EURO ŚRÓDZIEMNOMORSKA UMOWA LOTNICZA MI ĘDZY UNI Ą EUROPEJSK Ą 
i jej pa ństwami cz łonkowskimi, z jednej strony, a Jorda ńskim Królestwem Haszymidzkim, z drugiej 
strony  
KRÓLESTWO BELGII,  
REPUBLIKA BU ŁGARII,  
REPUBLIKA CZESKA,  
KRÓLESTWO DANII,  
REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC,  
REPUBLIKA ESTO ŃSKA,  
IRLANDIA,  
REPUBLIKA GRECKA,  
KRÓLESTWO HISZPANII,  
REPUBLIKA FRANCUSKA,  
REPUBLIKA W ŁOSKA,  
REPUBLIKA CYPRYJSKA,  
REPUBLIKA ŁOTEWSKA,  
REPUBLIKA LITEWSKA,  
WIELKIE KSI ĘSTWO LUKSEMBURGA,  
REPUBLIKA W ĘGIERSKA,  
MALTA,  
KRÓLESTWO NIDERLANDÓW,  
REPUBLIKA AUSTRII,  
RZECZPOSPOLITA POLSKA,  
REPUBLIKA PORTUGALSKA,  
RUMUNIA,  
REPUBLIKA S ŁOWENII,  
REPUBLIKA S ŁOWACKA,  
REPUBLIKA FINLANDII,  
KRÓLESTWO SZWECJI,  
ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓ ŁNOCNEJ,  
Umawiaj ące si ę strony Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zwane dalej 
„pa ństwami cz łonkowskimi”, i  
UNIA EUROPEJSKA,  
z jednej strony, oraz  
JORDA ŃSKIE KRÓLESTWO HASZYMIDZKIE, zwane dalej „Jordani ą”, 
z drugiej strony,  
DĄŻĄ C do propagowania mi ędzynarodowego systemu lotnictwa opartego na uczciwej konkurencji mi ędzy przewo źni ­
kami lotniczymi na rynku o minimalnym stopniu regulacji i ingerencji ze strony rz ądów;PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/3
DĄŻĄ C do u łatwienia rozszerzenia mo żliwo ści rozwoju transportu lotniczego, w tym poprzez rozwój sieci transportu 
lotniczego, w której oferowane s ą dogodne przewozy lotnicze odpowiadaj ące potrzebom pasa żerów i nadawców ładun ­
ków;  
UZNAJ ĄC znaczenie transportu lotniczego dla rozwoju handlu, turystyki i inwestycji;  
DĄŻĄ C do umo żliwienia przewo źnikom lotniczym zaoferowania pasa żerom i nadawcom ładunków konkurencyjnych 
cen i us ług na otwartych rynkach;  
UZNAJ ĄC potencjalne mo żliwo ści konwergencji regulacyjnej i, w stopniu, w jakim jest to praktycznie uzasadnione, 
harmonizacji przepisów w dziedzinie transportu lotniczego;  
DĄŻĄ C do tego, aby wszystkie sektory transportu lotniczego, w tym pracownicy zatrudnieni przez przewo źników 
lotniczych, skorzysta ły ze zliberalizowanej umowy;  
DĄŻĄ C do zapewnienia najwy ższego poziomu bezpiecze ństwa i ochrony w mi ędzynarodowym transporcie lotniczym 
oraz potwierdzaj ąc powa żne zaniepokojenie z powodu zagro żeń i aktów zagra żających bezpiecze ństwu statków 
powietrznych, nara żających na niebezpiecze ństwo osoby i mienie, maj ących negatywny wp ływ na dzia łalno ść transportu 
lotniczego i podwa żających zaufanie spo łeczne do bezpiecze ństwa lotnictwa cywilnego;  
UWZGL ĘDNIAJ ĄC Konwencj ę o mi ędzynarodowym lotnictwie cywilnym, otwart ą do podpisu w Chicago dnia 7 grudnia 
1944 r.;  
UZNAJ ĄC, że niniejsza euro śródziemnomorska umowa lotnicza wpisuje si ę w zakres euro śródziemnomorskiego partner ­
stwa okre ślonego w deklaracji barcelo ńskiej z dnia 28 listopada 1995 r.;  
UWZGL ĘDNIAJ ĄC wspóln ą wol ę promowania euro śródziemnomorskiego obszaru lotniczego opartego na zasadach 
konwergencji regulacyjnej, wspó łpracy regulacyjnej i liberalizacji dost ępu do rynku;  
UWZGL ĘDNIAJ ĄC wspóln ą deklaracj ę Arabskiej Komisji Lotnictwa Cywilnego i Arabskiej Organizacji Przewo źników 
Lotniczych, z jednej strony, oraz Dyrekcji Generalnej ds. Energii i Transportu, z drugiej strony, podpisan ą dnia 16 listo ­
pada 2008 r. w Sharm El Sheikh;  
DĄŻĄ C do zapewnienia równych szans dla przewo źników lotniczych poprzez stworzenie przewo źnikom lotniczym obu 
Stron równych i sprawiedliwych warunków umo żliwiaj ących eksploatacj ę uzgodnionych linii;  
UZNAJ ĄC znaczenie uregulowania kwestii przydzia łu czasów na start lub l ądowanie na podstawie uczciwych i jednako ­
wych zasad wobec wszystkich przewo źników lotniczych, gwarantuj ących ich neutralne i niedyskryminacyjne traktowanie;  
UZNAJ ĄC, że subwencje mog ą negatywnie wp ływa ć na konkurencj ę pomi ędzy przewo źnikami lotniczymi oraz zagrozi ć 
podstawowym celom niniejszej Umowy;  
POTWIERDZAJ ĄC znaczenie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, za które odpowiada lotnictwo, oraz ochrony 
środowiska przy opracowywaniu i realizowaniu polityki w zakresie lotnictwa mi ędzynarodowego;  
UWZGL ĘDNIAJ ĄC znaczenie ochrony konsumentów, w szczególno ści ochrony przewidzianej w Konwencji o ujednoli ­
ceniu niektórych prawide ł dotycz ących mi ędzynarodowego przewozu lotniczego, sporz ądzonej w Montrealu dnia 28 maja 
1999 r., o ile obydwie Umawiaj ące si ę Strony s ą stronami tej konwencji;  
PLANUJ ĄC rozwijanie obowi ązuj ących umów o transporcie lotniczym w celu otwarcia dost ępu do rynków i zapewnienia 
maksymalnych korzy ści konsumentom, przewo źnikom lotniczym, pracownikom oraz spo łecze ństwom obydwu Umawia ­
jących si ę Stron;  
STWIERDZAJ ĄC, że celem jest stosowanie niniejszej Umowy w sposób stopniowy, a jednocze śnie ca łościowy oraz że 
poprzez odpowiedni mechanizm mo żna zapewni ć coraz wi ększ ą harmonizacj ę prawodawstwa,  
UZGODNI ŁY, CO NAST ĘPUJE:  
Artyku ł 1 
Definicje  
O ile nie okre ślono inaczej, dla celów niniejszej Umowy termin:  
1) „uzgodnione linie” oraz „okre ślone trasy” oznaczaj ą 
mi ędzynarodowy transport lotniczy zgodnie z artyku łem 
2 (Prawa przewozowe) i za łącznikiem I do niniejszej 
Umowy;  
2) „Umowa” oznacza niniejsz ą Umow ę, za łączniki do niej 
oraz wszelkie wprowadzone do nich zmiany;  
3) „transport lotniczy” oznacza przewóz statkiem 
powietrznym pasa żerów, baga żu, ładunku i poczty, osobno 
lub łącznie, oferowany publicznie za wynagrodzeniem lub 
na zasadzie najmu, który dla unikni ęcia w ątpliwo ści obej ­muje regularny i nieregularny (czarterowy) przewóz 
lotniczy oraz przewozy obejmuj ące jedynie ładunek;  
4) „uk ład o stowarzyszeniu” oznacza Uk ład euro śródziemno ­
morski ustanawiaj ący stowarzyszenie pomi ędzy Wspól ­
notami Europejskimi i ich pa ństwami cz łonkowskimi, 
z jednej strony, a Jorda ńskim Królestwem Haszymidzkim, 
z drugiej strony, zawarty w Brukseli w dniu 24 listopada 
1997 r.;  
5) „przynale żno ść pa ństwowa” oznacza, czy przewo źnik 
lotniczy spe łnia wymogi dotycz ące takich kwestii, jak 
prawo w łasno ści, skuteczna kontrola oraz g łówne miejsce 
prowadzenia dzia łalno ści; 
6) „w łaściwe w ładze” oznacza agencje lub jednostki rz ądowe 
odpowiedzialne za funkcje administracyjne wynikaj ące 
z niniejszej Umowy;PL L 334/4 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
7) „Umawiaj ące si ę Strony” oznacza, z jednej strony, Uni ę 
Europejsk ą lub jej pa ństwa cz łonkowskie, lub Uni ę Euro ­
pejsk ą i jej pa ństwa cz łonkowskie, zgodnie z ich odpowied ­
nimi uprawnieniami oraz, z drugiej strony, Jordani ę; 
8) „Konwencja” oznacza Konwencj ę o mi ędzynarodowym 
lotnictwie cywilnym, otwart ą do podpisu w Chicago dnia 
7 grudnia 1944 r., i obejmuje:  
a) ka żdą zmian ę, która wesz ła w życie zgodnie z artyku łem 
94 litera a) Konwencji i zosta ła ratyfikowana zarówno 
przez Jordani ę, jak i przez pa ństwo cz łonkowskie lub 
pa ństwa cz łonkowskie Unii Europejskiej; oraz  
b) ka żdy za łącznik lub ka żdą zmian ę do niego, maj ące 
zastosowanie w danym przypadku, przyj ęte zgodnie 
z artyku łem 90 Konwencji, o ile taki za łącznik lub 
zmiana s ą w danym czasie obowi ązuj ące w odniesieniu 
zarówno do Jordanii, jak i pa ństwa cz łonkowskiego lub 
pa ństw cz łonkowskich Unii Europejskiej;  
9) „zdolno ść” oznacza, czy przewo źnik lotniczy jest zdolny 
do wykonywania mi ędzynarodowych przewozów lotni ­
czych, to znaczy czy posiada on nale żyte mo żliwo ści finan ­
sowe i odpowiednie kompetencje kierownicze oraz czy jest 
sk łonny przestrzega ć przepisów ustawowych i wykonaw ­
czych oraz wymogów obowi ązuj ących przy wykonywaniu 
tego rodzaju przewozów;  
10) „pa ństwo WEOL” oznacza pa ństwo b ędące stron ą wielo ­
stronnej umowy ustanawiaj ącej wspólny europejski obszar 
lotniczy (pa ństwa cz łonkowskie Unii Europejskiej, Repub ­
lika Albanii, Bo śnia i Hercegowina, by ła jugos łowia ńska 
republika Macedonii, Republika Chorwacji, Republika Czar ­
nogóry, Republika Islandii, Królestwo Norwegii, Republika 
Serbii i Kosowo w rozumieniu rezolucji Rady Bezpiecze ń­
stwa ONZ nr 1244);  
11) „pa ństwo Euromed” oznacza pa ństwo śródziemnomorskie 
zaanga żowane w europejsk ą polityk ę s ąsiedztwa (s ą to: 
Maroko, Algieria, Tunezja, Libia, Egipt, Liban, Jordania, 
Izrael, terytorium Palestyny, Syria i Turcja);  
12) „prawo pi ątej wolno ści” oznacza prawo lub przywilej, przy ­
znany przez jedno pa ństwo („pa ństwo przyznaj ące”) prze ­
wo źnikom lotniczym z innego pa ństwa („pa ństwo otrzy ­
muj ące”), pozwalaj ące wykonywa ć mi ędzynarodowe prze ­
wozy lotnicze pomi ędzy terytorium pa ństwa przyznaj ącego 
a terytorium pa ństwa trzeciego, pod warunkiem że prze ­
wozy takie rozpoczynaj ą si ę lub ko ńcz ą na terytorium 
pa ństwa otrzymuj ącego;  
13) „mi ędzynarodowy transport lotniczy” oznacza przewóz 
lotniczy wykonywany w przestrzeni powietrznej nad tery ­
torium wi ęcej ni ż jednego pa ństwa;  
14) „obywatel” oznacza ka żdą osob ę lub podmiot, posiadaj ą­
cych obywatelstwo jorda ńskie w odniesieniu do strony 
jorda ńskiej, lub obywatelstwo pa ństwa cz łonkowskiego 
w odniesieniu do strony europejskiej, o ile – w przypadku 
osoby prawnej – znajduje si ę ona przez ca ły czas pod skuteczn ą kontrol ą, bezpo średnio lub poprzez udzia ł wi ęk­
szo ściowy, osób albo podmiotów posiadaj ących obywatel ­
stwo jorda ńskie w odniesieniu do strony jorda ńskiej, lub 
osób albo podmiotów posiadaj ących obywatelstwo pa ństwa 
cz łonkowskiego lub jednego z pa ństw trzecich okre ślonych 
w za łączniku IV, w odniesieniu do strony europejskiej;  
15) „koncesje” oznacza, w przypadku Unii Europejskiej i jej 
pa ństw cz łonkowskich, koncesje i wszelkie inne odno śne 
dokumenty lub certyfikaty wydane na podstawie rozporz ą­
dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 
1008/2008 z dnia 24 wrze śnia 2008 r. w sprawie wspól ­
nych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie 
Wspólnoty (  1 ) lub pó źniejszych aktów prawnych, oraz, 
w przypadku Jordanii, koncesje/certyfikaty/zezwolenia lub 
zwolnienia wydane na podstawie jorda ńskich przepisów 
w dziedzinie lotnictwa cywilnego (JCAR), cz ęść 119;  
16) „cena” oznacza:  
— „taryfy lotnicze” p łacone przewo źnikom lotniczym lub 
ich agentom, lub innym sprzedawcom biletów za 
przewóz pasa żerów i baga żu w ramach przewozów 
lotniczych, oraz wszelkie warunki, zgodnie z którymi 
taryfy te maj ą zastosowanie, w tym wynagrodzenie 
i warunki oferowane agencji oraz inne us ługi pomocni ­
cze, oraz  
— „stawki lotnicze” p łacone za przewóz ładunku, oraz 
warunki, zgodnie z którymi stawki te maj ą zastosowa ­
nie, w tym wynagrodzenie i warunki oferowane agencji 
oraz inne us ługi pomocnicze.  
Definicja ta obejmuje, w stosownych przypadkach, trans ­
port naziemny zwi ązany z mi ędzynarodowym transportem 
lotniczym, a tak że warunki, jakim podlega;  
17) „g łówne miejsce prowadzenia dzia łalno ści” oznacza 
siedzib ę g łówn ą lub siedzib ę statutow ą przewo źnika lotni ­
czego w pa ństwie Umawiaj ącej si ę Strony, gdzie wykony ­
wane s ą g łówne czynno ści finansowe i prowadzona jest 
kontrola dzia łalno ści operacyjnej przewo źnika lotniczego, 
w tym zarz ądzanie ci ągłą zdatno ścią do lotu;  
18) „obowi ązek u żyteczno ści publicznej” oznacza ka żdy 
obowi ązek na łożony na przewo źników lotniczych w celu 
zapewnienia na okre ślonej trasie minimalnej liczby regular ­
nych przewozów lotniczych, spe łniaj ących ustalone normy 
dotycz ące ci ągłości, regularno ści, ustalania cen i minimalnej 
zdolno ści przewozowej, których przewo źnicy lotniczy nie 
przyj ęliby, gdyby brali pod uwag ę wy łącznie swój interes 
handlowy. Przewo źnik lotniczy mo że uzyska ć rekompen ­
sat ę od zainteresowanej Umawiaj ącej si ę Strony za wype ł­
nianie obowi ązków u żyteczno ści publicznej;  
19) „SESAR” oznacza techniczny aspekt wdro żenia jednolitej 
europejskiej przestrzeni powietrznej, umo żliwiaj ący skoor ­
dynowane i zsynchronizowane badania, rozwój oraz 
rozmieszczenie systemów zarz ądzania ruchem lotniczym 
nowej generacji;PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/5  
( 1 ) Dz.U. L 293 z 31.10.2008, s. 3.
20) „subwencja” oznacza wszelkiego rodzaju wsparcie finan ­
sowe przyznane przez w ładze pa ństwowe, organizacj ę 
regionaln ą lub inn ą organizacj ę publiczn ą, tj. w przypadku, 
gdy:  
a) praktyka organu w ładz pa ństwowych, organu regional ­
nego lub innej organizacji publicznej obejmuje 
bezpo średnie przekazanie środków, na przyk ład 
w formie dotacji, po życzek lub dop łaty do kapita łu 
własnego, potencjalne bezpo średnie przekazanie 
środków do przedsi ębiorstwa, przej ęcie zobowi ąza ń 
przedsi ębiorstwa, takich jak gwarancje kredytowe, doka ­
pitalizowanie, prawa w łasno ści, ochrona przed bankruc ­
twem lub ubezpieczenie;  
b) zrzeczono si ę lub nie pobrano przychodu nale żnego 
organowi w ładz pa ństwowych lub organowi regional ­
nemu, lub innej organizacji publicznej;  
c) organ w ładz pa ństwowych, organ regionalny lub inna 
organizacja publiczna dostarcza towary lub us ługi inne 
ni ż ogólna infrastruktura, albo zakupuje towary lub 
us ługi; lub  
d) organ w ładz pa ństwowych, organ regionalny lub inna 
organizacja publiczna dokonuje p łatno ści na rzecz 
mechanizmu finansowania, lub powierza albo nakazuje 
prywatnej jednostce wykonywanie jednej lub wi ększej 
liczby funkcji okre ślonych w literach a), b) oraz c), 
które zazwyczaj zosta łyby przypisane organom 
pa ństwowym, a w praktyce nie ró żni ą si ę pod żadnym 
wzgl ędem od praktyk zazwyczaj stosowanych przez 
organy pa ństwowe;  
i gdy świadczenie zostaje tym samym przyznane;  
21) „terytorium” oznacza, w odniesieniu do Jordanii, obszary 
lądowe (l ąd sta ły i wyspy), wody wewn ętrzne i wody tery ­
torialne pozostaj ące pod jej zwierzchnictwem lub podlega ­
jące jej jurysdykcji oraz, w odniesieniu do Unii Europejskiej, 
obszary l ądowe (l ąd sta ły i wyspy), wody wewn ętrzne 
i wody terytorialne, na których zastosowanie ma Traktat 
o Unii Europejskiej oraz Traktat o funkcjonowaniu Unii 
Europejskiej, na warunkach okre ślonych w tych traktatach 
i we wszelkich zast ępuj ących je aktach prawnych. Stoso ­
wanie niniejszej Umowy do portu lotniczego na Gibraltarze 
uwa ża si ę za niestanowi ące uszczerbku dla odpowiednich 
stanowisk prawnych Królestwa Hiszpanii i Zjednoczonego 
Królestwa w odniesieniu do sporu dotycz ącego zakresu 
zwierzchnictwa nad terytorium, na którym znajduje si ę 
ten port lotniczy, i do utrzymania w mocy, w odniesieniu 
do portu lotniczego na Gibraltarze, zawieszenia stosowania 
środków UE w dziedzinie lotnictwa obowi ązuj ących na 
dzie ń 18 wrze śnia 2006 r. pomi ędzy pa ństwami cz łon ­
kowskimi, zgodnie z deklaracj ą ministrów w sprawie 
portu lotniczego na Gibraltarze, uzgodnion ą w Kordobie 
w dniu 18 wrze śnia 2006 r.; oraz  
22) „op łata od u żytkownika” oznacza op łatę nak ładan ą na 
przewo źników lotniczych z tytu łu udost ępnienia obiektów 
lub świadczenia us ług zwi ązanych z portem lotniczym, 
otoczeniem portu lotniczego, żeglug ą powietrzn ą lub 
ochron ą lotnictwa, w tym powi ązanych z nimi us ług 
i obiektów oraz, w stosownych przypadkach, odzwiercied ­
laj ącą koszty dla środowiska zwi ązane z ha łasem.  TYTU Ł I 
POSTANOWIENIA GOSPODARCZE  
Artyku ł 2 
Prawa przewozowe  
1. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron przyznaje drugiej 
Umawiaj ącej si ę Stronie, zgodnie z za łącznikiem I i za łączni ­
kiem II do niniejszej Umowy, nast ępuj ące prawa w celu wyko ­
nywania mi ędzynarodowego transportu lotniczego przez prze ­
wo źników lotniczych drugiej Umawiaj ącej si ę Strony:  
a) prawo do przelotu nad jej terytorium bez l ądowania;  
b) prawo do postoju na jej terytorium w ka żdym celu poza 
zabraniem na pok ład lub wysadzeniem pasa żerów, za ładun ­
kiem lub wy ładunkiem baga żu, ładunku i/lub poczty 
w ramach transportu lotniczego (cele niehandlowe);  
c) w ramach eksploatacji uzgodnionej linii na okre ślonej trasie, 
prawo do postoju na jej terytorium w celu zabrania na 
pok ład lub wysadzenia pasa żerów, towarów i/lub poczty 
osobno lub łącznie; oraz  
d) inne prawa okre ślone w niniejszej Umowie.  
2. Żadne z postanowie ń niniejszej Umowy nie przyznaje 
przewo źnikom lotniczym:  
a) Jordanii prawa do zabierania na pok ład, na terytorium które ­
gokolwiek pa ństwa cz łonkowskiego, pasa żerów, baga żu, 
ładunku i/lub poczty, przewo żonych za wynagrodzeniem 
i przeznaczonych do innego punktu na terytorium tego 
pa ństwa cz łonkowskiego;  
b) Unii Europejskiej prawa do zabierania na pok ład, na teryto ­
rium Jordanii, pasa żerów, baga żu, ładunku i/lub poczty, 
przewo żonych za wynagrodzeniem i przeznaczonych do 
innego punktu na terytorium Jordanii.  
Artyku ł 3 
Udzielanie zezwole ń 
1. Po otrzymaniu wniosków o zezwolenie eksploatacyjne od 
przewo źnika lotniczego jednej z Umawiaj ących si ę Stron 
właściwe w ładze udzielaj ą odpowiednich zezwole ń w najkrót ­
szym przewidzianym przez procedury terminie, pod warunkiem 
że: 
a) w odniesieniu do przewo źnika lotniczego z Jordanii:  
— g łówne miejsce prowadzenia dzia łalno ści przewo źnika 
lotniczego znajduje si ę w Jordanii, a przewo źnik lotniczy 
posiada wa żną koncesj ę zgodnie z obowi ązuj ącym 
w Jorda ńskim Królestwie Haszymidzkim prawem,  
— Jorda ńskie Królestwo Haszymidzkie sprawuje i utrzymuje 
skuteczn ą kontrol ę regulacyjn ą nad przewo źnikiem lotni ­
czym, oraz  
— przewo źnik lotniczy jest w łasno ścią, bezpo średnio lub 
poprzez udzia ł wi ększo ściowy, Jordanii i/lub obywateli 
Jordanii, i pozostaje pod skuteczn ą kontrol ą tych że; 
b) w odniesieniu do przewo źnika lotniczego z Unii Europej ­
skiej:  
— g łówne miejsce prowadzenia dzia łalno ści przewo źnika 
lotniczego znajduje si ę na terytorium pa ństwa cz łonkow ­
skiego zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii 
Europejskiej, a przewo źnik otrzyma ł koncesj ę, oraz  
— pa ństwo cz łonkowskie odpowiedzialne za wydanie certy ­
fikatu przewo źnika lotniczego sprawuje i utrzymuje 
skuteczn ą kontrol ę regulacyjn ą nad przewo źnikiem lotni ­
czym, przy czym w łaściwe w ładze s ą wyra źnie okre ­ 
ślone,PL L 334/6 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
— przewo źnik lotniczy jest w łasno ścią, bezpo średnio lub 
poprzez udzia ł wi ększo ściowy, pa ństw cz łonkowskich 
i/lub obywateli pa ństw cz łonkowskich, b ądź innych 
pa ństw wymienionych w za łączniku IV i/lub obywateli 
tych pa ństw;  
c) przewo źnik lotniczy spe łnia warunki przewidziane przepi ­
sami ustawowymi i wykonawczymi stosowanymi zwykle 
przez w łaściwe w ładze w zakresie realizacji us ług mi ędzyna ­
rodowego transportu lotniczego; oraz  
d) utrzymuje si ę i stosuje postanowienia okre ślone w artykule 
13 (Bezpiecze ństwo lotnictwa) i artykule 14 (Ochrona 
lotnictwa) niniejszej Umowy.  
Artyku ł 4 
Odmowa udzielenia, cofni ęcie, zawieszenie, ograniczenie 
zezwolenia  
1. W łaściwe w ładze ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron mog ą 
odmówi ć udzielenia, cofn ąć, zawiesi ć lub ograniczy ć zezwolenie 
eksploatacyjne, lub w inny sposób zawiesi ć lub ograniczy ć 
wykonywanie operacji przez przewo źnika lotniczego drugiej 
Umawiaj ącej si ę Strony, w przypadku gdy:  
a) w odniesieniu do przewo źnika lotniczego z Jordanii:  
— g łówne miejsce prowadzenia dzia łalno ści przewo źnika 
lotniczego nie znajduje si ę w Jordanii lub przewo źnik 
lotniczy nie otrzyma ł koncesji zgodnie z obowi ązuj ącym 
w Jordanii prawem,  
— Jordania nie sprawuje lub nie utrzymuje skutecznej 
kontroli regulacyjnej nad przewo źnikiem lotniczym,  
lub 
— przewo źnik lotniczy nie jest w łasno ścią, bezpo średnio 
lub poprzez udzia ł wi ększo ściowy, Jordanii i/lub obywa ­
teli Jordanii, i nie pozostaje pod skuteczn ą kontrol ą 
tych że; 
b) w odniesieniu do przewo źnika lotniczego z Unii Europej ­
skiej:  
— g łówne miejsce prowadzenia dzia łalno ści przewo źnika 
lotniczego lub, je śli dotyczy, żadne z jego zarejestrowa ­
nych biur nie znajduj ą si ę na terytorium pa ństwa cz łon ­
kowskiego zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii 
Europejskiej, lub przewo źnik lotniczy nie otrzyma ł 
koncesji zgodnie z prawem Unii Europejskiej,  
— pa ństwo cz łonkowskie odpowiedzialne za wydanie certy ­
fikatu przewo źnika lotniczego nie sprawuje ani nie 
utrzymuje skutecznej kontroli regulacyjnej nad przewo ź­
nikiem lotniczym, lub w łaściwe w ładze nie s ą wyra źnie 
okre ślone, lub  
— przewo źnik lotniczy nie jest w łasno ścią, bezpo średnio 
lub poprzez udzia ł wi ększo ściowy, pa ństw cz łonkow ­
skich i/lub obywateli pa ństw cz łonkowskich, b ądź innych 
pa ństw wymienionych w za łączniku IV i/lub obywateli 
tych pa ństw, a tak że nie pozostaje pod skuteczn ą 
kontrol ą tych że; 
c) przewo źnik lotniczy naruszy ł przepisy ustawowe i wykonaw ­
cze, o których mowa w artykule 6 (Przestrzeganie przepisów 
ustawowych i wykonawczych) niniejszej Umowy; lub  d) nie utrzymuje si ę lub nie stosuje si ę postanowie ń okre ślo ­
nych w artykule 13 (Bezpiecze ństwo lotnictwa) i artykule 14 
(Ochrona lotnictwa) niniejszej Umowy.  
2. Z wyj ątkiem przypadków, gdy wymagane jest natychmias ­
towe dzia łanie maj ące na celu zapobie żenie dalszemu nieprze ­
strzeganiu ust ępu 1 litera c) lub d), z przys ługuj ącego na 
podstawie niniejszego artyku łu prawa odmowy udzielenia, 
cofni ęcia, zawieszenia, ograniczenia upowa żnie ń lub zezwole ń 
w stosunku do przewo źnika lotniczego Umawiaj ącej si ę Strony 
korzysta si ę wy łącznie zgodnie z procedur ą okre ślon ą w artykule 
23 ( Środki ochronne) niniejszej Umowy. W ka żdym razie 
zakres wykorzystania powy ższego prawa jest odpowiedni, 
proporcjonalny i ograniczony do ściśle niezb ędnego zakresu 
i czasu trwania. Prawo to wykorzystuje si ę wy łącznie w stosunku 
do danego przewo źnika lotniczego lub danych przewo źników 
lotniczych, bez uszczerbku dla prawa którejkolwiek z Umawia ­
jących si ę Stron do podj ęcia dzia łań na mocy artyku łu 22 (Roz ­
strzyganie sporów i arbitra ż). 
3. Żadna z Umawiaj ących si ę Stron nie korzysta ze swoich 
praw okre ślonych w niniejszym artykule w celu odmowy udzie ­
lenia, cofni ęcia, zawieszenia lub ograniczenia upowa żnie ń lub 
zezwole ń któregokolwiek przewo źnika lotniczego jednej 
z Umawiaj ących si ę Stron w oparciu o fakt posiadania udzia łu 
wi ększo ściowego w przewo źniku lotniczym lub sprawowania 
skutecznej kontroli nad tym przewo źnikiem przez inne 
pa ństwo Euromed lub jego obywateli, pod warunkiem że 
dane pa ństwo Euromed jest stron ą podobnej euro śródziemno ­
morskiej umowy lotniczej i gwarantuje traktowanie na zasadzie 
wzajemno ści. 
Artyku ł 4a 
Wzajemne uznawanie warunków prawnych w zakresie 
zdolno ści i przynale żno ści pa ństwowej przedsi ębiorstwa 
lotniczego  
1. Po otrzymaniu wniosku o udzielenie zezwolenia od prze ­
wo źnika lotniczego jednej z Umawiaj ących si ę Stron w łaściwe 
władze drugiej Umawiaj ącej si ę Strony uznaj ą wszelkiego 
rodzaju ustalenia w zakresie zdolno ści i/lub przynale żno ści 
pa ństwowej dokonane przez w łaściwe w ładze pierwszej ze 
Stron w odniesieniu do tego przewo źnika lotniczego, tak 
jakby ustalenia takie zosta ły dokonane przez jej w łasne 
właściwe w ładze, i nie badaj ą dalej tych spraw, z wyj ątkiem 
sytuacji przewidzianych w ust ępie 2 poni żej. 
2. Je żeli po otrzymaniu wniosku o udzielenie zezwolenia od 
przewo źnika lotniczego lub po udzieleniu takiego zezwolenia, 
właściwe w ładze Umawiaj ącej si ę Strony, b ędącej stron ą otrzy ­
muj ącą, maj ą szczególne powody do obaw, na podstawie 
uzasadnionych w ątpliwo ści, że, mimo ustale ń dokonanych 
przez w łaściwe w ładze drugiej Umawiaj ącej si ę Strony, warunki 
przewidziane w artykule 3 (Udzielanie zezwole ń) niniejszej 
Umowy w odniesieniu do udzielania w łaściwych upowa żnie ń 
lub zezwole ń nie zosta ły spe łnione, niezw łocznie informuj ą 
o tym odno śne w ładze drugiej Umawiaj ącej si ę Strony oraz 
przedstawiaj ą uzasadnione przyczyny swoich obaw. W takim 
wypadku ka żda z Umawiaj ących si ę Stron mo że zwróci ć si ę 
o przeprowadzenie konsultacji, w których mog ą bra ć udzia ł 
przedstawiciele odno śnych w łaściwych w ładz obydwu Umawia ­
jących si ę Stron, i/lub wnioskowa ć o udzielenie dodatkowych 
informacji dotycz ących tej sprawy, przy czym wnioski tego 
rodzaju nale ży rozpatrywa ć w mo żliwie najkrótszym terminie. 
Jeżeli sprawa pozostaje nierozstrzygni ęta, ka żda z Umawiaj ących 
się Stron mo że wnie ść spraw ę do Wspólnego Komitetu utwo ­
rzonego na mocy artyku łu 21 (Wspólny Komitet) niniejszej 
Umowy.PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/7
3. Niniejszy artyku ł nie obejmuje uznawania ustale ń dotycz ą­
cych:  
— certyfikatów lub licencji bezpiecze ństwa,  
— uzgodnie ń w dziedzinie ochrony, lub  
— zakresu ubezpieczenia.  
Artyku ł 5 
Inwestycje  
1. Jordania mo że przyj ąć rozwi ązania umo żliwiaj ące nabycie 
wi ększo ści udzia łów w przedsi ębiorstwach lotniczych z Jordanii 
i/lub skutecznej kontroli nad nimi przez pa ństwa cz łonkowskie 
lub ich obywateli.  
2. Po sprawdzeniu przez Wspólny Komitet zgodnie z arty ­
ku łem 21 ust ęp 10 (Wspólny Komitet), że istniej ą wzajemne 
rozwi ązania, Umawiaj ące si ę Strony umo żliwiaj ą nabycie wi ęk­
szo ści udzia łów w przedsi ębiorstwach lotniczych z Jordanii 
i/lub skutecznej kontroli nad nimi przez pa ństwa cz łonkowskie 
lub ich obywateli, lub w przedsi ębiorstwach lotniczych Unii 
Europejskiej przez Jordani ę lub jej obywateli.  
3. Szczegó łowe projekty inwestycyjne zgodne z niniejszym 
artyku łem s ą zatwierdzane w drodze wst ępnych decyzji Wspól ­
nego Komitetu ustanowionego na podstawie niniejszej Umowy. 
Decyzje te mog ą okre ślać warunki zwi ązane z eksploatacj ą 
uzgodnionych linii zgodnie z niniejsz ą Umow ą oraz po łącze ń 
pomi ędzy pa ństwami trzecimi i Umawiaj ącymi si ę Stronami. Do 
tego typu decyzji nie stosuje si ę postanowie ń artyku łu 21 ust ęp 
9 (Wspólny Komitet) niniejszej Umowy.  
Artyku ł 6 
Przestrzeganie przepisów ustawowych i wykonawczych  
1. Przekraczaj ąc granice terytorium jednej Umawiaj ącej si ę 
Strony lub podczas pobytu na jej terytorium przewo źnicy 
lotniczy drugiej Umawiaj ącej si ę Strony przestrzegaj ą przepisów 
ustawowych i wykonawczych maj ących zastosowanie na tym 
terytorium w odniesieniu do dopuszczania na jej terytorium 
i opuszczania jej terytorium przez statki powietrzne wykonuj ące 
mi ędzynarodowy przewóz lotniczy lub w odniesieniu do 
eksploatacji i żeglugi statków powietrznych.  
2. Przekraczaj ąc granice terytorium jednej z Umawiaj ących 
się Stron lub podczas pobytu na jej terytorium pasa żerowie, 
za łoga lub ładunek przewo źnika lotniczego drugiej Umawiaj ącej 
się Strony spe łniaj ą wymogi przepisów ustawowych i wykonaw ­
czych maj ących zastosowanie na tym terytorium w odniesieniu 
do dopuszczania na jej terytorium pasa żerów, za łogi lub 
ładunku znajduj ących si ę na pok ładzie statku powietrznego, 
oraz opuszczania przez nich jej terytorium (w tym przepisów 
dotycz ących wjazdu, odprawy, imigracyjnych, paszportowych, 
celnych i kwarantanny lub, w przypadku poczty, przepisów 
pocztowych).  
Artyku ł 7 
Otoczenie konkurencyjne  
1. Umawiaj ące si ę Strony potwierdzaj ą stosowanie w odnie ­
sieniu do niniejszej Umowy zasad okre ślonych w tytule IV, 
rozdzia ł II uk ładu o stowarzyszeniu.  
2. Umawiaj ące si ę Strony uznaj ą, że ich wspólnym celem jest 
zapewnienie uczciwych i jednakowych mo żliwo ści przewo ź­
nikom lotniczym obydwu Stron w zakresie obs ługi uzgodnio ­
nych linii. Do tego celu niezb ędne jest uczciwe i konkurencyjne otoczenie dla obs ługi przewozów lotniczych. Umawiaj ące si ę 
Strony uznaj ą, że przewo źnicy lotniczy stosuj ą uczciwe i zgodne 
z zasadami konkurencji praktyki najcz ęściej wtedy, gdy obs łu­
guj ą przewozy lotnicze w warunkach w pe łni rynkowych i nie 
są subwencjonowani.  
3. W przypadku gdy Umawiaj ąca si ę Strona uzna, że 
niezb ędne jest przyznanie dotacji publicznej przewo źnikowi 
lotniczemu dzia łającemu na mocy niniejszej Umowy w celu 
osi ągni ęcia uzasadnionego celu, Umawiaj ąca si ę Strona 
zapewnia proporcjonalno ść takiej dotacji do za łożonego celu, 
jej przejrzysto ść i w miar ę mo żliwo ści ograniczenie do 
minimum jej niekorzystnego oddzia ływania na przewo źników 
drugiej Umawiaj ącej si ę Strony. Umawiaj ąca si ę Strona zamie ­
rzaj ąca przyzna ć tak ą dotacj ę informuje drug ą Umawiaj ącą si ę 
Stron ę o tym zamiarze i zapewnia zgodno ść takiej dotacji 
z kryteriami okre ślonymi w niniejszej Umowie.  
4. Je żeli jedna z Umawiaj ących si ę Stron stwierdza, że 
warunki istniej ące na terytorium drugiej Umawiaj ącej si ę Strony, 
w szczególno ści wynikaj ące z subwencji, s ą niezgodne z kryte ­
riami okre ślonymi w ust ępie 3 i mog łyby mie ć niekorzystny 
wp ływ na uczciwo ść i konkurencyjno ść otoczenia przy wyko ­
nywaniu przewozów lotniczych przez jej przewo źników lotni ­
czych, Strona ta mo że przedstawi ć swoje uwagi drugiej 
Umawiaj ącej si ę Stronie. Strona ta mo że ponadto wyst ąpi ć 
z wnioskiem o zwo łanie posiedzenia Wspólnego Komitetu 
zgodnie z artyku łem 21 (Wspólny Komitet) niniejszej Umowy. 
Konsultacje rozpoczynaj ą si ę w terminie 30 dni od daty otrzy ­
mania takiego wniosku. Je śli Wspólny Komitet nie zdo ła 
za żegna ć sporu, Umawiaj ące si ę Strony zachowuj ą mo żliwo ść 
zastosowania swych odpowiednich środków antysubwencyj ­
nych.  
5. Dzia łania, o których mowa w ust ępie 4 niniejszego arty ­
ku łu, musz ą by ć odpowiednie, proporcjonalne i ograniczone do 
ściśle niezb ędnego zakresu i czasu trwania. Dzia łania takie 
podejmowane s ą wy łącznie w odniesieniu do przewo źnika 
lotniczego lub przewo źników lotniczych odnosz ącego(-ych) 
korzy ści z subwencji lub warunków, o których mowa w niniej ­
szym artykule, i pozostaj ą bez uszczerbku dla prawa ka żdej 
z Umawiaj ących si ę Stron do podj ęcia dzia łań zgodnie z arty ­
ku łem 23 ( Środki zabezpieczaj ące) niniejszej Umowy.  
6. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron, po przekazaniu powia ­
domienia drugiej Umawiaj ącej si ę Stronie, mo że zwróci ć si ę do 
odpowiednich jednostek rz ądowych na terytorium drugiej 
Umawiaj ącej si ę Strony, w tym do jednostek na szczeblu 
centralnym, regionalnym lub lokalnym, w celu omówienia 
spraw zwi ązanych z niniejszym artyku łem. 
7. Postanowienia niniejszego artyku łu stosuje si ę bez 
uszczerbku dla przepisów ustawowych i wykonawczych 
Umawiaj ących si ę Stron w odniesieniu do obowi ązków u żytecz ­
no ści publicznej na terytorium Umawiaj ących si ę Stron.  
Artyku ł 8 
Mo żliwo ści handlowe  
Przedstawiciele przewo źnika lotniczego  
1. Przewo źnicy lotniczy ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron 
maj ą prawo ustanowi ć biura na terytorium drugiej Umawiaj ącej 
się Strony w celu promocji i sprzeda ży us ług w zakresie trans ­
portu lotniczego i prowadzenia zwi ązanych z tym dzia łań.PL L 334/8 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
2. Przewo źnicy lotniczy ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron s ą 
upowa żnieni, zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonaw ­
czymi drugiej Umawiaj ącej si ę Strony dotycz ącymi wjazdu, 
pobytu i zatrudnienia, do sprowadzenia i utrzymywania na 
terytorium drugiej Umawiaj ącej si ę Strony personelu zarz ądza ­
jącego, pracowników sprzeda ży, personelu technicznego i opera ­
cyjnego oraz innych specjalistów niezb ędnych do udzielania 
wsparcia przy świadczeniu us ług transportu lotniczego.  
Obs ługa naziemna  
3. a) Bez uszczerbku dla litery b) poni żej, ka żdy prze ­
wo źnik lotniczy w zwi ązku z obs ług ą naziemn ą na 
terytorium drugiej Umawiaj ącej si ę strony posiada:  
(i) prawo do wykonywania w łasnej obs ługi naziemnej 
(„w łasna obs ługa naziemna”); lub, wed ług w łas ­
nego uznania,  
(ii) prawo wyboru dostawców świadcz ących komple ­
ksow ą lub cz ęściow ą obs ług ę naziemn ą spo śród 
konkuruj ących podmiotów, je żeli dostawców 
takich dopuszczono na rynek na podstawie prze ­
pisów ustawowych i wykonawczych ka żdej 
z Umawiaj ących si ę Stron, i gdy dostawcy tacy 
są obecni na rynku.  
b) Prawa okre ślone w literze a) ppkt (i) oraz (ii) w odnie ­
sieniu do nast ępuj ących kategorii us ług obs ługi 
naziemnej: prze ładunek baga żu, obs ługa p łytowa, 
zaopatrzenie w paliwo i smary, obs ługa towarów 
i poczty w zakresie obs ługi fizycznej towarów i poczty 
pomi ędzy terminalem lotniczym a statkiem powietrz ­
nym, podlegaj ą jedynie ograniczeniom fizycznym 
i operacyjnym zgodnie z przepisami ustawowymi 
i wykonawczymi maj ącymi zastosowanie na teryto ­
rium drugiej Umawiaj ącej si ę Strony. W przypadku 
gdy ograniczenia takie uniemo żliwiaj ą w łasn ą obs ług ę 
naziemn ą, i kiedy nie istnieje skuteczna konkurencja 
pomi ędzy dostawcami us ług obs ługi naziemnej, 
wszelkie tego rodzaju us ługi udost ępnia si ę na 
równych i niedyskryminacyjnych zasadach wszystkim 
przewo źnikom lotniczym; ceny tych us ług nie mog ą 
przekracza ć ich ca łkowitych kosztów, uwzgl ędniaj ąc 
uzasadnion ą stop ę zwrotu z aktywów i amortyzacj ę. 
Sprzeda ż, wydatki lokalne i transfer wp ływów  
4. Ka żdy przewo źnik lotniczy ka żdej z Umawiaj ących si ę 
Stron mo że prowadzi ć sprzeda ż us ług transportu lotniczego 
na terytorium drugiej Umawiaj ącej si ę Strony bezpo średnio 
i/lub, je żeli tak zdecyduje, poprzez agentów sprzeda ży, innych 
po średników wyznaczonych przez przewo źnika lotniczego lub 
przez Internet. Ka żdy przewo źnik lotniczy ma prawo sprzeda ży 
takich us ług transportu lotniczego, a ka żda osoba ma swobod ę 
ich zakupu w walucie obowi ązuj ącej na danym terytorium lub 
w innych walutach wymienialnych.  
5. Ka żdy przewo źnik lotniczy ma prawo dokona ć wymiany 
i przelewu, na żądanie, uzyskanych na miejscu dochodów z tery ­
torium drugiej Umawiaj ącej si ę Strony na swoje w łasne teryto ­
rium oraz, z wyj ątkiem przypadków, gdy jest to niezgodne 
z ogólnie stosowanymi przepisami ustawowymi i wykonaw ­
czymi, do dowolnego(-ych) pa ństwa lub pa ństw. Na wymian ę 
i przekaz zezwala si ę niezw łocznie bez nak ładania ogranicze ń 
lub podatków, po kursie wymiany obowi ązuj ącym dla transakcji 
i przekazów w dniu, w którym przedsi ębiorstwo lotnicze sk łada 
pierwotny wniosek o wykonanie przekazu.  
6. Przewo źnicy lotniczy ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron 
maj ą prawo zap łaty za lokalne wydatki, w tym zakup paliwa, 
dokonywane na terytorium drugiej Umawiaj ącej si ę Strony w miejscowej walucie. Przewo źnicy lotniczy ka żdej z Umawiaj ą­
cych si ę Stron mog ą wed ług w łasnego uznania p łaci ć za takie 
wydatki na terytorium drugiej Umawiaj ącej si ę Strony w walu ­
tach wymienialnych zgodnie z miejscowymi przepisami dewi ­
zowymi.  
Porozumienia o wspó łpracy  
7. Przy wykonywaniu lub oferowaniu us ług na podstawie 
niniejszej Umowy ka żdy przewo źnik lotniczy jednej z Umawia ­
jących si ę Stron mo że zawiera ć porozumienia o wspó łpracy 
handlowej, takie jak porozumienia dotycz ące dzielenia pojem ­
no ści statku powietrznego lub dzielenia oznacze ń linii, z:  
a) dowolnym przewo źnikiem lub przewo źnikami lotniczymi 
Umawiaj ących si ę Stron; oraz  
b) dowolnym przewo źnikiem lub przewo źnikami lotniczymi 
pa ństwa trzeciego; oraz  
c) dowolnymi przewo źnikami transportu naziemnego, l ądo ­
wego lub morskiego;  
pod warunkiem że (i) wszyscy uczestnicy takich porozumie ń 
posiadaj ą odpowiednie zezwolenie na obs ług ę danej trasy; 
oraz (ii) porozumienia spe łniaj ą wymogi w zakresie bezpiecze ń­
stwa i konkurencji stosowane zazwyczaj w przypadku takich 
porozumie ń. Przy sprzeda ży us ług przewozu pasa żerskiego 
obejmuj ących dzielenie oznacze ń linii nabywc ę informuje si ę 
w punkcie sprzeda ży, a w ka żdym razie nie pó źniej ni ż przed 
wej ściem na pok ład, o tym, który z przewo źników obs ługuje 
dany odcinek przewozu.  
8. a) W odniesieniu do przewozów pasa żerskich, przedsi ę­
biorstwa świadcz ące us ługi transportu naziemnego nie 
podlegaj ą przepisom ustawowym i wykonawczym 
reguluj ącym transport lotniczy jedynie na podstawie 
tego, że takie us ługi transportu naziemnego s ą ofero ­
wane przez przewo źnika lotniczego pod jego w łasn ą 
nazw ą. Przedsi ębiorstwa świadcz ące us ługi transportu 
naziemnego maj ą swobod ę w podejmowaniu decyzji 
dotycz ących zawierania porozumie ń o wspó łpracy. 
Przy podejmowaniu decyzji w sprawie danego poro ­
zumienia przedsi ębiorstwa świadcz ące us ługi trans ­
portu naziemnego mog ą bra ć pod uwag ę m.in. inte ­
resy konsumentów oraz ograniczenia techniczne, 
ekonomiczne oraz zwi ązane z powierzchni ą i zdolno ­ 
ścią przewozow ą. 
b) Ponadto, nie naruszaj ąc żadnych innych postanowie ń 
niniejszej Umowy, zezwala si ę bez ogranicze ń prze ­
wo źnikom lotniczym oraz po średnim dostawcom 
us ług przewozów towarowych obydwu Umawiaj ących 
się Stron na wykorzystywanie, w zwi ązku z mi ędzyna ­
rodowymi przewozami lotniczymi, wszelkich środków 
transportu naziemnego w celu przewozu ładunku do 
lub z dowolnego punktu na terytorium Jordanii i Unii 
Europejskiej lub w pa ństwach trzecich, w tym prze ­
wozu do i ze wszystkich portów lotniczych wyposa ­ 
żonych w infrastruktur ę celn ą, w łącznie z, w stosow ­
nych przypadkach, prawem(-ami) do przewozu 
ładunku pod zamkni ęciem celnym zgodnie z obowi ą­
zuj ącymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi. 
Procedura celna i infrastruktura celna w porcie lotni ­
czym s ą dost ępne dla takiego ładunku, niezale żnie od 
tego, czy przewo żony jest drog ą naziemn ą czy 
powietrzn ą. Przewo źnicy lotniczy mog ą wykonywa ć 
us ługi transportu naziemnego we w łasnym zakresie 
lub realizowa ć je poprzez zawarcie porozumie ń 
z innym przewo źnikiem transportu naziemnego, 
włączaj ąc równie ż transport naziemny wykonywanyPL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/9
przez innych przewo źników lotniczych i po średnich 
dostawców us ług lotniczych przewozów towarowych. 
Tego rodzaju us ługi intermodalnych przewozów towa ­
rowych mog ą by ć oferowane za jedn ą cen ę obejmuj ącą 
zarówno transport lotniczy, jak i naziemny, pod 
warunkiem że nadawcy ładunków nie s ą wprowadzeni 
w b łąd co do warunków takiego przewozu.  
Leasing  
9. a) Przewo źnicy lotniczy ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron 
są uprawnieni do eksploatacji uzgodnionych linii przy 
użyciu statków powietrznych i za łóg wzi ętych 
w leasing od dowolnego przewo źnika lotniczego, 
w tym przewo źnika z pa ństw trzecich, pod warun ­
kiem że wszyscy uczestnicy tego rodzaju porozumie ń 
spe łniaj ą warunki przewidziane przepisami ustawo ­
wymi i wykonawczymi stosowanymi zazwyczaj 
przez Umawiaj ące si ę Strony w odniesieniu do takich 
porozumie ń. 
b) Żadna z Umawiaj ących si ę Stron nie mo że wymaga ć 
od przewo źników lotniczych, którzy oddaj ą w leasing 
swoje urz ądzenia, by posiadali oni prawa przewozowe 
zgodnie z niniejsz ą Umow ą. 
c) W celu wykonywania praw przewidzianych w niniejszej 
Umowie, branie w leasing przez przewo źnika lotni ­
czego Umawiaj ących si ę Stron statku powietrznego 
wraz z za łog ą, nale żącego do przewo źnika lotniczego 
pa ństwa trzeciego, niewymienionego w za łączniku IV 
do niniejszej Umowy, ma miejsce w wyj ątkowych 
przypadkach lub dla zaspokojenia przej ściowych 
potrzeb. Leasing tego rodzaju nale ży przed łożyć do 
wcze śniejszego zatwierdzenia przez w ładze wydaj ące 
koncesj ę dla przewo źnika bior ącego w leasing oraz 
do w łaściwych w ładz drugiej Umawiaj ącej si ę Strony.  
Franczyza / Oznaczanie mark ą 
10. Przewo źnicy lotniczy ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron 
są uprawnieni do zawierania porozumie ń dotycz ących fran ­
czyzy lub oznaczania mark ą z przedsi ębiorstwami, w tym 
z przewo źnikami lotniczymi, drugiej Umawiaj ącej si ę Strony 
lub pa ństw trzecich, pod warunkiem że przewo źnicy ci posia ­
daj ą odpowiednie zezwolenia i spe łniaj ą warunki przewidziane 
przepisami ustawowymi i wykonawczymi stosowanymi zazwy ­
czaj przez Umawiaj ące si ę Strony w odniesieniu do takich poro ­
zumie ń, zw łaszcza tych zawieraj ących wymóg ujawnienia to żsa ­
mo ści przewo źnika lotniczego wykonuj ącego przewóz.  
Przydzielanie czasu na start lub l ądowanie w portach lotniczych  
11. Przydzielanie czasu na start lub l ądowanie w portach 
lotniczych znajduj ących si ę na terytorium Umawiaj ących si ę 
Stron przeprowadza si ę w sposób niezale żny, przejrzysty 
i niedyskryminacyjny. Wszyscy przewo źnicy lotniczy s ą jedna ­
kowo i uczciwie traktowani. Zgodnie z artyku łem 21 ust ęp 5 
(Wspólny Komitet) Umawiaj ąca si ę Strona mo że wnie ść 
o zwo łanie posiedzenia Wspólnego Komitetu w celu rozwi ą­
zania wszelkich kwestii zwi ązanych ze stosowaniem niniejszego 
ust ępu. 
Artyku ł 9 
Nale żno ści i op łaty celne  
1. Przy przekraczaniu granicy terytorium jednej z Umawiaj ą­
cych si ę Stron statki powietrzne eksploatowane w ramach 
mi ędzynarodowego transportu lotniczego przez przewo źników 
lotniczych drugiej Umawiaj ącej si ę Strony, a tak że ich normalne 
wyposa żenie, paliwo, smary, zapasy techniczne podlegaj ące zu życiu, urz ądzenia naziemne, cz ęści zamienne (w tym silniki), 
zapasy pok ładowe (obejmuj ące mi ędzy innymi żywno ść, napoje 
alkoholowe i bezalkoholowe, wyroby tytoniowe i inne produkty 
w ograniczonych ilo ściach przeznaczone na sprzeda ż lub do 
wykorzystania przez pasa żerów podczas lotu), jak równie ż 
inne produkty przeznaczone do u życia lub wykorzystywane 
wy łącznie w zwi ązku z eksploatacj ą lub obs ług ą statku 
powietrznego eksploatowanego w ramach mi ędzynarodowego 
transportu lotniczego, s ą zwolnione, na zasadzie wzajemno ści, 
z wszelkich ogranicze ń przywozowych, podatków od maj ątku 
i od kapita łu, op łat celnych, podatków akcyzowych oraz innych 
podobnych op łat i nale żno ści, które s ą a) nak ładane przez 
władze krajowe lub lokalne, albo przez Uni ę Europejsk ą; oraz 
b) nie s ą zwi ązane z kosztami świadczonych us ług, pod warun ­
kiem że wymienione urz ądzenia i zapasy pozostaj ą na pok ła­
dzie tego statku powietrznego.  
2. Z podatków, ce ł, op łat i nale żno ści, o których mowa 
w ust ępie 1 niniejszego artyku łu (z wyj ątkiem op łat zwi ązanych 
z kosztami świadczonych us ług), s ą równie ż zwolnione na zasa ­
dzie wzajemno ści: 
a) zapasy pok ładowe, w ramach rozs ądnych limitów, wwie ­
zione lub dostarczone na terytorium jednej z Umawiaj ących 
się Stron i zabrane na pok ład, przeznaczone do wykorzys ­
tania w czasie lotu statku powietrznego przewo źnika lotni ­
czego drugiej Umawiaj ącej si ę Strony w ramach mi ędzyna ­
rodowego transportu lotniczego, nawet je żeli zapasy te maj ą 
by ć wykorzystane w czasie cz ęści podró ży odbywaj ącej si ę 
nad wy żej wymienionym terytorium;  
b) urz ądzenia naziemne i cz ęści zamienne (w tym silniki), 
wwiezione na terytorium jednej z Umawiaj ących si ę Stron 
w celu wykonania obs ługi bie żącej, konserwacyjnej lub 
naprawy statku powietrznego przewo źnika lotniczego 
drugiej Umawiaj ącej si ę Strony, u żywane w ramach mi ędzy ­
narodowego transportu lotniczego;  
c) paliwo, smary i zapasy techniczne podlegaj ące zu życiu wwie ­
zione lub dostarczone na terytorium jednej z Umawiaj ących 
się Stron, przeznaczone do wykorzystania na statku 
powietrznym przewo źnika lotniczego drugiej Umawiaj ącej 
się Strony w ramach mi ędzynarodowego transportu lotni ­
czego, nawet je żeli zapasy te maj ą by ć wykorzystane w czasie 
cz ęści podró ży odbywaj ącej si ę nad wy żej wymienionym 
terytorium;  
d) materia ły drukowane, okre ślone przez ustawodawstwo celne 
ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron, wwiezione lub dostarczone 
na terytorium jednej z Umawiaj ących si ę Stron i zabrane na 
pok ład w celu wykorzystania w czasie lotu statku powietrz ­
nego przewo źnika lotniczego drugiej Umawiaj ącej si ę Strony 
w ramach mi ędzynarodowego transportu lotniczego, nawet 
jeżeli materia ły te maj ą zosta ć u żyte w czasie cz ęści podró ży 
odbywaj ącej si ę nad wy żej wymienionym terytorium; oraz  
e) sprz ęt do zapewniania bezpiecze ństwa i ochrony przezna ­
czony do wykorzystania w portach lotniczych i terminalach 
towarowych.  
3. Nie naruszaj ąc jakiegokolwiek innego postanowienia 
stanowi ącego inaczej, żadne z postanowie ń niniejszej Umowy 
nie uniemo żliwia którejkolwiek z Umawiaj ących si ę Stron 
nak ładania, w sposób niedyskryminacyjny, podatków, nale żno ­ 
ści, ce ł, op łat lub obci ążeń na paliwo dostarczane na jej teryto ­
rium w celu wykorzystania na statku powietrznym przewo źnika 
lotniczego operuj ącego mi ędzy dwoma punktami znajduj ącymi 
się na jej terytorium.  
4. W odniesieniu do wyposa żenia i zaopatrzenia, o których 
mowa w ust ępach 1 i 2 niniejszego artyku łu, mo żna wymaga ć 
nadzoru lub kontroli w łaściwych w ładz.PL L 334/10 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
5. Zwolnienia przewidziane w niniejszym artykule maj ą 
tak że zastosowanie w sytuacji, gdy przewo źnicy lotniczy jednej 
z Umawiaj ących si ę Stron zawarli z innym przewo źnikiem 
lotniczym, który równie ż korzysta z tego rodzaju zwolnie ń 
udzielonych przez drug ą Umawiaj ącą si ę Stron ę, umow ę 
w celu u życzenia lub przekazania na terytorium drugiej 
z Umawiaj ących si ę Stron urz ądze ń i zapasów wyszczególnio ­
nych w ust ępach 1 i 2 niniejszego artyku łu. 
6. Żadne z postanowie ń niniejszej Umowy nie ogranicza 
prawa żadnej z Umawiaj ących si ę Stron do nak ładania podat ­
ków, nale żno ści, ce ł, op łat lub obci ążeń na towary sprzedawane 
pasa żerom w innych celach ni ż do u życia na pok ładzie podczas 
odcinka lotu mi ędzy dwoma punktami po łożonymi na jej tery ­
torium, w których dozwolone jest wej ście na pok ład statku 
powietrznego lub jego opuszczenie.  
7. Postanowienia niniejszej Umowy nie maj ą wp ływu na 
podatek VAT, z wyj ątkiem podatku obrotowego od towarów 
importowanych. Niniejsza Umowa nie zmienia postanowie ń 
odpowiednich konwencji o unikaniu podwójnego opodatko ­
wania dochodów i kapita łu, pozostaj ących w mocy mi ędzy 
pa ństwem cz łonkowskim a Jordani ą. 
Artyku ł 10 
Op łaty od u żytkownika za korzystanie z portów 
lotniczych oraz urz ądze ń i us ług lotniczych  
1. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron zapewnia sprawiedliwy, 
uzasadniony, oparty na kosztach i wolny od niesprawiedliwej 
dyskryminacji charakter op łat, jakie mog ą by ć nak ładane z tytu łu 
korzystania ze s łużb żeglugi powietrznej i s łużb kontroli ruchu 
lotniczego na przewo źników lotniczych drugiej Umawiaj ącej si ę 
Strony przez w łaściwe w ładze lub podmioty nak ładaj ące op łaty. 
W żadnym przypadku warunki ustalania tego rodzaju op łat 
nak ładanych na przewo źników lotniczych drugiej Umawiaj ącej 
się Strony nie mog ą by ć mniej korzystne od najbardziej 
korzystnych warunków zapewnionych jakiemukolwiek innemu 
przewo źnikowi lotniczemu.  
2. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron zapewnia sprawiedliwy, 
uzasadniony i niedyskryminacyjny charakter oraz równomierny 
podzia ł mi ędzy kategorie u żytkowników op łat, jakie mog ą by ć 
nak ładane z tytu łu korzystania z portów lotniczych oraz urz ą­
dze ń i s łużb ochrony lotnictwa i innych powi ązanych urz ądze ń 
i s łużb na przewo źników lotniczych drugiej Umawiaj ącej si ę 
Strony przez w łaściwe w ładze lub podmioty nak ładaj ące op łaty. 
Op łaty te odzwierciedlaj ą ca łkowite koszty ponoszone przez 
właściwe w ładze lub podmioty nak ładaj ące op łaty w zwi ązku 
z zapewnianiem odpowiednich urz ądze ń i s łużb portu lotni ­
czego oraz ochrony lotnictwa w danym porcie lotniczym lub 
w ramach systemu danego portu lotniczego, ale nie przekra ­
czaj ą tych kosztów. Op łaty takie mog ą uwzgl ędnia ć odpo ­
wiedni ą stop ę zwrotu z aktywów i amortyzacj ę. Urz ądzenia 
i s łużby, za korzystanie z których pobierane s ą op łaty od u żyt ­
kownika, s ą udost ępniane w sposób efektywny i ekonomiczny. 
W żadnym przypadku warunki ustalania tego rodzaju op łat 
nak ładanych na przewo źników lotniczych drugiej Umawiaj ącej 
się Strony nie mog ą by ć mniej korzystne od najbardziej 
korzystnych warunków zapewnionych w momencie ustalania 
tych op łat jakiemukolwiek innemu przewo źnikowi lotniczemu.  
3. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron zapewnia konsultacje 
mi ędzy w łaściwymi w ładzami lub podmiotami nak ładaj ącymi op łaty na jej terytorium a przewo źnikami lotniczymi korzysta ­
jącymi z urz ądze ń i s łużb b ądź organami je reprezentuj ącymi 
oraz zapewnia wymian ę informacji niezb ędnych do dokonania 
szczegó łowego przegl ądu zasadno ści op łat przez w łaściwe 
władze lub podmioty nak ładaj ące op łaty i przewo źników lotni ­
czych, b ądź organy je reprezentuj ące, zgodnie z zasadami 
ust ępów 1 i 2 niniejszego artyku łu. Ka żda z Umawiaj ących 
się Stron zapewnia, by w łaściwe w ładze nak ładaj ące op łaty 
informowa ły u żytkowników z odpowiednim wyprzedzeniem 
o wszelkich propozycjach zmian op łat od u żytkownika, tak 
by umo żliwi ć tym w ładzom rozwa żenie opinii wyra żonych 
przez u żytkowników przed dokonaniem tych zmian.  
4. Żadna z Umawiaj ących si ę Stron nie zostanie uznana za 
naruszaj ącą postanowienie niniejszego artyku łu w ramach 
procedur rozstrzygania sporów przewidzianych w artykule 22 
(Rozstrzyganie sporów i arbitra ż) niniejszej Umowy, chyba że: 
a) nie dokona w rozs ądnym terminie przegl ądu op łaty b ądź 
praktyki b ędącej przedmiotem skargi drugiej Strony; lub (b) 
po przeprowadzeniu takiego przegl ądu nie podejmie wszelkich 
dzia łań b ędących w jej mocy w celu zaradzenia skutkom wszel ­
kiego rodzaju op łat b ądź praktyk, które naruszaj ą postano ­
wienia niniejszego artyku łu. 
Artyku ł 11 
Ustalanie cen  
1. Umawiaj ące si ę Strony zezwalaj ą na swobodne ustalanie 
cen przez przewo źników lotniczych w oparciu o swobodn ą 
i uczciw ą konkurencj ę. 
2. Umawiaj ące si ę Strony nie nak ładaj ą wymogu zg łaszania 
cen.  
3. W łaściwe w ładze mog ą prowadzi ć dyskusje w celu 
omówienia spraw, takich jak mi ędzy innymi ewentualne 
niesprawiedliwe, nieuzasadnione lub dyskryminacyjne ceny.  
Artyku ł 12 
Dane statystyczne  
1. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron udost ępnia drugiej 
Umawiaj ącej si ę Stronie dane statystyczne wymagane zgodnie 
z krajowymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi oraz, na 
żądanie, inne dost ępne informacje statystyczne, jakie mog ą by ć 
w uzasadnionych przypadkach niezb ędne przy dokonywaniu 
przegl ądu wykonywania przewozów lotniczych.  
2. Umawiaj ące si ę Strony wspó łpracuj ą ze sob ą w ramach 
Wspólnego Komitetu powo łanego na mocy artyku łu 21 
(Wspólny Komitet) niniejszej Umowy w celu u łatwienia 
wymiany informacji statystycznych potrzebnych do celów 
monitorowania rozwoju przewozów lotniczych obj ętych 
niniejsz ą Umow ą. 
TYTU Ł II 
WSPÓ ŁPRACA W ZAKRESIE UREGULOWA Ń PRAWNYCH  
Artyku ł 13 
Bezpiecze ństwo lotnictwa  
1. Umawiaj ące si ę Strony zapewniaj ą zgodno ść ich prawo ­
dawstwa przynajmniej ze standardami okre ślonymi w cz ęści 
A za łącznika III, zgodnie z warunkami podanymi poni żej.PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/11
2. Umawiaj ące si ę Strony zapewniaj ą stosowanie wobec 
statków powietrznych zarejestrowanych w pa ństwie jednej 
z Umawiaj ących si ę Stron, podejrzewanych o nieprzestrzeganie 
mi ędzynarodowych norm bezpiecze ństwa lotnictwa ustanowio ­
nych na mocy Konwencji, l ąduj ących w portach lotniczych 
otwartych dla mi ędzynarodowego transportu lotniczego na tery ­
torium drugiej Umawiaj ącej si ę Strony – kontroli na ziemi 
dokonywanych przez w łaściwe w ładze drugiej Umawiaj ącej si ę 
Strony, na pok ładzie i wokó ł statku powietrznego w celu 
sprawdzenia zarówno wa żno ści dokumentów statku powietrz ­
nego, jak i za łogi oraz widocznego stanu statku powietrznego 
i jego wyposa żenia.  
3. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron mo że w ka żdej chwili 
wyst ąpi ć z wnioskiem o konsultacje na temat norm bezpiecze ń­
stwa stosowanych przez drug ą Umawiaj ącą si ę Stron ę. 
4. W łaściwe w ładze ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron podej ­
muj ą wszelkie niezb ędne i natychmiastowe dzia łania w przy ­
padku stwierdzenia, że statek powietrzny, produkt lub eksploa ­
tacja statku powietrznego mog ą: 
a) nie spe łnia ć minimalnych norm ustanowionych na 
podstawie Konwencji, prawodawstwa wymienionego w cz ęści 
A za łącznika III lub równowa żnego prawodawstwa jorda ń­
skiego zgodnie z ust ępem 1 niniejszego artyku łu, w zale ż­
no ści od przypadku;  
b) dawa ć powody do powa żnych obaw, na podstawie kontroli, 
o której mowa w ust ępie 2, że statek powietrzny lub 
eksploatacja statku powietrznego nie spe łnia minimalnych 
norm ustanowionych na podstawie Konwencji lub prawo ­
dawstwa wymienionego w cz ęści A za łącznika III lub 
równowa żnego prawodawstwa jorda ńskiego zgodnie 
z ust ępem 1 niniejszego artyku łu, w zale żno ści od przy ­
padku; lub  
c) dawa ć powody do powa żnych obaw, że minimalne normy, 
ustanowione na podstawie Konwencji lub prawodawstwa 
wymienionego w cz ęści A za łącznika III lub równowa żnego 
prawodawstwa jorda ńskiego zgodnie z ust ępem 1 niniej ­
szego artyku łu, nie s ą utrzymywane w mocy lub prawid łowo 
stosowane, w zale żno ści od przypadku.  
5. Je żeli w łaściwe w ładze jednej z Umawiaj ących si ę Stron 
podejmuj ą dzia łania zgodnie z ust ępem 4, niezw łocznie infor ­
muj ą o tym w łaściwe w ładze drugiej Umawiaj ącej si ę Strony, 
podaj ąc powody podj ętych dzia łań. 
6. W przypadku gdy nie zaprzestano stosowania dzia łań 
podj ętych przy zastosowaniu ust ępu 4, mimo że usta ły prze ­
słanki ich podj ęcia, ka żda z Umawiaj ących si ę Stron mo że 
odwo łać si ę w tej sprawie do Wspólnego Komitetu.  
Artyku ł 14 
Ochrona lotnictwa  
1. Umawiaj ące si ę Strony gwarantuj ą, że ich prawodawstwo 
odpowiada przynajmniej standardom okre ślonym w cz ęści 
B za łącznika III do niniejszej Umowy, zgodnie z warunkami 
podanymi poni żej. 
2. W zwi ązku z tym, że zapewnienie bezpiecze ństwa 
cywilnym statkom powietrznym, ich pasa żerom i za łodze jest 
podstawowym warunkiem wst ępnym wykonywania mi ędzyna ­
rodowych przewozów lotniczych, Umawiaj ące si ę Strony 
potwierdzaj ą swoje wzajemne zobowi ązania w celu zapewnienia 
ochrony lotnictwa cywilnego przed aktami bezprawnej ingeren ­
cji, a w szczególno ści zobowi ązania wynikaj ące z postanowie ń 
konwencji chicagowskiej, Konwencji w sprawie przest ępstw 
i niektórych innych czynów pope łnionych na pok ładzie statków 
powietrznych, podpisanej w Tokio w dniu 14 wrze śnia 1963 r., Konwencji o zwalczaniu bezprawnego zaw ładni ęcia statkami 
powietrznymi, podpisanej w Hadze w dniu 16 grudnia 1970 r., 
Konwencji o zwalczaniu bezprawnych czynów skierowanych 
przeciwko bezpiecze ństwu lotnictwa cywilnego, podpisanej 
w Montrealu w dniu 23 wrze śnia 1971 r., Protoko łu o zwal ­
czaniu bezprawnych czynów przemocy w portach lotniczych 
obs ługuj ących mi ędzynarodowe lotnictwo cywilne, podpisanego 
w Montrealu w dniu 24 lutego 1988 r., oraz Konwencji 
w sprawie znakowania plastycznych materia łów wybuchowych 
w celu ich wykrywania, podpisanej w Montrealu w dniu 
1 marca 1991 r., w zakresie, w jakim obydwie Umawiaj ące 
się Strony s ą stronami tych konwencji, a tak że wszelkich innych 
konwencji i protoko łów dotycz ących ochrony lotnictwa cywil ­
nego, do których przyst ąpi ły obydwie Umawiaj ące si ę Strony.  
3. Na żądanie Umawiaj ące si ę Strony udzielaj ą sobie 
nawzajem wszelkiej niezb ędnej pomocy w celu zapobie żenia 
aktom bezprawnego zaj ęcia cywilnych statków powietrznych 
oraz pozosta łym bezprawnym aktom zagra żającym bezpiecze ń­
stwu statków powietrznych, ich pasa żerów i za łóg, portów 
lotniczych i systemów nawigacji lotniczej, a tak że wszelkim 
pozosta łym dzia łaniom zagra żającym bezpiecze ństwu lotnictwa 
cywilnego.  
4. Umawiaj ące si ę Strony dzia łają we wzajemnych stosun ­
kach zgodnie z normami dotycz ącymi ochrony lotnictwa 
oraz, na ile odnosz ą si ę do Umawiaj ących si ę Stron, z zaleco ­
nymi zasadami post ępowania ustanowionymi przez Organizacj ę 
Mi ędzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) i oznaczonymi 
jako za łączniki do konwencji chicagowskiej, w zakresie, w jakim 
tego rodzaju przepisy dotycz ące ochrony maj ą zastosowanie 
w odniesieniu do Umawiaj ących si ę Stron. Obydwie Umawia ­
jące si ę Strony nak ładaj ą wymóg na u żytkowników statków 
powietrznych zarejestrowanych u nich, u żytkowników, których 
główne miejsce prowadzenia dzia łalno ści lub sta łe miejsce 
zamieszkania znajduje si ę na ich terytorium, oraz na zarz ądza ­
jących portami lotniczymi znajduj ącymi si ę na ich terytorium, 
dzia łania zgodnie z takimi przepisami dotycz ącymi ochrony 
lotnictwa.  
5. Ka żda Umawiaj ąca si ę Strona zapewnia na swoim teryto ­
rium podejmowanie skutecznych dzia łań w celu ochrony 
statków powietrznych, prowadzenia kontroli bezpiecze ństwa 
pasa żerów i ich baga żu podr ęcznego oraz przeprowadzania 
odpowiednich kontroli za łogi, ładunku (w tym baga żu rejestro ­
wanego) oraz zapasów pok ładowych przed i podczas wcho ­
dzenia na pok ład lub za ładunku, a tak że dostosowanie takich 
dzia łań do wymaga ń zwi ększonego zagro żenia. Ka żda 
z Umawiaj ących si ę Stron wyra ża zgod ę na to, aby jej przewo ź­
nicy lotniczy mogli by ć obj ęci wymogiem przestrzegania prze ­
pisów dotycz ących ochrony lotnictwa okre ślonych w ust ępie 4, 
wymaganych przez drug ą Umawiaj ącą si ę Stron ę przy przekra ­
czaniu granicy jej terytorium lub podczas pobytu na nim.  
6. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron przychyla si ę w swoich 
dzia łaniach do wszelkich wniosków drugiej Umawiaj ącej si ę 
Strony o zastosowanie uzasadnionych, specjalnych środków 
ochrony w razie szczególnego zagro żenia. Z wyj ątkiem nag łych 
przypadków ka żda z Umawiaj ących si ę Stron poinformuje 
z wyprzedzeniem drug ą Umawiaj ącą si ę Stron ę o wszelkich 
specjalnych środkach ochrony, które zamierza wprowadzi ć, 
mog ących mie ć istotny wp ływ finansowy lub operacyjny na 
us ługi transportu lotniczego świadczone na podstawie niniejszej 
Umowy. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron mo że wyst ąpi ć 
z wnioskiem o zwo łanie posiedzenia Wspólnego Komitetu 
w celu omówienia tego rodzaju środków w zakresie ochrony, 
zgodnie z artyku łem 21 (Wspólny Komitet) niniejszej Umowy.PL L 334/12 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
7. W przypadku zaistnienia lub gro źby zaistnienia aktu 
bezprawnego zaj ęcia statku powietrznego lub innego bezpraw ­
nego aktu zagra żającego bezpiecze ństwu statków powietrznych, 
ich pasa żerów, za łóg, portów lotniczych lub systemów nawi ­
gacji lotniczej, Umawiaj ące si ę Strony udzielaj ą sobie nawzajem 
pomocy poprzez u łatwienie łączno ści oraz inne odpowiednie 
dzia łania maj ące na celu szybkie i bezpieczne zako ńczenie 
takiego zdarzenia lub gro źby jego zaistnienia.  
8. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron podejmuje wszelkie 
środki, które uzna za mo żliwe do wykonania, w celu zagwa ­
rantowania, że statek powietrzny, który by ł przedmiotem 
bezprawnego zaw ładni ęcia lub innych bezprawnych aktów 
ingerencji, znajduj ący si ę na powierzchni ziemi na jej teryto ­
rium, zostanie zatrzymany na powierzchni ziemi, chyba że 
odlot tego statku powietrznego jest konieczny ze wzgl ędu na 
nadrz ędny obowi ązek ochrony życia ludzkiego. Tam, gdzie jest 
to mo żliwe, wspomniane środki podejmuje si ę na podstawie 
wzajemnych konsultacji.  
9. Je żeli jedna z Umawiaj ących si ę Stron ma uzasadnione 
powody, by s ądzi ć, że druga Umawiaj ąca si ę Strona odst ąpi ła 
od postanowie ń niniejszego artyku łu dotycz ących ochrony 
lotnictwa, ta Umawiaj ąca si ę Strona sk łada wniosek o natych ­
miastowe konsultacje z udzia łem drugiej Umawiaj ącej si ę 
Strony.  
10. Bez uszczerbku dla artyku łu 4 (Odmowa udzielenia, 
cofni ęcie, zawieszenie, ograniczenie zezwolenia) niniejszej 
Umowy, nieosi ągni ęcie satysfakcjonuj ącego porozumienia 
w terminie pi ętnastu (15) dni od daty z łożenia wspomnianego 
wniosku stanowi podstaw ę do wstrzymania, cofni ęcia, ograni ­
czenia lub na łożenia stosownych warunków na zezwolenie 
eksploatacyjne jednego lub wi ększej ilo ści przewo źników lotni ­
czych tej drugiej Umawiaj ącej si ę Strony.  
11. W przypadku nag łego i nadzwyczajnego zagro żenia, 
Umawiaj ąca si ę Strona mo że podj ąć dzia łania tymczasowe 
przed up ływem wspomnianego terminu pi ętnastu (15) dni.  
12. Jakiekolwiek dzia łanie podj ęte zgodnie z ust ępem 10 
niniejszego artyku łu powinno zosta ć zako ńczone po spe łnieniu 
przez drug ą Umawiaj ącą si ę Stron ę postanowie ń niniejszego 
artyku łu. 
Artyku ł 15 
Zarz ądzanie ruchem lotniczym  
1. Umawiaj ące si ę Strony zapewniaj ą zgodno ść ich prawo ­
dawstwa ze standardami okre ślonymi w cz ęści C za łącznika III 
do niniejszej Umowy, zgodnie z warunkami podanymi poni żej. 
2. Umawiaj ące si ę Strony zobowi ązuj ą si ę do jak naj ściślej ­
szej wspó łpracy w zakresie zarz ądzania ruchem lotniczym 
w celu rozszerzenia jednolitej europejskiej przestrzeni 
powietrznej na Jordani ę, co pozwoli poprawi ć obecne normy 
bezpiecze ństwa i ca łkowit ą skuteczno ść ogólnych norm regulu ­
jących ruch lotniczy w Europie, a tak że zoptymalizowa ć zdol ­
no ści przewozowe, zminimalizowa ć opó źnienia i zwi ększy ć 
efektywno ść środowiskow ą. W tym celu zapewnia si ę odpo ­
wiedni udzia ł Jordanii w pracach Komitetu ds. Jednolitej Prze ­
strzeni Powietrznej. Wspólny Komitet jest odpowiedzialny za 
monitorowanie i u łatwianie wspó łpracy w dziedzinie zarz ą­
dzania ruchem lotniczym.  
3. Maj ąc na wzgl ędzie uproszczenie stosowania prawodaw ­
stwa dotycz ącego jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej 
na swoim terytorium:  a) Jordania podejmuje niezb ędne dzia łania w celu przystoso ­
wania swoich struktur instytucjonalnych w zakresie zarz ą­
dzania ruchem lotniczym do wymogów jednolitej europej ­
skiej przestrzeni powietrznej, w szczególno ści poprzez 
zapewnienie przynajmniej funkcjonalnej niezale żno ści krajo ­
wych organów nadzorczych od instytucji zapewniaj ących 
służby żeglugi powietrznej; oraz  
b) Unia Europejska w łącza Jordani ę do odno śnych inicjatyw 
operacyjnych dotycz ących s łużb żeglugi powietrznej, prze ­
strzeni powietrznej i interoperacyjno ści, podejmowanych 
w ramach jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, 
w szczególno ści poprzez w łączanie na wczesnym etapie 
dzia łań podejmowanych przez Jordani ę w tworzenie funk ­
cjonalnych bloków przestrzeni powietrznej, lub poprzez 
odpowiedni ą koordynacj ę SESAR.  
Artyku ł 16 
Środowisko  
1. Umawiaj ące si ę Strony uznaj ą znaczenie ochrony środo ­
wiska przy wypracowywaniu i realizowaniu polityki w dziedzinie 
lotnictwa.  
2. Umawiaj ące si ę Strony uznaj ą znaczenie wspó łpracy oraz, 
ramach wielostronnych dyskusji, rozwa żenia wp ływu lotnictwa 
na środowisko i gospodark ę, a tak że zapewnienia pe łnej zgod ­
no ści jakichkolwiek środków łagodz ących z celami niniejszej 
Umowy.  
3. Żadnego z postanowie ń niniejszej Umowy nie nale ży 
interpretowa ć jako ograniczenia uprawnie ń w łaściwych w ładz 
którejkolwiek z Umawiaj ących si ę Stron do podejmowania 
wszelkich odpowiednich dzia łań w ramach swojej suwerennej 
jurysdykcji, w celu zapobiegania skutkom, jakie transport 
lotniczy wywiera na środowisko, lub podejmowania innych 
kroków w zwi ązku z tym problemem, pod warunkiem że dzia ­ 
łania takie s ą ca łkowicie zgodne z ich prawami i zobowi ąza ­
niami w ramach prawa mi ędzynarodowego oraz że stosuje si ę 
je bez wzgl ędu na przynale żno ść pa ństwow ą. 
4. Umawiaj ące si ę Strony zapewniaj ą zgodno ść ich prawo ­
dawstwa ze standardami okre ślonymi w cz ęści D za łącznika III 
do niniejszej Umowy.  
Artyku ł 17 
Ochrona konsumentów  
Umawiaj ące si ę Strony zapewniaj ą zgodno ść ich prawodawstwa 
w dziedzinie transportu lotniczego ze standardami okre ślonymi 
w cz ęści E za łącznika III do niniejszej Umowy.  
Artyku ł 18 
Komputerowe systemy rezerwacji  
Umawiaj ące si ę Strony zapewniaj ą zgodno ść ich prawodawstwa 
ze standardami okre ślonymi w cz ęści F za łącznika III do niniej ­
szej Umowy.  
Artyku ł 19 
Aspekty spo łeczne  
Umawiaj ące si ę Strony zapewniaj ą zgodno ść ich prawodawstwa 
w dziedzinie transportu lotniczego ze standardami okre ślonymi 
w cz ęści G za łącznika III do niniejszej Umowy.PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/13
TYTU Ł III 
PRZEPISY INSTYTUCJONALNE  
Artyku ł 20 
Interpretacja i wykonanie  
1. Umawiaj ące si ę Strony podejmuj ą wszelkie odpowiednie 
środki, ogólne lub szczególne, w celu zapewnienia wykonania 
zobowi ąza ń wynikaj ących z niniejszej Umowy i powstrzymuj ą 
się od wszelkich dzia łań, które mog łyby zagrozi ć osi ągni ęciu 
celów niniejszej Umowy.  
2. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron jest odpowiedzialna na 
swoim terytorium za w łaściwe wykonanie niniejszej Umowy, 
a w szczególno ści prawodawstwa zgodnego z przepisami 
wymienionymi w za łączniku III do niniejszej Umowy.  
3. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron przekazuje drugiej 
Umawiaj ącej si ę Stronie wszelkie niezb ędne informacje i udziela 
pomocy w przypadku dochodze ń dotycz ących ewentualnych 
narusze ń postanowie ń niniejszej Umowy, prowadzonych przez 
drug ą Umawiaj ącą si ę Stron ę na mocy jej odpowiednich upraw ­
nie ń przewidzianych w niniejszej Umowie.  
4. W ka żdym przypadku, gdy Umawiaj ące si ę Strony dzia łają 
w ramach uprawnie ń nadanych im na mocy niniejszej Umowy 
w sprawach, które maj ą istotne znaczenie dla drugiej Umawia ­
jącej si ę Strony i które dotycz ą w ładz lub przedsi ębiorstw 
drugiej Umawiaj ącej si ę Strony, w łaściwe w ładze drugiej 
Umawiaj ącej si ę Strony otrzymuj ą pe łne informacje i maj ą 
mo żliwo ść wyra żenia opinii, zanim zostanie podj ęta ostateczna 
decyzja.  
Artyku ł 21 
Wspólny Komitet  
1. Niniejszym ustanawia si ę komitet sk ładaj ący si ę z przed ­
stawicieli Umawiaj ących si ę Stron (zwany dalej „Wspólnym 
Komitetem”), który jest odpowiedzialny za zarz ądzanie niniejsz ą 
Umow ą i zapewnia jej w łaściwe wykonanie. W tym celu 
Wspólny Komitet formu łuje zalecenia i podejmuje decyzje 
w przypadkach okre ślonych w niniejszej Umowie.  
2. Decyzje Wspólnego Komitetu s ą przyjmowane jedno ­
my ślnie i s ą wi ążące dla Umawiaj ących si ę Stron. S ą one wpro ­
wadzane w życie przez Umawiaj ące si ę Strony zgodnie z ich 
wewn ętrznymi regu łami.  
3. Wspólny Komitet przyjmuje w drodze decyzji swój regu ­
lamin wewn ętrzny.  
4. Wspólny Komitet zbiera si ę w zale żno ści od potrzeb. 
Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron mo że wyst ąpi ć z wnioskiem 
o zwo łanie posiedzenia.  
5. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron mo że ponadto wyst ąpi ć 
z wnioskiem o zwo łanie posiedzenia Wspólnego Komitetu 
w celu d ążenia do rozwi ązania wszelkich kwestii zwi ązanych 
z interpretacj ą lub stosowaniem niniejszej Umowy. Posiedzenie 
takie musi rozpocz ąć si ę w najwcze śniejszym mo żliwym termi ­nie, nie pó źniej jednak ni ż dwa miesi ące od daty otrzymania 
wniosku, chyba że Umawiaj ące si ę Strony uzgodni ły inaczej.  
6. W celu w łaściwego wykonywania niniejszej Umowy 
Umawiaj ące si ę Strony wymieniaj ą informacje, a na wniosek 
jednej z Umawiaj ących si ę Stron przeprowadzaj ą konsultacje 
w ramach Wspólnego Komitetu.  
7. Je żeli, wed ług jednej z Umawiaj ących si ę Stron, decyzja 
Wspólnego Komitetu nie jest w łaściwie wykonywana przez 
drug ą Umawiaj ącą si ę Stron ę, mo że ona wnioskowa ć 
o omówienie tej kwestii przez Wspólny Komitet. Je żeli Wspólny 
Komitet nie zdo ła rozwi ąza ć kwestii w ci ągu dwóch miesi ęcy od 
daty wniesienia sprawy, Umawiaj ąca si ę Strona wnioskuj ąca 
o jej rozpatrzenie mo że podj ąć odpowiednie środki zabezpie ­
czaj ące na mocy artyku łu 23 ( Środki zabezpieczaj ące) niniejszej 
Umowy.  
8. W decyzjach Wspólnego Komitetu okre śla si ę dat ę ich 
wdro żenia przez Umawiaj ące si ę Strony oraz wszelkie pozosta łe 
informacje mog ące dotyczy ć podmiotów gospodarczych.  
9. Bez uszczerbku dla ust ępu 2, je żeli Wspólny Komitet nie 
podejmie decyzji dotycz ącej przedstawionej mu sprawy w ci ągu 
sze ściu miesi ęcy od daty jej wniesienia, Umawiaj ące si ę Strony 
mog ą podj ąć odpowiednie tymczasowe środki zabezpieczaj ące 
na mocy artyku łu 23 ( Środki zabezpieczaj ące) niniejszej 
Umowy.  
10. Wspólny Komitet rozpatruje kwestie zwi ązane 
z dwustronnymi inwestycjami dotycz ącymi udzia łów wi ększo ­ 
ściowych lub zmianami w skutecznej kontroli nad przewo źni ­
kami Umawiaj ących si ę Stron.  
11. Wspólny Komitet rozwija tak że wspó łprac ę poprzez:  
a) wspieranie wymiany ekspertów w przypadku nowych 
inicjatyw i zmian w zakresie prawodawstwa lub regulacji, 
w tym w dziedzinach ochrony lotnictwa, bezpiecze ństwa, 
środowiska, infrastruktury lotniczej (w łączaj ąc w to przy ­
dzia ły czasu na start lub l ądowanie), otoczenia konkurencyj ­
nego oraz ochrony konsumentów;  
b) sta łe badanie spo łecznych skutków wdra żania niniejszej 
Umowy, zw łaszcza w dziedzinie zatrudnienia, a tak że opra ­
cowywanie w łaściwych rozwi ąza ń w przypadku uznania 
zg łoszonych obaw za zasadne;  
c) rozpatrywanie potencjalnych obszarów dalszych prac nad 
rozwojem niniejszej Umowy, w tym zalece ń dotycz ących 
zmian tej Umowy; oraz  
d) uzgadnianie, na zasadzie porozumienia, wniosków, koncepcji 
lub dokumentów o charakterze proceduralnym, zwi ązanych 
bezpo średnio z funkcjonowaniem niniejszej Umowy.  
12. Wspólnym celem Umawiaj ących si ę Stron jest maksyma ­
lizacja korzy ści dla konsumentów, przedsi ębiorstw lotniczych, 
rynku pracy i spo łeczno ści lokalnych poprzez rozszerzenie 
niniejszej Umowy na pa ństwa trzecie. W tym celu Wspólny 
Komitet opracowuje wniosek dotycz ący warunków i procedur, 
w tym niezb ędnych zmian w niniejszej Umowie, niezb ędnych 
do przyst ąpienia do niniejszej Umowy przez pa ństwa trzecie.PL L 334/14 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
Artyku ł 22 
Rozstrzyganie sporów i arbitra ż 
1. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron mo że z łożyć wniosek do 
Rady Stowarzyszenia ustanowionej na mocy uk ładu o stowarzy ­
szeniu o zbadanie sporu dotycz ącego interpretacji lub wyko ­
nania niniejszej Umowy, który nie zosta ł rozstrzygni ęty zgodnie 
z artyku łem 21 (Wspólny Komitet) niniejszej Umowy.  
2. Rada Stowarzyszenia ustanowiona na mocy uk ładu 
o stowarzyszeniu mo że rozstrzygn ąć spór w drodze decyzji.  
3. Umawiaj ące si ę Strony podejmuj ą w łaściwe dzia łania 
w celu wdro żenia decyzji, o której mowa w ust ępie 2.  
4. Je śli Umawiaj ące si ę Strony nie s ą w stanie rozstrzygn ąć 
sporu poprzez Wspólny Komitet lub zgodnie z ust ępem 2, 
spór, na wniosek jednej z Umawiaj ących si ę Stron, przekazuje 
się do trybuna łu arbitra żowego, w sk ład którego wchodzi trzech 
arbitrów zgodnie z procedur ą przedstawion ą poni żej: 
a) ka żda z Umawiaj ących si ę Stron wyznacza jednego arbitra 
w terminie sze śćdziesi ęciu (60) dni od daty otrzymania 
drog ą dyplomatyczn ą notyfikacji w sprawie wniosku 
o arbitra ż przez trybuna ł arbitra żowy, przes łanej przez 
drug ą Umawiaj ącą si ę Stron ę; trzeci arbiter powinien zosta ć 
wyznaczony przez dwóch pozosta łych arbitrów w terminie 
kolejnych sze śćdziesi ęciu (60) dni. Je żeli jedna z Umawiaj ą­
cych si ę Stron nie wyznaczy ła arbitra w okre ślonym termi ­
nie, lub je żeli trzeci arbiter nie zosta ł wyznaczony w okre ­ 
ślonym terminie, ka żda z Umawiaj ących si ę Stron mo że 
zwróci ć si ę do przewodnicz ącego Rady Organizacji Mi ędzy ­
narodowego Lotnictwa Cywilnego z wnioskiem o wyzna ­
czenie arbitra lub arbitrów, w zale żno ści od przypadku;  
b) trzeci arbiter, wyznaczony zgodnie z warunkami okre ślo ­
nymi w literze a) powy żej, powinien by ć obywatelem 
pa ństwa trzeciego, przy czym sprawuje on funkcj ę przewod ­
nicz ącego trybuna łu arbitra żowego;  
c) trybuna ł arbitra żowy wspólnie ustala swój regulamin 
wewn ętrzny; oraz  
d) z zastrze żeniem ostatecznej decyzji trybuna łu arbitra żowego, 
wst ępne wydatki w zwi ązku z arbitra żem dzieli si ę równo 
pomi ędzy Umawiaj ące si ę Strony.  
5. Na wniosek jednej z Umawiaj ących si ę Stron i w oczeki ­
waniu na ostateczn ą decyzj ę trybuna łu arbitra żowego ten 
ostatni mo że nakaza ć drugiej Umawiaj ącej si ę Stronie wprowa ­
dzenie tymczasowych środków zaradczych do momentu 
wydania przez trybuna ł ostatecznego orzeczenia.  
6. Ka żda decyzja tymczasowa lub decyzja ostateczna trybu ­
na łu arbitra żowego jest wi ążąca dla Umawiaj ących si ę Stron.  
7. Je żeli jedna z Umawiaj ących si ę Stron nie zastosuje si ę do 
decyzji trybuna łu arbitra żowego, podj ętej zgodnie z warunkami 
niniejszego artyku łu, w terminie trzydziestu (30) dni od daty 
notyfikacji wspomnianej decyzji, druga Umawiaj ąca si ę Strona 
mo że, przez ca ły okres, w którym zachodzi takie niezastoso ­
wanie si ę, ograniczy ć, zawiesi ć lub cofn ąć prawa lub przywileje, których udzieli ła na podstawie niniejszej Umowy Umawiaj ącej 
się Stronie niestosuj ącej si ę do decyzji.  
Artyku ł 23 
Środki zabezpieczaj ące 
1. Umawiaj ące Strony podejmuj ą wszelkie dzia łania, ogólne 
lub szczegó łowe, niezb ędne do wype łnienia ich zobowi ąza ń 
wynikaj ących z niniejszej Umowy. Zapewniaj ą one osi ągni ęcie 
celów okre ślonych w niniejszej Umowie.  
2. Je żeli jedna z Umawiaj ących si ę Stron uwa ża, że druga 
Umawiaj ąca si ę Strona nie wype łni ła zobowi ązania wynikaj ą­
cego z niniejszej Umowy, mo że ona zastosowa ć odpowiednie 
środki zabezpieczaj ące. Środki zabezpieczaj ące powinny ograni ­
cza ć si ę do zakresu i okresu obowi ązywania absolutnie niezb ęd­
nego dla naprawy sytuacji lub utrzymania równowagi niniejszej 
Umowy. W pierwszej kolejno ści stosuje si ę środki, które 
w mo żliwie najmniejszy sposób zak łócaj ą funkcjonowanie 
niniejszej Umowy.  
3. Umawiaj ąca si ę Strona rozwa żająca zastosowanie środków 
zabezpieczaj ących powiadamia o tym drug ą Umawiaj ącą si ę 
Stron ę za po średnictwem Wspólnego Komitetu i przekazuje 
wszelkie w łaściwe informacje.  
4. Umawiaj ące si ę Strony niezw łocznie rozpoczynaj ą konsul ­
tacje w ramach Wspólnego Komitetu w celu okre ślenia mo żli­
wego do zaakceptowania przez wszystkich rozwi ązania.  
5. Bez uszczerbku dla artyku łu 3 litera d) (Udzielanie zezwo ­
leń), artyku łu 4 litera d) (Odmowa udzielenia, cofni ęcie, zawie ­
szenie, ograniczenie zezwolenia) oraz artyku łu 13 (Bezpiecze ń­
stwo lotnictwa) i artyku łu 14 (Ochrona lotnictwa) niniejszej 
Umowy, odno śna Umawiaj ąca si ę Strona nie stosuje środków 
zabezpieczaj ących przed up ływem okresu jednego miesi ąca od 
daty powiadomienia dokonanego na mocy ust ępu 3, chyba że 
procedura konsultacji na mocy ust ępu 4 zosta ła zako ńczona 
przed up ływem okre ślonego dla niej terminu.  
6. Umawiaj ąca si ę Strona niezw łocznie powiadamia Wspólny 
Komitet o podj ętych dzia łaniach, przekazuj ąc wszelkie w łaściwe 
informacje.  
7. Wszelkie dzia łania podj ęte na mocy niniejszego artyku łu 
zawiesza si ę z chwil ą, gdy Umawiaj ąca si ę Strona niewype łnia ­
jąca dot ąd zobowi ąza ń spe łni postanowienia niniejszej Umowy.  
Artyku ł 24 
Zakres geograficzny obowi ązywania Umowy  
Umawiaj ące si ę Strony zobowi ązuj ą si ę prowadzi ć sta ły dialog 
w celu zapewnienia zgodno ści niniejszej Umowy z procesem 
barcelo ńskim i realizacji ostatecznego celu, jakim jest wspólny 
euro śródziemnomorski obszar lotniczy. W zwi ązku z tym anali ­
zowana jest w ramach Wspólnego Komitetu, zgodnie artyku łem 
21 ust ęp 11 (Wspólny Komitet), mo żliwo ść wzajemnego uzgad ­
niania zmian w celu uwzgl ędnienia podobnych euro śródziem ­
nomorskich umów lotniczych.PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/15
Artyku ł 25 
Zwi ązek z innymi umowami  
1. Postanowienia niniejszej Umowy zast ępuj ą odpowiednie 
postanowienia obowi ązuj ących umów dwustronnych pomi ędzy 
Jordani ą a pa ństwami cz łonkowskimi. Jednak że istniej ące prawa 
przewozowe, które wynikaj ą ze wspomnianych umów 
dwustronnych i których nie obejmuje niniejsza Umowa, mog ą 
by ć w dalszym ci ągu realizowane, pod warunkiem że nie wi ążą 
się z dyskryminacj ą przewo źników lotniczych ze wzgl ędu na 
ich przynale żno ść pa ństwow ą. 
2. Bez uszczerbku dla ust ępu 1 niniejszego artyku łu i z 
zastrze żeniem artyku łu 27 (Rozwi ązanie Umowy), je śli niniejsza 
Umowa zostanie rozwi ązana lub przestanie by ć tymczasowo 
stosowana, Umawiaj ące si ę Strony mog ą przed jej zako ńcze ­
niem uzgodni ć zasady dotycz ące przewozów lotniczych realizo ­
wanych pomi ędzy terytoriami Umawiaj ących si ę Stron.  
3. Je żeli Umawiaj ące si ę Strony staj ą si ę stronami umowy 
wielostronnej lub zatwierdzaj ą decyzj ę przyj ętą przez ICAO 
albo inn ą organizacj ę mi ędzynarodow ą, która dotyczy spraw 
obj ętych niniejsz ą Umow ą, przeprowadzaj ą konsultacje 
w ramach Wspólnego Komitetu w celu rozstrzygni ęcia, czy 
niniejsz ą Umow ę nale ży zmieni ć w celu uwzgl ędnienia takiego 
rozwoju wydarze ń. 
4. Niniejsza Umowa nie wp ływa na decyzje obydwu 
Umawiaj ących si ę Stron dotycz ące wdra żania przysz łych 
zalece ń wydawanych przez ICAO. Umawiaj ące si ę Strony zobo ­
wi ązuj ą si ę nie przytacza ć niniejszej Umowy lub jej cz ęści jako 
podstawy zastrze żeń na forum ICAO co do odmiennej polityki 
w sprawach obj ętych niniejsz ą Umow ą. 
Artyku ł 26 
Zmiany  
1. Je żeli jedna z Umawiaj ących si ę Stron za życzy sobie doko ­
nania zmian postanowie ń niniejszej Umowy, powiadamia o tym 
Wspólny Komitet. Zmiany do niniejszej Umowy wchodz ą 
w życie po zako ńczeniu odpowiednich procedur wewn ętrznych 
ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron.  
2. Wspólny Komitet mo że, na wniosek jednej z Umawiaj ą­
cych si ę Stron i zgodnie z niniejszym artyku łem, podejmowa ć 
decyzje dotycz ące zmian w za łącznikach do niniejszej Umowy.  
3. Niniejsza Umowa nie narusza prawa żadnej z Umawiaj ą­
cych si ę Stron do jednostronnego przyjmowania nowego 
prawodawstwa lub wprowadzania zmian w swoim obowi ązu ­
jącym prawodawstwie w dziedzinie transportu lotniczego lub 
w obszarach pokrewnych, wymienionym w za łączniku III do 
niniejszej Umowy, z zachowaniem zasady niedyskryminacji.  
4. Z chwil ą przygotowania przez jedn ą z Umawiaj ących si ę 
Stron nowego prawa w dziedzinie transportu lotniczego lub w pokrewnej dziedzinie wymienionej w za łączniku III, które 
mog łoby mie ć wp ływ na prawid łowego funkcjonowanie niniej ­
szej Umowy, powiadamia ona o tym drug ą Umawiaj ącą si ę 
Stron ę oraz konsultuje si ę z ni ą w mo żliwe najszerszym zakre ­
sie. Na wniosek jednej z Umawiaj ących si ę Stron wst ępna 
wymiana pogl ądów odbywa si ę na forum Wspólnego Komitetu.  
5. Z chwil ą przyj ęcia przez Umawiaj ącą si ę Stron ę nowego 
prawa lub zmiany w prawodawstwie w dziedzinie transportu 
lotniczego lub w pokrewnej dziedzinie wymienionej w za łącz ­
niku III, które mog łyby mie ć wp ływ na prawid łowego funkcjo ­
nowanie niniejszej Umowy, powiadamia ona o tym drug ą 
Umawiaj ącą si ę Stron ę nie pó źniej ni ż trzydzie ści dni od przy ­
jęcia takiego prawa lub zmiany. Na wniosek jednej z Umawiaj ą­
cych si ę Stron, Wspólny Komitet w terminie sze śćdziesi ęciu (60) 
kolejnych dni przeprowadza wymian ę pogl ądów na temat 
skutków takiego nowego prawodawstwa lub zmiany w prawo ­
dawstwie dla w łaściwego funkcjonowania niniejszej Umowy.  
6. W nast ępstwie wymiany pogl ądów, o której mowa 
w ust ępie 5, Wspólny Komitet:  
a) przyjmuje decyzj ę zmieniaj ącą za łącznik III do niniejszej 
Umowy, wprowadzaj ąc do niego nowe prawodawstwo lub 
przedmiotowe zmiany, w razie konieczno ści na zasadzie 
wzajemno ści; 
b) przyjmuje decyzj ę skutkuj ącą tym, że nowe prawodawstwo 
lub przedmiotowe zmiany uznaje si ę za zgodne z niniejsz ą 
Umow ą; lub  
c) zaleca wszelkiego rodzaju inne środki, które zostan ą zasto ­
sowane w rozs ądnym terminie w celu zapewnienia w łaści­
wego funkcjonowania niniejszej Umowy.  
Artyku ł 27 
Wypowiedzenie  
1. Niniejsza Umowa zostaje zawarta na czas nieokre ślony.  
2. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron mo że w dowolnej chwili 
powiadomi ć na pi śmie drug ą Umawiaj ącą si ę Stron ę na drodze 
dyplomatycznej o swojej decyzji o wypowiedzeniu niniejszej 
Umowy. Powiadomienie takie przesy ła si ę jednocze śnie do 
ICAO. Niniejsza Umowa wygasa o pó łnocy GMT na koniec 
sezonu lotniczego IATA nast ępuj ącego po up ływie roku od 
daty pisemnego powiadomienia o wypowiedzeniu, chyba że: 
a) powiadomienie zostanie wycofane przed up ływem tego 
terminu za obopóln ą zgod ą Umawiaj ących si ę Stron; lub  
b) Umawiaj ąca si ę Strona, nieb ędąca stron ą sk ładaj ącą wypo ­
wiedzenie, wnioskuje o d łuższy okres wypowiedzenia, 
nieprzekraczaj ący jednak 18 miesi ęcy, w celu zapewnienia 
satysfakcjonuj ących negocjacji na temat przysz łych zasad 
dotycz ących przewozów lotniczych realizowanych pomi ędzy 
terytoriami Umawiaj ących si ę Stron.PL L 334/16 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
Artyku ł 28 
Rejestracja w Organizacji Mi ędzynarodowego Lotnictwa 
Cywilnego i w Sekretariacie Organizacji Narodów 
Zjednoczonych  
Niniejsz ą Umow ę oraz wszelkie zmiany do niej rejestruje si ę 
w ICAO i w Sekretariacie ONZ.  
Artyku ł 29 
Wej ście w życie  
1. Niniejsza Umowa wchodzi w życie po up ływie jednego 
miesi ąca od daty ostatniej noty przekazanej w ramach wymiany 
not dyplomatycznych mi ędzy Umawiaj ącymi si ę Stronami, 
potwierdzaj ącej zako ńczenie wszystkich procedur koniecznych 
do wej ścia w życie niniejszej Umowy. Dla celów wspomnianej 
wymiany, Jorda ńskie Królestwo Haszymidzkie przekazuje Sekre ­
tariatowi Generalnemu Rady Unii Europejskiej not ę dyploma ­
tyczn ą dla Unii Europejskiej i jej pa ństw cz łonkowskich, a Sekre ­
tariat Generalny Rady Unii Europejskiej przekazuje Jorda ń­
skiemu Królestwu Haszymidzkiemu not ę dyplomatyczn ą od 
Unii Europejskiej i jej pa ństw cz łonkowskich. Nota dyploma ­
tyczna od Unii Europejskiej i jej pa ństw cz łonkowskich zawiera złożone przez ka żde pa ństwo cz łonkowskie potwierdzenie, że 
procedury tego pa ństwa konieczne dla wej ścia w życie niniejszej 
Umowy zosta ły zako ńczone.  
2. Nie naruszaj ąc postanowie ń ust ępu 1 niniejszego artyku łu, 
Umawiaj ące si ę Strony zgadzaj ą si ę na tymczasowe stosowanie 
niniejszej Umowy pocz ąwszy od pierwszego dnia miesi ąca 
nast ępuj ącego po (i) dacie ostatniej noty, któr ą Strony 
wzajemnie notyfikowa ły zako ńczenie procedur koniecznych 
do tymczasowego stosowania niniejszej Umowy; lub (ii) 
z zastrze żeniem odpowiednio procedur wewn ętrznych i/lub 
prawa krajowego Umawiaj ących si ę Stron, dacie nast ępuj ącej 
w 12 miesi ęcy od daty podpisania niniejszej Umowy, w zale ż­
no ści od tego, która z tych dat b ędzie wcze śniejsza.  
W DOWÓD CZEGO  ni żej podpisani, nale życie w tym celu 
upowa żnieni, z łożyli podpisy pod niniejsz ą Umow ą. 
Sporz ądzono w Brukseli dnia pi ętnastego grudnia roku dwa 
tysi ące dziesi ątego w dwóch egzemplarzach w j ęzykach: angiel ­
skim, bu łgarskim, czeskim, du ńskim, esto ńskim, fi ńskim, fran ­
cuskim, greckim, hiszpa ńskim, litewskim, łotewskim, malta ń­
skim, niderlandzkim, niemieckim, polskim, portugalskim, 
rumu ńskim, s łowackim, s łowe ńskim, szwedzkim, w ęgierskim, 
włoskim i arabskim, przy czym ka żdy z tych tekstów jest jedna ­
kowo autentyczny.PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/17
Voor het Koninkrijk België  
Pour le Royaume de Belgique  
Für das Königreich Belgien
  
Deze handtekening verbindt eveneens het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.  
Cette signature engage égalament la Région wallonne, la Région flamande et la Région de Bruxelles-Capitale.  
Diese Unterschrift bindet zugleich die Wallonische Region, die Flämische Region und die Region Brüssel-Hauptstadt.  
За Република  България
  
Za Českou republiku
  
På Kongeriget Danmarks vegne
  
Für die Bundesrepublik Deutschland
PL L 334/18 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
Eesti Vabariigi nimel
  
Thar cheann Na hÉireann  
For Ireland
  
Για την Ελληνική  Δημοκρατία
  
Por el Reino de España
  
Pour la République française
  
Per la Repubblica italiana
PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/19
Για την Κυπριακή  Δημοκρατία
  
Latvijas Republikas v ārd ā –
 
Lietuvos Respublikos vardu
  
Pour le Grand-Duché de Luxembourg
  
A Magyar Köztársaság részér ől
PL L 334/20 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
Għal Malta
  
Voor het Koninkrijk der Nederlanden
  
Für die Republik Österreich
  
W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
  
Pela República Portuguesa
PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/21
Pentru România
  
Za Republiko Slovenijo
  
Za Slovenskú republiku
  
Suomen tasavallan puolesta  
För Republiken Finland
  
För Konungariket Sverige
  
For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
PL L 334/22 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
За Европейския  съюз  
Por la Unión Europea  
Za Evropskou unii  
For Den Europæiske Union  
Für die Europäische Union  
Euroopa Liidu nimel  
Για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  
For the European Union  
Pour l'Union européenne  
Per l'Unione europea  
Eiropas Savien ības v ārd ā – 
Europos S ąjungos vardu  
Az Európai Unió részér ől 
Għall-Unjoni Ewropea  
Voor de Europese Unie  
W imieniu Unii Europejskiej  
Pela União Europeia  
Pentru Uniunea European ă 
Za Európsku úniu  
Za Evropsko unijo  
Euroopan unionin puolesta  
För Europeiska unionen
PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/23
ZA ŁĄCZNIK I  
UZGODNIONE LINIE I OKRE ŚLONE TRASY  
1. Niniejszy za łącznik podlega postanowieniom przej ściowym zawartym w za łączniku II do niniejszej Umowy.  
2. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron przyznaje przewo źnikom lotniczym drugiej Umawiaj ącej si ę Strony prawo do 
świadczenia us ług transportu lotniczego na trasach okre ślonych poni żej: 
a) w odniesieniu do przewo źników lotniczych z Unii Europejskiej: punkty w Unii Europejskiej – jeden lub wi ększa 
liczba punktów po średnich w pa ństwach Euromed, pa ństwach WEOL lub w pa ństwach wymienionych w za łączniku 
IV – jeden lub wi ększa liczba punktów w Jordanii;  
b) w odniesieniu do przewo źników z Jordanii: punkty w Jordanii – jeden lub wi ększa liczba punktów po średnich 
w pa ństwach Euromed, pa ństwach WEOL lub w pa ństwach wymienionych w za łączniku IV – jeden lub wi ększa 
liczba punktów w Unii Europejskiej.  
3. Przewozy wykonywane zgodnie z ust. 2 niniejszego za łącznika rozpoczynaj ą si ę lub ko ńcz ą na terytorium Jordanii, 
w przypadku przewo źników lotniczych z Jordanii, oraz na terytorium Unii Europejskiej w przypadku przewo źników 
lotniczych z Unii Europejskiej.  
4. Przewo źnicy lotniczy obydwu Umawiaj ących si ę Stron mog ą w jakimkolwiek lub we wszystkich lotach, i wed ług 
własnego uznania:  
a) wykonywa ć loty w jednym lub w obu kierunkach;  
b) łączy ć ró żne numery lotów w ramach jednej operacji lotniczej;  
c) obs ługiwa ć punkty po średnie, okre ślone w ust. 2 niniejszego za łącznika, oraz punkty po łożone na terytoriach 
Umawiaj ących si ę Stron w dowolnej kombinacji i w dowolnej kolejno ści; 
d) rezygnowa ć z l ądowania w dowolnym punkcie lub punktach;  
e) przekazywa ć ruch z jakiegokolwiek swojego na inny ze swoich statków powietrznych w jakimkolwiek punkcie;  
f) wykonywa ć mi ędzyl ądowania w dowolnych punktach po łożonych na lub poza terytorium którejkolwiek z Umawia ­
jących si ę Stron;  
g) wykonywa ć przewozy tranzytowe przez terytorium drugiej Umawiaj ącej si ę Strony; oraz  
h) łączy ć ruch na pok ładzie jednego statku powietrznego niezale żnie od miejsca rozpocz ęcia takiego ruchu.  
5. Ka żda z Umawiaj ących si ę Stron pozwala ka żdemu przewo źnikowi lotniczemu na okre ślenie cz ęstotliwo ści i zdolno ści 
przewozowej oferowanej w mi ędzynarodowym przewozie lotniczym, na podstawie uwarunkowa ń handlowych na 
rynku. Zgodnie ze wspomnianym prawem, żadna z Umawiaj ących si ę Stron nie ogranicza jednostronnie nat ężenia 
ruchu, cz ęstotliwo ści ani regularno ści przewozu, ani typu lub typów statków powietrznych eksploatowanych przez 
przewo źników lotniczych drugiej Umawiaj ącej si ę Strony, z wyj ątkiem przypadków, w których mo że to by ć wyma ­
gane z przyczyn celnych, technicznych, operacyjnych, ze wzgl ędu na ochron ę środowiska b ądź zdrowia.  
6. Przewo źnicy lotniczy ka żdej z Umawiaj ących si ę Stron mog ą obs ługiwa ć, nie tylko w ramach porozumie ń o dzieleniu 
oznacze ń linii, ka żdy punkt po łożony w pa ństwie trzecim, który nie jest uj ęty w wykazie okre ślonych tras, pod 
warunkiem że nie wykonuj ą praw pi ątej wolno ści.PL L 334/24 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
ZA ŁĄCZNIK II  
POSTANOWIENIA PRZEJ ŚCIOWE  
1. Wdro żenie i stosowanie wszystkich postanowie ń niniejszej Umowy, zw łaszcza przepisów wymienionych w za łączniku 
III, z wyj ątkiem cz ęści B tego za łącznika, poddaje si ę ocenie prowadzonej pod nadzorem Unii Europejskiej i zatwier ­
dzanej decyzj ą Wspólnego Komitetu. Ocen ę tak ą przeprowadza si ę (i) w dniu notyfikowania przez Jordani ę Wspól ­
nemu Komitetowi zako ńczenia procesu harmonizacji zgodnie z za łącznikiem III do niniejszej Umowy; lub (ii) jeden 
rok po wej ściu w życie niniejszej Umowy, w zale żno ści od tego, która z tych dat b ędzie wcze śniejsza.  
2. Bez uszczerbku dla postanowie ń za łącznika I, uzgodnione linie i okre ślone trasy uj ęte w niniejszej Umowie nie 
obejmuj ą, do chwili przyj ęcia decyzji, o której mowa w ust. 1 niniejszego za łącznika II, prawa przewo źników 
lotniczych wszystkich Umawiaj ących si ę Stron do wykonywania pi ątej wolno ści, w tym przewo źników lotniczych 
z Jordanii, pomi ędzy punktami po łożonymi na terytorium Unii Europejskiej. Jednak że wszystkie prawa przywozowe 
przyznane ju ż w ramach jednej z umów dwustronnych pomi ędzy Jordani ą i pa ństwami cz łonkowskim Unii Europej ­
skiej mog ą by ć w dalszym ci ągu realizowane, o ile nie dochodzi do dyskryminacji wzgl ędem poszczególnych prze ­
wo źników lotniczych z Unii Europejskiej, wynikaj ącej z ich przynale żno ści pa ństwowej.  
3. Bez uszczerbku dla pkt 1 niniejszego za łącznika wdro żenie i stosowanie przepisów w zakresie ochrony, wymienio ­
nych w cz ęści B za łącznika III, poddaje si ę ocenie prowadzonej pod nadzorem Unii Europejskiej i zatwierdzanej 
decyzj ą Wspólnego Komitetu. Cz ęści poufne przepisów w zakresie ochrony, wymienione w cz ęści B za łącznika III, 
zostan ą udost ępnione Jordanii po przyj ęciu odpowiedniej decyzji.  
4. Wszyscy przewo źnicy lotniczy obydwu Umawiaj ących si ę Stron korzystaj ą z prawa okre ślonego w art. 8 ust. 3 lit. a) 
ppkt (i) („w łasna obs ługa naziemna”) w porcie lotniczym Queen Alia International najpó źniej od dnia 1 stycznia 
2016 r. Tymczasem ca ła obs ługa naziemna w porcie lotniczym jest dost ępna dla wszystkich przewo źników lotniczych 
na równych i niedyskryminacyjnych zasadach. Ceny tych us ług nie mog ą przekracza ć ich ca łkowitych kosztów 
uwzgl ędniaj ących uzasadnion ą stop ę zwrotu z aktywów i amortyzacj ę.PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/25
ZA ŁĄCZNIK III  
PRZEPISY MAJ ĄCE ZASTOSOWANIE DO LOTNICTWA CYWILNEGO  
A. BEZPIECZE ŃSTWO LOTNICTWA  
Nr 3922/91  
Rozporz ądzenie Rady (EWG) nr 3922/91 z dnia 16 grudnia 1991 r. w sprawie harmonizacji wymaga ń technicznych 
i procedur administracyjnych w dziedzinie lotnictwa cywilnego  
zmienione:  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 2176/96 z dnia 13 listopada 1996 r. dostosowuj ącym do post ępu naukowego 
i technicznego rozporz ądzenie Rady (EWG) nr 3922/91,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 1069/1999 z dnia 25 maja 1999 r. dostosowuj ącym do post ępu naukowego 
i technicznego rozporz ądzenie Rady (EWG) nr 3922/91,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 2871/2000 z dnia 28 grudnia 2000 r. dostosowuj ącym do post ępu naukowego 
i technicznego rozporz ądzenie Rady (EWG) nr 3922/91,  
— rozporz ądzeniem (WE) nr 1592/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie 
wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpiecze ństwa Lotniczego  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–10, 12–13, z wyj ątkiem art. 4 ust. 1 i art. 8 ust. 2 zdanie drugie, za łączniki I, II i III. 
Jeżeli chodzi o stosowanie art. 12, termin „pa ństwa cz łonkowskie” zast ępuje si ę terminem „pa ństwa cz łonkowskie Unii 
Europejskiej”,  
— rozporz ądzeniem (WE) nr 1899/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. zmieniaj ącym 
rozporz ądzenie Rady (EWG) nr 3922/91 w sprawie harmonizacji wymaga ń technicznych i procedur administra ­
cyjnych w dziedzinie lotnictwa cywilnego,  
— rozporz ądzeniem (WE) nr 1900/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. zmieniaj ącym 
rozporz ądzenie Rady (EWG) nr 3922/91 w sprawie harmonizacji wymaga ń technicznych i procedur administra ­
cyjnych w dziedzinie lotnictwa cywilnego,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 8/2008 z dnia 11 grudnia 2007 r. zmieniaj ącym rozporz ądzenie Rady (EWG) 
nr 3922/91 w odniesieniu do wspólnych wymaga ń technicznych i procedur administracyjnych maj ących zasto ­
sowanie do komercyjnego transportu lotniczego,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 859/2008 z dnia 20 sierpnia 2008 r. zmieniaj ącym rozporz ądzenie Rady 
(EWG) nr 3922/91 w odniesieniu do wspólnych wymaga ń technicznych i procedur administracyjnych maj ących 
zastosowanie do komercyjnego transportu lotniczego.  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–10, 12–13, z wyj ątkiem art. 4 ust. 1 i art. 8 ust. 2 zdanie drugie, za łączniki I, II i III. 
Jeżeli chodzi o stosowanie art. 12, termin „pa ństwa cz łonkowskie” zast ępuje si ę terminem „pa ństwa cz łonkowskie Unii 
Europejskiej”.  
Nr 216/2008  
Rozporz ądzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie wspólnych 
zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpiecze ństwa Lotniczego oraz uchylaj ące 
dyrektyw ę Rady 91/670/EWG, rozporz ądzenie (WE) nr 1592/2002 i dyrektyw ę 2004/36/WE  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–68, z wyj ątkiem art. 65, art. 69 ust. 1 akapit drugi, art. 69 ust. 4 oraz za łączniki I–VI  
Nr 94/56  
Dyrektywa Rady 94/56/WE z dnia 21 listopada 1994 r. ustanawiaj ąca podstawowe zasady reguluj ące post ępowanie 
w dochodzeniu przyczyn wypadków i incydentów w lotnictwie cywilnym  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–12  
Nr 2003/42  
Dyrektywa 2003/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie zg łaszania zdarze ń 
w lotnictwie cywilnym  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–11, za łączniki I i IIPL L 334/26 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
Nr 1702/2003  
Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 1702/2003 z dnia 24 wrze śnia 2003 r. ustanawiaj ące zasady wykonawcze dla 
certyfikacji statków powietrznych i zwi ązanych z nimi wyrobów, cz ęści i wyposa żenia w zakresie zdatno ści do lotu 
i ochrony środowiska oraz dla certyfikacji organizacji projektuj ących i produkuj ących, zmienione:  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 381/2005 z dnia 7 marca 2005 r. zmieniaj ącym rozporz ądzenie Komisji (WE) 
nr 1702/2003 ustanawiaj ące zasady wykonawcze dla certyfikacji statków powietrznych i zwi ązanych z nimi 
wyrobów, cz ęści i wyposa żenia w zakresie zdatno ści do lotu i ochrony środowiska oraz dla certyfikacji organizacji 
projektuj ących i produkuj ących,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 706/2006 z dnia 8 maja 2006 r. zmieniaj ącym rozporz ądzenie (WE) nr 
1702/2003 w odniesieniu do okresu, w jakim pa ństwa cz łonkowskie mog ą wydawa ć zatwierdzenia o ograni ­
czonym terminie wa żno ści, 
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 335/2007 z dnia 28 marca 2007 r. zmieniaj ącym rozporz ądzenie (WE) nr 
1702/2003 w odniesieniu do przepisów wykonawczych dla certyfikacji statków powietrznych i zwi ązanych z nimi 
wyrobów, cz ęści i wyposa żenia w zakresie ochrony środowiska,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 375/2007 z dnia 30 marca 2007 r. zmieniaj ącym rozporz ądzenie (WE) nr 
1702/2003 ustanawiaj ące zasady wykonawcze dla certyfikacji statków powietrznych i zwi ązanych z nimi wyro ­
bów, cz ęści i wyposa żenia w zakresie zdatno ści do lotu i ochrony środowiska oraz dla certyfikacji organizacji 
projektuj ących i produkuj ących,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 287/2008 z dnia 28 marca 2008 r. w sprawie przed łużenia okresu obowi ą­
zywania wymaga ń, o którym mowa w art. 2c ust. 3 rozporz ądzenia (WE) nr 1702/2003,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 1057/2008 z dnia 27 pa ździernika 2008 r. zmieniaj ącym dodatek II do 
za łącznika do rozporz ądzenia (WE) nr 1702/2003 dotycz ący po świadczenia przegl ądu zdatno ści do lotu (For ­
mularz 15a EASA).  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–4 oraz za łącznik. Okresy przej ściowe, o których mowa w tym rozporz ądzeniu, ustala 
Wspólny Komitet.  
Nr 2042/2003  
Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 2042/2003 z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie nieprzerwanej zdatno ści do lotu 
statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, cz ęści i wyposa żenia, a tak że w sprawie zezwole ń udzielanych 
instytucjom i personelowi zaanga żowanym w takie zadania  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–6, za łączniki I–IV  
Zmienione:  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 707/2006 z dnia 8 maja 2006 r. zmieniaj ącym rozporz ądzenie (WE) nr 
2042/2003 w sprawie zezwole ń na czas okre ślony oraz za łączników I i III,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 376/2007 z dnia 30 marca 2007 r. zmieniaj ącym rozporz ądzenie (WE) nr 
2042/2003 w sprawie nieprzerwanej zdatno ści do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, cz ęści 
i wyposa żenia, a tak że w sprawie zezwole ń udzielanych instytucjom i personelowi zaanga żowanym w takie 
zadania,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 1056/2008 z dnia 27 pa ździernika 2008 r. zmieniaj ącym rozporz ądzenie (WE) 
nr 2042/2003 w sprawie nieprzerwanej zdatno ści do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, cz ęści 
i wyposa żenia, a tak że w sprawie zezwole ń udzielanych instytucjom i personelowi zaanga żowanym w takie 
zadania  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–6, za łączniki I–IV  
B. OCHRONA LOTNICTWA  
Nr 300/2008  
Rozporz ądzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 300/2008 z dnia 11 marca 2008 r. w sprawie wspólnych 
zasad w dziedzinie ochrony lotnictwa cywilnego i uchylaj ące rozporz ądzenie (WE) nr 2320/2002  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–18, art. 21, art. 24 ust. 2–3 oraz za łącznik  
Nr 820/2008  
Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 820/2008 z dnia 8 sierpnia 2008 r. ustanawiaj ące środki w celu wprowadzenia 
w życie wspólnych podstawowych norm ochrony lotnictwa cywilnego  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–6, za łącznik, dodatek 1  
Nr 1217/2003  
Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 1217/2003 z dnia 4 lipca 2003 r. ustanawiaj ące wspólne specyfikacje dla krajowych 
programów kontroli jako ści bezpiecze ństwa w lotnictwie cywilnym  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–11, za łączniki I i IIPL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/27
Nr 1486/2003  
Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 1486/2003 z dnia 22 sierpnia 2003 r. ustanawiaj ące procedury przeprowadzania 
inspekcji Komisji w dziedzinie bezpiecze ństwa lotnictwa cywilnego  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–16  
Nr 1138/2004  
Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 1138/2004 z dnia 21 czerwca 2004 r. ustanawiaj ące wspóln ą definicj ę cz ęści 
krytycznych stref zastrze żonych w portach lotniczych  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–8  
C. ZARZ ĄDZANIE RUCHEM LOTNICZYM  
Nr 549/2004  
Rozporz ądzenie (WE) nr 549/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. ustanawiaj ące ramy 
tworzenia Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (Rozporz ądzenie ramowe)  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–4, 6 oraz 9–14  
Nr 550/2004  
Rozporz ądzenie (WE) nr 550/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie zapewniania 
służb nawigacji lotniczej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (Rozporz ądzenie w sprawie zapewniania 
służb) 
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–19  
Nr 551/2004  
Rozporz ądzenie (WE) nr 551/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie organizacji 
i u żytkowania przestrzeni powietrznej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (Rozporz ądzenie w sprawie 
przestrzeni powietrznej)  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–11  
Nr 552/2004  
Rozporz ądzenie (WE) nr 552/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie interope ­
racyjno ści Europejskiej Sieci Zarz ądzania Ruchem Lotniczym (Rozporz ądzenie w sprawie interoperacyjno ści) 
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–12  
Nr 2096/2005  
Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 2096/2005 z dnia 20 grudnia 2005 r. ustanawiaj ące wspólne wymogi dotycz ące 
zapewniania s łużb żeglugi powietrznej, zmienione:  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 1315/2007 z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie nadzoru nad bezpiecze ń­
stwem w zarz ądzaniu ruchem lotniczym oraz zmieniaj ącym rozporz ądzenie (WE) nr 2096/2005  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–9 oraz za łączniki I–V,  
— rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 482/2008 z dnia 30 maja 2008 r. ustanawiaj ącym system zapewnienia 
bezpiecze ństwa oprogramowania do stosowania przez instytucje zapewniaj ące s łużby żeglugi powietrznej oraz 
zmieniaj ącym za łącznik II do rozporz ądzenia (WE) nr 2096/2005  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–5, za łączniki I–II  
Nr 2150/2005  
Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 2150/2005 z dnia 23 grudnia 2005 r. ustanawiaj ące wspólne zasady elastycznego 
użytkowania przestrzeni powietrznej  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–9 oraz za łącznik  
Nr 1794/2006  
Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 1794/2006 z dnia 6 grudnia 2006 r. ustanawiaj ące wspólny schemat op łat za 
korzystanie ze s łużb żeglugi powietrznej  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–17, art. 18–19 oraz za łączniki I–VI  
D. ŚRODOWISKO NATURALNE  
Nr 2006/93  
Dyrektywa 2006/93/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie okre ślenia zasad 
wykonywania operacji przez samoloty obj ęte cz ęścią II rozdzia ł 3 tom 1 za łącznika 16 do Konwencji o mi ędzyna ­
rodowym lotnictwie cywilnym, wydanie 2 (1988 rok)  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–6, za łączniki I i IIPL L 334/28 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012
Nr 2002/30  
Dyrektywa 2002/30/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 marca 2002 r. w sprawie ustanowienia zasad 
i procedur w odniesieniu do wprowadzenia ogranicze ń odnosz ących si ę do poziomu ha łasu na lotniskach Wspólnoty  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–15, za łączniki I i II  
Nr 2002/49  
Dyrektywa 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. odnosz ąca si ę do oceny 
i zarz ądzania poziomem ha łasu w środowisku  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–16 oraz za łączniki I–IV  
E. OCHRONA KONSUMENTÓW  
Nr 90/314  
Dyrektywa Rady 90/314/EWG z dnia 13 czerwca 1990 r. w sprawie zorganizowanych podró ży, wakacji i wycieczek  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–10  
Nr 93/13  
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumen ­
ckich  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–10 oraz za łącznik  
Nr 95/46  
Dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 pa ździernika 1995 r. w sprawie ochrony osób 
fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przep ływu tych danych  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–34  
Nr 2027/97  
Rozporz ądzenie Rady (WE) nr 2027/97 z dnia 9 pa ździernika 1997 r. w sprawie odpowiedzialno ści przewo źnika 
lotniczego z tytu łu wypadków lotniczych,  
zmienione:  
— rozporz ądzeniem (WE) nr 889/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 maja 2002 r. zmieniaj ącym 
rozporz ądzenie Rady (WE) nr 2027/97.  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–8  
Nr 261/2004  
Rozporz ądzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiaj ące wspólne 
zasady odszkodowania i pomocy dla pasa żerów w przypadku odmowy przyj ęcia na pok ład albo odwo łania lub 
du żego opó źnienia lotów oraz uchylaj ące rozporz ądzenie (EWG) nr 295/91  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–17  
Nr 1107/2006  
Rozporz ądzenie (WE) nr 1107/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie praw osób 
niepe łnosprawnych oraz osób o ograniczonej sprawno ści ruchowej podró żujących drog ą lotnicz ą 
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–17, za łączniki I i II  
F. KOMPUTEROWE SYSTEMY REZERWACJI  
Nr 80/2009  
Rozporz ądzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 80/2009 z dnia 14 stycznia 2009 r. w sprawie kodeksu 
post ępowania dla komputerowych systemów rezerwacji i uchylaj ące rozporz ądzenie Rady (EWG) nr 2299/89  
G. ASPEKTY SPO ŁECZNE  
Nr 1989/391  
Dyrektywa Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy 
bezpiecze ństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–16 i 18–19PL 6.12.2012 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej L 334/29
Nr 2003/88  
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycz ąca niektórych aspektów 
organizacji czasu pracy  
Obowi ązuj ące przepisy: art. 1–19, art. 21–24 oraz art. 26–29  
Nr 2000/79  
Dyrektywa Rady 2000/79/WE z dnia 27 listopada 2000 r. dotycz ąca Europejskiego porozumienia w sprawie orga ­
nizacji czasu pracy personelu pok ładowego w lotnictwie cywilnym, zawartego przez Stowarzyszenie Europejskich Linii 
Lotniczych (AEA), Europejsk ą Federacj ę Pracowników Transportu (ETF), Europejskie Stowarzyszenie Cockpit (ECA), 
Stowarzyszenie Linii Lotniczych Regionów Europy (ERA) i Mi ędzynarodowe Stowarzyszenie Przewo źników Lotni ­
czych (IACA)  
ZA ŁĄCZNIK IV  
WYKAZ INNYCH PA ŃSTW, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 I 4 ORAZ W ZA ŁĄCZNIKU I  
1. Republika Islandii (na mocy Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym);  
2. Ksi ęstwo Liechtensteinu (na mocy Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym);  
3. Królestwo Norwegii (na mocy Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym);  
4. Konfederacja Szwajcarska (na mocy umowy mi ędzy Wspólnot ą Europejsk ą a Konfederacj ą Szwajcarsk ą).PL L 334/30 Dziennik Urz ędowy Unii Europejskiej 6.12.2012