02017R1938 — PL — 01.07.2022 — 002.002

Dokument ten służy wyłącznie do celów informacyjnych i nie ma mocy prawnej. Unijne instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego treść. Autentyczne wersje odpowiednich aktów prawnych, włącznie z ich preambułami, zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i są dostępne na stronie EUR-Lex. Bezpośredni dostęp do tekstów urzędowych można uzyskać za pośrednictwem linków zawartych w dokumencie

►B ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2017/1938 z dnia 25 października 2017 r. dotyczące środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego i uchylające rozporządzenie (UE) nr 994/2010 (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U. L 280 z 28.10.2017, s. 1)

zmienione przez:





sprostowane przez:









▼B

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2017/1938

z dnia 25 października 2017 r.

dotyczące środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego i uchylające rozporządzenie (UE) nr 994/2010

(Tekst mający znaczenie dla EOG)







Artykuł 1

Przedmiot

W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się przepisy służące zagwarantowaniu bezpieczeństwa dostaw gazu w Unii poprzez zapewnienie prawidłowego i ciągłego funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu ziemnego (zwanego dalej „gazem”), poprzez umożliwienie wprowadzenia środków wyjątkowych, w przypadku gdy rynek nie jest już w stanie zapewnić wymaganych dostaw gazu, w tym środków solidarnościowych stosowanych w ostateczności, oraz poprzez przejrzyste określenie i podział obowiązków pomiędzy przedsiębiorstwa gazowe, państwa członkowskie i Unię w zakresie zarówno działań zapobiegawczych, jak i reakcji na konkretne zakłócenia dostaw gazu. W niniejszym rozporządzeniu określa się również przejrzyste mechanizmy koordynacji planowania i reagowania – w duchu solidarności – na szczeblu krajowym, a także regionalnym i unijnym, w przypadkach sytuacji nadzwyczajnych.

Artykuł 2

Definicje

Na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

1) „bezpieczeństwo” oznacza bezpieczeństwo zgodnie z definicją w art. 2 pkt 32 dyrektywy 2009/73/WE;

2) „odbiorca” oznacza odbiorcę zgodnie z definicją w art. 2 pkt 24 dyrektywy 2009/73/WE;

3) „odbiorca będący gospodarstwem domowym” oznacza odbiorcę będącego gospodarstwem domowym zgodnie z definicją w art. 2 pkt 25 dyrektywy 2009/73/WE;

4) „podstawowe usługi społeczne” oznaczają usługi związane z opieką zdrowotną, podstawową opieką społeczną oraz służbami ratunkowymi i bezpieczeństwa, oświatą lub administracją publiczną;

5) „odbiorca chroniony” oznacza odbiorcę będącego gospodarstwem domowym, który jest podłączony do sieci dystrybucyjnej gazu, a oprócz tego – o ile tak postanowi dane państwo członkowskie – termin ten może obejmować co najmniej jedno z poniższych, pod warunkiem że na przedsiębiorstwa lub usługi, o których mowa w lit. a) i b) nie przypada łącznie więcej niż 20 % całkowitego rocznego ostatecznego zużycia gazu w danym państwie członkowskim: a) małe lub średnie przedsiębiorstwo, pod warunkiem że jest ono podłączone do sieci dystrybucyjnej gazu; b) podmiot świadczący podstawowe usługi społeczne, pod warunkiem że jest on podłączony do sieci dystrybucyjnej lub przesyłowej gazu; c) instalację systemów ciepłowniczych, o ile dostarcza ona energię cieplną odbiorcom będącym gospodarstwami domowymi, małym lub średnim przedsiębiorstwom lub podmiotom świadczącym podstawowe usługi społeczne, pod warunkiem że takiej instalacji nie można przestawić na paliwa inne niż gaz;

6) „odbiorca chroniony w ramach solidarnego wsparcia” oznacza odbiorcę będącego gospodarstwem domowym, który jest podłączony do sieci dystrybucyjnej gazu, a ponadto może oznaczać: a) instalację systemów ciepłowniczych, jeżeli jest ona odbiorcą chronionym w danym państwie członkowskim i tylko w zakresie, w jakim dostarcza ona energię cieplną gospodarstwom domowym lub podmiotom świadczącym podstawowe usługi społeczne nie będącym jednostką oświatową ani podmiotem administracji publicznej; lub b) podmiot świadczący podstawowe usługi społeczne, jeżeli jest on odbiorcą chronionym w danym państwie członkowskim, nie będącym jednostką oświatową ani podmiotem administracji publicznej;

7) „właściwy organ” oznacza krajowy organ administracji rządowej lub krajowy organ regulacyjny wyznaczony przez państwo członkowskie, aby zapewnić wdrożenie środków przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu;

8) „krajowy organ regulacyjny” oznacza krajowy organ regulacyjny wyznaczony zgodnie z art. 39 ust. 1 dyrektywy 2009/73/WE;

9) „przedsiębiorstwo gazowe” oznacza przedsiębiorstwo gazowe zgodnie z definicją w art. 2 pkt 1 dyrektywy 2009/73/WE;

10) „umowa na dostawy gazu” oznacza umowę na dostawy gazu zgodnie z definicją w art. 2 pkt 34 dyrektywy 2009/73/WE;

11) „przesył” oznacza przesył zgodnie z definicją w art. 2 pkt 3 dyrektywy 2009/73/WE;

12) „operator systemu przesyłowego” oznacza operatora systemu przesyłowego zgodnie z definicją w art. 2 pkt 4 dyrektywy 2009/73/WE;

13) „dystrybucja” oznacza dystrybucję zgodnie z definicją w art. 2 pkt 5 dyrektywy 2009/73/WE;

14) „operator systemu dystrybucyjnego” oznacza operatora systemu dystrybucyjnego zgodnie z definicją w art. 2 pkt 6 dyrektywy 2009/73/WE;

15) „połączenie wzajemne” oznacza połączenie wzajemne zgodnie z definicją w art. 2 pkt 17 dyrektywy 2009/73/WE;

16) „korytarze dostaw awaryjnych” oznaczają unijne korytarze dostaw gazu, które pomagają państwom członkowskim ograniczać skutki ewentualnego zakłócenia dostaw lub zakłócenia funkcjonowania infrastruktury;

17) „zdolność magazynowania” oznacza zdolność magazynowania zgodnie z definicją w art. 2 pkt 28 rozporządzenia (WE) nr 715/2009;

18) „zdolność techniczna” oznacza zdolność techniczną zgodnie z definicją w art. 2 pkt 18 rozporządzenia (WE) nr 715/2009;

19) „zdolność ciągła” oznacza zdolność ciągłą zgodnie z definicją w art. 2 pkt 16 rozporządzenia (WE) nr 715/2009;

20) „zdolność przerywana” oznacza zdolność przerywaną zgodnie z definicją w art. 2 pkt 13 rozporządzenia (WE) nr 715/2009;

21) „zdolność instalacji LNG” oznacza zdolność instalacji LNG zgodnie z definicją w art. 2 pkt 24 rozporządzenia (WE) nr 715/2009;

22) „instalacja LNG” oznacza instalację LNG zgodnie z definicją w art. 2 pkt 11 dyrektywy 2009/73/WE;

23) „instalacja magazynowa” oznacza instalację magazynową zgodnie z definicją w art. 2 pkt 9 dyrektywy 2009/73/WE;

24) „system” oznacza system zgodnie z definicją w art. 2 pkt 13 dyrektywy 2009/73/WE;

25) „użytkownik systemu” oznacza użytkownika systemu zgodnie z definicją w art. 2 pkt 23 dyrektywy 2009/73/WE;

26) „usługi pomocnicze” oznaczają usługi pomocnicze zgodnie z definicją w art. 2 pkt 14 dyrektywy 2009/73/WE;

▼M2

27) „trajektoria napełniania” oznacza cele pośrednie dla podziemnych magazynów gazu każdego państwa członkowskiego, wymienione w załączniku Ia na 2022 r. oraz, na kolejne lata, określone zgodnie z art. 6a;

28) „cel w zakresie napełnienia” oznacza wiążący cel dotyczący poziomu napełnienia w odniesieniu do łącznej zdolności podziemnych magazynów gazu;

29) „strategiczne zapasy” oznaczają podziemne zapasy lub część podziemnych zapasów nieskroplonego gazu ziemnego, które są nabywane, zarządzane i przechowywane przez operatorów systemu przesyłowego, podmiot wyznaczony przez państwa członkowskie lub przedsiębiorstwo, które mogą być udostępnione jedynie po uprzednim powiadomieniu lub zezwoleniu organu publicznego i które na ogół mogą być udostępniane w przypadku a) dużego niedoboru dostaw; b) zakłócenia w dostawach; lub c) ogłoszenia stanu nadzwyczajnego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 lit. c);

30) „zapasy bilansujące” oznaczają nieskroplony gaz ziemny, który jest: a) nabywany, zarządzany i przechowywany pod ziemią przez operatorów systemów przesyłowych lub przez podmiot wyznaczony przez państwo członkowskie, wyłącznie w celu wykonywania funkcji jako operatorów systemów przesyłowych oraz bezpieczeństwa dostaw gazu; oraz b) rozdysponowywany wyłącznie w przypadku, gdy wymaga tego utrzymanie funkcjonowania systemu w bezpiecznych i niezawodnych warunkach zgodnie z art. 13 dyrektywy 2009/73/WE oraz z art. 8 i 9 rozporządzenia (UE) nr 312/2014;

31) „podziemny magazyn gazu” oznacza instalację magazynową zdefiniowaną w art. 2 pkt 9 dyrektywy 2009/73/WE, wykorzystywaną do magazynowania gazu ziemnego, w tym zapasów bilansujących, oraz podłączoną do systemu przesyłowego lub dystrybucyjnego, ale z wyłączeniem naziemnych magazynów sferycznych lub pojemności magazynowych gazociągów.

▼B

Artykuł 3

Odpowiedzialność za bezpieczeństwo dostaw gazu

1. Współodpowiedzialność za bezpieczeństwo dostaw gazu spoczywa na przedsiębiorstwach gazowych, państwach członkowskich, w szczególności za pośrednictwem ich właściwych organów, oraz na Komisji, odpowiednio do zakresów ich działalności i kompetencji.

2. Każde państwo członkowskie wyznacza właściwy organ. Właściwe organy współpracują ze sobą przy wdrażaniu niniejszego rozporządzenia. Państwa członkowskie mogą zezwolić właściwemu organowi na delegowanie szczegółowych zadań określonych w niniejszym rozporządzeniu innym podmiotom. Właściwe organy mogą delegować zadanie związane z ogłaszaniem któregokolwiek ze stanów kryzysowych, o których mowa w art. 11 ust. 1, wyłącznie organowi publicznemu, operatorowi systemu przesyłowego lub operatorowi systemu dystrybucyjnego. Delegowane zadania są wykonywane pod nadzorem właściwego organu i są określone w planie działań zapobiegawczych i planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.

3. Każde państwo członkowskie niezwłocznie przekazuje Komisji nazwę jego właściwego organu oraz informuje o wszelkich zmianach w tym względzie, a także podaje te informacje do wiadomości publicznej.

4. Wdrażając środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, właściwy organ określa role i obowiązki poszczególnych zainteresowanych podmiotów w taki sposób, aby zapewnić trójpoziomowe podejście, które zakłada zaangażowanie w pierwszej kolejności odpowiednich przedsiębiorstw gazowych, w stosownych przypadkach – przedsiębiorstw elektroenergetycznych, oraz odnośnego sektora, w drugiej kolejności państw członkowskich na szczeblu krajowym lub regionalnym, a w trzeciej kolejności Unii.

5. Komisja koordynuje działania właściwych organów na szczeblu regionalnym i unijnym, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, między innymi za pośrednictwem GKG lub, w szczególności w przypadku stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii zgodnie z art. 12 ust. 1, za pośrednictwem grupy ds. zarządzania kryzysowego, o której mowa w art. 12 ust. 4.

6. W przypadku stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii operatorzy systemów przesyłowych współpracują ze sobą i wymieniają informacje za pośrednictwem Systemu Koordynacji Regionalnej ds. Gazu ustanowionego przez ENTSOG. ENTSOG informuje o tym odpowiednio Komisję i właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich.

7. Zgodnie z art. 7 ust. 2 identyfikuje się główne międzynarodowe ryzyka dla bezpieczeństwa dostaw gazu w Unii, i na tej podstawie określa się grupy ryzyka. Te grupy ryzyka stanowią podstawę wzmocnionej współpracy regionalnej w celu zwiększenia bezpieczeństwa dostaw gazu i umożliwiają uzgodnienia w sprawie odpowiednich i skutecznych środków transgranicznych wszystkich odnośnych państw członkowskich w ramach grup ryzyka lub poza nimi wzdłuż korytarzy dostaw awaryjnych.

Wykaz takich grup ryzyka i ich skład określono w załączniku I. Skład tych grup ryzyka nie stanowi przeszkody dla prowadzenia dowolnej innej formy współpracy regionalnej na rzecz bezpieczeństwa dostaw.

8. Komisja jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 19 aktów delegowanych w celu aktualizacji składu grup ryzyka określonych w załączniku I w drodze zmiany tego załącznika, aby odzwierciedlić rozwój głównych międzynarodowych ryzyk dla bezpieczeństwa dostaw gazu do Unii i jego wpływ na państwa członkowskie, przy uwzględnieniu wyniku ogólnounijnej symulacji scenariuszy zakłócenia dostaw gazu i funkcjonowania infrastruktury gazowej przeprowadzanej przez ENTSOG zgodnie z art. 7 ust. 1. Przed przystąpieniem do aktualizacji Komisja konsultuje się w kwestii projektu aktualizacji z GKG w składzie przewidzianym w art. 4 ust. 4.

Artykuł 4

Grupa Koordynacyjna ds. Gazu

1. W celu ułatwienia koordynacji środków dotyczących bezpieczeństwa dostaw gazu ustanawia się Grupę Koordynacyjną ds. Gazu (GKG). W skład GKG wchodzą przedstawiciele państw członkowskich, w szczególności przedstawiciele ich właściwych organów, a także Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (zwanej dalej „Agencją”), ENTSOG i organizacji reprezentujących interesy przedmiotowego sektora oraz organizacji reprezentujących interesy stosownych odbiorców. Komisja po konsultacjach z państwami członkowskimi decyduje o składzie GKG, zapewniając przy tym jej pełną reprezentatywność. Komisja przewodniczy pracom GKG. GKG przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.

2. Komisja prowadzi konsultacje z GKG i jest przez nią wspierana w szczególności w następujących kwestiach: a) bezpieczeństwo dostaw gazu w każdym okresie, w szczególności w przypadku stanu nadzwyczajnego; b) wszelkie informacje istotne dla bezpieczeństwa dostaw gazu na szczeblach krajowym, regionalnym i unijnym; c) najlepsze praktyki i ewentualne wytyczne dla wszystkich zainteresowanych stron; d) poziom bezpieczeństwa dostaw gazu, poziomy odniesienia i metodyki oceny; e) scenariusze krajowe, regionalne i unijne oraz testowanie stopnia gotowości; f) ocena planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, spójność pomiędzy poszczególnymi planami oraz wdrażanie środków przewidzianych w tych planach; g) koordynowanie – z umawiającymi się stronami Wspólnoty Energetycznej oraz z innymi państwami trzecimi – środków stosowanych w przypadku stanu nadzwyczajnego w Unii; h) pomoc potrzebna najbardziej dotkniętym państwom członkowskim.

3. Komisja regularnie zwołuje posiedzenia GKG i dzieli się z nią informacjami otrzymanymi od właściwych organów, zachowując przy tym poufność szczególnie chronionych informacji handlowych.

4. Komisja może zwołać posiedzenie GKG w składzie ograniczonym do przedstawicieli państw członkowskich, w szczególności ich właściwych organów. Komisja zwołuje posiedzenie GKG w tym ograniczonym składzie, jeżeli wystąpi o to co najmniej jeden z przedstawicieli państw członkowskich, w szczególności ich właściwych organów. W takim przypadku art. 16 ust. 2 nie ma zastosowania.

Artykuł 5

Standard w zakresie infrastruktury

1. Każde państwo członkowskie lub – jeżeli tak zdecyduje państwo członkowskie – jego właściwy organ zapewnia podjęcie niezbędnych środków, tak aby w przypadku zakłócenia funkcjonowania największej pojedynczej infrastruktury gazowej zdolność techniczna pozostałej infrastruktury, określona zgodnie ze wzorem na wskaźnik N – 1 zawartym w załączniku II pkt 2, pozwalała – bez uszczerbku dla ust. 2 niniejszego artykułu – na zaspokojenie całkowitego zapotrzebowania na gaz na obszarze analizowanym w dniu nadzwyczajnie wysokiego zapotrzebowania na gaz, występującym z prawdopodobieństwem statystycznym raz na 20 lat. Należy tego dokonać przy uwzględnieniu tendencji zużycia gazu, długoterminowych skutków środków na rzecz efektywności energetycznej oraz wskaźników wykorzystania istniejącej infrastruktury.

Obowiązek określony w akapicie pierwszym niniejszego ustępu pozostaje bez uszczerbku dla odpowiedzialności operatorów systemu przesyłowego w zakresie realizacji odpowiednich inwestycji i dla obowiązków operatorów systemów przesyłowych, określonych w rozporządzeniu (WE) nr 715/2009 i dyrektywie 2009/73/WE.

2. Obowiązek zapewnienia, by pozostała infrastruktura miała zdolność techniczną pozwalającą na zaspokojenie całkowitego zapotrzebowania na gaz, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, uznaje się również za spełniony, jeżeli w planie działań zapobiegawczych właściwy organ wykaże, że zakłócenie dostaw gazu może być w wystarczającym stopniu i w odpowiednim czasie zrekompensowane odpowiednimi rynkowymi środkami po stronie popytu. W tym celu obliczenia wskaźnika N – 1 dokonuje się zgodnie z załącznikiem II pkt 4.

3. W stosownych przypadkach, zgodnie z ocenami ryzyka, o których mowa w art. 7, właściwe organy sąsiadujących państw członkowskich mogą uzgodnić wspólne wypełnianie obowiązku określonego w ust. 1 niniejszego artykułu. W takim przypadku właściwe organy podają w ocenie ryzyka obliczenie wskaźnika N – 1 wraz z wyjaśnieniem w regionalnych rozdziałach planów działań zapobiegawczych, w jaki sposób dokonane uzgodnienia zapewniają spełnienie tego obowiązku. Zastosowanie ma załącznik II pkt 5.

4. Operatorzy systemów przesyłowych zapewniają stałą fizyczną zdolność przesyłu gazu w obu kierunkach (zwaną dalej „zdolnością przepływu w obu kierunkach”) na wszystkich połączeniach międzysystemowych między państwami członkowskimi, z wyjątkiem: a) przypadków podłączeń do instalacji produkcyjnych, instalacji LNG i sieci dystrybucyjnych; lub b) sytuacji, gdy przyznano odstępstwo od tego obowiązku, po przeprowadzeniu szczegółowej oceny oraz po konsultacjach z innymi państwami członkowskimi i z Komisją zgodnie z załącznikiem III.

W odniesieniu do procedury zapewnienia lub zwiększenia zdolności przepływu w obu kierunkach na połączeniu międzysystemowym lub procedury uzyskania lub przedłużenia odstępstwa od tego obowiązku zastosowanie ma załącznik III. Komisja podaje do wiadomości publicznej i uaktualnia wykaz odstępstw.

5. Propozycja zapewnienia lub zwiększenia zdolności przepływu w obu kierunkach lub wniosek o przyznanie lub przedłużenie odstępstwa obejmuje analizę kosztów i korzyści przygotowaną w oparciu o metodykę, o której mowa w art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 347/2013 ( 1 ) i opiera się na następujących kryteriach: a) ocena popytu na rynku; b) prognozy dotyczące popytu i podaży; c) ewentualne skutki gospodarcze dla istniejącej infrastruktury; d) studium wykonalności; e) koszty zapewnienia zdolności przepływu w obu kierunkach, w tym niezbędnego wzmocnienia systemu przesyłowego; oraz f) korzyści w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu, z uwzględnieniem możliwego wpływu zdolności przepływu w obu kierunkach na osiągnięcie standardu w zakresie infrastruktury określonego w niniejszym artykule.

6. Krajowe organy regulacyjne uwzględniają faktycznie poniesione koszty spełnienia obowiązku określonego w ust. 1 niniejszego artykułu oraz koszty zapewnienia zdolności przepływu w obu kierunkach, tak by zapewnić odpowiednie zachęty przy ustalaniu lub zatwierdzaniu, w przejrzysty i szczegółowy sposób, taryf lub metodyk zgodnie z art. 13 rozporządzenia (WE) nr 715/2009 oraz art. 41 ust. 8 dyrektywy 2009/73/WE.

7. Jeżeli rynek nie wymaga inwestycji w celu zapewnienia lub zwiększenia zdolności przepływu w obu kierunkach, ale uznaje się, że inwestycja jest niezbędna do ze względu na bezpieczeństwo dostaw gazu, oraz jeżeli pociąga ona za sobą koszty w co najmniej dwóch państwach członkowskich lub w jednym państwie członkowskim z korzyścią dla innego państwa członkowskiego, krajowe organy regulacyjne wszystkich zainteresowanych państw członkowskich przed podjęciem ewentualnej decyzji inwestycyjnej podejmują skoordynowaną decyzję o alokacji kosztów. Przy alokacji kosztów uwzględnia się zasady opisane i elementy zawarte w art. 12 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 347/2013, a w szczególności rozkład korzyści płynących z inwestycji w infrastrukturę na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa dostaw gazu do zainteresowanych państw członkowskich, jak również inwestycje już dokonane w daną infrastrukturę. Poprzez alokację kosztów nie zakłóca się w bezzasadny sposób konkurencji ani skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego i dąży się do uniknięcia wszelkich zbędnych zakłóceń rynku.

8. Właściwy organ zapewnia, aby każda nowa infrastruktura przesyłowa przyczyniała się do bezpieczeństwa dostaw gazu poprzez rozwój dobrze połączonej sieci, w tym – w stosownych przypadkach – poprzez zapewnienie wystarczającej liczby transgranicznych punktów wejścia i punktów wyjścia w stosunku do popytu na rynku i zidentyfikowanych ryzyk.

Właściwy organ w ocenie ryzyka ocenia, czy –w ramach zintegrowanego podejścia do systemu gazowego i elektroenergetycznego – istnieją wewnętrzne wąskie gardła oraz czy krajowe punkty wejścia i infrastruktura, w szczególności sieci przesyłowe, są zdolne do dostosowania krajowych i transgranicznych przepływów gazu do scenariusza zakłócenia funkcjonowania największej pojedynczej infrastruktury gazowej na szczeblu krajowym i największej pojedynczej infrastruktury gazowej służącej wspólnym interesom w grupie ryzyka, określonej w ocenie ryzyka.

9. Na zasadzie wyjątku od ust. 1 niniejszego artykułu i z zastrzeżeniem warunków określonych w niniejszym ustępie, Luksemburg, Słowenia i Szwecja nie są związane obowiązkiem przewidzianym w tym ustępie, ale dokładają starań, aby go spełnić, przy zapewnianiu dostaw gazu do odbiorców chronionych zgodnie z art. 6.

Wyjątek ten ma zastosowanie do Luksemburga pod warunkiem że:

a) posiada on co najmniej dwa połączenia wzajemne z innymi państwami członkowskimi;

b) dysponuje on co najmniej dwoma różnymi źródłami dostaw gazu; oraz

c) nie posiada on instalacji magazynowych gazu na swoim terytorium.

Wyjątek ten ma zastosowanie do Słowenii pod warunkiem że:

a) posiada ona co najmniej dwa połączenia wzajemne z innymi państwami członkowskimi;

b) dysponuje ona co najmniej dwoma różnymi źródłami dostaw gazu; oraz

c) nie posiada ona instalacji magazynowych gazu ani instalacji LNG na swoim terytorium.

Wyjątek ten ma zastosowanie do Szwecji pod warunkiem że:

a) nie ma ona na swoim terytorium tranzytowej sieci przesyłowej do innych państw członkowskich;

b) roczne wewnętrzne zużycie gazu brutto wynosi mniej niż 2 Mtoe; oraz

c) mniej niż 5 % całkowitego zużycia energii pierwotnej pochodzi z gazu.

Luksemburg, Słowenia i Szwecja informują Komisję o wszelkich zmianach mających wpływ na spełnianie warunków określonych w niniejszym ustępie. Wyjątek określony w niniejszym ustępie przestaje mieć zastosowanie, jeżeli przynajmniej jeden z tych warunków przestanie być spełniany.

W ramach krajowej oceny ryzyka przeprowadzonej zgodnie z art. 7 ust. 3 Luksemburg, Słowenia i Szwecja opisują sytuację w zakresie odnośnych warunków określonych w niniejszym ustępie oraz perspektywy spełnienia obowiązku określonego w ust. 1 niniejszego artykułu, biorąc pod uwagę skutki gospodarcze spełnienia standardu w zakresie infrastruktury, rozwój rynku gazu oraz projekty infrastruktury gazowej w grupie ryzyka. Na podstawie informacji przedstawionych w krajowej ocenie ryzyka i jeżeli odnośne warunki określone w niniejszym ustępie są nadal spełnione, Komisja może zadecydować o dalszym stosowaniu wyjątku przez kolejne cztery lata. W przypadku pozytywnej decyzji procedurę określoną w niniejszym akapicie powtarza się po czterech latach.

Artykuł 6

Standard w zakresie dostaw gazu

1. Właściwy organ zobowiązuje wskazane przez siebie przedsiębiorstwa gazowe do podjęcia środków w celu zapewnienia dostaw gazu odbiorcom chronionym w danym państwie członkowskim w każdym z następujących przypadków: a) ekstremalne temperatury w siedmiodniowym okresie szczytowego zapotrzebowania, występującym z prawdopodobieństwem statystycznym raz na 20 lat; b) okres 30 dni nadzwyczajnie wysokiego zapotrzebowania na gaz, występujący z prawdopodobieństwem statystycznym raz na 20 lat; c) wystąpienie zakłócenia funkcjonowania największej pojedynczej infrastruktury gazowej w przeciętnych warunkach w okresie zimowym – na okres 30 dni.

Do dnia 2 lutego 2018 r. każde państwo członkowskie powiadamia Komisję o swojej definicji odbiorców chronionych, ilościach gazu zużywanych rocznie przez odbiorców chronionych oraz udziale procentowym tego zużycia w całkowitym rocznym ostatecznym zużyciu gazu w tym państwie członkowskim. W przypadku gdy państwo członkowskie uwzględnia w swojej definicji odbiorców chronionych kategorie, o których mowa w art. 2 pkt 5 lit. a) lub b), określa ono zużycie gazu odpowiadające odbiorcom należącym do tych kategorii oraz udział procentowy każdej z tych grup odbiorców w całkowitym rocznym ostatecznym zużyciu gazu.

Właściwy organ wskazuje przedsiębiorstwa gazowe, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu i wymienia je w planie działań zapobiegawczych.

Wszelkie nowe środki nierynkowe przewidziane w celu zapewnienia standardu w zakresie dostaw gazu muszą spełniać wymogi procedury określonej w art. 9 ust. 4–9.

Państwa członkowskie mogą wypełnić obowiązek określony w akapicie pierwszym, wdrażając środki na rzecz efektywności energetycznej lub zastępując gaz innym źródłem energii, w tym źródłami odnawialnymi, w zakresie, w jakim zapewniają one osiągnięcie takiego samego poziomu ochrony.

2. Podwyższone standardy w zakresie dostaw gazu obowiązujące przez okres dłuższy niż 30 dni, o których mowa w ust. 1 lit. b) i c), lub dodatkowe obowiązki nałożone ze względu na bezpieczeństwo dostaw gazu muszą być oparte na ocenie ryzyka, znajdować odzwierciedlenie w planie działań zapobiegawczych oraz: a) muszą być zgodne z art. 8 ust. 1; b) nie mogą niekorzystnie wpływać na zdolność dowolnego innego państwa członkowskiego do zaopatrywania jego odbiorców chronionych w gaz zgodnie z niniejszym artykułem w przypadku stanu nadzwyczajnego w kraju, w regionie lub w Unii; oraz c) muszą być zgodne z art. 12 ust. 5 w przypadku stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii.

Komisja może wymagać uzasadnienia, w którym wykazuje się zgodność środków, o których mowa w akapicie pierwszym, z warunkami w nim określonymi. Takie uzasadnienie jest podawane do wiadomości publicznej przez właściwy organ państwa członkowskiego, które wprowadza dany środek.

Wszelkie nowe środki nierynkowe przyjęte – zgodnie z akapitem pierwszym niniejszego ustępu – od dnia 1 listopada 2017 r. muszą spełniać wymogi procedury określonej w art. 9 ust. 4–9.

3. Po upływie terminów określonych przez właściwy organ zgodnie z ust. 1 i 2 lub na bardziej rygorystycznych warunkach niż określone w ust. 1 właściwy organ i przedsiębiorstwa gazowe podejmują starania w celu zapewnienia, w zakresie, w jakim jest to możliwe, ciągłości dostaw gazu, w szczególności dla odbiorców chronionych.

4. Nałożone na przedsiębiorstwa gazowe obowiązki związane ze spełnieniem określonych w niniejszym artykule standardów w zakresie dostaw gazu muszą być niedyskryminacyjne i nie mogą stanowić nadmiernego obciążenia dla tych przedsiębiorstw.

5. W stosownych przypadkach przedsiębiorstwom gazowym zezwala się na spełnienie obowiązków nałożonych na nie na podstawie niniejszego artykułu na szczeblu regionalnym lub unijnym. Właściwe organy nie wymagają, aby standardy w zakresie dostaw gazu określone w niniejszym artykule były spełnione w oparciu o infrastrukturę znajdującą się wyłącznie na podlegającym im terytorium.

6. Właściwe organy zapewniają, by warunki dostaw dla odbiorców chronionych były określane bez uszczerbku dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego energii, a cena odpowiadała wartości rynkowej dostaw.

▼M2

Artykuł 6a

Cele w zakresie napełnienia oraz trajektorie napełniania

1. Z zastrzeżeniem ust. 2–5, państwa członkowskie osiągają następujące cele w zakresie napełniania w odniesieniu do łącznej pojemności wszystkich podziemnych magazynów gazu znajdujących się na ich terytorium i bezpośrednio połączonych z obszarem rynku na ich terytorium oraz instalacji magazynowych wymienionych w załączniku Ib, do dnia 1 listopada każdego roku: a) na 2022 r.: 80 %; b) od 2023 r.: 90 %.

Do celów przestrzegania niniejszego ustępu, państwa członkowskie uwzględniają cel, jakim jest zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw gazu w Unii zgodnie z art. 1.

2. Niezależnie od ust. 1 oraz bez uszczerbku dla obowiązków pozostałych państw członkowskich dotyczących napełnienia odnośnych podziemnych magazynów gazu, cel w zakresie napełnienia dla każdego państwa członkowskiego, w którym znajdują się podziemne magazyny gazu, ogranicza się do wolumenu odpowiadającego 35 % średniego rocznego zużycia gazu w ciągu poprzednich pięciu lat w danym państwie członkowskim.

3. Niezależnie od ust. 1 oraz bez uszczerbku dla obowiązków pozostałych państw członkowskich dotyczących napełnienia odnośnych podziemnych magazynów gazu, cel w zakresie napełnienia dla każdego państwa członkowskiego, w którym znajdują się podziemne magazyny gazu, ogranicza się o wolumen, który został dostarczony do państw trzecich w okresie referencyjnym 2016–2021, jeżeli średni wolumen dostaw wynosił ponad 15 TWh rocznie w okresie poboru gazu z magazynów (październik–kwiecień).

4. W odniesieniu do podziemnych magazynów gazu wymienionych w załączniku Ib zastosowanie mają cele w zakresie napełnienia zgodnie z ust. 2 oraz trajektorie napełniania zgodnie z ust. 7. Szczegółowe informacje dotyczące obowiązków każdego państwa członkowskiego zostaną określone w umowie dwustronnej zgodnie z załącznikiem Ib.

5. Państwo członkowskie może częściowo osiągnąć cel w zakresie napełnienia poprzez uwzględnienie LNG fizycznie zmagazynowanego i dostępnego w instalacjach LNG jeżeli spełnione są oba następujące warunki: a) system gazowy posiada znaczącą zdolność magazynowania LNG, stanowiącą rocznie ponad 4 % średniego krajowego zużycia w ciągu poprzednich pięciu lat; b) państwo członkowskie nałożyło na dostawców gazu obowiązek magazynowania minimalnych wolumenów gazu w podziemnych magazynów gazu lub instalacjach LNG zgodnie z art. 6b ust. 1 lit. a).

6. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do osiągnięcia lub zapewnienia osiągnięcia celów pośrednich w następujący sposób: a) na 2022 r.: zgodnie z załącznikiem Ia; oraz b) od 2023 r.: zgodnie z ust. 7.

7. W odniesieniu do 2023 r. i kolejnych lat każde państwo członkowskie z podziemnymi magazynami gazu przedkłada Komisji do dnia 15 września poprzedniego roku, w formie zagregowanej, projekt trajektorii napełniania, z celami pośrednimi na luty, maj, lipiec i wrzesień, w tym informacje techniczne, dla podziemnych magazynów gazu na jego terytorium i bezpośrednio połączonych z jego obszarem rynku. Trajektoria napełniania i cele pośrednie opierają się na wskaźniku średniego napełnienia z pięciu poprzednich lat.

W przypadku państw członkowskich, dla których cel w zakresie napełnienia jest ograniczony do 35 % ich średniego rocznego zużycia gazu zgodnie z ust. 2, cele pośrednie trajektorii napełniania obniża się odpowiednio.

Na podstawie informacji technicznych dostarczonych przez każde państwo członkowskie oraz z uwzględnieniem oceny przeprowadzonej przez GKG, Komisja przyjmuje akty wykonawcze określające indywidualną trajektorię napełniania dla każdego państwa członkowskiego. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 18a ust. 2. Przyjmuje się je do dnia 15 listopada roku poprzedzającego, o ile to konieczne, w tym również w przypadku gdy państwo członkowskie przedłożyło zaktualizowany projekt trajektorii napełniania. Opierają się one na ocenie ogólnej sytuacji w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu oraz rozwoju popytu i podaży gazu w Unii i w poszczególnych państwach członkowskich oraz są ustalane w sposób gwarantujący bezpieczeństwo dostaw gazu, przy jednoczesnym unikaniu niepotrzebnych obciążeń dla państw członkowskich, uczestników rynku gazu, operatorów systemu magazynowania lub odbiorców oraz niezakłócający nadmiernie konkurencji między instalacjami magazynowymi znajdującymi się w sąsiadujących państwach członkowskich.

8. W przypadku gdy w jakimkolwiek danym roku państwo członkowskie nie jest w stanie osiągnąć swojego celu w zakresie napełnienia do dnia 1 listopada ze względu na szczególne właściwości techniczne jednego lub większej liczby podziemnych magazynów gazu na jego terytorium, na przykład w przypadku wyjątkowo niskich wskaźników zatłaczania, zezwala się mu na jego osiągnięcie do dnia 1 grudnia. Państwo członkowskie informuje o tym Komisję do dnia 1 listopada, podając przyczyny opóźnienia.

9. Cele w zakresie napełnienia nie mają zastosowania w przypadku ogłoszenia przez Komisję stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii zgodnie z art. 12 na wniosek – w zależności od przypadku – jednego lub większej liczby państw członkowskich, które ogłosiły stan nadzwyczajny, oraz dopóki trwa ten stan.

10. Właściwy organ każdego państwa członkowskiego stale monitoruje przestrzeganie trajektorii napełniania oraz regularnie składa sprawozdania GKG. Jeżeli poziom napełnienia w danym państwie członkowskim jest o więcej niż pięć punktów procentowych niższy od poziomu trajektorii napełniania, właściwy organ niezwłocznie podejmuje skuteczne środki, aby go zwiększyć. Państwa członkowskie informują Komisję oraz GKG o podjętych środkach.

11. W przypadku znacznego i trwałego odejścia przez państwo członkowskie od trajektorii napełniania, zagrażającego osiągnięciu celu w zakresie napełnienia lub w przypadku odejścia od celu w zakresie napełniania, Komisja – po konsultacji z GKG oraz zainteresowanymi państwami członkowskimi – wydaje dla tego państwa członkowskiego lub tych państw członkowskich zalecenie dotyczące środków, które należy podjąć natychmiast.

W przypadku gdy odejście nie zostanie znacząco zmniejszone w ciągu miesiąca od otrzymania zalecenia Komisji, Komisja – po konsultacji z GKG oraz zainteresowanymi państwami członkowskimi – podejmuje w ostateczności decyzję zobowiązującą dane państwo członkowskie do podjęcia środków, które skutecznie zaradzą odejściu, w tym – w stosownych przypadkach – jednego lub większej liczby środków wymienionych w art. 6b ust. 1 lub jakiegokolwiek innego środka w celu zapewnienie osiągnięcia celu w zakresie napełnienia zgodnie z niniejszym artykułem.

Podejmując decyzję, które środki podjąć zgodnie z akapitem drugim, Komisja bierze pod uwagę szczególną sytuację danego państwa członkowskiego lub danych państw członkowskich, na przykład wielkość podziemnych magazynów gazu w odniesieniu do krajowego zużycia gazu, znaczenie podziemnych magazynów gazu dla bezpieczeństwa dostaw gazu w regionie oraz wszelkie istniejące magazyny LNG.

Wszelkie środki podjęte przez Komisję w celu zaradzenia odejściom od trajektorii napełniania lub celu w zakresie napełnienia na 2022 r. uwzględniają krótkie ramy czasowe wykonania niniejszego artykułu na poziomie krajowym, które mogły przyczynić się do odejścia od trajektorii napełniania lub celu w zakresie napełnienia na 2022 r.

Komisja zapewnia, aby środki, podjęte zgodnie z niniejszym ustępem:

a) nie wykraczały poza to, co jest konieczne do zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw gazu;

b) nie nakładały nieproporcjonalnych obciążeń na państwa członkowskie, uczestników rynku gazu, operatorów systemu magazynowania lub odbiorców.

Artykuł 6b

Osiąganie celu w zakresie napełnienia

1. Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki, w tym zapewniając zachęty finansowe lub rekompensatę dla uczestników rynku, aby osiągnąć cele w zakresie napełnienia określone zgodnie z art. 6a. Zapewniając osiągnięcie celów w zakresie napełnienia, państwa członkowskie w miarę możliwości traktują priorytetowo środki rynkowe.

W zakresie, w jakim którekolwiek środki przewidziane w niniejszym artykule wchodzą w zakres obowiązków i uprawnień krajowego organu regulacyjnego zgodnie z art. 41 dyrektywy 2009/73/WE, krajowe organy regulacyjne są odpowiedzialne za podjęcie tych środków.

Środki podjęte zgodnie z niniejszym ustępem mogą w szczególności obejmować:

a) zobowiązanie dostawców gazu do magazynowania minimalnych wolumenów gazu w instalacjach magazynowych, w tym podziemnych magazynach gazu lub w magazynach LNG; wolumeny te określa się na podstawie wolumenu gazu dostarczanego przez dostawców gazu odbiorcom chronionym;

b) zobowiązanie operatorów systemu magazynowania do oferowania swoich zdolności uczestnikom rynku;

c) zobowiązanie operatorów systemów przesyłowych lub podmiotów wyznaczonych przez państwo członkowskie do nabycia zapasów bilansujących i zarządzania nimi wyłącznie w celu wykonywania ich funkcji jako operatorów systemów przesyłowych oraz – w razie konieczności – nałożenie na inny wyznaczony podmiot obowiązku w celu zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw gazu w sytuacji nadzwyczajnej, o której mowa w art. 11 ust. 1, lit. c);

d) wykorzystanie skoordynowanych instrumentów, takich jak platformy zakupu LNG, z innymi państwami członkowskimi w celu maksymalizacji wykorzystania LNG oraz zmniejszenia barier infrastrukturalnych i regulacyjnych dla wspólnego korzystania z LNG w celu napełnienia podziemnych magazynów gazu;

e) stosowanie dobrowolnego mechanizmu wspólnego udzielania zamówień na gaz ziemny, w przypadku stosowania którego Komisja może w razie potrzeby wydać wytyczne do dnia 1 sierpnia 2022 r.;

f) zapewnienie zachęt finansowych uczestnikom rynku, w tym operatorom systemów magazynowania, takich jak kontrakty na transakcje różnicowe, lub zapewnienie uczestnikom rynku rekompensaty z tytułu zmniejszenia dochodów lub z tytułu kosztów poniesionych przez nich w związku z nałożonymi na nich – w tym na operatorów systemów magazynowania – obowiązkami, których nie można pokryć z dochodów;

g) zobowiązanie posiadaczy zdolności magazynowania do wykorzystania lub uwolnienia niewykorzystanych zarezerwowanych zdolności, zobowiązując nadal jednocześnie posiadacza zdolności magazynowej niekorzystającego ze zdolności magazynowania do zapłaty uzgodnionej ceny przez cały okres obowiązywania umowy magazynowania;

h) przyjęcie skutecznych instrumentów nabywania strategicznych zapasów i zarządzania nimi przez podmioty publiczne lub prywatne, pod warunkiem że takie instrumenty nie zakłócają konkurencji lub prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego;

i) wyznaczenie specjalnego podmiotu, któremu zostanie powierzone zadanie osiągnięcia celu w zakresie napełnienia w przypadku gdy w przeciwnym razie cel w zakresie napełnienia nie zostałby osiągnięty;

j) zapewnianie obniżek taryf za magazynowanie;

k) pobieranie dochodów niezbędnych do odzyskania kapitału i wydatków operacyjnych związanych z regulowanymi instalacjami magazynowymi w postaci taryf za magazynowanie oraz specjalnej opłaty włączonej do taryf przesyłowych, pobieranych wyłącznie z punktów wyjścia do odbiorców końcowych znajdujących się w tych samych państwach członkowskich, pod warunkiem że dochody uzyskane dzięki taryfom nie są większe niż dochody dozwolone.

2. Środki podjęte przez państwa członkowskie na podstawie ust. 1 ograniczają się do tego, co jest konieczne do osiągnięcia trajektorii napełniania oraz celów w zakresie napełnienia. Muszą być jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne, niedyskryminacyjne i weryfikowalne. Nie mogą nadmiernie zakłócać konkurencji lub prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu ani zagrażać bezpieczeństwu dostaw gazu do innych państw członkowskich lub Unii.

3. Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić efektywne wykorzystanie istniejącej infrastruktury na poziomie krajowym i regionalnym z korzyścią dla bezpieczeństwa dostaw gazu. Środki te w żadnym razie nie mogą blokować ani ograniczać transgranicznego wykorzystania instalacji magazynowych lub instalacji LNG oraz nie mogą ograniczać transgranicznych zdolności przesyłowych przydzielonych zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2017/459 ( 2 ).

4. Podejmując środki na podstawie niniejszego artykułu, państwa członkowskie stosują zasadę „efektywność energetyczna przede wszystkim”, a jednocześnie nadal osiągają cele swoich odpowiednich środków, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 ( 3 ).

Artykuł 6c

Uzgodnienia w zakresie składowania oraz mechanizm podziału obciążeń.

1. Państwo członkowskie bez podziemnych magazynów gazu zapewnia, aby uczestnicy rynku w tym państwie członkowskim dokonywali uzgodnień z operatorami podziemnego systemu magazynowania lub innymi uczestnikami rynku w państwach członkowskich z podziemnymi magazynami gazu. Uzgodnienia te przewidują wykorzystanie – do dnia 1 listopada – pojemności magazynowych odpowiadających co najmniej 15 % średniego rocznego zużycia gazu w ciągu poprzednich pięciu lat w państwie członkowskim bez podziemnych magazynów gazu. Jednakże w przypadku gdy transgraniczna zdolność przesyłowa lub inne ograniczenia techniczne uniemożliwiają państwu członkowskiemu bez podziemnych magazynów gazu pełne wykorzystanie 15 % tych pojemności magazynowych, to państwo członkowskie wykorzystuje jedynie technicznie możliwe pojemności.

W przypadku gdy ograniczenia techniczne uniemożliwiają państwu członkowskiemu wywiązanie się z obowiązku określonego w akapicie pierwszym, a państwo członkowskie wprowadziło obowiązek magazynowania innych paliw w celu zastąpienia nimi gazu, obowiązek określony w akapicie pierwszym może być wyjątkowo spełniony przez równoważny obowiązek magazynowania paliw innych niż gaz. Ograniczenia techniczne i równoważność środka wykazywane są przez zainteresowane państwo członkowskie.

2. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 państwo członkowskie bez podziemnych magazynów gazu może opracować mechanizm podziału obciążeń z jednym lub większą liczbą państw członkowskich z podziemnymi magazynami gazu (zwany dalej „mechanizmem podziału obciążeń”).

Mechanizm podziału obciążeń opiera się na odpowiednich danych z najnowszej oceny ryzyka na podstawie art. 7 oraz uwzględnia wszystkie następujące parametry:

a) koszt wsparcia finansowego służącego osiągnięciu celów w zakresie napełnienia, z wyłączeniem kosztów spełnienia wszelkich obowiązków w zakresie strategicznych zapasów;

b) wolumeny gazu potrzebne do zaspokojenia popytu odbiorców chronionych zgodnie z art. 6 ust. 1;

c) wszelkie ograniczenia techniczne, w tym dostępna zdolność podziemnego magazynowania, techniczna transgraniczna zdolność przesyłowa i wskaźniki poboru.

Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o mechanizmie podziału obciążeń do dnia 2 września 2022 r. W przypadku braku porozumienia w sprawie mechanizmu podziału obciążeń do tego dnia, państwa członkowskie bez podziemnych magazynów gazu wykazują, że przestrzegają ust. 1 oraz powiadamiają o tym Komisję.

3. Jako środek przejściowy, państwa członkowskie bez podziemnych magazynów gazu, ale posiadające podziemne magazyny gazu ujęte w ostatnim wykazie projektów wspólnego zainteresowania, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/869 ( 4 ), mogą częściowo przestrzegać ust. 1 poprzez uwzględnienie zapasów LNG w istniejących pływających jednostkach magazynowych, do czasu uruchomienia ich podziemnych magazynów gazu.

4. Państwa członkowskie bez podziemnych magazynów gazu mogą zapewnić uczestnikom rynku lub operatorom systemów przesyłowych, w stosownych przypadkach, zachęty lub rekompensatę finansową z tytułu zmniejszenia dochodów lub z tytułu kosztów poniesionych przez nich w związku z przestrzeganiem przez nich obowiązków w zakresie magazynowania zgodnie z niniejszym artykułem, w przypadku, gdy takiego zmniejszenia dochodów lub kosztów nie można pokryć z dochodów, w celu zapewnienia spełnienia obowiązku magazynowania gazu w innych państwach członkowskich zgodnie z ust. 1 lub wdrożenia mechanizmu podziału obciążeń. Jeżeli zachęta lub rekompensata finansowa finansowane są z opłaty, nie stosuje się jej do transgranicznych punktów połączenia międzysystemowego.

5. Niezależnie od ust. 1, w przypadku gdy państwo członkowskie posiada podziemne magazyny gazu znajdujące się na jego terytorium i łączna pojemność tych magazynów jest większa niż roczne zużycie gazu w tym państwie członkowskim, państwa członkowskie bez podziemnych magazynów gazu, które mają dostęp do tych magazynów: a) zapewniają, aby do dnia 1 listopada pojemności magazynowe odpowiadały co najmniej średniemu wykorzystaniu zdolności magazynowania w ciągu poprzednich pięciu lat, wyliczanej między innymi poprzez uwzględnienie przepływów w sezonie poboru w ciągu poprzednich pięciu lat z państw członkowskich, w których znajdują się instalacje magazynowe; albo b) wykazują, że zdolność magazynowania równoważna wolumenowi objętemu obowiązkiem wynikającym z lit. a) została zarezerwowana.

Jeżeli państwo członkowskie bez podziemnych magazynów gazu może wykazać, że pojemność magazynowa równoważna wolumenowi objętemu obowiązkiem wynikającym z akapitu pierwszego lit. a) została zarezerwowana, stosuje się ust. 1.

Obowiązek wynikający z niniejszego ustępu ogranicza się do 15 % średniego rocznego zużycia gazu w ciągu poprzednich pięciu lat w danym państwie członkowskim.

6. O ile w załączniku Ib nie określono inaczej, w przypadku podziemnych magazynów gazu znajdujących się w jednym państwie członkowskim, które nie są objęte ust. 5, ale są bezpośrednio połączone z obszarem rynku innego państwa członkowskiego, to inne państwo członkowskie zapewnia, aby do dnia 1 listopada pojemności magazynowe odpowiadały co najmniej średnim pojemnościom magazynowym zarezerwowanym w danym punkcie transgranicznym w ciągu poprzednich pięciu lat.

Artykuł 6d

Monitorowanie i egzekwowanie

1. Operatorzy systemów magazynowania zgłaszają poziom napełnienia właściwemu organowi w każdym państwie członkowskim, w którym znajdują się odnośne podziemne magazyny gazu, oraz – w stosownych przypadkach – podmiotowi wyznaczonemu przez dane państwo członkowskie (zwanemu dalej „wyznaczonym podmiotem”) w następujący sposób: a) na 2022 r.: na każdy z celów pośrednich określonych w załączniku Ia; oraz ▼C1 b) od 2023 r.: jak określono zgodnie z art. 6a ust. 7 ▼M2

2. Właściwy organ oraz – w stosownych przypadkach – wyznaczony podmiot z każdego państwa członkowskiego monitorują poziomy napełnienia podziemnych magazynów gazu na swoich terytoriach pod koniec każdego miesiąca i bez zbędnej zwłoki przekazują rezultaty Komisji.

W stosownych przypadkach Komisja może zwrócić się do Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) o wsparcie w takim monitorowaniu.

3. Komisja regularnie składa GKG sprawozdania na podstawie informacji przekazanych przez właściwy organ oraz – w stosownych przypadkach –wyznaczony podmiot z każdego państwa członkowskiego.

4. GKG wspiera Komisję w monitorowaniu trajektorii napełniania i celów w zakresie napełnienia oraz opracowuje wytyczne dla Komisji w sprawie odpowiednich środków mających na celu zapewnienie zgodności w przypadku odejścia przez te państwa członkowskie od trajektorii napełniania lub gdy nie osiągają one celów w zakresie napełnienia.

5. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, aby osiągnąć trajektorie napełniania i cele w zakresie napełnienia oraz aby wyegzekwować od uczestników rynku obowiązki w zakresie magazynowania, których spełnienie jest wymagane do ich osiągnięcia, w tym poprzez nakładanie na tych uczestników rynku wystarczająco odstraszających sankcji i grzywien.

Państwa członkowskie niezwłocznie informują Komisję o środkach w zakresie egzekwowania wprowadzonych na podstawie niniejszego rozporządzenia.

6. W przypadku wymiany szczególnie chronionych informacji handlowych Komisja może zwołać posiedzenia GKG w składzie ograniczonym do niej samej i państw członkowskich.

7. Wymieniane informacje ograniczają się do tego, co jest konieczne w celu monitorowania zgodności z niniejszym rozporządzeniem.

Komisja, krajowe organy regulacyjne oraz państwa członkowskie zachowują poufność szczególnie chronionych informacji handlowych otrzymanych do celów wykonywania ich obowiązków.

▼B

Artykuł 7

Ocena ryzyka

▼M2

1. Do dnia 1 września 2022 r. ENTSOG przeprowadzi ogólnounijną symulację scenariuszy zakłóceń dostaw i infrastruktury gazu, obejmującą scenariusze zakładające długotrwałe odcięcie jednego ze źródeł dostaw. Symulacja obejmuje identyfikację i ocenę korytarzy dostaw awaryjnych gazu, a także określa, które państwa członkowskie mogą zaradzić zidentyfikowanym zagrożeniom, w tym w odniesieniu do LNG. Scenariusze zakłóceń dostaw i infrastruktury gazu oraz metodykę symulacji określa ENTSOG we współpracy z GKG. ENTSOG zapewnia odpowiedni poziom przejrzystości oraz dostęp do założeń modelowania stosowanych w swoich scenariuszach. Ogólnounijną symulację scenariuszy dotyczących dostaw gazu i zakłóceń infrastruktury powtarza się co cztery lata, chyba że okoliczności uzasadniają częstsze aktualizacje.

▼B

2. Właściwe organy w obrębie każdej grupy ryzyka zgodnie z wykazem w załączniku I dokonują na szczeblu grupy ryzyka wspólnej oceny (zwanej dalej „wspólną oceną ryzyka”) wszystkich istotnych czynników ryzyka, takich jak klęski żywiołowe, ryzyka technologiczne, handlowe, społeczne, polityczne i inne, które mogłyby spowodować urzeczywistnienie głównego ryzyka międzynarodowego dla bezpieczeństwa dostaw gazu, z powodu którego utworzono daną grupę ryzyka. Właściwe organy uwzględniają wyniki symulacji, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, na potrzeby przygotowania ocen ryzyka oraz planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.

Właściwe organy w ramach każdej grupy ryzyka uzgadniają mechanizm współpracy do celów przeprowadzenia wspólnej oceny ryzyka i informują o tym mechanizmie GKG jedenaście miesięcy przed upływem terminu powiadomienia o wspólnej ocenie ryzyka i jej aktualizacjach. Na wniosek właściwego organu Komisja może pełnić rolę koordynującą w procesie przygotowania wspólnej oceny ryzyka, w szczególności podczas tworzenia mechanizmu współpracy. Jeżeli właściwe organy w ramach danej grupy ryzyka nie uzgodnią mechanizmu współpracy, Komisja proponuje mechanizm współpracy dla tej grupy ryzyka po przeprowadzeniu konsultacji z zainteresowanymi właściwymi organami. Zainteresowane właściwe organy uzgadniają mechanizm współpracy dla tej grupy ryzyka przy jak najpełniejszym uwzględnieniu propozycji Komisji.

Dziesięć miesięcy przed upływem terminu powiadomienia o wspólnej ocenie ryzyka lub jej aktualizacjach każdy właściwy organ, w ramach uzgodnionego mechanizmu współpracy, udostępnia i aktualizuje wszystkie krajowe dane niezbędne do sporządzenia wspólnej oceny ryzyka, w szczególności do analizy różnych scenariuszy, o których mowa w ust. 4 lit. c).

3. Właściwy organ każdego państwa członkowskiego przeprowadzają krajową ocenę ryzyka (zwaną dalej „krajową oceną ryzyka”) w odniesieniu do wszystkich istotnych ryzyk wpływających na bezpieczeństwo dostaw gazu. Taka ocena musi być w pełni spójna z założeniami i wynikami wspólnej) oceny lub wspólnych ocen ryzyka.

4. Oceny ryzyka, o których mowa w ust. 2 i 3 niniejszego artykułu, są przeprowadzane, stosownie do sytuacji, poprzez: a) zastosowanie standardów określonych w art. 5 i 6. W ocenie ryzyka opisuje się obliczenie wskaźnika N – 1 na szczeblu krajowym oraz, w stosownym przypadku, zawiera się obliczenie wskaźnika N – 1 na szczeblu regionalnym. W ocenie ryzyka określa się również przyjęte założenia, w tym, w stosownym przypadku, założenia dla obliczenia wskaźnika N – 1 na szczeblu regionalnym, oraz dane niezbędne do tego obliczenia. Do obliczenia wskaźnika N – 1 na szczeblu krajowym dołącza się symulację zakłócenia funkcjonowania największej pojedynczej infrastruktury gazowniczej przy użyciu modelu hydraulicznego dla terytorium krajowego, jak również obliczenie wskaźnika N – 1 z uwzględnieniem poziomu gazu w magazynach wynoszącego 30 % i 100 % maksymalnej pojemności czynnej; b) uwzględnienie wszystkich stosownych okoliczności krajowych i międzynarodowych, w szczególności wielkości rynku, układu sieci, rzeczywistych przepływów, w tym przepływów wyjściowych z danych państw członkowskich, możliwości fizycznych przepływów gazu w obu kierunkach, w tym wynikającej stąd ewentualnej potrzeby wzmocnienia systemu przesyłowego, możliwości produkcyjnych i magazynowych oraz roli gazu w koszykach energetycznych, w szczególności w odniesieniu do systemów ciepłowniczych i produkcji energii elektrycznej oraz funkcjonowania przemysłu, a także aspektów bezpieczeństwa i jakości gazu; c) analizę różnych scenariuszy nadzwyczajnie wysokiego zapotrzebowania na gaz i zakłócenia dostaw gazu, z uwzględnieniem historii, prawdopodobieństwa, pory roku, częstotliwości i długości ich występowania oraz z oszacowaniem ich prawdopodobnych skutków, takich jak: (i) zakłócenie funkcjonowania infrastruktury mającej znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw gazu, szczególnie w infrastrukturze przesyłowej, magazynach lub terminalach LNG, w tym w największej infrastrukturze gazowniczej określonej do celów obliczenia wskaźnika N – 1; oraz (ii) zakłócenie dostaw od dostawców z państw trzecich, a także, w stosownych przypadkach, ryzyka geopolityczne; d) określenie wzajemnych oddziaływań i korelacji ryzyk pomiędzy państwami członkowskimi w grupie ryzyka oraz z innymi państwami członkowskimi lub innymi grupami ryzyka, stosownie do przypadku, w tym w odniesieniu do połączeń międzysystemowych, dostaw transgranicznych, transgranicznego dostępu do instalacji magazynowych oraz zdolności przepływu w obu kierunkach; e) uwzględnienie ryzyk związanych z kontrolą nad infrastrukturą mającą znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw gazu w zakresie, w jakim ryzyka te mogą obejmować, między innymi, ryzyka niedoinwestowania, ograniczenia dywersyfikacji, niewłaściwego wykorzystania istniejącej infrastruktury lub naruszenia prawa Unii; f) uwzględnienie maksymalnej zdolności połączeń międzysystemowych w każdym granicznym punkcie wejścia i punkcie wyjścia oraz różnych poziomów napełnienia magazynów; ▼M2 g) uwzględnienie scenariuszy zakładających długotrwałe odcięcie jednego ze źródeł dostaw. ▼B

5. Wspólne i krajowe oceny ryzyka przygotowuje się zgodnie z odpowiednim wzorem określonym w załączniku IV lub V. W razie konieczności państwa członkowskie mogą zawrzeć w ocenach ryzyka dodatkowe informacje. Komisja jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 19 aktów delegowanych w celu zmiany wzorów określonych w załączniku IV i V, po przeprowadzeniu konsultacji z GKG, aby uwzględnić doświadczenia zdobyte podczas stosowania niniejszego rozporządzenia oraz aby zmniejszyć obciążenia administracyjne dla państw członkowskich.

6. Przedsiębiorstwa gazowe, odbiorcy przemysłowi gazu, odpowiednie organizacje reprezentujące interesy odbiorców będących gospodarstwami domowymi i odbiorców przemysłowych gazu, a także państwa członkowskie oraz – jeżeli nie są one właściwymi organami – krajowe organy regulacyjne, współpracują z właściwymi organami i na żądanie przekazują im wszystkie informacje niezbędne do wspólnych i krajowych ocen ryzyka.

7. Do dnia 1 października 2018 r. państwa członkowskie przekazują Komisji pierwszą wspólną ocenę ryzyka, po jej uzgodnieniu przez wszystkie państwa członkowskie w danej grupie ryzyka, oraz krajowe oceny ryzyka. Następnie oceny ryzyka aktualizuje się co cztery lata, chyba że okoliczności wymagają częstszych aktualizacji. W ocenach ryzyka uwzględnia się postępy poczynione w zakresie inwestycji niezbędnych do spełnienia standardu w zakresie infrastruktury określonego w art. 5 oraz specyficzne dla danego państwa trudności, jakie wystąpiły w trakcie wdrażania nowych alternatywnych rozwiązań. W ocenach tych korzysta się również z doświadczeń nabytych poprzez symulację planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej określoną w art. 10 ust. 3.

Artykuł 8

Opracowanie planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej

1. Środki na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw gazu zawarte w planie działań zapobiegawczych i planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej muszą być jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne, niedyskryminacyjne i weryfikowalne, nie mogą bezzasadnie zakłócać konkurencji ani skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu i nie mogą zagrażać bezpieczeństwu dostaw gazu do innych państw członkowskich lub do Unii.

2. Właściwy organ każdego państwa członkowskiego, po skonsultowaniu się z przedsiębiorstwami gazowymi, odpowiednimi organizacjami reprezentującymi interesy odbiorców będących gospodarstwami domowymi i odbiorców przemysłowych gazu, w tym z producentami energii elektrycznej, operatorami systemów przesyłowych energii elektrycznej oraz – jeżeli nie jest on właściwym organem – z krajowym organem regulacyjnym opracowuje: a) zgodnie z art. 9 – plan działań zapobiegawczych, obejmujący środki niezbędne w celu wyeliminowania lub ograniczenia zidentyfikowanych ryzyk, odnoszący się do skutków środków w zakresie efektywności energetycznej i środków po stronie popytu we wspólnych i krajowych ocenach ryzyka; b) zgodnie z art. 10 – plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, obejmujący środki podejmowane w celu usunięcia lub ograniczenia skutków zakłócenia dostaw gazu.

3. Plan działań zapobiegawczych oraz plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej zawierają rozdział regionalny lub kilka rozdziałów regionalnych, w przypadku gdy państwo członkowskie należy do różnych grup ryzyka określonych w załączniku I.

Rozdziały regionalne są opracowywane wspólnie przez wszystkie państwa członkowskie w grupie ryzyka przed ich włączeniem do odpowiednich planów krajowych. Komisja pełni rolę koordynującą w celu umożliwienia tego, aby rozdziały regionalne łącznie zwiększały bezpieczeństwo dostaw gazu w Unii, oraz nie powodowały żadnych sprzeczności, oraz w celu przezwyciężenia wszelkich przeszkód we współpracy.

Rozdziały regionalne zawierają odpowiednie i skuteczne środki transgraniczne, w tym w odniesieniu do LNG, pod warunkiem zgody wdrażających te środki państw członkowskich z tej samej lub z różnych grup ryzyka, których dotyczy dany środek, na podstawie symulacji, o której mowa w art. 7 ust. 1, i wspólnej oceny ryzyka.

4. Właściwe organy regularnie informują GKG o postępach w przygotowaniu i przyjęciu planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, zwłaszcza w odniesieniu do rozdziałów regionalnych. W szczególności właściwe organy uzgadniają mechanizm współpracy w zakresie przygotowania planu działań zapobiegawczych i planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, obejmujący wymianę projektów planów. Właściwe organy informują GKG o takim uzgodnionym mechanizmie współpracy na 16 miesięcy przed upływem terminu uzgodnienia tych planów i ich aktualizacji.

Komisja może pełnić rolę koordynującą w procesie przygotowywania planu działań zapobiegawczych i planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, w szczególności w zakresie ustanowienia mechanizmu współpracy. Jeżeli właściwe organy w ramach danej grupy ryzyka nie uzgodnią mechanizmu współpracy, Komisja proponuje mechanizm współpracy dla tej grupy ryzyka. Zainteresowane właściwe organy uzgadniają mechanizm współpracy dla tej grupy ryzyka przy uwzględnieniu propozycji Komisji. Właściwe organy zapewniają regularne monitorowanie wdrażania planu działań zapobiegawczych i planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.

5. Plan działań zapobiegawczych i plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej opracowuje się zgodnie ze wzorami zawartymi w załącznikach VI i VII. Komisja jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 19 aktów delegowanych w celu zmiany wzorów zawartych w załącznikach VI i VII, po przeprowadzeniu konsultacji z GKG, aby uwzględnić doświadczenia zdobyte podczas stosowania niniejszego rozporządzenia oraz aby zmniejszyć obciążenia administracyjne dla państw członkowskich.

6. Właściwe organy sąsiadujących państw członkowskich w stosownym czasie konsultują się wzajemnie w celu zapewnienia spójności między ich planami działań zapobiegawczych oraz ich planami na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.

Właściwe organy w każdej grupie ryzyka udostępniają sobie wzajemnie projekty planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej z propozycjami współpracy najpóźniej pięć miesięcy przed upływem terminu przedłożenia planów.

Ostateczne wersje rozdziałów regionalnych, o których mowa w ust. 3, są uzgadniane przez wszystkie państwa członkowskie w danej grupie ryzyka. Plany działań zapobiegawczych i plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej zawierają również krajowe środki niezbędne do wdrażania i egzekwowania środków transgranicznych zawartych w rozdziałach regionalnych.

7. Plany działań zapobiegawczych i plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej są podawane do wiadomości publicznej i zgłaszane Komisji do dnia 1 marca 2019 r. Komisja informuje GKG o powiadomieniu o planach i publikuje je na swojej stronie internetowej.

W terminie czterech miesięcy od powiadomienia przez właściwe organy Komisja ocenia te plany uwzględniając opinie wyrażone w ramach GKG.

8. Komisja wydaje opinię skierowaną do właściwego organu zawierającą zalecenie wprowadzenia zmiany w planie działań zapobiegawczych lub planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, jeżeli stwierdzi, że: a) plan nie jest skuteczny w ograniczaniu ryzyk wskazanych w ocenie ryzyka; b) plan nie jest spójny z ocenionymi scenariuszami ryzyka lub planami innego państwa członkowskiego lub grupy ryzyka; c) plan jest sprzeczny z wymogiem określonym w ust. 1 dotyczącym zakazu bezzasadnego zakłócania konkurencji lub skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego; lub d) plan nie jest zgodny z przepisami niniejszego rozporządzenia lub z innymi przepisami prawa Unii.

9. W terminie trzech miesięcy od powiadomienia o wydanej przez Komisję opinii, o której mowa w ust. 8, zainteresowany właściwy organ powiadamia Komisję o zmienionym planie działań zapobiegawczych lub planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej lub informuje Komisję o powodach, dla których nie zgadza się z jej zaleceniami.

W przypadku braku zgody w odniesieniu do elementów, o których mowa w ust. 8, Komisja może, w terminie czterech miesięcy od otrzymania odpowiedzi właściwego organu, wycofać swoje żądanie lub zwołać w celu rozpatrzenia tej kwestii posiedzenie z właściwym organem oraz, jeżeli uzna to za niezbędne, z GKG. Komisja przedstawia szczegółowe uzasadnienie swojego żądania dotyczącego wprowadzenia zmian w planie działań zapobiegawczych lub planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Zainteresowany właściwy organ w pełni uwzględnia szczegółowe uzasadnienie Komisji.

W stosownych przypadkach zainteresowany właściwy organ niezwłocznie zmienia plan działań zapobiegawczych lub plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej i podaje zmieniony plan do wiadomości publicznej.

Jeżeli ostateczne stanowisko zainteresowanego właściwego organu odbiega od szczegółowego uzasadnienia Komisji, ten właściwy organ – w terminie dwóch miesięcy od otrzymania szczegółowego uzasadnienia Komisji – przedstawia i podaje do wiadomości publicznej, wraz ze swoim stanowiskiem i szczegółowym uzasadnieniem Komisji, uzasadnienie swojego stanowiska.

10. W odniesieniu do środków nierynkowych przyjętych od dnia 1 listopada 2017 r. zastosowanie ma procedura określona w art. 9 ust. 4, 6, 8 i 9.

11. Zachowana musi być poufność szczególnie chronionych informacji handlowych.

12. Plany działań zapobiegawczych i plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej opracowane na podstawie rozporządzenia (UE) nr 994/2010, zaktualizowane zgodnie z tym rozporządzeniem, pozostają w mocy do czasu pierwszego opracowania planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu.

Artykuł 9

Treść planów działań zapobiegawczych

1. Plan działań zapobiegawczych zawiera: a) wyniki oceny ryzyka oraz streszczenie rozpatrzonych scenariuszy, o których mowa w art. 7 ust. 4 lit. c); b) definicję odbiorców chronionych oraz informacje określone w art. 6 ust. 1 akapit drugi; c) informacje o środkach, ilościach gazu i zdolnościach niezbędnych do spełnienia standardu w zakresie infrastruktury i standardu w zakresie dostaw gazu, określonych w art. 5 i 6, w tym, w stosownych przypadkach, stopień, w jakim środki po stronie popytu mogą wystarczająco i w odpowiednim czasie zrekompensować zakłócenie dostaw gazu, o czym mowa w art. 5 ust. 2, wskazanie – w przypadku stosowania art. 5 ust. 3 – największej pojedynczej infrastruktury gazowej służącej wspólnym interesom, określenie niezbędnych ilości gazu w odniesieniu do każdej kategorii odbiorców chronionych i każdego scenariusza, o czym mowa w art. 6 ust. 1, oraz określenie każdego podwyższonego standardu w zakresie dostaw gazu, włącznie z uzasadnieniem, w którym wykazuje się zgodność z warunkami określonymi w art. 6 ust. 2 i opisem mechanizmu do celów tymczasowego ograniczenia podwyższonego standardu w zakresie dostaw gazu lub dodatkowego obowiązku zgodnie z art. 11 ust. 3; d) obowiązki nałożone na przedsiębiorstwa gazowe, przedsiębiorstwa elektroenergetyczne, w stosownych przypadkach, i inne odpowiednie podmioty mogące mieć wpływ na bezpieczeństwo dostaw gazu, na przykład obowiązki w zakresie bezpiecznej eksploatacji systemu gazowego; e) informacje o pozostałych środkach zapobiegawczych mających odnosić się do ryzyk zidentyfikowanych w ocenie ryzyka, jak na przykład o środkach związanych z potrzebą poprawy połączeń międzysystemowych między sąsiadującymi państwami członkowskimi, dalszej poprawy efektywności energetycznej i zmniejszenia zapotrzebowania na gaz oraz z możliwością dywersyfikacji dróg i źródeł dostaw gazu oraz z regionalnym wykorzystaniem istniejących zdolności w zakresie magazynowania i LNG – w stosownych przypadkach – aby w zakresie w jakim jest to możliwe utrzymać dostawy gazu dla wszystkich odbiorców; f) informacje na temat wpływu środków przewidzianych w planie na gospodarkę oraz na temat skuteczności i wydajności tych środków, łącznie z obowiązkami, o których mowa w lit. k); g) opis oddziaływania przewidzianych w planie środków na funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii, jak również rynków krajowych, łącznie z obowiązkami, o których mowa w lit. k); h) opis wpływu środków na środowisko i na odbiorców; i) mechanizmy do celów współpracy z innymi państwami członkowskimi, w tym mechanizmy na potrzeby przygotowywania i realizacji planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej; j) informacje na temat istniejących i przyszłych połączeń międzysystemowych i infrastruktury, w tym połączeń i infrastruktury zapewniających dostęp do rynku wewnętrznego, przepływów transgranicznych, transgranicznego dostępu do instalacji magazynowych i instalacji LNG oraz zdolności przepływu w obu kierunkach, w szczególności w przypadku sytuacji nadzwyczajnej; k) informacje o wszystkich obowiązkach świadczenia usług użyteczności publicznej, które mają związek z bezpieczeństwem dostaw gazu.

Informacje krytyczne odnoszące się do akapitu pierwszego lit. a), c) i d), które w przypadku ujawnienia mogłyby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw gazu, mogą zostać pominięte.

2. W planie działań zapobiegawczych, w szczególności w opisie działań służących spełnieniu standardu w zakresie infrastruktury określonego w art. 5, uwzględnia się ogólnounijny dziesięcioletni plan rozwoju sieci, opracowywany przez ENTSOG zgodnie z art. 8 ust. 10 rozporządzenia (WE) nr 715/2009.

3. Plan działań zapobiegawczych opiera się przede wszystkim na środkach rynkowych i nie może on nakładać nadmiernych obciążeń na przedsiębiorstwa gazowe ani negatywnie wpływać na funkcjonowanie wewnętrznego rynku gazu.

4. Państwa członkowskie, w szczególności ich właściwe organy, zapewniają, aby wszystkie zapobiegawcze środki nierynkowe, takie jak środki, o których mowa w załączniku VIII, przyjmowane od dnia 1 listopada 2017 r., niezależnie od tego, czy są one częścią planu działań zapobiegawczych czy będą przyjmowane później, spełniały kryteria określone w art. 6 ust. 2 akapit pierwszy.

5. Właściwy organ podaje do wiadomości publicznej każdy środek, o którym mowa w ust. 4 i który nie został jeszcze włączony do planu działań zapobiegawczych, oraz przekazuje Komisji opis takiego środka i jego wpływu na rynek krajowy gazu oraz, w możliwym zakresie, na rynki gazu innych państw członkowskich.

6. Jeżeli Komisja ma wątpliwości co do tego, czy środek, o którym mowa w ust. 4 niniejszego artykułu, spełnia kryteria określone w art. 6 ust. 2 akapit pierwszy, zwraca się do zainteresowanego państwa członkowskiego o przekazanie oceny skutków.

7. Ocena skutków na podstawie ust. 6 obejmuje przynajmniej następujące elementy: a) potencjalny wpływ na rozwój krajowego rynku gazu i na konkurencję na szczeblu krajowym; b) potencjalny wpływ na rynek wewnętrzny gazu; c) potencjalny wpływ na bezpieczeństwo dostaw gazu w sąsiadujących państwach członkowskich, szczególnie w przypadku środków, które mogłyby prowadzić do zmniejszenia płynności na rynkach regionalnych lub ograniczenia przepływów do sąsiadujących państw członkowskich; d) ocena kosztów i korzyści w porównaniu z alternatywnymi środkami rynkowymi; e) ocena konieczności i proporcjonalności w porównaniu z możliwymi środkami rynkowymi; f) ocena, czy środek zapewnia równe możliwości wszystkim uczestnikom rynku; g) strategia stopniowego wycofywania planowanego środka, przewidywany okres jego obowiązywania oraz odpowiedni harmonogram przeglądu.

Analizę, o której mowa w lit. a) i b), przeprowadza krajowy organ regulacyjny. Ocena skutków jest podawana przez właściwy organ do wiadomości publicznej i przekazywana Komisji.

8. W przypadku gdy Komisja, w oparciu o ocenę skutków uzna, że środek może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw gazu w innych państwach członkowskich lub Unii, podejmuje – w terminie czterech miesięcy od powiadomienia o ocenie skutków – decyzję, w której żąda, w niezbędnym zakresie, zmiany lub wycofania środka.

Przyjęty środek wchodzi w życie dopiero po jego zatwierdzeniu przez Komisję lub zmianie zgodnie z decyzją Komisji.

Bieg czteromiesięcznego terminu rozpoczyna się w dniu następującym po otrzymaniu kompletnego powiadomienia. Czteromiesięczny termin może zostać przedłużony za obopólną zgodą Komisji i właściwego organu.

9. W przypadku gdy Komisja, w oparciu o ocenę skutków uzna, że środek nie spełnia kryteriów określonych w art. 6 ust. 2 akapit pierwszy, może – w terminie czterech miesięcy od powiadomienia o ocenie skutków – wydać opinię. Zastosowanie ma procedura określona w art. 8 ust. 8 i 9.

Bieg czteromiesięcznego terminu rozpoczyna się w dniu następującym po otrzymaniu kompletnego powiadomienia. Czteromiesięczny termin ten może zostać przedłużony za obopólną zgodą Komisji i właściwego organu.

10. Art. 8 ust. 9 ma zastosowanie do wszelkich środków podlegających ust. 6–9 niniejszego artykułu.

11. Plan działań zapobiegawczych jest aktualizowany co cztery lata po dniu 1 marca 2019 r. lub – jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami – częściej, lub na żądanie Komisji. W zaktualizowanym planie uwzględnia się uaktualnioną ocenę ryzyka i wyniki testów przeprowadzonych zgodnie z art. 10 ust. 3. Do zaktualizowanego planu stosuje się przepisy art. 8.

Artykuł 10

Treść planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej

1. Plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej: a) jest sporządzany w oparciu o stany kryzysowe, o których mowa w art. 11 ust. 1; b) określa role i obowiązki przedsiębiorstw gazowych, operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej, w stosownych przypadkach, i odbiorców przemysłowych gazu, w tym odpowiednich producentów energii elektrycznej, z uwzględnieniem różnego stopnia, w jakim zakłócenie dostaw gazu dotyka te podmioty, oraz ich interakcję z właściwymi organami i – w stosownych sytuacjach – z krajowymi organami regulacyjnymi, w przypadku każdego ze stanów kryzysowych, o których mowa w art. 11 ust. 1; c) określa role i obowiązki właściwych organów oraz pozostałych podmiotów, którym delegowano zadania zgodnie z art. 3 ust. 2, w przypadku każdego ze stanów kryzysowych, o których mowa w art. 11 ust. 1; d) zapewnia przedsiębiorstwom gazowym i odbiorcom przemysłowym gazu, w tym odpowiednim producentom energii elektrycznej, wystarczające możliwości reagowania na stany kryzysowe, o których mowa w art. 11 ust. 1; e) w stosownych przypadkach zawiera opis środków i działań, które należy podjąć w celu ograniczenia potencjalnego wpływu zakłócenia dostaw gazu na systemy ciepłownicze oraz na dostawy energii elektrycznej wytwarzanej przy użyciu gazu, między innymi – w stosownych przypadkach – poprzez zintegrowane spojrzenie na eksploatację systemów gazowych i elektroenergetycznych; f) określa szczegółowe procedury i środki, jakie mają być stosowane w przypadku stanów kryzysowych, o których mowa w art. 11 ust. 1, w tym odpowiednie schematy przepływu informacji; g) wskazuje podmiot zarządzający w sytuacji kryzysowej i określa jego rolę; h) określa wkład środków rynkowych w rozwiązywanie sytuacji w stanie alarmowym i w łagodzenie sytuacji w stanie nadzwyczajnym; i) określa wkład środków nierynkowych, planowanych lub przewidzianych do wdrożenia w przypadku stanu nadzwyczajnego, oraz ocenia stopień, w jakim zastosowanie takich środków nierynkowych jest konieczne w celu zaradzenia kryzysowi. Dokonuje się oceny skutków środków nierynkowych i określa procedury wdrażania takich środków. Środki nierynkowe mają być stosowane wyłącznie, w przypadku gdy same tylko mechanizmy rynkowe nie są już w stanie zapewnić dostaw, w szczególności dla odbiorców chronionych, lub na potrzeby stosowania art. 13; j) zawiera opis mechanizmów współpracy z innymi państwami członkowskimi w przypadku stanów kryzysowych, o których mowa w art. 11 ust. 1, i uzgodnienia dotyczące wymiany informacji między właściwymi organami; k) zawiera szczegółowy opis nałożonych na przedsiębiorstwa gazowe i, w stosownych przypadkach, przedsiębiorstwa elektroenergetyczne obowiązków w zakresie sprawozdawczości w przypadku stanu alarmowego i stanu nadzwyczajnego; l) zawiera opis dokonanych uzgodnień technicznych lub prawnych w celu uniknięcia nienależytego zużycia gazu przez odbiorców podłączonych do sieci dystrybucyjnej lub przesyłowej gazu, którzy nie są odbiorcami chronionymi; m) zawiera opis dokonanych uzgodnień technicznych, prawnych i finansowych na potrzeby stosowania obowiązków związanych z solidarnym wsparciem określonych w art. 13; n) zawiera oszacowanie ilości gazu, które mogą być zużyte przez odbiorców chronionych w ramach solidarnego wsparcia, obejmujące co najmniej przypadki opisane w art. 6 ust. 1; o) ustanawia wykaz ustalonych wcześniej działań służących zapewnieniu dostępności gazu w przypadku sytuacji nadzwyczajnej, w tym wykaz umów handlowych między podmiotami uczestniczącymi w takich działaniach oraz, w stosownych przypadkach, mechanizmów rekompensat dla przedsiębiorstw gazowych, z należytym uwzględnieniem poufności danych szczególnie chronionych. Działania takie mogą obejmować umowy transgraniczne między państwami członkowskimi lub przedsiębiorstwami gazowymi.

Aby zapobiec nieuzasadnionemu zużyciu gazu podczas sytuacji nadzwyczajnej zgodnie z akapitem pierwszym lit. l) lub w czasie stosowania środków, o których mowa w art. 11 ust. 3 i w art. 13, właściwy organ zainteresowanego państwa członkowskiego informuje odbiorców, którzy nie są odbiorcami chronionymi, że muszą zaprzestać zużycia gazu lub je ograniczyć bez stwarzania sytuacji niebezpiecznych pod względem technicznym.

2. Plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej jest aktualizowany co cztery lata po dniu 1 marca 2019 r. lub – jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami – częściej, lub na żądanie Komisji. W zaktualizowanym planie uwzględnia się uaktualnioną ocenę ryzyka i wyniki testów przeprowadzonych zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu. Do zaktualizowanego planu stosuje się art. 8 ust. 4–11.

3. Środki, działania i procedury przewidziane w planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej są testowane co najmniej jednokrotnie w czteroletnim okresie między aktualizacjami, o których mowa w ust. 2. W celu przetestowania planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej właściwy organ przeprowadza symulację scenariuszy sytuacji o znacznych skutkach i sytuacji o skutkach umiarkowanych oraz reagowania w czasie rzeczywistym zgodnie z tym planem na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Właściwy organ przedstawia wyniki tych testów na forum GKG.

4. W planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej zapewnia się utrzymanie transgranicznego dostępu do infrastruktury zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 715/2009, w zakresie możliwym pod względem technicznym i z zachowaniem bezpieczeństwa w przypadku sytuacji nadzwyczajnej, oraz nie wprowadza się w nim żadnego środka bezzasadnie ograniczającego przepływ gazu przez granice.

Artykuł 11

Ogłoszenie stanu kryzysowego

1. Ustanawia się następujące trzy stany kryzysowe: a) stan wczesnego ostrzeżenia: jeżeli istnieją konkretne, poważne i wiarygodne informacje, że może dojść do zdarzenia, które prawdopodobnie spowoduje znaczne pogorszenie się sytuacji w zakresie dostaw gazu i prawdopodobnie doprowadzi do ogłoszenia stanu alarmowego lub stanu nadzwyczajnego; stan wczesnego ostrzeżenia może zostać aktywowany poprzez mechanizm wczesnego ostrzegania; b) stan alarmowy: jeżeli wystąpi zakłócenie dostaw gazu lub nadzwyczajnie wysokie zapotrzebowanie na gaz, które powoduje znaczne pogorszenie się sytuacji w zakresie dostaw gazu, ale rynek nadal jest w stanie zniwelować to zakłócenie lub zaspokoić zapotrzebowanie bez konieczności stosowania środków nierynkowych; c) stan nadzwyczajny: jeżeli występuje nadzwyczajnie wysokie zapotrzebowanie na gaz, znaczne zakłócenie dostaw gazu lub inne znaczne pogorszenie się sytuacji w zakresie dostaw gazu oraz jeżeli wdrożono wszystkie stosowne środki rynkowe, ale dostawy gazu są niewystarczające do zaspokojenia pozostałego zapotrzebowania na gaz, tak że konieczne jest wprowadzenie dodatkowo środków nierynkowych, aby w szczególności zabezpieczyć dostawy gazu do odbiorców chronionych, zgodnie z art. 6.

2. W przypadku ogłoszenia przez właściwy organ jednego ze stanów kryzysowych, o których mowa w ust. 1, niezwłocznie powiadamia on o tym Komisję, a także właściwe organy państw członkowskich, z którymi państwo członkowskie tego właściwego organu jest bezpośrednio połączone, i przekazuje im wszystkie niezbędne informacje, w szczególności informacje dotyczące działań, które zamierza podjąć. W przypadku stanu nadzwyczajnego, który może wymagać zwrócenia się o pomoc do Unii i jej państw członkowskich, właściwy organ zainteresowanego państwa członkowskiego niezwłocznie powiadamia działające w Komisji Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC).

3. W przypadku gdy państwo członkowskie ogłosiło stan nadzwyczajny i zasygnalizowało, że potrzebne będą działania transgraniczne, podwyższone standardy w zakresie dostaw gazu lub dodatkowe obowiązki na podstawie art. 6 ust. 2 nałożone na przedsiębiorstwa gazowe w innych państwach członkowskich należących do tej samej grupy ryzyka obniża się tymczasowo do poziomu określonego w art. 6 ust. 1.

Obowiązki określone w akapicie pierwszym niniejszego ustępu przestają mieć zastosowanie z chwilą ogłoszenia końca stanu nadzwyczajnego przez właściwy organ lub stwierdzenia przez Komisję, zgodnie z ust. 8 akapit pierwszy, że ogłoszenie stanu nadzwyczajnego nie jest lub przestało być uzasadnione.

4. W przypadku ogłoszenia przez właściwy organ stanu nadzwyczajnego, realizuje on ustalone wcześniej działania zgodnie ze swoim planem na wypadek sytuacji nadzwyczajnej i niezwłocznie powiadamia Komisję i właściwe organy w grupie ryzyka, a także właściwe organy państw członkowskich, z którymi państwo członkowskie tego właściwego organu jest bezpośrednio połączone, w szczególności o działaniach, które zamierza podjąć. W należycie uzasadnionych wyjątkowych okolicznościach właściwy organ może podjąć działania odbiegające od planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Właściwy organ niezwłocznie powiadamia Komisję i właściwe organy w swojej grupie ryzyka, określonej w załączniku I, a także właściwe organy państw członkowskich, z którymi państwo członkowskie tego właściwego organu jest bezpośrednio połączone, o wszelkich takich działaniach, a także przedstawia uzasadnienie odstępstwa.

5. W przypadku ogłoszenia w sąsiadującym państwie członkowskim stanu nadzwyczajnego, operator systemu przesyłowego zapewnia, aby zdolność w punktach połączeń międzysystemowych z tym państwem członkowskim – niezależnie od tego, czy jest ona ciągła czy przerywana, oraz od tego, czy była zarezerwowana przed ogłoszeniem stanu nadzwyczajnego lub w jego trakcie – miała pierwszeństwo wobec konkurencyjnej zdolności w punktach wyjścia do instalacji magazynowych. Użytkownik systemowy zdolności, której przyznano pierwszeństwo, niezwłocznie wypłaca uczciwą rekompensatę użytkownikowi systemowemu zdolności ciągłej z tytułu straty finansowej poniesionej w wyniku przyznania pierwszeństwa, w tym proporcjonalny zwrot z tytułu kosztów przerwania zdolności ciągłej. Proces ustalania i wypłacania rekompensaty nie wpływa na realizację zasady pierwszeństwa.

6. Państwa członkowskie, w szczególności właściwe organy, zapewniają, by: a) nie wprowadzano środków, które w dowolnym momencie bezzasadnie ograniczają przepływ gazu na rynku wewnętrznym; b) nie wprowadzano środków, które prawdopodobnie stanowiłyby poważne zagrożenie dla sytuacji w zakresie dostaw gazu w innym państwie członkowskim; oraz c) utrzymany został transgraniczny dostęp do infrastruktury zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 715/2009, w zakresie, w jakim jest to możliwe pod względem technicznym i bezpieczne, zgodnie z planem na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.

7. Podczas stanu nadzwyczajnego oraz z uzasadnionych powodów, na wniosek odpowiedniego operatora systemu przesyłowego energii elektrycznej lub gazu, państwo członkowskie może podjąć decyzję o priorytetowym traktowaniu dostaw gazu do niektórych kluczowych elektrowni gazowych względem dostaw gazu do niektórych kategorii odbiorców chronionych, jeśli brak dostaw gazu do takich kluczowych elektrowni gazowych: a) mógłby skutkować poważnymi szkodami dla funkcjonowania systemu elektroenergetycznego; lub b) utrudniłby produkcję lub przesył gazu.

Państwa członkowskie opierają każdy taki środek na ocenie ryzyka.

Kluczowe elektrownie gazowe, o których mowa w akapicie pierwszym, muszą być jasno wskazane wraz z ewentualnymi ilościami gazu, które podlegałyby takiemu środkowi, i ujęte w regionalnych rozdziałach planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Elektrownie te muszą zostać wskazane w ścisłej współpracy z operatorami systemów przesyłowych systemu elektroenergetycznego i systemu gazowego danego państwa członkowskiego.

8. Komisja możliwie jak najszybciej, a w każdym razie w ciągu pięciu dni od otrzymania od właściwego organu informacji, o której mowa w ust. 2, weryfikuje, czy ogłoszenie stanu nadzwyczajnego jest uzasadnione zgodnie z ust. 1 lit. c) i czy wprowadzone środki są w możliwie jak największym stopniu zgodne z działaniami wymienionymi w planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, a także czy nie prowadzą one do nałożenia na przedsiębiorstwa gazowe nieuzasadnionych obciążeń oraz czy są zgodne z ust. 6. Komisja może na wniosek innego właściwego organu, przedsiębiorstw gazowych lub z własnej inicjatywy zwrócić się do właściwego organu o zmianę tych środków, w przypadku gdy są one sprzeczne z warunkami, o których mowa w zdaniu pierwszym niniejszego ustępu. Komisja może również zwrócić się do właściwego organu o ogłoszenie końca stanu nadzwyczajnego, jeżeli uzna, że ogłoszenie stanu nadzwyczajnego nie jest lub przestało być uzasadnione zgodnie z ust. 1 lit. c).

W ciągu trzech dni od powiadomienia o żądaniu Komisji, właściwy organ zmienia wprowadzone środki i powiadamia o tym Komisję lub informuje ją o powodach, dla których nie zgadza się z jej żądaniem. W przypadku braku zgody Komisja może, w ciągu trzech dni od otrzymania informacji, zmienić lub wycofać swoje żądanie lub zwołać w celu rozpatrzenia tej kwestii posiedzenie z właściwym organem lub, w stosownych przypadkach, zainteresowanymi właściwymi organami oraz, jeżeli uzna to za niezbędne, z GKG. Komisja przedstawia szczegółowe uzasadnienie żądanych zmian danego działania. Właściwy organ w pełni uwzględnia stanowisko Komisji. Jeżeli ostateczna decyzja właściwego organu odbiega od stanowiska Komisji, właściwy organ przedstawia uzasadnienie tej decyzji.

9. W przypadku ogłoszenia przez właściwy organ końca jednego ze stanów kryzysowych, o których mowa w ust. 1, organ ten informuje o tym Komisję, a także właściwe organy państw członkowskich, z którymi państwo członkowskie tego właściwego organu jest bezpośrednio połączone.

Artykuł 12

Reagowanie w przypadku stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii

1. Komisja może ogłosić stan nadzwyczajny w regionie lub w Unii na wniosek właściwego organu, który ogłosił stan nadzwyczajny, oraz po weryfikacji zgodnie z art. 11 ust. 8.

Komisja ogłasza – stosownie do sytuacji – stan nadzwyczajny w regionie lub w Unii na wniosek co najmniej dwóch właściwych organów, które ogłosiły stan nadzwyczajny, oraz po weryfikacji zgodnie z art. 11 ust. 8 i jeżeli przyczyny ogłoszenia takich stanów nadzwyczajnych są powiązane.

We wszystkich przypadkach, ogłaszając stan nadzwyczajny w regionie lub w Unii, Komisja, korzystając ze środków komunikacji najodpowiedniejszych do sytuacji, zasięga opinii pozostałych właściwych organów i należycie uwzględnia wszystkie odpowiednie informacje przekazane przez te organy. Jeżeli Komisja postanowi po wydaniu oceny, że sytuacja, która stanowiła podstawę do ogłoszenia stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii, nie uzasadnia już utrzymania stanu nadzwyczajnego, ogłasza koniec takiego stanu w regionie lub w Unii oraz uzasadnia swoją decyzję i informuje o niej Radę.

2. Niezwłocznie po ogłoszeniu stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii Komisja zwołuje posiedzenie GKG.

3. W przypadku stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii Komisja koordynuje działania właściwych organów, w pełni uwzględniając odpowiednie informacje uzyskane w ramach i w wyniku konsultacji z GKG. W szczególności Komisja: a) zapewnia wymianę informacji; b) zapewnia spójność i skuteczność działań podejmowanych na szczeblu państw członkowskich i na szczeblu regionalnym w odniesieniu do szczebla unijnego; c) koordynuje działania dotyczące państw trzecich.

4. Komisja może zwołać posiedzenie grupy ds. zarządzania kryzysowego, w której skład wchodzą podmioty zarządzające w sytuacji kryzysowej, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. g), pochodzące z państw członkowskich objętych stanem nadzwyczajnym. W porozumieniu z podmiotami zarządzającymi w sytuacji kryzysowej Komisja może zaprosić do uczestnictwa inne odpowiednie zainteresowane strony. Komisja zapewnia regularne informowanie GKG o pracach prowadzonych przez grupę ds. zarządzania kryzysowego.

5. Państwa członkowskie, w szczególności właściwe organy, zapewniają, by: a) nie wprowadzano środków, które w dowolnym momencie bezzasadnie ograniczają przepływ gazu na rynku wewnętrznym, szczególnie przepływ gazu na dotknięte rynki; b) nie wprowadzano środków, które prawdopodobnie stanowiłyby poważne zagrożenie dla sytuacji w zakresie dostaw gazu w innym państwie członkowskim; oraz c) utrzymany został transgraniczny dostęp do infrastruktury zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 715/2009, w zakresie, w jakim jest to możliwe pod względem technicznym i bezpieczne, zgodnie z planem na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.

6. W przypadku gdy na wniosek właściwego organu lub przedsiębiorstwa gazowego lub z własnej inicjatywy Komisja uzna, że w kontekście stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii działania podjęte przez państwo członkowskie lub właściwy organ lub postępowanie przedsiębiorstwa gazowego są sprzeczne z ust. 5, Komisja zwraca się do tego państwa członkowskiego lub właściwego organu o zmianę tych działań lub o podjęcie działań w celu zapewnienia zgodności z ust. 5, podając stosowne uzasadnienie. Należycie uwzględnia się konieczność nieprzerwanej bezpiecznej eksploatacji systemu gazowego.

W ciągu trzech dni od powiadomienia o żądaniu Komisji państwo członkowskie lub właściwy organ zmieniają podjęte działania i powiadamiają o tym Komisję lub informują ją o powodach, dla których nie zgadzają się z jej żądaniem. W przypadku braku zgody Komisja może, w ciągu trzech dni od otrzymania informacji, zmienić lub wycofać swoje żądanie lub zwołać w celu rozpatrzenia tej kwestii posiedzenie z państwem członkowskim lub właściwym organem oraz, jeżeli Komisja uzna to za niezbędne, z GKG. Komisja przedstawia szczegółowe uzasadnienie żądanych zmian danego działania. Państwo członkowskie lub właściwy organ w pełni uwzględniają stanowisko Komisji. Jeżeli ostateczna decyzja właściwego organu lub państwa członkowskiego odbiega od stanowiska Komisji, właściwy organ lub państwo członkowskie przedstawiają uzasadnienie tej decyzji.

7. Komisja, po konsultacji z GKG, sporządza stałą listę rezerwową na potrzeby grupy zadaniowej ds. monitorowania, składającej się z ekspertów z sektora oraz przedstawicieli Komisji. Grupa zadaniowa ds. monitorowania może zostać wysłana w razie konieczności poza terytorium Unii, a jej zadaniem jest monitorowanie przepływów gazu do Unii oraz przedstawianie sprawozdań na ten temat, we współpracy z państwami trzecimi będącymi dostawcami i państwami trzecimi tranzytu.

8. Właściwy organ powiadamia działające w Komisji ERCC o zapotrzebowaniu na pomoc. ERCC dokonuje oceny ogólnej sytuacji i doradza w kwestii pomocy, jakiej należy udzielić najbardziej dotkniętym państwom członkowskim oraz – w stosownych przypadkach – państwom trzecim.

Artykuł 13

Solidarność

1. Jeżeli dane państwo członkowskie zwróciło się o zastosowanie środka solidarnościowego na podstawie niniejszego artykułu, państwo członkowskie, które jest bezpośrednio połączone z państwem członkowskim zwracającym się o wsparcie lub – jeżeli tak zdecyduje to państwo członkowskie – jego właściwy organ lub operator systemu przesyłowego lub operator systemu dystrybucyjnego podejmują – w miarę możliwości bez tworzenia niebezpiecznych sytuacji – działania niezbędne do zapewnienia, aby dostawy gazu na jego terytorium dla odbiorców innych niż odbiorcy chronieni w ramach solidarnego wsparcia zostały zmniejszone lub nie były kontynuowane w takim zakresie i przez taki czas, jakie są konieczne do zapewnienia dostaw gazu dla odbiorców chronionych w ramach solidarnego wsparcia w państwie członkowskim zwracającym się o wsparcie. Państwo członkowskie zwracające się o wsparcie zapewnia, aby odpowiednia ilość gazu została skutecznie dostarczona odbiorcom chronionym w ramach solidarnego wsparcia na jego terytorium.

W wyjątkowych okolicznościach i na należycie uzasadniony wniosek odpowiedniego operatora systemu przesyłowego energii elektrycznej lub gazu złożony do ich właściwego organu, dostawy gazu mogą być kontynuowane także do niektórych kluczowych elektrowni gazowych określonych na podstawie art. 11 ust. 7 w państwie członkowskim udzielającym solidarnego wsparcia, jeżeli brak dostaw gazu do takich elektrowni spowodowałby poważne szkody dla funkcjonowania systemu elektroenergetycznego lub utrudnił produkcję lub przesył gazu.

2. Państwo członkowskie zapewnia również środek solidarnościowy innemu państwu członkowskiemu, z którym jest połączone poprzez państwo trzecie, chyba że przepływy przez terytorium tego państwa trzeciego są ograniczone. Takie rozszerzenie przedmiotowego środka podlega porozumieniu między odpowiednimi państwami członkowskimi, które obejmuje – stosownie do sytuacji – państwo trzecie, za pośrednictwem którego dane państwa członkowskie są połączone.

3. Środek solidarnościowy jest stosowany w ostateczności i ma zastosowanie tylko w przypadku, gdy państwo członkowskie zwracające się o wsparcie: a) nie było w stanie pokryć deficytu dostaw gazu do swoich odbiorców chronionych w ramach solidarnego wsparcia mimo zastosowania środka, o którym mowa w art. 11 ust. 3; b) wyczerpało wszystkie środki rynkowe i wszystkie środki przewidziane w swoim planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej; c) skierowało wyraźny wniosek do Komisji oraz właściwych organów wszystkich państw członkowskich, z którymi jest połączone bezpośrednio albo – zgodnie z ust. 2 – poprzez państwo trzecie, któremu to wnioskowi towarzyszy opis wdrożonych środków, o których mowa w lit. b) niniejszego ustępu; d) zobowiązuje się niezwłocznie wypłacić państwu członkowskiemu udzielającemu solidarnego wsparcia uczciwą rekompensatę zgodnie z ust. 8.

4. Jeżeli więcej niż jedno państwo członkowskie mogłoby udzielić solidarnego wsparcia państwu członkowskiemu zwracającemu się o wsparcie, państwo członkowskie zwracające się o wsparcie, po konsultacji ze wszystkimi państwami członkowskimi zobowiązanymi do udzielenia solidarnego wsparcia, wybiera najkorzystniejszą ofertę na podstawie kosztów, szybkości dostawy, niezawodności i dywersyfikacji dostaw gazu. Zainteresowane państwa członkowskie przedstawiają takie oferty na podstawie dobrowolnych środków po stronie popytu w takim zakresie i tak długo jak to możliwe, zanim odwołają się do środków nierynkowych.

5. W przypadku gdy środki rynkowe okażą się dla państwa członkowskiego udzielającego solidarnego wsparcia niewystarczające do rozwiązania problemu deficytu dostaw gazu dla odbiorców chronionych w ramach solidarnego wsparcia w państwie członkowskim zwracającym się o wsparcie, państwo członkowskie udzielające solidarnego wsparcia może wprowadzić środki nierynkowe, aby spełnić obowiązki określone w ust. 1 i 2.

6. Właściwy organ państwa członkowskiego zwracającego się o wsparcie niezwłocznie informuje Komisję i właściwe organy państw członkowskich udzielających solidarnego wsparcia o zaspokojeniu zapotrzebowania na dostawy gazu do odbiorców chronionych w ramach solidarnego wsparcia na jego terytorium lub o ograniczeniu, w oparciu o jego potrzeby, obowiązków wynikających z ust. 1 i 2, lub o zawieszeniu tych obowiązków na wniosek państwa członkowskiego otrzymującego solidarne wsparcie.

7. Obowiązki określone w ust. 1 i 2 mają zastosowanie z zastrzeżeniem wymogów technicznie bezpiecznej i niezawodnej eksploatacji systemu gazowego państwa członkowskiego udzielającego solidarnego wsparcia oraz maksymalnej zdolności eksportowej połączeń międzysystemowych infrastruktury danego państwa członkowskiego na rzecz państwa członkowskiego zwracającego się o wsparcie. Takie okoliczności mogą być uwzględnione w uzgodnieniach technicznych, prawnych i finansowych, w szczególności takich, na podstawie których rynek zapewni dostawy do poziomu maksymalnej zdolności połączeń międzysystemowych.

8. Solidarne wsparcie na mocy niniejszego rozporządzenia jest udzielane na zasadzie rekompensaty. Państwo członkowskie zwracające się o solidarne wsparcie niezwłocznie wypłaca państwu członkowskiemu udzielającemu solidarnego wsparcia uczciwą rekompensatę lub zapewnia jej niezwłoczną wypłatę. Taka uczciwa rekompensata obejmuje co najmniej: a) gaz dostarczony na terytorium państwa członkowskiego zwracającego się o wsparcie; b) wszystkie inne stosowne i uzasadnione koszty poniesione w ramach udzielania solidarnego wsparcia, w tym, w stosownych przypadkach, koszty środków, które mogły zostać z góry określone; c) zwrot wszelkich rekompensat wynikających z postępowań sądowych, postępowań arbitrażowych lub podobnych postępowań i ugód oraz powiązanych kosztów takich postępowań, do zapłaty których zobowiązane jest państwo członkowskie udzielające solidarnego wsparcia wobec podmiotów zaangażowanych w udzielanie takiego solidarnego wsparcia.

Uczciwa rekompensata na podstawie akapitu pierwszego obejmuje między innymi wszystkie uzasadnione koszty, które państwo członkowskie udzielające solidarnego wsparcia ponosi – w związku z wdrażaniem niniejszego artykułu – ze względu na obowiązek wypłaty rekompensaty z tytułu praw podstawowych gwarantowanych przez prawo Unii i z tytułu mających zastosowanie zobowiązań międzynarodowych, oraz inne uzasadnione koszty poniesione w związku z wypłatą rekompensaty na podstawie krajowych zasad dotyczących rekompensaty.

Do dnia 1 grudnia 2018 r. państwa członkowskie przyjmą niezbędne środki, w szczególności dokonają uzgodnień technicznych, prawnych i finansowych na podstawie ust. 10, w celu wdrożenia akapitów pierwszego i drugiego niniejszego ustępu. Takie środki mogą przewidywać praktyczne warunki dokonywania niezwłocznej wypłaty.

9. Państwa członkowskie zapewniają, aby przepisy niniejszego artykułu były wdrażane zgodnie z Traktatami, Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, a także mającymi zastosowanie zobowiązaniami międzynarodowymi. Podejmują w tym celu niezbędne środki.

10. Do dnia 1 grudnia 2018 r. państwa członkowskie przyjmą konieczne środki, w tym środki ustalone w ramach uzgodnień technicznych, prawnych i finansowych, w celu zapewnienia dostaw gazu dla odbiorców chronionych w ramach solidarnego wsparcia w państwie członkowskim zwracającym się o wsparcie zgodnie z ust. 1 i 2. Państwa członkowskie, które są ze sobą połączone bezpośrednio lub, zgodnie z ust. 2, poprzez państwo trzecie, dokonują uzgodnień technicznych, prawnych i finansowych oraz opisują te uzgodnienia w swoich planach na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Takie uzgodnienia mogą obejmować, między innymi, następujące elementy: a) operacyjne bezpieczeństwo sieci; b) ceny gazu, które mają być stosowane, lub metodyka ich ustalania, przy uwzględnieniu wpływu na funkcjonowanie rynku; c) wykorzystanie połączeń międzysystemowych, w tym zdolności przepływu w obu kierunkach i podziemnego magazynowania gazu; d) ilości gazu lub metodyka ich ustalania; e) kategorie kosztów, które będą musiały być objęte uczciwą i niezwłoczną rekompensatą, mogące uwzględniać odszkodowania za straty poniesione przez sektor dotknięty ograniczeniami dostaw; f) wskazanie metody obliczenia uczciwej rekompensaty.

Uzgodnienia finansowe dokonane między państwami członkowskimi przed zwróceniem się o solidarne wsparcie zawierają postanowienia pozwalające na obliczenie uczciwej rekompensaty z tytułu co najmniej wszystkich stosownych i uzasadnionych kosztów poniesionych przy udzielaniu solidarnego wsparcia oraz zobowiązanie, że taka rekompensata zostanie wypłacona.

Każdy mechanizm rekompensaty musi uwzględniać środki zachęcające do udziału w rozwiązaniach rynkowych, takich jak aukcje i mechanizmy reagowania na popyt. Nie może tworzyć on dla podmiotów rynkowych niepożądanych zachęt, w tym finansowych, do odraczania ich działań do momentu zastosowania środków nierynkowych. Wszystkie mechanizmy rekompensaty lub przynajmniej ich streszczenie są zawarte w planach na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.

11. Dopóki państwo członkowskie może pokryć zużycie gazu przez swoich odbiorców chronionych w ramach solidarnego wsparcia z własnej produkcji, jest zwolnione z obowiązku dokonywania uzgodnień technicznych, prawnych i finansowych z państwami członkowskimi, z którymi jest połączone bezpośrednio lub, zgodnie z ust. 2, poprzez państwo trzecie, do celów otrzymania solidarnego wsparcia. Zwolnienie to nie wpływa to na obowiązek udzielenia przez dane państwo członkowskie solidarnego wsparcia innym państwom członkowskim zgodnie z niniejszym artykułem.

12. Do dnia 1 grudnia 2017 r., po konsultacji z GKG, Komisja przedstawi niewiążące prawnie wytyczne dotyczące kluczowych elementów uzgodnień technicznych, prawnych i finansowych, zwłaszcza w odniesieniu do sposobu stosowania w praktyce elementów opisanych w ust. 8 i 10.

13. W przypadku gdy państwa członkowskie do dnia 1 października 2018 r. nie dojdą do porozumienia w sprawie niezbędnych uzgodnień technicznych, prawnych i finansowych, Komisja po konsultacji z zainteresowanymi właściwymi organami może zaproponować ramy takich środków zawierające zasady niezbędne do ich wprowadzenia w życie, które będą opierać się na wskazówkach Komisji, o których mowa w ust. 12. Państwa członkowskie zakończą proces uzgodnień do dnia 1 grudnia 2018 r. przy jak najpełniejszym uwzględnieniu propozycji Komisji.

14. Jeżeli państwa członkowskie nie dojdą do porozumienia lub nie zakończą procesu dokonywania uzgodnień technicznych, prawnych i finansowych, nie ma to wpływu na stosowanie niniejszego artykułu. W takiej sytuacji zainteresowane państwa członkowskie uzgadniają niezbędne środki ad hoc, a państwo członkowskie zwracające się o solidarne wsparcie podejmuje zobowiązanie zgodnie z ust. 3 lit. d).

15. Obowiązki określone w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu przestają mieć zastosowanie z chwilą ogłoszenia końca stanu nadzwyczajnego lub stwierdzenia przez Komisję, zgodnie z art. 11 ust. 8 akapit pierwszy, że ogłoszenie stanu nadzwyczajnego nie jest lub przestało być uzasadnione.

16. W przypadku odpowiedzialności Unii z tytułu innego niż na podstawie art. 340 akapit drugi TFUE w związku z działaniem bezprawnym lub bezprawnym