Kategoria Opis głównych właściwości

8. Pieniądz w obiegu Kategorię pasywów „pieniądz w obiegu” określa się jako „banknoty i monety w obiegu, których używa się zwyczajowo do dokonywania płatności”. Ta kategoria obejmuje banknoty emitowane przez EBC i przez KBC. Monety w obiegu nie stanowią pasywów MIF w uczestniczących Państwach Członkowskich, ale stanowią pasywa administracji centralnej. Jednakże monety stanowią część zagregowanych wielkości pieniężnych i pasywa te księguje się umownie w ramach kategorii „pieniądz w obiegu”. Odpowiednik dla tych pasywów jest włączony do kategorii „pozostałe aktywa”.

9. Depozyty Kwoty należne wierzycielom od podmiotów składających sprawozdania, inne niż kwoty powstałe w wyniku emisji zbywalnych papierów wartościowych. Do celów systemu sprawozdawczego, kategorię tę przedstawia się w podziale na depozyty typu overnight, depozyty z uzgodnionym okresem zapadalności, depozyty zwrotne za wypowiedzeniem i umowy odkupu. „Depozyty” obejmują również „pożyczki” jako pasywa MIF. W sensie pojęciowym, pożyczki reprezentują kwoty otrzymane przez MIF, które nie są skonstruowane w postaci „depozytów”. ESA 95 rozróżnia „pożyczki” i „depozyty” na podstawie identyfikacji strony, która podejmuje inicjatywę, (jeżeli jest nią kredytobiorca, stanowi to pożyczkę, ale jeżeli jest nią kredytodawca, wówczas mamy do czynienia z depozytem), chociaż w praktyce znaczenie tego rozróżnienia zmienia się w zależności od krajowej struktury finansowej W ramach systemu sprawozdawczego, „pożyczek” nie uznaje się w bilansie za oddzielną kategorię po stronie pasywów. Zamiast tego, salda uznane za „pożyczki” klasyfikuje się w sposób niezauważalny w pozycji „zobowiązania depozytowe”, o ile nie reprezentują one instrumentów zbywalnych. Jest to zgodne z powyższą definicją „zobowiązań depozytowych”. Pożyczki na rzecz MIF, sklasyfikowane jako „zobowiązania depozytowe” przedstawia się w podziale zgodnym z wymaganiami systemu sprawozdawczego (tj. według sektora, instrumentów, waluty lub okresów zapadalności). Niezbywalne instrumenty dłużne emitowane przez podmioty sprawozdawcze klasyfikuje się generalnie jako „zobowiązania depozytowe”. Instrumenty można określać mianem „niezbywalnych” w sensie istnienia ograniczeń, w odniesieniu do przeniesienia prawa własności danego instrumentu, co oznacza, że nie mogą być wprowadzane na rynek, albo że chociaż technicznie zbywalne, nie mogą być przedmiotem obrotu z uwagi na brak zorganizowanego rynku. Niezbywalne instrumenty emitowane przez podmioty składające sprawozdanie, jeżeli następnie stały się zbywalne i jeżeli mogą być przedmiotem obrotu na rynkach wtórnych, należy klasyfikować ponownie jako „dłużne papiery wartościowe”. Depozyty zabezpieczające złożone w ramach kontraktów na instrumenty pochodne należy klasyfikować jako „zobowiązania depozytowe” w przypadku gdy reprezentują one gotówkowe zabezpieczenie złożone w MIF oraz w przypadku gdy pozostają własnością składającego depozyt i podlegają spłacie na rzecz składającego depozyt, gdy następuje zamknięcie kontraktu. Na podstawie aktualnej praktyki rynkowej sugeruje się, aby zabezpieczenia otrzymywane przez podmiot składający sprawozdanie były klasyfikowane jedynie jako „zobowiązania depozytowe” w zakresie, w jakim MIF jest zasilony środkami, które są łatwo dostępne dla akcji kredytowej. W przypadku gdy część zabezpieczenia otrzymanego przez MIF musi być przekazana innemu uczestnikowi rynku instrumentów pochodnych, (np. izbie rozrachunkowej), jedynie część pozostającą w dyspozycji MIF należy w zasadzie klasyfikować jako „zobowiązania depozytowe”. Złożoność aktualnej praktyki rynkowej może powodować trudności w identyfikacji tych zabezpieczeń rzeczywiście podlegających spłacie, ponieważ różne rodzaje zabezpieczeń lokuje się w sposób niezauważalny na tym samym rachunku, lub w identyfikacji tych zabezpieczeń, które zapewniają MIF zasoby do akcji kredytowej. W tych przypadkach dopuszcza się klasyfikowanie omawianych zabezpieczeń w pozycji „pozostałe pasywa” lub jako „zobowiązania depozytowe”, zgodnie z praktyką krajową „asygnowane salda odnoszące się np. do umów leasingowych” klasyfikuje się jako zobowiązania depozytowe w pozycji „depozyty z uzgodnionym okresem zapadalności” lub „depozyty zwrotne za wypowiedzeniem” w zależności od terminu zapadalności/zapisów podstawowego kontraktu. Środków (depozytów) otrzymanych na zasadzie powiernictwa nie wykazuje się w bilansie statystycznym MIF (patrz „pożyczki udzielone na zasadzie powiernictwa” w ramach kategorii 2).

9.1. Depozyty typu overnight Depozyty, które są wymienialne na walutę i/lub które są przenaszalne na żądanie za pomocą czeków, stałego zlecenia płatniczego, polecenia pobrania lub w podobny sposób bez znaczącej zwłoki, restrykcji lub kary. Do tej pozycji włącza się również salda reprezentujące dokonane przedpłaty w kontekście pieniądza elektronicznego, w postaci pieniądza „opartego na urządzeniu technicznym” (np. karty opłacone z góry) lub pieniądza elektronicznego „opartego na oprogramowaniu komputerowym”, tworzonego przez MIF. Pozycja ta wyklucza depozyty nieprzenaszalne, które technicznie mogą zostać wycofane na żądanie, ale które podlegają znacznym karom: — Salda (oprocentowane lub nieoprocentowane), które są przenaszalne za pomocą czeków, stałego zlecenia płatniczego, polecenia pobrania i tym podobnych, bez żadnej znaczącej kary lub ograniczenia — Salda (oprocentowane lub nieoprocentowane, które są niezwłocznie wymieniane na środki pieniężne na żądanie lub do czasu zamknięcia działalności w dniu następującym po dniu, w którym depozyt złożono, bez żadnej znaczącej kary lub ograniczenia, ale które nie są przenaszalne — Salda (oprocentowane lub nieoprocentowane) reprezentujące kwoty przedpłacone w kontekście pieniądza elektronicznego „opartego na urządzeniu technicznym” lub „opartego na oprogramowaniu komputerowym” (np. karty opłacone z góry) — Pożyczki pozostające do spłacenia do czasu zamknięcia działalności w dniu następującym po dniu, w którym pożyczek tych udzielono

9.2. Depozyty z uzgodnionym okresem zapadalności Depozyty nieprzenaszalne, które nie mogą być wymienione na środki pieniężne przed upływem uzgodnionego ustalonego okresu, lub które mogą być wymienione na pieniądze przed upływem tego terminu jedynie pod warunkiem, ze posiadacz poniesie pewien rodzaj kary. Pozycja ta zawiera także administracyjnie regulowane depozyty oszczędnościowe w przypadku gdy kryterium związane z okresem zapadalności nie ma znaczenia (klasyfikowane w przedziale okresów zapadalności „powyżej dwóch lat”). Produkty finansowe z klauzulami przedłużającymi muszą być klasyfikowane według najwcześniejszego terminu zapadalności. Mimo, że depozyty z uzgodnionym okresem zapadalności mogą charakteryzować się możliwością zwrotu za uprzednim powiadomieniem lub mogą być płatne na żądanie z zastrzeżeniem pewnych kar, nie uznaje się tych właściwości za istotne do celów klasyfikacji.

9.2a. Depozyty z uzgodnionym okresem zapadalności do jednego roku — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności nie dłuższym niż jeden rok (z wyłączeniem depozytów z pierwotnym jednodniowym okresem zapadalności), które nie są przenaszalne i nie mogą zostać wymienione na walutę przed upływem tego terminu — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności nie dłuższym niż jeden rok, które nie są przenaszalne, ale mogą zostać zwrócone przed upływem tego terminu za uprzednim powiadomieniem; w przypadku powiadomienia, salda te należy klasyfikować w pozycji 9.3Π lub 9.3b, gdzie stosowne — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności nie dłuższym niż jeden rok, które nie są przenaszalne, ale mogą zostać zwrócone na żądanie z zastrzeżeniem pewnych kar — Płatności zabezpieczające w ramach kontraktów na instrumenty pochodne przewidzianych do zamknięcia w okresie jednego roku, reprezentujące zabezpieczenie gotówkowe dla ochrony przed ryzykiem kredytowym, lecz pozostających w posiadaniu składającego depozyt, podlegające zwrotowi na rzecz składającego depozyt w momencie zamknięcia kontraktu — Pożyczki potwierdzone dokumentem jednolitym z okresem zapadalności do jednego roku — Niezbywalne dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez MIF (nawet w formie zdematerializowanej) z pierwotnym okresem zapadalności do jednego roku — Dług przyporządkowany wyemitowany przez MIF w postaci depozytów lub pożyczek z pierwotnym okresem zapadalności do jednego roku

9.2b. Depozyty z uzgodnionym okresem zapadalności powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności między rokiem a dwoma latami, które nie są przenaszalne i nie mogą zostać wymienione na walutę przed upływem tego okresu — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności między jednym rokiem i dwoma latami, które nie są przenaszalne, ale które mogą zostać wykupione przed upływem tego okresu, za uprzednim powiadomieniem; w przypadku powiadomienia, salda te należy klasyfikować w pozycji 9.3Π lub 9.3b, gdzie stosowne — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności między rokiem a dwoma latami, które nie są przenaszalne, ale mogą zostać wykupione na żądanie z zastrzeżeniem pewnych kar — Płatności zabezpieczające w ramach kontraktów na instrumenty pochodne przewidzianych do zamknięcia w okresie między rokiem a dwoma latami, reprezentujące zabezpieczenie gotówkowe dla ochrony przed ryzykiem kredytowym, lecz pozostające w posiadaniu składającego depozyt, podlegające zwrotowi na rzecz składającego depozyt w momencie zamknięcia kontraktu — Pożyczki potwierdzone dokumentem jednolitym z pierwotnym okresem zapadalności między rokiem a dwoma latami — Niezbywalne dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez MIF (nawet w formie zdematerializowanej) z pierwotnym okresem zapadalności powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie — Dług przyporządkowany wyemitowany przez MIF w postaci depozytów lub pożyczek z pierwotnym okresem zapadalności powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie

9.2c. Depozyty z uzgodnionym okresem zapadalności powyżej dwóch lat — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności powyżej dwóch lat, które nie są przenaszalne i nie mogą zostać wymienione na walutę przed upływem tego terminu — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności powyżej dwóch lat, które nie są przenaszalne ale mogą zostać wykupione przed upływem tego okresu za uprzednim powiadomieniem; w przypadku powiadomienia, salda te należy klasyfikować odpowiednio w pozycji 9.3Π lub 9.3b — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności powyżej dwóch lat, które nie są przenaszalne, ale mogą zostać wykupione na żądanie z zastrzeżeniem pewnych kar — Salda (niezależnie od terminu zapadalności), odnośnie do których stopy procentowe i/lub warunki i okresy są wyszczególnione w ustawodawstwie krajowym, i które są przeznaczone na cele szczególne (np. na finansowanie potrzeb mieszkaniowych), występujące po upływie dwóch lat (nawet, jeżeli technicznie podlegają wykupowi na żądanie) — Płatności zabezpieczające w ramach kontraktów na instrumenty pochodne przewidzianych do zamknięcia w ciągu dwóch lat, reprezentujące zabezpieczenie gotówkowe dla ochrony przed ryzykiem kredytowym, lecz pozostające w posiadaniu składającego depozyt, podlegające spłacie na rzecz składającego depozyt w momencie zamknięcia kontraktu — Pożyczki potwierdzone dokumentem jednolitym z pierwotnym okresem zapadalności powyżej dwóch lat — Niezbywalne dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez MIF (nawet w formie zdematerializowanej) z pierwotnym okresem zapadalności powyżej dwóch lat — Dług przyporządkowany wyemitowany przez MIF w postaci depozytów lub pożyczek z pierwotnym okresem zapadalności powyżej dwóch lat

9.3. Depozyty zwrotne za wypowiedzeniem Nieprzenaszalne depozyty bez uzgodnionego terminu zapadalności, które nie mogą zostać wymienione na walutę bez okresu uprzedniego wypowiedzenia, przed upływem którego wymiana na środki pieniężne nie jest możliwa lub też możliwa jedynie z pewną karą. Obejmują one depozyty, które jednakże prawnie podlegają wycofaniu na żądanie, podlegałyby karom i ograniczeniom zgodnie z praktyką krajową (klasyfikowane w przedziale okresów zapadalności „do trzech miesięcy włącznie”) oraz rachunki inwestycyjne bez okresu wypowiedzenia lub uzgodnionego okresu zapadalności, zawierające ograniczające przepisy dotyczące podejmowania środków (klasyfikowane w przedziale okresów zapadalności „powyżej trzech miesięcy”).

9.3a Depozyty zwrotne za wypowiedzeniem do trzech miesięcy włącznie — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności, które mogą być wycofane jedynie z zastrzeżeniem pre-awiza do trzech miesięcy włącznie; jeżeli wykup jest możliwy przed upływem wymienionego okresu wypowiedzenia (lub nawet na żądanie), wiąże się to z koniecznością zapłaty kary — Nieprzenaszalne depozyty oszczędnościowe płatne na żądanie i inne rodzaje depozytów detalicznych, chociaż prawnie zwrotne na żądanie, podlegają znacznym karom — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności, które są nieprzenaszalne, ale które podlegały okresowi wypowiedzenia poniżej trzech miesięcy, w celu wcześniejszego wykupu

9.3b. Depozyty zwrotne za wypowiedzeniem powyżej trzech miesięcy, w tym za dwuletnim wypowiedzeniem (w przypadku gdy ma zastosowanie) — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności, które mogą być wycofane jedynie z zastrzeżeniem pre-awiza dłuższego niż trzy miesiące; jeżeli wykup jest możliwy przed upływem wymienionego okresu wypowiedzenia (lub nawet na żądanie), wiąże się z koniecznością zapłaty kary — Rachunki inwestycyjne bez okresu wypowiedzenia lub uzgodnionego okresu zapadalności, ale zawierające ograniczające zapisy dotyczące podejmowania środków — Salda ulokowane z ustalonym okresem zapadalności, które są nieprzenaszalne, ale które podlegały okresowi wypowiedzenia powyżej trzech miesięcy, w celu wcześniejszego zwrotu

9.4. Umowy odkupu Odpowiednik środka pieniężnego otrzymywanego w zamian za papiery wartościowe/złoto sprzedane przez podmioty składające sprawozdanie po danej cenie na podstawie wiążącego zobowiązania do odkupienia takich samych (lub podobnych) papierów wartościowych/złota po ustalonej cenie w określonym terminie w przyszłości. Kwoty otrzymane przez podmioty składające sprawozdanie w zamian za papiery wartościowe/złoto przeniesione na stronę trzecią („tymczasowego nabywcę”) klasyfikuje się w pozycji „umowy odkupu” w przypadku gdy istnieje wiążące zobowiązanie do odwrócenia operacji, a nie jedynie możliwość dokonania takiego wyboru. Oznacza to, że podmioty składające sprawozdanie utrzymują faktyczną (ekonomiczną) własność papierów wartościowych/złota stanowiących podstawę tej operacji. W tym względzie przeniesienie własności legalnie nabytej nie stanowi istotnego elementu dla wyznaczenia trybu postępowania z czynnościami zbliżonymi do umów odkupu. W przypadku gdy tymczasowy nabywca sprzedaje papiery wartościowe uzyskane za pomocą czynności wynikających z umowy odkupu, sprzedaż ta musi znaleźć odbicie w zapisach księgowych jako transakcja bezpośrednia w zakresie papierów wartościowych/złota i zostać wprowadzona do bilansu tymczasowego nabywcy jako pozycja ze znakiem ujemnym w portfelu papierów wartościowych/złota. Poniższe wszystkie trzy odmiany operacji typu umowy odkupu są skonstruowane w taki sposób, aby spełnić warunki konieczne do traktowania ich tak jak pożyczki zabezpieczone. Stąd kwoty otrzymane przez podmioty składające sprawozdanie (w zamian za papiery wartościowe/złoto tymczasowo przeniesione na rzecz osoby trzeciej) klasyfikuje się jako „umowy odkupu”: — kwoty otrzymane w zamian za papiery wartościowe/złoto tymczasowo przeniesione na rzecz osoby trzeciej w formie umowy odkupu — kwoty otrzymane w zamian za papiery wartościowe/złoto tymczasowo przeniesione na rzecz osoby trzeciej w formie wystawienia skryptu dłużnego (pod zabezpieczenie gotówkowe) — kwoty otrzymane w zamian za papiery wartościowe/złoto tymczasowo przeniesione na rzecz osoby trzeciej w formie umowy sprzedaży/odkupu

10. Akcje/jednostki w funduszach rynku pieniężnego Akcje lub jednostki wyemitowane przez FRP. FRP są przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania, których akcje/jednostki, w sensie płynności, stanowią bliskie substytuty depozytów, i które głównie inwestują w instrumenty rynku pieniężnego i/lub w akcje/jednostki FRP i/lub w inne przenaszalne instrumenty dłużne z końcowym okresem zapadalności do jednego roku, i/lub w depozyty bankowe, i/lub, które realizują stopę zwrotu zbliżoną do stóp procentowych instrumentów rynku pieniężnego.

11. Wyemitowane dłużne papiery wartościowe Papiery wartościowe inne niż udziały kapitałowe, wyemitowane przez podmioty składające sprawozdanie i stanowiące zwykle instrumenty zbywalne, mogące być przedmiotem obrotu na rynkach wtórnych lub mogące być kompensowanymi na rynku, a nieprzyznające posiadaczowi praw własności w stosunku do instytucji emitującej. Pozycja ta obejmuje papiery wartościowe, dające posiadaczowi bezwarunkowe prawo do stałego lub umownie ustalonego dochodu w formie wypłat kuponowych i/lub do zadeklarowanej stałej kwoty w określonym terminie (lub w określonych terminach) lub począwszy od terminu określonego w momencie emisji. Niezbywalne instrumenty wyemitowane przez podmioty składające sprawozdanie, które następnie stały się zbywalne, należy klasyfikować ponownie jako „dłużne papiery wartościowe” (patrz również kategoria 9). Do celów statystyki pieniężnej i bankowej dług przyporządkowany emitowany przez MIF traktuje się w analogiczny sposób jak inny dług zaciągnięty przez MIF. Stąd też dług przyporządkowany wyemitowany w formie papierów wartościowych klasyfikuje się jako „wyemitowane dłużne papiery wartościowe”, podczas gdy dług przyporządkowany wyemitowany przez MIF w formie depozytów lub pożyczek klasyfikuje się jako „zobowiązania depozytowe”. W przypadku gdy cały dług przyporządkowany wyemitowany przez MIF jest identyfikowany jako pojedyncza liczba do celów statystycznych, liczbę tę klasyfikuje się pod pozycją „wyemitowane dłużne papiery wartościowe”, na tej podstawie, że dług przyporządkowany jest w przeważającej mierze tworzony w postaci papierów wartościowych, a raczej nie w postaci pożyczek. Długu przyporządkowanego nie powinno się klasyfikować pod pozycją pasywów „kapitał i rezerwy”.

11a. Dłużne papiery wartościowe z pierwotnym okresem zapadalności do jednego roku — Zbywalne dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez MIF (nawet w formie zdematerializowanej) z pierwotnym okresem zapadalności do jednego roku — Dług przyporządkowany wyemitowany przez MIF w formie dłużnych papierów wartościowych z pierwotnym okresem zapadalności do jednego roku

11b. Dłużne papiery wartościowe z pierwotnym okresem zapadalności powyżej jednego roku do dwóch lat — Zbywalne dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez MIF (nawet w formie zdematerializowanej) z pierwotnym okresem zapadalności powyżej jednego roku do dwóch lat — Dług przyporządkowany wyemitowany przez MIF w postaci dłużnych papierów wartościowych z pierwotnym okresem zapadalności powyżej jednego roku i do dwóch lat

11c. Dłużne papiery wartościowe z pierwotnym okresem zapadalności powyżej dwóch lat — Zbywalne dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez MIF (nawet w formie zdematerializowanej) z pierwotnym okresem zapadalności powyżej dwóch lat — Dług przyporządkowany wyemitowany przez MIF w postaci dłużnych papierów wartościowych z pierwotnym okresem zapadalności powyżej dwóch lat

12. Kapitał i rezerwy Do celów systemu sprawozdawczego, kategoria ta obejmuje kwoty pochodzące z emisji kapitału własnego przez podmioty składające sprawozdanie na rzecz akcjonariuszy lub innych właścicieli, reprezentujące dla posiadacza prawa własności do MIF, a ogólnie dające mu uprawnienie do udziału w zyskach MIF i do udziału w funduszach własnych MIF w razie likwidacji. Włączone są także środki pochodzące z nierozdzielnych korzyści lub środków odłożonych przez podmioty składające sprawozdanie w przewidywaniu prawdopodobnych przyszłych płatności i zobowiązań. Kategoria ta obejmuje: — kapitał własny — nierozdzielne zyski lub środki — rezerwy ogólne i celowe na pożyczki, papiery wartościowe i inne rodzaje aktywów (można księgować zgodnie z zasadami rachunkowości)