do instytucji jego miejsca zamieszkania lub instytucji 
ostatniego p aństwa, którego ustawodawstwu podlegał . Jeżeli zainteresowany nigdy nie podlegał 
ustawodawstwu stosowanemu przez instytucję miejsca zamieszkania, instytucja ta przekazuje 
wniosek instytucji ostatniego państwa, którego ustawodawstwu podlegał zainteresowany.   
2. Data złożenia  wniosku jest wiążąca dla wszystkich zainteresowanych instytucji.  
3. W drodze odstępstwa od ust.  2, jeżeli wnioskodawca nie powiadomił o  tym, że był 
zatrudniony lub miał miejsce zamieszkania w  innych państwach, mimo że został o  taką informację 
poproszony, dzień, w  którym wnioskodawca uzupełni wniosek pierwotny lub złoży nowy wniosek 
obejmujący brakujące okresy zatrudnienia lub zamieszkania w  danym państwie, uznany zostaje za 
dzień złożenia wniosku do instytucji stosującej dane ustawodawstwo, z  zastrzeżeniem 
korzystniejszych przepisów tego ustawodawstwa.   
Artykuł SSCI.38: Zaświadczenia i  informacje, które wnioskodawca ma złożyć wraz z  wnioskiem  
1. Wnioskodawca składa wniosek zgodnie z  przepisami ustawodawstwa stosowanego przez 
instytucję, o  której mo wa w  art. SSCI.37 [Wnioski o  przyznanie świadczeń] ust.  1 niniejszego 
załącznika, i  dołącza do niego dokumentację wymaganą przez to ustawodawstwo. Wnioskodawca 
dostarcza w  szczególności wszelkich dostępnych istotnych informacji i  dokumenty związane 
z okres ami ubezpieczenia (instytucje, numery ewidencyjne), pracą najemną (pracodawcy) lub pracą 
 
1326  na własny rachunek (charakter pracy i  miejsce jej wykonywania) oraz zamieszkaniem (adresy), które 
mogły zostać spełnione zgodnie z  innym ustawodawstwem, oraz wszelkich  dostępnych istotnych 
informacji i  dokumenty związane z  długością tych okresów.  
2. Jeżeli zgodnie z  art. SSC.45 [Postanowienia ogólne] ust.  1 Protokołu wnioskodawca 
występuje o  odroczenie przyznania świadczeń z  tytułu starości, które otrzymałby na podstawie 
ustawodawstwa co najmniej jednego państwa członkowskiego, wnioskodawca podaje to we wniosku  
i określa, na podstawie którego ustawodawstwa ubiega się o  takie odroczenie. Aby wnioskodawca 
mógł skorzystać z  tego prawa, odnośne instytucje przekazują mu na jego wniosek wszelkie dostępne 
im informacje, tak by sam mógł ocenić skutki równoczesnego lub następczego przyznania świadczeń, 
o które mógłby się ubiegać.  
3. Jeżeli wnioskodawca wycofa wniosek o  przyznanie świadczeń przewidzianych na podstawie 
ustawodawstwa danego państwa, wycofania tego nie uznaje się za równoczesne wycofanie 
wniosków o  przyznanie świadczeń na podstawie ustawodawstwa innego państwa.   
Artykuł SSCI.39:  Rozpatrywanie wniosków przez odnośne instytucje  
Instytucja kontaktowa  
1. Instytucja , do której składany lub przekazywany jest wniosek o  przyznanie świadczeń zgodnie 
z art. SSCI.37 [Wnioski o  przyznanie świadczeń] ust.  1 niniejszego załącznika do Protokołu, zwana jest 
dalej „instytucją kontaktową”. Jeżeli zainteresowany nigdy nie podlegał usta wodawstwu 
stosowanemu przez instytucję miejsca zamieszkania, pojęcie instytucji kontaktowej nie odnosi się do 
tej instytucji.  
Instytucja ta rozpatruje wniosek o  przyznanie świadczeń na podstawie stosowanego przez siebie 
ustawodawstwa, a  ponadto, jako insty tucja kontaktowa, promuje również wymianę danych, 
informowanie o  decyzjach i  działania niezbędne do rozpatrzenia wniosku przez zainteresowane 
instytucje, oraz dostarcza wnioskodawcy na jego wniosek wszelkich informacji o  aspektach 
postępowania wyjaśniające go, które pojawiają się w  kontekście Protokołu, oraz informuje 
wnioskodawcę o  postępie prac.  
Rozpatrywanie wniosków o  świadczenia emerytalne i  renty rodzinne  
2. Instytucja kontaktowa niezwłocznie przekazuje wszystkim instytucjom zainteresowanym 
wnioski o  przyznanie świadczeń wraz ze wszystkimi dokumentami, jakimi dysponuje, oraz, 
w stosownych przypadkach, wraz z  istotnymi dokumentami dostarczonymi przez wnioskodawcę, tak 
aby wszystkie te instytucje mogły jednocześnie rozpocząć rozpatrywanie wniosku. Instytuc ja 
kontaktowa powiadamia pozostałe instytucje o  okresach ubezpieczenia lub zamieszkania 
podlegających obowiązującemu ją ustawodawstwu. Wskazuje także, które dokumenty będą 
dostarczone w  terminie późniejszym, oraz uzupełnia wniosek najszybciej jak to możliw e. 
3. Każda z  zainteresowanych instytucji powiadamia instytucję kontaktową i  pozostałe instytucje 
zainteresowane, najszybciej jak to możliwe, o  okresach ubezpieczenia lub zamieszkania 
podlegających ich ustawodawstwu.  
4. Każda z  instytucji zainteresowanych wylic za kwotę świadczeń zgodnie z  art. SSC.47 
[Przyznawanie świadczeń]Protokołu i  powiadamia instytucję kontaktową oraz pozostałe instytucje 
zainteresowane o  swojej decyzji, kwocie należnych świadczeń i  wszelkich danych wymaganych do 
celów art.  SSC.48 [Zasady p rzeciwdziałania kumulacji] do art.  SSC.50 [Kumulacja świadczeń różnego 
rodzaju] Protokołu.  
 
1327  5. Jeżeli dana instytucja ustali na podstawie informacji, o  których mowa w  ust. 2 i 3 niniejszego 
artykułu, że zastosowanie mają art.  SSC.52 [Okresy ubezpieczenia lub z amieszkania krótsze niż jeden 
rok] ust.  2 lub  3  Protokołu, informuje o  tym instytucję kontaktową oraz pozostałe zainteresowane 
instytucje.   
Artykuł SSCI.40:  Powiadamianie wnioskodawcy o  decyzjach  
1. Każda instytucja powiadamia wnioskodawcę o  podjętej przez siebie decyzji zgodnie 
z mającym zastosowanie ustawodawstwem. W  każdej decyzji określone są środki zaskarżenia 
i terminy odwołania. Gdy tylko instytucja kontaktowa otrzyma informację o  wszystkich decyzjach 
podjętych przez instytucje zainteresowane, przekaz uje wnioskodawcy i  pozostałym 
zainteresowanym instytucjom streszczenie tych decyzji. Wzór streszczenia  określa Specjalny Komitet 
ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego. Streszczenie przekazywane jest wnioskodawcy w  języku 
instytucji lub, na wniosek wni oskodawcy, w  dowolnym języku wskazanym przez niego,w tym w 
języku angielskim, spośród urzędowych języków instytucji unijnych.  
2. W przypadku gdy po otrzymaniu streszczenia okaże się, że wzajemne oddziaływanie decyzji 
podjętych przez dwie lub więcej instytucji  może wpłynąć  w sposób niekorzystny na prawa 
wnioskodawcy, wnioskodawca ma prawo do tego, by decyzje te zostały ponownie rozpatrzone przez 
zainteresowane instytucje w  terminie określonym w  stosowanym przez nie ustawodawstwie 
krajowym. Bieg terminów rozpocz yna się z  dniem otrzymania streszczenia. O wynikach ponownego 
rozpatrzenia decyzji wnioskodawca zostaje powiadomiony na piśmie.  
Artykuł SSCI.41:  Określanie stopnia inwalidztwa  
Każda z  instytucji, zgodnie ze stosowanym przez siebie ustawodawstwem, ma możliwość zlecenia 
zbadania wnioskodawcy przez wybranego przez siebie lekarza lub innego specjalistę w  celu 
określenia stopnia inwalidztwa. Instytucja danego państwa uwzględnia jednak dokumenty, 
orzeczenia lekarskie oraz informacje o  charakterze administra cyjnym zgromadzone przez instytucję 
innego państwa, tak jak gdyby zostały one sporządzone w  jej własnym państwie.  
Artykuł SSCI.42:  Tymczasowe raty oraz zaliczki na poczet świadczenia  
1. Niezależnie od art.  SSCI.7 [Tymczasowe wyliczenie świadczeń i  składek] n iniejszego 
załącznika  instytucja , która w  trakcie rozpatrywania wniosku o  przyznanie świadczeń ustali, że na 
podstawie mającego zastosowanie ustawodawstwa wnioskodawca jest uprawniony do niezależnego 
świadczenia zgodnie z  art. SSC.47 [Przyznawanie świadcz eń] ust.  1 lit.  a), niezwłocznie dokonuje 
wypłaty tego świadczenia. Jeżeli jego kwota mogłaby ulec zmianie po zakończeniu rozpatrywania 
wniosku, płatność ta traktowana jest jako płatność tymczasowa.  
2. W każdym przypadku gdy z  dostępnych informacji jasno wyn ika, że wnioskodawca jest 
uprawniony do otrzymywania płatności od danej instytucji na podstawie art.  SSC.47 [Przyznawanie 
świadczeń] ust.  1 lit.  b) Protokołu, instytucja ta wypłaca mu zaliczkę  w kwocie jak najbardziej 
odpowiadającej kwocie, która prawdopod obnie zostanie wypłacona na podstawie art.  SSC.47 
[Przyznawanie świadczeń] ust.  1 lit.  b) Protokołu.  
3. Każda instytucja zobowiązana do wypłaty świadczeń tymczasowych lub zaliczki na podstawie 
ust. 1 lub  2 niezwłocznie informuje o  tym wnioskodawcę, zwracając jego uwagę w  szczególności na 
tymczasowy charakter płatności oraz wszelkie prawa  do odwołania się zgo dnie z  obowiązującym ją 
ustawodawstwem.  
 
1328  Artykuł SSCI.43:  Ponowne wyliczanie świadczeń  
1. W przypadku gdy świadczenia są ponownie wyliczane zgodnie z  art. SSC.45 [Postanowienia 
ogólne] ust.  4 i art. 54 [Ponowne obliczenie i  rewaloryzacja świadczeń] ust. 1 Pro tokołu, art.  SSCI.42 
[Tymczasowe raty oraz zaliczki na poczet świadczenia] niniejszego załącznika  stosuje się 
odpowiednio.  
2. W przypadku gdy dokonywane są ponowne wyliczenia albo świadczenie zostaje wstrzymane 
lub zawieszone, instytucja, która wydała decyzj ę, niezwłocznie informuje o  tym zainteresowanego 
oraz każdą z  instytucji, od której zainteresowanemu należne jest świadczenie.  
Artykuł SSCI.44: Środki mające na celu szybsze wyliczanie emerytur lub rent  
1. Aby ułatwić i  przyspieszyć rozpatrywanie wniosków ora z wypłacanie świadczeń, instytucje , 
których ustawodawstwu podlegał zainteresowany:  
(a) wymieniają z  instytucjami innych państw lub udostępniają im dane pozwalające na 
identyfikację osób, które przechodzą z  jednego systemu mającego zastosowanie 
ustawodawstwa k rajowego do innego takiego systemu, oraz wspólnie zapewniają, aby te dane 
identyfikacyjne zostały zachowane i  zgadzały się, a w  przeciwnym razie – umożliwiają tym 
osobom bezpośredni dostęp do danych je identyfikujących;  
(b) odpowiednio wcześnie przed osiągnięc iem przez zainteresowanego minimalnego wieku 
emerytalnego lub wieku, który ma być określony ustawodawstwem krajowym, wymieniają z  tą 
osobą i  instytucjami innych państw lub udostępniają tej osobie i  tym instytucjom informacje (o 
spełnionych okresach ubezpie czenia lub inne ważne dane) dotyczące uprawnień do emerytury 
lub renty osób, które przeszły z  jednego systemu mającego zastosowanie ustawodawstwa 
krajowego do innego takiego systemu, a w  przeciwnym razie – informują te osoby o  sposobie 
zapoznania się z  informacjami o  ich przyszłych uprawnieniach do świadczeń lub umożliwiają im 
zapoznanie się z  tymi informacjami.  
2. Do celów stosowania ust.  1 Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego 
określa, jakie informacje podlegają wymianie lub udostępni aniu, oraz ustala odpowiednie procedury 
i mechanizmy, uwzględniając specyfikę oraz organizację administracyjną i  techniczną krajowych 
systemów emerytalno -rentowych, a  także środki techniczne dostępne w  ramach tych systemów. 
Specjalny Komitet ds. Koordynacj i Zabezpieczenia Społecznego zapewnia wdrożenie tych systemów 
emerytalno -rentowych poprzez wprowadzenie monitorowania zastosowanych środków i  ich 
realizacji.  
3. Do celów stosowania ust.  1 informacje, o  których mowa w  niniejszym artykule, należy 
przekazać inst ytucji w  pierwszym państwie, w  którym dana osoba otrzymała na potrzeby 
zabezpieczenia społecznego osobisty numer identyfikacyjny (Personal Identification Number – PIN).  
Artykuł SSCI.45:  Środki koordynacyjne w  państwach  
1. Bez uszczerbku dla art.  SSC.46 [Post anowienia szczególne dotyczące sumowania okresów] 
Protokołu, w  przypadku gdy w  ustawodawstwie krajowym istnieją przepisy dotyczące określania 
instytucji odpowiedzialnej lub obowiązujący system, lub dotyczące przypisania okresów 
ubezpieczenia do określonego  systemu, przepisy te są stosowane z  uwzględnieniem jedynie tych 
okresów ubezpieczenia, które zostały spełnione zgodnie z  ustawodawstwem danego państwa.  
2. W przypadku gdy w  ustawodawstwie krajowym istnieją przepisy dotyczące koordynacji 
systemów specjalnych  dla urzędników służby cywilnej z  systemami ogólnymi dla osób, które 
 
1329  normalnie wykonują pracę najemną, postanowienia Protokołu i  niniejszego załącznika nie wpływają 
na te przepisy.  
ROZDZIAŁ 5:  ŚWIADCZENIA DLA BEZROBOTNYCH  
Artykuł SSCI.46:  Sumowanie okres ów i  wyliczanie świadczeń  
1. Artykuł  SSCI.11 [Sumowanie okresów] ust.  1 niniejszego załącznika  stosuje się odpowiednio 
do art.  SSC.56 [ Zasady szczególne w  odniesieniu do kumulacji okresów ubezpieczenia, pracy 
najemnej lub pracy na własny rachunek]  Protokołu.  Bez uszczerbku dla podstawowych obowiązków 
zainteresowanych instytucji, zainteresowany może przedstawić instytucji właściwej dokument 
wydany przez instytucję państwa, którego ustawodawstwu podlegał ze względu na ostatnio 
wykonywaną pracę najemną lub działa lność na własny rachunek, określając okresy spełnione 
zgodnie z  tym ustawodawstwem.   
2. Do celów stosowania art.  SSC.57 [Ustalanie wysokości świadczeń] Protokołu instytucja 
właściwa państwa, którego ustawodawstwo stanowi, że sposób wyliczania świadczeń zmieni a się 
w zależności od liczby członków rodziny, uwzględnia także tych członków rodziny zainteresowanego, 
którzy mają miejsce zamieszkania  w innym państwie, tak jak gdyby mieli oni miejsce zamieszkania 
we właściwym państwie.  Niniejsze postanowienie nie ma za stosowania w  przypadku, gdy 
w państwie miejsca zamieszkania członków rodziny, inna osoba jest uprawniona do zasiłku dla 
bezrobotnych, wyliczonego na podstawie liczby członków rodziny.  
TYTUŁ IV: POSTANOWIENIA FINANSOWE  
ROZDZIAŁ  1:  ZWROT KOSZTÓW ŚWIADCZEŃ N A PODSTAWIE ART.  SSC.30 [Zwroty między 
instytucjami] I  ART.  SSC.36 [Zwroty między instytucjami] PROTOKOŁU  
Sekcja 1:  Zwrot na podstawie rzeczywistych wydatków  
Artykuł SSCI.47: Zasady  
1. Do celów stosowania art.  SSC.30 [Zwroty między instytucjami] i art. SSC.36 [Zwroty między 
instytucjami]  Protokołu rzeczywista kwota wydatków na świadczenia rzeczowe wykazana w  księgach 
rachunkowych instytucji, która udzieliła tych świadczeń, zostaje zwrócona tej instytucji przez 
instytucję właściwą, z  wyjątkiem przy padków, w  których zastosowanie ma art. SSCI.57 [Tymczasowo 
wypłacane świadczenia i  składki]  niniejszego załącznika.    
2. Jeżeli jakakolwiek rzeczywista kwota wydatków na świadczenia, o  której mowa w  ust. 1, lub 
jej część, nie są wykazane w  księgach rachunkowy ch instytucji, która udzieliła tych świadczeń, kwotę 
do zwrotu określa się na podstawie kwoty zryczałtowanej ustalonej na podstawie wszystkich 
odpowiednich źródeł uzyskanych z  dostępnych danych. Podstawy służące do ustalenia kwoty 
zryczałtowanej oraz jej w ysokość ocenia Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia 
Społecznego.   
3. W kwocie do zwrotu nie uwzględnia się stawek wyższych niż stawki mające zastosowanie 
w przypadku świadczeń rzeczowych udzielanych ubezpieczonym, którzy podlegają ustawodawstwu 
stosowanemu przez instytucję udzielającą świadczeń, o  których mowa w  ust. 1. 
Sekcja 2:  Zwrot na podstawie kwot zryczałtowanych  
 
1330  Artykuł SSCI.48: Określanie zainteresowanego państwa / zainteresowanych państw  
1. Państwa, o  których mowa w  art. SSC.30 [Zwroty międz y instytucjami] ust.  2 Protokołu, 
których struktura prawna lub administracyjna uniemożliwia zwrot na podstawie rzeczywistych 
wydatków, wymienione są w  dodatku  SSCI -3 do niniejszego załącznika.   
2. W przypadku państw wymienionych w  dodatku  SSCI -3 do niniejszeg o załącznika kwota 
świadczeń rzeczowych udzielanych:    
(a) członkom rodziny, którzy nie mają miejsca zamieszkania w  tym samym państwie co 
ubezpieczony – zgodnie z  art. SSC.15 [Miejsce zamieszkania w  państwie innym niż właściwe 
państwo] Protokołu;  oraz    
(b) emeryt om lub rencistom i  członkom ich rodzin, zgodnie z  art. SSC.22 [Brak prawa do 
świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania] ust.  1, 
art. SSC.23 [Emerytury lub renty na podstawie ustawodawstwa jednego lub większej liczby 
państ w innych niż państwo miejsca zamieszkania, w  przypadkach, gdy istnieje prawo do 
świadczeń rzeczowych w  tym ostatnim państwie] oraz art. SSC.24 [ Miejsce zamieszkania 
członków rodziny w  państwie innym niż to, w  którym zamieszkuje emeryt lub rencista]  
Protoko łu;  
jest zwracana instytucjom, które udzieliły tych świadczeń, przez instytucje właściwe na podstawie 
zryczałtowanej kwoty ustalanej na każdy rok kalendarzowy. Kwota zryczałtowana powinna możliwie 
ściśle odpowiadać kwocie rzeczywistych wydatków.  
Artykuł S SCI.49: Metoda obliczania zryczałtowanych kwot miesięcznych i  całkowitej kwoty 
zryczałtowanej  
1. Dla każdego państwa będącego wierzycielem zryczałtowaną miesięczną kwotę na osobę (F i) 
w roku kalendarzowym ustala się, dzieląc średni koszt roczny na osobę (Y i), w podziale na grupy 
wiekowe (i), przez  12, a następnie stosuje się do uzyskanego wyniku wartość redukcji (X) zgodnie 
z poniższym wzorem:    
Fi = Y i*1/12*(1 -X)   
Gdzie:   
- wskaźnik (i = 1, 2 i  3) oznacza trzy grupy wiekowe użyte do obliczenia stałych 
kwot:    
- i = 1: osoby w  wieku poniżej  20 lat;   
- i = 2: osoby w  wieku  20–64 lata;  
- i = 3: osoby w  wieku  65 lat i  starsze;  
- Yi oznacza średni koszt roczny na osobę z  grupy wiekowej „i”, określony 
w ust. 2;  
- współczynnik  X (0,20 lub 0,15) oznacza wartość redukcji określoną w  ust. 3.   
2. Średni koszt roczny na osobę (Y i) w grupie wiekowej „i” oblicza się, dzieląc roczne wydatki na 
wszystkie świadczenia rzeczowe, których instytucje państwa będącego wierzycielem udzieliły 
 
1331  wszystkim osobom z  danej grupy wiekowej podlegaj ącym ustawodawstwu tego państwa i  mającym 
miejsce zamieszkania na jego terytorium, przez średnią liczbę tych osób w  tej grupie wiekowej 
w danym roku kalendarzowym. Obliczenie to opiera się na wydatkach w  ramach systemów, 
o których mowa w  art. SSCI.20 [Syst em mający zastosowanie w  przypadku, gdy w  państwie miejsca 
zamieszkania lub pobytu istnieje więcej niż jeden system] niniejszego załącznika.  
3. Wartość redukcji, jaką należy zastosować do zryczałtowanej kwoty miesięcznej, wynosi co do 
zasady 20 % (X = 0,20). W odniesieniu do emerytów lub rencistów oraz członków ich rodzin, 
w przypadku gdy właściwe państwo nie jest wymienione w  załączniku SSC -3 [Więcej praw dla 
emerytów lub rencistów powracających do właściwego państwa], wartość ta wynosi  15 % (X = 0,15).  
4. Dla k ażdego państwa będącego dłużnikiem całkowita zryczałtowana kwota na dany rok 
kalendarzowy jest równa sumie iloczynów uzyskanych przez pomnożenie, w  każdej grupie wiekowej 
„i”, ustalonej stałej miesięcznej kwoty na osobę przez liczbę miesięcy spełnionych pr zez 
zainteresowanych w  będącym wierzycielem państwie, w  tej grupie wiekowej.  
Liczba miesięcy spełnionych przez zainteresowanych w  państwie będącym wierzycielem jest równa 
sumie miesięcy kalendarzowych w  roku kalendarzowym, w  którym ci zainteresowani byli, z uwagi na 
ich miejsce zamieszkania na terytorium państwa będącego wierzycielem, uprawnieni do świadczeń 
rzeczowych na tym terytorium na koszt państwa będącego dłużnikiem. Miesiące te ustala się 
w oparciu o  rejestr, który instytucja miejsca zamieszkania pr owadzi w  tym celu na podstawie 
dokumentów potwierdzających uprawnienia beneficjentów dostarczonych przez instytucję 
właściwą.    
5. Na podstawie tego sprawozdania Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia 
Społecznego może przedstawić wniosek zawierający  wszelkie zmiany, jakie mogą okazać się 
niezbędne w  celu zapewnienia, aby obliczenia kwot zryczałtowanych były jak najbardziej zbliżone do 
poniesionych rzeczywistych wydatków i  by redukcje, o  których mowa w  ust. 3, nie powodowały 
w państwach płatności niez bilansowanych lub płatności podwójnych.    
6. Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego ustala metody określania 
elementów służących do obliczania kwot zryczałtowanych, o  których mowa w  ust. 1–5. 
Artykuł SSCI.50:  Powiadamianie o  średnich ko sztach rocznych  
Informacja o  średnim koszcie rocznym na osobę w  każdej grupie wiekowej w  danym roku jest 
przekazywana Specjalnemu Komitetowi ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego najpóźniej do 
końca drugiego roku następującego po danym roku. Jeżeli po wiadomienie to nie zostało dokonane 
w tym terminie, przyjmuje się średni koszt roczny na osobę, jaki Specjalny Komitet ds. Koordynacji 
Zabezpieczenia Społecznego ostatnio ustalił dla roku poprzedniego.  
Sekcja 3:  Postanowienia wspólne  
Artykuł SSCI.51:  Procedura zwrotu między instytucjami  
1. Zwroty  między zainteresowanymi państwami dokonywane są jak najszybciej. Każda 
zainteresowana instytucja zobowiązana jest do zwrotu przed upływem terminów określonych 
w niniejszej sekcji, najwcześniej jak to możliwe. Spó r dotyczący danej należności nie opóźnia zwrotu 
innej lub innych należności.   
2. Zwroty między instytucjami państw członkowskich i  Zjednoczonego Królestwa, przewidziane 
w art. SSC.30 [Zwroty między instytucjami] i  art. SSC.36 [Zwroty między instytucjami] Prot okołu, 
odbywają się za pośrednictwem instytucji łącznikowej. Odrębne instytucje łącznikowe mogą 
 
1332  zajmować się odpowiednio zwrotami dokonywanymi zgodnie z  art. SSC.30 [Zwroty między 
instytucjami] i  art. SSC.36 [Zwroty między instytucjami] Protokołu.  
Artykuł SSCI.52: Terminy zgłaszania i  rozliczania należności  
1. Należności oparte na rzeczywistych wydatkach należy zgłaszać instytucji łącznikowej 
państwa będącego dłużnikiem w  terminie dwunastu miesięcy od zakończenia półrocza 
kalendarzowego, w  którym należności te  zostały zaksięgowane w  księgach rachunkowych instytucji 
będącej wierzycielem.  
2. Należności za dany rok kalendarzowy oparte na kwotach zryczałtowanych należy zgłaszać 
instytucji łącznikowej państwa będącego dłużnikiem w  okresie dwunastu miesięcy następującym  po 
miesiącu, w  którym średnie koszty za dany rok zostały zatwierdzone przez Specjalny Komitet ds. 
Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego. Rejestry, o  których mowa w  art. SSCI.49  [Obliczanie 
zryczałtowanych kwot miesięcznych i  całkowitej kwoty zryczałtowa nej] ust.  4 niniejszego załącznika 
przedstawia się do końca roku następującego po roku odniesienia.  
3. W przypadku, o  którym mowa w  art. SSCI.7  [Tymczasowe wyliczenie świadczeń i  składek] 
ust. 5 akapit drugi niniejszego załącznika, bieg terminu określonego w  ust. 1 i 2 niniejszego artykułu 
nie rozpoczyna się, dopóki nie zostanie określona instytucja właściwa.  
4. Należności zgłoszone po upływie terminów określonych w  ust. 1 i  2 nie są rozpatrywane.  
5. Należności wypłacane są instytucji łącznikowej państwa będącego w ierzycielem, o  którym 
mowa w  art. SSCI.51 [Procedura zwrotu między instytucjami] niniejszego załącznika, przez instytucję 
będącą dłużnikiem w  terminie  18 miesięcy od końca miesiąca, w  którym zostały one zgłoszone 
instytucji łącznikowej państwa będącego dłu żnikiem. Zasada ta nie ma zastosowania do należności, 
które zostały w  tym okresie odrzucone z  istotnej przyczyny przez instytucję będącą dłużnikiem.  
6. Wszelkie spory dotyczące należności rozstrzygane są najpóźniej w  terminie  36 miesięcy 
następujących po mies iącu, w  którym zgłoszono należność.  
7. Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego ułatwia dokonywanie 
ostatecznego zamknięcia ksiąg rachunkowych w  przypadkach, gdy nie jest możliwe dojście do 
porozumienia w  terminie określonym w  ust. 6, a ta kże – na uzasadniony wniosek jednej ze stron – 
wydaje opinię w  sporze w  terminie sześciu miesięcy następujących po miesiącu, w  którym dana 
sprawa została jej przedstawiona do rozpatrzenia.  
Artykuł SSCI.53: Odsetki za zwłokę i  wpłaty zaliczkowe  
1. Począwszy od  zakończenia osiemnastomiesięcznego okresu określonego w art. SSCI. 52  
[Terminy zgłaszania i  rozliczania należności] ust.  5 niniejszego załącznika instytucja będąca 
wierzycielem może naliczać odsetki od nieuregulowanych należności, o  ile w  ciągu sześciu mi esięcy 
od końca miesiąca, w  którym zgłoszono należność, instytucja będąca dłużnikiem nie wpłaciła zaliczki 
odpowiadającej przynajmniej  90 % całkowitej wartości należności zgłoszonej zgodnie z  art. SSCI.52  
[Terminy zgłaszania i  rozliczania należności] ust. 1 lub  2 niniejszego załącznika . Od części należności 
nieobjętych wpłatą zaliczkową odsetki mogą być naliczane dopiero od końca 
trzydziestosześciomiesięcznego okresu określonego w  art. SSCI.53 ust.  6 niniejszego załącznika.  
2. Odsetki są naliczane na pods tawie stopy referencyjnej stosowanej przez instytucję 
finansową wskazaną w  tym celu przez Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego 
w jego głównych operacjach refinansowania. Zastosowanie ma stopa referencyjna obowiązująca 
w pierwszym dn iu miesiąca, w  którym należy dokonać płatności.  
 
1333  3. Żadna instytucja łącznikowa nie jest zobowiązana do przyjęcia wpłaty zaliczkowej 
przewidzianej w  ust. 1. Jednakże jeśli instytucja łącznikowa odrzuci propozycję takiej płatności, 
instytucja będąca wierzyciele m traci prawo do naliczania odsetek za zwłokę z  tytułu danych 
należności innych niż określonych w  ust. 1 zdanie drugie.  
Artykuł SSCI.54:  Zestawienie rozliczeń rocznych  
1. Rada Partnerstwa ustala stan należności za każdy rok kalendarzowy na podstawie 
sprawozd ania Specjalnego Komitetu ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego.  W tym celu 
instytucje łącznikowe powiadamiają Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego, 
w terminie i  zgodnie z  procedurami przez niego określonymi, o  kwocie należnośc i zgłoszonych, 
uregulowanych lub zakwestionowanych (strona wierzyciela) oraz o  kwocie należności otrzymanych, 
uregulowanych lub zakwestionowanych (strona dłużnika).  
2. Rada Partnerstwa może  przeprowadzać wszelkie stosowne kontrole danych statystycznych 
i księgowych, na których podstawie sporządzono roczne zestawienie należności przewidziane w  ust. 
1, w  szczególności w  celu zapewnienia, aby dane te spełniały wymogi określone w  niniejszym tytule.  
ROZDZIAŁ 2:  ODZYSKIWANIE NIENALEŻNIE WYPŁACONYCH ŚWIADCZEŃ, ODZYS KIWANIE 
TYMCZASOWYCH PŁATNOŚCI I  SKŁADEK, WYRÓWNYWANIE NALEŻNOŚCI ORAZ POMOC 
W ODZYSKIWANIU NALEŻNOŚCI  
Sekcja 1: Zasady  
Artykuł SSCI.55:  Postanowienia wspólne  
Do celów stosowania art.  SSC.64 [Ściąganie składek i  odzyskiwanie świadczeń] Protokołu i  w ramach, 
które zostały tam określone, należności są w  miarę możliwości odzyskiwane w  drodze 
wyrównywania należności między instytucjami zainteresowanych państw członk owskich 
i Zjednoczonego Królestwa lub też wobec zainteresowanej osoby fizycznej lub prawnej zgodnie z art. 
SSCI.56 [Nienależnie pobrane świadczenia] do art. SSCI.58 [Koszty wyrównania] niniejszego 
załącznika. Jeżeli odzyskanie całej należności lub jej częś ci w  ramach procedury wyrównawczej nie 
jest możliwe, pozostałość należnej kwoty odzyskiwana jest zgodnie z  art. SSCI.59 [Definicje 
i postanowienia wspólne]  do art.  SSCI.69 [Koszty związane z  odzyskiwaniem należności] załącznika .  
Sekcja 2:  Wyrównanie  
Arty kuł SSCI.56:  Nienależnie pobrane świadczenia  
1. Jeżeli instytucja państwa wypłaciła danej osobie nienależne świadczenia, instytucja ta może, 
na warunkach i w granicach przewidzianych w  stosowanym przez tę instytucję ustawodawstwie, 
wystąpić do instytucji pa ństwa odpowiedzialnego za wypłatę świadczeń zainteresowanemu 
o potrącenie nienależnej kwoty z  kwot zaległych lub bieżących płatności należnych tej osobie 
niezależnie od działu zabezpieczenia społecznego, w  ramach którego świadczenie jest wypłacane. 
Instytu cja tego ostatniego państwa potrąca odnośną kwotę na warunkach i  w granicach 
przewidzianych w  stosowanym przez nią ustawodawstwie dla takiej procedury wyrównawczej, w  taki 
sam sposób, jak w  przypadku gdyby sama dokonała nadpłaty, oraz przekazuje potrąconą kwotę 
instytucji, która wypłaciła nienależne świadczenia.   
2. W drodze odstępstwa od ust.  1 jeżeli w  trakcie przyznawania lub dokonywania przeglądu 
świadczeń z  tytułu inwalidztwa, świadczeń emerytalnych i  rent rodzinnych zgodnie 
z postanowieniami rozdziału  3 [Świadczenia z  tytułu śmierci] i  4 [Świadczenia z tytułu inwalidztwa] 
tytułu III [Postanowienia szczególne dotyczące poszczególnych kategorii świadczeń] Protokołu 
 
1334  instytucja państwa wypłaciła danej osobie nienależną kwotę świadczeń, instytucja ta może wyst ąpić 
do instytucji państwa odpowiedzialnego za wypłatę odnośnych  świadczeń zainteresowanemu 
o potrącenie nadpłaty z  zaległych kwot należnych zainteresowanemu. Po poinformowaniu przez tę 
ostatnią instytucję instytucji, która wypłaciła nienależną kwotę, o  tych zaległych kwotach, instytucja, 
która wypłaciła nienależną kwotę, powiadamia ją w  terminie dwóch miesięcy o  wysokości 
nienależnej kwoty. Jeżeli instytucja, która jest zobowiązana do wypłaty zaległych kwot, otrzyma te 
informacje w  wyznaczonym terminie, pr zekazuje potrąconą kwotę instytucji, która wypłaciła 
nienależne kwoty. Po upływie terminu instytucja ta niezwłocznie wypłaca zaległe kwoty 
zainteresowanemu.   
3. Jeżeli dana osoba korzystała z  pomocy społecznej w  jednym z  państw przez okres, w  którym 
była upra wniona do świadczeń na podstawie ustawodawstwa innego państwa, to organ, który 
udzielił pomocy – jeżeli jest zgodnie z  prawem uprawniony do zwrotu kosztów świadczeń należnych 
zainteresowanemu – zwraca się do instytucji każdego innego państwa odpowiedzialnego za 
wypłacanie świadczeń zainteresowanemu z  wnioskiem, by kwotę wypłaconą z  tytułu pomocy 
potr ąciła z  kwot wypłacanych przez to państwo zainteresowanemu.  
Niniejszy przepis stosuje się odpowiednio  do każdego członka rodziny zainteresowanego, który 
otrzymał pomoc na terytorium jednego z  państw przez okres, w  którym ubezpieczony był 
uprawniony do świ adczeń na podstawie ustawodawstwa innego państwa w  odniesieniu do tego 
członka rodziny.  
Instytucja państwa, która wypłaciła nienależną kwotę z  tytułu pomocy, przesyła oświadczenie 
o należnej kwocie instytucji drugiego państwa, która następnie potrąca tę k wotę na warunkach 
i w granicach przewidzianych w  stosowanym przez nią ustawodawstwie dla takiej procedury 
wyrównawczej i  niezwłocznie przekazuje kwotę instytucji, która wypłaciła nienależną kwotę.  
Artykuł SSCI.57: Tymczasowo wypłacane świadczenia pieniężn e lub składki  
1. Do celów stosowania art.  SSCI.6 [Tymczasowe stosowanie ustawodawstwa i  tymczasowe 
przyznawanie świadczeń] niniejszego załącznika, najpóźniej trzy miesiące po określeniu mającego 
zastosowanie ustawodawstwa lub instytucji odpowiedzialnej za wyp łacanie świadczeń, instytucja, 
która tymczasowo wypłacała świadczenia pieniężne, sporządza zestawienie tymczasowo 
wypłaconych kwot i  przesyła je instytucji uznanej za właściwą.  
Instytucja uznana za właściwą w  zakresie wypłacania świadczeń potrąca kwotę nal eżną w  związku 
z tymczasową płatnością z  zaległych kwot z  tytułu odnośnych zaległych świadczeń należnych 
zainteresowanemu i  niezwłocznie przekazuje potrąconą kwotę instytucji, która wypłacała 
tymczasowo świadczenia pieniężne.  
Jeżeli kwota tymczasowo wypłac onych świadczeń jest wyższa od kwot zaległych lub brak jest kwot 
zaległych, instytucja uznana za właściwą potrąca tę kwotę z  bieżących płatności na warunkach 
i w granicach przewidzianych dla takiej procedury wyrównawczej w  stosowanym przez nią 
ustawodawstw ie i  niezwłocznie przekazuje kwotę instytucji, która wypłacała tymczasowo 
świadczenia pieniężne.  
2. Instytucja, która tymczasowo otrzymywała składki od osoby prawnej lub fizycznej, zwraca 
odnośne kwoty osobom, które je zapłaciły, dopiero po otrzymaniu od inst ytucji uznanej za właściwą 
potwierdzenia w  odniesieniu do kwot jej należnych na podstawie art.  SSCI.6 [Tymczasowe 
stosowanie ustawodawstwa i  tymczasowe przyznawanie świadczeń] ust.  4 niniejszego załącznika.  
 
1335  Na wniosek instytucji uznanej za właściwą, złożon y najpóźniej w  terminie trzech miesięcy po 
określeniu mającego zastosowanie ustawodawstwa, instytucja, która tymczasowo otrzymywała 
składki, przekazuje je instytucji uznanej za właściwą dla tego samego okresu w  celu ustalenia sytuacji 
w zakresie składek je j należnych od osoby prawnej lub fizycznej. Przekazane składki uznaje się z  mocą 
wsteczną za wpłacone na rzecz instytucji uznanej za właściwą.  
Jeżeli kwota tymczasowo opłaconych składek jest wyższa niż kwota należna instytucji uznanej za 
właściwą od osoby prawnej lub fizycznej, instytucja, która tymczasowo otrzymywała składki, zwraca 
nadpłaconą kwotę zainteresowanej osobie prawnej lub fizycznej.  
Artykuł SSCI.58:  Koszty wyrównania  
Jeżeli wierzytelność odzyskana została w  drodze procedury wyrównawczej, o  której mowa 
w art. SSCI.56 [Nienależnie pobrane świadczenia] i  art. SSCI.57 [Tymczasowo wypłacane świadczenia 
pieniężne lub składki] niniejszego załącznika, żadne koszty nie są pokrywane.  
  
 
1336  Sekcja 3: Odzyskiwanie należności  
Artykuł SSCI.59:  Definicje i postanowienia wspólne  
1. Do celów niniejszej sekcji:  
- „należność” oznacza wszelkie należności z  tytułu składek lub z  tytułu nienależnie 
wypłaconych lub udzielonych świadczeń, w  tym odsetki, grzywny, sankcje 
administracyjne oraz wszystkie inne opłaty i  koszty  związane z  należnością zgodnie 
z ustawodawstwem państwa występującego o  zwrot należności,   
 
- „strona występująca” oznacza w  odniesieniu do każdego państwa instytucję, która 
występuje z  wnioskiem o  udzielenie informacji, powiadomienie lub odzyskanie 
należności określonej powyżej,   
 
- „strona wezwana” oznacza w  odniesieniu do każdego państwa instytucję, do której 
można wystąpić z  wnioskiem o  udzielenie informacji, powiadomienie lub odzyskanie 
należności.  
 
2. Wnioski i  wszelka związana z  nimi wymiana informa cji między państwami kierowane są na 
ogół za pośrednictwem wyznaczonych instytucji.  
3. Praktyczne środki wykonawcze, w  tym m.in. środki związane z  art. SSCI.4  [Formularze, 
dokumenty i metody wymiany danych] niniejszego załącznika  oraz z  ustaleniem minimalnego  progu 
kwot, które mogą być przedmiotem wniosku o  odzyskanie należności, podejmowane są przez 
Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego.  
Artykuł SSCI.60:  Wnioski o  udzielenie informacji  
1. Na wniosek strony występującej strona wezwana dostarcza wszelkie informacje, które mogą 
być użyteczne dla strony występującej  w ramach odzyskiwania należności.  
2. W celu uzyskania takich informacji strona wezwana korzysta z  uprawnień przyznanych jej na 
podsta wie przepisów ustawowych, wykonawczych lub praktyki administracyjnej mających 
zastosowanie do odzyskiwania podobnych należności powstałych w  jej własnym państwie.  We 
wniosku o  udzielenie informacji należy podać nazwę albo imię i  nazwisko zainteresowanej os oby 
prawnej lub fizycznej, której dotyczą udzielane informacje, jej ostatni znany adres oraz wszelkie inne 
istotne informacje pozwalające ją zidentyfikować, a  także rodzaj i  kwotę należności, która jest 
przedmiotem wniosku.  
3. Strona wezwana nie jest zobowiąz ana do dostarczenia informacji:  
(a) których  nie byłaby w  stanie uzyskać w  celu odzyskania podobnych należności powstałych na 
jej własnym terytorium;  
(b) które ujawniałyby  jakiekolwiek tajemnice handlowe, przemysłowe lub zawodowe; lub  
(c) których ujawnienie  mogłoby zag rażać bezpieczeństwu albo porządkowi publicznemu państwa.  
4. Strona wezwana  informuje stronę występującą o  przyczynach udzielenia odmowy na 
wniosek o  udzielenie informacji.   
 
1337  Artykuł SSCI.61:  Powiadamianie  
1. Na wniosek strony występującej strona wezwana powiada mia adresata – zgodnie 
z obowiązującymi na  jej własnym terytorium przepisami w zakresie  powiadamiania o  podobnych 
tytułach wykonawczych lub decyzjach – o wszystkich tytułach wykonawczych i  decyzjach, w  tym 
o charakterze sądowym, które odnoszą się do należn ości lub jej odzyskania i  zostały wydane 
w państwie strony występującej.  
2. We wniosku o powiadomienie należy podać nazwę albo imię i  nazwisko, adres oraz wszelkie 
inne istotne informacje pozwalające na zidentyfikowanie danego adresata, do których strona 
występująca ma normalnie dostęp, charakter i  przedmiot instrumentu lub decyzji, o  których  należy 
powiadomić, oraz – w stosownych przypadkach – nazwę albo imię i  nazwisko dłużnika, jego adres 
oraz wszelkie inne istotne informacje pozwalające go zidentyfikować oraz należność, której dotyczy 
instrument lub decyzja, jak również wszelkie inne użyte czne informacje.  
3. Strona wezwana  niezwłocznie informuje stronę występującą o  działaniach podjętych 
w związku z  jej wnioskiem o  powiadomienie, w  szczególności o  dniu przekazania decyzji lub 
instrumentu adresatowi.   
Artykuł SSCI.62: Wniosek o  odzyskanie nale żności  
1. Na wniosek strony występującej strona wezwana odzyskuje wierzytelności objęte tytułem 
wykonawczym wydanym przez stronę występującą, w zakresie dozwolonym przepisami i praktykami 
administracyjnymi obowiązującymi w państwie strony wezwanej oraz zgodni e z nimi.  
2. Strona występująca może wystąpić z  wnioskiem o  odzyskanie należności jedynie, gdy:  
(a) dostarczy ona stronie wezwanej urzędowy lub uwierzytelniony odpis tytułu wykonawczego 
umożliwiającego egzekucję należności w państwie strony występującej z wyjątk iem 
przypadków, w których stosuje się art.  SSCI.64 [Warunki i  terminy płatności] ust.  3 niniejszego 
załącznika;   
(b) należność lub tytuł wykonawczy nie są kwestionowane w  jej własnym państwie członkowskim;   
(c) w swoim  własnym państwie zastosowała odpowiednie proc edury odzyskiwania należności, 
jakimi dysponowała na podstawie tytułu, o  którym mowa w  ust. 1, a podjęte kroki nie 
doprowadzą do całkowitej spłaty należności;  
(d) nie wygasł termin przedawnienia  zgodnie z  jej własnym ustawodawstwem.  
3. Wniosek o  odzyskanie należn ości zawiera:  
(a) nazwę albo imię i  nazwisko, adres oraz wszelkie inne istotne informacje pozwalające 
zidentyfikować zainteresowaną osobę fizyczną lub prawną lub jakąkolwiek osobę trzecią 
będącą w  posiadaniu jej aktywów;  
(b) nazwę albo imię i  nazwisko, adres oraz wszelkie inne istotne informacje pozwalające 
zidentyfikować stronę występującą;   
(c) odniesienie do tytułu wykonawczego wydanego w  państwie strony występującej;   
 
1338 (d) charakter i  kwotę należności, w  tym kwotę główną, odsetki, grzywny, kary administracyjne 
i wszystk ie inne należne opłaty i  koszty w  walutach państwa/państw strony występującej 
i strony wezwanej;   
(e) termin, w  którym strona występująca lub strona wezwana powiadomiły adresata 
o wspomnianym tytule;   
(f) datę rozpoczęcia i  długość okresu, w  którym możliwa jest eg zekucja według przepisów 
obowiązujących w  państwie strony występującej;  
(g) wszelkie inne istotne informacje.  
4. Wniosek o  odzyskanie należności zawiera także oświadczenie strony występującej,  
potwierdzające, że zostały spełnione warunki określone w  ust. 2.  
5. Stron a występująca przekazuje stronie wezwanej  wszelkie istotne informacje w  sprawie, 
której dotyczy wniosek o  odzyskanie należności, zaraz po ich otrzymaniu.  
Artykuł SSCI.63:  Tytuł wykonawczy  
1. Zgodnie z  art. SSC.64 [Ściąganie składek i  odzyskiwanie świadczeń] ust. 2 Protokołu tytuł 
wykonawczy jest bezpośrednio uznawany i  automatycznie traktowany jak tytuł wykonawczy 
w państwie strony wezwanej.   
2. Niezależnie od ust.  1, tytuł wykonawczy może w  stosownych przypadkach i  zgodnie 
z przepisami obowiązującymi w  państwie  strony wezwanej zostać przyjęty  jako tytuł wykonawczy na 
terytorium  tego państwa, uznany za taki tytuł albo uzupełniony lub zastąpiony takim tytułem.  
W terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wniosku o  odzyskanie należności państwo/państwa 
podejmuje( -ją) starania w  celu dopełnienia takiego przyjęcia, uznania, uzupełnienia lub zastąpienia, 
z wyjątkiem przypadków, gdy stosuje się akapit trzeci niniejszego ustępu. Państwa nie mogą 
odmówić podjęcia tych działań w  przypadku, gdy tytuł wykonawczy jest sporzą dzony prawidłowo. 
Strona wezwana informuje stronę występującą o  przyczynach przekroczenia trzymiesięcznego 
terminu.   
Jeżeli którekolwiek z  tych działań spowoduje spór związany z  należnością lub tytułem wykonawczym 
wydanym przez stronę występującą, stosuje się art.  SSCI.65 [Kwestionowanie należności lub tytułu 
wykonawczego oraz kwestionowanie środków egzekucyjnych] niniejszego załącznika.  
Artykuł SSCI.64: Warunki i  termin płatności  
1. Należności  odzyskiwane są w  walucie państwa strony wezwanej. Cała kwota należ ności, 
która zostanie odzyskana przez stronę wezwaną, zostaje przez nią przekazana stronie występującej.   
2. Jeżeli zezwalają na to przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne obowiązujące 
w państwie strony wezwanej, strona ta może po zasięgnięciu opini i strony występującej przyznać 
dłużnikowi odroczenie spłaty lub możliwość  spłaty w  ratach. Jakiekolwiek odsetki naliczane przez 
stronę wezwaną w  związku z  odroczeniem spłaty również są przekazywane stronie występującej.   
3. Od dnia, w  którym tytuł wykonawczy został bezpośrednio uznany zgodnie z  art. SSCI.63 
[Tytuł wykonawczy] ust.  1 niniejszego załącznika lub przyjęty, uznany, uzupełniony lub zastąpiony 
zgodnie z  art. SSCI.63 [Tytuł wykonawczy] ust.  2 niniejszego załącznika d o Protokołu, odsetki za 
 
1339  zwłokę naliczane są zgodnie z  przepisami ustawowymi, wykonawczymi i  administracyjnymi 
obowiązującymi w  państwie strony wezwanej i  również są przekazywane stronie występującej.   
Artykuł SSCI.65: Kwestionowanie należności lub tytułu w ykonawczego oraz kwestionowanie środków 
egzekucyjnych   
1. Jeżeli podczas procedury odzyskiwania należności strona zainteresowana kwestionuje 
należność lub tytuł wykonawczy  wydany w  państwie strony występującej, wnosi ona skargę do 
właściwych władz państwa str ony występującej zgodnie z  ustawodawstwem obowiązującym w  tym 
państwie. Strona występująca niezwłocznie powiadamia o  wniesionej sprawie stronę wezwaną. 
Strona zainteresowana może również poinformować stronę wezwaną o  wniesionej skardze.  
2. Gdy tylko strona wezwana otrzyma powiadomienie lub informację, o  których mowa w  ust. 1, 
od strony występującej albo od strony zainteresowanej, zawiesza postępowanie egzekucyjne  do 
momentu podjęcia decyzji w  sprawie przez właściwą władzę, o  ile strona wystę pująca nie żąda 
inaczej, zgodnie z  akapitem drugim niniejszego ustępu. Jeżeli strona wezwana uzna to za niezbędne 
oraz bez uszczerbku dla art.  SSCI.68 [Środki zabezpieczające] niniejszego załącznika, może ona 
przyjąć środki zapobiegawcze gwarantujące odzys kanie należności w  zakresie, w  jakim przepisy 
ustawowe lub wykonawcze obowiązujące w  jej własnym państwie pozwalają na takie postępowanie 
w przypadkach podobnych należności.  
Niezależnie od akapitu pierwszego, strona występująca może zgodnie z  przepisami us tawowymi, 
wykonawczymi i  praktyką administracyjną obowiązującymi w  jej własnym państwie zwrócić się do 
strony wezwanej, by odzyskała kwestionowaną należność w  zakresie, w  jakim pozwalają na to 
odpowiednie przepisy ustawowe i  wykonawcze oraz praktyka admini stracyjna obowiązujące 
w państwie strony wezwanej. Jeżeli spór zostaje następnie rozstrzygnięty na korzyść dłużnika, strona 
występująca jest zobowiązana do zwrotu wszelkich odzyskanych kwot, wraz z  należnym 
odszkodowaniem zgodnie z  ustawodawstwem obowiązuj ącym w  państwie strony wezwanej.  
3. W przypadku gdy kwestionowane są środki egzekucyjne zastosowane w  państwie strony 
wezwanej, sprawa  zostaje wniesiona do właściwej władzy tego państwa zgodnie z  jego przepisami 
ustawowymi i  wykonawczymi.  
4. W przypadku gdy właś ciwą władzą, do której wniesiona została sprawa zgodnie z  ust. 1, jest 
sąd powszechny lub sąd administracyjny, decyzja tego sądu, w  zakresie, w  jakim jest ona korzystna 
dla strony występującej i  umożliwia odzyskiwanie należności w  państwie strony występują cej, 
stanowi „tytuł wykonawczy” w  rozumieniu art.  SSCI.62 [Wniosek o  odzyskanie należności] 
i art. SSCI.63 [Tytuł wykonawczy] załącznika, a odzyskiwanie należności następuje dalej na podstawie 
tej decyzji.   
Artykuł SSCI.66:  Granice pomocy  
1.  Strona wezwana nie jest zobowiązana do:  
(a) udzielania pomocy, o  której mowa w  art. SSCI.62 [Wniosek o  odzyskanie należności] do 
art. SSCI.65 [ Kwestionowanie należności lub tytułu wykonawczego oraz kwestionowanie 
środków egzekucyjnych] niniejszego załącznika , jeżeli z  uwagi na sytuację dłużnika 
odzyskiwanie należności spowodowałoby poważne trudności gospodarcze lub społeczne 
w państwie strony wezwanej w  zakresie, w  jakim przepisy ustawowe, wykonawcze lub 
praktyka administracyjna obowiązujące w  państwie strony wezwanej pozwala ją na takie 
postępowanie w  przypadku podobnych należności krajowych;  
 
1340  (b) udzielania pomocy, o  której mowa w  art. SSCI.60 [Wniosek o  udzielenie informacji] do 
art. SSCI.65 [ Kwestionowanie należności lub tytułu wykonawczego oraz kwestionowanie 
środków egzekucyjn ych] niniejszego załącznika, jeżeli pierwotny wniosek oparty na 
art. SSCI.60 [Wniosek o  udzielenie informacji] do art.  SSCI.62 [Wniosek o  odzyskanie 
należności] niniejszego załącznika odnosi się do należności starszych niż pięcioletnie, licząc od 
momentu, w którym tytuł wykonawczy został ustanowiony zgodnie z  przepisami ustawowymi,  
wykonawczymi  lub z  praktyką administracyjną, które obowiązywały w  państwie strony 
występującej w  dniu wniesienia wniosku. Jeżeli jednak dana należność lub tytuł są 
kwestionowane,  za początek tego okresu uznaje się moment stwierdzenia przez państwo 
strony występującej, że należność lub nakaz wykonania umożliwiający odzyskanie należności 
nie mogą być dłużej kwestionowane.   
2. Strona wezwana  powiadamia stronę występującą o  powodach udzi elenia odmowy na 
wniosek o  udzielenie pomocy.   
Artykuł SSCI.67:  Terminy przedawnienia  
1. Kwestie dotyczące  terminów przedawnienia regulowane są w  następujący sposób:  
(a) przepisami obowiązującymi w  państwie strony występującej, w  zakresie w  jakim dotyczą one 
należności lub tytułu wykonawczego; oraz  
(b) przepisami  obowiązującymi w  państwie strony wezwanej, w  zakresie, w  jakim dotyczą one 
środków egzekucyjnych w  wezwanym państwie.  
Bieg terminów przedawnienia zgodnie z  przepisami obowiązującymi w  państwie strony wezw anej 
rozpoczyna się w  dniu bezpośredniego uznania lub w  dniu przyjęcia, uznania, uzupełnienia lub 
zastąpienia, zgodnie z  art. SSCI.63 [Tytuł wykonawczy] niniejszego załącznika.  
2. Czynności związane z  odzyskiwaniem należności podjęte przez stronę wezwaną stos ownie do 
wniosku o  udzielenie pomocy, które w  przypadku podjęcia ich przez stronę występującą miałyby 
skutek zawieszający lub przerywający bieg terminu przedawnienia zgodnie z  przepisami 
obowiązującymi w  państwie strony występującej, uważa się, w  zakresie,  w jakim dotyczy to tego 
skutku, za podjęte w  państwie strony występującej.   
Artykuł SSCI.68:  Środki zapobiegawcze  
Na uzasadniony wniosek strony występującej strona wezwana podejmuje środki zapobiegawcze, aby 
zapewnić odzyskanie należności w  zakresie, z jakim pozwalają na to przepisy ustawowe 
i wykonawcze obowiązujące w  państwie strony wezwanej.  
Do celów stosowania akapitu pierwszego, postanowienia i  procedury określone w art. SSCI.62 
[Wniosek o  odzyskanie należności], art.  SSCI.63 [ Tytuł wykonawczy] , art. SSCI.65 [ Kwestionowanie 
należności lub tytułu wykonawczego oraz kwestionowanie środków egzekucyjnych]  i art. SSCI.66  
[Granice pomocy] niniejszego załącznika , stosuje się odpowiednio.   
Artykuł SSCI.69:  Koszty związane z  odzyskiwaniem należności  
1. Strona wezwana odzyskuje od zainteresowanej osoby fizycznej lub prawnej, i  zatrzymuje, 
wszelkie związane z  odzyskiwaniem należności koszty, które ponosi, zgodnie z  przepisami 
ustawowymi i  wykonawczymi państwa strony wezwanej, mającymi zastosowanie do podobnych 
należności.  
 
1341  2. Wzajemna pomoc udzielana na mocy niniejszej sekcji jest, co do zasady, wolna od opłat. 
Jednakże w  przypadku gdy odzyskiwanie należności sprawia szczególne trudności lub wiąże się 
z bardzo wysokimi kosztami, strona występująca i  strona wezwana mog ą w danych przypadkach 
uzgodnić odrębne zasady zwrotu kosztów.  
Państwo strony występującej jest odpowiedzialne wobec państwa strony wezwanej za wszelkie 
koszty i  straty spowodowane działaniami uznanymi za bezpodstawne w  odniesieniu do podstawy 
roszczenia l ub ważności instrumentu wydanego przez stronę występującą.   
 
TYTUŁ V: POSTANOWIENIA RÓŻNE, PRZEJŚCIOWE I  KOŃCOWE  
Artykuł SSCI.70:  Badanie lekarskie i  kontrole administracyjne  
1. Bez uszczerbku dla innych postanowień, w  przypadku gdy osoba otrzymująca lub ubiegająca 
się o  świadczenia lub członek jej rodziny mają miejsce pobytu  lub zamieszkania na terytorium 
państwa innego niż to, w  którym ma siedzibę instytucja będąca dłużnikiem, n a wniosek tej instytucji 
badania lekarskie przeprowadza instytucja miejsca pobytu lub zamieszkania beneficjenta zgodnie 
z procedurami określonymi w  ustawodawstwie stosowanym przez tę instytucję.  
Instytucja będąca dłużnikiem powiadamia instytucję miejsca po bytu lub zamieszkania o  wszelkich 
szczególnych wymogach, które w  razie konieczności mają być przestrzegane, a  także o  elementach, 
które ma obejmować badanie lekarskie.  
2. Instytucja miejsca pobytu lub zamieszkania przekazuje instytucji będącej dłużnikiem, któ ra 
wystąpiła z  wnioskiem o  przeprowadzenie badania lekarskiego, protokół tego badania. Ustalenia 
instytucji miejsca pobytu lub zamieszkania są wiążące dla instytucji będącej dłużnikiem.  
Instytucja będąca dłużnikiem zastrzega sobie prawo zlecenia przeprowad zenia badania beneficjenta 
wybranemu przez siebie lekarzowi. Beneficjenta można wezwać do powrotu do państwa 
członkowskiego instytucji będącej dłużnikiem tylko wtedy, gdy jest on w  stanie odbyć taką podróż 
bez uszczerbku na zdrowiu, a  koszty podróży i  zakw aterowania ponosi instytucja będąca dłużnikiem.  
3. W przypadku gdy osoba otrzymująca lub ubiegająca się o  świadczenia, lub członek jej 
rodziny, mają miejsce pobytu lub zamieszkania na terytorium państwa innego niż to, w  którym ma 
siedzibę instytucja będąca dł użnikiem, na wniosek tej instytucji kontrolę administracyjną 
przeprowadza instytucja miejsca pobytu lub zamieszkania beneficjenta.  
W takim przypadku zastosowanie ma również ust.  2. 
4. W drodze wyjątku od zasady wolnej od opłat wzajemnej współpracy administrac yjnej 
określonej w  art. SSC.59 [Współpraca] ust.  3 Protokołu, rzeczywista kwota wydatków poniesionych 
na kontrole, o  których mowa w  ust. 1–3, zwracana jest przez instytucję będącą dłużnikiem, która 
wystąpiła o  przeprowadzenie takich kontroli, instytucji, d o której wystąpiono o  ich przeprowadzenie.  
Artykuł SSCI.71:  Powiadomienia  
1. Państwa przekazują Specjalnemu Komitetowi ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego 
dane organów i podmiotów, o  których mowa w  art. SSC.1 [Definicje] Protokołu i  art. SSCI.1 ust.  2 
lit. a) i b) [Definicje] niniejszego załącznika, jak również instytucji wyznaczonych zgodnie z  niniejszym 
załącznikiem.  
 
1342  2. Organy, o  których mowa w  ust. 1, posiadają oznaczenie elektroniczne w  postaci kodu 
identyfikacyjnego  i adresu poczty elektronicznej.  
3. Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego określa strukturę, zawartość 
i szczegółowy sposób przekazywania danych, o  których mowa w  ust. 1, łącznie ze wspólnym 
formatem oraz wzorem powiadomienia.  
4. Do celów wykonania Protokołu Zjednoczone K rólestwo może uczestniczyć w  systemie 
elektronicznej wymiany informacji dotyczących zabezpieczenia społecznego i  ponosić związane z  tym 
koszty.  
5. Państwa są odpowiedzialne za aktualizowanie informacji, o  których mowa w  ust. 1. 
Artykuł SSCI.72:  Informowanie  
Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego opracowuje niezbędne informacje, 
aby zapewnić zainteresowanym stronom możliwość zapoznania się z  ich prawami oraz 
formalnościami administracyjnymi wymaganymi w  celu egzekwowania tych praw. Inform acje te są 
rozpowszechniane, w  miarę możliwości, drogą elektroniczną przez umieszczenie na 
ogólnodostępnych stronach internetowych. Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia 
Społecznego zapewnia regularną aktualizację tych informacji oraz kontroluje  jakość usług 
świadczonych klientom.  
Artykuł SSCI.73:  Przeliczanie walut  
Do celów stosowania Protokołu i  niniejszego załącznika kursem wymiany dwóch walut jest kurs 
referencyjny publikowany przez instytucję finansową wyznaczoną do tego celu przez Specjaln y 
Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego. Data, którą bierze się pod uwagę przy 
ustalaniu kursu wymiany, jest określana przez Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia 
Społecznego.  
Artykuł SSCI.74:  Postanowienia wykonawcze  
Specjalny Kom itet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego może przyjąć dalsze wytyczne 
dotyczące wykonania Protokołu i  niniejszego załącznika.  
Artykuł SSCI.75:  Postanowienia przejściowe dotyczące formularzy i dokumentów  
1. W okresie przejściowym, którego data zakończe nia zostanie określona przez Specjalny 
Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego, wszystkie formularze i dokumenty wydane 
przez właściwe  instytucje  w formacie używanym bezpośrednio  przed wejściem w życie Protokołu, są 
ważne do celów wykonania Prot okołu i,  w stosownych przypadkach, będą nadal wykorzystywane do 
wymiany informacji między właściwymi instytucjami. Wszystkie takie formularze i  dokumenty 
wydane przed i  w trakcie tego okresu przejściowego są ważne do czasu ich wygaśnięcia lub 
unieważnienia . 
2. Formularze i  dokumenty  ważne zgodnie z ust. 1 obejmują:  
(a) Europejskie karty ubezpieczenia zdrowotnego wydane w imieniu Zjednoczonego Królestwa, 
które są ważnymi dokumentami potwierdzającymi uprawnienie do celów  art. SSC.17 [Pobyt 
poza właściwym państwem], art. SSC.25 [ Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w 
państwie innym niż to, w którym mają miejsce zamieszkania – pobyt we właściwym państwie – 
zgoda na uzyskanie właściwej opieki poza państwem miejsca zamieszkania] ust.  1  oraz 
 
1343  art. SSCI.22 [Miejsce  pobytu w  państwie innym niż właściwe państwo] niniejszego załącznika ; 
oraz  
(b) przenośne dokumenty potwierdzające sytuację danej osoby w  zakresie zabezpieczenia 
społecznego zgodnie z wymogami Protokołu.   
 
 
  
 
1344  DODATEK SSCI -1: UZGODNIENIA ADMINISTRACYJNE MIĘDZY CO NAJMNIEJ DWOMA PAŃSTWAMI (O 
KTÓRYCH MOWA W ART. SSCI.8 NINIEJSZEGO ZAŁĄCZNIKA)  
 
BELGIA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Wymiana listów z  dnia  4 maja i  14 czerwca  1976  r. w  sprawie art.  105 ust.  2 rozporządzenia  (EWG) 
nr 574/72 (zaniechanie zwrotu kosztów kontroli administracyjnych i  badań lekarskich)  
Wymiana listów z  dnia  18 stycznia i  14 marca  1977  r. w sprawie art.  36 ust.  3 rozporządzenia (EWG) 
nr 1408/71 (ustalenie co do zwrotu lub rezygnacji ze zwrotu koszt ów świadczeń rzeczowych 
udzielonych na podstawie tytułu  III rozdział  1 rozporządzenia (EWG) nr  1408/71) zmieniona wymianą 
listów z  dnia  4 maja i  23 lipca  1982  r. (ustalenie co do zwrotu kosztów poniesionych w  związku 
z art. 22 ust.  1 lit.  a) rozporządzenia  (EWG) nr  1408/71)  
 
DANIA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Wymiana listów z  dnia  30 marca i  19 kwietnia  1977  r., zmieniona wymianą listów 
z dnia  8 listopada  1989  r. i z dnia  10 stycznia  1990  r., w  sprawie umowy dotyczącej rezygnacji ze 
zwrotu kosztów świadczeń rzec zowych, kontroli administracyjnych i  badań lekarskich  
 
ESTONIA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Umowa podpisana w  dniu  29 marca  2006  r. między właściwymi władzami Republiki Estonii 
i Zjednoczonego Królestwa dotycząca art.  36 ust.  3 i art. 63 ust.  3 rozporządzenia ( EWG) nr  1408/71 
ustanawiająca inne metody zwrotu kosztów świadczeń rzeczowych udzielanych na podstawie 
rozporządzenia (WE) nr 883/2004 przez oba państwa począwszy od dnia  1 maja  2004  r. 
 
FINLANDIA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Wymiana listów z  dnia 1  i 20 czerwc a 1995  r. w sprawie art.  36 ust.  3 i art. 63 ust.  3 rozporządzenia 
(EWG) nr  1408/71 (zwrot lub rezygnacja ze zwrotu kosztów świadczeń rzeczowych) i  art. 105 ust.  2 
rozporządzenia (EWG) nr  574/72 (rezygnacja ze zwrotu kosztów kontroli administracyjnych i  badań 
lekarskich)  
 
FRANCJA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Wymiana listów z  dnia  25 marca i  28 kwietnia 1997  r. w sprawie art.  105 ust.  2 rozporządzenia (EWG) 
nr 574/72 (zaniechanie zwrotu kosztów kontroli administracyjnych i  badań lekarskich)  
Umowa z  dnia 8  grudnia  1998  r. wyznaczająca szczególne warunki określające kwoty zwracane 
z tytułu świadczeń rzeczowych na mocy rozporządzenia (EWG) nr  1408/71 i  (EWG) nr  574/72  
 
WĘGRY – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Umowa podpisana w  dniu 1  listopada  2005  r. między właściwymi władzami  Republiki Węgierskiej 
i Zjednoczonego Królestwa na podstawie art.  35 ust.  3 i art. 41 ust.  2 rozporządzenia (EWG) 
nr 883/2004 ustanawiająca inne metody zwrotu kosztów świadczeń rzeczowych udzielonych na 
mocy tego rozporządzenia przez oba państwa począwszy  od dnia  1 maja  2004  r. 
 
 
1345  IRLANDIA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Wymiana listów z  dnia  9 lipca  1975  r. dotycząca art.  36 ust.  3 i art. 63 ust.  3 rozporządzenia (EWG) 
nr 1408/71 (ustalenie w  sprawie zwrotu lub rezygnacji ze zwrotu kosztów świadczeń rzeczowych 
udzielonych na podstawie tytułu  III rozdział  1 lub  4 rozporządzenia (EWG) nr  1408/71) oraz art.  105 
ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr  574/72 (zaniechanie zwrotu kosztów kontroli administracyjnych 
i badań lekarskich)  
 
WŁOCHY – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Umowa podpisana  w dniu  15 grudnia  2005  r. między właściwymi władzami Republiki Włoskiej 
i Zjednoczonego Królestwa dotycząca art.  36 ust.  3 i art. 63 ust.  3 rozporządzenia (EWG) nr  1408/71 
ustanawiająca inne metody zwrotu kosztów świadczeń rzeczowych udzielonych na podsta wie 
rozporządzenia (WE) nr 883/2004 przez oba państwa począwszy od dnia  1 stycznia  2005  r. 
 
LUKSEMBURG – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Wymiana listów z  dnia  18 grudnia 1975 i  20 stycznia 1976  r. w sprawie art.  105 ust.  2 rozporządzenia 
(EWG) nr  574/72 (zaniechanie  zwrotu kosztów kontroli administracyjnych i  badań lekarskich, 
o których mowa w  art. 105 rozporządzenia (EWG) nr  574/72)  
 
MALTA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Umowa podpisana w  dniu  17 stycznia  2007  r. między właściwymi władzami Malty i  Zjednoczonego 
Królestwa na  podstawie art.  35 ust.  3 i art. 41 ust.  2 rozporządzenia (EWG) nr  883/2004 
ustanawiająca inne metody zwrotu kosztów świadczeń rzeczowych udzielonych na mocy 
rozporządzenia przez oba państwa począwszy od dnia  1 maja  2004  r. 
 
NIDERLANDY – ZJEDNOCZONE KRÓLES TWO  
Art. 3 zdanie drugie umowy administracyjnej z  dnia  12 czerwca  1956  r. w  sprawie wykonania 
konwencji z  dnia  11 sierpnia  1954  r. 
 
PORTUGALIA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Umowa z  dnia 8  czerwca  2004  r. ustanawiająca inne metody zwrotu kosztów świadczeń rzeczow ych 
udzielonych przez oba państwa począwszy od dnia 1  stycznia  2003  r. 
 
HISZPANIA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Umowa z  dnia  18 czerwca  1999  r. w sprawie zwrotu kosztów świadczeń rzeczowych udzielonych na 
podstawie rozporządzenia (EWG) nr  1408/71 oraz (EWG) nr  574/72  
 
SZWECJA – ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
Umowa z  dnia  15 kwietnia  1997  r. w  sprawie art.  36 ust.  3 i art. 63 ust.  3 rozporządzenia  (EWG) 
nr 1408/71 (zwrot lub rezygnacja ze zwrotu kosztów świadczeń  rzeczowych)  i art. 105 ust.  2 
rozporządzenia  (EWG) nr  574/72  (rezygnacja ze zwrotu kosztów kontroli administracyjnych  i badań 
lekarskich)  
 
1346  DODATEK SSCI -2 
Dokument potwierdzający uprawnienie  (art.  SSC.17 [Pobyt poza właściwym państwem], art.  SSC.25 
[Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w  państwie innym niż to, w którym mają miejsce 
zamieszkania – pobyt we właściwym państwie – zgoda na uzyskanie właściwej opieki poza państwem 
miejsca z amieszkania] ust.  1 oraz art.  SSCI.22 [Miejsce pobytu w  państwie innym niż właściwe 
państwo])  
 
1. Dokumenty potwierdzające uprawnienie  wydane do celów art.  SSC.17 [Pobyt poza 
właściwym państwem]  oraz art.  SSC.25 [Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w  państwie 
innym niż to, w którym mają miejsce zamieszkania – pobyt we właściwym państwie – zgoda na 
uzyskanie właściwej opieki poza państwem miejsca zamieszkania]  ust. 1 przez właściwe instytucje 
państw członkowskich są zgodne z decyzją nr  S2 komisji admin istracyjnej z  dnia  12 czerwca  2009  r. 
dotyczącą specyfikacji technicznych europejskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego.  
  
2. Dokumenty potwierdzające uprawnienie  wydane do celów art.  SSC.17 [Pobyt poza 
właściwym państwem]  oraz art.  SSC.25 [Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w państwie 
innym niż to, w którym mają miejsce zamieszkania – pobyt we właściwym państwie – zgoda na 
uzyskanie właściwej opieki poza państwem miejsca zamieszkania] ust. 1 przez właściwe instytucje 
Zjednoczonego Królestwa zawierają  następujące dane:  
(a) nazwisko  i imię posiadacza dokumentu;  
(b) osobisty numer identyfikacyjny posiadacza dokumentu;   
(c) datę urodzenia posiadacza dokumentu;  
(d) datę wygaśnięcia dokumentu ; 
(e) kod „UK” w  miejscu kodu ISO Zjednoczonego Królestwa;  
(f) numer identyfikacyjny i  akronim instytucji Zjednoczonego Królestwa wydającej dokument;  
(g) logiczny numer dokumentu ; 
(h) w przypadku dokumentu tymczasowego  – datę wystawienia i  dostarczenia dokumentu oraz 
podpis i  pieczęć instytucji Zjednoczonego Królestwa.  
 
3. Specyfikacje techniczne dokument ów potwierdzających uprawnienie wydanych przez 
Zjednoczone Królestwo zgłasza się niezwłocznie Specjalnemu Komitetu ds. Koordynacji 
Zabezpieczenia Społecznego, aby ułatwić przyjmowanie odpowiednich dokumentów przez instytucje 
państw członkowskich udzielając e świadczeń rzeczowych.  
 
OPIEKA ZDROWOTNA WYMAGAJĄCA WCZEŚNIEJSZEGO POROZUMIENIA (art.  SSC.17  [Pobyt poza 
właściwym państwem ] oraz art.  SSC.25 [Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w państwie 
innym niż to, w  którym mają miejsce zamieszkania – pobyt we właściwym państwie – zgoda na 
uzyskanie właściwej opieki poza państwem miejsca zamieszkania] ust.  1) 
 
1347  1. Świadczenia rzeczowe, które mają być udzielane na mocy art.  SSC.17 [Pobyt poza właściwym 
państwem]  oraz art.  SSC.25 [Pobyt uprawnionego lub członk ów jego rodziny w państwie innym niż 
to, w  którym mają miejsce zamieszkania – pobyt we właściwym państwie – zgoda na uzyskanie 
właściwej opieki poza państwem miejsca zamieszkania] ust. 1 Protokołu obejmują świadczenia 
udzielane w  związku z  chorobą przewlek łą lub już istniejącą oraz w  związku z  ciążą i  narodzinami 
dziecka.  
2. Świadczenia rzeczowe, w  tym związane z  chorobą przewlekłą lub już istniejącą albo 
z narodzinami dziecka, nie są objęte tymi postanowieniami, jeżeli otrzymanie tych świadczeń jest 
celem pobytu w innym państwie.  
3. Każde niezbędne leczenie, które jest możliwe jedynie w wyspecjalizowanych placówkach 
medycznych lub z  udziałem wyspecjalizowanego personelu lub sprzętu, musi być przedmiotem 
wcześniejszego porozumienia pomiędzy ubezpieczonym a  placówką gwarantującą leczenie w  celu 
zapewnienia dostępności leczenia pod czas pobytu ubezpieczonego w  państwie innym niż właściwe 
państwo lub państwo miejsca zamieszkania.  
4. Niewyczerpująca lista rodzajów leczenia spełniających te kryteria obejmuje:  
(a) dializę nerek;  
(b) terapię tlenową;  
(c) specjalne leczenie astmy;  
(d) echokardiografię w  przypadku przewlekłych chorób autoimmunologicznych;  
(e) chemioterapię.    
 
1348  DODATEK SSCI -3 
PAŃSTWA WYSTĘPUJĄCE O  ZWROT KOSZTÓW ŚWIADCZEŃ RZECZOWYCH NA PODSTAWIE 
ZRYCZAŁTOWANYCH KWOT (O  KTÓRYCH MOWA W  ART.  SSCI.48 [Określanie zainteresowanego 
państwa/zainteresowanych  państw] UST. 1 NINIEJSZEGO ZAŁĄCZNIKA)  
IRLANDIA  
HISZPANIA  
CYPR  
PORTUGALIA  
SZWECJA  
ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
  
 
1349  ZAŁĄCZNIK SSC -8: POSTANOWIENIA PRZEJŚCIOWE DOTYCZĄCE STOSOWANIA ART. SSC.11 
[Pracownicy delegowani]  
PAŃSTWO CZŁONKOWSKIE