Umowa o partnerstwie i współpracy

ustanawiająca partnerstwo między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi a Federacją Rosyjską [1]

KRÓLESTWO BELGII,

KRÓLESTWO DANII,

REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC,

REPUBLIKA GRECKA,

KRÓLESTWO HISZPANII,

REPUBLIKA FRANCUSKA,

IRLANDIA,

REPUBLIKA WŁOSKA,

WIELKIE KSIĘSTWO LUKSEMBURGA,

KRÓLESTWO NIDERLANDÓW,

REPUBLIKA PORTUGALSKA,

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ,

Umawiające się Strony Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali oraz Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,

zwane dalej "Państwami Członkowskimi", oraz

WSPÓLNOTA EUROPEJSKA, EUROPEJSKA WSPÓLNOTA WĘGLA I STALI i EUROPEJSKA WSPÓLNOTA ENERGII ATOMOWEJ,

zwane dalej "Wspólnotą",

z jednej strony, oraz

FEDERACJA ROSYJSKA,

zwana dalej "Rosją",

z drugiej strony,

UWZGLĘDNIAJĄC znaczenie historycznych związków istniejących między Wspólnotą, jej Państwami Członkowskimi a Rosją oraz wartości, które podzielają,

UZNAJĄC, że Wspólnota i Rosja pragną umocnić powyższe związki oraz ustanowić partnerstwo i współpracę, które pogłębiłyby i poszerzyły stosunki ustanowione między nimi w przeszłości, w szczególności w drodze Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie handlu i współpracy handlowej i gospodarczej, podpisaną dnia 18 grudnia 1989 r., zwaną dalej "Umową z 1989 r.",

UWZGLĘDNIAJĄC zobowiązanie Wspólnoty i jej Państw Członkowskich, działających w ramach Unii Europejskiej na mocy Traktatu o Unii Europejskiej z dnia 7 lutego 1992 r. oraz Rosji do wzmocnienia swobód politycznych i gospodarczych, które stanowią podstawę partnerstwa,

UWZGLĘDNIAJĄC zobowiązanie Stron do wspierania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, jak również pokojowego rozstrzygania sporów oraz współpracy w tym celu w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych i Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz na innych forach,

UWZGLĘDNIAJĄC trwałe zobowiązanie Wspólnoty i jej Państw Członkowskich oraz Rosji do pełnej realizacji wszelkich zasad i postanowień zawartych w Akcie końcowym Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE), dokumentach końcowych następujących po nich obrad w Madrycie i Wiedniu, dokumencie z Konferencji KBWE w Bonn w sprawie współpracy gospodarczej, Paryskiej Karcie dla Nowej Europy oraz w Dokumencie helsińskim KBWE z 1992 r., "wyzwania zmiany",

POTWIERDZAJĄC przywiązanie Wspólnoty i jej Państw Członkowskich oraz Rosji do celów i zasad wymienionych w Europejskiej Karcie Energetycznej z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz w deklaracji z Konferencji w Lucernie z kwietnia 1993 r.,

PRZEKONANE o najwyższym znaczeniu państwa prawnego i poszanowania praw człowieka, w szczególności praw mniejszości, ustanowienia systemu wielopartyjnego z wolnymi i demokratycznymi wyborami oraz liberalizacji gospodarczej mającej na celu ustanowienie gospodarki rynkowej,

WIERZĄC, że pełna realizacja partnerstwa implikuje kontynuację i urzeczywistnienie reform politycznych i gospodarczych w Rosji,

PRAGNĄC wspierać proces współpracy regionalnej w dziedzinach objętych niniejszą Umową między państwami byłego ZSRR w celu wspierania rozkwitu i stabilności regionu,

PRAGNĄC ustanowienia i rozwijania regularnego dialogu politycznego w sprawie dwustronnych i międzynarodowych zagadnień będących przedmiotem wspólnego zainteresowania,

BIORĄC POD UWAGĘ gotowość Wspólnoty do zapewnienia pomocy technicznej, gdzie stosowne, w celu realizacji reformy gospodarczej w Rosji oraz w celu rozwoju współpracy gospodarczej,

MAJĄC NA UWADZE przydatność Umowy w sprzyjaniu stopniowemu zbliżeniu między Rosją a szerszym obszarem współpracy w Europie oraz regionami sąsiadującymi i stopniowemu włączaniu Rosji do systemu otwartego handlu międzynarodowego,

UWZGLĘDNIAJĄC zobowiązanie Stron do zliberalizowania handlu, opartego na zasadach zawartych w Układzie ogólnym w sprawie taryf celnych i handlu zwanym dalej "GATT", zmienionym w wyniku negocjacji handlowych w ramach Rundy Urugwajskiej oraz uwzględniając utworzenie Światowej Organizacji Handlu, zwanej dalej "WTO",

UZNAJĄC, że Rosja nie jest już krajem prowadzącym handel państwowy, że jest obecnie państwem o gospodarce będącej w okresie przejściowym oraz że dalszy postęp w kierunku gospodarki rynkowej będzie wspierany poprzez współpracę między Stronami w formach określonych w niniejszej Umowie,

ŚWIADOME potrzeby poprawy warunków wpływających na prowadzenie działalności gospodarczej i inwestycje oraz warunków w takich dziedzinach, jak zakładanie spółek, zatrudnienie, świadczenie usług oraz przepływ kapitału,

PRZEKONANE, że niniejsza Umowa stworzy nowy klimat dla stosunków gospodarczych między Stronami, w szczególności dla rozwoju handlu i inwestycji, które mają znaczenie podstawowe dla gospodarczej restrukturyzacji i modernizacji technologicznej,

PRAGNĄC ustanowienia ścisłej współpracy w dziedzinie ochrony środowiska, uwzględniając współzależność istniejącą między Stronami w tej dziedzinie,

MAJĄC NA UWADZE, że Strony zamierzają rozwijać współpracę w dziedzinie kosmonautyki w celu wzajemnego uzupełniania swoich działań w tej dziedzinie,

PRAGNĄC wspierać współpracę kulturalną oraz polepszyć przepływ informacji,

UZGODNIŁY, CO NASTĘPUJE:

Artykuł 1

Ustanawia się niniejszym partnerstwo między Wspólnotą i jej Państwami Członkowskimi a Rosją. Celami niniejszego partnerstwa są:

- zapewnienie właściwych ram dla dialogu politycznego między Stronami, pozwalającego na rozwijanie bliskich stosunków między nimi w tej dziedzinie,

- wspieranie handlu i inwestycji oraz harmonijnych stosunków gospodarczych między Stronami, opartych na zasadach gospodarki rynkowej i tym samym wspieranie zrównoważonego rozwoju Stron,

- umacnianie swobód politycznych i gospodarczych,

- wspieranie rosyjskich wysiłków w celu konsolidacji jej demokracji i w celu rozwoju jej gospodarki oraz w celu zakończenia przechodzenia do gospodarki rynkowej,

- zapewnienie podstaw współpracy gospodarczej, społecznej, finansowej i kulturalnej opartej na zasadach wzajemnych korzyści, wzajemnej odpowiedzialności i wzajemnego wsparcia,

- wspieranie działań będących przedmiotem wspólnego zainteresowania,

- zapewnienie właściwych ram dla stopniowej integracji między Rosją a szerszym obszarem współpracy w Europie,

- stworzenie niezbędnych warunków dla przyszłego utworzenia strefy wolnego handlu między Wspólnotą a Rosją, obejmującej zasadniczo cały obrót towarowy między nimi, jak również warunków dla wprowadzenia swobody zakładania spółek, transgranicznego handlu usługami oraz przepływu kapitału.

TYTUŁ I

ZASADY OGÓLNE

Artykuł 2

Poszanowanie zasad demokratycznych i praw człowieka, określonych w szczególności w Akcie końcowym z Helsinek oraz w Paryskiej Karcie dla Nowej Europy, stanowi oparcie dla polityk wewnętrznych i zewnętrznych Stron i stanowi zasadniczy element partnerstwa i niniejszej Umowy.

Artykuł 3

Strony zobowiązują się do rozważenia rozwoju odpowiednich tytułów niniejszej Umowy, w szczególności tytułu III art. 53, o ile pozwolą na to okoliczności, w celu ustanowienia strefy wolnego handlu między nimi. Rada Współpracy może formułować wobec Stron zalecenia w sprawie takiego rozwoju. Rozwój taki jest wprowadzany w życie wyłącznie na mocy umowy między Stronami, zgodnie z ich odpowiednimi procedurami. Strony badają wspólnie w 1998 r., czy okoliczności pozwalają na rozpoczęcie negocjacji w sprawie ustanowienia strefy wolnego handlu.

Artykuł 4

Strony zobowiązują się do wspólnego zbadania, za obopólną zgodą, zmian, które mogą być konieczne do wprowadzenia do jakiejkolwiek części Umowy w świetle zmian okoliczności, w szczególności sytuacji związanej z przystąpieniem Rosji do GATT/WTO. Pierwsza analiza ma miejsce po upływie trzech lat od wejścia w życie niniejszej Umowy lub w chwili, gdy Rosja przystąpi do GATT/WTO, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

Artykuł 5

1. Klauzula najwyższego uprzywilejowania przyznana przez Rosję na mocy niniejszej Umowy nie ma zastosowania w okresie przejściowym, który upływa pięć lat od wejścia w życie niniejszej Umowy, w odniesieniu do korzyści przyznanych przez Rosję innym państwom byłego ZSRR określonych w załączniku I. Okres ten może zostać przedłużony, gdzie stosownie, dla poszczególnych sektorów, za wzajemnym porozumieniem Stron.

2. W przypadku klauzuli najwyższego uprzywilejowania, przyznanej na mocy tytułu III, okres przejściowy określony w ust. 1 upływa trzy lata od wejścia w życie Umowy lub w chwili, gdy Rosja przystąpi do GATT/WTO, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

TYTUŁ II

DIALOG POLITYCZNY

Artykuł 6

Ustanawia się między Stronami regularny dialog polityczny, który zamierzają one rozwijać i wzmacniać. Towarzyszy on zbliżeniu między Unią Europejską a Rosją i umacnia je, wspiera zmiany polityczne i gospodarcze trwające w Rosji oraz przyczynia się do ustanowienia nowych form współpracy. Dialog polityczny:

- umacnia związki między Rosją a Unią Europejską. Konwergencja gospodarcza osiągnięta poprzez niniejszą Umowę doprowadzi do bardziej intensywnych stosunków politycznych,

- doprowadza do większej zbieżności stanowisk w sprawach międzynarodowych, będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, zwiększając tym samym bezpieczeństwo i stabilność,

- przewiduje, że Strony zobowiązują się do współpracy w sprawach dotyczących przestrzegania zasad demokracji i praw człowieka oraz do prowadzenia, w razie potrzeby, konsultacji, o ile to konieczne, w sprawach odnoszących się do ich właściwego wykonania.

Artykuł 7

1. Spotkania przewodniczącego Rady Unii Europejskiej i przewodniczącego Komisji Wspólnot Europejskich oraz Prezydenta Rosji odbywają się zasadniczo dwa razy w roku.

2. Na poziomie ministerialnym dialog polityczny prowadzony jest w ramach Rady Współpracy, ustanowionej w art. 90, oraz przy innych okazjach, włącznie z trojką Unii Europejskiej, za porozumieniem Stron.

Artykuł 8

Inne procedury i mechanizmy dialogu politycznego są wprowadzane przez Strony w szczególności w następujących formach:

- spotkania odbywające się dwa razy w roku na poziomie wyższych urzędników między trojką Unii Europejskiej a urzędnikami z Rosji,

- pełne wykorzystanie kanałów dyplomatycznych,

- wszelkie inne środki, włącznie z możliwością spotkań ekspertów, które mogą wnieść wkład w umocnienie i rozwijanie tego dialogu.

Artykuł 9

Dialog polityczny na poziomie parlamentarnym prowadzony jest w ramach Komitetu Współpracy Parlamentarnej, ustanowionego w art. 95.

TYTUŁ III

WYMIANA TOWAROWA

Artykuł 10

1. Strony przyznają sobie wzajemnie ogólną klauzulę najwyższego uprzywilejowania określoną w art. I ust. 1 GATT.

2. Postanowienia ust. 1 nie mają zastosowania do:

a) korzyści przyznanych państwom sąsiadującym w celu ułatwienia przewozów w strefie nadgranicznej;

b) korzyści przyznanych w celu stworzenia unii celnej lub strefy wolnego handlu lub w wyniku utworzenia takiej unii lub strefy; pojęcia "unia celna" i "strefa wolnego handlu" mają takie samo znaczenie jak to określone w art. XXIV ust. 8 GATT lub utworzone zgodnie z procedurą wskazaną w tym samym artykule ust. 10 GATT;

c) korzyści przyznanych określonym państwom zgodnie z GATT oraz innymi porozumieniami międzynarodowymi na korzyść krajów rozwijających się.

Artykuł 11

1. Produkty z terytorium jednej Strony przywożone na terytorium innej Strony nie są przedmiotem, bezpośrednio lub pośrednio, wewnętrznych podatków oraz innych opłat wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju, przekraczających te stosowane, bezpośrednio lub pośrednio, do podobnych produktów krajowych.

2. Ponadto produktom tym przyznaje się traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane produktom podobnym krajowego pochodzenia na mocy wszystkich ustawowych, wykonawczych oraz wymogów dotyczących ich sprzedaży, oferowania do sprzedaży, kupna, transportu, dystrybucji lub użytkowania w wewnątrz kraju. Postanowienia niniejszego ust. nie stanowią przeszkody dla stosowania wewnętrznych opłat transportowych, wynikających wyłącznie z gospodarczego wykorzystywania środka transportu, a nie pochodzeniu produktu.

3. Artykuł III ust. 8, 9 i 10 GATT stosuje się mutatis mutandis między Stronami.

Artykuł 12

1. Strony postanawiają, że zasada swobody tranzytu jest zasadniczym warunkiem osiągnięcia celów niniejszej Umowy.

W związku z powyższym każda Strona zapewnia swobodę tranzytu przez swoje terytorium towarom pochodzącym z obszaru celnego lub przeznaczonych do obszaru celnego drugiej Strony.

2. Zasady opisane w art. V ust. 2–5 GATT mają zastosowanie między Stronami.

Artykuł 13

Następujące artykuły GATT mają zastosowanie odpowiednio między Stronami:

1) artykuł VII ust. 1–4 lit. a), b) i d) i ust. 5;

2) artykuł VIII;

3) artykuł IX;

4) artykuł X.

Artykuł 14

Bez uszczerbku dla praw i obowiązków wynikających z międzynarodowych konwencji w sprawie czasowej odprawy towarów, wiążących obydwie Strony, każda Strona przyznaje ponadto drugiej Stronie zwolnienie z opłat i ceł przywozowych na towary dopuszczone czasowo, w przypadkach oraz zgodnie z procedurami określonymi przez każdą inną wiążącą ją konwencję międzynarodową w tej sprawie, zgodnie ze swoim ustawodawstwem. Ustawodawstwo takie stosuję się na zasadzie najwyższego uprzywilejowania i jest zatem przedmiotem wyjątków wymienionych w art. 10 ust. 2 niniejszej Umowy. Bierze się pod uwagę warunki, na których zobowiązania wynikające z takiej konwencji zostały przyjęte przez daną Stronę.

Artykuł 15

1. Towary pochodzące z Rosji są przywożone do Wspólnoty bez ograniczeń ilościowych, bez uszczerbku dla postanowień artykułów 17, 20 i 21 niniejszej Umowy oraz postanowień art. 77, 81, 244, 249 i 280 Aktu przystąpienia Hiszpanii i Portugalii do Wspólnoty.

2. Towary pochodzące ze Wspólnoty są przywożone do Rosji bez ograniczeń ilościowych, bez uszczerbku dla postanowień art. 17, 20 i 21 oraz załącznika 2 do niniejszej Umowy.

Artykuł 16

Do czasu przystąpienia Rosji do GATT/WTO Strony prowadzą konsultacje w Komitecie Współpracy w sprawie ich polityk dotyczących taryf przywozowych, w tym zmian w ochronie celnej. Takie konsultacje proponuje się w szczególności przed podwyższeniem ochrony celnej.

Artykuł 17

1. W przypadku gdy jakikolwiek produkt jest przywożony na terytorium jednej ze Stron w ilościach zwiększonych w ten sposób oraz na takich warunkach, które powodują lub grożą spowodowaniem znacznej szkody dla krajowych producentów podobnych lub bezpośrednio konkurencyjnych produktów, Wspólnota lub Rosja, odpowiednio, mogą przyjąć właściwe środki, zgodnie z następującymi procedurami i warunkami.

2. Przed przyjęciem jakichkolwiek środków lub w przypadkach, do których zastosowanie ma ust. 4, jak najszybciej od tego momentu Wspólnota lub Rosja, w zależności od przypadku, przekazują Komitetowi Współpracy wszystkie istotne informacje w celu znalezienia rozwiązania akceptowalnego dla obydwu Stron. Strony rozpoczynają niezwłocznie konsultacje w ramach Komitetu Współpracy.

3. Jeśli w wyniku konsultacji Strony nie osiągną porozumienia w ciągu 30 dni od odwołania się do Komitetu Współpracy w sprawie działań mających na celu zaradzeniesytuacji, Strona, która wnioskowała o przeprowadzenie konsultacji ma prawo do ograniczenia przywozu danych produktów lub do przyjęcia innych właściwych środków w zakresie oraz przez okres jaki jest niezbędny dla zapobieżenia i naprawienia szkód.

4. W okolicznościach krytycznych, w przypadku gdy opóźnienie spowodowałoby szkodę trudną do naprawienia, Strony mogą przyjąć środki przed przeprowadzeniem konsultacji, pod warunkiem że konsultacje zostaną zaproponowane niezwłocznie po podjęciu takiego działania.

5. Przy wyborze środków na mocy niniejszego artykułu, Strony przyznają pierwszeństwo tym, które powodują najmniejsze utrudnienia w osiągnięciu celów niniejszej Umowy.

6. W przypadku gdy jedna Strona przyjmuje środek ochronny, zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu, druga Strona ma prawo do odejścia od swoich zobowiązań wynikających z niniejszego tytułu wobec pierwszej Strony w odniesieniu do wymiany zasadniczo równoważnej.

Działanie takie nie jest podejmowane przed zaproponowaniem konsultacji przez tę drugą Stronę, ani w przypadku osiągnięcia porozumienia w ciągu 45 dni następujących od daty zaproponowania tych konsultacji.

7. Prawo do odstąpienia od zobowiązań określone w ust. 6 nie jest wykonywane przez pierwsze trzy lata, w których środek ochronny pozostaje w mocy, pod warunkiem że środek ochronny został wprowadzony w wyniku absolutnego zwiększenia przywozu, na maksymalny okres czterech lat oraz zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy.

Artykuł 18

Postanowienia niniejszego tytułu, i w szczególności art. 17, nie powodują uszczerbku, ani nie wpływają w jakikolwiek sposób na przyjmowanie przez którąkolwiek ze Stron środków antydumpingowych lub wyrównawczych, zgodnie z art. VI GATT, Porozumieniem w sprawie wykonania art. VI GATT, Porozumieniem w sprawie wykładni oraz stosowania art. VI, XVI i XXIII GATT lub odpowiedniego ustawodawstwa krajowego.

W odniesieniu do dochodzeń antydumpingowych lub w sprawie subsydiów każda Strona zgadza się zbadać uwagi przedłożone przez drugą Stronę oraz poinformować zainteresowane strony o zasadniczych elementach stanu faktycznego oraz o głównych podstawach, na bazie których podjęta ma zostać ostateczna decyzja. Przed definitywnym nałożeniem ceł antydumpingowych i wyrównawczych Strony robią wszystko, co jest w ich mocy, w celu znalezienia konstruktywnego rozwiązania problemu.

Artykuł 19

Umowa nie stanowi przeszkody w nakładaniu zakazów lub ograniczeń na przywóz, wywóz lub towary w tranzycie, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządkiem publicznym lub bezpieczeństwem publicznym; ochroną zdrowia i życia ludzi, zwierząt lub roślin; ochroną zasobów naturalnych; ochroną narodowych dóbr o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej lub ochroną własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej lub p uregulowaniami dotyczącymi złota i srebra. Takie zakazy lub ograniczenia nie mogą stanowić jednak środka arbitralnej dyskryminacji lub ukrytych ograniczeń w handlu między Stronami.

Artykuł 20

Niniejszy tytuł nie wpływa na postanowienia Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Federacją Rosyjską w sprawie handlu wyrobami włókienniczymi, parafowaną w dniu 12 czerwca 1993 r. i stosowaną ze skutkiem wstecznym od dnia 1 stycznia 1993 r. Ponadto art. 15 niniejszej Umowy nie ma zastosowania do handlu wyrobami włókienniczymi, objętymi działami 50–63 Nomenklatury Scalonej.

Artykuł 21

1. Handel produktami objętymi Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Węgla i Stali jest regulowany:

- postanowieniami niniejszego tytułu, z wyjątkiem art. 15, oraz

- po jego wejściu w życie, postanowieniami Umowy w sprawie uzgodnień ilościowych dotyczących wymiany produktów stalowych EWWiS.

2. Utworzenie grupy kontaktowej w sprawie węgla i stali jest regulowane Protokołem 1 załączonym do niniejszej Umowy.

Artykuł 22

Obrót materiałami jądrowymi

1. Handel materiałami jądrowymi objęty jest:

- postanowieniami niniejszej Umowy, z wyjątkiem art. 15 i art. 17 ust. 1–5 i 7,

- postanowieniami art. 6, 7, 14 i art. 15 ust. 1–3 zdanie pierwsze oraz ust. 4 i 5 Umowy z 1989 r.,

- załączoną wymianą listów.

2. Nie naruszając postanowień ust. 1 niniejszego artykułu, Strony postanawiają podjąć dalsze kroki niezbędne w celu osiągnięcia porozumienia obejmującego handel materiałami jądrowymi do dnia 1 stycznia 1997 r.

3. Do czasu osiągnięcia takiego porozumienia nadal stosuje się postanowienia niniejszego artykułu.

4. Podjęte zostaną kroki w celu zawarcia umowy dotyczącej zabezpieczeń jądrowych, ochrony fizycznej oraz współpracy administracyjnej w przekazywaniu materiałów jądrowych. Do czasu wejścia w życie takiej umowy, w odniesieniu do przekazywania materiałów jądrowych będą miały zastosowanie odpowiednie ustawodawstwo oraz międzynarodowe zobowiązania Stron do nierozprzestrzeniania materiałów jądrowych.

5. Do celów stosowania systemu przewidzianego w ust. 1:

- odniesienie w art. 6 i art. 15 ust. 5 Umowy z 1989 r. do "niniejszej Umowy" rozumiane jest jako system ustanowiony w ust. 1 niniejszego artykułu,

- odniesienie w art. 17 ust. 6 niniejszej Umowy do "niniejszego artykułu" rozumiane jest jako art. 15 Umowy z 1989 r.,

- odniesienie w art. 6, 7, 14 i 15 Umowy z 1989 r. do "Umawiających się Stron" rozumiane jest jako Strony niniejszej Umowy,

- odniesienie do "Wspólnego Komitetu" w art. 15 Umowy z 1989 r. oznacza Komitet Współpracy, przewidziany zgodnie z art. 92 niniejszej Umowy.

TYTUŁ IV

POSTANOWIENIA W SPRAWIE DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW I INWESTYCJI

ROZDZIAŁ I

WARUNKI ZATRUDNIENIA

Artykuł 23

1. Z zastrzeżeniem przepisów ustawowych, warunków i procedur stosowanych w każdym Państwie Członkowskim, Wspólnota oraz jej Państwa Członkowskie zapewniają, że traktowanie przyznane obywatelom rosyjskim, legalnie zatrudnionym na terytorium Państwa Członkowskiego jest wolne od wszelkiej dyskryminacji ze względu na obywatelstwo, w odniesieniu do warunków pracy, wynagrodzenia lub zwolnienia, w porównaniu z jego własnymi obywatelami.

2. Z zastrzeżeniem warunków i procedur stosowanych w Rosji, Rosja zapewnia traktowanie określone w ust. 1 obywatelom Państwa Członkowskiego, którzy są legalnie zatrudnieni na jej terytorium.

Artykuł 24

Koordynacja zabezpieczenia społecznego

Strony zawierają umowy w celu:

1) przyjęcia, z zastrzeżeniem sytuacji i procedur mających zastosowanie w każdym z Państw Członkowskich, postanowień niezbędnych do koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego dla pracowników posiadających obywatelstwo rosyjskie, legalnie zatrudnionych na terytorium Państwa Członkowskiego i, gdzie ma to zastosowanie, do członków ich rodzin, legalnie przebywających na tym terytorium. Postanowienia te zapewnią w szczególności, że:

- wszelkie okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub pobytu stałego odbyte przez takich pracowników w różnych Państwach Członkowskich są dodawane do siebie do celów emerytalnych, rentowych oraz świadczeń z tytułu śmierci oraz do celów opieki zdrowotnej dla tych pracowników i, gdzie ma to zastosowanie, do członków ich rodzin,

- wszelkie emerytury z tytułu wieku, renty z tytułu śmierci, wypadków przy pracy lub chorób zawodowych, albo inwalidztwa z nich wynikającego, z wyjątkiem szczególnych świadczeń niemających charakteru składkowego są swobodnie zbywalne zgodnie ze stawką stosowaną na podstawie prawa Państwa lub Państw Członkowskich będących dłużnikami,

- pracownicy, o których mowa, gdzie stosowne, otrzymują zasiłki rodzinne dla wyżej wymienionych członków ich rodzin;

2) przyjęcia, z zastrzeżeniem warunków i procedur mających zastosowanie w Rosji, postanowień niezbędnych do przyznania pracownikom będącym obywatelami Państwa Członkowskiego i legalnie zatrudnionym w Rosji oraz członkom ich rodzin legalnie tam zamieszkałym traktowania podobnego do tego określonego w ust. 1 tiret drugie i trzecie.

Artykuł 25

Środki przyjmowane zgodnie z art. 24 niniejszej Umowy nie wpływają na jakiekolwiek prawa lub zobowiązania wynikające z dwustronnych umów wiążących Państwa Członkowskie i Rosję, w przypadku gdy umowy te przewidują bardziej korzystne traktowanie obywateli Państw Członkowskich lub Rosji.

Artykuł 26

Rada Współpracy bada, jakie ulepszenia mogą zostać dokonane w zakresie warunków pracy dla przedsiębiorców zgodnie z zobowiązaniami międzynarodowymi Stron, włącznie z wymienionymi w dokumencie Konferencji KBWE w Bonn.

Artykuł 27

Rada Współpracy formułuje zalecenia w celu wykonania art. 23 i 26 niniejszej Umowy.

ROZDZIAŁ II

WARUNKI WPŁYWAJĄCE NA ZAKŁADANIE I FUNKCJONOWANIE SPÓŁEK

Artykuł 28

1. Wspólnota oraz jej Państwa Członkowskie i Rosja przyznają sobie wzajemnie traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane jakiemukolwiek państwu trzeciemu, w odniesieniu do warunków wpływających na zakładanie spółek na ich terytoriach oraz zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi mającymi zastosowanie w każdej ze Stron.

2. Bez uszczerbku dla zastrzeżeń wymienionych w załączniku 3, Wspólnota oraz jej Państwa Członkowskie przyznają wspólnotowym filiom spółek rosyjskich traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane innym spółkom wspólnotowym lub spółkom wspólnotowym, które są filiami spółek jakiegokolwiek państwa trzeciego, w zależności od tego, które jest lepsze, w odniesieniu do ich funkcjonowania oraz zgodnie z ich przepisami ustawowymi i wykonawczymi.

3. Bez uszczerbku dla zastrzeżeń wymienionych w załączniku 4, Rosja przyznaje rosyjskim filiom spółek wspólnotowych traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane innym spółkom rosyjskim lub spółkom rosyjskim, które są filiami spółek jakiegokolwiek państwa trzeciego, w zależności od tego, które jest lepsze, w odniesieniu do ich działania oraz zgodnie z jej przepisami ustawowymi i wykonawczymi.

4. Wspólnota i jej Państwa Członkowskie oraz Rosja przyznają oddziałom spółek rosyjskich i wspólnotowych odpowiednio traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane oddziałom spółek jakiegokolwiek państwa trzeciego, w odniesieniu do ich funkcjonowania oraz zgodnie z ich przepisami ustawowymi i wykonawczymi.

5. Postanowienia ust. 2 i 3 nie mogą być wykorzystywane dla obchodzenia przepisów ustawowych i wykonawczych Strony, mających zastosowanie do dostępu do poszczególnych sektorów lub działalności przez filie spółek drugiej Strony, założonych na terytorium pierwszej Strony.

Z traktowania określonego w ust. 2 i 3 korzystają spółki założone na terytorium odpowiednio Wspólnoty i Rosji w momencie wejścia w życie niniejszej Umowy oraz spółki założone po tej dacie, od czasu ich założenia.

Artykuł 29

Postanowienia art. 28 niniejszej Umowy, wraz z następującymi postanowieniami, stosuje się w odniesieniu do usług bankowych i ubezpieczeniowych, określonych w załączniku 6.

1. W odniesieniu do usług bankowych, określonych w załączniku 6 część B, charakter traktowania przyznanego przez Rosję na podstawie art. 28 ust. 1, w odniesieniu do zakładania spółek w zakresie zakładania wyłącznie filii oraz na podstawie art. 28 ust. 3, jest określony w załączniku 7 część A.

W odniesieniu do usług ubezpieczeniowych, określonych w załączniku 6 część A ust. 1 i 2, charakter traktowania przyznanego przez Rosję na podstawie art. 28 ust. 1 określony jest w załączniku 7 część B.

2. Nie naruszając innych postanowień niniejszej Umowy, Strona może przyjąć środki ze względów ostrożności, w tym dla ochrony inwestorów, deponentów, posiadaczy polis lub osób, którym należą się prawa powiernicze ze strony dostawcy usługi finansowej, lub w celu zapewnienia integralności i stabilności systemu finansowego. Środki takie nie mogą być wykorzystywane dla unikania przez Stronę jej zobowiązań wynikających z niniejszej Umowy.

Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie jest interpretowane jako wymagające od Strony ujawnienia informacji odnoszących się do spraw lub rachunków klientów indywidualnych, lub wszelkich informacji poufnych lub zastrzeżonych, będących w posiadaniu podmiotów publicznych.

3. Bez uszczerbku dla postanowień załącznika 7 część A ust. 1 lit. d) i e), Wspólnota i Państwa Członkowskie oraz Rosja nie przyjmują żadnych nowych postanowień lub środków, które wprowadziłyby lub zwiększyłyby dyskryminację w porównaniu z sytuacją istniejącą w dniu podpisania Umowy, w odniesieniu do warunków wpływających na zakładanie spółek drugiej Strony na ich odpowiednich terytoriach, w porównaniu z ich własnymi spółkami.

Strony postanawiają, że pojęcie "zwiększona dyskryminacja" obejmuje wzmożenie warunków dyskryminacyjnych lub ich poszerzenie, lub ponowne wprowadzenie po obecnym okresie stosowania.

4. Do celów niniejszej Umowy, w odniesieniu do działalności bankowej spółka jest uważana za rosyjską filię spółki wspólnotowej, gdy ponad pięćdziesiąt procent (50 %) jej kapitału zakładowego jest w posiadaniu spółki wspólnotowej.

Artykuł 30

Do celów niniejszej Umowy:

a) "zakładanie spółek" oznacza prawo spółek wspólnotowych lub rosyjskich, określonych w lit. h) niniejszego artykułu do podejmowania działalności gospodarczej w drodze tworzenia filii oraz oddziałów odpowiednio w Rosji lub we Wspólnocie.

W odniesieniu do usług finansowych, wymienionych w art. 29, "zakładanie spółek" oznacza prawo spółek wspólnotowych lub rosyjskich, określonych w lit. h) niniejszego artykułu do podejmowania działalności gospodarczej w drodze tworzenia filii i oddziałów odpowiednio w Rosji lub we Wspólnocie, po uzyskaniu zezwolenia od właściwych władz, zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi mającymi zastosowanie w każdej ze Stron;

b) "filia" spółki oznacza spółkę, która jest kontrolowana przez pierwszą spółkę;

c) "działalność gospodarcza" oznacza działalność o charakterze przemysłowym, handlowym lub zawodowym, w tym usługi finansowe;

d) "oddział" spółki oznacza zakład nieposiadający osobowości prawnej, który posiada atrybuty stałości, do których należy na przykład bycie rozszerzeniem podmiotu macierzystego, który posiada zarząd oraz jest materialnie wyposażony w celu negocjowania spraw gospodarczych ze stronami trzecimi, tak by te ostatnie, wiedząc, że o ile to konieczne, będzie istniał związek prawny z podmiotem macierzystym, którego siedziba zarządu znajduje się za granicą nie musiały kontaktować się bezpośrednio z podmiotem macierzystym, lecz mogły zawierać transakcje gospodarcze w zakładzie stanowiącym rozszerzenie tego podmiotu;

e) "filia wspólnotowa" lub "filia rosyjska" odpowiednio oznaczają "spółkę wspólnotową" lub "spółkę rosyjską", jak zdefiniowano poniżej, która jest także odpowiednio filią "spółki rosyjskiej" lub "spółki wspólnotowej";

f) obywatel Państwa Członkowskiego lub obywatel Rosji oznacza odpowiednio osobę fizyczną, która jest obywatelem jednego z Państw Członkowskich lub Rosji, zgodnie z ich odpowiednim ustawodawstwem;

g) "działalność" oznacza wykonywanie działalności gospodarczej.

W odniesieniu do usług finansowych wymienionych w art. 29 "działalność" oznacza wykonywanie każdej działalności gospodarczej dozwolonej na mocy zezwolenia udzielonego spółce przez właściwe władze, zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi mającymi zastosowanie w każdej ze Stron;

h) "spółka wspólnotowa" lub "spółka rosyjska" oznacza odpowiednio spółkę utworzoną zgodnie z przepisami ustawowymi Państwa Członkowskiego lub Rosji, oraz posiadającą swoją siedzibę statutową lub zarząd, lub główne miejsce prowadzenia działalności na terytorium odpowiednio Wspólnoty lub Rosji. Jednakże jeśli spółka, utworzona zgodnie z przepisami ustawowymi Państwa Członkowskiego lub Rosji, posiada jedynie swoją statutową siedzibę na terytorium Wspólnoty lub Rosji, spółka jest uważana za spółkę wspólnotową lub rosyjską, jeśli jej działalność wykazuje rzeczywisty i ciągły związek odpowiednio z gospodarką jednego z Państw Członkowskich lub Rosji.

W odniesieniu do międzynarodowego transportu morskiego, adresatami postanowień niniejszego rozdziału oraz rozdziału III są spółki żeglugi morskiej utworzone poza Wspólnotą lub Rosją i kontrolowane odpowiednio przez obywateli Państwa Członkowskiego lub Rosji, jeśli ich statki są zarejestrowane w tym Państwie Członkowskim lub w Rosji, zgodnie z ich odpowiednim ustawodawstwem.

Do celów niniejszego postanowienia uważa się, że międzynarodowy transport morski obejmuje działalność w zakresie transportu intermodalnego z wykorzystaniem drogi morskiej, bez uszczerbku dla mających zastosowanie ograniczeń, wynikających z przynależności państwowej, dotyczących przewozu towarów i pasażerów innymi środkami transportu;

i) do celów art. 29 i załącznika 7, w odniesieniu do usług bankowych, określonych w załączniku 6 część B, "filia rosyjska" lub "filia wspólnotowa", określone w lit. e), odnoszą się do takiej filii, która jest bankiem, zgodnie z przepisami ustawowymi Rosji lub Państwa Członkowskiego.

Do celów art. 29 i załącznika 7, w odniesieniu do usług bankowych określonych w załączniku 6 część B "spółka wspólnotowa" lub "spółka rosyjska" określone w lit. h), odnoszą się do takiej spółki, która jest bankiem, zgodnie z przepisami ustawowymi odpowiednio Państwa Członkowskiego lub Rosji.

Artykuł 31

Nie naruszając art. 100, postanowienia niniejszego tytułu nie uchybiają stosowaniu przez każdą ze Stron wszelkich środków niezbędnych do zapobieżenia obchodzenia, z wykorzystaniem postanowień niniejszej Umowy, środków odnoszących się do dostępu państwa trzeciego do jej rynku.

Artykuł 32

1. Nie naruszając postanowień rozdziału I niniejszego tytułu, spółka wspólnotowa i spółka rosyjska na terytorium odpowiednio Rosji lub Wspólnoty jest uprawniona do zatrudnienia samemu, lub zlecania zatrudniania przez jedną z filii, oddziałów lub spółek wspólnego przedsięwzięcia, zgodnie z ustawodawstwem obowiązującym w państwie założenia spółki będącym państwem, na terytorium odpowiednio Rosji i Wspólnoty, pracowników, którzy są obywatelami Państw Członkowskich i Rosji, pod warunkiem że tacy pracownicy stanowią personel kluczowy, określony w ust. 2 niniejszego artykułu oraz że są zatrudnieni wyłącznie przez spółki, filie, oddziały lub spółki wspólnego przedsięwzięcia. Pozwolenie na pobyt i pracę takich pracowników obejmuje jedynie okres takiego zatrudnienia.

2. Personel kluczowy wyżej wymienionych spółek, zwanych w niniejszej Umowie "organizacjami", stanowią "osoby delegowane w ramach struktury korporacyjnej" w rozumieniu lit. c) w ramach następujących kategorii, pod warunkiem że organizacja jest osobą prawną, oraz że wymienione osoby zostały zatrudnione przez nią lub były w niej udziałowcami (innymi niż udziałowcy większościowi), przez co najmniej rok bezpośrednio poprzedzający takie przeniesienie:

a) osoby pracujące na wyższym stanowisku w organizacji, której podstawową funkcją jest zarządzanie przedsiębiorstwem (oddział, filia lub spółka wspólnego przedsięwzięcia), poddane ogólnemu kierownictwu lub zarządzaniu przez zarząd lub akcjonariuszy spółki lub ich odpowiedników, których funkcja polega na:

- kierowaniu przedsiębiorstwem albo departamentem lub pododdziałem przedsiębiorstwa,

- nadzorowaniu i kontrolowaniu pracy innych pracowników na stanowiskach nadzorczych, merytorycznych lub kierowniczych,

- na zatrudnianiu i zwalnianiu lub polecaniu zatrudnienia, zwolnieni lub podejmowaniu innych działań personalnych, na mocy przyznanych uprawnień;

b) osoby pracujące w organizacji, które posiadają specjalistyczną wiedzę mającą zasadnicze znaczenie dla usług, sprzętu badawczego, technik lub zarządzania przedsiębiorstwem. Ocena takiej wiedzy może odzwierciedlać, poza wiedzą o szczególnym znaczeniu dla spółki, wysoki poziom kwalifikacji odnoszących się do rodzaju pracy lub handlu, wymagających specyficznej wiedzy technicznej, w tym przynależności do regulowanego zawodu;

c) "osoba delegowana w ramach struktury korporacyjnej" to osoba fizyczna pracująca w organizacji na terytorium Strony, oraz czasowo delegowana w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium drugiej Strony; organizacja, o której mowa powinna mieć swoje główne miejsce prowadzenia działalności na terytorium Strony, a delegowanie musi nastąpić do przedsiębiorstwa tej organizacji faktycznie prowadzącego podobną działalność gospodarczą na terytorium drugiej Strony.

Artykuł 33

Strony uznają znaczenie przyznania sobie nawzajem traktowania narodowego w odniesieniu do zakładania spółek oraz, w przypadku gdy nie jest to przewidziane w niniejszej Umowie, funkcjonowania ich spółek na ich terytoriach oraz postanawiają rozważyć możliwość podjęcia działań w tym kierunku, na wzajemnie korzystnych zasadach oraz w świetle wszelkich zaleceń Rady Współpracy.

Artykuł 34

1. Strony dokładają wszelkich starań w celu uniknięcia przyjmowania jakichkolwiek środków lub działań, które sprawiają, że warunki zakładania i funkcjonowania ich spółek stają się bardziej ograniczone niż sytuacja istniejąca w dniu poprzedzającym dzień podpisania Umowy.

2. Najpóźniej do końca trzeciego roku po podpisaniu Umowy, a następnie w rocznych odstępach, Strony badają w ramach Rady Współpracy:

- środki wprowadzone przez każdą Stronę od momentu podpisania Umowy, które wpływają na zakładanie lub funkcjonowanie spółek jednej Strony na terytorium drugiej Strony i które są przedmiotem zobowiązań przyjętych w art. 28, oraz

- czy jest możliwe przyjęcie przez Strony:

- zobowiązania do niepodejmowania jakichkolwiek środków lub działań, które mogą sprawić, że warunki zakładania lub funkcjonowania ich spółek stają się bardziej ograniczone niż sytuacja istniejąca w chwili takiego badania, w przypadku gdy nie jest to już przewidziane w niniejszej Umowie, lub

- innych zobowiązań, wpływających na ich swobodę działania

w obszarach uzgodnionych między Stronami w odniesieniu do zobowiązań przyjętych w art. 28.

Jeżeli po takim zbadaniu jedna Strona stoi na stanowisku, że środki wprowadzone przez drugą Stronę od daty podpisania Umowy wywołują sytuację, która znacznie bardziej ogranicza w odniesieniu do zakładania lub funkcjonowania spółek pierwszej Strony na terytorium drugiej Strony, w porównaniu z sytuacją istniejącą w momencie podpisania Umowy, taka Strona może wnioskować do drugiej Strony o rozpoczęcie konsultacji. W takim przypadku stosuje się postanowienia części A załącznika 8.

3. W dążeniu do wykonania celów niniejszego artykułu, przyjmuje się środki jak wskazano w części B załącznika 8.

4. Postanowienia niniejszego art. są bez uszczerbku dla tych z art. 51. Sytuacje objęte art. 51 są regulowane wyłącznie jego postanowieniami, z wyłączeniem zastosowania wszelkich innych artykułów.

Artykuł 35

1. Artykuł 28 nie ma zastosowania do transportu lotniczego, transportu wodnymi drogami śródlądowymi oraz transportu morskiego.

2. Jednakże w odniesieniu do działalności, jak wskazano poniżej, podjętej przez agencje żeglugi morskiej w celu świadczenia usług dla międzynarodowego transportu morskiego, włączając operacje transportu intermodalnego z wykorzystaniem przewozu morskiego, każda Strona zezwala spółkom drugiej Strony na obecność handlową na jej terytorium w postaci filii lub oddziałów, na warunkach zakładania lub funkcjonowania nie mniej korzystnych niż te przyznane ich własnym spółkom lub filiom, lub oddziałom spółek jakiegokolwiek państwa trzeciego, w zależności od tego, które są lepsze, oraz zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi mającymi zastosowanie w każdej ze Stron.

3. Do takiej działalności należy:

a) handel i sprzedaż usług transportu morskiego oraz związanych z nimi usług poprzez bezpośredni kontakt z klientami, od wyceny do fakturowania;

b) nabywanie i odsprzedaż wszelkich usług transportowych i związanych z nimi usług, w tym usług transportu jakimkolwiek środkiem śródlądowym, niezbędnych dla dostawy usługi intermodalnej;

c) przygotowanie dokumentacji dotyczącej dokumentów przewozowych, dokumentów celnych lub innych dokumentów odnoszących się do pochodzenia i rodzaju transportowanych towarów;

d) zapewnianie informacji handlowej wszelkimi środkami, w tym przez skomputeryzowane systemy informacji oraz wymianę danych elektronicznych (z zastrzeżeniem wszelkich niedyskryminacyjnych ograniczeń dotyczących telekomunikacji);

e) dokonywanie jakiegokolwiek uzgodnienia handlowego z innymi agencjami żeglugi morskiej;

f) działanie w imieniu spółek, między innymi w organizowaniu zawinięcia statku do portu lub przejmowanie ładunków, gdy jest to konieczne.

ROZDZIAŁ III

TRANSGRANICZNE ŚWIADCZENIE USŁUG

Artykuł 36

W przypadku sektorów wymienionych w załączniku 5 do niniejszej Umowy, Strony przyznają sobie wzajemnie traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane jakiemukolwiek państwu trzeciemu w odniesieniu do warunków wpływających na transgraniczne świadczenie usług przez spółki wspólnotowe lub rosyjskie na terytorium odpowiednio Rosji lub Wspólnoty, zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi mającymi zastosowanie w każdej ze Stron.

Artykuł 37

Z zastrzeżeniem postanowień art. 48 niniejszej Umowy, Strony zezwalają sektorom wymienionym w załączniku 5 do niniejszej Umowy na czasowy przepływ osób fizycznych, które są przedstawicielami spółki wspólnotowej lub rosyjskiej iwnioskują o przyznanie prawa czasowego wjazdu w celu negocjowania sprzedaży usług transgranicznych lub zawarcia umów dotyczących sprzedaży usług transgranicznych dla tej spółki, w przypadku gdy wyżej wymienieni przedstawiciele nie dokonują bezpośredniej sprzedaży dla ogółu społeczeństwa ani samodzielnie nie dostarczają usług.

Artykuł 38

1. W przypadku sektorów wymienionych w załączniku 5, każda Strona może określić warunki transgranicznego świadczenia usług na jej terytorium. W zakresie, w jakim powyższe uregulowania mają ogólne zastosowanie, są one stosowane w sposób rozsądny, obiektywny i bezstronny.

2. Ustęp 1 jest bez uszczerbku dla postanowień artykułów 36 i 50.

3. Najpóźniej do końca trzeciego roku po podpisaniu Umowy Strony badają w ramach Rady Współpracy:

- środki wprowadzone przez każdą Stronę od momentu podpisania Umowy, które wpływają na świadczenie usług objętych art. 36, oraz

- czy jest możliwe przyjęcie przez Strony:

- zobowiązania do nieprzyjmowania jakichkolwiek środków lub działań, które mogą sprawić, że warunki transgranicznego świadczenia usług objęte art. 36 staną się bardziej ograniczone niż sytuacja istniejąca w momencie takiego badania, lub

- innych zobowiązań, wpływających na ich swobodę działania

w obszarach uzgodnionych między Stronami w odniesieniu do zobowiązań przyjętych w art. 36.

Jeżeli po takim zbadaniu jedna Strona uważa, że środki wprowadzone przez drugą Stronę od daty podpisania Umowy wywołują sytuację, która znacznie bardziej ogranicza w odniesieniu do transgranicznego świadczenia usług objętych art. 36 w porównaniu z sytuacją istniejącą w momencie podpisania Umowy, taka pierwsza Strona może zażądać od drugiej Strony przeprowadzenia konsultacji. W takim przypadku stosuje się postanowienia części A załącznika 8.

4. W dążeniu do wykonania celów niniejszego artykułu, środki są przyjmowane, jak wskazano w części B załącznika 8.

5. Postanowienia niniejszego artykułu są bez uszczerbku dla art. 51. Sytuacje objęte art. 51 są regulowane wyłącznie jego postanowieniami, z wyłączeniem wszelkiego innego postanowienia.

Artykuł 39

1. W odniesieniu do transportu morskiego, Strony zobowiązują się skutecznie stosować zasadę nieograniczonego dostępu do międzynarodowego rynku i ruchu na zasadach komercyjnych.

a) Powyższe postanowienie nie wpływa na prawa i obowiązki wynikające z Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Kodeksu postępowania dla konferencji morskich, stosowanego przez Strony do niniejszej Umowy. Linie pozakonferencyjne mają swobodę działania konkurencyjnego z konferencją, tak długo jak przestrzegają zasad uczciwej konkurencji na zasadach komercyjnych.

b) Strony potwierdzają swe przywiązanie do warunków swobodnej konkurencji, będących zasadniczą cechą handlu suchymi i płynnymi towarami masowymi.

2. Stosując zasady ust. 1, Strony:

a) nie stosują w ich handlu wzajemnym, od wejścia w życie niniejszej Umowy, jakichkolwiek postanowień umów dwustronnych między jakimkolwiek Państwem Członkowskim a byłym ZSRR dotyczących podziałów ładunku;

b) nie wprowadzają porozumień dotyczących podziału ładunku do przyszłych umów dwustronnych z państwami trzecimi dotyczących handlu suchymi i płynnymi towarami masowymi oraz żeglugi liniowej. Jednakże nie wyklucza to możliwości wprowadzenia takich porozumień dotyczących ładunków liniowych w tych szczególnych okolicznościach, w przypadku gdy towarzystwa żeglugi liniowej z jednej lub drugiej Strony niniejszej Umowy nie miałyby inaczej skutecznej możliwości wykonywania kursów w celach handlowych do i z danego państwa trzeciego;

c) znoszą, po wejściu w życie niniejszej Umowy, wszelkie jednostronne środki, przeszkody administracyjne, techniczne i inne, które mogłyby stanowić ukryte ograniczenie lub mieć skutki dyskryminacyjne wobec swobodnego świadczenia usług w międzynarodowym transporcie morskim.

Każda Strona przyznaje, między innymi, statkom używanym do przewozu towarów, pasażerów lub obu i pływających pod banderą drugiej Strony, traktowanie nie mniej korzystne niż to przyznane własnym statkom Strony, w odniesieniu do dostępu do portów otwartych dla statków obcych, wykorzystywania infrastruktury i pomocniczych usług morskich w tych portach, jak również w odniesieniu do związanych z nimi prowizji i opłat, usług celnych oraz przyznawania miejsc postoju i urządzeń dla załadunku i wyładunku.

3. Strony postanawiają, że po wejściu w życie niniejszej Umowy i nie później niż 31 grudnia 1996 r. przeprowadzą negocjacje w sprawie stopniowego otwarcia wodnych dróg śródlądowych każdej Strony dla obywateli i spółek żeglugi drugiej Strony, z poszanowaniem swobody świadczenia międzynarodowych usług rzeczno-lądowych.

Artykuł 40

Do celów ustanowienia korzystnych warunków dla transportu kolejowego między Stronami, Strony uzgadniają, że w ramach niniejszej Umowy oraz poprzez właściwe dwustronne i wielostronne mechanizmy wspierają:

- ułatwianie procedur odprawy celnej oraz innych procedur odpraw granicznych dla frachtu oraz taboru kolejowego,

- współpracę w tworzeniu odpowiednich taborów kolejowych, spełniających wymogi ruchu międzynarodowego,

- zbliżanie przepisów i procedur, które regulują transport międzynarodowy,

- ochronę i rozwój międzynarodowego ruchu pasażerskiego między Państwami Członkowskimi a Rosją.

Artykuł 41

Współpraca zapewnia uczciwe, zrównoważone i konkurencyjne warunki dla wystrzeliwania w przestrzeń kosmiczną oraz rynku transportowego, opartego na solidnych czynnikach ekonomicznych oraz, w szczególności, podjęte zostaną kroki w celu wsparcia negocjacji i wprowadzenia w życie wielostronnych norm dotyczących międzynarodowego handlu w dziedzinie wystrzeliwania w przestrzeń kosmiczną oraz w usługach transportowych.

W okresie przejściowym do roku 2000 warunki dostaw usług w dziedzinie wystrzeliwania w przestrzeń kosmiczną zostaną uzgodnione.

Artykuł 42

Strony dążą do zapewnienia sobie wzajemnie każdej możliwej pomocy w zakresie środków wspierających handel transgraniczny ruchomą łącznością satelitarną na ich odpowiednich terytoriach, zgodnie z ich stosownym ustawodawstwem, praktykami i warunkami. W 1996 roku Strony spotkają się w celu rozważenia możliwości wzajemnego przyznania klauzuli najwyższego uprzywilejowania w zakresie usług ruchomej łączności satelitarnej.

Artykuł 43

W celu zapewnienia skoordynowanego rozwoju transportu między Stronami, dostosowanego do ich potrzeb handlowych, Strony mogą, po wejściu w życie niniejszej Umowy, zawierać szczegółowe umowy dotyczące warunków wzajemnego dostępu do rynku oraz świadczenia usług w sektorze transportu, w zakresie w jakim warunki te nie są już objęte niniejszą Umową. Umowy takie mogą mieć zastosowanie do więcej niż jednego lub tylko do jednego środka transportu.

ROZDZIAŁ IV

POSTANOWIENIA OGÓLNE

Artykuł 44

Do celów rozdziałów II, III i tytułu V nie bierze się pod uwagę traktowania przyznanego przez Wspólnotę, jej Państwa Członkowskie lub Rosję na mocy zobowiązań zaciągniętych w ramach umów dotyczących integracji gospodarczej.

Artykuł 45

Spółki, które są kontrolowane i stanowią wyłączną wspólną własność spółek wspólnotowych i rosyjskich, są również adresatami postanowień rozdziałów II i III niniejszego tytułu oraz tych tytułu V.

Artykuł 46

1. Postanowienia niniejszego tytułu stosuje się z zastrzeżeniem ograniczeń uzasadnionych względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego.

2. Nie mają one zastosowania do działalności, która na terytorium którejkolwiek ze Stron jest powiązana, choćby przejściowo, z wykonywaniem władzy publicznej.

Artykuł 47

Rada Współpracy formułuje zalecenia w odniesieniu do dalszej liberalizacji wymiany usług, uwzględniając rozwój sektorów usługowych w Stronach oraz inne zobowiązania międzynarodowe zaciągnięte przez Strony, w szczególności w świetle ostatecznych wyników negocjacji w ramach Układu Ogólnego w Sprawie Wymiany Usług, zwanego dalej "GATS".

Artykuł 48

Do celów niniejszego tytułu żadne z postanowień Umowy nie ogranicza stosowania przez Strony ich przepisów ustawowych i wykonawczych dotyczących wjazdu i pobytu, pracy, warunków zatrudnienia oraz osiedlania się osób fizycznych i świadczenia usług, pod warunkiem że jednocześnie nie stosują ich one w sposób mogący unicestwić lub naruszyć korzyści przypadające którejkolwiek ze Stron na mocy szczególnego postanowienia Umowy. Powyższe postanowienie jest bez uszczerbku dla stosowania art. 46.

Artykuł 49

1. Klauzula najwyższego uprzywilejowania przyznana zgodnie z postanowieniami niniejszego tytułu lub tytułu V nie ma zastosowania do korzyści podatkowych, które Strony przyznają obecnie lub przyznają w przyszłości na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, lub innych ustaleń podatkowych.

2. Postanowienia niniejszego tytułu lub tytułu V nie mogą być interpretowane w sposób mający na celu zapobieżenie przyjęcia lub stosowania przez Strony jakiegokolwiek środka mającego na celu uniemożliwienie uchylania się od podatków lub oszustwa podatkowego na mocy postanowień podatkowych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz innych ustaleń w sprawie podatków, lub krajowego ustawodawstwa podatkowego.

3. Postanowienia niniejszego tytułu lub tytułu V nie mogą być interpretowane w celu uniemożliwienia Państwom Członkowskim lub Rosji dokonania rozróżnienia, przy stosowaniu odpowiednich przepisów ich ustawodawstwa podatkowego, między podatnikami, którzy nie są w identycznej sytuacji, w szczególności w odniesieniu do ich miejsca zamieszkania.

Artykuł 50

Bez uszczerbku dla artykułów 32 i 37, żadne postanowienie rozdziałów II, III i IV niniejszej Umowy nie jest interpretowane jako dające prawo:

- obywatelom odpowiednio Państw Członkowskich lub Rosji do wjazdu lub pobytu na terytorium Rosji, lub Wspólnoty, w jakimkolwiek charakterze, w szczególności jako akcjonariusza lub udziałowca w spółce lub dyrektora lub pracownika spółki, lub dostawcy albo odbiorcy usług,

- wspólnotowym filiom lub oddziałom spółek rosyjskich do zatrudniania samemu lub zlecania zatrudniania na terytorium Wspólnoty obywateli Rosji,

- rosyjskim filiom lub oddziałom spółek wspólnotowych do zatrudniania samemu lub zlecania zatrudniania na terytorium Rosji obywateli Państw Członkowskich,

- spółkom rosyjskim lub wspólnotowym filiom lub oddziałom bądź oddziałom rosyjskich spółek do zapewniania pracowników, którzy są obywatelami rosyjskimi do działania na rzecz oraz pod kontrolą innych osób, na podstawie umów o pracę na czas określony,

- spółkom wspólnotowym lub rosyjskim filiom lub oddziałom spółek wspólnotowych do dostarczania pracowników, będących obywatelami Państw Członkowskich działających na rachunek oraz pod kontrolą innych osób, na podstawie umów o pracę na czas określony.

Artykuł 51

1. Traktowanie przyznane przez którąkolwiek ze Stron drugiej Stronie na mocy niniejszej Umowy, od dnia poprzedzającego miesiąc przed datą wejścia w życie odpowiednich zobowiązań GATS, w odniesieniu do sektorów lub środków objętych GATS, w żadnym przypadku nie może być bardziej korzystne niż przyznane przez taką pierwszą Stronę na mocy postanowień GATS, i to w odniesieniu do każdego sektora usług, podsektora oraz sposobu dostaw.

2. Bez uszczerbku dla automatycznego charakteru postanowień ust. 1, Strona, która zaciągnęła zobowiązania na mocy GATS informuje drugą Stronę o właściwych postanowieniach oraz dostosowaniach wynikających z GATS dla niniejszej Umowy.

3. W ciągu jednego miesiąca od otrzymania od Strony, która zaciągnęła zobowiązania na mocy GATS, informacji określonych w ust. 2, druga Strona może notyfikować pierwszej Stronie swój zamiar przeprowadzenia dostosowań swoich zobowiązań na mocy niniejszego tytułu, oraz dokonać tych dostosowań, zgodnie z poniższym:

- w przypadku gdy sektor usług, podsektor lub sposób świadczenia usługi został wyłączony z Umowy, lub jego zakres został ograniczony lub poddany warunkom zgodnie z ust.em 1, identyczny sektor, podsektor lub sposób świadczenia mogą być wyłączone lub ich zakres może zostać ograniczony w ten sam sposób lub być poddany identycznym lub podobnym warunkom.

4. Powyższe dostosowania dokonane przez drugą Stronę powinny prowadzić do przywrócenia równowagi zobowiązań między Stronami.

5. W przypadku gdy Strona uzna, że dostosowania dokonane zgodnie z ust. 3 nie doprowadziły do przywrócenia równowagi zobowiązań między Stronami, Strona taka może wnioskować do drugiej Strony o rozpoczęcie konsultacji w ciągu 30 dni, w celu znalezienia zadowalającego rozwiązania w drodze jakiegokolwiek innego właściwego dostosowania swoich zobowiązań na mocy niniejszego tytułu.

6. Jeżeli w ciągu 30 dni od otwarcia takich konsultacji nie zostanie osiągnięte zadowalające rozwiązanie, zastosowanie mają procedury art. 101, na wniosek którejkolwiek ze Stron.

TYTUŁ V

PŁATNOŚCI I KAPITAŁ

Artykuł 52

1. Strony zobowiązują się zezwolić, między rezydentami Wspólnoty i Rosji, na wszelkie płatności bieżące w swobodnie wymienialnej walucie, związane z przepływem towarów, usług lub osób, dokonywanym zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy.

2. Strony zapewniają od wejścia w życie niniejszej Umowy swobodny przepływ kapitału między rezydentami Wspólnoty i Rosji w postaci inwestycji bezpośredniej dokonanej w spółkach utworzonych zgodnie z przepisami ustawowymi państwa przyjmującego oraz inwestycji dokonanych zgodnie z postanowieniami tytułu IV rozdział II, oraz transfery takich inwestycji za granicę, włącznie ze wszelkimi płatnościami wyrównawczymi wynikającymi ze środków takich jak wywłaszczenie, nacjonalizacja lub środków mających skutek równoważny, oraz wszelkich zysków wynikających z inwestycji.

3. Postanowienia części 2 nie stanowią przeszkody dla Rosji w stosowaniu ograniczeń w stosunku do wychodzących inwestycji bezpośrednich przez rosyjskich rezydentów. Strony postanawiają przeprowadzić konsultacje, pięć lat po wejściu w życie niniejszej Umowy, w sprawie utrzymania tych ograniczeń, uwzględniając wszelkie stosowne aspekty walutowe, fiskalne i finansowe.

4. Transfery w odniesieniu do przepływów kapitału objęte ust. 2 dokonywane są na tych samych warunkach kursowych jak te odnoszące się do transakcji bieżących.

5. Bez uszczerbku dla ust. 6 i 7, po okresie przejściowym pięciu lat od wejścia w życie niniejszej Umowy Strony nie wprowadzają żadnych nowych ograniczeń w odniesieniu do przepływu kapitału oraz płatności bieżących związanych z tym przepływem między rezydentem Wspólnoty i Rosji oraz nie zaostrzają istniejących ustaleń. Jednakże wprowadzenie ograniczeń w okresie przejściowym określonym w pierwszym zdaniu niniejszego ust. nie ma wpływu na prawa i obowiązki Stron na mocy ust. 2, 3, 4 i 9 niniejszego artykułu.

6. Po wejściu w życie zakazu określonego w ust. 5 oraz bez uszczerbku dla ust. 1 i 2, w przypadku gdy w wyjątkowych okolicznościach przepływ kapitału między Wspólnotą a Rosją powoduje lub grozi spowodowaniem poważnych trudności dla funkcjonowania polityki kursowej lub pieniężnej we Wspólnocie lub w Rosji, Wspólnota i Rosja, odpowiednio, mogą przyjąć środki ochronne w odniesieniu do przepływu kapitału między Wspólnotą i Rosją na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, jeśli takie środki są rzeczywiście konieczne.

7. W odniesieniu do postanowień niniejszego artykułu, do czasu wprowadzenia pełnej wymienialności waluty rosyjskiej w rozumieniu art. VIII artykułów Umowy o utworzeniu Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW), Rosja może stosować ograniczenia dewizowe związane z przyznawaniem lub zaciąganiem krótkoterminowych i średnioterminowych kredytów finansowych, w zakresie w jakim powyższe ograniczenia są nałożone na Rosję w odniesieniu do przyznawania takich kredytów oraz są dozwolone zgodnie ze statusem Rosji w MFW.

Rosja stosuje te ograniczenia w sposób niedyskryminacyjny. Stosowane są w taki sposób, aby powodować jak najmniejsze zakłócenia w funkcjonowaniu niniejszej Umowy. Rosja niezwłocznie informuje Radę Współpracy o wprowadzeniu takich środków i o wszelkich ich zmianach.

8. Strony konsultują się wzajemnie w celu ułatwienia przepływu kapitału między Wspólnotą a Rosją w celu wspierania celów niniejszej Umowy. Strony szczególnie dążą do dalszej liberalizacji przepływu kapitału odnoszącego się do inwestycji portfelowych oraz kredytów komercyjnych i przepływu kapitału odnoszącego się do pożyczek finansowych i kredytów udzielanych rosyjskim rezydentom przez rezydentów wspólnotowych. Rada Współpracy udziela właściwych zaleceń w ciągu pierwszych pięciu lat po wejściu w życie niniejszej Umowy.

9. Strony przyznają sobie wzajemnie klauzulę najwyższego uprzywilejowania w odniesieniu do swobody płatności bieżących oraz przepływu kapitału, jak również w odniesieniu do metod płatności.

TYTUŁ VI

KONKURENCJA; OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ, PRZEMYSŁOWEJ I HANDLOWEJ; WSPÓŁPRACA LEGISLACYJNA

Artykuł 53

Konkurencja

1. Strony postanawiają zneutralizować lub wyelimoniować, poprzez zastosowanie swoich przepisów dotyczących konkurencji lub w inny sposób, ograniczeń konkurencji wywołanych przez przedsiębiorstwa lub spowodowanych przez interwencję państwa, w zakresie w jakim mogą one wpłynąć na handel między Wspólnotą a Rosją.

2. W celu osiągnięcia celów wymienionych w ust. 1:

2.1. Strony zapewniają przyjęcie i stosowanie przepisów ustawowych dotyczących ograniczeń konkurencji wywołanych przez przedsiębiorstwa podlegające ich jurysdykcji.

2.2. Strony powstrzymują się od przyznawania pomocy eksportowej, wspomagającej niektóre przedsiębiorstwa lub produkcję produktów innych niż surowce. Strony deklarują również swoją gotowość, od trzeciego roku od daty wejścia w życie niniejszej Umowy, do przyjęciaw stosunku do innej pomocy, która zakłóca lub zagraża zakłóceniem konkurencji, w zakresie w jakim wpływa ona na handel między Wspólnotą a Rosją, ścisłych środków dyscyplinujących, obejmujących natychmiastowy zakaz niektórych form pomocy. Powyższe kategorie pomocy oraz dyscypliny stosowane do każdej z nich są określane wspólnie w okresie trzech lat po wejściu w życie niniejszej Umowy.

Na wniosek jednej Strony, druga Strona przekazuje informacje w sprawie swoich systemów pomocy lub w sprawie poszczególnych przypadków pomocy państwa.

2.3. W okresie przejściowym wygasającym pięć lat po wejściu w życie Umowy, Rosja może przyjmować środki niezgodne z ust. 2.2 zdanie drugie, pod warunkiem że powyższe środki są wprowadzane i stosowane w okolicznościach określonych w załączniku 9.

2.4. W przypadku monopoli państwowych o charakterze handlowym, Strony deklarują swoją gotowość począwszy od trzeciego roku od daty wejścia w życie niniejszej Umowy, do zapewnienia aby nie było dyskryminacji między obywatelami i spółkami Stron w odniesieniu do warunków, zgodnie z którymi towary są dostarczanelub wprowadzane do obrotu.

W przypadku przedsiębiorstw publicznych lub przedsiębiorstw, którym Państwa Członkowskie lub Rosja przyznają wyłączne prawa, Strony deklarują swoją gotowość, od trzeciego roku od daty wejścia w życie niniejszej Umowy, do zapewnienia niewprowadzania lub nieutrzymywania jakiegokolwiek środka zakłócającego handel między Wspólnotą a Rosją w zakresie niezgodnym z odpowiednimi interesami Stron. Postanowienie to nie stanowi faktycznej lub prawnej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań powierzonych takim przedsiębiorstwom.

2.5. Okres określony w ust. 2.2 i 2.4 może zostać przedłużony na mocy porozumienia Stron.

3. W ramach Komitetu Współpracy mogą zostać przeprowadzone konsultacje na wniosek Wspólnoty lub Rosji w sprawie ograniczeń lub zakłóceń konkurencji, określonych w ust. 1 i 2 oraz w sprawie stosowania zasad konkurencji, z uwzględnieniem ograniczeń nałożonych przez przepisy ustawowe dotyczące ujawniania informacji, poufności oraz tajemnicy handlowej. Konsultacje mogą również obejmować pytania w sprawie wykładni ust. 1 i 2.

4. Strona mająca doświadczenie w stosowaniu zasad konkurencji dokładnie rozważa możliwość zapewnienia drugiej Stronie, na jej wniosek oraz w ramach dostępnych środków, pomocy technicznej dla rozwijania i wprowadzania w życie zasad konkurencji.

5. Powyższe postanowienia w żaden sposób nie wpływają na prawa Strony do stosowania odpowiednich środków, szczególnie tych określonych w art. 18, w celu rozwiązania problemu zakłóceń handlu.

Artykuł 54

Ochrona własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej

1. Na mocy postanowień niniejszego artykułu i załącznika 10, Strony potwierdzają znaczenie jakie przywiązują do zapewnienia odpowiedniej i efektywnej ochrony i stosowania praw własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej.

2. Strony potwierdzają znaczenie jakie przywiązują do zobowiązań wynikających z następujących konwencji wielostronnych:

- Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej (Akt sztokholmski z 1967 r., zmieniony w 1979 r.),

- Porozumienia madryckiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji znaków towarowych (Akt sztokholmski z 1967 r., zmieniony w 1979 r.),

- Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji dóbr i usług do celów rejestracji znaków towarowych (Genewa 1977 r., zmieniona w 1979 r.),

- Traktat budapeszteński w sprawie międzynarodowego uznawania depozytu mikroorganizmów do celów procedury patentowej (1977 r., zmodyfikowany w 1980 r.),

- Traktat o Współpracy Patentowej (Waszyngton 1970 r., zmieniony i zmodyfikowany w 1979 i w 1984 r.),

- Protokół odnoszący się do Porozumienia madryckiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji znaków (Madryt 1989 r.).

3. Wprowadzenie w życie postanowień niniejszego artykułu i załącznika 10 jest poddawane regularnemu przeglądowi przez Strony zgodnie z art. 90. W przypadku pojawienia się problemów w obszarze własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej wpływających na warunki wymiany handlowej, są podejmowane pilne konsultacje, na wniosek każdej ze Stron, w celu osiągnięcia wzajemnie zadowalających rozwiązań.

Artykuł 55

Współpraca legislacyjna

1. Strony uznają, że ważnym warunkiem wzmocnienia związków gospodarczych między Rosją a Wspólnotą jest zbliżanie ustawodawstw. Rosja dąży do zapewnienia, aby jej ustawodawstwo było coraz bardziej zgodne z prawodawstwem Wspólnoty.

2. Zbliżanie ustawodawstw w szczególności dotyczy następujących dziedzin: prawa spółek, prawa bankowego, rachunkowości spółek i podatków od spółek, ochrony pracowników w miejscu pracy, usług finansowych, reguł konkurencji, zamówień publicznych, ochrony zdrowia i życia ludzi, zwierząt i roślin, środowiska naturalnego, ochrony konsumentów, podatków pośrednich, przepisów celnych, norm i standardów technicznych, przepisów ustawowych i wykonawczych dotyczących spraw jądrowych, transportu.

TYTUŁ VII

WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA

Artykuł 56

1. Wspólnota i Rosja popierają współpracę gospodarczą w szerokim zakresie, w celu sprzyjania wzrostu ich gospodarek, stworzenia sprzyjającego międzynarodowego środowiska gospodarczego oraz integracji między Rosją w szerszym obszarze współpracy w Europie. Taka współpraca umacnia i rozwija związki gospodarcze na korzyść obydwu Stron.

2. Polityki i inne środki Stron odnoszące się do niniejszego tytułu są w szczególności tworzone w celu wprowadzenia reform gospodarczo-społecznych i restrukturyzacji w Rosji oraz kierują się wymogami trwałości i harmonijnego rozwoju społecznego; uwzględniają one również w pełni względy związane z ochroną środowiska.

3. Współpraca obejmuje między innymi:

- rozwój ich odpowiednich gałęzi przemysłu i transportu,

- eksplorację nowych źródeł zaopatrzenia i nowych rynków,

- popieranie postępu technologicznego i naukowego,

- popieranie stabilnego rozwoju społecznego i rozwoju zasobów ludzkich oraz rozwoju lokalnego zatrudnienia,

- wspieranie współpracy regionalnej w celu jej harmonijnego i trwałego rozwoju.

4. Strony uznają za mające zasadnicze znaczenie, aby wraz z ustanowieniem stosunku partnerstwa i współpracy między sobą utrzymywały i rozwijały współpracę z innymi państwami europejskimi oraz z innymi państwami byłego ZSRR w celu harmonijnego rozwoju regionu oraz podejmują wszelkie działania w celu wspierania tego procesu.

5. W zakresie, w jakim jest to wykonalne, współpraca gospodarcza oraz inne formy współpracy przewidziane w niniejszej Umowie mogą być wspierane przez Wspólnotę na podstawie odpowiednich rozporządzeń Rady w sprawie pomocy technicznej dla państw byłego ZSRR, uwzględniając priorytety uzgodnione przez Strony. Wsparcie może być również zapewniane poprzez takie odpowiednie instrumenty wspólnotowe, jakie mogą być dostępne.

Strony poświęcają szczególną uwagę środkom zdolnym sprzyjać współpracy z innymi państwami byłego ZSRR.

6. Postanowienia niniejszego tytułu nie mają wpływu na stosowanie zasad konkurencji Stron oraz na szczególne postanowienia dotyczące konkurencji zawarte w niniejszej Umowie, mające zastosowanie do przedsiębiorstw.

Artykuł 57

Współpraca przemysłowa

1. Współpraca ma w szczególności na celu wspieranie następujących dziedzin:

- rozwoju związków gospodarczych między podmiotami gospodarczymi, w tym małymi i średnimi przedsiębiorstwami,

- ulepszania zarządzania na poziomie przedsiębiorstw,

- procesu prywatyzacji w kontekście restrukturyzacji gospodarczej oraz wzmocnienia sektora prywatnego,

- wysiłków, zarówno w sektorze publicznym, jak i w prywatnym, zmierzających do restrukturyzacji i modernizacji przemysłu w okresie przejściowym prowadzącym do gospodarki rynkowej oraz zgodnie z warunkami zapewniającymi ochronę środowiska naturalnego i trwały rozwój,

- przekształcania przemysłów obronnych,

- rozwój właściwych, zorientowanych na rynek zasad i praktyk handlowych, jak również transfer know-how.

2. Inicjatywy w ramach współpracy przemysłowej uwzględniają priorytety ustalone przez Wspólnotę i Rosję. Przedsięwzięcia powinny zmierzać w szczególności do określenia odpowiednich ram dla przedsiębiorstw, do poprawy zarządzania know-how oraz do wspierania przejrzystości w odniesieniu do rynków oraz warunków działalności przedsiębiorstw.

Artykuł 58

Popieranie i ochrona inwestycji

1. Mając na uwadze odpowiednie uprawnienia i kompetencje Wspólnoty i Państw Członkowskich, współpraca ma na celu stworzenie korzystnego klimatu dla inwestycji, zarówno krajowych, jak i zagranicznych, szczególnie poprzez lepsze warunki dla ochrony inwestycji, transferu kapitału oraz wymiany informacji w sprawie możliwości inwestycyjnych.

2. Celami tej współpracy są w szczególności:

- zawieranie, stosownie do przypadku, między Państwami Członkowskimi a Rosją umów w sprawie wspierania i ochrony inwestycji,

- zawieranie, stosowanie do przypadku, między Państwami Członkowskimi a Rosją umów o unikaniu podwójnego opodatkowania,

- wymiana informacji na temat możliwości inwestowania w formie między innymi targów handlowych, wystaw, tygodni handlowych i innych przedsięwzięć,

- wymiana informacji w sprawie przepisów ustawowych, wykonawczych i praktyk administracyjnych w dziedzinie inwestycji.

Artykuł 59

Zamówienia publiczne

Strony współpracują w celu rozwijania warunków dla otwartego i opartego na konkurencji udzielania zamówień publicznych, w szczególności w drodze zaproszeń do składania ofert.

Artykuł 60

Normy i ocena zgodności; ochrona konsumentów

1. W granicach swoich kompetencji oraz zgodnie ze swoim ustawodawstwem Strony przyjmują środki w celu zmniejszenia różnic, jakie występują między nimi w dziedzinie metrologii, normalizacji i certyfikacji poprzez zachęcanie wykorzystania uzgodnionych na poziomie międzynarodowym instrumentów w powyższych dziedzinach.

Strony ściśle współpracują w powyższych dziedzinach z odpowiednimi organizacjami europejskimi i międzynarodowymi.

Strony w szczególności wspierają praktyczne współdziałanie swoich odpowiednich organizacji, w celu rozpoczęcia negocjacji w sprawie porozumienia o wzajemnym uznawaniu w dziedzinie działań oceny zgodności.

2. Strony nawiązują ścisłą współpracę w celu osiągnięcia zgodności między ich systemami ochrony konsumentów.

Współpraca taka ma na celu w szczególności ustanowienie stałych systemów wzajemnego informowania w sprawie produktów niebezpiecznych, ulepszenie informacji przekazywanych konsumentom, szczególnie na temat cen, cech oferowanych produktów i usług, rozwój wymiany między przedstawicielami interesów konsumentów oraz ulepszenie zgodności polityk ochrony konsumentów.

Artykuł 61

Górnictwo i surowce

1. Strony współpracują w celu wspierania rozwoju sektorów górnictwa i surowców. Strony poświęcają szczególną uwagę współpracy w sektorze metali nieżelaznych.

2. Współpraca koncentruje się w szczególności na następujących dziedzinach:

- wymianie informacji na temat wszelkich zagadnień będących przedmiotem zainteresowania Stron, dotyczących sektorów górnictwa i surowców, w tym kwestii związanych z handlem,

- przyjęcie i wprowadzenie w życie ustawodawstwa w dziedzinie ochrony środowiska,

- szkolenie.

3. Współpraca taka podlega okresowej ocenie Stron w ramach specjalnego komitetu lub organu, który zostanie powołany zgodnie z postanowieniami art. 93.

4. Niniejszy artykuł jest bez uszczerbku dla postanowień artykułów dotyczących bardziej szczegółowo surowców, w szczególności art. 21, 65 i 66.

Artykuł 62

Nauka i technologia

1. Strony wspierają dwustronną współpracę w dziedzinie cywilnych badań naukowych i rozwoju technologii (RTD) na zasadach wzajemnych korzyści oraz uwzględniając dostępność zasobów, odpowiedni dostęp do swoich odpowiednich programów oraz z zastrzeżeniem właściwego poziomu efektywnej ochrony praw własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej.

2. Współpraca w dziedzinie nauki i technologii obejmuje:

- wymianę informacji naukowych i technicznych,

- wspólne działania w ramach badań i rozwoju technologii,

- działania szkoleniowe oraz programy wymiany dla naukowców, badaczy i techników zaangażowanych w badania i rozwój technologii po obydwu stronach.

W przypadku gdy taka współpraca przybiera formę działalności dotyczącej edukacji i/lub szkoleń, jest ona realizowana zgodnie z postanowieniami art. 63.

Prowadząc taką współpracę, Strony poświęcą szczególną uwagę przesunięciom naukowców, inżynierów, badaczy techników, którzy pracują w dziedzinie badań nad bronią masowego rażenia i jej produkcją.

3. Współpraca taka jest wprowadzana w życie zgodnie ze szczególnymi ustaleniami, które zostaną wynegocjowane i zawarte, zgodnie z procedurami przyjętymi przez każdą Stronę i które określą, między innymi, właściwe postanowienia dotyczące praw własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej.

Artykuł 63

Kształcenie i szkolenie

1. Strony współpracują w celu podniesienia poziomu ogólnego wykształcenia i kwalifikacji zawodowych, zarówno w sektorze publicznym, jak i w prywatnym.

2. Współpraca skupia się w szczególności na następujących dziedzinach:

- modernizacji systemów kształcenia i szkolenia na poziomie szkolnictwa wyższego w Rosji,

- szkoleniu pracowników sektora publicznego i prywatnego oraz wyższych rangą urzędników służby cywilnej w obszarach priorytetowych, które zostaną ustalone,

- współpracy między uniwersytetami, współpracy między uniwersytetami i spółkami,

- mobilności nauczycieli, absolwentów, młodych naukowców i badaczy, administratorów i młodzieży,

- wspieraniu nauczania w dziedzinie studiów europejskich w ramach właściwych instytucji,

- nauczaniu języków Wspólnoty i Rosji,

- podyplomowym kształceniu tłumaczy konferencyjnych,

- kształceniu dziennikarzy,

- wymianie metod szkolenia i wspieraniu nowoczesnych programów kształcenia i ułatwień technicznych,

- rozwoju kształcenia na odległość oraz nowych technologii szkolenia,

- szkoleniu trenerów.

3. Udział jednej ze Stron w odpowiednich programach w dziedzinie kształcenia i szkolenia drugiej Strony mogłoby zostać rozważone zgodnie z ich odpowiednimi procedurami oraz, stosownie do przypadku, mogłyby zostać wówczas ustanowione instytucjonalne ramy i plany współpracy w oparciu o udział Rosji we wspólnotowym programie Tempus.

Artykuł 64

Rolnictwo i sektor rolno-przemysłowy

Współpraca ma na celu modernizację, restrukturyzację i prywatyzację rolnictwa oraz sektora rolno-przemysłowego w Rosji na warunkach, które zapewnią poszanowanie środowiska naturalnego. Współpraca taka jest realizowana, między innymi, poprzez rozwijanie prywatnych gospodarstw rolnych oraz kanałów dystrybucji, metod magazynowania, marketingu i zarządzania, modernizacji infrastruktury wiejskiej i ulepszanie wykorzystania gruntów rolnych, planowanie, ulepszanie wydajności, jakości i efektywności, oraz transfer technologii i know-how. Strony dążą do osiągnięcia zgodności między swoimi normami sanitarnymi i fitosanitarnymi.

Artykuł 65

Energetyka

1. Współpraca jest realizowana zgodnie z zasadami gospodarki rynkowej oraz Europejskiej Karty Energetycznej, na podstawie stopniowej integracji rynków energetycznych w Europie.

2. Współpraca powyższa obejmuje między innymi następujące dziedziny:

- poprawa jakości i bezpieczeństwa zaopatrzenia w energię, w sposób rzetelny pod względem gospodarczym i ekologicznym,

- formułowanie polityki energetycznej,

- doskonalenie zarządzania oraz regulacji sektora energetycznego zgodnie z gospodarką rynkową,

- wprowadzenie szeregu warunków instytucjonalnych, prawnych, fiskalnych oraz innych, niezbędnych w celu zachęcenia do większego handlu energią oraz inwestowania,

- wspieranie oszczędności energii oraz efektywności energetycznej,

- modernizację infrastruktury energetycznej, w tym wzajemnych połączeń sieci dostaw gazu i energii elektrycznej,

- wpływ produkcji energii, dostaw i konsumpcji na środowisko naturalne, w celu zapobieżenia lub zminimalizowania szkód wyrządzonych w środowisku naturalnym, wynikających z tych działalności,

- udoskonalenie technologii energetycznych w dostawach oraz końcowym użytkowaniu różnych rodzajów energii,

- zarządzanie i szkolenie techniczne w sektorze energetycznym.

Artykuł 66

Sektor jądrowy

Mając na uwadze odpowiednie kompetencje Wspólnoty i jej Państw Członkowskich, odbywa się cywilna współpraca w sektorze jądrowym między innymi poprzez wprowadzanie w życie dwóch porozumień w sprawie fuzji termojądrowych i w sprawie bezpieczeństwa jądrowego, które zostaną uzgodnione między Stronami.

Artykuł 67

Przestrzeń kosmiczna

Bez uszczerbku dla art. 41, Strony wspierają długoterminową współpracę, gdzie stosowne, w dziedzinach cywilnych badań, rozwoju i komercyjnego zastosowania przestrzeni kosmicznej. Przykładają one szczególną wagę do inicjatyw w pełni wykorzystujących we wzajemnym interesie obydwu stron, komplementarność swoich odpowiednich działań.

Artykuł 68

Budownictwo

Strony współpracują w dziedzinie budownictwa, szczególnie w dziedzinach objętych art. 55, 57, 60, 62, 63 i 77 niniejszej Umowy.

Powyższa współpraca ma między innymi na celu modernizację i restrukturyzację sektora budownictwa w Rosji zgodnie z zasadami gospodarki rynkowej oraz z należytym uwzględnieniem związanych z tym aspektów zdrowotnych, bezpieczeństwa i ochrony środowiska.

Artykuł 69

Środowisko naturalne

1. Mając na uwadze Europejską Kartę Energetyczną oraz Deklarację z Konferencji w Lucernie z 1993 r., Strony rozwijają i umacniają swą współpracę w dziedzinie środowiska naturalnego oraz zdrowia ludzkiego.

2. Współpraca ma na celu zwalczanie degradacji środowiska naturalnego, w szczególności:

- efektywne monitorowanie poziomów zanieczyszczeń oraz ocenę środowiska naturalnego; system informowania w sprawie stanu środowiska naturalnego,

- zwalczanie lokalnych, regionalnych i transgranicznych zanieczyszczeń wody i powietrza,

- odnowę ekologiczną,

- zrównoważoną, wydajną i przyjazną środowisku produkcję i wykorzystanie energii; bezpieczeństwo zakładów przemysłowych,

- klasyfikację i bezpieczne obchodzenie się z chemikaliami,

- jakość wody,

- zmniejszanie ilości odpadów, recykling i bezpieczna utylizacja, wykonywanie Konwencji bazylejskiej,

- oddziaływanie rolnictwa, erozji gleb oraz zanieczyszczeń chemicznych na środowisko naturalne,

- ochronę lasów,

- zachowanie różnorodności biologicznej, obszarów chronionych oraz zrównoważonego wykorzystania i zarządzania zasobami biologicznymi,

- zagospodarowanie przestrzenne, włącznie z budownictwem i planowaniem przestrzennym miast,

- wykorzystanie instrumentów ekonomicznych i fiskalnych;

- globalne zmiany klimatyczne,

- kształcenie w dziedzinie ochrony środowiska i uświadamianie,

- wykonanie Konwencji z Espoo w sprawie oceny wpływu na środowisko w kontekście transgranicznym.

3. Współpraca jest realizowana w szczególności poprzez:

- planowanie na wypadek katastrof oraz innych sytuacji kryzysowych,

- wymianę informacji i ekspertów, w tym informacji i ekspertów zajmujących się transferem czystych technologii oraz bezpiecznym i przyjaznym dla środowiska wykorzystywaniem biotechnologii,

- wspólne działania badawcze,

- ulepszanie przepisów ustawowych z uwzględnieniem norm wspólnotowych,

- współpracę na poziomie regionalnym, włącznie ze współpracą w ramach Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska, utworzonej przez Wspólnotę oraz na poziomie międzynarodowym,

- rozwój strategii, szczególnie w odniesieniu do spraw globalnych i klimatycznych oraz również w celu osiągnięcia trwałego rozwoju,

- badania wpływu na środowisko naturalne.

Artykuł 70

Transport

Strony rozwijają i umacniają współpracę w dziedzinie transportu.

Powyższa współpraca ma na celu między innymi restrukturyzację i modernizację systemów transportu i sieci transportowych w Rosji oraz rozwijanie i zapewnianie, gdzie stosownie, zgodności systemów transportu dla osiągnięcia bardziej globalnego systemu transportu.

Współpraca obejmuje między innymi:

- modernizację zarządzania i działalności w transporcie drogowym, na kolei, w portach i w portach lotniczych,

- modernizację i rozwój infrastruktury kolei, dróg wodnych, dróg, portów, portów lotniczych i nawigacji lotniczej, włączając modernizację głównych dróg będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz połączeń transeuropejskich dla wyżej wymienionych środków,

- wspieranie i rozwój transportu intermodalnego,

- wspieranie wspólnych programów badawczych i rozwojowych,

- przygotowanie ram legislacyjnych i instytucjonalnych dla rozwoju i wprowadzania w życie polityki, w tym prywatyzacji sektora transportu.

Artykuł 71

Usługi pocztowe i telekomunikacja

1. Strony poszerzają i umacniają współpracę w tej dziedzinie w celu stopniowej integracji na poziomie technicznym ich odpowiednich sieci telekomunikacyjnych i pocztowych. W tym celu inicjują w szczególności następujące działania:

- wymianę informacji w sprawie usług telekomunikacyjnych i pocztowych oraz polityk telewizyjnych i transmisyjnych,

- wymianę informacji technicznych i innych, prowadzenie szkoleń i działań doradczych,

- dokonywanie transferów technologii i know-how,

- spowodowanie, by właściwe władze obydwu Stron przygotowały i realizowały wspólne projekty,

- promowanie nowych ułatwień w dziedzinie łączności, przede wszystkim dla potrzeb instytucji komercyjnych i publicznych,

- promowanie europejskich norm technicznych, systemów certyfikacji oraz podejść regulacyjnych,

- współpracę w zakresie zabezpieczenia łączności w okolicznościach krytycznych, konsultowanie wzajemne w sprawie opracowania wytycznych dla współpracy podmiotów gospodarczych, współpracę w warunkach klęsk żywiołowych itd.

2. Powyższe działania koncentrują się między innymi na następujących dziedzinach priorytetowych:

- rozwoju i modernizacji zintegrowanego sektora telekomunikacyjnego w Rosji w ramach reform rynkowych oraz stworzeniu właściwej podstawy regulacyjnej,

- modernizacji sieci telekomunikacyjnej Rosji oraz jej integracji na poziomie technicznym z sieciami europejskimi i światowymi,

- współpracy w rozwijaniu systemów wymiany informacji oraz przekazywania danych między organizacjami Wspólnoty i Rosji,

- integracji na poziomie technicznym transeuropejskich sieci telekomunikacyjnych,

- modernizacji usług pocztowych i transmisyjnych Rosji, włączając aspekty prawne i regulacyjne,

- zarządzaniu usługami telekomunikacyjnymi, pocztowymi, telewizyjnymi i transmisyjnymi w zmieniającym się środowisku gospodarczym obydwu Stron, włączając między innymi struktury organizacyjne, strategię i planowanie, politykę taryfową oraz zasady zakupów.

Artykuł 72

Usługi finansowe

Strony współpracują w celu ustanowienia i rozwoju odpowiednich ram dla sektora usług bankowych, ubezpieczeniowych oraz innych usług finansowych w Rosji, dostosowanych do potrzeb gospodarki rynkowej.

Współpraca koncentruje się na:

- rozwijaniu standardów rachunkowości, które są charakterystyczne dla wolnej gospodarki rynkowej oraz które są zgodne z normami przyjętymi przez Państwa Członkowskie,

- restrukturyzacji systemu bankowego, ubezpieczeniowego i finansowego,

- udoskonaleniu monitorowania i zarządzania sektorem usług bankowych, ubezpieczeniowych i finansowych,

- rozwijaniu kompatybilnych systemów księgowości,

- wymianie informacji na temat odpowiednich przepisów ustawowych, obowiązujących lub przygotowywanych,

- modernizacji infrastruktury banków komercyjnych i prywatnych.

Artykuł 73

Rozwój regionalny

Strony umacniają współpracę między sobą w zakresie rozwoju regionalnego oraz zagospodarowania przestrzennego.

Zachęcają do wymiany informacji przez władze krajowe, regionalne i lokalne w sprawie polityk regionalnych i zagospodarowania przestrzennego oraz w sprawie metod formułowania polityk regionalnych, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju obszarów pozostających w niekorzystnej sytuacji.

Wspierają również bezpośrednie kontakty między odpowiednimi regionami i organizacjami publicznymi odpowiedzialnymi za regionalny plan zagospodarowania przestrzennego w celu, między innymi, wymiany metod i sposobów sprzyjania rozwojowi regionalnemu.

Artykuł 74

Współpraca w dziedzinie społecznej

1. W odniesieniu do bezpieczeństwa i higieny pracy, Strony rozwijają współpracę między nimi w celu ulepszenia poziomu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.

Współpraca ta obejmuje w szczególności:

- kształcenie i szkolenie w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem sektorów działalności wysokiego ryzyka,

- rozwijanie i wspieranie środków zapobiegawczych dla zwalczania chorób zawodowych oraz innych dolegliwości związanych z pracą,

- zapobieganie zagrożeniom wystąpienia poważnych wypadków oraz zarządzanie toksycznymi chemikaliami,

- badania w celu rozwijania podstaw wiedzy w odniesieniu do środowiska pracy oraz zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.

2. W odniesieniu do zatrudnienia współpraca obejmuje w szczególności pomoc techniczną odnoszącą się do:

- optymalizacji rynku pracy,

- modernizacji usług w zakresie poszukiwania pracy oraz doradczych,

- planowania i zarządzania programami restrukturyzacyjnymi,

- wspierania rozwoju lokalnego zatrudnienia,

- wymiany informacji na temat programów elastycznego zatrudnienia, włącznie z tymi stymulującymi pracę na własny rachunek oraz wspierające przedsiębiorczość.

3. Strony poświęcają szczególną uwagę współpracy w dziedzinie ochrony socjalnej, która obejmuje między innymi współpracę w zakresie planowania i realizacji reform systemu opieki socjalnej w Rosji.

Reformy te mają na celu rozwijanie w Rosji metod ochrony właściwych dla gospodarek rynkowych oraz obejmują wszystkie kierunki działań w zakresie zabezpieczenia społecznego.

Współpraca obejmuje również pomoc techniczną dla rozwijania instytucji ubezpieczeń społecznych w celu wsparcia stopniowego przejścia do systemu składającego się z połączenia składkowych form ochrony i pomocy społecznej, jak również odpowiednich organizacji pozarządowych świadczących usługi społeczne.

Artykuł 75

Turystyka

Strony zwiększają i rozwijają współpracę obejmującą:

- ułatwienie wymiany turystycznej,

- współpracę między urzędowymi podmiotami zajmującymi się turystyką,

- zwiększenie przepływu informacji,

- transfer know-how,

- analizowanie możliwości wspólnych działań.

Artykuł 76

Małe i średnie przedsiębiorstwa

1. Strony dążą do rozwijania i wzmacniania małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) oraz wspierania współpracy między małymi i średnimi przedsiębiorstwami (MSP) Wspólnoty i Rosji.

2. Strony wspierają wymianę informacji i know-how, między innymi w takich dziedzinach jak:

- warunki prawne, administracyjne, techniczne, podatkowe, finansowe i inne niezbędne warunki dla zakładania i rozwijania MSP oraz dla współpracy transgranicznej,

- świadczenie usług specjalistycznych dla MSP, takich jak szkolenia w zakresie zarządzania i marketingu, rachunkowości, kontroli jakości oraz tworzenie i umacnianie agencji świadczących takie usługi,

- ustanowienie ciągłych i stabilnych związków między wspólnotowymi i rosyjskimi podmiotami gospodarczymi w celu poprawy przepływu informacji do MSP oraz wspieranie współpracy transgranicznej, między innymi poprzez dostęp do i działalność Sieci Współpracy Gospodarczej i Europejskich Ośrodków Korespondencyjnych Euro-info, pod warunkiem spełnienia niezbędnych warunków dla którejkolwiek z tych sieci.

Strony ściśle współpracują w celu zapewnienia, aby zostały spełnione niezbędne warunki dostępu do sieci.

Artykuł 77

Infrastruktura komunikacyjna, informatyczna i informacyjna

1. Strony wspierają rozwój nowoczesnych metod posługiwania się informacjami, włączając media. Podejmują stosowne kroki w celu stymulowania wzajemnej efektywnej wymiany informacji. Priorytet mają programy mające na celu zapewnienie ogółowi społeczeństwa podstawowych informacji o Wspólnocie oraz między innymi zawodowym środowiskom gospodarczym specjalistycznych informacji.

2. Strony podejmują niezbędne działania w celu poszerzenia i umocnienia współpracy w celu ustanowienia właściwej infrastruktury informacyjnej. W tym celu inicjują w szczególności następujące działania:

- wymianę informacji w sprawie polityk odnoszących się do tworzenia infrastruktur informacyjnych, włączając polityki regulacyjne,

- badanie możliwości realizacji wspólnych projektów w sprawie badań i rozwoju w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz w sprawie tworzenia infrastruktury informacyjnej dostosowanej do potrzeb gospodarki rynkowej, uwzględniając potencjał w zakresie przekształcania rosyjskich przedsiębiorstw oraz rosyjskie zainteresowanie informatyzacją, oraz pozwalającej na interoperacyjność z infrastrukturami informacyjnymi Wspólnoty,

- rozwój wspólnych programów dotyczących szkolenia specjalistów w zakresie technologii informacyjnych oraz usług informacyjnych,

- wspieranie europejskich norm technicznych, systemów certyfikacji oraz działań regulacyjnych.

Artykuł 78

Cła

1. Celem współpracy jest osiągnięcie zgodności systemów celnych Stron.

2. Współpraca obejmuje w szczególności:

- wymianę informacji,

- doskonalenie metod pracy,

- harmonizację i uproszczenie procedur celnych dotyczących obrotu towarami między Stronami,

- wzajemne połączenia między systemami tranzytowymi Wspólnoty i Rosji,

- wspieranie wprowadzenia i zarządzania nowoczesnymi systemami informacji celnej, włączając systemy komputerowe w posterunkach celnych,

- wzajemną pomoc i wspólne działania w odniesieniu do towarów podwójnego przeznaczenia podlegających ograniczeniom pozataryfowym,

- organizowanie seminariów i okresów szkoleń.

Pomoc techniczna jest zapewniana w miarę potrzeb.

3. Bez uszczerbku dla dalszej współpracy przewidzianej w niniejszej Umowie, w szczególności artykułów 82 i 84, wzajemna pomoc między organami administracyjnymi w sprawach celnych Stron realizowana jest zgodnie z postanowieniami protokołu 2.

Artykuł 79

Współpraca statystyczna

1. Współpraca ma na celu rozwijanie efektywnych systemów statystycznych, informacyjnej i programowo-technologicznej zgodności danych statystycznych, w celu zapewnienia na czas rzetelnych danych statystycznych niezbędnych do wspierania i monitorowania współpracy gospodarczej między Stronami oraz procesu reformy gospodarczej w Rosji, jak również w celu wniesienia wkładu do rozwoju prywatnych przedsiębiorstw w Rosji.

2. Strony współpracują w szczególności:

- w celu przyspieszenia rozwoju wydajnego systemu statystycznego w Rosji, w szczególności w celu opracowania właściwych ram instytucjonalnych,

- w celu poprawy standardów szkolenia oraz poziomu zawodowego kadr statystycznych,

- w celu osiągnięcia harmonizacji z międzynarodowymi, w szczególności wspólnotowymi metodami, normami i klasyfikacjami,

- w celu zapewnienia właściwych danych makro- i mikroekonomicznych dla podmiotów gospodarczych sektora prywatnego i publicznego,

- w celu zagwarantowania poufności danych,

- w celu wymiany informacji statystycznych oraz w tym celu stworzenia i/lub właściwego korzystania z baz danych.

Artykuł 80

Gospodarka

Strony ułatwiają proces reformy gospodarczej oraz koordynację polityk gospodarczych poprzez współpracę w celu poprawy zrozumienia podstaw ich odpowiednich gospodarek oraz projektowania i realizacji polityki gospodarczej w gospodarkach rynkowych.

Strony:

- wymieniają informacje w sprawie dokonań i perspektyw makroekonomicznych oraz w sprawie strategii rozwojowych,

- analizują zagadnienia gospodarcze będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, włączając określanie polityki gospodarczej oraz instrumenty wykonawcze,

- popierają szeroką współpracę między ekonomistami i wyższymi urzędnikami w celu przyspieszenia wymiany informacji i know-how dla celów projektowania polityk gospodarczych, oraz zapewnienia szerokiego upowszechniania wyników badań ważnych z punktu widzenia polityk.

Artykuł 81

Pranie brudnych pieniędzy

1. Strony postanawiają, że niezbędne jest dokonywanie wysiłków oraz współpraca w celu zapobiegania wykorzystywaniu swoich systemów finansowych do prania brudnych pieniędzy pochodzących z działalności przestępczej oraz z przestępstw narkotykowych w szczególności.

2. Współpraca w tej dziedzinie obejmuje pomoc administracyjną i techniczną w celu przyjęcia odpowiednich przepisów w sprawie zwalczania prania pieniędzy, równoważnych z tymi przyjętymi przez Wspólnotę i fora międzynarodowe w tej dziedzinie, włączając Grupę Zadaniową do spraw działań finansowych.

Artykuł 82

Narkotyki

Strony współpracują w zakresie zwiększania skuteczności i wydajności polityk i środków zwalczania nielegalnej produkcji, dostaw i handlu środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi, włączając zapobieganie upowszechniania prekursorów chemicznych, jak również we wspieraniu zapobiegania i zmniejszania popytu na narkotyki. Współpraca w tej dziedzinie jest oparta na wzajemnych konsultacjach i ścisłej koordynacji między Stronami w sprawie celów i środków w różnych dziedzinach odnoszących się do narkotyków oraz zapewnia między innymi wymianę programów szkoleniowych i obejmuje pomoc techniczną ze Wspólnoty, w przypadku gdy jest ona dostępna.

Artykuł 83

Współpraca w dziedzinie regulacji przepływu kapitału i płatności w Rosji

Bez uszczerbku dla art. 52, Strony, uznając potrzebę stabilnego funkcjonowania i rozwoju wewnętrznego rynku walutowego Rosji, współpracują w dziedzinie stworzenia efektywnego systemu regulacji przepływu kapitału i płatności w Rosji.

Mając na uwadze doświadczenie, kompetencję oraz odpowiednie możliwości Państw Członkowskich i Wspólnoty, współpraca w tej dziedzinie wspierana poprzez pomoc techniczną ze Wspólnoty obejmuje między innymi:

- ustanawianie kontaktów między właściwymi władzami Wspólnoty i jej Państw Członkowskich oraz Rosji,

- regularną wymianę informacji,

- pomoc w rozwijaniu właściwych regulacji.

W celu umożliwienia optymalnego wykorzystania dostępnych zasobów Strony zapewniają ścisłą koordynację ze środkami podjętymi przez inne państwa i organizacje międzynarodowe.

TYTUŁ VIII

WSPÓŁPRACA W SPRAWIE ZAPOBIEGANIA NIELEGALNEJ DZIAŁALNOŚCI

Artykuł 84

Strony ustanawiają współpracę mającą na celu zapobieganie działalności nielegalnej, takiej jak:

- nielegalna imigracja oraz nielegalny pobyt osób fizycznych mających dane obywatelstwo na ich odpowiednich terytoriach, biorąc pod uwagę zasadę i praktykę readmisji,

- działalność nielegalna w dziedzinie gospodarczej, w tym korupcja,

- nielegalne transakcje różnymi towarami, włączając odpady przemysłowe,

- fałszerstwa,

- nielegalny obrót środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi.

Współpraca w wyżej wymienionych dziedzinach opiera się na wzajemnych konsultacjach i ścisłym współdziałaniu oraz zapewnia pomoc techniczną i administracyjną, włączając:

- projektowanie ustawodawstwa krajowego w dziedzinie zapobiegania działalności nielegalnej,

- tworzenie ośrodków informacyjnych,

- zwiększanie efektywności instytucji zajmujących się zapobieganiem działalności nielegalnej,

- szkolenie personelu i rozwój infrastruktur badawczych,

- opracowywanie wzajemnie akceptowalnych środków zwalczających działalność nielegalną.

TYTUŁ IX

WSPÓŁPRACA KULTURALNA

Artykuł 85

1. Strony zobowiązują się wspierać współpracę kulturalną w celu umocnienia istniejących związków między ich narodami oraz w celu wspierania wzajemnej wiedzy o ich odpowiednich językach i kulturach, z poszanowaniem wolności tworzenia oraz wzajemnego dostępu do wartości kulturowych.

2. Współpraca obejmuje w szczególności następujące dziedziny:

- wymianę informacji i doświadczeń w dziedzinie zachowania i ochrony zabytków i miejsc chronionych (dziedzictwo architektoniczne),

- wymianę kulturalną między instytucjami, artystami i innymi osobami pracującymi w dziedzinie kultury,

- tłumaczenie dzieł literackich.

3. Rada Współpracy może formułować zalecenia w celu realizacji niniejszego artykułu.

TYTUŁ X

WSPÓŁPRACA FINANSOWA

Artykuł 86

Dla osiągnięcia celów niniejszej Umowy, w szczególności postanowień tytułu VI i VII oraz zgodnie z art. 87–89, Rosja korzysta z czasowej pomocy finansowej Wspólnoty, udzielanej w drodze pomocy technicznej w formie dotacji w celu przyspieszenia przekształceń gospodarczych Rosji.

Artykuł 87

Powyższa pomoc finansowa jest objęta programem Tacis przewidzianym w odpowiednim wspólnotowym rozporządzeniu Rady.

Artykuł 88

Cele i obszary wspólnotowej pomocy finansowej są ustalane w indykatywnym programie odzwierciedlającym ustanowione priorytety, do uzgodnienia między Stronami, biorąc pod uwagę potrzeby Rosji, sektorowe zdolności do absorpcji oraz postęp reform. Strony informują o powyższym Radę Współpracy.

Artykuł 89

W celu umożliwienia optymalnego wykorzystania dostępnych zasobów Strony zapewniają, że wkłady w ramach pomocy technicznej Wspólnoty dokonywane są w ścisłej koordynacji z tymi z innych źródeł, takimi jak Państwa Członkowskie, inne państwa oraz organizacje międzynarodowe, takie jak Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju.

TYTUŁ XI

POSTANOWIENIA INSTYTUCJONALNE, OGÓLNE I KOŃCOWE

Artykuł 90

Ustanawia się Radę Współpracy, która monitoruje wykonanie niniejszej Umowy. Rada zbiera się na poziomie ministerialnym raz do roku oraz wtedy gdy wymagają tego okoliczności. Bada wszelkie najważniejsze zagadnienia wynikające z Umowy oraz wszelkie inne zagadnienia dwustronne lub międzynarodowe będące przedmiotem wspólnego zainteresowania dla osiągnięcia celów niniejszej Umowy. Rada Współpracy może również formułować właściwe zalecenia, na podstawie porozumienia osiągniętego między przedstawicielami w ramach Rady Współpracy.

Artykuł 91

1. W skład Rady wchodzą członkowie Rady Unii Europejskiej i członkowie Komisji Wspólnot Europejskich oraz członkowie rządu Federacji Rosyjskiej.

2. Rada Współpracy uchwala swój regulamin.

3. Przewodnictwo Rady Współpracy jest sprawowane przemiennie przez przedstawiciela Wspólnoty oraz przez członka rządu Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 92

1. Rada Współpracy jest wspomagana w wykonywaniu swoich funkcji przez Komitet Współpracy składający się z przedstawicieli członków Rady Unii Europejskiej i przedstawicieli Komisji Wspólnot Europejskich oraz z przedstawicieli rządu Federacji Rosyjskiej, zazwyczaj na szczeblu wyższych rangą urzędników państwowych. Przewodnictwo Komitetu Współpracy jest sprawowany przemiennie przez przedstawiciela Wspólnoty oraz przez przedstawiciela rządu Federacji Rosyjskiej.

W swoim regulaminie Rada Współpracy ustala obowiązki Komitetu Współpracy, do których należy przygotowywanie posiedzeń Rady Współpracy oraz obowiązki, które są przewidziane w art. 16, 17 i 53 i w załączniku 2, jak również sposób funkcjonowania Komitetu.

2. Rada Współpracy może delegować którąkolwiek ze swoich kompetencji Komitetowi Współpracy, który zapewnia ciągłość między posiedzeniami Rady Współpracy.

Artykuł 93

Rada Współpracy może podjąć decyzję w sprawie ustanowienia wszelkich innych specjalnych komitetów lub organów, które mogą wspomóc ją w wykonywaniu jej obowiązków oraz ustala skład i obowiązki takich komitetów lub organów oraz sposób ich funkcjonowania.

Artykuł 94

Przy badaniu jakiejkolwiek sprawy wynikającej z niniejszej Umowy w odniesieniu do postanowienia odnoszącego się do art. GATT, Rada Współpracy bierze pod uwagę możliwie najszerszy zakres wykładni, która jest ogólnie podana dla danego artykułu GATT przez Umawiające się Strony GATT.

Artykuł 95

Ustanawia się Komitet Współpracy Parlamentarnej. Zbiera się on w odstępach, które sam ustala.

Artykuł 96

1. Komitet Współpracy Parlamentarnej składa się z członków Parlamentu Europejskiego oraz członków Zgromadzenia Federalnego Federacji Rosyjskiej.

2. Komitet Współpracy Parlamentarnej uchwala swój regulamin.

3. Komitetowi Współpracy Parlamentarnej przewodniczy przemiennie członek Parlamentu Europejskiego oraz członek Zgromadzenia Federalnego Federacji Rosyjskiej, zgodnie z przepisami, które zostaną ustanowione w jego regulaminie.

Artykuł 97

Komitet Współpracy Parlamentarnej może zażądać od Rady Współpracy istotnych informacji dotyczących wykonania niniejszej Umowy, która przekazuje wówczas Komitetowi wnioskowane informacje.

Komitet Współpracy Parlamentarnej jest informowany o zaleceniach Rady Współpracy.

Komitet Współpracy Parlamentarnej może formułować zalecenia dla Rady Współpracy.

Artykuł 98

1. W zakresie niniejszej Umowy, każda Strona zobowiązuje się zapewnić, aby osoby fizyczne i prawne drugiej Strony posiadały dostęp, wolny od dyskryminacji w odniesieniu do swoich własnych obywateli, do właściwych sądów i organów administracji Stron w celu obrony swoich indywidualnych praw i praw własności, w tym praw odnoszących się do własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej.

2. W granicach swoich odpowiednich kompetencji Strony:

- zachęcają do stosowania arbitrażu dla rozstrzygania sporów wynikających z transakcji handlowych i współpracy zawartych przez podmioty gospodarcze Wspólnoty i Rosji,

- uzgadniają, że w przypadku gdy spór jest przekazany do arbitrażu, każda strona sporu może, z wyjątkiem przypadków, gdy zasady wybranego przez Strony ośrodka arbitrażowego stanowią inaczej, wybrać swojego własnego arbitra, niezależnie od jego obywatelstwa oraz, że trzeci arbiter pełniący funkcję przewodniczącego lub arbiter wyłączny może być obywatelem państwa trzeciego,

- zalecają swoim podmiotom gospodarczym wybranie na zasadzie wzajemnego porozumienia prawa regulującego ich stosunki umowne,

- zachęcają do odwoływania się do zasad arbitrażu opracowanych przez Komisję Narodów Zjednoczonych do spraw Międzynarodowego Prawa Handlowego (Uncitral) oraz do arbitrażu dokonywanego przez jakikolwiek ośrodek państwa sygnatariusza Konwencji o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 10 czerwca 1958 r.

Artykuł 99

Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie uniemożliwia Stronie przyjęcia wszelkich środków:

1) jakie uzna za niezbędne dla ochrony swoich podstawowych interesów bezpieczeństwa:

a) w celu zapobieżenia ujawnieniu informacji sprzecznej z jej podstawowymi interesami bezpieczeństwa;

b) które odnoszą się do materiałów rozszczepialnych lub materiałów, z których są one otrzymywane;

c) które odnoszą się do produkcji lub handlu bronią, amunicją lub materiałami wojskowymi lub do badań, rozwoju lub produkcji niezbędnych do celów obronnych, pod warunkiem że takie środki nie naruszają warunków konkurencji w odniesieniu do produkt