Układ Europejski

ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Rumunią, z drugiej strony [1]

KRÓLESTWO BELGII,

KRÓLESTWO DANII,

REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC,

REPUBLIKA GRECKA,

KRÓLESTWO HISZPANII,

REPUBLIKA FRANCUSKA,

IRLANDIA,

REPUBLIKA WŁOSKA,

WIELKIE KSIĘSTWO LUKSEMBURGA,

KRÓLESTWO NIDERLANDÓW,

REPUBLIKA PORTUGALSKA,

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ,

Umawiające się Strony Traktatu ustanawiającego EUROPEJSKĄ WSPÓLNOTĘ GOSPODARCZĄ, Traktatu ustanawiającego EUROPEJSKĄ WSPÓLNOTĘ WĘGLA I STALI oraz Traktatu ustanawiającego EUROPEJSKĄ WSPÓLNOTĘ ENERGII ATOMOWEJ, zwane dalej "państwami członkowskimi", oraz

EUROPEJSKA WSPÓLNOTA GOSPODARCZA, EUROPEJSKA WSPÓLNOTA ENERGII ATOMOWEJ oraz EUROPEJSKA WSPÓLNOTA WĘGLA I STALI, zwane dalej "Wspólnotą",

z jednej strony,

oraz RUMUNIA,

z drugiej strony,

BIORĄC POD UWAGĘ znaczenie tradycyjnych więzi istniejących między Wspólnotą, jej państwami członkowskimi i Rumunią oraz wspólne wartości podzielane przez Strony,

UZNAJĄC, iż Wspólnota i Rumunia pragną umacniać te więzi oraz ustanowić ścisłe i trwałe stosunki oparte na zasadzie wzajemności, co umożliwiłoby Rumunii uczestniczenie w procesie integracji europejskiej, umacniając i rozszerzając w ten sposób stosunki ustanowione w przeszłości, w szczególności na mocy Umowy w sprawie wymiany handlowej i współpracy handlowej i gospodarczej podpisanej dnia 22 października 1990 roku,

BIORĄC POD UWAGĘ możliwości nowej jakości wzajemnych kontaktów, jakie daje zaistnienie nowej demokracji w Rumunii,

BIORĄC POD UWAGĘ zaangażowanie Wspólnoty i jej państw członkowskich oraz Rumunii w umacnianie swobód politycznych i gospodarczych, które stanowią istotną podstawę stowarzyszenia,

UZNAJĄC potrzebę kontynuacji i zakończenia, z pomocą Wspólnoty, przejścia Rumunii do nowego systemu politycznego i gospodarczego, w którym istnieje praworządność i poszanowanie praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości, funkcjonuje system wielopartyjny z wolnymi i demokratycznymi wyborami oraz który zapewnia liberalizację gospodarczą w celu ustanowienia gospodarki rynkowej,

BIORĄC POD UWAGĘ zdecydowane zaangażowanie Wspólnoty, jej państw członkowskich i Rumunii w pełną realizację wszystkich zasad i postanowień zawartych w Akcie końcowym Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE), dokumentów końcowych z posiedzeń w Wiedniu i Madrycie, Paryskiej Karty Nowej Europy, dokumentu helsińskiego KBWE "Wyzwania zmian" oraz Europejskiej Karty Energetycznej,

ŚWIADOME znaczenia niniejszego Układu dla ustanowienia i wzmacniania w Europie systemu stabilności opartego na współpracy, którego jednym z filarów jest Wspólnota,

PRZEKONANE, iż powinno istnieć powiązanie między pełną realizacją stowarzyszenia, z jednej strony, a kontynuacją faktycznego dokonywania przez Rumunię reform politycznych, gospodarczych i prawnych, z drugiej strony, jak również wprowadzeniem czynników niezbędnych do realizacji współpracy i rzeczywistego zbliżenia między systemami obydwu Stron, szczególnie w świetle wniosków Konferencji KBWE w Bonn,

PRAGNĄC ustanowić i rozwijać stały dialog polityczny w zagadnieniach dwustronnych i międzynarodowych, będących przedmiotem wspólnego zainteresowania,

UWZGLĘDNIAJĄC gotowość Wspólnoty do udzielenia zdecydowanego poparcia dla dokonywania reform w Rumunii i pomocy w przezwyciężaniu gospodarczych i społecznych konsekwencji dostosowań strukturalnych,

UWZGLĘDNIAJĄC także gotowość Wspólnoty do utworzenia instrumentów współpracy i pomocy gospodarczej, technicznej i finansowej w wymiarze globalnym i wieloletnim,

BIORĄC POD UWAGĘ przywiązanie Wspólnoty i Rumunii do wolnego handlu, w szczególności do przestrzegania praw i obowiązków wynikających z Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu,

ŚWIADOME potrzeby ustanowienia niezbędnych warunków dla swobody przedsiębiorczości, swobody świadczenia usług i swobodnego przepływu kapitału,

UWZGLĘDNIAJĄC różnice gospodarcze i społeczne między Wspólnotą i Rumunią i uznając w ten sposób, że cele niniejszego stowarzyszenia powinny zostać osiągnięte poprzez właściwe postanowienia niniejszego Układu,

PRZEKONANE, że niniejszy Układ stworzy nowy klimat dla ich stosunków gospodarczych, w szczególności dla rozwoju handlu i inwestycji, instrumentów niezbędnych do restrukturyzacji gospodarczej i modernizacji technologicznej,

PRAGNĄC ustanowienia współpracy kulturalnej i rozwoju wymiany informacji,

UZNAJĄC fakt, iż ostatecznym celem Rumunii jest członkostwo we Wspólnocie, a niniejsze stowarzyszenie, w ocenie Stron, pomoże Rumunii w osiągnięciu tego celu,

POSTANOWIŁY zawrzeć niniejszy Układ i w tym celu wyznaczyły jako swoich pełnomocników,

KRÓLESTWO BELGII:

Willy'ego Claesa,

Ministra Spraw Zagranicznych;

KRÓLESTWO DANII:

Nielsa Helvega Petersena,

Ministra Spraw Zagranicznych;

REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC:

Klaus Kinkel,

Federalnego Ministra Spraw Zagranicznych;

REPUBLIKA GRECKA:

Michela Papaconstantinou,

Ministra Spraw Zagranicznych;

KRÓLESTWO HISZPANII:

Javiera SolanĘ,

Ministra Spraw Zagranicznych;

REPUBLIKA FRANCUSKA:

Rolanda Dumas,

Sekretarza Stanu,

Ministra Spraw Zagranicznych;

IRLANDIA:

Dicka Springa,

Ministra Spraw Zagranicznych;

REPUBLIKA WŁOSKA:

Eimilio Colombo,

Ministra Spraw Zagranicznych;

WIELKIE KSIĘSTWO LUKSEMBURGA:

Jacquesa Poosa,

Ministra Spraw Zagranicznych;

KRÓLESTWO NIDERLANDÓW:

P. Kooijmansa,

Ministra Spraw Zagranicznych;

REPUBLIKA PORTUGALII:

J. M. Durao Barroso,

Ministra Spraw Zagranicznych;

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ:

Douglasa Hurda,

Ministra Spraw Zagranicznych;

EUROPEJSKA WSPÓLNOTA GOSPODARCZA, EUROPEJSKA WSPÓLNOTA ENERGII ATOMOWEJ oraz EUROPEJSKA WSPÓLNOTA WĘGLA I STALI:

Nielsa Helvega Petersena,

Ministra Spraw Zagranicznych Królestwa Danii,

Urzędującego Przewodniczącego Rady Wspólnot Europejskich;

Leona Brittana,

Członka Komisji;

H. van den Broeka,

Członka Komisji;

RUMUNIA:

Nicolae Vacaroiu,

Premiera;

Teodora Viorela Melescanu,

Sekretarza Stanu,

Ministra Spraw Zagranicznych;

KTÓRZY, po wymianie swych pełnomocnictw, uznanych za należyte i sporządzone we właściwej formie,

UZGODNILI, CO NASTĘPUJE:

Artykuł 1

Ustanawia się stowarzyszenie między Wspólnotą i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Rumunią, z drugiej strony. Celami niniejszego stowarzyszenia są:

- zapewnienie odpowiednich ram dla dialogu politycznego między Stronami, umożliwiającego rozwój ścisłych stosunków politycznych,

- wspieranie rozwoju handlu i harmonijnych stosunków gospodarczych między Stronami i sprzyjanie w ten sposób rozwojowi gospodarczemu Rumunii,

- zapewnienie podstawy dla współpracy gospodarczej, społecznej, finansowej i kulturalnej,

- wspieranie działań Rumunii mających na celu rozwój jej gospodarki oraz zakończenie procesu przechodzenia do gospodarki rynkowej i umacnianie demokracji,

- powołanie instytucji odpowiednich do skutecznego funkcjonowania stowarzyszenia,

- zapewnienie ram dla stopniowej integracji Rumunii ze Wspólnotą. W tym celu Rumunia działa na rzecz spełnienia niezbędnych warunków.

TYTUŁ I

DIALOG POLITYCZNY

Artykuł 2

Ustanawia się regularny dialog polityczny między Stronami, który zamierzają one rozwijać i umacniać. Towarzyszy on i umacnia zbliżenie między Wspólnotą i Rumunią, wspiera polityczne i gospodarcze zmiany zachodzące w tym kraju i przyczynia się do ustanowienia nowych więzi solidarności i nowych form współpracy. Dialog polityczny:

- ułatwi pełną integrację Rumunii ze Wspólnotą demokratycznych narodów i stopniowe zbliżanie do Wspólnoty. Zbliżenie gospodarcze przewidziane w niniejszym Układzie doprowadzi do większego zbliżenia politycznego,

- spowoduje rosnącą zbieżność stanowisk w sprawach międzynarodowych, w szczególności w sprawach, które mogą mieć istotne skutki dla jednej lub drugiej Strony,

- przyczyni się do zbliżenia stanowisk Stron w sprawach bezpieczeństwa i wzmocni bezpieczeństwo i stabilność w całej Europie.

Artykuł 3

1. Strony będą odbywać odpowiednie konsultacje na najwyższym szczeblu politycznym.

2. Dialog polityczny na szczeblu ministerialnym odbywa się w ramach Rady Stowarzyszenia. Ponosi ona ogólną odpowiedzialność za wszystkie sprawy, które Strony zechcą jej przedłożyć.

Artykuł 4

Strony ustanowią inne procedury i mechanizmy dialogu politycznego, w szczególności w następujących formach:

- posiedzenia na szczeblu wyższych urzędników (dyrektorów politycznych) między urzędnikami z Rumunii, z jednej strony, a Prezydencją Rady Wspólnot Europejskich i Komisją Wspólnot Europejskich, z drugiej strony,

- pełne wykorzystanie kanałów dyplomatycznych,

- włączenie Rumunii do grupy państw otrzymujących regularne informacje o kwestiach rozpatrywanych w ramach europejskiej współpracy politycznej, jak również wymiana informacji w związku z osiągnięciem celów wymienionych w artykule 2,

- wszelkie inne środki, które mogłyby przyczynić się do wzmocnienia, rozwoju i przyspieszenia dialogu.

Artykuł 5

Dialog polityczny na szczeblu parlamentarnym odbywa się w ramach Parlamentarnego Komitetu Stowarzyszenia.

TYTUŁ II

ZASADY OGÓLNE

Artykuł 6

Poszanowanie dla zasad demokratycznych i praw człowieka ustanowionych przez Akt końcowy z Helsinek i Paryską Kartę Nowej Europy, jak również dla zasad gospodarki rynkowej, jest inspiracją dla wewnętrznej i zewnętrznej polityki Stron oraz stanowi niezbędny składnik niniejszego stowarzyszenia.

Artykuł 7

1. Stowarzyszenie obejmuje okres przejściowy o maksymalnym wymiarze dziesięciu lat, podzielony na dwa kolejne etapy, każdy w zasadzie trwający pięć lat. Pierwszy etap rozpoczyna się z chwilą wejścia w życie niniejszego Układu.

2. Rada Stowarzyszenia, mając na uwadze, że zasady gospodarki rynkowej i poparcie Wspólnoty w drodze niniejszego Układu są istotne dla niniejszego stowarzyszenia, prowadzi regularne badanie stosowania Układu i realizacji reform gospodarczych przeprowadzanych przez Rumunię w oparciu o zasady ustanowione w preambule.

3. W ciągu dwunastu miesięcy poprzedzających zakończenie pierwszego etapu Rada Stowarzyszenia zbiera się w celu podjęcia decyzji o przejściu do drugiego etapu, jak również o jakichkolwiek możliwych zmianach, które należy wprowadzić w odniesieniu do dyspozycji regulujących drugi etap. Dokonując tego, Rada bierze pod uwagę wyniki badań określonych w ustępie 2.

4. Dwa etapy przewidziane na mocy ustępów 1 i 3 nie mają zastosowania w odniesieniu do tytułu III.

TYTUŁ III

SWOBODNY PRZEPŁYW TOWARÓW

Artykuł 8

1. W okresie przejściowym określonym w artykule 7 Wspólnota i Rumunia stopniowo ustanawiają strefę wolnego handlu w oparciu o wzajemne i zrównoważone zobowiązania, zgodnie z postanowieniami niniejszego Układu i zgodnie z postanowieniami Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (GATT).

2. Do klasyfikacji towarów w handlu między obydwoma Stronami stosuje się scaloną nomenklaturę towarową.

3. W odniesieniu do każdego produktu podstawową stawką celną, do której stosuje się stopniowe obniżki wymienione w niniejszym Układzie, jest stawka celna stosowana faktycznie erga omnes w dniu poprzedzającym wejście w życie niniejszego Układu.

4. Jeżeli po wejściu w życie Układu zostaje zastosowana jakakolwiek obniżka stawek celnych na zasadzie erga omnes, takie obniżone stawki zastępują podstawowe stawki celne określone w ustępie 3 z dniem ich wprowadzenia.

5. Wspólnota i Rumunia powiadamiają się wzajemnie o swoich odpowiednich stawkach podstawowych.

ROZDZIAŁ I

Produkty przemysłowe

Artykuł 9

1. Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się do produktów pochodzących ze Wspólnoty i z Rumunii wymienionych w rozdziałach 25–97 Nomenklatury Scalonej, z wyjątkiem produktów wymienionych w załączniku I.

2. Postanowień artykułów 10–14 włącznie nie stosuje się do produktów wymienionych w artykułach 16 i 17.

Artykuł 10

1. Przywozowe należności celne stosowane we Wspólnocie w odniesieniu do produktów pochodzących z Rumunii, innych niż wymienione w załącznikach IIa, IIb i III, zostają zniesione z chwilą wejścia w życie Układu.

2. Przywozowe należności celne stosowane we Wspólnocie w odniesieniu do produktów pochodzących z Rumunii wymienionych w załączniku IIa znosi się stopniowo zgodnie z następującym harmonogramem:

- z dniem wejścia w życie Układu każda stawka celna zostaje obniżona do 50 % stawki podstawowej,

- po roku od dnia wejścia w życie Układu pozostałe cła zostaną zniesione.

Przywozowe należności celne stosowane we Wspólnocie w odniesieniu do produktów pochodzących z Rumunii wymienionych w załączniku IIb są stopniowo obniżane od dnia wejścia w życie Układu o 20 % stawki podstawowej rocznie, tak aby całkowite ich zniesienie nastąpiło do końca czwartego roku od dnia wejścia w życie Układu.

3. Produkty pochodzenia rumuńskiego wymienione w załączniku III korzystają z zawieszenia przywozowych należności celnych w granicach rocznych kontyngentów lub plafonów taryfowych Wspólnoty podnoszonych stopniowo zgodnie z warunkami określonymi w tym załączniku, tak aby osiągnąć całkowite zniesienie należności celnych na te produkty nie później niż do końca piątego roku.

Jednocześnie przywozowe należności celne stosowane w przypadku, gdy kontyngenty zostają wyczerpane lub w przypadku ponownego wprowadzenia należności celnych w odniesieniu do produktów objętych plafonem taryfowym są stopniowo obniżane od chwili wejścia w życie Układu o 15 % podstawowej stawki celnej rocznie. Do końca piątego roku pozostałe należności zostają zniesione.

4. Ograniczenia ilościowe przywozu do Wspólnoty oraz środki o skutkach równoważnych do ograniczeń ilościowych zostają zniesione w odniesieniu do produktów pochodzących z Rumunii z dniem wejścia w życie Układu.

Artykuł 11

1. Przywozowe należności celne stosowane w Rumunii w odniesieniu do produktów pochodzących ze Wspólnoty wymienionych w załączniku IV zostają zniesione z dniem wejścia w życie Układu.

2. Przywozowe należności celne stosowane w Rumunii w odniesieniu do produktów pochodzących ze Wspólnoty wymienionych w załączniku V są stopniowo obniżane zgodnie z następującym harmonogramem:

- z dniem wejścia w życie Układu – do 80 % podstawowej stawki celnej,

- po trzech latach od wejścia w życie Układu – do 40 % podstawowej stawki celnej,

- po pięciu latach od wejścia w życie Układu – do 0 % podstawowej stawki celnej.

3. Przywozowe należności celne stosowane w Rumunii w odniesieniu do produktów pochodzących ze Wspólnoty wymienionych w załączniku VI zostają zniesione zgodnie z harmonogramem określonym w tym załączniku.

4. Przywozowe należności celne stosowane w Rumunii w odniesieniu do produktów pochodzących ze Wspólnoty innych niż wymienione w załącznikach IV, V i VI są stopniowo obniżane zgodnie z następującym harmonogramem:

- po trzech latach od wejścia w życie Układu – do 80 % podstawowej stawki celnej,

- po pięciu latach od wejścia w życie Układu – do 60 % podstawowej stawki celnej,

- po sześciu latach od wejścia w życie Układu – do 50 % podstawowej stawki celnej,

- po siedmiu latach od wejścia w życie Układu – do 35 % podstawowej stawki celnej,

- po ośmiu latach od wejścia w życie Układu – do 20 % podstawowej stawki celnej,

- po dziewięciu latach od wejścia w życie Układu – do 0 % podstawowej stawki celnej.

5. Produkty pochodzące ze Wspólnoty wymienione w załączniku VII korzystają z zawieszenia przywozowych należności celnych w Rumunii w granicach rocznych kontyngentów, które będą stopniowo zwiększane, jak przewidziano w tym załączniku. Przywozowe należności celne stosowane w odniesieniu do ilości przekraczających wymienione kontyngenty są stopniowo znoszone zgodnie z harmonogramem podanym w ustępie 4.

6. Ograniczenia ilościowe w przywozie do Rumunii produktów pochodzących ze Wspólnoty zostają zniesione z wejściem w życie Układu.

7. Środki o skutkach równoważnych ograniczeniom ilościowym w przywozie do Rumunii produktów pochodzących ze Wspólnoty zostają zniesione z wejściem w życie Układu, z wyjątkiem środków wymienionych w załączniku VIII, które zostają zniesione zgodnie z harmonogramem określonym w tym załączniku.

Artykuł 12

Postanowienia dotyczące znoszenia należności przywozowych mają również zastosowanie do należności o charakterze fiskalnym.

Artykuł 13

1. Z wejściem w życie niniejszego Układu Wspólnota znosi wszelkie opłaty o skutku równoważnym do przywozowych należności celnych w odniesieniu do przywozu z Rumunii.

2. Z wejściem w życie niniejszego Układu Rumunia znosi wszelkie opłaty o skutku równoważnym do przywozowych należności celnych w odniesieniu do przywozu ze Wspólnoty, z wyjątkiem opłat w wysokości 0,5 % ad valorem za formalności celne, które zostaną zniesione zgodnie z następującym harmonogramem:

- obniżenie do 0,25 % ad valorem na koniec trzeciego roku,

- zniesienie najpóźniej do końca piątego roku od wejścia w życie Układu.

Artykuł 14

1. Wspólnota i Rumunia znoszą stopniowo między sobą wszelkie należności celne wywozowe i opłaty o skutku równoważnym nie później niż do końca piątego roku od dnia wejścia życie Układu.

2. Ograniczenia ilościowe w wywozie do Rumunii i wszelkie środki o skutku równoważnym zostają zniesione przez Wspólnotę z dniem wejścia w życie niniejszego Układu.

3. Ograniczenia ilościowe w wywozie do Wspólnoty i wszelkie środki o skutku równoważnym zostają zniesione przez Rumunię z dniem wejścia w życie niniejszego Układu, z wyjątkiem ograniczeń i środków wymienionych w załączniku IX, które są stopniowo obniżane i zostają zniesione nie później niż do końca piątego roku od dnia wejścia w życie Układu.

Artykuł 15

Każda ze Stron deklaruje gotowość obniżenia swoich należności celnych w handlu z drugą Stroną wcześniej, niż przewidziano w artykułach 10 i 11, jeżeli jej ogólna sytuacja gospodarcza oraz sytuacja w danym sektorze gospodarki na to pozwoli.

Rada Stowarzyszenia może w tym celu formułować zalecenia.

Artykuł 16

Protokół 1 ustala zasady mające zastosowanie do wyrobów włókienniczych tam określonych.

Artykuł 17

Protokół 2 ustala zasady mające zastosowanie do produktów objętych Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Węgla i Stali.

Artykuł 18

1. Postanowienia niniejszego rozdziału nie wykluczają zachowania przez Wspólnotę składnika rolnego w cłach stosowanych do produktów wymienionych w załączniku X w odniesieniu do produktów pochodzących z Rumunii.

2. Postanowienia niniejszego rozdziału nie wykluczają wprowadzenia przez Rumunię składnika rolnego w cłach stosowanych do produktów wymienionych w załączniku X w odniesieniu do produktów pochodzących ze Wspólnoty.

ROZDZIAŁ II

Rolnictwo

Artykuł 19

1. Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się do produktów rolnych pochodzących ze Wspólnoty i z Rumunii.

2. Pojęcie "produkty rolne" oznacza produkty wymienione w rozdziałach 1–24 Nomenklatury Scalonej oraz produkty wymienione w załączniku I, ale z wyłączeniem produktów rybołówstwa, jak określono w rozporządzeniu (EWG) nr 3687/91.

Artykuł 20

Protokół 1 ustala zasady handlu przetworzonymi produktami rolnymi, które są w nim wymienione.

Artykuł 21

1. Z dniem wejścia w życie Układu Wspólnota znosi ograniczenia ilościowe w przywozie produktów rolnych pochodzących z Rumunii, obowiązujące na podstawie rozporządzenia Rady (EWG) nr 3420/83 w postaci istniejącej w dniu podpisania niniejszego Układu.

2. Produkty rolne pochodzące z Rumunii wymienione w załącznikach XIa oraz XIb korzystają, z dniem wejścia w życie niniejszego Układu, z obniżki opłat w granicach kontyngentów wspólnotowych lub z obniżki należności celnych, na warunkach przewidzianych w tych samych załącznikach.

3. Z dniem wejścia w życie Układu Rumunia znosi ograniczenia ilościowe w przywozie produktów rolnych pochodzących ze Wspólnoty.

4. Wspólnota i Rumunia udzielą sobie wzajemnie koncesji określonych w załącznikach XIIa, XIIb i XIII, na zasadach harmonijności i wzajemności, zgodnie z warunkami ustanowionymi w tych załącznikach.

5. Uwzględniając wielkość handlu produktami rolnymi między nimi, ich szczególną wrażliwość, reguły wspólnej polityki rolnej Wspólnoty, rolę rolnictwa w rumuńskiej gospodarce oraz wyniki wielostronnych negocjacji handlowych w ramach Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu, Wspólnota i Rumunia badają w Radzie Stowarzyszenia, produkt po produkcie, w sposób uporządkowany oraz w oparciu o zasadę wzajemności, możliwości udzielania sobie nawzajem innych dalszych koncesji.

6. Uwzględniając potrzebę pogłębiania zgodności polityki rolnej we Wspólnocie i w Rumunii, jak również dążenie Rumunii do członkostwa we Wspólnocie, obydwie Strony będą przeprowadzać regularne konsultacje w Radzie Stowarzyszenia w sprawie strategii i praktycznych procedur ich odpowiedniej polityki.

Artykuł 22

Bez względu na inne postanowienia niniejszego Układu, w szczególności artykuł 31, jeżeli ze względu na szczególną wrażliwość rynków rolnych przywóz produktów pochodzących od jednej ze Stron, które podlegają udzielonym koncesjom, jak określono w artykule 21, powoduje poważne zakłócenia na rynkach drugiej Strony, obydwie Strony przeprowadzają niezwłocznie konsultacje w celu znalezienia właściwego rozwiązania. Do czasu znalezienia takiego rozwiązania zainteresowana Strona może przyjąć środki, jakie uznaje za niezbędne.

ROZDZIAŁ III

Rybołówstwo

Artykuł 23

Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się w odniesieniu do produktów rybołówstwa pochodzących ze Wspólnoty i z Rumunii objętych rozporządzeniem (EWG) nr 3687/91 w sprawie wspólnej organizacji rynku produktów rybołówstwa.

Artykuł 24

1. Wspólnota i Rumunia udzielą sobie wzajemnie koncesji określonych w załącznikach XIV i XV, na zasadach harmonijności i wzajemności, zgodnie z warunkami ustanowionymi w tych załącznikach. Postanowienia artykułu 21 ustęp 5 stosuje się mutatis mutandis w odniesieniu do produktów rybołówstwa.

2. Rada Stowarzyszenia zbada możliwość zawarcia Porozumienia w sprawie produktów rybołówstwa między Stronami, gdy pozwolą na to niezbędne warunki.

ROZDZIAŁ IV

Wspólne postanowienia

Artykuł 25

Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się w odniesieniu do handlu wszystkimi produktami, z wyjątkiem gdy przewidziano inaczej w niniejszym Układzie lub w protokołach 1, 2 lub 3.

Artykuł 26

1. Od dnia wejścia w życie Układu w handlu między Wspólnotą a Rumunią nie wprowadza się żadnych nowych przywozowych lub wywozowych należności celnych lub opłat o skutku równoważnym, ani nie podwyższa się opłat już stosowanych.

2. Od dnia wejścia w życie Układu w handlu między Wspólnotą a Rumunią nie wprowadza się żadnych nowych ograniczeń ilościowych w przywozie lub wywozie lub środków o skutku równoważnym, ani nie zaostrza się środków już istniejących.

3. Najpóźniej w dniu wejścia w życie Układu zostają zniesione wszelkie nowe przywozowe lub wywozowe należności celne lub opłaty o skutku równoważnym lub ich podwyżki, albo wszelkie nowe ograniczenia ilościowe lub opłaty o skutku równoważnym lub ich podwyżki wprowadzone przez Rumunię po rozpoczęciu negocjacji.

4. Bez uszczerbku dla koncesji udzielonych na mocy artykułu 21, postanowienia ustępów 1 i 2 niniejszego artykułu nie ograniczają w żaden sposób prowadzenia odpowiedniej polityki rolnej przez Rumunię i Wspólnotę lub przyjmowania jakichkolwiek środków w ramach takiej polityki.

Artykuł 27

1. Obydwie Strony powstrzymują się od stosowania jakichkolwiek środków lub praktyk o wewnętrznym charakterze fiskalnym powodujących pośrednio lub bezpośrednio dyskryminację między produktami jednej Strony a podobnymi produktami pochodzącymi z terytorium drugiej Strony.

2. Produkty wywiezione na terytorium jednej z dwóch Stron nie mogą korzystać ze zwrotu podatków wewnętrznych w wielkościach przekraczających podatki bezpośrednie i pośrednie na nie nakładane.

Artykuł 28

1. Niniejszy Układ nie wyklucza utrzymania lub tworzenia unii celnych, stref wolnego handlu lub ustaleń dotyczących handlu przygranicznego, chyba że miałyby one zmienić porozumienia handlowe przewidziane w niniejszym Układzie.

2. Konsultacje między Stronami dotyczące porozumień tworzących takie unie celne lub strefy wolnego handlu oraz, w przypadku gdy się o to wnioskuje, dotyczące innych ważnych kwestii związanych z ich polityką handlową z państwami trzecimi, odbywają się w ramach Rady Stowarzyszenia. W szczególności w przypadku przystępowania państwa trzeciego do Wspólnoty konsultacje takie są przeprowadzane w celu zapewnienia uwzględnienia wzajemnych interesów Wspólnoty i Rumunii określonych w niniejszym Układzie.

Artykuł 29

Środki wyjątkowe o ograniczonym czasie obowiązywania, które stanowią odstępstwo od postanowień artykułu 11 i artykułu 26 ustęp 1, mogą zostać przyjęte przez Rumunię w postaci podwyższonych należności celnych.

Środki te mogą dotyczyć jedynie nowo powstających przemysłów lub niektórych sektorów podlegających restrukturyzacji lub napotykających poważne trudności, szczególnie w przypadku gdy trudności takie stwarzają poważne problemy społeczne.

Przywozowe należności celne stosowane w Rumunii w odniesieniu do produktów pochodzących ze Wspólnoty, wprowadzone przez te środki, nie mogą przekraczać 25 % ad valorem i zachowują element uprzywilejowania dla produktów pochodzących ze Wspólnoty. Całkowita wartość przywozu produktów podlegających tym środkom nie może przekroczyć 15 % całkowitego przywozu produktów przemysłowych ze Wspólnoty, jak określono w rozdziale I, podczas ostatniego roku, dla którego dostępne są dane statystyczne.

Środki te stosuje się przez okres nieprzekraczający pięciu lat, chyba że Rada Stowarzyszenia wyrazi zgodę na dłuższy okres. Przestają być stosowane nie później niż z zakończeniem okresu przejściowego.

Nie można wprowadzać środków w odniesieniu do produktu, jeżeli upłynęło więcej niż trzy lata od zniesienia wszystkich należności i ograniczeń ilościowych lub opłat lub środków o skutku równoważnym dotyczących tego produktu.

Rumunia powiadamia Radę Stowarzyszenia o wszelkich wyjątkowych środkach, jakie zamierza przyjąć, oraz, na wniosek Wspólnoty, przed ich zastosowaniem przeprowadza się w Radzie Stowarzyszenia konsultacje w sprawie takich środków i sektorów, w odniesieniu do których środki te mają zostać zastosowane. Przyjmując takie środki, Rumunia dostarcza Radzie Stowarzyszenia program zniesienia ceł wprowadzonych na podstawie niniejszego artykułu. Program taki powinien zakładać stopniowe zniesienie tych należności, w równych rocznych stawkach, rozpoczynając najpóźniej dwa lata po ich wprowadzeniu. Rada Stowarzyszenia może podjąć decyzję o zastosowaniu innego programu.

Artykuł 30

Jeżeli jedna ze Stron stwierdza, że w handlu z drugą Stroną ma miejsce dumping w rozumieniu artykułu VI Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu, może przyjąć właściwe środki przeciwko takiej praktyce, zgodnie z porozumieniem odnoszącym się do stosowania artykułu VI Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu, z właściwym ustawodawstwem wewnętrznym oraz z warunkami i procedurami ustanowionymi w artykule 34.

Artykuł 31

W przypadku gdy produkt jest przywożony w tak zwiększonej ilości oraz na takich warunkach, że powoduje to lub grozi to spowodowaniem:

- poważnej szkody krajowym producentom podobnych lub bezpośrednio konkurencyjnych produktów na terytorium jednej ze Stron, lub

- poważnych zaburzeń w jakimkolwiek sektorze gospodarki lub trudności mogących wywołać poważne pogorszenie sytuacji gospodarczej regionu,

odpowiednio Wspólnota i Rumunia mogą przyjąć właściwe środki, zgodnie z warunkami i procedurą ustanowioną w artykule 34.

Artykuł 32

W przypadku gdy zastosowanie się do postanowień artykułów 14 i 26 prowadzi do:

(i) powrotnego wywozu do państwa trzeciego, wobec którego Strona wywozu utrzymuje w odniesieniu do danego produktu wywozowe ograniczenia ilościowe, wywozowe należności celne lub środki lub opłaty o skutku równoważnym;

lub

(ii) poważnego niedoboru, lub zagrożenia wystąpieniem niedoboru produktu ważnego dla Strony wywozu,

oraz w przypadku, gdy sytuacje określone powyżej powodują lub mogą spowodować poważne trudności dla Strony wywozu, Strona ta może przyjąć właściwe środki zgodnie z warunkami i procedurami ustanowionymi w artykule 34. Środki te mają charakter niedyskryminacyjny i zostają zniesione, jeżeli ustaną warunki uzasadniające ich utrzymywanie.

Artykuł 33

państwa członkowskie i Rumunia stopniowo dostosowują wszelkie monopole państwowe o charakterze handlowym, tak aby zapewnić, że do końca piątego roku po wejściu w życie niniejszego Układu nie będzie istniała żadna dyskryminacja między obywatelami państw członkowskich i Rumunii dotycząca warunków, na jakich towary są nabywane i sprzedawane. Rada Stowarzyszenia będzie powiadamiana o środkach przyjmowanych dla osiągnięcia niniejszego celu.

Artykuł 34

1. W przypadku gdy Wspólnota lub Rumunia podda przywóz towarów mogących powodować trudności określone w artykule 31 procedurze administracyjnej mającej na celu szybkie dostarczenie informacji dotyczących kierunków zmian w handlu, powiadamia o tym drugą Stronę.

2. W przypadkach określonych w artykułach 30, 31 i 32, przed podjęciem środków w nich przewidzianych lub w przypadkach, do których stosuje się ustęp 3 litera d), Wspólnota lub Rumunia, w zależności od sytuacji, przedstawiają Radzie Stowarzyszenia niezwłocznie wszystkie istotne informacje w celu znalezienia rozwiązania możliwego do przyjęcia przez obydwie Strony.

Przy wyborze środków pierwszeństwo daje się tym, które najmniej zakłócają funkcjonowanie niniejszego Układu.

Rada Stowarzyszenia jest niezwłocznie powiadamiana o środkach ochronnych, które są przedmiotem okresowych konsultacji w jej ramach, szczególnie w celu ustalenia harmonogramu ich zniesienia, gdy tylko okoliczności na to pozwalają.

3. W celu stosowania ustępu 2 stosuje się postanowienia w brzmieniu:

a) w odniesieniu do artykułu 31, trudności wynikające z sytuacji określonej w tym artykule przedkłada się do zbadania Radzie Stowarzyszenia, która może podjąć każdą decyzję niezbędną aby położyć kres tym trudnościom.

Jeśli Rada Stowarzyszenia lub Strona wywozu nie podejmuje decyzji kładącej kres trudnościom lub nie osiąga się żadnego innego zadowalającego rozwiązania w ciągu trzydziestu dni od dnia przedstawienia sprawy, Strona przywożąca może przyjąć właściwe środki w celu zaradzenia sytuacji. Środki te nie mogą wykraczać poza zakres, jaki jest niezbędny do zaradzenia sytuacji;

b) w odniesieniu do artykułu 30, Rada Stowarzyszenia jest powiadamiana o przypadku dumpingu, gdy tylko organy Strony przywożącej rozpoczynają dochodzenie. Jeżeli nie położy się kresu dumpingowi lub gdy nie osiąga się żadnego innego zadowalającego rozwiązania w ciągu trzydziestu dni od dnia przedstawienia sprawy Radzie Stowarzyszenia, Strona przywożąca może przyjąć właściwe środki;

c) w odniesieniu do artykułu 32, trudności wynikające z sytuacji określonych w tym artykule przedstawia się do zbadania Radzie Stowarzyszenia.

Rada Stowarzyszenia może podjąć każdą decyzję niezbędną, aby położyć kres tym trudnościom. Jeżeli Rada Stowarzyszenia nie podejmuje takiej decyzji w ciągu trzydziestu dni od dnia przedstawienia jej sprawy, Strona wywozu może przyjąć właściwe środki dotyczące wywozu danego produktu;

d) w przypadku gdy wyjątkowe okoliczności wymagające natychmiastowego działania uniemożliwiają wcześniejsze powiadomienie lub zbadanie sprawy, w zależności od przypadku, Wspólnota lub Rumunia, odpowiednio, mogą w sytuacjach określonych w artykułach 30, 31 i 32 zastosować niezwłocznie środki zapobiegawcze i tymczasowe bezwzględnie konieczne w celu zaradzenia sytuacji i niezwłocznie powiadomią Radę Stowarzyszenia.

Artykuł 35

Protokół 4 ustala zasady pochodzenia w celu zastosowania preferencji taryfowych przewidzianych w niniejszym Układzie.

Artykuł 36

Niniejszy Układ nie wyklucza stosowania zakazów lub ograniczeń przywozowych, wywozowych lub tranzytowych uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego; ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrony roślin; ochrony zużywalnych zasobów naturalnych; ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej lub ochrony własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej lub postanowień dotyczących złota i srebra. Jednakże takie zakazy lub ograniczenia nie powinny stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w handlu między Stronami.

Artykuł 37

Protokół 5 ustanawia postanowienia szczególne w odniesieniu do handlu między Rumunią, z jednej strony, a Hiszpanią i Portugalią, z drugiej strony.

TYTUŁ IV

PRZEPŁYW PRACOWNIKÓW, ZAKŁADANIE PRZEDSIĘBIORSTW, ŚWIADCZENIE USŁUG

ROZDZIAŁ I

Przepływ pracowników

Artykuł 38

1. Z zastrzeżeniem sytuacji i uwarunkowań istniejących w każdym z państw członkowskich:

- traktowanie pracowników mających rumuńskie obywatelstwo, legalnie zatrudnionych na terytorium państwa członkowskiego, jest wolne od dyskryminacji ze względu na przynależność państwową w odniesieniu do warunków pracy, wynagrodzenia lub zwalniania, w porównaniu z obywatelami tego państwa,

- legalnie przebywający małżonkowie i dzieci pracowników legalnie zatrudnionych na terytorium państwa członkowskiego, z wyjątkiem pracowników sezonowych oraz pracowników zatrudnionych na podstawie umów dwustronnych w rozumieniu artykułu 42, o ile powyższe umowy nie stanowią inaczej, mają dostęp do rynku pracy danego państwa członkowskiego w okresie trwania legalnego zatrudnienia tego pracownika.

2. Rumunia, z zastrzeżeniem sytuacji i uwarunkowań istniejących w tym państwie, przyznaje traktowanie określone w ustępie 1 w odniesieniu do pracowników będących obywatelami państwa członkowskiego, zatrudnionych legalnie na terytorium Rumunii, jak również w odniesieniu do ich małżonków i dzieci przebywających legalnie na omawianym terytorium.

Artykuł 39

1. W celu skoordynowania systemów zabezpieczenia społecznego w odniesieniu do pracowników mających rumuńskie obywatelstwo, legalnie zatrudnionych na terytorium państwa członkowskiego i w odniesieniu do członków ich rodziny przebywających tam legalnie oraz z zastrzeżeniem sytuacji iuwarunkowań istniejących w każdym z państw członkowskich:

- wszystkie okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub stałego miejsca zamieszkania spełnione przez takich pracowników w różnych państwach członkowskich dodaje się do celów świadczeń emerytalno-rentowych przysługujących ze względu na wiek, z tytułu śmierci lub kalectwa, a także do celów opieki medycznej dla pracowników i członków ich rodzin,

- wszelkie świadczenia emerytalno-rentowe przysługujące ze względu na wiek, z tytułu śmierci, wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo kalectwa z nich wynikającego, z wyjątkiem świadczeń niemających charakteru składkowego, są swobodnie przekazywane według stawki stosowanej na mocy postanowień zadłużonego państwa lub państw członkowskich,

- zainteresowani pracownicy otrzymują zasiłek rodzinny w odniesieniu do członków ich rodzin, jak określono powyżej.

2. Rumunia przyznaje pracownikom będącym obywatelami państwa członkowskiego legalnie zatrudnionym na jej terytorium oraz członkom ich rodzin legalnie tam przebywającym traktowanie podobne do określonego w ustępie 1 tiret drugie i trzecie.

Artykuł 40

1. Rada Stowarzyszenia przyjmuje w drodze decyzji odpowiednie postanowienia niezbędne do wykonania celu określonego w artykule 39.

2. Rada Stowarzyszenia przyjmuje w drodze decyzji szczegółowe reguły współpracy administracyjnej, zapewniające niezbędne gwarancje zarządzania i kontroli w celu stosowania postanowień określonych w ustępie 1.

Artykuł 41

Postanowienia przyjęte przez Radę Stowarzyszenia zgodnie z artykułem 40 nie mają wpływu na żadne prawa lub zobowiązania wynikające z dwustronnych umów łączących Rumunię z państwami członkowskimi, w przypadku gdy te umowy przewidują bardziej korzystne traktowanie obywateli Rumunii lub państw członkowskich.

Artykuł 42

1. Uwzględniając sytuację na rynku pracy w państwie członkowskim, z zastrzeżeniem jego ustawodawstwa i w poszanowaniu postanowień obowiązujących w tym państwie członkowskim w dziedzinie przepływu pracowników:

- istniejące ułatwienia w odniesieniu do dostępu do zatrudnienia pracowników rumuńskich przyznane przez państwa członkowskie na mocy umów dwustronnych powinny być utrzymane i, jeżeli to możliwe, rozszerzone,

- pozostałe państwa członkowskie przychylnie rozważają możliwość zawierania podobnych umów.

2. Rada Stowarzyszenia bada przyznanie innych udogodnień, w tym ułatwień w dostępie do szkolenia zawodowego, zgodnie z obowiązującymi postanowieniami i procedurami w państwach członkowskich oraz uwzględniając sytuację na rynku pracy w państwach członkowskich i we Wspólnocie.

Artykuł 43

Podczas trwania drugiego etapu określonego w artykule 7 lub wcześniej, jeżeli to zostanie uzgodnione, Rada Stowarzyszenia bada dalsze sposoby usprawnienia przepływu pracowników, uwzględniając między innymi sytuację społeczno-gospodarczą Rumunii i jej potrzeby oraz sytuację zatrudnienia we Wspólnocie. Rada Stowarzyszenia formułuje w tym celu zalecenia.

Artykuł 44

W celu ułatwienia restrukturyzacji zasobów siły roboczej, wynikającej z restrukturyzacji gospodarczej w Rumunii, Wspólnota zapewnia pomoc techniczną w odniesieniu do ustanowienia odpowiedniego systemu zabezpieczenia społecznego, jak określono w artykule 89.

ROZDZIAŁ II

Zakładanie przedsiębiorstw

Artykuł 45

1. Od dnia wejścia w życie Układu każde państwo członkowskie przyznaje w odniesieniu do prowadzenia działalności gospodarczej przez spółki i obywateli rumuńskich oraz w odniesieniu do działalności tych spółek i obywateli na jego terytorium traktowanie nie mniej korzystne niż traktowanie przyznane jego własnym spółkom i obywatelom, z wyjątkiem dziedzin określonych w załączniku XVI.

2. Bez uszczerbku dla ustępu 3, od dnia wejścia w życie niniejszego Układu Rumunia przyznaje w odniesieniu do prowadzenia działalności gospodarczej przez spółki i obywateli ze Wspólnoty oraz w odniesieniu do działalności tych spółek i obywateli na jej terytorium traktowanie nie mniej korzystne niż traktowanie przyznane jej własnym spółkom i obywatelom, z wyjątkiem dziedzin określonych w załączniku XVII. Jeżeli w odniesieniu do niektórych dziedzin działalności gospodarczej w Rumunii obowiązujące postanowienia ustawowe i wykonawcze nie przyznają, od wejścia w życie niniejszego Układu, takiego traktowania spółkom i obywatelom ze Wspólnoty, Rumunia zmienia takie postanowienia ustawowe i wykonawcze, tak aby zapewnić takie traktowanie najpóźniej do końca piątego roku od daty wejścia w życie niniejszego Układu.

3. W odniesieniu do obszarów i kwestii określonych w załączniku XVIII, z wyjątkiem działalności bankowej określonej w Ustawie nr 33 z 1991 roku, Rumunia przyznaje w odniesieniu do prowadzenia działalności gospodarczej przez spółki i obywateli ze Wspólnoty, stopniowo i najpóźniej do końca okresu przejściowego określonego w artykule 7, traktowanie nie mniej korzystne niż traktowanie przyznane własnym obywatelom i spółkom. W odniesieniu do wspomnianej działalności bankowej traktowanie narodowe zostaje przyznane najpóźniej do końca piątego roku od daty wejścia w życie niniejszego Układu.

4. Podczas okresów przejściowych określonych w ustępach 2 i 3 Rumunia nie przyjmuje żadnych nowych postanowień ani środków, które wprowadzają dyskryminację w odniesieniu do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Rumunii przez spółki i obywateli ze Wspólnoty w porównaniu z jej własnymi spółkami i obywatelami.

5. Do celów niniejszego Układu:

a) "zakładanie przedsiębiorstw" oznacza:

(i) w odniesieniu do obywateli, prawo podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej na własnych rachunek oraz do tworzenia i zarządzania przedsiębiorstwami, w szczególności spółkami, które faktycznie kontrolują. Praca na własny rachunek oraz przedsiębiorstwa handlowe prowadzone przez obywateli nie obejmują poszukiwania lub podejmowania zatrudnienia na rynku pracy lub przyznawania prawa dostępu do rynku pracy innej Stronie. Postanowień niniejszego rozdziału nie stosuje się do tych, którzy nie pracują wyłącznie na własny rachunek;

(ii) w odniesieniu do spółek – prawo podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej poprzez tworzenie i zarządzanie podmiotami zależnymi, oddziałami i agencjami;

b) "podmiot zależny" danej spółki oznacza spółkę faktycznie kontrolowaną przez pierwszą spółkę;

c) "działalność gospodarcza" oznacza w szczególności działalność o charakterze przemysłowym, działalność o charakterze handlowym, działalność rzemieślniczą oraz wykonywanie wolnych zawodów.

6. Rada Stowarzyszenia bada regularnie możliwości przyspieszenia przyznawania traktowania narodowego w sektorach określonych w załączniku XVIII oraz włączenia dziedzin i kwestii wymienionych w załącznikach XVI i XVII do zakresu stosowania postanowień ustępów 1, 2, 3 i 4 niniejszego artykułu. Rada Stowarzyszenia może w drodze decyzji dokonać zmian w tych załącznikach.

Po zakończeniu okresów przejściowych określonych w ustępach 2 i 3 Rada Stowarzyszenia może wyjątkowo, na wniosek Rumunii i jeżeli istnieje taka potrzeba, podjąć decyzję w sprawie przedłużenia tych okresów przejściowych na czas określony w odniesieniu do niektórych dziedzin lub kwestii.

7. Nie naruszając postanowień niniejszego artykułu, spółki ze Wspólnoty z siedzibą na terytorium Rumunii mają, od dnia wejścia w życie niniejszego Układu, prawo nabywania, używania, wynajmowania i sprzedaży nieruchomości, a w odniesieniu do własności publicznej – ziemi uprawnej i lasów prawo dzierżawy, w przypadku gdy jest to bezpośrednio niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, dla której zostały założone. Prawo to nie obejmuje prowadzenia działalności gospodarczej do celów prowadzenia transakcji i pośrednictwa w dziedzinach nieruchomości i zasobów naturalnych.

Najpóźniej do końca piątego roku od daty wejścia w życie niniejszego Układu Rumunia przyznaje te prawa oddziałom i agencjom spółek ze Wspólnoty z siedzibą w Rumunii.

Najpóźniej do końca okresu przejściowego określonego w artykule 7 Rumunia przyznaje te prawa obywatelom Wspólnoty zatrudnionym jako pracownicy najemni w Rumunii.

Artykuł 46

1. Z zastrzeżeniem postanowień artykułu 45, z wyjątkiem usług finansowych określonych w załączniku XVIII, każda ze Stron może regulować na swym własnym terytorium prowadzenie działalności gospodarczej przez spółki i obywateli oraz działalność tych spółek, w zakresie w jakim regulacje takie nie dyskryminują spółek i obywateli drugiej Strony w porównaniu z własnymi spółkami i obywatelami.

2. W odniesieniu do usług finansowych wymienionych w załączniku XVIII niniejszy Układ nie ogranicza prawa Strony do przyjmowania środków niezbędnych do prowadzenia polityki pieniężnej Strony lub o charakterze zapobiegawczym w celu zapewnienia ochrony interesów inwestorów, depozytorów, posiadaczy polis lub osób, do których należą prawa powiernicze, lub w celu zapewnienia integralności i stabilności systemu finansowego. Środki te nie dyskryminują ze względu na przynależność państwową spółek lub obywateli drugiej Strony w porównaniu z własnymi spółkami i obywatelami.

Artykuł 47

W celu ułatwienia obywatelom Wspólnot i obywatelom rumuńskim podejmowania i prowadzenia uregulowanej działalności zawodowej, odpowiednio, w Rumunii i we Wspólnocie, Rada Stowarzyszenia bada, jakie kroki są niezbędne do zapewnienia wzajemnego uznawania kwalifikacji. Może ona w tym celu przyjąć wszelkie niezbędne środki.

Artykuł 48

Postanowienia artykułu 46 nie wykluczają zastosowania przez Stronę szczególnych zasad dotyczących prowadzenia na jej terytorium działalności gospodarczej przez oddziały i agencje spółek drugiej Strony niezarejestrowanych na terytorium pierwszej Strony, które są uzasadnione ze względu na różnice prawne lub techniczne między takimi oddziałami lub agencjami w porównaniu z oddziałami lub agencjami spółek zarejestrowanych na jej terytorium lub też w odniesieniu do usług finansowych, ze względów ostrożności. Różnica w traktowaniu nie wykracza poza zakres, jaki jest absolutnie niezbędny jako wynik takich różnic prawnych lub technicznych, lub w odniesieniu do usług finansowych określonych w załączniku XVIII, ze względów ostrożności.

Artykuł 49

1. Do celów niniejszego Układu "spółka wspólnotowa" i "spółka rumuńska" oznaczają odpowiednio spółkę lub przedsiębiorstwo założone zgodnie z prawem odpowiednio państwa członkowskiego lub Rumunii, mające siedzibę statutową, centralną administrację lub główne miejsce prowadzenia działalności na terytorium, odpowiednio, Wspólnoty lub Rumunii. Jednakże jeżeli spółka lub przedsiębiorstwo, założone zgodnie z prawem, odpowiednio, państwa członkowskiego lub Rumunii, mają jedynie swoją siedzibę statutową na terytorium, odpowiednio, Wspólnoty lub Rumunii, ich działalność musi mieć rzeczywiste i ciągłe powiązanie z gospodarką odpowiednio jednego z państw członkowskich lub Rumunii.

2. W odniesieniu do międzynarodowego transportu morskiego, uprawnionymi do korzystania z postanowień niniejszego rozdziału oraz rozdziału III niniejszego tytułu są również obywatele lub przedsiębiorstwa żeglugowe państw członkowskich lub Rumunii, z siedzibą, odpowiednio, poza Wspólnotą lub Rumunią i kontrolowane przez obywateli państwa członkowskiego lub Rumunii, odpowiednio, jeżeli ich statki są zarejestrowane, odpowiednio, w tym państwie członkowskim lub w Rumunii, zgodnie z właściwym ustawodawstwem.

3. Do celów niniejszego Układu "obywatel Wspólnoty" oraz, odpowiednio, "obywatel rumuński" oznaczają osobę fizyczną, która jest obywatelem, odpowiednio, Rumunii albo jednego z państw członkowskich.

4. Postanowienia niniejszego Układu nie wyłączają stosowania przez każdą ze Stron wszelkich środków niezbędnych w celu uniknięcia obchodzenia jej środków dotyczących dostępu państw trzecich do jej rynku, w oparciu o postanowienia niniejszego Układu.

Artykuł 50

Do celów niniejszego Układu "usługi finansowe" oznaczają działalność określoną w załączniku XVIII. Rada Stowarzyszenia może rozszerzyć lub zmienić zakres załącznika XVIII.

Artykuł 51

W ciągu pierwszych pięciu lat od dnia wejścia w życie Układu Rumunia może wprowadzić środki odstępujące od postanowień niniejszego rozdziału w odniesieniu do prowadzenia działalności gospodarczej spółek i obywateli ze Wspólnoty, jeżeli niektóre branże:

- są w trakcie restrukturyzacji, lub

- napotykają poważne trudności, szczególnie w przypadku gdy pociągają one za sobą poważne problemy społeczne w Rumunii, lub

- stoją wobec problemu zniesienia lub drastycznego ograniczenia całkowitego udziału w rynku rumuńskich spółek lub obywateli w danym sektorze lub branży w Rumunii, lub

- są nowo powstałymi branżami w Rumunii.

Takie środki:

(i) przestają obowiązywać najpóźniej w ciągu dwóch lat po upływie piątego roku od dnia wejścia w życie Układu; oraz

(ii) są rozsądne i niezbędne w celu zaradzenia sytuacji; oraz

(iii) odnoszą się tylko do prowadzenia działalności w Rumunii, która ma zostać podjęta po wejściu w życie takich środków i nie wprowadzają dyskryminacji dotyczącej działalności spółek lub obywateli ze Wspólnoty już prowadzonej w Rumunii w chwili wprowadzenia danego środka, w porównaniu z rumuńskimi spółkami lub obywatelami.

Jeżeli istnieje taka potrzeba, Rada Stowarzyszenia może wyjątkowo, na wniosek Rumunii, zdecydować o przedłużeniu okresu określonego w punkcie (i) powyżej, w odniesieniu do danego sektora na czas ograniczony, nieprzekraczający okresu przejściowego określonego w artykule 7.

Ustanawiając i stosując te środki Rumunia, w każdym przypadku, gdy jest to możliwe, przyznaje preferencyjne traktowanie spółkom i obywatelom Wspólnoty, a w żadnym przypadku traktowanie to nie jest mniej korzystne niż traktowanie przyznane spółkom i obywatelom z jakiegokolwiek państwa trzeciego.

Przed wprowadzeniem w życie tych środków Rumunia zasięga opinii Rady Stowarzyszenia i nie wprowadza ich w życie przed upływem jednego miesiąca od dnia powiadomienia Rady Stowarzyszenia o określonych środkach, jakie ma wprowadzić Rumunia, z wyjątkiem przypadku, gdy groźba nieodwracalnych szkód wymaga przyjęcia pilnych środków; w takim przypadku Rumunia zasięga opinii Rady Stowarzyszenia niezwłocznie po ich wprowadzeniu.

Po upływie piątego roku od wejścia w życie Układu Rumunia może wprowadzić takie środki jedynie za zgodą Rady Stowarzyszenia oraz na warunkach przez nią ustalonych.

Artykuł 52

1. Postanowienia niniejszego rozdziału nie mają zastosowania do lotniczych usług transportowych, usług transportowych żeglugi śródlądowej oraz usług transportowych morskiej żeglugi przybrzeżnej.

2. Rada Stowarzyszenia może formułować zalecenia w celu poprawy rozpoczynania i prowadzenia działalności gospodarczej w obszarach określonych w ustępie 1.

Artykuł 53

1. Nie naruszając postanowień rozdziału 1 niniejszego tytułu, korzystający z prawa do zakładania przedsiębiorstw udzielonego odpowiednio przez Rumunię lub Wspólnotę są uprawnieni do zatrudnienia lub zatrudnienia za pośrednictwem jednej ze swoich filii, zgodnie z ustawodawstwem obowiązującym w państwie, w którym prowadzona jest działalność, odpowiednio, na terytorium Rumunii i Wspólnoty, pracowników, którzy są obywatelami, odpowiednio, państwa członkowskiego Wspólnoty lub Rumunii, pod warunkiem że tacy pracownicy są kluczowymi pracownikami, jak określono w ustępie 2, i są zatrudnieni wyłącznie przez takich beneficjentów lub ich filie. Pozwolenia na pobyt i pracę takich pracowników są wydawane wyłącznie na okres zatrudnienia.

2. Kluczowi pracownicy korzystający z prawa do zakładania przedsiębiorstw, dalej zwanych "organizacją", to:

a) wyżsi rangą pracownicy organizacji, którzy przede wszystkim kierują zarządzaniem organizacją i podlegają ogólnemu nadzorowi lub kierownictwu, głównie ze strony zarządu lub akcjonariuszy przedsiębiorstwa, włączając w to:

- kierujących organizacją, organem administracyjnym lub działem organizacji,

- nadzorujących i kontrolujących pracę innych zatrudnionych, sprawujących funkcje nadzorcze, techniczne lub kierownicze,

- mających kompetencje zatrudniania lub zwalniania bądź zalecania zatrudniania, bądź zwalniania pracowników oraz przyjmowania innych środków związanych z pracownikami;

b) osoby zatrudnione przez organizacje, które mają:

- wysokie lub nieprzeciętne kwalifikacje odnoszące się do rodzaju pracy lub zawodu wymagającego specyficznej wiedzy technicznej,

- dużą lub specjalistyczną wiedzę istotną dla obsługi organizacji, wyposażenia badawczego, metodologii lub zarządzania.

Niniejsze może obejmować, lecz nie jest ograniczone do, przedstawicieli uznanych zawodów.

Przed oddelegowaniem przez organizację każdy taki pracownik musi być zatrudniony przez daną organizację przez co najmniej rok.

Artykuł 54

1. Postanowienia niniejszego rozdziału są stosowane z zastrzeżeniem ograniczeń uzasadnionych względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego.

2. Nie znajdują one zastosowania w odniesieniu do działalności, która na terytorium każdej ze Stron związana jest, nawet tylko sporadycznie, z wykonywaniem władzy publicznej.

Artykuł 55

Spółki, które są kontrolowane i pozostają wyłącznie wspólną własnością spółek lub obywateli rumuńskich oraz spółek lub obywateli ze Wspólnoty są również beneficjentami postanowień niniejszego rozdziału oraz rozdziału III niniejszego tytułu.

ROZDZIAŁ III

Świadczenie usług między Wspólnotą a Rumunią

Artykuł 56

1. Strony zobowiązują się zgodnie z postanowieniami niniejszego rozdziału podjąć niezbędne kroki w celu stopniowego świadczenia usług przez spółki wspólnotowe lub rumuńskie z siedzibą na terytorium Strony innej niż ta, na terytorium której przebywa usługobiorca, uwzględniając rozwój sektora usług na terytorium każdej ze Stron.

2. Jednocześnie z procesem liberalizacji określonym w ustępie 1 oraz z zastrzeżeniem postanowień artykułu 59 ustęp 1, Strony zezwalają na czasowy przepływ osób fizycznych świadczących usługi lub osób, które są zatrudnione przez usługodawcę jako pracownicy kluczowi, jak określono w artykule 53 ustęp 2, włączając w to osoby fizyczne będące przedstawicielami spółki lub obywatela ze Wspólnot lub z Rumunii i starające się o prawo czasowego wjazdu w celu negocjacji sprzedaży usługi lub zawarcia umów dotyczących sprzedaży usługi tego usługodawcy, w przypadku gdy ci przedstawiciele nie będą zaangażowani w dokonywanie bezpośredniej sprzedaży usług dla ogółu społeczeństwa ani nie będą osobiście świadczyć usług.

3. Rada Stowarzyszenia przyjmuje środki niezbędne w celu stopniowego wykonywania postanowień ustępu 1 niniejszego artykułu.

Artykuł 57

W odniesieniu do świadczenia usług transportowych między Wspólnotą a Rumunią następujące postanowienia zastępują postanowienia artykułu 56:

1) w odniesieniu do międzynarodowego transportu morskiego Strony zobowiązują się skutecznie stosować zasadę nieograniczonego dostępu do międzynarodowego rynku i transportu morskiego na zasadach handlowych.

a) Powyższe postanowienie pozostaje bez uszczerbku dla praw i zobowiązań wynikających z Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie Kodeksu Postępowania dla Konferencji Liniowych, odnoszących się do jednej lub drugiej Umawiającej się Strony niniejszego Układu. Linie nieobjęte postanowieniami konferencji będą miały prawo do wolnej konkurencji z liniami, wobec których mają zastosowanie postanowienia Konferencji, o ile będą przestrzegać zasad uczciwej konkurencji w oparciu o zasady handlowe;

b) Strony potwierdzają swoje przywiązanie do warunków wolnej konkurencji jako istotnej cechy handlu sypkimi i płynnymi towarami masowymi;

2) w zastosowaniu zasad określonych w ustępie 1 Strony:

a) nie wprowadzają w przyszłych umowach dwustronnych z państwami trzecimi klauzul o podziale ładunku, chyba że zaistnieją wyjątkowe okoliczności, w których przedsiębiorstwa żeglugi liniowej jednej lub drugiej Strony niniejszego Układu nie miałyby innej możliwości udziału w handlu z lub do zainteresowanego państwa trzeciego;

b) zakazują w przyszłych umowach dwustronnych wprowadzania klauzul o podziale ładunku w przypadku handlu sypkimi i płynnymi towarami masowymi;

c) znoszą, z dniem wejścia w życie niniejszego Układu, wszelkie środki jednostronne, przeszkody administracyjne, techniczne i inne, które mogłyby wywierać skutek ograniczający lub dyskryminacyjny w stosunku do swobodnego świadczenia usług w międzynarodowym transporcie morskim.

3. W celu zapewnienia skoordynowanego rozwoju i stopniowej liberalizacji transportu między Stronami, dostosowanego do ich wzajemnych potrzeb handlowych, warunki wzajemnego dostępu do rynku transportu lotniczego i śródlądowego są przedmiotem szczególnych umów transportowych, które są negocjowane przez Strony po wejściu w życie niniejszego Układu.

4. Przed zawarciem umów określonych w ustępie 3 Strony nie przyjmują żadnych środków lub działań, które są bardziej restrykcyjne lub dyskryminacyjne w porównaniu z sytuacją istniejącą w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie niniejszego Układu.

5. Podczas okresu przejściowego Rumunia stopniowo dostosowuje swoje ustawodawstwo, w tym postanowienia administracyjne, techniczne i inne, w dziedzinie transportu lotniczego i śródlądowego do aktualnie istniejącego prawodawstwa wspólnotowego w zakresie w jakim służy to celom liberalizacji i wzajemnego dostępu do rynków Stron oraz ułatwia przepływ pasażerów i towarów.

6. Jednocześnie z ogólnym postępem w osiąganiu celów niniejszego rozdziału Rada Stowarzyszenia bada sposoby tworzenia warunków niezbędnych w celu poprawy swobody świadczenia lotniczych i śródlądowych usług transportowych.

Artykuł 58

Postanowienia artykułu 54 stosuje się do kwestii zawartych w niniejszym rozdziale.

ROZDZIAŁ IV

Postanowienia ogólne

Artykuł 59

1. Do celów tytułu IV niniejszego Układu żadne z postanowień Układu nie ogranicza stosowania przez Strony ich praw i postanowień dotyczących wjazdu i pobytu, warunków pracy, podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby fizyczne oraz świadczenia usług, z zastrzeżeniem, że działania te nie wpływają w sposób niweczący lub szkodliwy w odniesieniu do korzyści, które przysługują Stronom na mocy warunków poszczególnych postanowień niniejszego Układu. Powyższe postanowienia pozostają bez uszczerbku dla stosowania artykułu 54.

2. Postanowienia rozdziałów II, III i IV tytułu IV zostają dostosowane w drodze decyzji Rady Stowarzyszenia w świetle wyników negocjacji na temat usług, prowadzonych w ramach Rundy Urugwajskiej, w szczególności w celu zapewnienia, że na mocy każdego z postanowień niniejszego Układu jedna Strona przyznaje drugiej Stronie traktowanie nie mniej korzystne niż przyznane na mocy postanowień przyszłego Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS).

3. Wyłączenie spółek i obywateli ze Wspólnoty prowadzących działalność gospodarczą w Rumunii zgodnie z postanowieniami rozdziału II tytułu IV z pomocy publicznej przyznanej przez Rumunię w dziedzinach usług edukacji publicznej, usług związanych z opieką zdrowotną i społeczną oraz usług kulturalnych, zostaje, na czas trwania okresu przejściowego określonego w artykule 7, uznane za zgodne z postanowieniami tytułu IV oraz z zasadami konkurencji określonymi w tytule V.

TYTUŁ V

PŁATNOŚCI, KAPITAŁ, KONKURENCJA I INNE POSTANOWIENIA DOTYCZĄCE GOSPODARKI, ZBLIŻANIE USTAWODAWSTW

ROZDZIAŁ I

Płatności bieżące i przepływ kapitału

Artykuł 60

Strony zobowiązują się akceptować, we w pełni wymienialnej walucie, wszelkie płatności na rachunku bieżącym bilansu płatniczego w zakresie, w jakim transakcje stanowiące podstawę płatności dotyczą przepływu towarów, usług lub osób między Stronami, który został zliberalizowany na mocy Układu.

Artykuł 61

1. W odniesieniu do transakcji na rachunkach obrotów kapitałowych w bilansie płatniczym, odpowiednio, państwa członkowskie oraz Rumunia zapewniają, od dnia wejścia w życie niniejszego Układu, swobodny przepływ kapitału związanego z inwestycjami bezpośrednimi dokonywanymi w spółkach powstałych zgodnie z ustawodawstwem kraju lokalizacji inwestycji oraz inwestycji dokonywanych zgodnie z postanowieniami rozdziału II tytułu IV, jak również likwidację lub repatriację tych inwestycji oraz wszelkiego wynikającego z nich zysku.

2. Nie naruszając powyższego postanowienia, taki swobodny przepływ, likwidacja i repatriacja zostają, do końca pierwszego etapu określonego w artykule 7, zapewnione w Rumunii w odniesieniu do wszystkich inwestycji związanych z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej przez obywateli ze Wspólnoty w Rumunii w zastosowaniu rozdziału II tytułu IV.

3. Bez uszczerbku dla postanowień ustępu 1, państwa członkowskie, od wejścia w życie w Układu, oraz Rumunia, po upływie piątego roku po wejściu w życie Układu, nie wprowadzają żadnych nowych ograniczeń dewizowych dotyczących przepływu kapitału i związanych z tym płatności bieżących między rezydentami ze Wspólnoty oraz Rumunii oraz nie czynią bardziej restrykcyjnymi istniejących uzgodnień.

4. Strony konsultują się wzajemnie w związku z ułatwieniem przepływu kapitału między Wspólnotą a Rumunią w celu wspierania celów niniejszego Układu.

Artykuł 62

1. Podczas pięciu lat od dnia wejścia w życie Układu Strony przyjmują środki umożliwiające tworzenie warunków niezbędnych w celu dalszego stopniowego stosowania reguł wspólnotowych dotyczących swobodnego przepływu kapitału.

2. Do końca piątego roku od dnia wejścia w życie Układu Rada Stowarzyszenia bada sposoby umożliwiające pełne zastosowanie reguł wspólnotowych dotyczących przepływu kapitału.

Artykuł 63

W odniesieniu do postanowień niniejszego rozdziału oraz niezależnie od postanowień artykułu 65, dopóki nie zostanie wprowadzona całkowita wymienialność waluty rumuńskiej w rozumieniu artykułu VIII Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW), Rumunia może w szczególnych okolicznościach stosować ograniczenia dewizowe związane z udzieleniem lub uzyskaniem krótkoterminowych i średnioterminowych kredytów finansowych w takim zakresie, w jakim ograniczenia te są nakładane na Rumunię przy udzielaniu takich kredytów i są dozwolone ze względu na status Rumunii w MFW.

Rumunia stosuje takie ograniczenia w sposób niedyskryminacyjny. Ich stosowanie powinno w możliwie najmniejszym stopniu wpływać negatywnie na funkcjonowanie niniejszego Układu. Rumunia powiadamia niezwłocznie Radę Stowarzyszenia o wprowadzeniu takich środków oraz o wszelkich zmianach w tych środkach.

ROZDZIAŁ II

Konkurencja i inne postanowienia dotyczące gospodarki

Artykuł 64

1. Poniższe uznaje się za niezgodne ze sprawnym funkcjonowaniem Układu w stopniu, w jakim może wpływać na handel między Wspólnotą a Rumunią:

(i) wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, decyzje związków przedsiębiorstw i praktyki uzgodnione między przedsiębiorstwami mające na celu lub skutkujące zapobieganiem, ograniczaniem lub zakłócaniem;

(ii) nadużywanie przez jedno lub więcej przedsiębiorstw pozycji dominującej na terytoriach Wspólnoty lub Rumunii jako całości lub ich znacznej części;

(iii) jakakolwiek pomoc publiczna zakłócająca lub grożąca zakłóceniem konkurencji przez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów.

2. Wszelkie praktyki sprzeczne z niniejszym artykułem jest oceniane na podstawie kryteriów wynikających z zastosowania postanowień artykułów 85, 86 i 92 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą.

3. W ciągu trzech lat od dnia wejścia w życie Układu Rada Stowarzyszenia przyjmuje postanowienia niezbędne w celu wykonania ustępów 1 i 2.

4. a) W celu stosowania postanowień ustępu 1 punkt (iii) Strony uznają, że w ciągu pierwszych pięciu lat od dnia wejścia w życie Układu wszelka pomoc państwa przyznawana przez Rumunię zostaje oceniona z uwzględnieniem faktu, że Rumunia jest traktowana jako obszar identyczny z obszarami Wspólnoty, określonymi w artykule 92 ustęp 3 litera a) Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą. Rada Stowarzyszenia, uwzględniając sytuację gospodarczą Rumunii, decyduje, czy okres ten powinien być przedłużany o dalsze okresy pięcioletnie.

b) Każda ze Stron zapewnia przejrzystość w zakresie pomocy państwa, między innymi przez coroczne składanie sprawozdań drugiej Stronie na temat ogólnej sumy oraz podziału udzielonej pomocy oraz przez dostarczanie na wniosek informacji dotyczących systemów pomocy. Na wniosek jednej ze Stron druga Strona dostarcza informacji na temat szczególnych indywidualnych przypadków pomocy państwa.

5. W odniesieniu do produktów określonych w rozdziałach II i III tytułu III:

- nie stosuje się postanowień ustępu 1 punkt (iii),

- wszelkie praktyki sprzeczne z ustępem 1 punkt (i) powinny być oceniane zgodnie z kryteriami ustanowionymi przez Wspólnotę na podstawie artykułów 42 i 43 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą, w szczególności z kryteriami ustanowionymi w rozporządzeniu Rady nr 26/1962.

6. Jeżeli Wspólnota lub Rumunia uznają, że konkretne praktyki są niezgodne z warunkami ustępu 1 oraz:

- nie stosuje się wobec nich w sposób właściwy postanowień wykonawczych określonych w ustępie 3, lub

- w przypadku braku takich postanowień oraz jeżeli takie postępowanie powoduje szkodę lub zagraża spowodowaniem poważnego uszczerbku dla interesów drugiej Strony lub spowodowaniem szkód majątkowych w jej przemyśle krajowym, włącznie z branżą usługową,

może ona przyjąć właściwe środki po konsultacji w ramach Rady Stowarzyszenia lub po upływie 30 dni roboczych od wystąpienia o takie konsultacje.

W przypadku praktyk sprzecznych z ustępem 1 punkt (iii) niniejszego artykułu takie właściwe środki mogą, w przypadku gdy stosuje się w odniesieniu do nich postanowienia Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu, zostać przyjęte jedynie zgodnie z procedurami oraz na warunkach określonych przez Układ ogólny w sprawie taryf celnych i handlu oraz wszelkimi innymi odpowiednimi instrumentami wynegocjowanymi pod jego auspicjami, które mają zastosowanie między Stronami.

7. Bez względu na wszelkie odmienne postanowienia przyjęte zgodnie z ustępem 3 Strony wymieniają informacje, uwzględniając ograniczenia nałożone przez wymóg zachowania tajemnicy zawodowej i handlowej.

8. Niniejszego artykułu nie stosuje się do produktów objętych Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, które są przedmiotem protokołu 2.

Artykuł 65

1. Strony dążą do unikania nakładania środków ograniczających, w tym środków odnoszących się do przywozu, do celów bilansu płatniczego. W przypadku ich wprowadzenia Strona, która je wprowadziła, przedstawia drugiej Stronie harmonogram ich znoszenia.

2. W przypadku gdy jedno lub więcej państw członkowskich Wspólnoty lub Rumunia znajduje się w poważnych trudnościach w zrównoważeniu bilansu płatniczego lub jest nimi bezpośrednio zagrożone, Wspólnota lub Rumunia mogą, w zależności od przypadku, zgodnie z warunkami ustanowionymi w Układzie ogólnym w sprawie taryf celnych i handlu, przyjąć środki ograniczające, w tym środki dotyczące przywozu, które będą miały charakter tymczasowy oraz nie mogą wykraczać poza to, co jest niezbędne w celu zaradzenia sytuacji w bilansie płatniczym. W zależności od przypadku Wspólnota lub Rumunia niezwłocznie powiadamiają o tym druga Stronę.

3. Żaden ze środków ograniczających nie ma zastosowania do transferów związanych z inwestowaniem, w szczególności do repatriacji sum zainwestowanych lub ponownie zainwestowanych oraz do wszelkich rodzajów dochodów z tego wynikających.

Artykuł 66

W odniesieniu do przedsiębiorstw publicznych oraz przedsiębiorstw, którym przyznano prawa specjalne lub wyłączne, Rada Stowarzyszenia zapewnia, aby począwszy od trzeciego roku od daty wejścia w życie Układu w odniesieniu do funkcjonowania niniejszego Układu stosowano zasady Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą, w szczególności artykuł 90, oraz zasady aktu zamykającego posiedzenie w Bonn w kwietniu 1990 roku Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (w szczególności swobody podejmowania decyzji przedsiębiorców).

Artykuł 67

1. Rumunia nadal poprawia ochronę praw własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej, tak aby do końca piątego roku od dnia wejścia w życie Układu zapewnić poziom ochrony podobny do wspólnotowego, łącznie ze skutecznymi środkami realizacji tych praw.

2. W tym samym terminie Rumunia występuje o przyjęcie do konwencji monachijskiej o udzielaniu patentów europejskich z dnia 5 października 1973 roku i przystępuje również do innych wielostronnych konwencji o ochronie praw własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej (określonych w ustępie 1 załącznika XIX), których państwa członkowskie są Stronami lub które są faktycznie stosowane przez państwa członkowskie.

3. Z dniem wejścia w życie niniejszego Układu Rumunia przyznaje nie mniej korzystne traktowanie niż traktowanie przyznane na mocy jakiejkolwiek umowy dwustronnej w odniesieniu do państw trzecich.

Artykuł 68

1. Strony uważają za pożądany cel otwarcie procedury udzielania zamówień publicznych na podstawie zasad niedyskryminacji i wzajemności, szczególnie w kontekście GATT.

2. Spółkom rumuńskim, jak określono w artykule 49, przyznaje się, z dniem wejścia w życie niniejszego Układu, dostęp do procedur udzielania zamówień we Wspólnocie, na zasadzie traktowania nie mniej korzystnego niż traktowanie przyznawane spółkom wspólnotowym.

Spółkom wspólnotowym, jak określono w artykule 49, przyznaje się dostęp do procedur udzielania zamówień w Rumunii na zasadzie traktowania nie mniej korzystnego niż traktowanie przyznawane spółkom rumuńskim, najpóźniej do końca okresu przejściowego określonego w artykule 7.

Spółki wspólnotowe prowadzące działalność w Rumunii na mocy postanowień rozdziału II tytułu IV w formie spółek zależnych, jak określono w artykule 45, oraz w formie określonej w artykule 55, mają po wejściu w życie niniejszego Układu dostęp do procedury udzielania zamówień na zasadzie traktowania nie mniej korzystnego niż traktowanie przyznawane spółkom rumuńskim. Spółkom wspólnotowym prowadzącym działalność w Rumunii w formie oddziałów i agencji, jak określono w artykule 45, przyznaje się takie traktowanie najpóźniej do końca okresu przejściowego określonego w artykule 7.

Rada Stowarzyszenia okresowo bada możliwość Rumunii wprowadzenia dostępu do procedur udzielania zamówień w Rumunii dla wszystkich spółek wspólnotowych przed upływem okresu przejściowego.

3. W odniesieniu do prowadzenia działalności działania, świadczenia usług między Wspólnotą a Rumunią, jak również do zatrudnienia i przepływu siły roboczej, powiązanych z realizacją zamówień publicznych, stosuje się postanowienia artykułów 38–59.

ROZDZIAŁ III

Zbliżanie ustawodawstw

Artykuł 69

Strony uznają, że istotnym warunkiem wstępnym integracji gospodarczej Rumunii ze Wspólnotą jest zbliżenie istniejącego i przyszłego ustawodawstwa Rumunii do prawodawstwa wspólnotowego. Rumunia podejmuje starania w celu stopniowego zapewniania zgodności jej ustawodawstwa z prawem wspólnotowym.

Artykuł 70

Zbliżanie ustawodawstw obejmuje w szczególności następujące dziedziny: prawo celne, prawo spółek, prawo bankowe, rachunkowość spółek i podatki, własność intelektualna, ochrona pracowników w miejscu pracy, zabezpieczenie społeczne, usługi finansowe, reguły konkurencji, ochrona zdrowia i życia ludzi, zwierząt i roślin, ochrona konsumentów, podatki pośrednie, postanowienia techniczne i normy, postanowienia prawa w zakresie atomistyki, transport i środowisko.

Artykuł 71

Wspólnota zapewnia Rumunii pomoc techniczną w celu wykonania tych środków, która może obejmować m.in.:

- wymianę ekspertów,

- wczesne dostarczanie informacji, w szczególności dotyczących odnośnego ustawodawstwa,

- organizację seminariów,

- działania szkoleniowe,

- pomoc w tłumaczeniu prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego poszczególnych sektorów.

TYTUŁ VI

WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA

Artykuł 72

1. Wspólnota i Rumunia ustanawiają współpracę gospodarczą mającą na celu przyczynianie się do rozwoju i wzrostu potencjału Rumunii. Taka współpraca wzmacnia istniejące więzy gospodarcze na możliwie najszerszej płaszczyźnie, z korzyścią dla obydwu Stron.

2. Polityka oraz inne środki będą nastawione na spowodowanie rozwoju gospodarczego i społecznego Rumunii i będą się kierować zasadą stałego rozwoju. Polityka ta powinna zapewniać, że względy środowiskowe są również od początku w pełni włączone do takiej polityki i że jest powiązana z wymogami harmonijnego rozwoju społecznego.

3. W tym celu współpraca powinna koncentrować się w szczególności na polityce i środkach związanych z przemysłem, włączając w to górnictwo, inwestycje, rolnictwo, energię, transport, rozwój regionalny oraz turystykę.

4. Szczególną uwagę zwraca się na środki, które mogą przyczynić się do wspierania współpracy między krajami Europy Środkowej i Wschodniej w celu harmonijnego rozwoju regionu.

Artykuł 73

Współpraca przemysłowa

1. Współpraca ma na celu w szczególności popieranie:

- współpracy przemysłowej między podmiotami gospodarczymi obu Stron, szczególnie w celu wzmocnienia sektora prywatnego,

- udziału Wspólnoty w wysiłkach Rumunii, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, w celu zmodernizowania i restrukturyzacji jej przemysłu, co będzie skutkować w przejściu Rumunii od systemu centralnego sterowania do gospodarki rynkowej na warunkach zapewniających ochronę środowiska,

- restrukturyzacji poszczególnych sektorów,

- tworzenia nowych przedsiębiorstw w dziedzinach dających potencjalne szanse na wzrost gospodarczy,

- przekazywania technologii i know-how.

2. Przedsięwzięcia w ramach współpracy przemysłowej uwzględniają priorytety ustalone przez Rumunię. Przedsięwzięcia powinny zmierzać w szczególności do ustanowienia odpowiednich ram dla działalności przedsiębiorstw, poprawy zarządzania know-how oraz wsparcia przejrzystości w odniesieniu do rynków i warunków działalności przedsiębiorstw oraz będą obejmować pomoc techniczną, gdzie właściwe.

Artykuł 74

Popieranie i ochrona inwestycji

1. Współpraca ma na celu tworzenie korzystnego klimatu dla inwestycji prywatnych, zarówno krajowych, jak i zagranicznych, co ma zasadnicze znaczenie dla gospodarczej i przemysłowej obudowy Rumunii.

2. W szczególności celami współpracy są:

- w odniesieniu do Rumunii, ustanowienie i poprawa ram prawnych, sprzyjających i chroniących inwestycje,

- zawieranie przez państwa członkowskie i Rumunię porozumień dotyczących popierania i ochrony inwestycji,

- wykonywanie odpowiednich ustaleń dotyczących przepływu kapitału,

- lepsza ochrona inwestycji,

- przeprowadzenie deregulacji oraz poprawa infrastruktury gospodarczej,

- wymiana informacji dotyczących możliwości inwestycyjnych w formie targów handlowych, wystaw, tygodni handlowych oraz innych imprez.

Artykuł 75

Normy w dziedzinie przemysłu i rolnictwa oraz ocena zgodności

1. Współpraca Stron ma na celu zmniejszanie różnic w dziedzinach normalizacji i procedur oceny zgodności.

2. Współpraca zmierza do:

- wspierania zgodności Rumunii ze wspólnotowymi przepisami technicznymi oraz europejskimi normami dotyczącymi jakości produktów przemysłowych, rolnych i spożywczych,

- wspierania wykorzystania wspólnotowych przepisów technicznych oraz europejskich norm i procedur oceny zgodności,

- zawierania, gdzie właściwe, umów o wzajemnym uznawaniu w tych dziedzinach,

- wspierania aktywnego i regularnego uczestnictwa Rumunii w pracach organizacji wyspecjalizowanych (CEN, Cenelec, ETSI, EOTC).

3. Wspólnota, gdzie właściwe, zapewni Rumunii pomoc techniczną.

Artykuł 76

Współpraca w dziedzinie nauki i technologii

1. Strony wspierają współpracę dotyczącą działań w zakresie badań i rozwoju technologii. Zwracają specjalną uwagę na:

- wymianę informacji naukowych i technicznych, wraz z informacjami na temat polityki i działalności obydwu Stron w dziedzinie nauki i technologii,

- organizację wspólnych posiedzeń naukowych (seminaria i warsztaty),

- wspólną działalność w zakresie badań i rozwoju, mającą na celu wspieranie postępu naukowego oraz przekazywanie technologii i know-how,

- działalność szkoleniową i programy wymiany dla naukowców i specjalistów obydwu Stron,

- rozwój warunków sprzyjających badaniom i stosowaniu nowych technologii oraz właściwą ochronę własności intelektualnej wyników badań,

- udział Rumunii w programach wspólnotowych, zgodnie z ustępem 3.

Gdzie właściwe, zostaje zapewniona pomoc techniczna.

2. Rada Stowarzyszenia ustala właściwe procedury dotyczące rozwoju współpracy.

3. Współpraca w ramach wspólnotowego programu ramowego w dziedzinie badań i rozwoju technologii jest prowadzona zgodnie z postanowieniami szczególnymi, które będą negocjowane i zawierane zgodnie z procedurami prawnymi każdej ze Stron.

Artykuł 77

Edukacja i kształcenie

1. Strony współpracują w celu podnoszenia poziomu kształcenia ogólnego i kwalifikacji zawodowych w Rumunii, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, uwzględniając priorytety Rumunii. Ustanowione zostaną instytucjonalne ramy i plany współpracy (rozpoczynając od Europejskiej Fundacji Kształcenia, z chwilą jej powstania, oraz programu Tempus). W tym kontekście może być również rozważany udział Rumunii w innych programach wspólnotowych.

2. Współpraca koncentruje się w szczególności na następujących dziedzinach:

- reforma systemu edukacji i nauczania w Rumunii,

- szkolenie wstępne, staże i przekwalifikowanie, w tym szkolenie kadry kierowniczej sektora publicznego i prywatnego oraz wyższych urzędników, w szczególności w ustalonych dziedzinach priorytetowych,

- współpraca między uniwersytetami, współpraca między uniwersytetami a przedsiębiorstwami, programy wymiany nauczycieli, studentów, pracowników administracyjnych oraz młodzieży,

- wspieranie nauczania w dziedzinie studiów europejskich w ramach właściwych instytucji,

- wzajemne uznawanie okresów studiów i dyplomów,

- nauczanie języków wspólnotowych,

- szkolenie tłumaczy ustnych i pisemnych, wspieranie wykorzystania wspólnotowych norm i terminologii językowej oraz rozwijanie właściwej infrastruktury do tłumaczeń między językami wspólnotowymi oraz językiem rumuńskim,

- rozwój edukacji na odległość i nowych technik szkolenia,

- przyznawanie stypendiów naukowych,

- dostarczanie materiałów i wyposażenia do celów szkoleniowych.

W celu wspierania integracji Rumunii ze wspólnotowym poziomem edukacji, instytucji oraz instytutów badawczych, jak określono w artykule 76, Wspólnota przyjmuje właściwe środki w celu ułatwienia Rumunii uczestnictwa w działalności tych instytucji, jak również tworzenie ich filii w Rumunii. Cele powyższych instytucji powinny koncentrować się na kształceniu, udzielaniu stypendiów fachowcom i urzędnikom publicznych, którzy są zaangażowani w proces integracji europejskiej, oraz współpracę ze wspólnotowymi instytucjami.

Artykuł 78

Rolnictwo i sektor rolno-spożywczy

1. Współpraca w tej dziedzinie ma na celu modernizację, restrukturyzację i prywatyzację rolnictwa i sektora rolno-spożywczego w Rumunii. W szczególności współpraca ta zmierza do:

- rozwoju prywatnych gospodarstw oraz kanałów dystrybucyjnych, metod składowania, wprowadzania do obrotu, zarządzania itd.,

- modernizacji infrastruktury wiejskiej (transport, zaopatrzenie w wodę, telekomunikacja),

- poprawy planowania przestrzennego wsi, w tym budownictwa i planowania przestrzennego miast,

- poprawy wydajności, jakości i skuteczności poprzez wykorzystanie właściwych metod i produktów; zapewnienie szkolenia i monitorowania w wykorzystywaniu metod zapobiegania zanieczyszczeniom związanych z produkcją,

- wspierania komplementarności w rolnictwie,

- wspierania wymiany know-how, szczególnie między sektorami prywatnymi we Wspólnocie i w Rumunii,

- rozwoju i modernizacji zakładów przetwórczych oraz ich technik wprowadzania do obrotu,

- rozwoju współpracy w dziedzinie zdrowia zwierząt i roślin oraz stanu sanitarnego produkcji rolno-spożywczej (w tym jonizacji) w celu doprowadzenia do stopniowej harmonizacji z normami wspólnotowymi poprzez pomoc w szkoleniach i organizację kontroli,

- ustanawiania i wspierania skutecznej współpracy w dziedzinie rolniczych systemów informacji,

- rozwoju i wspierania skutecznej współpracy w dziedzinie systemów zapewniania jakości zgodnych z modelami wspólnotowymi,

- wymiany informacji w odniesieniu do polityki rolnej i ustawodawczej;

- zapewnienia Rumunii pomocy technicznej i przekazywania know-how dotyczących systemu dostaw mleka do szkół.

2. Wspólnota zapewnia, gdzie właściwe, pomoc techniczną konieczną do realizacji tych celów.

Artykuł 79

Energia

1. Strony współpracują w celu rozwoju i stopniowej integracji rynków energii w Europie, w ramach zasad gospodarki rynkowej i Europejskiej Karty Energetycznej.

2. Współpraca obejmuje między innymi pomoc techniczną, gdzie właściwe, w następujących dziedzinach:

- opracowywania i planowania polityki energetycznej,

- zarządzania i szkolenia do celów sektora energetycznego,

- wspierania oszczędności energii i efektywności energetycznej,

- zagospodarowania zasobów energetycznych,

- poprawy dystrybucji oraz poprawy i zróżnicowania źródeł zaopatrzenia,

- wpływu produkcji i konsumpcji energii na środowisko naturalne,

- sektora energii jądrowej,

- większego stopnia otwarcia rynku energii; w tym ułatwienia przesyłania gazu i energii elektrycznej,

- sektory energii elektrycznej i gazu, w tym rozważenie możliwości połączenia sieci dostawczych,

- modernizacji infrastruktury energetycznej,

- opracowywania ramowych warunków współpracy między przedsiębiorstwami w tym sektorze, które mogłyby obejmować zachętę dla wspólnych przedsiębiorstw,

- przekazywania technologii i know-how, które mogą obejmować, jeżeli jest to właściwe, wspieranie i komercjalizację wydajnych technologii energetycznych.

Artykuł 80

Współpraca w sektorze jądrowym

1. Celem współpracy jest zapewnienie bezpieczniejszego wykorzystania energii jądrowej.

2. Współpraca obejmuje głównie następujące tematy:

- środki przemysłowe odnoszące się do bezpieczeństwa operacyjnego rumuńskich elektrowni jądrowych,

- szkolenia doskonalące kadry kierowniczej i innych pracowników obiektów i urządzeń jądrowych,

- doskonalenie rumuńskich przepisów ustawowych i wykonawczych dotyczących bezpieczeństwa jądrowego oraz wzmocnienie organów nadzoru i ich zasobów,

- bezpieczeństwo jądrowe; przygotowanie na wypadek awarii jądrowej i zarządzanie w takich przypadkach,

- ochrona przed promieniowaniem, w tym monitorowanie poziomu napromieniowania środowiska,

- problemy związane z cyklem paliwowym oraz zabezpieczenie materiałów jądrowych,

- zarządzanie odpadami radioaktywnymi,

- zamykanie i demontaż obiektów i urządzeń nuklearnych,

- odkażanie.

3. Zgodnie z artykułem 76 współpraca obejmuje wymianę informacji i doświadczeń oraz działania w zakresie badań i rozwoju.

Artykuł 81

Środowisko naturalne

1. Strony rozwijają i wzmacniają współpracę w dziedzinie środowiska i zdrowia ludzkiego, które to dziedziny uznają za priorytetowe.

2. Współpraca ma na celu walkę z pogarszaniem się stanu środowiska, w szczególności:

- skuteczne monitorowanie poziomów zanieczyszczenia; system informacji o stanie środowiska,

- zwalczanie zanieczyszczenia powietrza i wody o charakterze lokalnym, regionalnym i transgranicznym,

- odbudowę ekologiczną,

- stałą, wydajną i przyjazną dla środowiska produkcję energii elektrycznej i jej wykorzystanie, bezpieczeństwo zakładów przemysłowych,

- klasyfikację i bezpieczne obchodzenie się z chemikaliami,

- jakość wód, w szczególności międzynarodowych dróg wodnych (Dunaj, Morze Czarne),

- zmniejszanie ilości odpadów, recykling i bezpieczną utylizację; wykonywanie konwencji bazylejskiej,

- wpływ rolnictwa na środowisko, degradacja gleby, zanieczyszczenie chemiczne,

- ochronę lasów,

- zachowanie bioróżnorodności,

- planowanie przestrzenne, w tym budownictwo i planowanie przestrzenne miast,

- wykorzystanie instrumentów gospodarczych i fiskalnych,

- globalne zmiany klimatyczne,

- edukacja i świadomość odnosząca się do środowiska.

3. Współpraca odbywa w szczególności poprzez:

- wymianę informacji i ekspertów, włączając w to informacje i ekspertów zajmujących się przepływem czystych technologii oraz bezpiecznym i przyjaznym dla środowiska wykorzystaniem biotechnologii,

- programy szkoleniowe,

- wspólną działalność badawczą,

- zbliżanie ustawodawstw (normy wspólnotowe),

- współpracę na szczeblu regionalnym (w tym współpraca w ramach Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska, z chwilą jej utworzenia przez Wspólnotę) i na szczeblu międzynarodowym,

- rozwój strategii, szczególnie w odniesieniu do kwestii globalnych i klimatycznych,

- badania wpływu na środowisko naturalne.

Artykuł 82

Gospodarka wodna

Strony rozwijają współpracę w różnych dziedzinach dotyczących gospodarki wodnej ze szczególnym uwzględnieniem:

- przyjaznego dla środowiska wykorzystania wód transgranicznych działów wodnych oraz transgranicznych rzek i jezior,

- harmonizacji postanowień dotyczących gospodarki wodnej oraz środków technicznej regulacji wód (dyrektywy, ograniczenia, normy, normatywy, logistyka),

- modernizacji badań i rozwoju oraz naukowej bazy gospodarki wodnej.

Artykuł 83

Transport

1. Strony rozwijają i wzmacniają współpracę w celu umożliwienia Rumunii:

- restrukturyzacji i modernizacji transportu,

- udoskonalenia przepływu pasażerów i towarów oraz dostępu do rynku transportu poprzez usuwanie przeszkód natury administracyjnej, technicznej i innych,

- ułatwienie tranzytu wspólnotowego przez Rumunię poprzez drogi, koleje i śródlądowe drogi wodne oraz transport kombinowany,

- osiągnięcia norm operacyjnych porównywalnych do norm wspólnotowych.

2. Współpraca obejmuje w szczególności:

- programy szkoleniowe w zakresie zagadnień gospodarczych, prawnych i technicznych,

- zapewnienie pomocy technicznej i doradztwa oraz wymianę informacji,

- zapewnienie środków na rozwój infrastruktury transportowej w Rumunii.

3. Współpraca obejmuje następujące priorytetowe dziedziny:

- budowę i modernizację transportu drogowego, w tym stopniową liberalizację warunków tranzytu,

- zarządzanie kolejami i portami lotniczymi, w tym współpraca właściwych organów krajowych,

- modernizację infrastruktury drogowej, wodnych dróg śródlądowych, kolejowej, portowej i lotnisk, na głównych trasach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz połączeń transeuropejskich,

- zagospodarowanie przestrzenne, w tym budownictwo i planowanie urbanistyczne, powiązane z transportem,

- polepszenie stanu wyposażenia technicznego, tak aby spełniało normy wspólnotowe, szczególnie w dziedzinach transportu drogowego i kolejowego, transportu wielobranżowego i bazy przeładunkowej,

- opracowanie spójnej polityki transportowej, zgodnej z polityką stosowaną we Wspólnocie,

- wspieranie wspólnych programów badawczych i technologicznych zgodnie z postanowieniami artykułu 76.

Artykuł 84

Telekomunikacja, usługi pocztowe i nadawcze

1. Strony rozszerzają i wzmacniają współpracę w tej dziedzinie i w tym celu podejmują szczególnie następujące działania:

- wymianę informacji na temat telekomunikacji, usług pocztowych i polityki nadawczej,

- wymianę informacji technicznych i innych oraz organizację seminariów, warsztatów i konferencji dla ekspertów obydwu Stron,

- prowadzenie szkoleń oraz działań z zakresu doradztwa,

- dokonywanie przekazu technologii,

- realizację wspólnych projektów poprzez właściwe organy obydwu Stron,

- wspieranie norm europejskich, systemów certyfikacji i podejść regulacyjnych,

- wspieranie nowych instalacji, usług i obiektów związanych z łącznością, szczególnie tych o zastosowaniu komercyjnym.

2. Działania te koncentrują się na następujących priorytetowych dziedzinach:

- modernizacji rumuńskiej sieci telekomunikacyjnej oraz jej integracji z siecią europejską i światową,

- współpracy w ramach europejskich struktur normalizacyjnych,

- integracji systemów transeuropejskich; aspektów prawnych i regulacyjnych dotyczących telekomunikacji,

- zarządzania telekomunikacją, usługami pocztowymi i nadawczymi w nowym otoczeniu gospodarczym: struktury organizacyjne, strategia i planowanie, zasady nabywania,

- planowania przestrzennego, w tym budownictwa i planowania urbanistycznego,

- modernizacji usług pocztowych i nadawczych w Rumunii, w tym aspekty prawne i regulacyjne.

Artykuł 85

Bankowość, ubezpieczenia, inne usługi finansowe oraz współpraca w dziedzinie audytu

1. Strony współpracują w celu ustanowienia i rozwoju odpowiednich ram sprzyjających rozwojowi sektora bankowego, ubezpieczeń i usług finansowych w Rumunii.

a) Współpraca koncentruje się na:

- przyjęciu systemu rachunkowości zgodnego z normami europejskimi,

- wzmocnieniu i restrukturyzacji systemu bankowości i finansów,

- usprawnieniu kontroli i regulacji w dziedzinie usług bankowych i finansowych,

- przygotowywaniu glosariuszy terminologicznych,

- wymianie informacji na temat obowiązującego lub projektowanego ustawodawstwa.

b) W tym celu współpraca obejmuje zapewnienie pomocy technicznej i szkoleń.

2. Strony współpracują w celu rozwoju w Rumunii skutecznych systemów audytu, opartych na standardowych metodach i procedurach wspólnotowych.

Artykuł 86

Polityka pieniężna

Na wniosek organów rumuńskich Wspólnota zapewnia pomoc techniczną mającą na celu wspieranie wysiłków Rumunii dotyczących wprowadzenia pełnej wymienialności lei i stopniowego zbliżania jej polityki do polityki europejskiego systemu walutowego. Niniejsze będzie obejmować nieformalną wymianę informacji dotyczących zasad i funkcjonowania europejskiego systemu walutowego.

Artykuł 87

Pranie pieniędzy

1. Strony ustanowią ramy współpracy w celu zapobiegania wykorzystywaniu ich systemów finansowych do prania dochodów pochodzących z działalności przestępczej w ogóle oraz z przestępstw związanych z narkotykami w szczególności.

2. Współpraca w tej dziedzinie obejmuje pomoc administracyjną i techniczną w celu ustanowienia odpowiednich postanowień w sprawie zwalczania prania pieniędzy, równoważnych postanowieniom przyjętym przez Wspólnotę oraz na innych płaszczyznach międzynarodowych, w tym przez grupę roboczą do spraw finansowych (FATF).

Artykuł 88

Rozwój regionalny

1. Strony wzmacniają wzajemną współpracę w zakresie rozwoju regionalnego i planowania przestrzennego.

2. W tym celu może zostać przyjęty każdy z następujących środków:

- wymiana przez organy państwowe, regionalne lub lokalne informacji dotyczących polityki regionalnej oraz planowania przestrzennego, oraz, gdzie właściwe, zapewnienie pomocy Rumunii w opracowywaniu takiej polityki,

- wspólne działania organów regionalnych i lokalnych w zakresie rozwoju gospodarczego,

- wymiana wizyt mających na celu badanie możliwości współpracy i pomocy,

- wymiana urzędników lub ekspertów,

- udzielanie pomocy technicznej, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju obszarów słabo rozwiniętych,

- ustanowienie programów wymiany informacji i doświadczeń, w tym poprzez organizację seminariów.

Artykuł 89

Współpraca w dziedzinie społecznej

1. W odniesieniu do zdrowia i bezpieczeństwa Strony rozwijają współpracę mającą na celu poprawę poziomu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, biorąc za punkt odniesienia poziom bezpieczeństwa istniejący we Wspólnocie. Współpraca obejmuje w szczególności:

- zapewnienie pomocy technicznej,

- wymianę ekspertów,

- współpracę między przedsiębiorstwami,

- działania w zakresie informacji i szkoleń,

- współpracę w zakresie zdrowia publicznego.

2. W odniesieniu do zatrudnienia współpraca między Stronami koncentruje się szczególnie na:

- organizowaniu rynku pracy,

- modernizacji usług w zakresie pośrednictwa pracy i doradztwa zawodowego,

- planowaniu i wykonywaniu regionalnych programów restrukturyzacji,

- popieranie rozwoju lokalnego zatrudnienia.

Współpraca w tych dziedzinach przyjmie postać badań, zapewniania usług ekspertów oraz zapewniania informacji i szkoleń.

3. W odniesieniu do zabezpieczeń społecznych współpraca między Stronami zmierza do dostosowania rumuńskiego systemu zabezpieczenia społecznego do nowej sytuacji społecznej i gospodarczej, przede wszystkim przez zapewnienie usług ekspertów, zapewnienie informacji i szkoleń.

Artykuł 90

Turystyka

Strony wzmacniają i rozwijają współpracę, która obejmuje:

- ułatwienie wymiany turystycznej oraz zachęcanie do wymiany turystycznej młodzieży,

- zwiększanie przepływu informacji poprzez sieci międzynarodowe, bazy danych itp.,

- przekazywanie know-how poprzez szkolenia, wymiany, seminaria,

- badanie możliwości wspólnych działań (projekty transgraniczne, współpraca miast bliźniaczych itp.),

- uczestnictwo Rumunii w odnośnych europejskich organizacjach turystycznych,

- harmonizacja systemów statystycznych i postanowień dotyczących turystyki,

- wymiana wiadomości i zapewnianie właściwej wymiany informacji na temat najważniejszych zagadnień będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i dotyczących sektora turystyki,

- pomoc techniczna na rzecz rozwoju komercyjnego infrastruktury sektora turystycznego.

Artykuł 91

Małe i średnie przedsiębiorstwa

1. Strony mają na celu rozwój i umacnianie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz współpracę między MŚP we Wspólnocie i w Rumunii.

2. Strony wspierają wymianę informacji oraz know-how w następujących dziedzinach:

- tworzenie prawnych, administracyjnych, technicznych, podatkowych i finansowych warunków niezbędnych do tworzenia i rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw oraz do współpracy transgranicznej,

- zapewnienie usług specjalistycznych, wymaganych przez małe i średnie przedsiębiorstwa (kształcenie w zakresie zarządzania, rachunkowość, obrót, kontrola jakości itp.) oraz wzmacnianie instytucji świadczących takie usługi,

- ustanowienie właściwych powiązań ze wspólnotowymi podmiotami gospodarczymi w celu poprawy przepływu informacji do małych i średnich przedsiębiorstw oraz wspierania współpracy transgranicznej (np. w ramach Sieci Współpracy Gospodarczej (BC-NET), Europejskich Centrów Informacyjnych, konferencji itp.).

3. Współpraca będzie obejmować dostarczanie pomocy technicznej, w szczególności w celu zapewnienia właściwego wsparcia instytucjonalnego dla małych i średnich przedsiębiorstw, zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym, dotyczącego usług finansowych, szkoleniowych, doradczych, technologicznych i marketingowych.

Artykuł 92

Informacja i łączność

1. Strony podejmują właściwe kroki w celu rozwijania skutecznej wymiany informacji. Priorytet zostaje przyznany programom mającym na celu dostarczanie ogółowi społeczeństwa podstawowych informacji na temat Wspólnoty oraz dostarczanie środowiskom zawodowym w Rumunii większej ilości specjalistycznych informacji, włączając w to, gdzie właściwe, dostęp do baz danych Wspólnoty.

Artykuł 93

Ochrona konsumenta

1. Strony współpracują w celu osiągnięcia pełnej zgodności między systemami ochrony konsumentów w Rumunii i we Wspólnocie.

2. W tym celu współpraca obejmuje, w ramach istniejących możliwości:

- wymianę informacji i ekspertów,

- dostęp do baz danych Wspólnot,

- działania szkoleniowe i pomoc techniczną.

Artykuł 94

Cła

1. Celem współpracy jest zagwarantowanie zgodności wszystkich postanowień, które mają zostać przyjęte w powiązaniu z handlem, oraz uczciwego handlu, oraz osiągnięcie zbliżenia rumuńskiego systemu celnego do systemu wspólnotowego, ułatwiając w ten sposób dojście do liberalizacji przewidzianej na mocy niniejszego Układu.

2. Współpraca obejmuje w szczególności:

- wymianę informacji,

- wprowadzenie jednolitego dokumentu administracyjnego oraz Nomenklatury Scalonej,

- powiązania między systemami tranzytowymi Wspólnoty i Rumunii,

- uproszczenie procedury kontroli celnej oraz formalności w odniesieniu do przewozu rzeczy,

- organizację seminariów i staży.

Tam, gdzie jest to właściwe, zapewnia się pomoc techniczną.

3. Bez uszczerbku dla dalszej współpracy przewidzianej niniejszym Układem, w szczególności w artykule 97, wzajemna pomoc organów administracyjnych w sprawach celnych Stron odbywa się zgodnie z postanowieniami protokołu 6.

Artykuł 95

Współpraca w dziedzinie statystyki

1. Współpraca w tej dziedzinie ma na celu rozwój skutecznego systemu statystycznego, zapewniającego szybko i na bieżąco wiarygodne dane statystyczne potrzebne do wspierania i kontrolowania procesu reform gospodarczych, oraz przyczynianie się do rozwoju prywatnej przedsiębiorczości w Rumunii.

2. Strony współpracują w szczególności w celu:

- wzmocnienia rumuńskiego systemu statystycznego,

- doprowadzenia do harmonizacji z międzynarodowymi metodami, normami i klasyfikacjami (szczególnie wspólnotowymi),

- zapewnienia danych potrzebnych do utrzymania i kontrolowania reform gospodarczo-społecznych,

- zapewnienia podmiotom gospodarczym sektora prywatnego właściwych danych dotyczących gospodarki w skali makro i mikro,

- zagwarantowania poufności danych,

- wymiany informacji statystycznych,

- tworzenia baz danych.

3. Wspólnota zapewnia, gdzie właściwe, pomoc techniczną.

Artykuł 96

Gospodarka

1. Wspólnota i Rumunia będą ułatwiać proces reform gospodarczych i integracji poprzez współpracę mającą na celu poprawę wzajemnego zrozumienia podstaw ich gospodarek oraz opracowywanie i wykonywanie polityki gospodarczej w gospodarkach rynkowych.

2. W tym celu Rumunia oraz Wspólnota będą:

- wymieniać informacje na temat działalności gospodarczej w skali makro i jej perspektyw, a także na temat strategii rozwoju,

- wspólnie analizować zagadnienia gospodarcze będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, włączając w to formułowanie polityki gospodarczej i instrumentów dotyczących wprowadzania jej w życie,

- zachęcać, w szczególności poprzez program "Działanie na rzecz współpracy gospodarczej" (ACE), do szerokiej współpracy między ekonomistami i menadżerami Rumunii oraz Wspólnoty w celu przyspieszenia transferu know-how na potrzeby projektowania polityk gospodarczych i zapewnienia rozpowszechniania na szeroką skalę wyników badań istotnych dla tych polityk.

Artykuł 97

Narkotyki

1. Współpraca ma na celu w szczególności zwiększenie skuteczności polityki i środków przeciwdziałania dostawom i przemytowi narkotyków i substancji psychotropowych oraz zmniejszenie nadużywania tych produktów.

2. Strony uzgadniają niezbędne metody współdziałania w celu osiągnięcia powyższych celów, łącznie z możliwością wykonywania wspólnych działań. Ich działania będą opierać się na konsultacjach i ścisłej koordynacji celów oraz środków polityki w dziedzinach wskazanych w ustępie 1.

3. Współpraca między Stronami będzie obejmować pomoc techniczną i administracyjną, która może dotyczyć w szczególności następujących dziedzin:

- projektowania i wdrażania ustawodawstwa krajowego,

- powoływania instytucji i centrów informacyjnych oraz ośrodków zdrowia i opieki społecznej,

- szkolenia personelu i badań,

- zapobiegania wykorzystywaniu prekursorów oraz innych substancji chemicznych do celów nielegalnej produkcji środków odurzających lub substancji psychotropowych.

Współpraca w tej dziedzinie obejmuje pomoc administracyjną i techniczną mającą na celu ustanowienie właściwych norm zapobiegania niewłaściwemu wykorzystywaniu omawianych produktów, odpowiadających normom przyjętym przez Wspólnotę i właściwe organizacje międzynarodowe, w szczególności grupę roboczą do spraw produktów chemicznych (CATF).

Strony mogą uzgodnić włączenie do współpracy innych dziedzin.

Artykuł 98

Administracja publiczna

Strony wspierają współpracę między organami swoich administracji publicznych, w tym ustanawianie programów wymiany, w celu poprawy wzajemnej znajomości struktur i funkcjonowania ich odnośnych systemów.

TYTUŁ VII

WSPÓŁPRACA KULTURALNA

Artykuł 99

1. Uwzględniając Uroczystą deklarację o Unii Europejskiej, Strony zobowiązują się do wspierania, sprzyjania i ułatwiania współpracy kulturalnej. Gdzie właściwe, wspólnotowe programy współpracy kulturalnej lub programy jednego lub kilku państw członkowskich mogą zostać rozszerzone na Rumunię, a także rozwijana jest dalsza działalność będąca przedmiotem wzajemnego zainteresowania.

Współpraca ta może obejmować w szczególności:

- niehandlową wymianę dzieł sztuki i artystów,

- tłumaczenie dzieł literackich,

- konserwację i restaurację pomników i miejsc (dziedzictwo architektoniczne i kulturowe),

- szkolenie osób pracujących w sferze kultury,

- organizację imprez kulturalnych o charakterze europejskim,

- upowszechnianie wybitnych osiągnięć kulturalnych wraz ze szkoleniem rumuńskich specjalistów w tej dziedzinie.

2. Strony współpracują w zakresie wspierania przemysłu audiowizualnego w Europie. Sektor audiowizualny w Rumunii mógłby uczestniczyć w działalności zaproponowanej przez Wspólnotę w ramach programu Media w oparciu o procedury ustanowione przez organy odpowiedzialne za zarządzanie każdą działalnością oraz zgodnie z postanowieniami decyzji Rady Wspólnot Europejskich z dnia 21 grudnia 1990 roku, która ustanawia ten program. Wspólnota będzie wspierać rumuński sektor audiowizualny w celu uczestnictwa we właściwych programach Eureki.

Strony koordynują i, gdzie właściwe, harmonizują swoją politykę dotyczącą regulacji transgranicznego nadawania, norm technicznych w dziedzinie audiowizualnej oraz promowania europejskich technologii audiowizualnych.

Współpraca mogłaby obejmować między innymi wymianę programów, stypendystów oraz instalacji w zakresie szkolenia dziennikarzy i innych specjalistów związanych z mediami.

TYTUŁ VIII

WSPÓŁPRACA FINANSOWA

Artykuł 100

Aby osiągnąć cele niniejszego Układu oraz zgodnie z artykułami 101, 102, 104 i 105, bez uszczerbku dla postanowień artykułu 103, Rumunia korzysta z tymczasowej pomocy finansowej Wspólnoty w formie dotacji i pożyczek, w tym pożyczek z Europejskiego Banku Inwestycyjnego zgodnie z postanowieniami artykułu 18 Statutu Banku, w celu przyspieszenia transformacji gospodarczej Rumunii oraz w celu udzielenia Rumunii pomocy w przezwyciężaniu gospodarczych i społecznych konsekwencji przekształceń strukturalnych.

Artykuł 101

Pomoc finansowa będzie realizowana:

- albo w ramach programu PHARE przewidzianego w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3906/89 ze zmianami, w wymiarze wieloletnim, albo w ramach nowego wieloletniego programu finansowego, ustanowionego przez Wspólnotę po kons