Umowa przejściowa o partnerstwie

między Wspólnotą Europejską, z jednej strony, a państwami Pacyfiku, z drugiej

WSPÓLNOTA EUROPEJSKA, zwana dalej "Stroną WE"

z jednej strony oraz

REPUBLIKA WYSP FIDŻI

NIEZALEŻNE PAŃSTWO PAPUI-NOWEJ GWINEI (zwane dalej "Papuą-Nową Gwineą")

zwane dalej "państwami Pacyfiku"

z drugiej strony,

uwzględniając Umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisaną w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r. i uaktualnioną w 2005 r. (zwaną dalej "umową z Kotonu"),

UWZGLĘDNIAJĄC fakt, iż preferencje handlowe przyznane zgodnie z umową z Kotonu wygasną w dniu 31 grudnia 2007 r.,

UWZGLĘDNIAJĄC negatywne skutki dla przywozu z państw Pacyfiku do Wspólnoty Europejskiej, które mogą wystąpić w związku z wygaśnięciem preferencji handlowych przyznanych na mocy umowy z Kotonu w przypadku nieuzgodnienia do dnia 31 grudnia 2007 r. nowego porozumienia zgodnego z zasadami WTO oraz zważywszy, iż w związku z powyższym konieczne jest ustanowienie umowy przejściowej o partnerstwie, która zagwarantowałaby uwzględnienie interesów dotkniętych państw Pacyfiku,

UWZGLĘDNIAJĄC fakt, iż strona WE zaoferowała lepszy dostęp do rynku w ramach negocjacji umów o partnerstwie gospodarczym (UPG) oraz że państwa Pacyfiku wyrażają chęć korzystania z oferty począwszy od dnia 1 stycznia 2008 r.,

Potwierdzając stałe zaangażowanie w trwające negocjacje mające na celu zawarcie do dnia 31 grudnia 2008 r. kompleksowej umowy o partnerstwie gospodarczym, która obejmie wszystkie istotne kwestie oraz wszystkie zainteresowane wyspy Pacyfiku,

POTWIERDZAJĄC, że współpraca na rzecz rozwoju będzie kluczowym elementem kompleksowej UPG oraz zasadniczym czynnikiem dla osiągnięcia jej celów,

POTWIERDZAJĄC swoje zaangażowanie w osiągnięcie celów i wykonanie umowy z Kotonu oraz pragnąc rozwijać te zobowiązania,

POTWIERDZAJĄC swoje zaangażowanie w poszanowanie praw człowieka, zasad demokracji, rządów prawa i dobrych rządów, które stanowią główne i fundamentalne elementy umowy z Kotonu, oraz w respektowanie zrównoważonego i sprawiedliwego rozwoju, a także w zwiększenie zaangażowania aktywnego i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego oraz sektora prywatnego, które to w umowie z Kotonu, wraz gospodarką rynkową, zostały uznane za główne elementy przyczyniające się do osiągnięcia celów partnerstwa,

POTWIERDZAJĄC swoje zobowiązanie do wspólnej pracy na rzecz osiągnięcia celów umowy z Kotonu, w tym eliminacji ubóstwa, zrównoważonego rozwoju oraz stopniowego włączania państw Pacyfiku w gospodarkę światową w poszanowaniu ich wyborów politycznych i priorytetów rozwoju,

POTWIERDZAJĄC swoje zobowiązanie do wspierania procesu integracji regionalnej państw regionu Pacyfiku, w szczególności regionalnej integracji gospodarczej będącej kluczowym instrumentem ułatwiającym ich integrację z gospodarką światową, oraz do udzielenia im pomocy w podjęciu wyzwań, jakie niesie globalizacja, i osiągnięciu wzrostu gospodarczego oraz postępu społecznego, do którego zmierzają,

PRAGNĄC blisko współpracować na poziomie krajowym w ramach istniejących struktur określonych w umowie z Kotonu, aby zmaksymalizować synergię pomiędzy współpracą na rzecz rozwoju i celami niniejszej Umowy,

PRAGNĄC stopniowo znosić bariery w handlu między Stronami, z uwzględnieniem zasady asymetrii i elastyczności,

PRAGNĄC ustanowić ramy dla zgodnych ze zobowiązaniami podjętymi w kontekście Światowej Organizacji Handlu (WTO) udoskonalonych porozumień handlowych pomiędzy państwami Pacyfiku i Wspólnotą Europejską,

PRAGNĄC ustanowić ramy instytucjonalne dla umowy przejściowej o partnerstwie oraz mechanizmu rozstrzygania sporów, które mogą powstać w wyniku jej stosowania, zgodnie z celami niniejszej Umowy,

POSTANOWIŁY ZAWRZEĆ NINIEJSZĄ UMOWĘ:

CZĘŚĆ I

PARTNERSTWO HANDLOWE NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

Artykuł 1

Cele

Celami niniejszej Umowy są:

a) umożliwienie państwom Pacyfiku odnoszenie korzyści z lepszego dostępu do rynku oferowanego przez Stronę WE w ramach negocjacji ws. UPG oraz równocześnie uniknięcie zakłóceń w handlu między państwami Pacyfiku i Wspólnotą Europejską w związku z wygaśnięciem w dniu 31 grudnia 2007 r. preferencji handlowych przyznanych na mocy umowy z Kotonu w oczekiwaniu na zawarcie kompleksowej UPG pomiędzy państwami Pacyfiku a Stroną WE i jej państwami członkowskimi, w zależności od przypadku;

b) wspieranie zrównoważonego rozwoju i stopniowej integracji państw Pacyfiku z gospodarką światową, zgodnie z ich wyborami politycznymi i priorytetami rozwoju;

c) ustanowienie strefy wolnego handlu między Stronami w oparciu o wspólne interesy oraz realizacja tego celu poprzez stopniową liberalizację handlu zgodnie ze stosownymi zasadami WTO oraz w oparciu o zasadę asymetrii, współmiernie do specyficznych potrzeb i ograniczeń zdolności państw Pacyfiku odnośnie do poziomów i harmonogramu zobowiązań w ramach niniejszej Umowy;

d) ustanowienie odpowiednich zasad rozstrzygania sporów;

e) dokonanie odpowiednich ustaleń instytucjonalnych.

Artykuł 2

Zasady

1. Niniejsza Umowa opiera się na podstawowych zasadach oraz na elementach zasadniczych i podstawowych umowy z Kotonu, określonych odpowiednio w art. 2 i art. 9 umowy z Kotonu. Niniejsza Umowa opiera się na umowie z Kotonu oraz na wcześniejszej umowie o partnerstwie AKP-WE w obszarze współpracy i integracji regionalnej, a także na współpracy gospodarczej i handlowej.

2. Strony uzgadniają, że umowa z Kotonu oraz niniejsza Umowa będą wprowadzane w życie w uzupełniający i wzajemnie wzmacniający się sposób.

Artykuł 3

Zrównoważony rozwój

1. Strony potwierdzają, że cel zrównoważonego rozwoju stanowi integralną część niniejszej Umowy, zgodnie z nadrzędnymi celami i zasadami ustanowionymi w art. 1, 2 i 9 umowy z Kotonu, a w szczególności zgodnie z ogólnym zobowiązaniem do zmniejszania i ostatecznego wyeliminowania ubóstwa w sposób spójny z celami zrównoważonego rozwoju.

2. Strony ustalają, że dążenie do tego celu w przypadku niniejszej Umowy zobowiązuje je do zapewnienia, że:

a) stosowanie niniejszej Umowy w pełni uwzględnia najlepszy interes ludzki, kulturowy, gospodarczy, społeczny, zdrowotny i środowiskowy ich społeczeństw oraz przyszłych pokoleń;

b) mechanizmy decyzyjne są zgodne z podstawowymi zasadami własności, udziału i dialogu.

3. Strony postanawiają zatem współpracować, dążąc do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju koncentrującego się na człowieku, który jest głównym beneficjentem rozwoju.

Artykuł 4

Integracja regionalna

1. Niniejsza Umowy opiera się na zasadach integracji regionalnej oraz ma na celu jej pogłębienie; Strony zobowiązują się również do współpracy na rzecz rozszerzenia tej integracji.

2. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie uniemożliwia którejkolwiek ze Stron przystąpienia do umowy, której celem jest ustanowienie strefy wolnego handlu lub unii celnej lub też do innej umowy dotyczącej wolnego handlu z jakimkolwiek krajem trzecim.

Artykuł 5

Współpraca na forum międzynarodowym

1. Strony dokładają wszelkich starań, by współpracować na wszystkich forach międzynarodowych, na których omawiane są sprawy związane z niniejszą Umową.

2. Strony uznają znaczący wkład, który do osiągnięcia celów niniejszej Umowy mogą wnieść organizacje regionalne. Strony zgadzają się blisko współpracować z istniejącymi organizacjami regionalnymi i w ramach programów w regionie Pacyfiku, w każdym przypadku, kiedy jest to wskazane i kiedy może to pomóc w wykonaniu niniejszej Umowy.

CZĘŚĆ II

HANDEL TOWARAMI

Artykuł 6

Zakres stosowania

Niniejszą Umowę stosuje się wobec produktów pochodzących ze Wspólnoty Europejskiej lub państw Pacyfiku objętych działami 01-97 określonymi w odpowiednich nomenklaturach taryfowych Strony WE i państw Pacyfiku zgodnie z zasadami klasyfikacji stosowanymi wobec Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania towarów (HS).

ROZDZIAŁ 1

Cła

Artykuł 7

Cła i pozostałe opłaty

1. Cła obejmują wszelkiego rodzaju podatki lub opłaty nakładane na przywóz towarów lub w związku z nim, włączając w to wszelkiego rodzaju podatki wyrównawcze lub opłaty dodatkowe, lecz nie obejmują:

a) podatków wewnętrznych lub innych opłat wewnętrznych nałożonych zgodnie z art. 23;

b) środków antydumpingowych, wyrównawczych lub ochronnych stosowanych zgodnie z rozdziałem 2 części II;

c) opłat lub innych należności nakładanych zgodnie z ust. 2.

2. Opłaty lub inne należności, o których mowa w ust. 1 lit. c), ograniczają się kwotowo do przybliżonych kosztów świadczonych usług i nie stanowią pośredniej ochrony produktów krajowych lub opodatkowania przywozu dla celów podatkowych. Jakiekolwiek tego typu opłaty czy należności nie mogą być nakładane na zasadzie ad valorem.

Artykuł 8

Reguły pochodzenia

Do celów niniejszego rozdziału "pochodzące" oznacza spełniające reguły pochodzenia określone w protokole II do niniejszej Umowy. Aby w większym stopniu uprościć zasady i metody stosowane w celu określenia pochodzenia, w ciągu pięciu lat następujących po wejściu w życie niniejszej Umowy Strony dokonają przeglądu stosowania tych postanowień, mając na względzie potrzeby państw Pacyfiku w zakresie rozwoju. W przeglądzie tym należy w pełni uwzględnić potrzebę zapewnienia gwarancji dla inwestorów, rozwoju technologii i procesów produkcyjnych oraz pozostałych czynników, włącznie z przeprowadzanymi zmianami dotyczącymi reguł pochodzenia oraz określania właściwych mechanizmów współpracy administracyjnej pomiędzy Stronami oraz państwami Pacyfiku, w zależności od przypadku, co może wymagać wprowadzenia zmian do postanowień niniejszego protokołu. Nie później niż rok przed końcem tego okresu Strony otwierają negocjacje dotyczące protokołu w celu jego zmiany lub zastąpienia. Każdej takiej zmiany lub zastąpienia dokonuje się w drodze decyzji Komitetu ds. Handlu.

Artykuł 9

Klasyfikacja towarów

Obowiązującą klasyfikacją towarów w handlu między Stroną WE i państwami Pacyfiku jest klasyfikacja określona w odpowiednich nomenklaturach taryfowych opartych na Zharmonizowanym Systemie Oznaczania i Kodowania towarów.

Artykuł 10

Zniesienie ceł przywozowych

Ani Strona WE, ani państwa Pacyfiku nie mogą utrzymywać lub ustanawiać ceł, podatków lub innych opłat i należności nakładanych na wywóz lub w związku z wywozem towarów na terytorium drugiej Strony, ani też podatków wewnętrznych, opłat i należności na towary wywożone na terytorium drugiej Strony poza tymi nakładanymi na produkty podobne przeznaczone do sprzedaży wewnętrznej z wyjątkiem:

a) kiedy środki te są niezbędne w związku ze środkami krajowymi w celu zapewnienia płynności finansowej jednego z państw Pacyfiku lub w celu ochrony środowiska naturalnego; oraz

b) w wyjątkowych okolicznościach, w przypadku gdy państwo Pacyfiku może uzasadnić szczególną ochronę potrzebami nowopowstających gałęzi przemysłu, państwo to może wprowadzić tymczasowe cła wywozowe na ograniczoną liczbę produktów przeznaczonych na rynek WE po uzgodnieniu ze stroną WE [1].

Artykuł 11

Cła na produkty pochodzące z państw Pacyfiku

Produkty pochodzące z państw Pacyfiku są wolne od ceł w przywozie do WE z wyjątkiem produktów wymienionych w załączniku I i na warunkach w nim określonych.

Artykuł 12

Cła na produkty pochodzące z WE

Cła przywozowe na produkty pochodzące z WE obniża się lub znosi zgodnie z postanowieniami określonymi w załączniku II.

Artykuł 13

Zmiany dotyczące zobowiązań taryfowych

W przypadku poważnych trudności dotyczących przywozu danego produktu państwo Pacyfiku doświadczające takich trudności może wnioskować do Komitetu ds. Handlu o przegląd harmonogramu obniżania i znoszenia ceł w celu zmiany w stosownych przypadkach harmonogramu obniżania i znoszenia ceł w drodze wspólnego porozumienia.

Komitet ds. Handlu w drodze porozumienia może wprowadzić zmiany do załącznika II w każdej kwestii, w której uważa to za stosowne.

Strony zapewniają, że zmiany takie nie prowadzą do niezgodności niniejszej Umowy z wymogami art. XXIV GATT 1994.

Artykuł 14

Status quo

Od daty wejścia w życie niniejszej Umowy w stosunku do produktów podlegających zobowiązaniom ws. liberalizacji między Stronami nie wprowadza się żadnych nowych ceł w handlu, nie podnosi się też ceł dotychczas stosowanych.

Artykuł 15

Przepływ towarów

1. W stosunku do towarów pochodzących z WE lub z państw Pacyfiku cła pobiera się jedynie jednorazowo. Po pobraniu cła towary pochodzące z którejkolwiek ze Stron podlegają przepływowi na terytorium Strony WE lub państw Pacyfiku, w zależności od przypadku, bez uiszczania dalszych opłat celnych.

2. Niezależnie od ust. 1 oraz w przypadku towarów objętych pozycjami taryfowymi, co do których cła nie zostały jeszcze zniesione we wszystkich państwach Pacyfiku, wszelkie cło zapłacone przy przywozie do jednego z państw Pacyfiku jest zwracane w całości bez zwłoki, kiedy towary opuszczają terytorium państwa pierwszego przywozu. Cło od tego towaru powinno zostać następnie zapłacone w kraju, w którym ma miejsce konsumpcja.

3. Strony zgadzają się współpracować w celu ułatwienia przepływu towarów oraz uproszczenia procedur celnych, zgodnie z postanowieniami rozdziału 4.

Artykuł 16

Klauzula niedyskryminacji

1. W odniesieniu do spraw objętych niniejszym rozdziałem Strona WE przyznaje państwom Pacyfiku wszelkie korzystniejsze traktowanie stosowane w wyniku zawarcia, po podpisaniu niniejszej Umowy, przez Stronę WE umowy o wolnym handlu ze stronami trzecimi.

2. W odniesieniu do spraw objętych niniejszym rozdziałem państwa Pacyfiku przyznają Stronie WE wszelkie korzystniejsze traktowanie stosowane w wyniku zawarcia, po podpisaniu niniejszej Umowy, przez państwa Pacyfiku umowy o wolnym handlu z którąkolwiek ze znaczących gospodarek handlowych.

3. W przypadku gdy jedno z państw lub państwa Pacyfiku mogą wykazać, iż strona trzecia zaoferowała im znacznie korzystniejsze traktowanie towarów, włącznie z regułami pochodzenia, niż traktowanie zaoferowane przez Stronę WE, Strony przeprowadzą konsultacje oraz mogą wspólnie zadecydować, jak najlepiej wykonać postanowienia ust. 2.

4. Postanowienia niniejszego rozdziału nie mogą zobowiązywać Strony WE lub któregokolwiek z państw Pacyfiku do wzajemnego rozszerzenia jakiegokolwiek preferencyjnego traktowania stosowanego w wyniku przystąpienia Strony WE lub któregokolwiek z państw Pacyfiku do umowy o wolnym handlu ze stronami trzecimi w dniu podpisania niniejszej Umowy.

5. Do celów niniejszego artykułu "umowa o wolnym handlu" oznacza, co do zasady, umowę znacząco liberalizującą handel i gwarantującą brak lub zniesienie wszystkich środków dyskryminacyjnych pomiędzy stronami tej umowy poprzez zniesienie istniejących środków dyskryminacyjnych lub zakaz stosowania nowych lub dodatkowych środków dyskryminacyjnych w dniu wejścia w życie tej umowy lub w innym rozsądnym terminie.

6. Do celów niniejszego artykułu "znacząca gospodarka handlowa" oznacza jakikolwiek rozwinięty kraj lub jakikolwiek kraj, którego udział w światowym wywozie towarów przekraczał jeden procent w roku poprzedzającym wejście w życie umowy o wolnym handlu określonej w ust. 2, lub jakąkolwiek grupa krajów działających indywidualnie, wspólnie lub w ramach umowy o wolnym handlu, której wspólny udział w światowym wywozie towarów przekraczał półtora procenta w roku poprzedzającym wejście w życie umowy o wolnym handlu określonej w ust. 2 [2].

Artykuł 17

Szczególne postanowienia dotyczące współpracy administracyjnej w sprawach celnych

1. Strony uzgadniają, że współpraca administracyjna jest niezbędnym elementem wdrażania i kontroli traktowania preferencyjnego przyznanego w niniejszej części Umowy i podkreślają swoje zobowiązanie do zwalczania nieprawidłowości i nadużyć finansowych w sprawach celnych i związanych z cłami.

2. W przypadku gdy Strona lub państwo Pacyfiku stwierdzą na podstawie obiektywnych informacji brak współpracy administracyjnej, nieprawidłowości lub nadużycia finansowe, Strona ta lub przedmiotowe państwo Pacyfiku może tymczasowo zawiesić odpowiednie traktowanie preferencyjne danego produktu lub produktów zgodnie z niniejszym artykułem.

3. Do celów niniejszego artykułu brak współpracy administracyjnej oznacza m.in.:

a) powtarzające się przypadki niedopełnienia obowiązku weryfikacji statusu pochodzenia danego produktu lub produktów;

b) powtarzające się przypadki odmowy lub nieuzasadnionego opóźnienia w przeprowadzaniu późniejszych weryfikacji dowodów pochodzenia lub przekazywaniu ich wyników;

c) powtarzające się przypadki odmowy lub nieuzasadnionego opóźnienia w wydawaniu zezwolenia na przeprowadzenie misji współpracy administracyjnej celem weryfikacji autentyczności dokumentów lub dokładności informacji dotyczących przyznawania omawianego tu traktowania preferencyjnego.

Do celów niniejszego artykułu stwierdzenie istnienia nieprawidłowości lub nadużyć może mieć miejsce, między innymi, jeżeli nastąpił gwałtowny, nieuzasadniony wzrost wielkości przywozu towarów, przekraczający tradycyjne możliwości produkcyjne i wywozowe drugiej Strony lub państwa Pacyfiku, w zależności od przypadku, powiązany z posiadaniem obiektywnych informacji dotyczących nieprawidłowości lub nadużyć.

4. Zastosowanie czasowego zawieszenia na podstawie ust. 2 podlega następującym warunkom:

a) Strona lub państwo Pacyfiku, w zależności od przypadku, którzy stwierdziły na podstawie obiektywnych informacji brak współpracy administracyjnej lub nieprawidłowości lub nadużycia finansowe, bezzwłocznie powiadamiają o tym Komitet ds. Handlu, przekazując jednocześnie obiektywne informacje, oraz rozpoczynają konsultacje w ramach Komitetu ds. Handlu w oparciu o wszelkie stosowne informacje i obiektywne wnioski, celem znalezienia rozwiązania zadowalającego zarówno Stronę WE, jak i państwa lub państwo Pacyfiku, w zależności od przypadku.

b) W przypadku gdy Strony rozpoczęły w ramach Komitetu ds. Handlu konsultacje, o których mowa powyżej, lecz nie osiągnęły zadowalającego rozwiązania w ciągu trzech miesięcy od przekazania informacji, wówczas dana Strona lub dane państwo Pacyfiku może tymczasowo zawiesić zastosowane traktowanie preferencyjne danego produktu lub danych produktów. Takie czasowe zawieszenie zostanie bez nieuzasadnionej zwłoki zgłoszone Komitetowi ds. Handlu.

c) Tymczasowe zawieszenie przewidziane w niniejszym artykule ogranicza się do środków niezbędnych do ochrony interesów finansowych danej Strony lub danego państwa Pacyfiku. Środki te nie przekraczają okresu sześciu miesięcy, który może zostać przedłużony. Informację o tymczasowym zawieszeniu bezzwłocznie po jego przyjęciu podaje się do wiadomości Stronie lub państwu Pacyfiku, którego ono dotyczy, oraz Komitetowi ds. Handlu. Stanowią one przedmiot okresowych konsultacji w ramach Komitetu ds. Handlu, zwłaszcza w celu ich zniesienia, gdy tylko okoliczności na to pozwolą.

5. Równocześnie z powiadomieniem Komitetu ds. Handlu, zgodnie z ust. 4 lit. a) niniejszego artykułu, dana Strona lub dane państwo Pacyfiku powinny opublikować zawiadomienie dla importerów w swoim dzienniku urzędowym. W zawiadomieniu dla importerów powinna znaleźć się informacja, że w odniesieniu do danego produktu i w odniesieniu do określonego pochodzenia stwierdzono, na podstawie obiektywnych informacji, brak współpracy administracyjnej lub istnienie nieprawidłowości lub nadużyć.

Artykuł 18

Usuwanie błędów administracyjnych

Strony uznają prawo drugiej Strony do poprawiania błędów w trakcie wykonywania niniejszej Umowy. W przypadku zidentyfikowania błędów każda ze Stron może się zwrócić z wnioskiem do Komitetu ds. Handlu o zbadanie możliwości przyjęcia właściwych środków w celu rozwiązania problemu.

ROZDZIAŁ 2

Instrumenty ochrony handlu

Artykuł 19

Środki antydumpingowe i wyrównawcze

1. Z zastrzeżeniem postanowień niniejszego artykułu, żadne z postanowień niniejszej Umowy nie stanowi przeszkody dla wprowadzenia przez Stronę WE lub państwa Pacyfiku należące do WTO i nienależące do WTO, indywidualnie lub zbiorowo, środków antydumpingowych lub wyrównawczych zgodnie z odpowiednimi porozumieniami WTO. Do celów niniejszego artykułu pochodzenie produktów ustala się zgodnie z niepreferencyjnymi regułami pochodzenia obowiązującymi na terytorium Stron.

2. Strona WE nie może nakładać ostatecznych ceł antydumpingowych lub wyrównawczych na produkty przywożone z państw Pacyfiku przed rozważeniem możliwości zastosowania konstruktywnych rozwiązań przewidzianych w odpowiednich porozumieniach WTO, zgodnie z prawem WE. W związku z powyższym Strona WE udziela odpowiedniej pomocy eksporterom z państw Pacyfiku, którzy proponują takie konstruktywne rozwiązania.

3. Jeżeli środek antydumpingowy lub wyrównawczy został wprowadzony przez władze regionalne lub subregionalne w imieniu dwóch lub więcej państw Pacyfiku, istnieje tylko jedna instytucja kontroli sądowej, obejmująca procedury odwoławcze.

4. W przypadku gdy środek antydumpingowy lub wyrównawczy może być nałożony na poziomie regionalnym lub subregionalnym oraz na poziomie krajowym, Strony lub państwa Pacyfiku, w zależności od przypadku, gwarantują że środki takie nie są stosowane jednocześnie wobec tego samego produktu przez władze regionalne lub subregionalne, z jednej strony, i przez władze krajowe, z drugiej strony.

5. Strona WE powiadamia eksportujące państwa Pacyfiku o otrzymaniu właściwie udokumentowanej skargi przed wszczęciem dochodzenia.

6. Postanowienia niniejszego artykułu stosuje się we wszystkich dochodzeniach wszczętych po wejściu w życie niniejszej Umowy.

7. Postanowienia niniejszego artykułu nie podlegają postanowieniom niniejszej Umowy dotyczącym rozstrzygania sporów.

Artykuł 20

Zabezpieczenia wielostronne

1. Z zastrzeżeniem postanowień niniejszego artykułu, żadne z postanowień niniejszej Umowy nie stanowi przeszkody dla podjęcia przez państwa Pacyfiku oraz Stronę WE środków zgodnie z art. XIX Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 roku, Porozumieniem w sprawie środków ochronnych i art. 5 Porozumienia w sprawie rolnictwa. Do celów niniejszego artykułu pochodzenie produktów ustala się zgodnie z niepreferencyjnymi regułami pochodzenia obowiązującymi na terytorium Stron.

2. Niezależnie od ust. 1, biorąc pod uwagę zawarte w niniejszej Umowie ogólne cele dotyczące rozwoju oraz niewielki rozmiar gospodarek państw Pacyfiku, Strona WE może wyłączyć przywóz z każdego z państw Pacyfiku ze stosowania środków podejmowanych zgodnie z art. XIX GATT 1994, Porozumieniem WTO w sprawie środków ochronnych i art. 5 Porozumienia w sprawie rolnictwa.

3. Postanowienia ust. 2 obowiązują przez okres pięciu lat od daty wejścia w życie niniejszej Umowy. Nie później niż 120 dni przed końcem tego okresu Strony dokonają przeglądu stosowania tych postanowień, biorąc pod uwagę potrzeby państw Pacyfiku w zakresie rozwoju, w celu ustalenia, czy przedłużyć ich stosowanie na kolejny okres.

4. Postanowienia ust. 1 nie podlegają postanowieniom niniejszej Umowy dotyczącym rozstrzygania sporów.

Artykuł 21

Dwustronne środki ochronne

1. Niezależnie od art. 20, po rozpatrzeniu innych rozwiązań, Strona WE lub jedno z państw Pacyfiku może zastosować środki ochronne o ograniczonym czasie obowiązywania, które stanowią odstępstwo od postanowień art. 11 lub 12 na warunkach i zgodnie z procedurami określonymi w niniejszym artykule.

2. Środki ochronne, o których mowa w ust. 1, mogą być wprowadzone, jeśli przywóz produktu pochodzącego ze Strony WE lub z jednego z państw Pacyfiku odbywa się na terytorium Strony WE lub jednego z państw Pacyfiku w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że powoduje on lub może powodować:

a) poważną szkodę dla krajowego przemysłu produktów podobnych lub bezpośrednio konkurujących na terytorium Stron dokonujących przywozu lub państw Pacyfiku; lub

b) zakłócenia o charakterze gospodarczym lub społecznym w przemyśle lub w sektorze gospodarki, lub też trudności, które mogłyby spowodować znaczące pogorszenie sytuacji gospodarczej Stron dokonujących przywozu lub państw Pacyfiku; lub

c) zakłócenia na rynkach podobnych lub bezpośrednio konkurujących produktów rolnych [3], lub w mechanizmach regulacji tych rynków.

3. Środki ochronne, o których mowa w niniejszym artykule, nie wykraczają poza to, co jest konieczne do naprawienia poważnej szkody lub zakłóceń lub do zapobieżenia im, zgodnie z postanowieniami ust. 2 i ust. 5 lit. b). Środki ochronne Stron dokonujących przywozu lub państw Pacyfiku mogą obejmować wyłącznie jedno lub kilka z następujących działań:

a) zawieszenie dalszego zmniejszania stawki cła przywozowego dla danego produktu, jak przewidziano w niniejszej Umowie;

b) zwiększenie stawki celnej dla danego produktu do poziomu nieprzekraczającego stawki celnej stosowanej do przywozu pochodzącego z innych członków WTO; oraz

c) wprowadzenie kontyngentów taryfowych na dany produkt.

4. Bez uszczerbku dla powyższych ust. 1-3, jeśli przywóz jakiegokolwiek produktu pochodzącego z przynajmniej jednego państwa Pacyfiku odbywa się w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że w przypadku jednego lub kilku regionów najbardziej oddalonych Strony WE powoduje on lub może powodować jedną z sytuacji opisanych powyżej w art. 2 lit. a), b) i c), Strona WE może wprowadzić środki nadzoru lub środki ochronne ograniczone do danego regionu lub regionów, zgodnie z procedurami określonymi w ust. 6-9.

5. a) Bez uszczerbku dla powyższych ust. 1-3, jeśli przywóz jakiegokolwiek produktu pochodzącego ze Strony WE odbywa się w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że w przypadku przynajmniej jednego państwa Pacyfiku powoduje on lub może powodować jedną z sytuacji opisanych w powyższych ust. 2 lit. a), b) i c), dane państwo Pacyfiku może wprowadzić środki nadzoru lub środki ochronne ograniczone do swojego terytorium, zgodnie z procedurami określonymi w ust. 6-9.

b) Każde państwo Pacyfiku może zastosować środki ochronne, jeżeli przywóz produktu pochodzącego ze Strony WE na jego terytorium w wyniku obniżenia stawek celnych odbywa się w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że powoduje on lub może powodować zakłócenia w funkcjonowaniu nowopowstającego przemysłu produktów podobnych lub bezpośrednio konkurujących. Środki te wprowadza się w celu upowszechniania wydajnych i zrównoważonych gałęzi przemysłu z myślą o podniesieniu ogólnego poziomu życia ludzi. Takie postanowienie obowiązuje wyłącznie przez okres dwudziestu lat od daty wejścia w życie niniejszej Umowy. Środki wprowadza się zgodnie z procedurami określonymi poniżej w ust. 6-9 z zastrzeżeniem, że początkowy okres obowiązywania środków może wynosić siedem lat w przypadku krajów nienależących go grupy krajów najsłabiej rozwiniętych, po którym następuje wspólny przegląd w celu ewentualnego dalszego rozszerzenia o kolejne trzy lata, oraz w przypadku małych państw wyspiarskich oraz najsłabiej rozwiniętych państw Pacyfiku o dwanaście lat, po którym następuje wspólny przegląd w celu ewentualnego dalszego rozszerzenia o kolejne trzy lata. W oparciu o niniejsze postanowienie w przypadku towarów pochodzących z WE żadne z państw Pacyfiku w żadnym wypadku nie podnosi taryf celnych na więcej niż 3 % pozycji taryfy celnej lub na więcej niż 15 % całkowitej wartości towarów pochodzących z WE obliczonych jako średnia wartość przywozu w ciągu ostatnich trzech lat.

6. a) Środki ochronne, o których mowa w niniejszym artykule, utrzymywane są wyłącznie przez taki okres, jaki może być niezbędny dla uniknięcia lub naprawienia poważnej szkody czy zakłóceń jak określono w ust. 2, 4 i 5.

b) Środków ochronnych, o których mowa w niniejszym artykule, nie stosuje się przez okres dłuższy niż dwa lata. W wyjątkowych okolicznościach okres ten może zostać przedłużony maksymalnie o kolejne dwa lata. Jeżeli jedno z państw Pacyfiku stosuje środek ochronny, lub jeżeli Strona WE stosuje środek ograniczony do terytorium jednego lub kilku ze swoich najbardziej oddalonych regionów, środki takie mogą być stosowane przez okres nieprzekraczający czterech lat, a w wyjątkowych okolicznościach, mogą one zostać przedłużone maksymalnie o kolejne cztery lata.

c) Środki ochronne, o których mowa w niniejszym artykule, stosowane przez okres dłuższy niż jeden rok, zawierają wyraźne elementy prowadzące do stopniowego ich usuwania najpóźniej na końcu wyznaczonego terminu.

d) Nie stosuje się żadnych środków ochronnych, o których mowa w niniejszym artykule, w przywozie produktu, co do którego wcześniej zastosowano taki środek, przez okres co najmniej roku, licząc od dnia wygaśnięcia stosowania środka.

7. W celu wdrożenia ust. 1-6 stosuje się następujące postanowienia:

a) W przypadku gdy Strona WE lub jedno z państw Pacyfiku uznaje, że występuje jeden z przypadków określonych w ust. 2, 4 lub 5, niezwłocznie przekazują sprawę do rozpatrzenia Komitetowi ds. Handlu.

b) Komitet ds. Handlu może przedstawić wszelkie zalecenia niezbędne dla rozwiązania zaistniałych problemów. Jeżeli Komitet ds. Handlu nie przedstawił żadnych zaleceń w celu rozwiązania zaistniałych problemów, lub jeśli nie znaleziono innego satysfakcjonującego rozwiązania w terminie 30 dni po przedłożeniu sprawy Komitetowi ds. Handlu, Strona WE lub państwo Pacyfiku dokonujące przywozu mogą zastosować odpowiednie środki zaradcze, zgodnie z niniejszym artykułem.

c) Przed wprowadzeniem środka przewidzianego w niniejszym artykule lub w przypadkach, do których zastosowanie ma ust. 8 niniejszego artykułu, Strona WE lub dane państwo Pacyfiku najszybciej jak to możliwe dostarczają Komitetowi ds. Handlu wszelkie istotne informacje niezbędne do dokładnego zbadania sytuacji w celu znalezienia rozwiązania zadowalającego zainteresowane Strony.

d) W wyborze środków ochronnych zgodnych z niniejszym artykułem pierwszeństwo należy przyznać tym, które w najmniejszym stopniu zakłócają wykonywanie niniejszej Umowy.

e) Komitet ds. Handlu jest niezwłocznie powiadamiany o wszelkich środkach ochronnych zastosowanych zgodnie z niniejszym artykułem, które są przedmiotem okresowych konsultacji w ramach tego organu, zwłaszcza w celu ustalenia harmonogramu ich znoszenia, gdy tylko okoliczności na to pozwolą.

8. W przypadku wystąpienia wyjątkowych okoliczności wymagających podjęcia niezwłocznych działań, Strona WE lub państwo Pacyfiku dokonujące przywozu, w zależności od przypadku, mogą tymczasowo zastosować środki przewidziane w ust. 3, 4 lub 5, nie stosując się do wymogów ust. 7. Działanie takie może być podjęte przez maksymalny okres 180 dni, jeżeli środki są stosowane przez Stronę WE oraz 200 dni, jeżeli są one stosowane przez państwo Pacyfiku lub jeżeli środki wprowadzone przez Stronę WE ograniczają się do terytorium jednego lub kilku z jej najbardziej oddalonych regionów. Okres stosowania takiego tymczasowego środka liczony jest jako część okresu początkowego i przedłużenia, o którym mowa w ust. 6. Przy wprowadzaniu takich środków tymczasowych należy uwzględnić interesy zainteresowanych Stron, a zwłaszcza interesy małych państw wyspiarskich. Strona dokonująca przywozu lub państwo Pacyfiku, w zależności od przypadku, informują drugą zainteresowaną Stronę oraz bezzwłocznie przekazują do rozpatrzenia sprawę Komitetowi ds. Handlu.

9. Jeśli Strona dokonująca przywozu lub państwo Pacyfiku, w zależności od przypadku, poddaje przywóz produktu procedurze administracyjnej, której przedmiotem jest szybkie dostarczenie informacji dotyczących tendencji w przepływach handlu, mogących powodować trudności określone w niniejszym artykule, niezwłocznie zawiadamia o tym Komitet ds. Handlu.

10. Środki ochronne stosowane zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu nie podlegają postanowieniom WTO dotyczącym rozstrzygania sporów.

ROZDZIAŁ 3

Środki pozataryfowe

Artykuł 22

Zakaz ograniczeń ilościowych

O ile w niniejszej Umowie nie postanowiono inaczej, wraz z wejściem w życie niniejszej Umowy znosi się wszelkie zakazy lub ograniczenia stosowane wobec przywozu lub wywozu towarów między Stroną WE i państwami Pacyfiku, inne niż cła i podatki, opłaty lub inne należności niezależnie czy wprowadzone w ramach kontyngentów, pozwoleń przywozowych lub wywozowych lub innych środków. Nie wprowadza się żadnych nowych środków tego rodzaju. Postanowienia niniejszego artykułu nie naruszają postanowień rozdziału 2 części II.

Artykuł 23

Traktowania narodowe podatków wewnętrznych i uregulowań

1. Produkty podlegające przywozowi pochodzące z jednej ze Stron nie podlegają, bezpośrednio ani pośrednio, podatkom wewnętrznym lub innym opłatom wewnętrznym wszelkiego rodzaju poza tymi jakie się stosuje, bezpośrednio lub pośrednio, do podobnych produktów krajowych. Poza tym Strony nie stosują żadnych dodatkowych podatków wewnętrznych lub innych opłat wewnętrznych dla ochrony produkcji krajowej.

2. Produkty podlegające przywozowi pochodzące z jednej ze Stron są traktowane w sposób nie mniej uprzywilejowany, niż podobne produkty krajowe w odniesieniu do wszystkich przepisów prawa, regulacji lub wymogów mających wpływ na ich wewnętrzną sprzedaż, oferty sprzedaży, kupno, transport, dystrybucję lub wykorzystanie. Postanowienia niniejszego ustępu nie wykluczają stosowania zróżnicowanych wewnętrznych opłat transportowych, które dotyczą wyłącznie działalności gospodarczej polegającej na używaniu środków transportu, a nie pochodzenia produktu.

3. Żadna ze Stron nie ustanawia i nie utrzymuje wewnętrznych regulacji ilościowych dotyczących mieszania, przetwarzania lub wykorzystywania produktów w ustalonych ilościach lub proporcjach, co wymaga, bezpośrednio lub pośrednio, aby określona ilość lub proporcja produktu będącego przedmiotem regulacji musiała zostać dostarczona ze źródeł krajowych. Poza tym żadna ze Stron ani żadne państwo Pacyfiku nie stosują żadnych dodatkowych wewnętrznych regulacji ilościowych dla ochrony produkcji krajowej.

4. Postanowienia niniejszego artykułu nie wykluczają wypłat dotacji lub przyznawania zachęt podatkowych producentom krajowym w celu rozwijania produkcji przemysłowej, włącznie z wypłatami dla producentów krajowych, pochodzącymi z wpływów z podatków wewnętrznych lub opłat stosowanych zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu, oraz subsydiami realizowanymi poprzez rządowe zakupy produktów krajowych.

5. Postanowień niniejszego artykułu nie stosuje się wobec przepisów prawa, regulacji, procedur lub praktyk dotyczących zamówień publicznych.

Artykuł 24

Subsydia wywozowe dla rolnictwa

1. W odniesieniu do wszelkich produktów określonych w ust. 3, dla których państwa Pacyfiku zobowiązały się znieść cła, Strona WE zobowiązuje się stopniowo znosić wszystkie istniejące subsydia przyznane na wywóz danego produktu na terytorium państw Pacyfiku.

2. Nie później niż w dniu 18 grudnia 2007 r. Strony przeprowadzą konsultacje w celu określenia sposobów zniesienia istniejących subsydiów wymienionych w ust. 1.

3. Niniejszy artykuł stosuje się do produktów objętych załącznikiem I Porozumienia WTO w sprawie rolnictwa.

ROZDZIAŁ 4

Ułatwienia celne i handlowe

Artykuł 25

Cele

Celami niniejszego rozdziału są:

a) pomoc w integracji państw Pacyfiku z gospodarką światową, zwłaszcza ułatwienie handlu między Stronami;

b) wzmocnienie współpracy w sprawach celnych, aby zapewnić, że odpowiednie przepisy i procedury, jak również zdolności administracyjne poszczególnych służb administracyjnych, umożliwiają skuteczne i wydajne pobieranie ceł oraz ułatwiają handel.

Artykuł 26

Związki z istniejącymi programami i systemami pomocy

Strony dokładają starań, aby koordynować i integrować współpracę w kwestiach dotyczących ułatwień handlowych i promocji handlu z działaniami innych podmiotów, organizacji regionalnych oraz krajowych organów i organizacji w celu unikania niepotrzebnego powielania istniejących programów i maksymalizacji korzyści z zasobów przeznaczonych na ułatwienia handlowe, a zwłaszcza, w przypadkach kiedy jest to uzasadnione, poprzez:

a) wymianę informacji pomiędzy Stronami, innymi podmiotami, organizacjami regionalnymi i międzynarodowymi oraz ich członkami;

b) wykorzystanie wiedzy fachowej i zasobów innych organizacji regionalnych lub międzynarodowych;

c) współpracę między Stronami w ramach pozostałych organizacji regionalnych i międzynarodowych;

d) współpracę z pozostałymi organizacjami regionalnymi i międzynarodowymi w rozwijaniu, ustanawianiu i wdrażaniu porozumień międzynarodowych dotyczących zharmonizowanych standardów i procedur lub w ustanawianiu nowych organizacji regionalnych;

e) uczestnictwo pozostałych organizacji regionalnych i ich członków w programach ułatwień handlowych i programach promocji handlu; oraz

f) wszelkie inne formy współpracy, koordynacji lub integracji działalności, które Strony uznają za stosowne.

Artykuł 27

Współpraca w sprawach celnych i administracyjnych

1. Strony postanawiają:

a) wymieniać informacje na temat prawodawstwa i procedur celnych;

b) rozwijać wspólne inicjatywy w uzgodnionych obszarach;

c) wypracowywać, o ile to możliwe, wspólne stanowiska w sprawach celnych na forach międzynarodowych;

d) promować współpracę między wszystkimi powiązanymi instytucjami zarówno na poziomie krajowym, jak i ponadgranicznym.

2. Niezależnie od ust. 1, służby administracyjne Stron udzielają sobie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych zgodnie z postanowieniami protokołu I.

Artykuł 28

Procedury celne

1. Strona WE i państwa Pacyfiku uzgadniają, że ich odpowiednie przepisy i procedury celne opierają się na międzynarodowych instrumentach i normach w dziedzinie ceł i handlu, włącznie z istotnymi elementami zrewidowanej Konwencji z Kioto na temat uproszczenia i harmonizacji procedur celnych, Ramami standardów dla zabezpieczenia i uproszczenia handlu globalnego WCO, zbiorem danych WCO oraz Konwencją w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów.

2. Strona WE i państwa Pacyfiku uzgadniają, że ich wzajemne przepisy i procedury handlowe i celne opierają się na następujących zasadach:

a) potrzebie ochrony i ułatwiania legalnego handlu poprzez skuteczne egzekwowanie przepisów i ich przestrzeganie;

b) potrzebie unikania zbędnych lub dyskryminujących obciążeń dla podmiotów gospodarczych, wprowadzania zabezpieczeń przed nadużyciami finansowymi, wprowadzenia uproszczonych procedur dla przedsiębiorstw handlowych spełniających wymogi oraz zachęt dla przestrzegania prawa, jak również na potrzebie unikania stosowania zbyt surowych kar w przypadku niewielkiego naruszenia przepisów celnych lub wymogów proceduralnych;

c) stosowaniu nowoczesnych technik celnych, wraz z oceną ryzyka, uproszczonymi procedurami wprowadzenia i zwolnienia towarów, kontrolami następującymi po zwolnieniu towarów i metodami kontroli przedsiębiorstw;

d) stopniowym rozwoju systemów, łącznie z systemami opartymi na technologii informacyjnej, aby ułatwić elektroniczną wymianę danych między przedsiębiorstwami handlowymi, służbami celnymi oraz powiązanymi podmiotami;

e) potrzebie ułatwienia przepływów tranzytowych;

f) potrzebie unikania wymogu obowiązkowego korzystania z usług niezależnych pośredników celnych. W stosunku do pośredników celnych powinny obowiązywać przejrzyste i niedyskryminacyjne zasady udzielania licencji;

g) potrzebie unikania, z wyjątkiem szczególnych okoliczności, obowiązku przeprowadzania inspekcji przedwysyłkowych lub podobnych kontroli zgodnie z Porozumieniem WTO w sprawie inspekcji przedwysyłkowej.

3. Małe państwa wyspiarskie wykonują przepisy ust. 1 i ust. 2 lit. c) i d) niniejszego artykułu stosownie do możliwości, biorąc pod uwagę niewielkie rozmiary i możliwości swoich służb administracyjnych.

4. Strony uzgadniają, że:

a) Strona WE i państwa Pacyfiku powinny stosować odpowiednio jednolity dokument administracyjny lub jego wersję elektroniczną. Państwa Pacyfiku będą nadal podejmować wysiłki w tym celu, dążąc do wdrożenia takiego dokumentu wkrótce po wejściu w życie niniejszej Umowy. Wspólny przegląd sytuacji zostanie przeprowadzony 5 lat po wejściu w życie niniejszej Umowy;

b) należy wdrożyć system wiążących w sprawach celnych przepisów, zwłaszcza dotyczących klasyfikacji taryfowej oraz reguł pochodzenia, zgodny z przepisami obowiązującymi w ich odpowiednim prawodawstwie.

5. Dla usprawnienia metod pracy oraz zapewnienia niedyskryminacji, przejrzystości, skuteczności, praworządności i rozliczalności działań, Strony lub państwa Pacyfiku, w zależności od przypadku:

a) zapewniają skuteczne, szybkie i niedyskryminacyjne procedury przewidujące prawo do odwołania się od działań i decyzji administracyjnych organów celnych mających wpływ na przywóz, wywóz i tranzyt towarów. Procedury odwoławcze są łatwo dostępne, również dla małych i średnich przedsiębiorstw, a wszelkie koszty z nimi związane nie powinny być wygórowane i powinny być współmierne do kosztów procedur odwoławczych;

b) zapewniają, że wdraża się odpowiednie środki, aby osiągnąć wysokie standardy etyczne służb celnych, zgodnie z właściwymi międzynarodowymi konwencjami i instrumentami w tej dziedzinie.

Artykuł 29

Cła a środowisko przedsiębiorców

Strona WE i państwa Pacyfiku postanawiają:

a) wspierać współpracę pomiędzy podmiotami gospodarczymi i właściwymi służbami administracyjnymi;

b) zapewnić, aby wszelkie przepisy, procedury oraz informacje o opłatach i należnościach były udostępniane publicznie, w miarę możliwości w formie elektronicznej, wraz z odpowiednimi wyjaśnieniami w stosownych przypadkach;

c) udostępniać publicznie właściwe komunikaty administracyjne, włącznie z wymaganiami organów i procedurami wjazdowymi, informacje o godzinach pracy i procedurach roboczych biur celnych w portach i na przejściach granicznych oraz na temat punktów kontaktowych udzielających informacji;

d) w razie potrzeby, o ile to możliwe, przeprowadzać odpowiednio wcześnie i systematycznie dialog z podmiotami gospodarczymi na temat projektów ustawodawczych, procedur celnych i kwestii handlowych. W tym celu każda ze Stron wprowadza odpowiednie mechanizmy regularnych konsultacji pomiędzy służbami administracyjnymi i podmiotami gospodarczymi, zapewniając, że;

e) nowe lub zmienione przepisy i procedury i ich wejście w życie są wdrażane tak, aby przedsiębiorstwa handlowe dysponowały odpowiednimi informacjami w celu właściwego dostosowania do przestrzegania tychże przepisów i procedur;

f) podejmować wysiłki, aby zagwarantować, że ich odpowiednie wymogi oraz procedury celne pozostają zgodne z potrzebami podmiotów handlowych i z najlepszymi praktykami oraz że nie ograniczają wymiany handlowej w stopniu większym, niż to jest konieczne.

Artykuł 30

Ustalanie wartości celnej

1. Strony uzgadniają, że będą stosować art. VII GATT 1994 oraz Porozumienie w sprawie stosowania art. VII GATT 1994 wobec handlu towarami objętymi częścią II niniejszej Umowy.

2. Niezależnie od ust. 1, państwa Pacyfiku, które nie są członkami WTO w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy, stosują zasady dotyczące ustalania wartości celnej zgodnie z art. VII GATT 1994 i Porozumieniem w sprawie stosowania art. VII GATT 1994 wobec handlu towarami objętymi częścią II niniejszej Umowy w ciągu 5 lat od daty wejścia w życie niniejszej Umowy.

Artykuł 31

Harmonizacja standardów celnych na poziomie regionalnym

1. Strony upowszechniają integrację regionalną w obszarze ceł i podejmują wysiłki w celu opracowania wspólnych przepisów, procedur i wymogów zgodnych z odpowiednimi normami międzynarodowymi.

2. Przeprowadza się regularne monitorowanie wykonywania postanowień niniejszego artykułu.

Artykuł 32

Klauzula przeglądowa

Strony zgadzają się dokonać przeglądu wykonywania postanowień niniejszego rozdziału nie później niż 3 lata po wejściu w życie niniejszej Umowy w celu określenia dalszych kroków.

ROZDZIAŁ 5

Bariery techniczne w handlu oraz środki sanitarne i fitosanitarne

Artykuł 33

Zakres i definicje

1. Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się do przepisów technicznych, norm i procedur oceny zgodności (zwanych dalej środkami TBT), jak zdefiniowano w Porozumieniu WTO w sprawie barier technicznych w handlu (zwanym dalej Porozumieniem WTO TBT), oraz do środków sanitarnych i fitosanitarnych (zwanych dalej środkami SPS), jak zdefiniowano w Porozumieniu WTO w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych (zwanym dalej Porozumieniem WTO SPS), w takim zakresie, w jakim wpływają one na handel objęty częścią II niniejszej Umowy.

2. Dla celów niniejszego rozdziału obowiązują definicje zawarte w Porozumieniu TBT i w Porozumieniu SPS.

Artykuł 34

Cele

1. Strony uzgadniają współpracować w celu ułatwiania i zwiększania wzajemnego handlu towarami poprzez identyfikowanie i znoszenie przeszkód w handlu wynikających ze środków TBT i SPS oraz zapobieganie im.

2. Strony zgadzają się współpracować, aby wzmocnić regionalną integrację i współpracę handlową w obszarze Pacyfiku w dziedzinach dotyczących środków TBT i SPS.

3. Strony współpracują, aby ułatwiać zgodność ze środkami SPS stosowanymi wobec przywozu, dbając jednocześnie o zachowanie zdrowia i bezpieczeństwa ludzi, zwierząt i roślin, zwłaszcza poprzez rozwijanie zdolności sektorów publicznego i prywatnego w państwach Pacyfiku oraz wspierając państwa Pacyfiku we wzmacnianiu ich ram prawnych oraz właściwych instytucji.

4. Strony współpracują w celu wzmocnienia integracji regionalnej i poprawy zdolności sektorów prywatnego i publicznego w zakresie przestrzegania środków TBT i SPS.

Artykuł 35

Produkty priorytetowe

Aby łatwiej osiągnąć cele niniejszego rozdziału Strony zgadzają się zdefiniować wykaz produktów priorytetowych podlegających wywozowi z państw Pacyfiku do WE oraz wykaz produktów priorytetowych będących przedmiotem handlu między państwami Pacyfiku. Wykazy te umieszcza się w załączniku odpowiednio III. A i III. B, które podlegają przeglądowi i mogą być zmienione w stosownych przypadkach decyzją Komitetu ds. Handlu.

Artykuł 36

Prawa i obowiązki

1. Strony zgadzają się stosować środki wskazane w porozumieniach SPS i TBT wobec handlu towarami objętymi częścią II niniejszej Umowy.

2. Niezależnie od ust. 1, środki SPS i TBT w państwach Pacyfiku nienależących do WTO w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy stosuje się zgodnie z wymogami porozumień SPS i TBT.

3. W perspektywie krótkoterminowej Strona WE weźmie w pełni pod uwagę ograniczone zdolności państw nienależących do WTO w zakresie stosowania postanowień niniejszego artykułu.

4. O ile to konieczne i możliwe, Strony zgadzają się, że postanowienia dotyczące specjalnego i zróżnicowanego traktowania w zakresie porozumień SPS i TBT WTO stosuje się w handlu pomiędzy Stronami niniejszej Umowy, włącznie z państwami Pacyfiku, które nie są członkami WTO.

Artykuł 37

Równoważność

1. Strony uznają znaczenie wprowadzenia w życie postanowień art. 4 Porozumienia SPS oraz umożliwienia państwom Pacyfiku uznawania równoważności ich środków SPS zaakceptowanych przez rozwinięte kraje dokonujące przywozu.

2. Strony potwierdzają decyzję w sprawie wdrożenia art. 4 Porozumieniu w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych z dnia 23 lipca 2004 r. wydaną przez Komitet WTO ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych. Strona WE zgadza się odpowiednio uwzględnić właściwie uzasadnione wnioski państwa lub państw Pacyfiku, aby zbadać równoważność ich środków SPS w kwestiach wywozu towarów mających szczególne znaczenie dla państw Pacyfiku.

Artykuł 38

Właściwe organy

1. Odpowiednie organy Stron odpowiedzialne za środki SPS są organami odpowiedzialnymi za wdrażanie środków, o których mowa w niniejszym rozdziale, w państwach Pacyfiku i po Stronie WE.

2. Zgodnie z niniejszą Umową Strony przekazują sobie informacje w sprawie odpowiednich organów odpowiedzialnych za środki SPS oraz w sprawie wszelkich zmian w tej kwestii.

Artykuł 39

Rozwiązywanie problemów dotyczących środków SPS i TBT

1. Strony dostarczają koniecznych informacji, aby ułatwiać dostęp do danych dotyczących środków TBT i SPS oraz ich wdrażania i egzekwowania oraz dotyczących dalszego rozwoju tych kwestii, a także aby unikać problemów, które mogą wyniknąć w stosunkach między Stroną WE i państwami Pacyfiku, lub aby rozwiązywać problemy, które się pojawiły.

2. W przypadku gdy środki TBT lub SPS stanowią barierę w handlu, Strony informują się o tym nawzajem oraz przeprowadzają konsultacje tak wcześnie, jak to możliwe, w celu wypracowania wspólnie uzgodnionego rozwiązania.

3. Niniejszy rozdział w żadnym stopniu nie uszczupla praw Stron wynikających z innych porozumień międzynarodowych, włącznie z prawami do uciekania się do dobrych usług lub do mechanizmów rozstrzygania sporów w innych organizacjach międzynarodowych lub uzgodnionych w jakimkolwiek innym porozumieniu międzynarodowym.

Artykuł 40

Przejrzystość i wymiana informacji

1. Aby ułatwiać dostęp do odpowiednich informacji dotyczących środków TBT i SPS, Strony potwierdzają swoje zobowiązania do wykonania postanowień dotyczących przejrzystości określonych w Porozumieniu SPS i w Porozumieniu TBT.

2. Strona WE zgadza się współpracować w ramach inicjatyw państw Pacyfiku, aby ustanowić mechanizm pozwalający na skuteczne notyfikowanie środków TBT i SPS na poziomie regionalnym.

3. Strony dokładają wszelkich starań, aby w stosownych przypadkach, korzystając z istniejących systemów, nawzajem się informować na wczesnym etapie wniosków w sprawie zmiany lub wprowadzenia środków TBT lub SPS, które mogą wpływać na handel między Stronami.

4. W kwestii środków TBT Strony zgadzają się zwłaszcza między innymi:

a) wzmacniać współpracę w celu ułatwienia dostępu do ich rynków poprzez zwiększanie wzajemnej wiedzy i zrozumienia ich odpowiednich systemów dotyczących przepisów technicznych, norm, metrologii, akredytacji i oceny zgodności;

b) wymieniać się informacjami, określać i wdrażać odpowiednie mechanizmy w przypadku poszczególnych problemów lub sektorów, takie jak np. ujednolicenie z normami międzynarodowymi oraz poleganie na deklaracji zgodności dostawcy;

c) rozwijać wspólne stanowiska i podejścia do technicznych praktyk regulacyjnych z uwzględnieniem kwestii takich jak przejrzystość, konsultacje, proporcjonalność, zastosowanie norm międzynarodowych, ocena zgodności i nadzór rynku.

Artykuł 41

Wykonanie

Strony uzgadniają, że w ramach niniejszego rozdziału Komitet ds. Handlu jest właściwy w sprawach:

a) monitorowania i przeglądu wykonania;

b) koordynacji i konsultacji w kwestiach dotyczących środków TBT i SPS;

c) określania i przeglądu priorytetowych sektorów i produktów oraz wynikających z tego priorytetowych obszarów współpracy; oraz

d) przedstawiania zaleceń dotyczących zmian w niniejszym rozdziale.

ROZDZIAŁ 6

Wyjątki

Artykuł 42

Ogólna klauzula wyjątkowa

Pod warunkiem, że środki takie nie są stosowane w sposób stanowiący arbitralną lub nieuzasadnioną dyskryminację pomiędzy Stronami, w których panują podobne warunki, albo ukrytego ograniczenia dla handlu towarami, usługami lub dla zatrudnienia, żadne z postanowień niniejszej Umowy nie jest interpretowane jako przeszkoda utrudniająca przyjęcie i stosowanie przez Stronę WE lub państwa Pacyfiku środków:

a) niezbędnych dla ochrony bezpieczeństwa publicznego oraz moralności publicznej lub utrzymania porządku publicznego;

b) niezbędnych dla ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin;

c) niezbędnych dla zapewnienia przestrzegania ustaw i przepisów, które nie są sprzeczne z postanowieniami niniejszej Umowy, łącznie z odnoszącymi się do:

(i) zapobiegania działaniom o charakterze nielegalnym i podstępnym lub postępowania ze skutkami niewykonania umów;

(ii) ochrony życia prywatnego osób w zakresie przetwarzania i rozpowszechniania danych osobowych oraz ochrony poufności ich osobistych akt i rachunków;

(iii) bezpieczeństwa;

(iv) egzekwowania prawa celnego; lub

(v) ochrony praw własności intelektualnej;

d) odnoszących się do przywozu lub wywozu złota lub srebra;

e) niezbędnych dla ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej;

f) odnoszących się do zachowania ograniczonych zasobów naturalnych, o ile środki te wprowadzane są w powiązaniu z ograniczeniami dotyczącymi krajowej produkcji lub konsumpcji towarów, krajowego świadczenia lub konsumpcji usług oraz inwestorów krajowych;

g) odnoszących się do produktów pracy więźniów; lub

h) niezgodnych z art. 23, pod warunkiem że zróżnicowane traktowanie ma na celu zapewnienie skutecznego lub sprawiedliwego opodatkowania lub poboru podatków bezpośrednich w odniesieniu do działalności gospodarczej, inwestorów lub dostawców usług Strony WE lub jednego z państw Pacyfiku.

Artykuł 43

Wyjątki ze względów bezpieczeństwa

1. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie jest interpretowane jako:

a) wymagające od Strony WE lub jedno z państw Pacyfiku dostarczenia informacji, których ujawnienie uważa się za sprzeczne z podstawowymi interesami bezpieczeństwa;

b) uniemożliwiające Stronie WE lub jednemu z państw Pacyfiku podjęcie jakiegokolwiek działania uznanego za niezbędne dla ochrony ich podstawowych interesów bezpieczeństwa:

(i) odnoszącego się do materiałów rozszczepialnych i materiałów do syntezy jądrowej lub materiałów służących do ich uzyskania;

(ii) odnoszącego się do działalności gospodarczej prowadzonej bezpośrednio lub pośrednio dla celów dostaw dla sił zbrojnych lub ich zaopatrzenia;

(iii) związanego z produkcją broni, amunicji i materiałów wojskowych lub handlem nimi;

(iv) odnoszącego się do zamówień rządowych niezbędnych dla bezpieczeństwa narodowego lub dla celów obronności kraju; lub

(v) podjętych w czasie wojny lub w obliczu innego zagrożenia w stosunkach międzynarodowych; lub

c) uniemożliwiające Stronie WE lub jednemu z państw Pacyfiku podjęcie jakiegokolwiek działania w celu wywiązania się z obowiązków, jakie na siebie przyjęło, aby zapewnić utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego.

2. Komitet ds. Handlu jest informowany, w możliwie najpełniejszym zakresie, o środkach stosowanych na mocy ust. 1 lit. b) i c) oraz o ich wygaśnięciu.

Artykuł 44

Opodatkowanie

1. Żadne z postanowień niniejszej Umowy lub innych uzgodnień przyjętych na mocy niniejszej Umowy nie jest interpretowane jako przeszkoda utrudniająca Stronie WE lub jednemu z państw Pacyfiku, w stosowaniu odpowiednich przepisów własnego ustawodawstwa podatkowego, zróżnicowane traktowanie podatników znajdujących się w odmiennej sytuacji, w szczególności pod względem ich miejsca zamieszkania lub miejsca, gdzie inwestują swój kapitał.

2. Żadne z postanowień niniejszej Umowy lub innych uzgodnień przyjętych na mocy niniejszej Umowy, nie jest interpretowane jako przeszkoda utrudniająca przyjęcie lub stosowanie przez Strony jakiegokolwiek środka mającego na celu zapobieganie unikaniu lub uchylaniu się od płacenia podatków wynikających z postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowywania lub innych porozumień podatkowych, lub krajowego ustawodawstwa podatkowego.

3. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie ma wpływu na prawa i obowiązki Strony WE lub państw Pacyfiku wynikające z jakiejkolwiek konwencji podatkowej. W przypadku niezgodności pomiędzy taką konwencją a niniejszą Umową, pierwszeństwo w zakresie dotyczącym niezgodności mają postanowienia konwencji.

Artykuł 45

Trudności w zrównoważeniu bilansu płatniczego

1. W przypadku gdy jedno z państw Pacyfiku lub Strona WE napotykają poważne trudności w zakresie bilansu płatniczego i finansów zagranicznych, lub są zagrożone takimi trudnościami, a także gdy Strona lub jedno z państw Pacyfiku stwierdzi w szczególności, że:

a) zaobserwowano znaczący spadek rezerw walutowych lub zbliżające się zagrożenie poważnego spadku tych rezerw; lub w przypadku państwa Pacyfiku posiadającego niskie rezerwy walutowe, rezerwy tego państwa nie osiągają właściwego wzrostu;

b) wystąpiło znaczące pogorszenie sytuacji budżetowej w związku ze spadkiem dochodów budżetowych podchodzących z należności celnych; lub

c) miała miejsce katastrofa naturalna, która spowodowała, lub jest prawdopodobne, że spowoduje znaczący spadek dochodów budżetowych lub dochodów sektora prywatnego;

Strona ta lub państwo Pacyfiku może nałożyć lub podnieść stawki celne przez możliwie najkrótszy konieczny okres oraz w możliwie najmniejszym koniecznym zakresie, aby zatrzymać ten znaczący spadek rezerw lub mu zapobiec, aby umożliwić wzrost rezerw w rozsądnym stopniu lub aby zatrzymać znaczący spadek pozycji budżetowej, albo żeby mu zapobiec.

2. Państwa Pacyfiku i Strona WE dokładają wszelkich starań, by uniknąć stosowania środków ograniczających, o których mowa w ust. 1.

3. Strony lub państwa Pacyfiku stosujące ograniczenie zgodne z niniejszym artykułem mogą określić zakres takich ograniczeń w przywozie różnych produktów i klas produktów w taki sposób, aby dać pierwszeństwo przywozowi produktów, które mają zasadnicze znaczenie.

4. Wszelkie środki ograniczające przyjęte lub utrzymywane zgodnie z niniejszym artykułem są zgodne ze zobowiązaniami wobec WTO lub Międzynarodowego Funduszu Walutowego Strony lub państwa Pacyfiku wprowadzających lub utrzymujących środek ograniczający. Strona lub państwo Pacyfiku przyjmujące lub utrzymujące środek ograniczający podejmują wszelkie uzasadnione kroki w celu zapewnienia, że środek nie wpływa nieproporcjonalnie na przywóz pochodzący z drugiej Strony objęty niniejszą Umową.

5. Wszelkie środki ograniczające przyjęte lub utrzymywane zgodnie z niniejszym artykułem są niedyskryminujące, obowiązują przez ograniczony czas i nie wykraczają poza to, co jest konieczne do naprawienia sytuacji w zakresie bilansu płatniczego i finansów zagranicznych, oraz:

a) nie wpływają negatywnie na handlowe lub gospodarcze interesy jakiekolwiek innej Strony lub któregokolwiek państwa Pacyfiku;

b) nie uniemożliwiają w nieuzasadnionym stopniu przywozu wszelkiego rodzaju towarów w minimalnych ilościach handlowych, których wyłączenie zaszkodziłoby stałym kanałom handlowym; oraz

c) nie uniemożliwiają przywozu próbek handlowych lub zgodności z procedurami w zakresie patentów, znaków handlowych, praw autorskich lub innych podobnych procedur.

6. Każde państwo Pacyfiku lub Strona WE, która utrzymuje lub przyjęła środki ograniczające, bądź też zmiany do nich, niezwłocznie informuje o nich drugą Stronę lub państwo Pacyfiku, z których pochodzi przywóz podlegający ograniczeniom, i przedstawia, tak szybko jak to możliwe, harmonogram ich zniesienia.

7. Niezwłocznie przeprowadza się konsultacje między Stroną lub państwem Pacyfiku przyjmującym lub utrzymującym środki ograniczające i Stroną lub państwem Pacyfiku, z którego pochodzi przywóz objęty środkami. W trakcie tych konsultacji poddaje się ocenie sytuację bilansu płatniczego zainteresowanego państwa Pacyfiku lub Strony WE oraz ograniczenia wprowadzone lub utrzymywane zgodnie z niniejszym artykułem, mając na względzie, między innymi, takie czynniki jak:

a) istota i zakres trudności w zakresie bilansu płatniczego i finansów zagranicznych;

b) zewnętrzne warunki gospodarcze i handlowe;

c) dostępne alternatywne środki korygujące.

Konsultacje dotyczą zgodności wszelkich środków ograniczających z ust. 3 i 4. Wszystkie dane statystyczne oraz inne przedłożone przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy, a odnoszące się do dewiz, rezerw monetarnych oraz bilansu płatniczego, zostaną uwzględnione, a wnioski zostaną oparte na ocenie Funduszu dotyczącej sytuacji bilansu płatniczego i finansów zagranicznych zainteresowanego państwa Pacyfiku lub Strony WE.

8. W przypadku uporczywego i szeroko zakrojonego stosowania ograniczeń zgodnych z niniejszym artykułem, co wskazuje na istnienie generalnej nierównowagi ograniczającej handel międzynarodowy, Strona WE oraz państwa Pacyfiku poddają przeglądowi Umowę, aby przeanalizować, czy mogą być podjęte inne środki, aby usunąć przyczyny tej nierównowagi.

Artykuł 46

Bezpieczeństwo żywnościowe

1. Strony uznają, że usunięcie barier w handlu między Stronami, przewidziane w niniejszej Umowie, może stanowić poważne wyzwanie dla producentów w sektorze rolnym i spożywczym na terytorium Strony lub państw Pacyfiku i zgadzają się zgadzają się na wzajemne konsultacje w tych kwestiach.

2. Jeśli przestrzeganie postanowień niniejszej Umowy prowadzi do problemów z dostępnością żywności lub innych produktów niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego Strony lub państwa Pacyfiku, a także jeżeli sytuacja ta powoduje lub może powodować poważne trudności dla tej Strony lub tego państwa Pacyfiku, dana Strona lub dane państwo Pacyfiku może podjąć odpowiednie środki zgodnie z procedurami ustanowionymi w art. 21 ust. 2 lit. c).

CZĘŚĆ III

UNIKANIE I ROZSTRZYGANIE SPORÓW

ROZDZIAŁ 1

Cel i zakres

Artykuł 47

Cel

Celem niniejszej części jest uniknięcie wszelkich sporów między Stroną WE i państwami Pacyfiku i ich rozstrzyganie z myślą o osiągnięciu wspólnie uzgodnionego rozwiązania.

Artykuł 48

Zakres stosowania

1. Postanowienia niniejszej części stosuje się wobec wszelkich sporów dotyczących interpretacji i stosowania niniejszej Umowy, z wyjątkiem przypadków, gdy w niniejszej Umowie wyraźnie postanowiono inaczej.

2. Niezależnie od ust. 1, procedura określona w art. 98 umowy z Kotonu ma zastosowanie w przypadku sporów dotyczących współpracy finansowej na rzecz rozwoju określonej w umowie z Kotonu.

ROZDZIAŁ 2

Konsultacje i mediacje

Artykuł 49

Konsultacje

1. Strony dokładają wszelkich starań, by rozwiązać wszelkie spory, o których mowa w art. 48, poprzez podejmowanie konsultacji prowadzonych w dobrej wierze w celu osiągnięcia uzgodnionych rozwiązań.

2. Strona wnioskuje o przeprowadzenie konsultacji na podstawie pisemnego wniosku przesłanego drugiej Stronie, którego kopia zostaje przesłana Komitetowi ds. Handlu, z określeniem przedmiotowego środka oraz postanowień Umowy, z którym w opinii Strony środek ten jest sprzeczny.

3. Konsultacje przeprowadza się w ciągu 40 dni od daty złożenia wniosku. Konsultacje uznaje się za zakończone w ciągu 60 dni od daty złożenia wniosku, chyba że obie Strony postanawiają je kontynuować. Wszystkie informacje ujawnione podczas konsultacji mają charakter poufny.

4. Konsultacje w nagłych przypadkach, w tym tych dotyczących towarów nietrwałych lub sezonowych, przeprowadza się w ciągu 15 dni od daty złożenia wniosku i uznaje się za zakończone w ciągu 30 dni od daty złożenia wniosku.

5. Jeśli w terminie określonym w niniejszym artykule konsultacje nie odbyły się, lub po ich zakończeniu nie osiągnięto porozumienia w sprawie wspólnie uzgodnionego rozwiązania, wówczas Strona wnosząca skargę może bezpośrednio wnioskować o powołanie organu arbitrażowego zgodnie z art. 51.

Artykuł 50

Mediacje

1. Jeśli w wyniku konsultacji nie osiągnięto wspólnego rozwiązania, wówczas Strony sporu mogą, za obopólną zgodą, odwołać się do mediatora. O ile Strony sporu nie postanowią inaczej, zakres objęty mediacjami ogranicza się do sprawy, której dotyczy wniosek o konsultacje.

2. O ile Strony sporu nie wyznaczą osoby mediatora w ciągu 10 dni od daty porozumienia w sprawie złożenia wniosku o mediację, współprzewodniczący sprawujący przewodnictwo Komitetu ds. Handlu lub osoba przez niego delegowana wyznacza mediatora w drodze losowania spośród grona osób figurujących na liście, o której mowa w art. 65, niebędących obywatelami żadnej ze Stron sporu. Wyboru dokonuje się w ciągu 20 dni od daty porozumienia w sprawie złożenia wniosku o mediację oraz w obecności przedstawiciela każdej ze Stron sporu. Mediator zwołuje spotkanie ze Stronami sporu najpóźniej w ciągu 30 dni od wyznaczenia. Mediator otrzymuje oświadczenia od stron nie później niż 15 dni przed spotkaniem i wydaje opinię nie później niż 45 dni od swego wyznaczenia.

3. Opinia mediatora może zawierać zalecenie dotyczące tego, jak rozstrzygnąć spór, zgodne z postanowieniami niniejszej Umowy. Opinia mediatora ma charakter niewiążący.

4. Strony sporu mogą porozumieć się w sprawie zmiany terminów określonych w ust. 2. Mediator może również podjąć decyzję o zmianie tych terminów na wniosek jednej ze Stron sporu lub z własnej inicjatywy, uwzględniając szczególne trudności, jakie napotyka dana Strona lub ze względu na złożony charakter sprawy.

5. Postępowanie obejmujące mediację, w szczególności wszystkie ujawnione informacje oraz stanowiska, jakie Strony sporu zajęły podczas postępowania, są poufne.

ROZDZIAŁ 3

Procedury rozstrzygania sporów

Sekcja I

Procedura arbitrażowa

Artykuł 51

Wszczęcie procedury arbitrażowej

1. W przypadku gdy Stronom sporu nie uda się rozstrzygnąć sporu w drodze konsultacji przewidzianych w art. 49 lub w drodze mediacji przewidzianej w art. 50, Strona skarżąca może złożyć wniosek o powołanie organu arbitrażowego.

2. Wniosek o powołanie organu arbitrażowego przedkłada się na piśmie Stronie, przeciwko której wysunięto zarzut, oraz Komitetowi ds. Handlu. Strona skarżąca lub państwo Pacyfiku, które wysuwa zarzut, określa w swoim wniosku przedmiotowe środki oraz wyjaśnia, w jaki sposób środki te naruszają postanowienia niniejszej Umowy.

Artykuł 52

Powołanie organu arbitrażowego

1. W skład organu arbitrażowego wchodzi trzech arbitrów.

2. W ciągu 10 dni od daty złożenia do Komitetu ds. Handlu wniosku o ustanowienie organu arbitrażowego, Strony sporu przeprowadzają konsultacje w celu osiągnięcia porozumienia co do składu organu arbitrażowego.

3. W przypadku gdy Strony sporu nie są w stanie porozumieć się w tej kwestii w terminie wyznaczonym w ust. 2, każda ze Stron może zwrócić się do współprzewodniczącego sprawującego przewodnictwo Komitetu ds. Handlu lub osoby przez niego wyznaczonej o wybór wszystkich trzech członków w drodze losowania spośród listy kandydatów ustanowionej na mocy art. 65 – jednego spośród osób zaproponowanych przez Stronę skarżącą, lub przez państwo Pacyfiku, które wysunęło zarzut, jednego spośród osób zaproponowanych przez Stronę lub państwo Pacyfiku, przeciwko którym wysunięto zarzut, i jednego spośród arbitrów wytypowanych przez Strony na stanowisko przewodniczącego. W przypadku gdy Strony porozumieją się co do jednego lub większej liczby członków organu arbitrażowego, pozostałych członków wyznacza się według wyżej opisanej procedury.

4. Przewodniczący Komitetu ds. Handlu lub osoba przez niego delegowana wyznacza arbitrów w ciągu pięciu dni od złożenia przez jedną ze Stron wniosku, o którym mowa w ust. 3, oraz w obecności przedstawiciela każdej ze Stron.

5. Za datę powołania organu arbitrażowego uznaje się dzień wyznaczenia trzech arbitrów.

Artykuł 53

Okresowe sprawozdanie organu arbitrażowego

Co do zasady organ arbitrażowy przekazuje Stronom sprawozdanie okresowe zawierające zarówno część opisową, jak i jego ustalenia i wnioski, nie później niż w ciągu 120 dni od daty jego powołania. Każda ze Stron sporu może na piśmie złożyć do organu arbitrażowego swoje komentarze dotyczące szczegółowych aspektów sprawozdania w ciągu 15 dni od jego notyfikacji.

Artykuł 54

Decyzja organu arbitrażowego

1. W ciągu 150 dni od daty powołania organ arbitrażowy przekazuje swoją decyzję Stronom sporu oraz Komitetowi ds. Handlu. Jeżeli organ uzna, że nie zdoła dotrzymać tego terminu, przewodniczący organu arbitrażowego zobowiązany jest powiadomić o tym na piśmie Strony sporu oraz Komitet ds. Handlu, podając przyczyny opóźnienia oraz przewidywany termin zakończenia prac. W każdym przypadku decyzję należy notyfikować nie później niż 180 dni od daty powołania organu arbitrażowego.

2. W nagłych wypadkach, włączając w to przypadki związane z towarami nietrwałymi i sezonowymi, organ arbitrażowy czyni wszystko, co w jego mocy, aby wydać decyzję w ciągu 75 dni od daty jego powołania. W każdym przypadku decyzję należy notyfikować nie później niż w ciągu 90 dni od daty powołania organu. Jeśli organ arbitrażowy uzna daną sprawę za pilną, może wydać decyzję wstępną w ciągu 10 dni od daty powołania.

Sekcja II

Wykonanie decyzji

Artykuł 55

Wykonanie decyzji organu arbitrażowego

Każda ze Stron sporu lub, w zależności od przypadku, właściwe państwo Pacyfiku, podejmuje wszelkie środki niezbędne do wykonania decyzji organu arbitrażowego; Strony sporu dokładają wszelkich starań, aby ustalić między sobą rozsądnie krótki czas na wykonanie tej decyzji.

Artykuł 56

Rozsądnie krótki czas na wykonanie decyzji

1. Nie później niż 30 dni od daty przekazania Stronom sporu decyzji organu arbitrażowego, Strona skarżona powiadamia Stronę, przeciwko której wysunięto zarzut, ile czasu potrzebuje na wykonanie decyzji (rozsądnie krótki czas).

2. Jeżeli Strony sporu nie mogą się porozumieć co do rozsądnie krótkiego czasu, w którym należy wykonać decyzję organu arbitrażowego, Strona skarżąca składa w ciągu 20 dni od powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, pisemny wniosek do organu arbitrażowego w celu ustalenia długości rozsądnie krótkiego czasu. O złożeniu takiego wniosku należy powiadomić jednocześnie drugą Stronę sporu oraz Komitet ds. Handlu. W ciągu 30 dni od daty złożenia wniosku organ arbitrażowy przekazuje swoją decyzję Stronom sporu oraz Komitetowi ds. Handlu.

3. Ustalając długość rozsądnie krótkiego czasu, organ arbitrażowy bierze pod uwagę okres czasu niezbędny Stronie, przeciwko której wysunięto zarzut, lub w zależności od przypadku, właściwemu państwu Pacyfiku, do przyjęcia w zwykłych okolicznościach środków prawnych lub administracyjnych porównywalnych do tych, które Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, lub w zależności od przypadku, właściwe państwo Pacyfiku, określiły jako niezbędne do wykonania decyzji. Organ arbitrażowy bierze również pod uwagę ograniczone zdolności, które mogą mieć wpływ na proces przyjmowania niezbędnych środków przez Stronę, przeciwko której wysunięto zarzut.

4. Jeżeli organ arbitrażowy w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się procedurę określoną w art. 52. Termin przekazania decyzji wynosi 45 dni od daty złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2.

5. Rozsądnie krótki czas może zostać przedłużony za zgodą obu Stron sporu.

Artykuł 57

Przegląd środków podjętych w celu wykonania decyzji organu arbitrażowego

1. Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, przed upływem rozsądnie krótkiego czasu powiadamia drugą Stronę oraz Komitet ds. Handlu o wszelkich środkach, jakie podjęła w celu wykonania decyzji organu arbitrażowego.

2. W przypadku braku porozumienia między Stronami sporu co do zgodności środka zgłoszonego na podstawie ust. 1 z postanowieniami niniejszej Umowy, Strona skarżąca może wystąpić z pisemnym wnioskiem do organu arbitrażowego o wydanie decyzji w tej sprawie. Wniosek taki określa szczególne środki przedmiotowe oraz wyjaśnia, w jaki sposób środki te naruszają postanowienia niniejszej Umowy. Organ arbitrażowy przekazuje swoją decyzję w ciągu 90 dni od daty złożenia takiego wniosku. W nagłych wypadkach, w tym w przypadkach związanych z towarami nietrwałymi i sezonowymi, organ arbitrażowy przekazuje swoją decyzję w ciągu 45 dni od daty złożenia wniosku.

3. Jeżeli organ arbitrażowy w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się procedurę określoną w art. 52. Termin przekazania decyzji wynosi 105 dni od daty złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2.

Artykuł 58

Tymczasowe środki zaradcze w przypadku niewykonania decyzji

1. Jeżeli przed upływem rozsądnie krótkiego czasu zainteresowana Strona lub zainteresowane państwo Pacyfiku nie powiadomi o podjęciu środków służących wykonaniu decyzji organu arbitrażowego lub jeżeli organ arbitrażowy uzna, że środek zgłoszony na podstawie art. 57 ust. 1 jest sprzeczny ze zobowiązaniem nałożonym na tę Stronę na mocy postanowień niniejszej Umowy, Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, lub, w zależności od przypadku, właściwe państwo Pacyfiku, na wniosek Strony skarżącej lub państwa Pacyfiku, jest zobowiązane do przedstawienia propozycji rekompensaty. Rekompensata taka może składać się częściowo lub całkowicie z rekompensaty finansowej, choć żadne z postanowień niniejszej Umowy nie zobowiązuje Strony, przeciwko której wysunięto zarzut, lub, w zależności od przypadku, właściwego państwa Pacyfiku, do zaoferowania takiej rekompensaty finansowej.

2. Jeżeli w ciągu 30 dni od upłynięcia rozsądnie krótkiego okresu czasu lub od wydania decyzji organu arbitrażowego na mocy art. 57 stwierdzającej, że dany środek jest sprzeczny z postanowieniami niniejszej Umowy, Strony nie dojdą do porozumienia co do rodzaju rekompensaty, Strona skarżąca lub państwo Pacyfiku wysuwające zarzut otrzymuje prawo, po wcześniejszym powiadomieniu drugiej Strony, do przyjęcia odpowiednich środków. Środki takie mogą zostać przyjęte przez Stronę skarżącą, lub, w zależności od przypadku, właściwe państwo Pacyfiku.

3. Przyjmując odpowiednie środki, Strona skarżąca, lub, w zależności od przypadku, właściwe państwo Pacyfiku, wybiera środki proporcjonalne do naruszenia, które w najmniejszym stopniu wpływają na realizację celów niniejszej Umowy, oraz bierze pod uwagę ich wpływ na gospodarkę lub rozwój Strony lub poszczególnych państw Pacyfiku, przeciwko którym wysunięto zarzut.

4. Strona WE zachowuje stosowny umiar w żądaniu rekompensaty lub przyjmowaniu odpowiednich środków zgodnie z ust. 1 lub 2, szczególnie jeżeli niewykonanie postanowień Umowy wynika z ograniczonych zdolności.

5. Rekompensata lub przyjęcie odpowiednich środków ma charakter tymczasowy i stosuje się je jedynie do czasu wycofania środka uznanego za sprzeczny z postanowieniami niniejszej Umowy lub do czasu zmiany takiego środka w sposób zapewniający jego zgodność z tymi postanowieniami, lub też do czasu rozstrzygnięcia sporu przez Strony.

Artykuł 59

Ocena środków podjętych w celu wykonania decyzji po przyjęciu odpowiednich środków

1. Strona lub państwo Pacyfiku, przeciwko którym wysunięto zarzut, powiadamia drugą Stronę lub państwo Pacyfiku oraz Komitet ds. Handlu o środkach podjętych w celu wykonania decyzji organu arbitrażowego oraz o wniosku o zakończenie stosowania przez Stronę skarżącą lub państwo Pacyfiku wysuwające zarzut odpowiednich środków.

2. Jeżeli w ciągu 30 dni od daty takiego powiadomienia Strony nie osiągną porozumienia w kwestii zgodności zgłoszonego środka z postanowieniami niniejszej Umowy, Strona skarżąca lub państwo Pacyfiku wysuwające zarzut może zwrócić się do organu arbitrażowego z pisemnym wnioskiem o wydanie decyzji w tej sprawie. O złożeniu takiego wniosku należy powiadomić drugą Stronę sporu lub drugie państwo Pacyfiku oraz Komitet ds. Handlu. W ciągu 45 dni od daty złożenia wniosku organ arbitrażowy przekazuje swoją decyzję Stronom sporu oraz Komitetowi ds. Handlu. Uznawszy, że środek podjęty w celu wykonania decyzji jest sprzeczny z postanowieniami niniejszej Umowy, organ arbitrażowy ustala, czy Strona skarżąca lub, w zależności od przypadku, właściwe państwo Pacyfiku może nadal stosować odpowiednie środki. Jeśli organ arbitrażowy uzna, że środki podjęte w celu wykonania decyzji są zgodne z postanowieniami niniejszej Umowy, stosowanie odpowiednich środków należy przerwać.

3. Jeżeli organ arbitrażowy w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się procedurę określoną w art. 52. Termin przekazania decyzji wynosi 60 dni od daty złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2.

Sekcja III

Przepisy wspólne

Artykuł 60

Wspólnie uzgodnione rozwiązanie

Strony sporu mogą w dowolnym momencie wspólnie uzgodnić rozwiązanie sporu podlegającego rozdziałowi III. W takim przypadku notyfikują one o takim rozwiązaniu Komitet ds. Handlu. Po przejęciu wspólnie uzgodnionego rozwiązania procedurę należy przerwać.

Artykuł 61

Regulamin wewnętrzny oraz kodeks postępowania

1. Strony przyjmują regulamin wewnętrzny oraz kodeks postępowania, które regulują procedury rozstrzygania sporów w ramach części III niniejszej Umowy.

2. Strony mogą zdecydować o zmianie regulaminu wewnętrznego oraz kodeksu postępowania.

3. Posiedzenia organu arbitrażowego są otwarte dla publiczności zgodnie z regulaminem, chyba że organ arbitrażowy na własny wniosek lub na wniosek Stron sporu postanowi inaczej.

Artykuł 62

Informacje i porady techniczne

Organ arbitrażowy na wniosek jednej ze Stron sporu lub z własnej inicjatywy może z dowolnego źródła, w tym również od Stron zaangażowanych w spór, uzyskać informacje, jakie uzna za stosowne dla postępowania organu arbitrażowego. Organ arbitrażowy ma także prawo w razie potrzeby zwrócić się o opinię do specjalistów. Zainteresowane strony mogą składać organowi arbitrażowemu raporty amicus curiae zgodnie z regulaminem. Wszelkie uzyskane w ten sposób informacje należy ujawnić obu Stronom sporu, dając im możliwość zgłoszenia swoich uwag.

Artykuł 63

Języki oświadczeń

1. Wszelkie oświadczenia Stron sporu w formie pisemnej i ustnej składane są w dowolnym języku urzędowym Stron.

2. Strony dokładają wszelkich starań, by ustalić wspólny język roboczy, który będzie stosowany podczas szczególnych postępowań podlegających niniejszej części. Jeżeli Strony nie są w stanie porozumieć się w kwestii wspólnego języka roboczego, każda ze Stron lub każde państwo Pacyfiku organizuje i ponosi koszty tłumaczenia pisemnych oświadczeń oraz tłumaczenia ustnego podczas posiedzeń na język, który wybrała Strona lub państwo Pacyfiku, przeciwko którym wysunięto zarzut, o ile jest to urzędowy język tej Strony lub tego państwa Pacyfiku [4].

Artykuł 64

Decyzje organu arbitrażowego

1. Organ arbitrażowy dokłada wszelkich starań, aby decyzje podejmowane były w drodze konsensu. Jednak w przypadku, gdy decyzja nie może być podjęta w drodze konsensu, sprawa będąca przedmiotem decyzji rozstrzygana jest większością głosów.

2. W decyzji podaje się fakty ustalone w sprawie, odniesienie do odpowiednich postanowień niniejszej Umowy oraz uzasadnienie ustaleń i wniosków. Komitet ds. Handlu podaje decyzje organu arbitrażowego do wiadomości publicznej, chyba że postanowi inaczej.

ROZDZIAŁ 4

Postanowienia ogólne

Artykuł 65

Lista arbitrów

1. Komitet ds. Handlu nie później niż w ciągu trzech miesięcy od tymczasowego stosowania niniejszej Umowy utworzy listę 15 osób chcących i mogących pełnić rolę arbitra. Każda ze Stron wybiera pięć osób mogących pełnić rolę arbitra. Strony ustalają także wspólnie listę pięciu osób mających pełnić rolę przewodniczącego organu arbitrażowego, niebędących obywatelami żadnej ze Stron. Komitet ds. Handlu gwarantuje, że na liście tej zawsze znajduję się odpowiednia liczba osób.

2. Arbitrzy posiadają specjalistyczną wiedzę lub doświadczenie w dziedzinie prawa i handlu międzynarodowego. Powinny to być osoby niezależne, działające w imieniu własnym, niedziałające na polecenie żadnego rządu czy organizacji; oraz niepowiązane z rządem żadnej ze Stron, a ich postępowanie powinno być zgodne z kodeksem postępowania, znajdującym się w załączniku do regulaminu.

Artykuł 66

Odniesienie do zobowiązań WTO

1. Organy arbitrażowe ustanowione zgodnie z niniejszą Umową nie orzekają w sporach dotyczących praw i obowiązków Stron lub, w zależności od przypadku, któregokolwiek z państw Pacyfiku, wynikających z Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO).

2. Odwołanie do postanowień niniejszej Umowy dotyczących rozstrzygania sporów pozostaje bez uszczerbku dla ewentualnych działań w ramach WTO, w tym również działań z zakresu rozstrzygania sporów. Jeżeli jednak jedna ze Stron lub, w zależności od przypadku, jedno z państw Pacyfiku w odniesieniu do konkretnego środka wszczęło postępowanie o rozstrzygnięcie sporu, czy to na mocy art. 51 ust. 1 niniejszej Umowy, czy to na mocy porozumienia WTO, do czasu zakończenia tego postępowania nie może ono wszcząć postępowania rozstrzygania sporu w odniesieniu do tego samego środka na innym forum. Na potrzeby niniejszego ustępu postępowanie rozstrzygania sporu na mocy porozumienia WTO uznaje się za rozpoczęte z chwilą wniesienia przez jedną ze Stron lub, w zależności od przypadku, przez jedno z państw Pacyfiku wniosku o ustanowienie organu arbitrażowego na mocy art. 6 Uzgodnienia w sprawie zasad i procedur regulujących rozstrzyganie sporów WTO.

3. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie wyklucza możliwości wprowadzenia zawieszenia zobowiązań przez jedną ze Stron lub jedno z państw Pacyfiku, jeżeli zezwala na to Organ Rozstrzygania Sporów WTO. Żadne z postanowień porozumienia WTO nie wyklucza możliwości zawieszania przez Strony korzyści płynących z niniejszej Umowy.

Artykuł 67

Terminy

1. Wszystkie terminy określone w niniejszej części, łącznie z terminami dotyczącymi przekazywania decyzji przez organ arbitrażowy, liczy się w dniach kalendarzowych od dnia następującego po wykonaniu czynności lub wystąpieniu faktu, do którego się odnoszą.

2. Każdy termin, o którym mowa w niniejszej części, można przedłużyć za obopólnym porozumieniem Stron sporu.

CZĘŚĆ IV

POSTANOWIENIA INSTYTUCJONALNE

Artykuł 68

Komitet ds. Handlu

1. Niniejszym ustanawia się Komitet ds. Handlu składający się z przedstawicieli Stron.

2. Komitet ds. Handlu ustanawia swój regulamin wewnętrzny. Komitetowi współprzewodniczy przedstawiciel Strony WE oraz przedstawiciel państw Pacyfiku. Obaj współprzewodniczący na przemian sprawują przewodnictwo na spotkaniach. Każdą z osób, która przewodniczy spotkaniu, uznaje się za "współprzewodniczącego sprawującego przewodnictwo" do celów określonych w niniejszej Umowie do czasu rozpoczęcia następnego spotkania, kiedy to funkcję współprzewodniczącego sprawującego przewodnictwo przejmuje druga Strona.

3. Komitet ds. Handlu zajmuje się wszystkimi kwestiami niezbędnymi do wykonania niniejszej Umowy.

4. Wykonując swoje funkcje, Komitet ds. Handlu może:

a) ustanawiać i nadzorować wszelkiego rodzaju komitety lub organy specjalne niezbędne do wykonania niniejszej Umowy;

b) zbierać się w dowolnym terminie uzgodnionym przez Strony;

c) rozważać wszelkie kwestie w ramach niniejszej Umowy i podejmować właściwe działania celem wypełnienia swoich funkcji; oraz

d) podejmować decyzje oraz przedstawiać zalecenia w przypadkach określonych w niniejszej Umowie.

5. Komitet deleguje uprawnienia w zakresie podejmowania szczególnych decyzji wykonawczych komitetom specjalnym, zgodnie z odpowiednimi postanowieniami niniejszej Umowy, zwłaszcza Komitetowi Specjalnemu ds. Współpracy Celnej i Reguł Pochodzenia.

CZĘŚĆ V

PRZEPISY OGÓLNE I KOŃCOWE

Artykuł 69

Zasady kontynuowania negocjacji

1. Strona WE oraz państwa Pacyfiku objęte niniejszą Umową zobowiązują się do kontynuacji i pozytywnego zakończenia toczących się obecnie negocjacji w celu zawarcia kompleksowej umowy o partnerstwie gospodarczym (UPG) zgodnie z Umową z Kotonu oraz z wcześniejszymi deklaracjami i konkluzjami ministrów, obejmującej wszystkie komponenty i wszystkie zainteresowane państwa regionu Pacyfiku. Strony potwierdzają swoje zobowiązanie dotyczące zakończenia tych negocjacji do dnia 31 grudnia 2008 r.

2. Strony uznają współpracę w sprawach rozwoju za kluczowy element kompleksowej UPG oraz za zasadniczą przesłankę dla osiągnięcia jej celów. Strony potwierdzają swoje zobowiązanie do wspierania celu, jakim jest, aby współpraca na rzecz rozwoju w zakresie regionalnej współpracy i integracji gospodarczej, przewidziana w umowie z Kotonu, była realizowana tak, aby zmaksymalizować oczekiwane korzyści płynące z kompleksowej UPG.

3. Strony zaznaczają, że niniejsza Umowa przejściowa o partnerstwie nie przesądza o stanowisku, jakie region ten będzie reprezentował w kwestii współpracy na rzecz rozwoju w czasie negocjacji kompleksowej UPG. Strony zgadzają się, że postanowienia dotyczące współpracy na rzecz rozwoju zostaną sfinalizowane w szerszym kontekście obejmującym państwa Pacyfiku wchodzące w skład AKP tak szybko, jak to będzie możliwe. Strony zgadzają się w międzyczasie blisko współpracować na poziomie krajowym w ramach istniejących struktur określonych w umowie z Kotonu, aby ułatwić wykonanie niniejszej Umowy, wykorzystać płynące z niej korzyści oraz zmaksymalizować synergię pomiędzy współpracą na rzecz rozwoju i celami niniejszej Umowy.

4. Pełna umowa o partnerstwie gospodarczym po wejściu w życie zastąpi niniejszą umowę, która w związku z tym wygaśnie.

Artykuł 70

Definicje oraz wypełnienie zobowiązań

1. Do celów niniejszej Umowy "Umawiającymi się Stronami" są Papua-Nowa Gwinea oraz Republika Wysp Fidżi określane jako "państwa Pacyfiku", z jednej strony, oraz Wspólnota Europejska, określana jako "Strona WE" z drugiej Strony.

2. Do celów niniejszej Umowy:

a) określenie "Strony" odnosi się do państw Pacyfiku wymienionych w ust. 1 działających wspólnie i do Strony WE. Określenie "Strona" odnosi się do państw Pacyfiku wymienionych w ust. 1 działających wspólnie lub do Strony WE, w zależności od przypadku;

b) określenie "państwa Pacyfiku" odnosi się do państw Pacyfiku wymienionych w ust. 1 działających indywidualnie.

3. Do celów niniejszej Umowy, tam gdzie to ma zastosowanie, "małe kraje wyspiarskie" oznacza Kiribati, Nauru, Niue, Palau, Republikę Wysp Marshalla, Tuvalu oraz Wyspy Cooka.

4. Do celów niniejszej Umowy "kraj najsłabiej rozwinięty" oznacza państwo Pacyfiku uznane przez Narody Zjednoczone za jeden z krajów najsłabiej rozwiniętych w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy.

5. Państwa Pacyfiku oraz Strona WE przyjmują wszelkie ogólne lub szczególne środki niezbędne do wypełnienia zobowiązań ciążących na nich na mocy niniejszej Umowy i zapewniają ich zgodność z celami ustanowionymi w niniejszej Umowie.

Artykuł 71

Koordynatorzy i wymiana informacji

1. Aby ułatwić komunikację oraz zagwarantować skuteczne wykonanie niniejszej Umowy, Strony wyznaczają koordynatora w rozsądnym czasie po rozpoczęciu tymczasowego stosowania niniejszej Umowy. Wyznaczanie koordynatorów odbywa się bez uszczerbku dla wyznaczania w konkretnych przypadkach właściwych organów w ramach poszczególnych tytułów lub rozdziałów niniejszej Umowy.

2. Na wniosek Stron koordynatorzy wskazują biuro lub urzędnika odpowiedzialnego za wszelkie kwestie dotyczące wykonania niniejszej Umowy i udzielającego koniecznego wsparcia, aby ułatwić komunikację z wnioskującą Stroną.

3. Na wniosek dowolnej ze Stron, i w miarę możliwości prawnych, Strona poprzez swoich koordynatorów udziela informacji i odpowiada niezwłocznie na wszelkie pytania związane z istniejącym lub zaproponowanym środkiem, który może wpłynąć na handel pomiędzy Stronami.

4. Strona WE oraz państwa Pacyfiku gwarantują, że ich przepisy ustawodawcze, wykonawcze, procedury oraz decyzje administracyjne mające zastosowanie ogólne i dotyczące wszelkich kwestii handlowych objętych niniejszą Umową są niezwłocznie publikowane lub udostępniane publicznie, włącznie z publikowaniem na oficjalnych, dostępnych publicznie i bezpłatnie witrynach internetowych Strony WE lub właściwego państwa Pacyfiku. O środkach takich informuje się również drugą Stronę.

5. Nie naruszając szczegółowych postanowień niniejszej Umowy dotyczących przejrzystości, informacje, o których mowa w ust. 4, uznaje się za przedstawione drugiej Stronie, w przypadku gdy zostały one udostępnione w drodze odpowiedniej notyfikacji WTO oraz koordynatorowi państw Pacyfiku.

Artykuł 72

Preferencja regionalna

1. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie zobowiązuje Strony WE lub któregokolwiek państwa Pacyfiku do rozszerzenia na drugą Stronę niniejszej Umowy korzystniejszego traktowania stosowanego przez Stronę WE lub państwo Pacyfiku jako element ich uczestnictwa w procesach integracji regionalnej.

2. Wszelkie korzystniejsze traktowanie lub inne korzyści, które mogą być przyznane w ramach niniejszej Umowy przez państwo Pacyfiku lub Stronę WE, przyznaje się również wszystkim pozostałym państwom Pacyfiku, które są Stroną niniejszej Umowy.

Artykuł 73

Związki z umową z Kotonu

1. Z wyjątkiem postanowień dotyczących współpracy na rzecz rozwoju zawartych w tytule II części 3 umowy z Kotonu, w przypadku wszelkich niezgodności pomiędzy postanowieniami niniejszej Umowy a postanowieniami tytułu II części 3 umowy z Kotonu, charakter nadrzędny mają postanowienia niniejszej Umowy.

2. Żadnego z postanowień niniejszej Umowy nie uznaje się za uniemożliwiające stosowanie jakichkolwiek postanowień Umowy z Kotonu poza tytułem II części 3 oraz zgodnie z procedurami określonymi przez powyższą Umowę.

Artykuł 74

Związki z Porozumieniem WTO

Strona WE oraz państwa Pacyfiku zgadzają się, że żadne z postanowień niniejszej Umowy nie wymaga od Strony WE lub państw Pacyfiku, w stosownych przypadkach, działania w sposób niezgodny z ich zobowiązaniami wobec WTO.

Artykuł 75

Związki z innymi porozumieniami międzynarodowymi

Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie uznaje się za zwalniające którąkolwiek ze Stron z jej obowiązujących zobowiązań lub uchylające prawa Strony wynikające z jakiegokolwiek obowiązującego porozumienia międzynarodowego, chyba że wyraźnie zapisano odmienne postanowienia.

Artykuł 76

Wejście w życie i okres obowiązywania

1. Niniejsza Umowa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po dokonaniu przez Umawiające się Strony wzajemnej notyfikacji na piśmie o zakończeniu niezbędnych do tego odpowiednich procedur wewnętrznych.

2. Do czasu wejścia w życie niniejszej Umowy Strona WE i państwa Pacyfiku zgadzają się tymczasowo stosować niniejszą Umowę. Stosowanie takie może mieć miejsce w oparciu o stosowanie tymczasowe zgodnie z prawem Strony WE i państw Pacyfiku lub poprzez ratyfikację Umowy. Umowę stosuje się tymczasowo po upływie 10 dni od dokonania przez Umawiające się Strony wzajemnej notyfikacji na piśmie o zakończeniu niezbędnych do tego odpowiednich procedur wewnętrznych.

3. W przypadku przystąpienia do niniejszej Umowy jednego z państw Pacyfiku niniejszą Umowę stosuje się tymczasowo, na takich samych zasadach jak opisane w ust. 2, o ile Strona WE oraz przedmiotowe państwo Pacyfiku powiadomiły o tym fakcie zgodnie z ust. 2.

4. Niezależnie od ust. 2, Strona WE oraz państwa Pacyfiku mogą podjąć kroki w celu stosowania Umowy, przed tymczasowym jej stosowaniem, w zakresie, w jakim jest to wykonalne.

5. Każda ze Stron może powiadomić drugą Stronę na piśmie o chęci wypowiedzenia niniejszej Umowy.

6. Wypowiedzenie nabiera mocy dwanaście miesięcy po powiadomieniu drugiej Strony.

Artykuł 77

Terytorialny zakres stosowania

Niniejszą Umowę stosuje się, z jednej strony, do terytoriów, do których ma zastosowanie Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską i na warunkach określonych w tym Traktacie oraz, z drugiej strony, do terytorium państw Pacyfiku. Odniesienia do "terytorium" zawarte w niniejszej Umowie należy rozumieć w taki sposób.

Artykuł 78

Klauzula przeglądowa

W stosownych przypadkach Komitet ds. Handlu może poddać przeglądowi niniejszą Umowę, jej wykonanie, stosowanie oraz skuteczność oraz może przedstawić Stronom odpowiednie zalecenia w celu jej zmiany.

Artykuł 79

Najbardziej oddalone regiony Wspólnoty Europejskiej

Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie uniemożliwia Stronie WE stosowania istniejących środków związanych z sytuacją gospodarczą i społeczną najbardziej oddalonych regionów zgodnie z art. 299 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Artykuł 80

Przystąpienie Wysp Pacyfiku

1. Niniejsza Umowa pozostaje otwarta na przystąpienie wszystkich państw należących do Wysp Pacyfiku będących stroną Umowy z Kotonu oraz Wysp Pacyfiku, które charakteryzują się sytuacją gospodarczą i społeczną podobną do tych państw, które są stronami Umowy z Kotonu w oparciu o przekazaną zgodnie z art. XXIV GATT 1994 ofertę zgodności dostępu do rynku. Wszelkie wnioski o przystąpienie przedstawia się Stronom niniejszej Umowy, które podejmują decyzję.

2. W przypadku udzielenia zgody dana wyspa Pacyfiku przystępuje do niniejszej Umowy, składając akt przystąpienia, który następnie jest przekazywany Umawiającym się Stronom.

Artykuł 81

Teksty autentyczne

Niniejszą Umowę sporządzono w dwóch egzemplarzach w językach angielskim, bułgarskim, czeskim, duńskim, estońskim, fińskim, francuskim, greckim, hiszpańskim, litewskim, łotewskim, maltańskim, niderlandzkim, niemieckim, polskim, portugalskim, rumuńskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim, węgierskim i włoskim, przy czym każdy z tych tekstów jest tak samo autentyczny.

Artykuł 82

Załączniki

Załączniki do niniejszej umowy stanowią jej integralną część.

W DOWÓD CZEGO, niżej wymienieni pełnomocnicy złożyli swoje podpisy pod niniejszą Umową.

Съставено в Лондон на тридесети юли две хиляди и девета година

Hecho en Londres, el treinta de julio de dos mil nueve.

V Londýně dne třicátého července dva tisíce devět.

Udfærdiget i London den tredivte juli to tusind og ni.

Geschehen zu London am dreißigsten Juli zweitausendneun.

Kahe tuhande üheksanda aasta juulikuu kolmekümnendal päeval Londonis.

Έγινε στο Λονδίνο, στις τριάντα Ιουλίου δύο χιλιάδες εννιά.

Done at London on the thirtieth day of July in the year two thousand and nine.

Fait à Londres, le trente juillet deux mille neuf.

Fatto a Londra, addì trenta luglio duemilanove.

Londonā, divi tūkstoši devītā gada trīsdesmitajā jūlijā.

Priimta du tūkstančiai devintų metų liepos trisdešimtą dieną Londone.

Kelt Londonban, a kétezer-kilencedik év július harmincadik napján.

Magħmul f’Londra, fit-tletin jum ta’ Lulju tas-sena elfejn u disgħa.

Gedaan te Londen, de dertigste juli tweeduizend negen.

Sporządzono w Londynie dnia trzydziestego lipca roku dwa tysiące dziewiątego.

Feito em Londres, em trinta de Julho de dois mil e nove.

Încheiat la Londra, la treizeci iulie două mii nouă.

V Londýne dňa tridsiateho júla dvetisícdeväť.

V Londonu, dne tridesetega julija leta dva tisoč devet.

Tehty Lontoossa kolmantenakymmenentenä päivänä heinäkuuta vuonna kaksituhattayhdeksän.

Som skedde i London den trettionde juli tjugohundranio.

За Европейската общност

Por la Comunidad Europea

Za Evropské společenství

For Det Europæiske Fællesskab

Für die Europäische Gemeinschaft

Euroopa Ühenduse nimel

Για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα

For the European Community

Pour la Communauté européenne

Per la Comunità europea

Eiropas Kopienas vārdā

Europos bendrijos vardu

Az Európai Közösség részéről

Għall-Komunità Ewropea

Voor de Europese Gemeenschap

W imieniu Wspólnoty Europejskiej

Pela Comunidade Europeia

Pentru Comunitatea Europeană

Za Európske spoločenstvo

Za Evropsko skupnost

Euroopan yhteisön puolesta

För Europeiska gemenskapen

For the Republic of the Fiji Islands

For the Independent State of Papua New Guinea

[1] Strony uznają, że wszelkie tego typu środki stosuje się w oparciu o klauzulę najwyższego uprzywilejowania (KNU).

[2] Do celów takich obliczeń należy wykorzystać oficjalne dane WTO na temat wiodących eksporterów w światowym handlu towarami (z wyłączeniem handlu wewnątrzunijnego).

[3] Do celów niniejszego artykułu produkty rolne oznaczają produkty objęte załącznikiem I Porozumienia WTO w sprawie rolnictwa.

[4] Językiem urzędowym państw Pacyfiku jest język angielski, a językami urzędowymi Strony WE są języki wskazane w art. 81.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

CŁA NA PRODUKTY POCHODZĄCE Z PAŃSTW PACYFIKU

1. Bez uszczerbku dla ust. 2, 4, 5, 6 i 7 całkowicie znosi się cła Strony WE (zwane dalej "cłami WE") na wszystkie produkty z działów 1–97 Zharmonizowanego Systemu, z wyjątkiem działu 93, pochodzące z państwa Pacyfiku. W odniesieniu do produktów objętych działem 93 Strona WE nadal stosuje stawkę celną obowiązującą względem krajów objętych klauzulą najwyższego uprzywilejowania (KNU). Do celów informacyjnych w dodatku do niniejszego załącznika umieszczono tabelę ceł WE stosowaną do produktów pochodzących z państw Pacyfiku.

2. Od dnia 1 stycznia 2010 r. znosi się cła WE na pochodzące z państw Pacyfiku produkty objęte pozycją taryfową 1006 (ryż), z wyjątkiem ceł WE na produkty z podpozycji 10061010, które znosi z chwilą wejścia w życie niniejszej Umowy.

3. Strona WE i państwa Pacyfiku uzgadniają, iż postanowienia protokołu 3 umowy z Kotonu (zwanego dalej "protokołem w sprawie cukru") stosuje się do dnia 30 września 2009 r. oraz że po tym dniu protokół w sprawie cukru nie będzie już między nimi obowiązywał. Do celów art. 4 ust. 1 protokołu w sprawie cukru okres dostaw 2008/9 będzie trwał od 1 lipca 2008 r. do 30 września 2009 r. Cenę gwarantowaną w okresie od 1 lipca do 30 września 2009 r. ustala się w wyniku negocjacji przewidzianych w art. 5 ust. 4.

4. Od dnia 1 października 2009 r. znosi się cła WE na pochodzące z państw Pacyfiku produkty objęte pozycją taryfową 1701 (cukier). Do czasu całkowitego zniesienia ceł WE i niezależnie od przyznania kontyngentów taryfowych o zerowej stawce celnej, określonych w protokole w sprawie cukru, otwiera się kontyngent taryfowy w wysokości 30000 ton o zerowej stawce celnej na rok gospodarczy [1] 2008/2009 dla produktów objętych podpozycją 1701, w ekwiwalencie białego cukru, pochodzących z państw Pacyfiku należących do AKP. Nie przyznaje się pozwolenia na przywóz w odniesieniu do produktów przewidzianych do przywozu w ramach tego dodatkowego kontyngentu taryfowego, chyba że importer podejmie się zakupu takich produktów po cenie nie niższej niż ceny gwarantowane ustalone dla cukru przywożonego do WE zgodnie z protokołem w sprawie cukru.

5. a) Strona WE może, w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2015 r. nałożyć cło stosowane w stosunku do krajów objętych klauzulą najwyższego uprzywilejowania na pochodzące z państw Pacyfiku produkty objęte pozycją taryfową 1701 (cukier) przywożone w ilościach przekraczających następujące poziomy wyrażone w ekwiwalencie białego cukru, które mogą prowadzić do zakłóceń na rynku cukru w WE:

(i) 3,5 mln ton w roku gospodarczym takich produktów pochodzących z państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (państwa AKP), sygnatariuszy umowy z Kotonu, oraz

(ii) 1,38 mln ton w roku gospodarczym 2009/2010 takich produktów pochodzących z państw AKP, które nie są uznawane przez Organizację Narodów Zjednoczonych za kraje najsłabiej rozwinięte. Wielkość 1,38 mln ton zostanie zwiększona do 1,45 mln ton w roku gospodarczym 2010/2011, i do 1,6 mln ton w czterech kolejnych latach gospodarczych.

b) Przywóz produktów objętych pozycją taryfową 1701 pochodzących z jakiegokolwiek państwa Pacyfiku należącego do AKP, które jest uznawane przez Organizację Narodów Zjednoczonych za jeden z krajów najsłabiej rozwiniętych, nie podlega postanowieniom ust. 5 lit a). Przywóz taki podlega jednak postanowieniom art. 21 [2].

c) Nałożenie cła stosowanego w stosunku do krajów objętych klauzulą najwyższego uprzywilejowania ustaje z końcem roku gospodarczego, w którym zostało wprowadzone.

d) Komitet ds. Handlu jest niezwłocznie powiadamiany o wszelkich środkach ochronnych zastosowanych zgodnie z niniejszym ustępem, które są przedmiotem okresowych konsultacji w ramach tego organu.

6. Od dnia 1 października 2015 r. do celów stosowania postanowień art. 21 uznaje się, iż zakłócenia na rynkach produktów objętych pozycją taryfową 1701 mają miejsce w sytuacji, gdy cena rynkowa białego cukru we Wspólnocie Europejskiej przez dwa kolejne miesiące spada poniżej poziomu 80 procent średniej ceny rynkowej białego cukru we Wspólnocie Europejskiej w poprzednim roku gospodarczym.

7. Od 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2015 r. produkty objęte pozycjami taryfowymi 17049099, 18061030, 18061090, 21069059 i 21069098 podlegają specjalnemu mechanizmowi nadzoru w celu zapewnienia, że uzgodnienia przewidziane w ust. 4 i 5 nie są obchodzone. W przypadku gdyby w okresie 12 kolejnych miesięcy nastąpił łączny wzrost wielkości przywozu takich produktów pochodzących z państw Pacyfiku o ponad 20 procent w porównaniu ze średnią roczną wielkością przywozu w trzech poprzednich okresach dwunastomiesięcznych, WE analizuje strukturę handlu, zasadność gospodarczą przywozu i zawartość cukru w przywożonych towarach, oraz, jeżeli stwierdzi, że taki przywóz jest wykorzystywany do obejścia uzgodnień przewidzianych w ust. 4 i 5, może zawiesić traktowanie preferencyjne i wprowadzić specyficzne stawki KNU mające zastosowanie do przywozu zgodnie ze Wspólną Taryfą Celną Wspólnoty Europejskiej dla produktów objętych pozycjami taryfowymi 17049099, 18061030, 18061090, 21069059 i 21069098 pochodzących z państw Pacyfiku. Postanowienia ust. 5 lit. b), c) i d) stosuje się odpowiednio do działań podjętych na podstawie niniejszego ustępu.

8. W okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2012 r. w odniesieniu do produktów objętych kodem CN 1701 nie przyznaje się preferencyjnego pozwolenia na p