1973L0046 — PL — 26.05.1999 — 004.001

Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość

►B CZWARTA DYREKTYWA KOMISJI z dnia 5 grudnia 1972 r. ustanawiająca wspólnotowe metody analizy do celów urzędowej kontroli pasz (73/46/EWG) (Dz.U. L 083, 30.3.1973, p.21)

zmienione przez:









▼B

CZWARTA DYREKTYWA KOMISJI

z dnia 5 grudnia 1972 r.

ustanawiająca wspólnotowe metody analizy do celów urzędowej kontroli pasz

(73/46/EWG)







KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, uwzględniając dyrektywę Rady z dnia 20 lipca 1970 r. ( 1 ) w sprawie wprowadzenia wspólnotowych metod pobierania próbek i analizy dla urzędowej kontroli pasz, zmienioną dyrektywą nr 72/275/EWG z dnia 20 lipca 1972 r. ( 2 ), w szczególności jej art. 2, a także mając na uwadze, co następuje: a także mając na uwadze, co następuje: dyrektywa ta wymaga, aby urzędowe kontrole pasz były przeprowadzane z wykorzystaniem wspólnotowych metod pobierania próbek i analizy do celów sprawdzenia zgodności z wymogami wynikającymi z przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących jakości i składu pasz; dyrektywy nr 71/250/EWG z dnia 15 czerwca 1971 r. ( 3 ), 71/393/EWG z dnia 18 listopada 1971 r. ( 4 ) oraz 72/199/EWG z dnia 27 kwietnia 1972 r. ( 5 ) ustanowiły już szereg wspólnotowych metod analizy; postęp prac od tamtego czasu wskazuje na celowość przyjęcia czwartego zestawu metod; środki przewidziane w niniejszej dyrektywie są zgodne z opinią Komitetu Zarządzającego ds. Pasz, PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:







Artykuł 1

Państwa Członkowskie wymagają, aby analizy stosowane w ramach urzędowych kontroli pasz do oznaczania poziomu wilgotności w tłuszczach zwierzęcych i roślinnych oraz olejach oraz zawartości magnezu i surowego włókna w paszach były przeprowadzane zgodnie z metodami opisanymi w załączniku I do niniejszej dyrektywy.

▼M1 —————

▼M4 —————

▼B

Artykuł 3

Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia 1 stycznia 1974 r. Niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.

Artykuł 4

Niniejsza dyrektywa jest skierowana do Państw Członkowskich.









ZAŁĄCZNIK I

1. OZNACZANIE POZIOMU WILGOTNOŚCI W ZWIERZĘCYCH I ROŚLINNYCH OLEJACH I TŁUSZCZACH

1. Cel i zakres

Niniejsza metoda umożliwia oznaczenie zawartości wody i substancji lotnych w olejach i tłuszczach zwierzęcych i roślinnych.

2. Zasada

Próbka jest suszona w temperaturze 103 °C do momentu uzyskania stałej masy. Ubytek masy określany jest przez ważenie.

3. Aparatura

3.1. Płaskodenne naczynie o średnicy 8 - 9 cm i wysokości około 3 cm, wykonane z nierdzewnego materiału.

3.2. Termometr rtęciowy ze wzmocnioną bańką i rurką kompensacyjną na górnym końcu, wyskalowany od około 80 °C do przynajmniej 110 °C, o długości około 10 cm.

3.3. Łaźnia piaskowa lub elektryczna płyta grzejna.

3.4. Eksykator zawierający skuteczny środek osuszający.

3.5. Waga analityczna.

4. Procedura

Z dokładnością do 1 mg odważyć 20 g ujednorodnionej próbki do suchego, zważonego naczynia (ppkt 3.1) zawierającego termometr (ppkt 3.2). Podgrzewać na łaźni piaskowej lub płycie grzejnej (ppkt 3.3) stale mieszając termometrem tak, aby uzyskać temperaturę 90 °C w około 7 minut.

Obniżyć ciepło, obserwując częstotliwość, z którą bąbelki podnoszą się z dna naczynia. Temperatura nie może przekraczać 105 °C. Kontynuować mieszanie, skrobiąc dno naczynia, dopóki bąbelki nie przestaną się tworzyć.

W celu zapewnienia całkowitego usunięcia wilgotności należy kilka razy podgrzewać ponownie próbkę do temperatury 103 °C ± 2 °C, studząc do 93 °C między kolejnymi podgrzewaniami. Następnie zostawić próbkę w eksykatorze (ppkt 3.4) celem ostudzenia do temperatury pokojowej. Powtarzać niniejszą operację, dopóki ubytek masy między dwoma kolejnymi ważeniami nie będzie przekraczał 2 mg.

Uwaga: Przyrost masy próbki po powtarzanym podgrzewaniu wskazuje na utlenianie się tłuszczu. W takim przypadku obliczyć wynik z ważenia przeprowadzonego bezpośrednio, zanim masa zaczęła przyrastać.

5. Obliczanie wyników

Zawartość wilgoci, wyrażona jako udział procentowy w próbce, obliczana jest z następującego wzoru:

gdzie:

M0 = masa badanej próbki w gramach;

M1 = masa naczynia wraz z jego zawartością przed podgrzewaniem, w gramach;

M2 = masa naczynia wraz z zawartością po podgrzewaniu, w gramach;

Wyniki o wartości mniejszej niż 0,05 % muszą być odnotowane jako „mniej niż 0,05 %”.

Powtarzalność

Różnica między wynikami dwóch równoległych oznaczeń zawartości wilgoci przeprowadzonych na tej samej próbce nie może przekraczać 0,05 % wartości bezwzględnej.

2. OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MAGNEZU

— metodą spektrofotometrii absorpcji atomowej —

1. Cel i zakres

Niniejsza metoda umożliwia oznaczenie zawartości magnezu w paszach. Nadaje się ona w szczególności do oznaczania zawartości magnezu mniejszej od 5 %.

2. Zasada

Próbka jest spopielana i rozpuszczana w rozcieńczonym kwasie solnym. Jeśli nie zawiera żadnych substancji organicznych, jest rozpuszczana bezpośrednio w rozcieńczonym kwasie solnym. Roztwór jest rozcieńczany, a zawartość magnezu oznaczana metodą atomowej spektrofotometrii absorpcyjnej przy długości fali 285,2 nm przez porównanie z roztworami wzorcowymi.

3. Odczynniki

3.1. Czysty kwas solny o gęstości 1,16.

3.2. Czysty stężony kwas solny o gęstości 1,19.

3.3. Taśma lub drut magnezowy lub heptahydrat siarczanu magnezu wysuszony w temperaturze pokojowej.

3.4. Roztwór soli strontu (chlorek lub azotan) 2,5 % (procent wagowy), strontu (= 76,08 g czystego SrCl26H2O lub 60,38 g czystego Sr(NO3)2).

3.5. Wzorcowy roztwór magnezu: z dokładnością do 1 mg odważyć 1 g magnezu (ppkt 3.3), po starannym usunięciu z niego powłoki tlenkowej lub odpowiadającą ilość (10,143 g) heptahydratu siarczanu magnezu (ppkt 3.3). Umieścić w 1-litrowej kolbie miarowej, dodać 80 ml kwasu solnego (ppkt 3.1), zostawić do rozpuszczenia i uzupełnić wodą do 1 000 ml. 1 ml tego roztworu zawiera 1,000 mg magnezu.

4. Aparatura

4.1. Platynowe, kwarcowe lub porcelanowe tygle do spopielania.

4.2. Elektryczny piec muflowy z termostatem.

4.3. Spektrometr do pomiaru absorpcji atomowej.

5. Procedura

5.1. Przygotowanie roztworu próbki

5.1.1. Pasze składające się wyłącznie z substancji mineralnych

Z dokładnością do 1 mg odważyć 5 g próbki do kolby miarowej o pojemności 500 ml zawierającej 250-300 ml wody. Dodać 40 ml kwasu solnego (ppkt 3.1), doprowadzić do wrzenia i łagodnie gotować przez 30 minut. Pozostawić do ostygnięcia, uzupełnić do pełnej objętości wodą, wymieszać i przefiltrować do suchej zlewki przez suchy filtr harmonijkowy. Odlać pierwsze 30 ml filtratu. W razie obecności krzemionki poddać 5 g próbki działaniu wystarczającej ilości (15-30 ml) kwasu solnego (ppkt 3.2), odparować do całkowitego wysuszenia na łaźni wodnej i wstawić do pieca rozgrzanego do temperatury 105 °C na jedną godzinę. Dalej postępować zgodnie z opisem zaczynającym się w ppkt 5.1.2 zdanie trzecie.

5.1.2. Pasze składające się głównie z substancji mineralnych

Z dokładnością do 1 mg odważyć 5 g próbki do tygla do spopielania i spopielać w piecu muflowym w temperaturze 550 °C aż do uzyskania popiołu wolnego od cząstek węglowych, a następnie pozostawić do ostygnięcia. W celu usunięcia krzemionki dodać do popiołu dostateczną ilość (15 - 30 ml) kwasu solnego (ppkt 3.2), odparować do całkowitego wysuszenia na łaźni wodnej i wstawić do pieca podgrzanego do temperatury 105 °C na jedną godzinę. Poddać pozostałość działaniu 10 ml kwasu solnego (ppkt 3.1) i wypłukać ciepłą wodą do 500-mililitrowej kolby miarowej. Pozostawić do ostygnięcia i uzupełnić do pełnej objętości wodą. Wymieszać i przefiltrować do suchej zlewki przez suchy filtr harmonijkowy. Odlać pierwsze 30 ml filtratu.

5.1.3. Pasze składające się głównie z substancji organicznych

Z dokładnością do 1 mg odważyć 5 g próbki do tygla do spopielania i spopielać w piecu muflowym w temperaturze 550 °C aż do uzyskania popiołu wolnego od cząstek węglowych. Poddać popiół działaniu 5 ml kwasu solnego (ppkt 3.2), odparować do całkowitego wysuszenia na łaźni wodnej, następnie suszyć przez godzinę w piecu, rozgrzanym do temperatury 105 °C, aby uczynić krzemionkę nierozpuszczalną. Poddać popiół działaniu 5 ml kwasu solnego (ppkt 3.1), wypłukać ciepłą wodą do 250-mililitrowej kolby miarowej, doprowadzić do wrzenia, pozostawić do ostygnięcia i uzupełnić do pełnej objętości wodą. Wymieszać i przefiltrować do suchej zlewki przez suchy filtr harmonijkowy. Odlać pierwsze 30 ml filtratu.

5.2. Pomiar metodą absorpcji atomowej

Rozcieńczając wodą roztwór wzorcowy (ppkt 3.5) sporządzić co najmniej 5 roztworów odniesienia o rosnącym stężeniu, odpowiadających optymalnemu zakresowi pomiarowemu spektrofotometru. Do każdego roztworu dodać 10 ml roztworu soli strontu (ppkt 3.4), a następnie uzupełnić wodą do 100 ml. Rozcieńczyć wodą jedną podwielokrotną część filtratu uzyskanego z ppkt 5.1.1, 5.1.2 lub 5.1.3 tak, aby uzyskać stężenie magnezu w zakresie stężeń roztworów odniesienia. Stężenie kwasu solnego w tym roztworze nie może przekraczać stężenia 0,4-normalnego. Dodać 10 ml roztworu soli strontu (ppkt 3.4) i uzupełnić wodą do 100 ml. Spektrofotometrem, przy długości fali 285,2 nm, zmierzyć absorpcję roztworu oznaczanego i roztworów odniesienia.

6. Obliczanie wyników

Obliczyć ilość magnezu w próbce przez odniesienie do roztworów odniesienia. Wynik wyrazić jako udział procentowy próbki.

Powtarzalność

Różnica między wynikami dwóch równoległych oznaczeń przeprowadzonych na tej samej próbce nie może przekraczać 5 % wartości względnej.

▼M2

3. OZNACZANIE WŁÓKNA SUROWEGO

1. Cel i zakres

Metoda ta umożliwia oznaczanie zawartości pozbawionych tłuszczu substancji organicznych w paszach, które są nierozpuszczalne w środowisku kwasowym i zasadowym oraz są zwyczajowo opisywane jako włókna surowe.

2. Zasada

Odtłuszczona próbka w miarę potrzeb, jest poddawana działaniu kolejno wrzących roztworów kwasu siarkowego i wodorotlenku potasu o określonych stężeniach. Pozostałość jest oddzielana przez filtrację na filtrze ze spiekanego szkła, płukana, suszona, ważona i spopielana w temperaturze w zakresie 475–500 oC. Utrata masy wynikająca z takiego spopielania odpowiada włóknu surowemu obecnemu w badanej próbce.

3. Odczynniki

3.1. Kwas siarkowy, c = 0,13 mol/l.

3.2. Odczynnik przeciwpieniący (np. n-oktanol).

3.3. Pomoc filtracyjna (Celite 545 lub równoważny), podgrzewany w temperaturze 500 oC przez cztery godziny (ppkt 8.6).

3.4. Aceton.

3.5. Eter naftowy o temperaturze wrzenia w zakresie 40–60 oC.

3.6. Kwas solny, c = 0,5 mol/l.

3.7. Roztwór wodorotlenku potasu, c = 0,23 mol/l.

4. Aparatura

4.1. Urządzenie grzejne służące do roztwarzania kwasem siarkowym lub roztworem wodorotlenku potasu, wyposażone w podstawkę mocującą tygiel filtracyjny (ppkt 4.2) i w rurkę odprowadzającą ciecz oraz pompę próżniową próżni, w miarę możliwości ze sprężonym powietrzem. Przed wykorzystaniem każdego dnia, uprzednio podgrzać urządzenie wrzącą wodą przez pięć minut.

4.2. Szklany tygiel filtracyjny z wkręconym filtrem ze szkła spiekanego o rozmiarze porów 40–90 μm. Przed pierwszym użyciem podgrzać do temperatury 500 oC przez kilka minut i schłodzić (ppkt 8.6).

4.3. Cylinder o pojemności co najmniej 270 ml z chłodnicą zwrotną przystosowany do gotowania.

4.4. Suszarnia wysokotemperaturowa z termostatem.

4.5. Piec muflowy z termostatem.

4.6. Element służący do ekstrakcji składający się z podstawki mocującej tygiel filtracyjny (ppkt 4.2) oraz rurki odprowadzającej z kurkiem do odpływu cieczy i ujścia próżni.

4.7. Pierścienie łączące, służące do połączenia urządzenia grzejnego (ppkt 4.1), tygla (ppkt 4.2) i cylindra (ppkt 4.3) oraz do połączenia elementu służącego do ekstrakcji na zimno (ppkt 4.6) i tygla.

5. Procedura

Odważyć 1 g przygotowanej próbki z dokładnością do 0,001 g i przenieść do tygla (ppkt 4.2), (patrz: uwagi 8.1, 8.2 i 8.3) i dodać 1 g pomocy filtracyjnej (ppkt 3.3).

Zmontować urządzenie grzejne (ppkt 4.1) oraz tygiel filtracyjny (ppkt 4.2), a następnie dołączyć cylinder (ppkt 4.3) do tygla. Wlać 150 ml wrzącego kwasu siarkowego (ppkt 3.1) do zmontowanego z tyglem cylindra oraz, w miarę potrzeb, dodać kilka kropel odczynnika przeciwpieniącego (ppkt 3.2).

Doprowadzić ciecz do wrzenia w ciągu 5 ± 2 minut oraz gotować energicznie dokładnie przez 30 minut.

Otworzyć kurek w rurce odprowadzającej (ppkt 4.1) i przefiltrować w próżni kwas siarkowy przez filtrującego tygiel filtracyjny, a następnie opłukać pozostałość trzema kolejnymi trzydziestomililitrowymi porcjami wrzącej wody, upewniając się, że pozostałość przesączono do sucha po każdorazowym przemyciu.

Zamknąć kurek rurki odprowadzającej i wlać 150 ml wrzącego roztworu wodorotlenku potasu (ppkt 3.7) do zmontowanego z tyglem cylindra oraz dodać kilka kropel odczynnika przeciwpieniącego (ppkt 3.2). Doprowadzić ciecz do temperatury wrzenia w ciągu 5 ± 2 minut oraz gotować energicznie przez dokładnie 30 minut. Odfiltrować i powtórzyć procedurę płukania wykorzystaną w odniesieniu do kwasu siarkowego.

Po ostatnim przemyciu i wysuszeniu odłączyć tygiel i z zawartością i podłączyć ją do ekstraktora do elementu służącego do ekstrakcji na zimno (ppkt 4.6). Zastosować próżnię oraz płukanie pozostałości w tyglu trzema kolejnymi dwudziestopięciomililitrowymi porcjami acetonu (ppkt 3.4) zapewniając, że pozostałość jest odsączona do sucha po każdym płukaniu.

Osuszyć tygiel w piecu w temperaturze 130 oC do masy stałej. Po każdym suszeniu schłodzić w eksykatorze i niezwłocznie zważyć. Umieścić kolbę w piecu muflowym i spopielać do stałej masy w temperaturze 475–500 oC przez przynajmniej 30 minut.

Po każdym ogrzewaniu najpierw schłodzić w piecu, a następnie w eksykatorze przed ważeniem.

Przeprowadzić próbę ślepą bez próbki. Utrata wagi w wyniku spopielania nie może przekroczyć 4 mg.

6. Obliczanie wyników

Zawartość włókna surowego jako udział procentowy próbki oblicza się według wzoru:

gdzie:

a = masa próbki w g;

b = utrata masy po spopielaniu w trakcie oznaczania w g;

c = utrata masy po spopielaniu w trakcie próby ślepej, w g.

7. Powtarzalność

Różnica między dwoma równoległymi oznaczeniami przeprowadzonymi na tej samej próbce nie może przekraczać:

— 0,3 wartości bezwzględnej, dla zawartości włókna surowego mniejszej niż 10 %,

— 3 % wartości względnej w odniesieniu do wyższego wyniku badania, dla zawartości włókna surowego równej lub wyższej niż 10 %.

8. Uwagi

8.1. Pasze zawierające więcej niż 10 % surowego tłuszczu muszą zostać odtłuszczone za pomocą eteru naftowego, zanim zostaną poddane analizie (ppkt 3.5). Podłączyć tygiel filtracyjny (ppkt 4.2) wraz z jego zawartością do elementu służącego do ekstrakcji na zimno (ppkt 4.6) i zastosować próżnię oraz spłukać pozostałość trzema kolejnymi trzydziestomililitrowymi porcjami eteru naftowego, upewniając się, że pozostałość jest sucha. Podłączyć tygiel wraz z jego zawartością do urządzenia grzejnego (ppkt 4.1) i dalej postępować jak opisano w pkt 5.

8.2. Pasze zawierające tłuszcze, które nie mogą być bezpośrednio ekstrahowane eterem naftowym (ppkt 3.5) muszą zostać odtłuszczone jak wskazano w ppkt 8.1 oraz odtłuszczone ponownie po gotowaniu w kwasie. Po gotowaniu w kwasie oraz po spłukaniu, podłączyć tygiel wraz z jego zawartością do Elementu służącego do ekstrakcji na zimno (ppkt 4.6), a następnie spłukać trzy razy za pomocą 30 ml porcji eteru naftowego,. Przefiltrować w próżni do osuszenia i kontynuować przeprowadzanie analizy jak opisano w pkt 5, zaczynając od poddania działaniu wodorotlenku potasu.

8.3. Jeśli pasze zawierają ponad 5 % węglanów, wyrażonych jako węglan wapnia, połączyć tygiel (ppkt 4.2) wraz ze zważoną próbką do urządzenia grzejnego (ppkt 4.1). Spłukać próbkę trzy razy 30 ml kwasu solnego (ppkt 3.6). Po każdym dodaniu kwasu pozostawić próbkę na około 1 minutę przed filtrowaniem. Spłukać raz 30 ml wody i dalej postępować, jak opisano w pkt 5.

8.4. Jeśli używana jest aparatura stojąca (kilka tygli przyłączonych do tego samego urządzenia grzejnego), nie należy wykonywać dwóch pojedynczych oznaczeń próbki w tej samej serii.

8.5. Jeśli po gotowaniu w kwasie filtrowanie roztworu kwasowego i zasadowego jest trudne, przepuścić powietrze przez rurkę podłączoną do urządzenia grzejnego i następnie kontynuować filtrowanie.

8.6. Temperatura spopielania nie powinna być wyższa niż 500 oC w celu przedłużenia trwałości szklanego tygla. Należy zachować ostrożność w celu uniknięcia nadmiernego szoku termicznego podczas cykli ogrzewania i schładzania.

▼M4 —————