02020XC0320(03) — PL — 28.01.2021 — 004.001

Dokument ten służy wyłącznie do celów informacyjnych i nie ma mocy prawnej. Unijne instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego treść. Autentyczne wersje odpowiednich aktów prawnych, włącznie z ich preambułami, zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i są dostępne na stronie EUR-Lex. Bezpośredni dostęp do tekstów urzędowych można uzyskać za pośrednictwem linków zawartych w dokumencie

zmienione przez:





sprostowane przez:









▼B

KOMUNIKAT KOMISJI

Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19

2020/C 91 I/01

1. EPIDEMIA COVID-19, JEJ WPLYW NA GOSPODARKE I KONIECZNOSC ZASTOSOWANIA SRODKOW TYMCZASOWYCH

1.1. Epidemia COVID-19 i jej wpływ na gospodarkę

1. Epidemia COVID-19 stanowi poważne zagrożenie zdrowia publicznego dla obywateli i społeczeństw – zakażenia odnotowano we wszystkich państwach członkowskich Unii. Jest to również poważny wstrząs dla gospodarki światowej i unijnej, a kluczowe znaczenie dla złagodzenia tych negatywnych skutków dla gospodarki UE ma skoordynowana reakcja gospodarcza państw członkowskich i instytucji UE.

2. Wstrząs gospodarczy wywołany epidemią ma wiele wymiarów. Obejmuje szok podażowy wywołany zakłóceniem łańcuchów dostaw, szok popytowy w wyniku obniżenia popytu konsumpcyjnego, a także ograniczenie planów inwestycyjnych pod wpływem niepewności oraz skutki ograniczenia płynności przedsiębiorstw.

3. Wprowadzone przez państwa członkowskie rozmaite środki powstrzymujące rozprzestrzenianie wirusa – ograniczenie kontaktów personalnych, restrykcje w zakresie przemieszczania się, kwarantanny, zamknięcia placówek handlowych i kulturalnych itp. – mają na celu jak największe ograniczenie skali i czasu trwania kryzysu. Środki te mają bezpośredni wpływ zarówno na popyt, jak i na podaż; poważnie dotykają one przedsiębiorstwa i pracowników, zwłaszcza w sektorze zdrowia, turystyki, kultury, handlu detalicznego i transportu. Poza bezpośrednim wpływem na mobilność i handel epidemia COVID-19 niesie też coraz większe konsekwencje dla przedsiębiorstw wszelkiego rodzaju – zarówno dla małych i średnich („MŚP”), jak i dla dużych korporacji – we wszystkich sektorach. Skutki odczuwane są również na światowych rynkach finansowych, w szczególności w zakresie płynności finansowej. Nie ograniczą się one do jednego konkretnego państwa członkowskiego; zaszkodzą gospodarce Unii jako całości.

4. W wyjątkowych okolicznościach spowodowanych epidemią COVID-19 wszelkiego rodzaju przedsiębiorstwa mogą borykać się z poważnym brakiem płynności. Niezależnie od swojej większej czy mniejszej wypłacalności firmy mogą być narażone na nagłe ograniczenia płynności lub nawet jej brak. Szczególnie zagrożone są MŚP. Należy się zatem liczyć z dotkliwymi konsekwencjami dla sytuacji gospodarczej wielu zdrowych przedsiębiorstw i ich pracowników w perspektywie krótko- i średnioterminowej, a także z długotrwałymi skutkami zagrażającymi ich przetrwaniu.

5. Banki i inni pośrednicy finansowi odgrywają kluczową rolę w sprostaniu skutkom epidemii COVID-19, zapewniają bowiem stały przepływ kredytów do gospodarki. W przypadku drastycznego ograniczenia przepływu kredytów poziom aktywności gospodarczej gwałtownie spadnie, ponieważ przedsiębiorstwa będą miały trudności z regulowaniem należności wobec dostawców i pracowników. W tym kontekście państwa członkowskie powinny podejmować działania zachęcające instytucje kredytowe i innych pośredników finansowych do dalszego wypełniania swojego zadania w zakresie wspierania aktywności gospodarczej w UE.

6. Pomoc przyznawana przedsiębiorstwom przez państwa członkowskie na mocy art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE w zgodzie z niniejszym komunikatem, przekazywana poprzez banki jako pośredników finansowych, przynosi korzyści bezpośrednio tym przedsiębiorstwom. Celem takiej pomocy nie jest zachowanie ani przywrócenie rentowności, płynności ani wypłacalności banków. Podobnie pomoc przyznawana przez państwa członkowskie bankom na mocy art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE w celu zrekompensowania bezpośrednich szkód poniesionych w wyniku epidemii COVID-19 ( 1 ) nie ma na celu zachowania ani przywrócenia rentowności, płynności ani wypłacalności danej instytucji czy podmiotu. W związku z tym taka pomoc nie zostałaby uznana za nadzwyczajne publiczne wsparcie finansowe w rozumieniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE (w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków) ( 2 ) ani w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 806/2014 (w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji) ( 3 ), a także nie podlegałaby ocenie na podstawie zasad pomocy państwa ( 4 ) mających zastosowanie do sektora bankowego ( 5 ).

▼M2

7. Jeżeli w związku z epidemią COVID-19 banki potrzebowałyby nadzwyczajnego publicznego wsparcia finansowego (zob. art. 2 ust. 1 pkt 28 dyrektywy w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz art. 3 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji) w postaci pomocy na utrzymanie płynności, dokapitalizowania lub środka związanego z aktywami o obniżonej jakości, wymagać to będzie oceny, czy dany środek spełnia warunki określone w art. 32 ust. 4 lit. d) ppkt (i), (ii) lub (iii) dyrektywy w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz art. 18 ust. 4 lit. d) ppkt (i), (ii) lub (iii) rozporządzenia w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. W wypadku spełnienia tych warunków bank otrzymujący takie nadzwyczajne publiczne wsparcie finansowe nie zostałby uznany za będący na progu upadłości lub zagrożony upadłością. W zakresie, w jakim takie środki odnosiłyby się do problemów związanych z epidemią COVID-19, uznano by je za objęte zakresem pkt 45 komunikatu bankowego z 2013 r. ( 6 ), który przewiduje wyjątek od wymogu podziału obciążeń między akcjonariuszy i wierzycieli podporządkowanych.

▼B

8. Wskutek epidemii COVID-19 przedsiębiorstwa mogą nie tylko borykać się z niewystarczającą płynnością, ale również ponosić istotne szkody. Ze względu na wyjątkowy charakter tej epidemii szkód takich nie można było przewidzieć, a są one znaczące i w związku z tym stawiają przedsiębiorstwa w sytuacji znacząco odmiennej od warunków rynkowych, w których podmioty te zazwyczaj prowadzą działalność. Nawet zdrowe przedsiębiorstwa, dobrze przygotowane do ryzyka nieodłącznie związanego z normalną działalnością, mogą w tych wyjątkowych okolicznościach doświadczać tak dużych trudności, że zagrożone może być ich dalsze funkcjonowanie.

▼M2

9. Epidemia COVID-19 niesie ze sobą ryzyko poważnego pogorszenia koniunktury w całej gospodarce UE, co uderzy w przedsiębiorstwa, miejsca pracy i gospodarstwa domowe. Potrzebne jest dobrze ukierunkowane wsparcie publiczne, aby zapewnić dostępność wystarczającej płynności na rynkach, przeciwdziałać szkodom dla zdrowych przedsiębiorstw oraz zachować ciągłość działalności gospodarczej w trakcie i po epidemii COVID-19. Ponadto państwa członkowskie mogą zdecydować się na wsparcie podmiotów w branży podróży i turystyki w celu zagwarantowania zaspokojenia roszczeń o zwrot wpłat w związku z epidemią COVID-19, aby zapewnić ochronę praw pasażerów i konsumentów, a także ich równe traktowanie. Ze względu na ograniczoną wielkość budżetu UE większość środków na walkę z kryzysem wywołanym koronawirusem będzie pochodziła z budżetów państw członkowskich. Unijne zasady pomocy państwa pozwalają państwom członkowskim podjąć szybkie i skuteczne działania w celu wsparcia obywateli i przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, w obliczu trudności gospodarczych spowodowanych przez epidemię COVID-19.

▼B

1.2. Potrzeba ścisłej koordynacji krajowych środków pomocy na poziomie europejskim

10. Ukierunkowane i proporcjonalne stosowanie unijnej kontroli pomocy państwa służy zapewnieniu, by krajowe środki wsparcia skutecznie pomagały zainteresowanym przedsiębiorstwom podczas epidemii COVID-19, ale również pozwoliły im na pomyślne wyjście z obecnej sytuacji, przy jednoczesnym uwzględnieniu wagi przeprowadzenia dwojakiej transformacji ekologicznej i cyfrowej zgodnie z celami UE. Kontrola pomocy państwa przez UE zapewnia także zachowanie równych warunków działania i zapobiega rozdrobnieniu rynku wewnętrznego UE. Spójność tego rynku pozwoli również na szybsze przezwyciężenie kryzysu. Ponadto kontrola ze strony UE zapobiega szkodliwemu prześciganiu się w udzielaniu dotacji, kiedy to zamożniejsze państwa członkowskie mogą oferować swoim przedsiębiorstwom wyższe kwoty niż sąsiedzi, ze szkodą dla spójności w Unii.

1.3. Potrzeba odpowiednich środków pomocy państwa

11. W kontekście starań państw członkowskich, aby zaradzić skutkom gospodarczym epidemii COVID-19, w niniejszym komunikacie przedstawiono możliwości dostępne dla państw członkowskich na podstawie przepisów unijnych, jeżeli chodzi o zapewnienie przedsiębiorstwom – a szczególnie MŚP – płynności i dostępu do finansowania w związku z nagłym niedoborem środków w obecnym czasie, tak aby mogły one poradzić sobie z bieżącą sytuacją.

12. W komunikacie w sprawie skoordynowanej reakcji gospodarczej na epidemię COVID-19 z dnia 13 marca 2020 r. ( 7 ) Komisja przedstawiła różne możliwości dostępne dla państw członkowskich a nieobjęte unijną kontrolą pomocy państwa, z których państwa członkowskie mogą skorzystać bez angażowania Komisji. Są wśród nich środki mające zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw w postaci subsydiowania wynagrodzeń, zawieszenia płatności podatku dochodowego od osób prawnych i podatku VAT bądź składek na ubezpieczenie społeczne, a także wsparcia finansowego przekazywanego bezpośrednio konsumentom w związku z anulowanymi usługami lub biletami, których koszt nie został zwrócony przez operatorów.

▼M2

13. Państwa członkowskie mogą również opracować, bez udziału Komisji, środki wsparcia zgodne z rozporządzeniami w sprawie wyłączeń grupowych ( 8 ).

▼B

14. Oprócz tego, na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE i zgodnie z wytycznymi w sprawie pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw państwa członkowskie mogą zgłaszać Komisji programy pomocy służące zaspokojeniu pilnych potrzeb w zakresie płynności i wsparciu przedsiębiorstw borykających się z trudnościami finansowymi, które zaistniały lub uległy pogorszeniu wskutek epidemii COVID-19 ( 9 ).

15. Ponadto na podstawie art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE państwa członkowskie mogą również wypłacać rekompensaty przedsiębiorstwom w sektorach szczególnie dotkniętych przez epidemię (takich jak transport, turystyka, kultura, hotelarstwo i handel detaliczny) lub organizatorom odwołanych wydarzeń z tytułu poniesionych strat będących bezpośrednim skutkiem epidemii. Państwa członkowskie mogą zgłaszać takie środki kompensacyjne, a Komisja będzie je oceniać bezpośrednio na podstawie art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE ( 10 ). Przewidziana w wytycznych dotyczących ratowania i restrukturyzacji zasada „pierwszy i ostatni raz” ( 11 ) nie obejmuje pomocy, którą Komisja uzna za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE, ponieważ taki rodzaj pomocy nie stanowi pomocy na ratowanie, pomocy na restrukturyzację ani tymczasowego wsparcia restrukturyzacyjnego w rozumieniu pkt 71 wytycznych. Państwa członkowskie mogą zatem rekompensować na podstawie art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE straty bezpośrednio spowodowane epidemią COVID-19 przedsiębiorstwom, które otrzymały pomoc zgodnie z wytycznymi dotyczącymi ratowania i restrukturyzacji.

▼M5

15a. Pomoc na podstawie art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE musi jednak rekompensować szkody bezpośrednio spowodowane przez epidemię COVID-19, np. szkody bezpośrednio spowodowane przez wprowadzenie środków ograniczających uniemożliwiających beneficjentowi, formalnie lub faktycznie, prowadzenie działalności gospodarczej lub szczególnej i możliwej do wyodrębnienia części jego działalności ( 12 ).

Środki takie mogą obejmować środki nakładające obowiązek całkowitego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (np. zamknięcie barów, restauracji lub sklepów, które nie oferują produktów pierwszej potrzeby) lub zaprzestania jej w pewnych dziedzinach (np. ograniczenia lotów lub innych rodzajów transportu z określonych punktów początkowych lub do określonych punktów końcowych ( 13 )). Środkiem powodującym bezpośredni związek między zdarzeniem nadzwyczajnym a szkodą wynikającą z wykluczenia danych kategorii klientów jest także wykluczenie pewnych bardzo fizycznych kategorii klientów (np. osoby podróżujące w celach wypoczynkowych, jeżeli chodzi o hotele, wycieczki szkolne, jeżeli chodzi o obiekty zakwaterowania młodzieży). Środki ograniczające, które umożliwiają przyznanie rekompensaty na podstawie art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE, mogą obejmować także środki nakładające górny pułap liczby klientów w odniesieniu do poszczególnych sektorów lub rodzajów działalności (np. sektor rozrywki, targi, imprezy sportowe), gdzie ten pułap jest wyraźnie i znacznie poniżej poziomów, jakie wynikałyby – w tych konkretnych okolicznościach – z mających ogólne zastosowanie reguł dotyczących ograniczenia kontaktów personalnych lub reguł dotyczących ograniczenia liczby klientów w przestrzeniach handlowych (np. gdyż nie wydaje się wystarczająco pewne, by protokoły mogły być opracowane i skutecznie stosowane, aby zapewnić przestrzeganie mających ogólne zastosowanie środków w takich okolicznościach). Takie górne pułapy liczby klientów mogą faktycznie oznaczać ograniczenie, w przypadku gdy środki łagodzące skutki gospodarcze pociągają za sobą zaprzestanie całej lub znacznej części działalności dotkniętej ograniczeniem ( 14 ).

Natomiast inne środki ograniczające (na przykład ogólne środki ograniczające kontakty personalne lub ogólne ograniczenia sanitarne, w tym środki jedynie przekładające takie ogólne wymogi na specyficzne uwarunkowania niektórych sektorów lub rodzajów obiektów) nie wydają się spełniać wymogów art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE. Z tego samego względu zgodność ze wspólnym rynkiem innych rodzajów pomocy odnoszącej się bardziej ogólnie do pogorszenia koniunktury gospodarczej w wyniku wybuchu epidemii COVID-19 należy ocenić na innej podstawie, którą stanowi art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE, a zatem zasadniczo na podstawie niniejszych ram tymczasowych.

▼M5

15b. Art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE wymaga również, aby nie wystąpiła nadmierna rekompensata. Rekompensatą może zostać objęta jedynie szkoda wynikająca bezpośrednio ze środków ograniczających; należy też dokładnie określić wysokość takiej szkody. W związku z tym ważne jest, aby wykazać, że pomoc rekompensuje jedynie szkody bezpośrednio spowodowane przez środek, do poziomu zysków, które beneficjent mógłby w wiarygodny sposób wygenerować w przypadku braku danego środka, w odniesieniu do części jego działalności, która podlega ograniczeniu. W związku z przedłużającym się kryzysem skutki gospodarcze spadku popytu lub mniejszej obecności klientów ze względu na niższy popyt zagregowany lub ze względu na większą niechęć klientów do gromadzenia się w miejscach publicznych, środkach transportu lub innych miejscach lub ze względu na powszechnie stosowane ograniczenia zdolności przyjmowania klientów, środki ograniczające kontakty personalne itp. nie mogą być brane pod uwagę przy obliczaniu szkody wynikającej ze środka ograniczającego, który może podlegać rekompensacie na podstawie art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE.

▼B

16. Jako uzupełnienie wymienionych wyżej możliwości Komisja określa w niniejszym komunikacie dodatkowe, tymczasowe środki pomocy państwa, które uważa za zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE i które mogą zostać zatwierdzone bardzo szybko po zgłoszeniu przez państwo członkowskie. Oprócz tego możliwe jest nadal zgłaszanie innych rozwiązań – zarówno programów pomocy, jak i pojedynczych środków. Niniejszy komunikat ma na celu określenie ram, które pozwolą państwom członkowskim rozwiązywać problemy, z jakimi borykają się obecnie przedsiębiorstwa, przy zachowaniu integralności unijnego rynku wewnętrznego oraz zapewnieniu równych warunków działania.

▼M1

16a. Komisja uważa ponadto, że oprócz środków pomocy dozwolonych na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE oraz istniejących możliwości na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE należy także przyspieszyć badania i rozwój związane z epidemią COVID-19, wesprzeć infrastruktury służące do testowania i przygotowania produktu do masowej produkcji, które przyczyniają się do rozwijania produktów służących zwalczaniu epidemii COVID-19, a także wesprzeć wytwarzanie takich produktów. Komisja określa zatem warunki, na podstawie których będzie uznawała tego rodzaju środki za zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE. Analizując ewentualny negatywny wpływ takich środków pomocy na rynek wewnętrzny, Komisja należycie uwzględniła wspólny cel, któremu one służą, oraz ich pozytywne skutki dla walki z kryzysem w zakresie zdrowia publicznego spowodowanym epidemią COVID-19.

▼M3

16b. Pomoc przyznana zgodnie z niniejszym komunikatem na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) lub c) TFUE nie może być uwarunkowana przeniesieniem działalności produkcyjnej lub innej działalności beneficjenta z innego kraju na terenie EOG na terytorium państwa członkowskiego przyznającego pomoc. Taki warunek wydaje się szkodliwy dla rynku wewnętrznego. Bez znaczenia jest przy tym liczba faktycznie utraconych miejsc pracy w zakładzie pierwotnym beneficjenta znajdującym się na obszarze EOG.

▼B

2. STOSOWANIE ART. 107 UST. 3 LIT. B) TRAKTATU O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ

17. W art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE upoważnia się Komisję do stwierdzenia zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym, jeżeli pomoc ta ma na celu „zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego”. W kontekście tego postanowienia unijny Sąd orzekł, że takie zaburzenie musi dotyczyć całej gospodarki danego państwa członkowskiego lub znacznej jej części, a nie tylko jednego z regionów lub części terytorium. Jest to również zgodne z koniecznością ścisłej wykładni wszelkich postanowień przewidujących odstępstwa, do których należy m.in. art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE ( 15 ). Komisja konsekwentnie stosuje taką ścisłą wykładnię w swojej praktyce decyzyjnej ( 16 ).

18. Biorąc pod uwagę, że epidemia COVID-19 dotyka wszystkie państwa członkowskie, a wprowadzone przez nie środki ograniczające rozprzestrzenianie epidemii negatywnie wpływają na sytuację przedsiębiorstw, Komisja uważa, że pomoc państwa jest uzasadniona i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE przez określony czas w celu zaradzenia niedoborowi płynności wśród przedsiębiorstw oraz zagwarantowania, że zakłócenia spowodowane epidemią COVID-19 nie zagrożą ich rentowności, szczególnie jeśli chodzi o MŚP.

19. W niniejszym komunikacie Komisja określa warunki zgodności z rynkiem wewnętrznym, które będzie stosowała w odniesieniu do pomocy przyznanej przez państwa członkowskie na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Państwa członkowskie muszą zatem wykazać, że środki pomocy państwa zgłoszone Komisji na mocy niniejszego komunikatu są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w gospodarce danego państwa członkowskiego, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym komunikacie są w całości spełnione.

▼M2

20. Tymczasowe środki pomocy objęte niniejszym komunikatem mogą być kumulowane zgodnie z zasadami określonymi w poszczególnych sekcjach niniejszego komunikatu. Tymczasowe środki pomocy objęte niniejszym komunikatem mogą być kumulowane z pomocą przyznaną na podstawie rozporządzeń de minimis ( 17 ) lub z pomocą przyznaną na podstawie rozporządzeń w sprawie wyłączeń grupowych ( 18 ) pod warunkiem przestrzegania przepisów i zasad dotyczących kumulacji określonych w tych rozporządzeniach.

▼M2

20a. Pomoc dla instytucji kredytowych i finansowych nie podlega ocenie na podstawie niniejszego komunikatu, z wyjątkiem: (i) korzyści pośrednich dla instytucji kredytowych lub finansowych przekazujących pomoc w formie pożyczek lub gwarancji na podstawie sekcji 3.1–3.3 z uwzględnieniem zabezpieczeń określonych w sekcji 3.4 oraz (ii) pomocy udzielanej na podstawie sekcji 3.10 pod warunkiem że program nie jest skierowany wyłącznie do pracowników sektora finansowego.

▼B

3. TYMCZASOWE SRODKI POMOCY PANSTWA

▼M2

3.1. Ograniczone kwoty pomocy

▼B

21. Poza możliwościami wynikającymi z art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE tymczasowe ograniczone kwoty pomocy dla przedsiębiorstw, które znajdują się w sytuacji nagłego niedoboru lub nawet braku płynności, mogą stanowić w obecnych okolicznościach odpowiednie, konieczne i ukierunkowane rozwiązanie.

▼M1

22. Komisja uzna taką pomoc państwa za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE, o ile spełnione zostaną wszystkie wymienione poniżej warunki (przepisy szczegółowe dotyczące produkcji podstawowej produktów rolnych oraz sektorów rybołówstwa i akwakultury określono w pkt 23):

▼M5

„a. łączna kwota pomocy nie przekracza 1,8 mln EUR na przedsiębiorstwo ( 19 ). Pomoc można przyznawać w formie dotacji bezpośrednich, korzyści podatkowych i korzystnych warunków płatności bądź w innych formach, takich jak zaliczki zwrotne, gwarancje, pożyczki i kapitał własny, pod warunkiem że łączna wartość nominalna takich środków pozostanie poniżej całkowitego pułapu wynoszącego 1,8 mln EUR na przedsiębiorstwo; wszystkie dane liczbowe muszą zostać podane w kwotach brutto, tj. przed odliczeniem podatków lub innych opłat;

▼B

b. pomoc jest przyznawana na podstawie programów pomocy posiadających szacowany budżet;

▼M1

c. pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych ( 20 )). ▼M3 w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ( 21 ) ani pomocy na restrukturyzację ( 22 );

▼M5

a. łączna kwota pomocy nie przekracza 1,8 mln EUR na przedsiębiorstwo ( 23 ). Pomoc można przyznawać w formie dotacji bezpośrednich, korzyści podatkowych i korzystnych warunków płatności bądź w innych formach, takich jak zaliczki zwrotne, gwarancje, pożyczki i kapitał własny, pod warunkiem że łączna wartość nominalna takich środków pozostanie poniżej całkowitego pułapu wynoszącego 1,8 mln EUR na przedsiębiorstwo; wszystkie dane liczbowe muszą zostać podane w kwotach brutto, tj. przed odliczeniem podatków lub innych opłat;

e. pomoc przyznana przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych ( 24 ) uwarunkowana jest jej nieprzeniesieniem w części lub w całości na producentów surowców i nie jest ustalana na podstawie ceny lub ilości produktów wprowadzonych do obrotu przez zainteresowane przedsiębiorstwa lub zakupionych od producentów surowców, chyba że w tym ostatnim przypadku produkty te albo nie zostały wprowadzone do obrotu, albo zostały wykorzystane do celów niespożywczych, takich jak destylacja, metanizacja lub kompostowanie przez dane przedsiębiorstwa.

▼M1

23. Na zasadzie odstępstwa od pkt 22 lit. a) do pomocy przyznawanej przedsiębiorstwom w sektorach rolnictwa, rybołówstwa i akwakultury, oprócz warunków określonych w pkt 22 lit. b)–e), stosuje się następujące warunki szczegółowe:

▼M5

a. całkowita pomoc nie przekracza 270 000 EUR na przedsiębiorstwo prowadzące działalność w sektorze rybołówstwa i akwakultury ( 25 ) lub 225 000 EUR na przedsiębiorstwo prowadzące działalność w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych ( 26 ) ( 27 ); pomoc można przyznawać w formie dotacji bezpośrednich, korzyści podatkowych i korzystnych warunków płatności bądź w innych formach, takich jak zaliczki zwrotne, pożyczki i kapitał własny, pod warunkiem że łączna wartość nominalna takich środków nie przekracza całkowitego pułapu wynoszącego 270 000 EUR lub 225 000 EUR na przedsiębiorstwo; wszystkie dane liczbowe muszą zostać podane w kwotach brutto, tj. przed odliczeniem podatków lub innych opłat;

▼M1

b. pomoc dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie produkcji podstawowej produktów rolnych nie może być ustalana na podstawie ceny ani ilości produktów wprowadzonych na rynek;

c. pomoc dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorze rybołówstwa i akwakultury nie dotyczy żadnej z kategorii pomocy, o których mowa w art. 1 ust. 1 lit. a)–k) rozporządzenia Komisji (UE) nr 717/2014 ( 28 ).

▼M5

23a. Jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi działalność w kilku sektorach, do których zastosowanie mają różne kwoty maksymalne zgodnie z pkt 22 lit. a. i pkt 23 lit. a., dane państwo członkowskie zapewnia, za pomocą odpowiednich środków, takich jak rozdzielna księgowość, aby odnośny pułap był przestrzegany w przypadku każdej z tych działalności i by nie została przekroczona łączna maksymalna kwota wynosząca 1,8 mln EUR na przedsiębiorstwo. Jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi działalność w sektorach objętych pkt 23 lit. a., nie powinna zostać przekroczona łączna maksymalna kwota wynosząca 270 000 EUR na przedsiębiorstwo.

▼M5

23b. Środki przyznane na podstawie niniejszego komunikatu w formie zaliczek zwrotnych, gwarancji, pożyczek lub innych instrumentów zwrotnych mogą zostać przekształcone w inne formy pomocy, takie jak dotacje, pod warunkiem że przekształcenie nastąpi najpóźniej do dnia 31 grudnia 2022 r. i spełnione są warunki określone w niniejszej sekcji.

▼B

3.2. Pomoc w formie gwarancji kredytowych

▼M5

24. W celu zapewnienia dostępu do płynności przedsiębiorstwom, które znajdują się w sytuacji nagłego niedoboru środków finansowych, publiczne gwarancje kredytowe ( 29 ) obejmujące ograniczony okres i ograniczoną kwotę pożyczki mogą w obecnych okolicznościach stanowić odpowiednie, konieczne i ukierunkowane rozwiązanie.

▼M2

24a. Pomoc przyznana na podstawie sekcji 3.2 nie może być kumulowana z pomocą przyznaną w odniesieniu do tej samej podstawowej kwoty głównej pożyczki na podstawie sekcji 3.3 i na odwrót. Pomoc przyznana na podstawie sekcji 3.2 i sekcji 3.3 może być kumulowana w odniesieniu do różnych pożyczek pod warunkiem że łączna kwota pożyczki na beneficjenta nie przekracza pułapów określonych w pkt 25 lit. d) lub w pkt 27 lit. d). Beneficjent może skorzystać równocześnie z wielu środków na podstawie sekcji 3.2, pod warunkiem że łączna kwota pożyczek na beneficjenta nie przekracza pułapów określonych w pkt 25 lit. d) i e).

▼M1

25. Komisja będzie uznawać taką pomoc państwa przyznawaną w formie nowych publicznych gwarancji na spłatę pożyczek indywidualnych w reakcji na epidemię COVID-19 za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE, o ile spełnione zostaną następujące warunki:

a. Prowizje za udzielenie gwarancji ustalane są dla pożyczek indywidualnych na minimalnym poziomie, który stopniowo się zwiększa wraz z wydłużaniem się okresu kredytowania objętego gwarancją, zgodnie z poniższą tabelą:



Rodzaj beneficjenta Za 1. rok Za 2–3. rok Za 4–6. rok MŚP 25 punktów bazowych 50 punktów bazowych 100 punktów bazowych Duże przedsiębiorstwa 50 punktów bazowych 100 punktów bazowych 200 punktów bazowych

b. alternatywą mogłoby być zgłaszanie przez państwa członkowskie programów, w których przyjmowano by za podstawę powyższą tabelę, ale w których okres gwarancji, prowizja za jej udzielenie oraz zakres gwarancji mogłyby być modyfikowane w odniesieniu do każdej kwoty głównej pożyczki, na przykład mniejszy zakres gwarancji mógłby kompensować jej dłuższy okres obowiązywania lub umożliwiać naliczenie niższej prowizji; za cały okres gwarancji mogłaby zostać naliczona jednolita stawka prowizji, o ile byłaby ona wyższa od stawek minimalnych za 1. rok określonych w powyższej tabeli dla każdego rodzaju beneficjenta i odpowiednio dostosowanych w zależności od okresu gwarancji i jej zakresu na podstawie niniejszego akapitu;

▼M5

c. gwarancja zostaje udzielona najpóźniej dnia 31 grudnia 2021 r.;

d. w przypadku pożyczek, których termin zapadalności wypada po dniu 31 grudnia 2021 r., całkowita kwota pożyczek na jednego beneficjenta nie może przekraczać:. ▼M1 i. dwukrotności rocznych kosztów wynagrodzeń wypłaconych przez beneficjenta (włącznie z kosztami świadczeń pracowniczych oraz kosztami personelu pracującego na terenie przedsiębiorstwa, ale formalnie otrzymującego wynagrodzenie od podwykonawców) za rok 2019 lub za ostatni rok, za który dostępne są dane. W przypadku przedsiębiorstw utworzonych w dniu 1 stycznia 2019 r. lub po tej dacie maksymalna kwota pożyczki nie może przekroczyć rocznych kosztów wynagrodzeń szacowanych na okres pierwszych dwóch lat działalności; lub ii. 25 % łącznego obrotu beneficjenta w 2019 r.; lub ▼M2 iii. z odpowiednim uzasadnieniem przekazanym Komisji przez państwo członkowskie (na przykład w związku ze specyfiką określonych rodzajów przedsiębiorstw), kwota pożyczki może zostać zwiększona w celu pokrycia zapotrzebowania na płynność od chwili przyznania przez najbliższe 18 miesięcy dla MŚP ( 30 ) oraz przez najbliższe 12 miesięcy w przypadku dużych przedsiębiorstw. Zapotrzebowanie na płynność należy ustalić poprzez oświadczenie beneficjenta ( 31 );

▼M5

e. w przypadku pożyczek, których termin zapadalności przypada najpóźniej w dniu 31 grudnia 2021 r., kwota główna pożyczki może być wyższa od kwoty określonej w pkt 25 lit. d., jeżeli istnieje odpowiednie uzasadnienie przekazane Komisji przez państwo członkowskie i pod warunkiem zagwarantowania proporcjonalności pomocy i wykazania tego faktu Komisji przez państwo członkowskie;

▼M1

f. okres gwarancji jest ograniczony do maksymalnie sześciu lat, o ile nie został dostosowany zgodnie z pkt 25 lit. b), a gwarancja publiczna nie przekracza: i. 90 % kwoty głównej pożyczki, jeżeli straty są ponoszone proporcjonalnie i na tych samych warunkach przez instytucję kredytową i państwo; lub ii. 35 % kwoty głównej pożyczki, jeżeli straty są najpierw przypisane państwu, a dopiero potem instytucjom kredytowym (tj. gwarancja z tytułu pierwszej straty); oraz iii. w obu powyższych przypadkach, jeśli wysokość pożyczki zmniejsza się wraz z upływem czasu, na przykład z powodu rozpoczęcia spłaty, kwota gwarantowana musi zostać proporcjonalnie zmniejszona;

g. gwarancja obejmuje pożyczki inwestycyjne lub obrotowe;

h. gwarancje nie mogą być udzielane przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych ( 32 )). ▼M3 w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ( 33 ) ani pomocy na restrukturyzację ( 34 );

▼M5

25a. Gwarancje na nowo wydane instrumenty dłużne, które są podporządkowane zwykłym wierzycielom uprzywilejowanym w przypadku postępowań upadłościowych, mogą być przyznawane z prowizjami za udzielenie gwarancji w wysokości co najmniej równej prowizjom za udzielenie gwarancji, o których to prowizjach mowa w tabeli w pkt 25 lit. a., powiększonych o 200 punktów bazowych w przypadku dużych przedsiębiorstw i o 150 punktów bazowych w przypadku MŚP. Alternatywna możliwość przedstawiona w pkt 25 lit. b. ma zastosowanie do takich gwarancji na instrumenty dłużne. Konieczne jest również zapewnienie zgodności z pkt 25 lit. c., pkt 25 lit. f. ppkt i. oraz iii., pkt 25 lit. g., pkt 25 lit. h. oraz pkt 25 lit. ha. ( 35 ). Kwota gwarantowanego długu podporządkowanego nie może przekraczać obydwu poniższych pułapów ( 36 ):

i. dwie trzecie rocznych kosztów wynagrodzeń wypłaconych przez beneficjenta w przypadku dużych przedsiębiorstw i roczne koszty wynagrodzeń wypłaconych przez beneficjenta w przypadku MŚP, zgodnie z pkt 25 lit. d. ppkt oraz

ii. 8,4 % łącznego obrotu beneficjenta w 2019 r. w przypadku dużych przedsiębiorstw i 12,5 % łącznego obrotu beneficjenta w 2019 r. w przypadku MŚP.

▼B

3.3. Pomoc w formie subsydiowanych stóp oprocentowania pożyczek

▼M2

26. W obecnych okolicznościach, gdy niezbędne jest zapewnienie płynności przedsiębiorstwom zmagającym się z nagłym jej niedoborem, subsydiowane stopy oprocentowania obowiązujące przez ograniczony okres oraz w odniesieniu do ograniczonej kwoty pożyczki mogą być właściwym, koniecznym i ukierunkowanym rozwiązaniem. Ponadto dług podporządkowany, który w przypadku postępowań upadłościowych jest podporządkowany zwykłym wierzycielom uprzywilejowanym, również może być odpowiednim, niezbędnym i ukierunkowanym rozwiązaniem w obecnych okolicznościach. Taki dług w mniejszym stopniu zakłóca konkurencję niż kapitał własny lub hybrydowy, ponieważ nie może zostać automatycznie przekształcony w kapitał w przypadku przedsiębiorstwa kontynuującego działalność. Pomoc w postaci długu podporządkowanego ( 37 ) musi zatem spełniać odpowiednie warunki określone w sekcji 3.3, dotyczącej instrumentów dłużnych. Jednakże jako że zwiększa ona zdolność przedsiębiorstw do zaciągania długu uprzywilejowanego w podobny sposób, w jaki uzyskiwane jest wsparcie kapitałowe, zastosowanie mają dodatkowo marża ryzyka kredytowego oraz dalsze ograniczenie kwoty w porównaniu z długiem uprzywilejowanym (jedna trzecia w przypadku dużych przedsiębiorstw i połowa kwoty w przypadku MŚP, jak określono w pkt 27 lit. d) ppkt (i) lub (ii). Po przekroczeniu tych pułapów dług podporządkowany należy oceniać zgodnie z kryteriami dotyczącymi środków służących dokapitalizowaniu w związku z COVID-19, które określono w sekcji 3.11, w celu zapewnienia równego traktowania.

▼M2

26a. Pomoc przyznana na podstawie sekcji 3.3 nie może być kumulowana z pomocą przyznaną w odniesieniu do tej samej podstawowej kwoty głównej pożyczki na podstawie sekcji 3.2 i na odwrót. Pomoc przyznana na podstawie sekcji 3.2 i sekcji 3.3 może być kumulowana w odniesieniu do różnych pożyczek, pod warunkiem że łączna kwota pożyczki na beneficjenta nie przekracza progów określonych w pkt 25 lit. d) lub w pkt 27 lit. d). Beneficjent może skorzystać równocześnie z wielu środków na podstawie sekcji 3.3, pod warunkiem że łączna kwota pożyczek na beneficjenta nie przekracza pułapów określonych w pkt 27 lit. d) i e).

▼M1

27. Komisja uzna pomoc państwa w formie dopłat do pożyczek publicznych w reakcji na wybuch epidemii COVID-19 za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE, o ile spełnione będą poniższe warunki:

▼M5

a. pożyczki mogą być udzielane przy zastosowaniu obniżonych stóp oprocentowania co najmniej równych stopie bazowej (jednorocznej stopie IBOR lub równoważnej opublikowanej przez Komisję ( 38 )) dostępnej w dniu 1 stycznia 2020 r. lub w chwili zgłoszenia, powiększonej o marże ryzyka kredytowego określone w poniższej tabeli ( 39 ):



Rodzaj beneficjenta Marża ryzyka kredytowego za 1. rok Marża ryzyka kredytowego za 2–3. rok Marża ryzyka kredytowego za 4–6. rok MŚP 25bps 50bps 100bps Duże przedsiębiorstwa 50bps 100bps 200bps

▼M1

b. alternatywą mogłoby być zgłaszanie przez państwa członkowskie programów, w których przyjmowano by za podstawę powyższą tabelę, ale w których modyfikowany mógłby być termin zapadalności pożyczki oraz wysokość marży ryzyka kredytowego, na przykład za cały okres spłaty pożyczki mogłaby być naliczana jednolita stawka marży, o ile byłaby ona wyższa od stawek minimalnych za 1. rok dla każdego rodzaju beneficjenta i odpowiednio dostosowanych w zależności od terminu zapadalności pożyczki na podstawie niniejszego akapitu ( 40 );

▼M5

c. umowy pożyczki są podpisywane najpóźniej do dnia 31 grudnia 2021 r. i są ograniczone do maksymalnie sześciu lat, o ile nie zostaną dostosowane zgodnie z pkt 27 lit. b.;

d. w przypadku pożyczek, których termin zapadalności wypada po dniu 31 grudnia 2021 r., całkowita kwota pożyczek na jednego beneficjenta nie może przekraczać: ▼M1 i. dwukrotności rocznych kosztów wynagrodzeń wypłaconych przez beneficjenta (włącznie z kosztami świadczeń pracowniczych oraz kosztami personelu pracującego na terenie przedsiębiorstwa, ale formalnie otrzymującego wynagrodzenie od podwykonawców) za rok 2019 lub za ostatni rok, za który dostępne są dane. W przypadku przedsiębiorstw utworzonych w dniu 1 stycznia 2019 r. lub po tej dacie maksymalna kwota pożyczki nie może przekroczyć rocznych kosztów wynagrodzeń szacowanych na okres pierwszych dwóch lat działalności; lub ii. 25 % łącznego obrotu beneficjenta w 2019 r.; lub ▼M2 iii. z odpowiednim uzasadnieniem przekazanym Komisji przez państwo członkowskie (na przykład w związku ze specyfiką określonych rodzajów przedsiębiorstw), kwota pożyczki może zostać zwiększona w celu pokrycia zapotrzebowania na płynność od chwili przyznania przez najbliższe 18 miesięcy dla MŚP ( 41 ) oraz przez najbliższe 12 miesięcy w przypadku dużych przedsiębiorstw;”. Zapotrzebowanie na płynność należy ustalić poprzez oświadczenie beneficjenta ( 42 );

▼M5

e. w przypadku pożyczek, których termin zapadalności przypada najpóźniej w dniu 31 grudnia 2021 r., kwota główna pożyczki może być wyższa od kwoty określonej w pkt 27 lit. d., jeżeli istnieje odpowiednie uzasadnienie przekazane Komisji przez państwo członkowskie i pod warunkiem zagwarantowania proporcjonalności pomocy i wykazania tego faktu Komisji przez państwo członkowskie;

▼M1

f. pożyczka dotyczy zarówno środków na inwestycje, jak i zapotrzebowania na kapitał obrotowy;

g. pożyczki nie mogą być udzielane przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych ( 43 )). ▼M3 w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ( 44 ) ani pomocy na restrukturyzację ( 45 );

▼M5

27a. Instrumenty dłużne, które są podporządkowane zwykłym wierzycielom uprzywilejowanym w przypadku postępowań upadłościowych, mogą być przyznawane przy zastosowaniu obniżonych stóp oprocentowania w wysokości co najmniej równej stopie bazowej i marżom ryzyka kredytowego, o których mowa w tabeli w pkt 27 lit. a., powiększonej o 200 punktów bazowych w przypadku dużych przedsiębiorstw i o 150 punktów bazowych w przypadku MŚP. Alternatywna możliwość przedstawiona w pkt 27 lit. b. ma zastosowanie do takich instrumentów dłużnych. Konieczne jest również zapewnienie zgodności z pkt 27 lit. c., f., g. i ga. Jeżeli kwota długu podporządkowanego przekracza obydwa poniższe pułapy ( 46 ), zgodność instrumentu z rynkiem wewnętrznym stwierdza się na podstawie sekcji 3.11:

i. dwie trzecie rocznych kosztów wynagrodzeń wypłaconych przez beneficjenta w przypadku dużych przedsiębiorstw i roczne koszty wynagrodzeń wypłaconych przez beneficjenta w przypadku MŚP, zgodnie z pkt 27 lit. d. ppkt oraz

ii. 8,4% łącznego obrotu beneficjenta w 2019 r. w przypadku dużych przedsiębiorstw i 12,5 % łącznego obrotu beneficjenta w 2019 r. w przypadku MŚP.

▼B

3.4. Pomoc w formie gwarancji i pożyczek udzielanych za pośrednictwem instytucji kredytowych lub innych instytucji finansowych

▼M4

28. Pomoc w formie gwarancji i pożyczek udzielanych na podstawie sekcji 3.1, 3.2, 3.3 i sekcji 3.12 niniejszego komunikatu może zostać udzielona przedsiębiorstwom zmagającym się z nagłym niedoborem płynności bezpośrednio lub poprzez instytucje kredytowe i inne instytucje finansowe działające jako pośrednicy finansowi. W tym drugim przypadku muszą zostać spełnione warunki określone poniżej.

▼B

29. Wprawdzie pomoc taka jest skierowana bezpośrednio do przedsiębiorstw zmagających się z nagłym niedoborem płynności, a nie do instytucji kredytowych lub innych instytucji finansowych, jednak może ona również stanowić pośrednią korzyść dla tych ostatnich. Niemniej jednak taka pomoc pośrednia nie ma na celu zachowania ani odtworzenia rentowności, płynności lub wypłacalności instytucji kredytowych. W związku z tym Komisja uważa, że takiej pomocy nie należy kwalifikować jako nadzwyczajne publiczne wsparcie finansowe zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 28 dyrektywy w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz art. 3 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji i nie należy jej oceniać na podstawie przepisów dotyczących pomocy państwa mających zastosowanie do sektora bankowego ( 47 ).

30. W każdym razie należy wprowadzić pewne zabezpieczenia w odniesieniu do ewentualnej pośredniej pomocy na rzecz instytucji kredytowych lub innych instytucji finansowych w celu ograniczenia nadmiernych zakłóceń konkurencji.

▼M2

31. Instytucje kredytowe lub inne instytucje finansowe powinny w możliwie najszerszym stopniu przekazywać korzyści z gwarancji publicznej bądź z subsydiowanych stóp oprocentowania pożyczek beneficjentom końcowym. Pośrednik finansowy musi być w stanie wykazać, iż posiada mechanizm gwarantujący, że korzyści są w możliwie największym stopniu przekazywane beneficjentom końcowym w formie wyższego finansowania, bardziej ryzykownych portfeli, niższych wymogów dotyczących zabezpieczenia, niższych premii gwarancyjnych lub niższych stóp oprocentowania niż bez takich gwarancji publicznych lub pożyczek.

▼M1

3.5. Krótkoterminowe ubezpieczenia kredytów eksportowych

32. Komunikat Komisji w sprawie krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych stanowi, że ryzyko zbywalne nie może być objęte ubezpieczeniem kredytów eksportowych wspieranym przez państwa członkowskie. Wskutek panującej epidemii COVID-19 i po przeprowadzeniu konsultacji publicznych w sprawie dostępności krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych w przypadku wywozu do wszystkich krajów o ryzyku zbywalnym, Komisja stwierdziła brak wystarczającej zdolności sektora prywatnego do ubezpieczenia krótkoterminowych kredytów eksportowych oraz tymczasową niedostępność ubezpieczenia ryzyka zbywalnego.

▼M5

33. W tym kontekście Komisja uznaje wszystkie rodzaje ryzyka handlowego i politycznego związanego z wywozem do krajów wymienionych w załączniku do komunikatu w sprawie krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych za tymczasowo niezbywalne do dnia 31 grudnia 2021 r.

▼M1

3.6. Pomoc na badania i rozwój związane z epidemią COVID-19

34. Poza istniejącymi możliwościami, które wynikają z art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, aby zaradzić obecnemu kryzysowi w dziedzinie zdrowia publicznego, należy ułatwiać badania i rozwój związane z epidemią COVID-19.

35. Za zgodną z rynkiem wewnętrznym Komisja uzna pomoc dla projektów badawczo-rozwojowych związanych z epidemią COVID-19 oraz innych istotnych dla jej zwalczania badań nad chorobami wirusowymi ( 48 ), w tym projektów, które otrzymały znak jakości w ramach instrumentu przeznaczonego dla MŚP w programie „Horyzont 2020”, w postaci pieczęci doskonałości ściśle powiązanej z epidemią COVID-19, o ile spełnione będą wszystkie następujące warunki:

▼M5

a. pomoc przyznaje się w formie dotacji bezpośrednich, zaliczek zwrotnych lub korzyści podatkowych do dnia 31 grudnia 2021 r.;

▼M1

b. w przypadku projektów rozpoczętych od dnia 1 lutego 2020 r. lub projektów, które otrzymały związaną z COVID-19 pieczęć doskonałości, uważa się, że pomoc wywołuje efekt zachęty; w przypadku projektów rozpoczętych przed dniem 1 lutego 2020 r. uważa się, że pomoc wywołuje efekt zachęty, jeżeli jest ona niezbędna do przyspieszenia realizacji projektu lub rozszerzenia jego zakresu. W takich wypadkach do objęcia pomocą kwalifikować się będą tylko dodatkowe koszty, związane z działaniami przyspieszającymi realizację projektu lub rozszerzeniem jego zakresu;

c. do pomocy kwalifikują się wszystkie koszty niezbędne do realizacji projektu badawczo-rozwojowego w trakcie jego trwania, w tym m.in. koszty personelu, koszty sprzętu cyfrowego i obliczeniowego, koszty narzędzi diagnostycznych, koszty narzędzi do gromadzenia i przetwarzania danych, koszty usług badawczo-rozwojowych, koszty badań przedklinicznych i klinicznych (fazy I–IV), koszty uzyskania, walidacji i obrony patentów oraz innych wartości niematerialnych i prawnych, koszty uzyskania ocen zgodności lub zezwoleń niezbędnych do wprowadzenia do obrotu nowych i ulepszonych szczepionek i produktów leczniczych, wyrobów medycznych, sprzętu szpitalnego i medycznego, środków odkażających oraz wyposażenia ochrony osobistej; kwalifikowalne są badania fazy IV, o ile możliwe są w ich zakresie dalsze postępy naukowe lub technologiczne;

d. intensywność pomocy na każdego beneficjenta może obejmować 100 % kwalifikowalnych kosztów w przypadku badań podstawowych, ale nie może przekraczać 80 % kwalifikowalnych kosztów w przypadku badań przemysłowych i eksperymentalnych prac rozwojowych ( 49 );

e. intensywność pomocy w przypadku badań przemysłowych i eksperymentalnych prac rozwojowych może zostać zwiększona o 15 punktów procentowych, jeżeli dany projekt badawczy otrzyma wsparcie ze strony większej liczby państw członkowskich lub jeżeli będzie realizowany w ramach współpracy transgranicznej z organizacjami badawczymi lub innymi przedsiębiorstwami;

f. pomoc w ramach niniejszego środka może być łączona ze wsparciem z innych źródeł w odniesieniu do tych samych kwalifikowalnych kosztów pod warunkiem, że łączna intensywność pomocy nie przekracza pułapów określonych w lit. d) i e) powyżej;

g. beneficjent pomocy zobowiązuje się do udzielenia osobom trzecim w EOG licencji niewyłącznych na niedyskryminujących warunkach rynkowych;

h. pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych ( 50 )). ▼M3 w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ( 51 ) ani pomocy na restrukturyzację ( 52 );

▼M1

3.7. Pomoc inwestycyjna przeznaczona na infrastrukturę służącą do testowania i przygotowania produktu do masowej produkcji

36. Poza istniejącymi możliwościami, które wynikają z art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, należy wspierać infrastrukturę zajmującą się testowaniem i przygotowaniem produktu do masowej produkcji, która przyczynia się do rozwijania produktów służących zwalczaniu epidemii COVID-19.

37. Komisja uzna zatem pomoc inwestycyjną na budowę lub unowocześnienie infrastruktury służącej do testowania i przygotowania produktu do masowej produkcji w celu opracowania, przetestowania i udoskonalenia produktów służących zwalczaniu epidemii COVID-19, jak określono w sekcji 3.8, za zgodną z rynkiem wewnętrznym, o ile spełnione są następujące warunki:

a. pomoc jest przyznawana na budowę lub unowocześnienie infrastruktury służącej do testowania i przygotowania produktu do masowej produkcji w celu opracowania, przetestowania i przygotowania, aż do fazy bezpośrednio poprzedzającej ich wdrożenie do masowej produkcji, wyrobów medycznych służących zwalczaniu epidemii COVID-19 (w tym szczepionek) i terapii, ich półproduktów, farmaceutycznych składników czynnych i surowców; wyrobów medycznych, sprzętu szpitalnego i medycznego (w tym respiratorów oraz odzieży i sprzętu ochronnego, a także narzędzi diagnostycznych) oraz niezbędnych surowców; środków odkażających i ich produktów pośrednich oraz surowców chemicznych niezbędnych do ich produkcji; a także narzędzi do gromadzenia/przetwarzania danych;

▼M5

b. pomoc przyznaje się w formie dotacji bezpośrednich, korzyści podatkowych albo zaliczek zwrotnych do dnia 31 grudnia 2021 r.;

▼M1

c. w przypadku projektów rozpoczętych od dnia 1 lutego 2020 r. uznaje się, że pomoc wywołuje efekt zachęty; w przypadku projektów rozpoczętych przed dniem 1 lutego 2020 r. uznaje się, że pomoc wywołuje efekt zachęty, jeśli jest ona konieczna do przyspieszenia realizacji projektu lub rozszerzenia jego zakresu. W takich wypadkach do objęcia pomocą kwalifikować się będą tylko dodatkowe koszty, związane z działaniami przyspieszającymi realizację projektu lub rozszerzeniem jego zakresu;

d. projekt inwestycyjny zostaje zakończony w ciągu sześciu miesięcy od daty przyznania pomocy. Projekt inwestycyjny uznaje się za zakończony, gdy organy krajowe zatwierdzą jego zakończenie. W przypadku niedotrzymania sześciomiesięcznego terminu, za każdy miesiąc opóźnienia zwracane jest 25 % kwoty pomocy przyznanej w formie dotacji bezpośrednich lub korzyści podatkowych, chyba że opóźnienie wynika z przyczyn pozostających poza kontrolą beneficjenta pomocy. W przypadku dotrzymania terminu pomoc w formie zaliczek zwrotnych zostaje przekształcona w dotacje; jeżeli termin nie został dotrzymany, zaliczka zwrotna jest zwracana w równych rocznych ratach w ciągu pięciu lat od daty przyznania pomocy;

e. koszty kwalifikowalne to koszty inwestycji niezbędne do stworzenia infrastruktury do testowania i przygotowania produktu do masowej produkcji niezbędnej do opracowania produktów wymienionych w lit. a) powyżej. Intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych;

f. maksymalna dopuszczalna intensywność pomocy w formie dotacji bezpośredniej albo korzyści podatkowej może zostać zwiększona o dodatkowe 15 punktów procentowych, jeżeli inwestycja została zakończona w ciągu dwóch miesięcy od daty przyznania pomocy lub daty rozpoczęcia stosowania korzyści podatkowej albo jeżeli wsparcie pochodzi od większej liczby państw członkowskich. Jeżeli pomoc została przyznana w formie zaliczki zwrotnej, a inwestycja została zakończona w ciągu dwóch miesięcy lub jeśli wsparcie pochodzi od większej liczby państw członkowskich, można przyznać dodatkowe 15 punktów procentowych;

g. pomocy w ramach tego środka nie można łączyć z inną pomocą inwestycyjną z tytułu tych samych kosztów kwalifikowalnych;

h. gwarancja pokrycia strat może zostać udzielona obok dotacji bezpośredniej, korzyści podatkowej albo zaliczki zwrotnej, bądź jako niezależny środek pomocy. Gwarancja pokrycia strat zostaje udzielona w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym przedsiębiorstwo złożyło wniosek o taką gwarancję; kwota straty podlegającej rekompensacie zostaje ustalona pięć lat po zakończeniu inwestycji. Kwotę rekompensaty oblicza się jako różnicę między sumą nakładów inwestycyjnych, rozsądnego zysku w wysokości 10 % nakładów inwestycyjnych rocznie w okresie pięciu lat oraz kosztów operacyjnych z jednej strony, a sumą otrzymanej dotacji bezpośredniej, przychodów w okresie pięciu lat oraz wartości końcowej projektu;

i. cena za usługi świadczone w ramach infrastruktury do testowania i przygotowania produktu do masowej produkcji odpowiada cenie rynkowej;

▼M2

j. infrastruktura do testowania i przygotowania produktu do masowej produkcji będzie otwarta dla kilku użytkowników, a dostęp do niej będzie przyznawany na przejrzystych i niedyskryminacyjnych zasadach. Przedsiębiorstwom, które sfinansowały co najmniej 10 % kosztów inwestycji, można przyznać preferencyjny dostęp na korzystniejszych warunkach;

▼M1

k. pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych ( 53 )). ▼M3 w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ( 54 ) ani pomocy na restrukturyzację ( 55 );

▼M1

3.8. Pomoc inwestycyjna na produkcję wyrobów służących zwalczaniu epidemii COVID-19

38. Poza istniejącymi możliwościami, które wynikają z art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, należy ułatwiać produkcję wyrobów służących zwalczaniu epidemii COVID-19. Dotyczy to: odpowiednich produktów leczniczych (w tym szczepionek) i terapii, ich półproduktów, farmaceutycznych składników czynnych i surowców; wyrobów medycznych oraz sprzętu szpitalnego i medycznego (w tym respiratorów, odzieży i sprzętu ochronnego, a także narzędzi diagnostycznych) oraz niezbędnych surowców; środków odkażających i ich produktów pośrednich oraz surowców chemicznych niezbędnych do ich produkcji; narzędzi do gromadzenia/przetwarzania danych.

39. Komisja uzna pomoc inwestycyjną na produkcję wyrobów służących zwalczaniu epidemii COVID-19 za zgodną z rynkiem wewnętrznym, o ile spełnione zostaną następujące warunki:

a. pomoc inwestycyjna jest przyznawana na produkcję wyrobów służących zwalczaniu epidemii COVID-19, takich jak produkty lecznicze (w tym szczepionki) i terapie, ich półprodukty, farmaceutyczne składniki czynne i surowce; wyrobów medycznych oraz sprzętu szpitalnego i medycznego (w tym respiratorów, odzieży i sprzętu ochronnego, a także narzędzi diagnostycznych) oraz niezbędnych surowców; środków odkażających i ich produktów pośrednich oraz surowców chemicznych niezbędnych do ich produkcji; narzędzi do gromadzenia/przetwarzania danych;

▼M5

b. pomoc przyznaje się w formie dotacji bezpośrednich, korzyści podatkowych albo zaliczek zwrotnych do dnia 31 grudnia 2021 r.;

▼M1

c. w przypadku projektów rozpoczętych od dnia 1 lutego 2020 r. uznaje się, że pomoc wywołuje efekt zachęty; w przypadku projektów rozpoczętych przed dniem 1 lutego 2020 r. uznaje się, że pomoc wywołuje efekt zachęty, jeśli jest ona konieczna do przyspieszenia realizacji projektu lub rozszerzenia jego zakresu. W takich wypadkach do objęcia pomocą kwalifikować się będą tylko dodatkowe koszty, związane z działaniami przyspieszającymi realizację projektu lub rozszerzeniem jego zakresu;

d. projekt inwestycyjny zostaje zakończony w ciągu sześciu miesięcy od daty przyznania pomocy. Projekt inwestycyjny uznaje się za zakończony, gdy organy krajowe zatwierdzą jego zakończenie. W przypadku niedotrzymania sześciomiesięcznego terminu, za każdy miesiąc opóźnienia należy zwrócić 25 % kwoty pomocy przyznanej w formie dotacji bezpośrednich lub korzyści podatkowych, chyba że opóźnienie wynika z przyczyn pozostających poza kontrolą beneficjenta pomocy. W przypadku dotrzymania terminu pomoc w formie zaliczek zwrotnych zostaje przekształcona w dotacje; jeżeli termin nie został dotrzymany, zaliczka zwrotna jest zwracana w równych rocznych ratach w ciągu pięciu lat od daty przyznania pomocy;

e. koszty kwalifikowalne odnoszą się do wszystkich kosztów inwestycji niezbędnych do wytworzenia produktów wymienionych w lit. a) oraz do kosztów próbnego uruchamiania nowych zakładów produkcyjnych. Intensywność pomocy nie przekracza 80 % kosztów kwalifikowalnych;

f. maksymalna dopuszczalna intensywność pomocy w formie dotacji bezpośredniej albo korzyści podatkowej może zostać zwiększona o dodatkowe 15 punktów procentowych, jeżeli inwestycja została zakończona w ciągu dwóch miesięcy od daty przyznania pomocy lub daty rozpoczęcia stosowania korzyści podatkowej albo jeżeli wsparcie pochodzi od większej liczby państw członkowskich. Jeżeli pomoc została przyznana w formie zaliczki zwrotnej, a inwestycja została zakończona w ciągu dwóch miesięcy lub jeśli wsparcie pochodzi od większej liczby państw członkowskich, można przyznać dodatkowe 15 punktów procentowych;

g. pomoc w ramach tego środka nie jest łączona z inną pomocą inwestycyjną z tytułu tych samych kosztów kwalifikowalnych;

h. gwarancja pokrycia strat może zostać udzielona obok dotacji bezpośredniej, korzyści podatkowej albo zaliczki zwrotnej, bądź jako niezależny środek pomocy. Gwarancja pokrycia strat zostaje udzielona w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym przedsiębiorstwo złożyło wniosek o taką gwarancję; kwota straty podlegającej rekompensacie zostaje ustalona pięć lat po zakończeniu inwestycji. Kwotę rekompensaty oblicza się jako różnicę między sumą nakładów inwestycyjnych, rozsądnego zysku w wysokości 10 % nakładów inwestycyjnych rocznie w okresie pięciu lat oraz kosztów operacyjnych z jednej strony, a sumą otrzymanej dotacji bezpośredniej, przychodów w okresie pięciu lat oraz wartości końcowej projektu;

i. pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych ( 56 )). ▼M3 w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ( 57 ) ani pomocy na restrukturyzację ( 58 );

▼M1

3.9. Pomoc w formie odroczenia płatności podatku lub składek na ubezpieczenie społeczne

40. Odroczenie płatności podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne może być cennym narzędziem zmniejszania ograniczeń płynności przedsiębiorstw (w tym osób samozatrudnionych) i podtrzymania zatrudnienia. Jeżeli takie odroczenia mają powszechne zastosowanie i nie sprzyjają konkretnym przedsiębiorstwom ani produkcji konkretnych towarów, nie wchodzą w zakres stosowania art. 107 ust. 1 TFUE. Jeżeli są one ograniczone na przykład do określonych sektorów, regionów lub rodzajów przedsiębiorstw, stanowią pomoc w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE ( 59 ).

▼M5

41. Komisja uzna za zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE te programy pomocy, które polegają na tymczasowych odroczeniach płatności podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne i które mają zastosowanie do przedsiębiorstw (w tym osób samozatrudnionych) szczególnie dotkniętych przez epidemię COVID-19, na przykład funkcjonujących w określonych sektorach lub regionach, czy też będących przedsiębiorstwami określonej wielkości. Dotyczy to również środków przewidzianych w odniesieniu do obowiązków podatkowych i obowiązków w zakresie zabezpieczenia społecznego, a mających na celu złagodzenie ograniczeń płynności, z jakimi borykają się beneficjenci, w tym m.in. odroczenia płatności ratalnych, łatwiejszego dostępu do planów spłaty należności podatkowych i przyznawania okresów bezodsetkowych, zawieszenia windykacji należności podatkowych oraz przyspieszonego zwrotu podatku. Pomoc należy przyznać przed dniem 31 grudnia 2021 r., a termin odroczenia nie może przypadać później niż dnia 31 grudnia 2022 r.

▼M1

3.10. Pomoc w formie subsydiowania wynagrodzeń pracowników w celu uniknięcia zwolnień podczas epidemii COVID-19

▼M3

42. W celu utrzymania miejsc pracy państwa członkowskie mogą przewidzieć udział w kosztach wynagrodzeń przedsiębiorstw, które z powodu epidemii COVID-19 w przeciwnym razie zwolniłyby pracowników, lub w dochodzie odpowiadającym wynagrodzeniu osób samozatrudnionych, które w wyniku przyjęcia środków krajowych w reakcji na epidemię COVID-19, zawiesiły lub ograniczyły działalność gospodarczą. Jeżeli takie systemy wsparcia mają zastosowanie do całej gospodarki, nie wchodzą w zakres unijnej kontroli pomocy państwa, gdyż nie mają charakteru selektywnego. Jeżeli natomiast są ograniczone do określonych sektorów, regionów lub rodzajów przedsiębiorstw, należy uznać, że zapewniają przedsiębiorstwom selektywną korzyść.

▼M1

43. Jeżeli takie środki stanowią pomoc, Komisja uzna je za zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE, o ile spełnione zostaną poniższe warunki:

▼M3

a. pomoc ma zapobiec zwolnieniom w czasie epidemii COVID-19 (oraz zapewnić kontynuację działalności gospodarczej osobom samozatrudnionym);

▼M1

b. pomoc jest przyznawana w formie programów przedsiębiorstwom w określonych sektorach lub regionach czy też przedsiębiorstwom określonej wielkości, które zostały szczególnie dotknięte przez epidemię COVID-19;

▼M5

c. indywidualna pomoc w ramach programu subsydiowania wynagrodzeń jest przyznawana nie później niż do dnia 31 grudnia 2021 r. na rzecz pracowników, którzy w przeciwnym wypadku zostaliby zwolnieni w konsekwencji zawieszenia lub ograniczenia działalności gospodarczej z powodu epidemii COVID-19 (lub na rzecz osób samozatrudnionych, których działalność gospodarcza ucierpiałaby z powodu epidemii COVID-19), i pod warunkiem że objęci nim pracownicy pozostaną stale zatrudnieni przez cały okres, na jaki przyznano pomoc (lub pod warunkiem że odpowiednia działalność gospodarcza osoby samozatrudnionej pozostanie utrzymana przez cały okres, na jaki przyznano pomoc);

d. miesięczne subsydium do wynagrodzenia nie przekracza 80 % miesięcznego wynagrodzenia brutto (w tym składek na ubezpieczenie społeczne płaconych przez pracodawcę) pracowników będących beneficjentami pomocy (lub 80 % średniego miesięcznego dochodu odpowiadającego wynagrodzeniu osoby samozatrudnionej). Państwa członkowskie mogą również zgłosić, w szczególności w interesie pracowników zajmujących nisko opłacane stanowiska, alternatywne metody obliczania intensywności pomocy, takie jak zastosowanie krajowej średniej płacy, płacy minimalnej lub miesięcznych kosztów wynagrodzenia brutto zainteresowanych pracowników (lub miesięcznego dochodu osób samozatrudnionych) przed wybuchem pandemii COVID-19, pod warunkiem zachowania proporcjonalności pomocy;

▼M1

e. subsydiowanie wynagrodzeń może być łączone z innymi ogólnie dostępnymi lub selektywnymi środkami wspierania zatrudnienia, pod warunkiem że łączne wsparcie nie prowadzi do nadmiernej rekompensaty kosztów wynagrodzeń przedmiotowych pracowników. Subsydiowanie wynagrodzeń może być dodatkowo łączone z odroczeniem płatności podatków i płatności składek na ubezpieczenie społeczne.

▼M2

43a. W zakresie, w jakim taki program obejmuje również pracowników instytucji kredytowych lub finansowych, wszelka pomoc pośrednia dla tych instytucji nie ma na celu zachowania ani przywrócenia ich rentowności, płynności lub wypłacalności, zważywszy że cel takiej pomocy ma charakter przede wszystkim społeczny ( 60 ). W związku z tym Komisja uważa, że takiej pomocy nie należy kwalifikować jako nadzwyczajne publiczne wsparcie finansowe zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 28 dyrektywy w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz art. 3 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji i nie należy jej oceniać na podstawie przepisów dotyczących pomocy państwa mających zastosowanie do sektora bankowego ( 61 ).

3.11. Środki służące dokapitalizowaniu

44. Niniejsze tymczasowe ramy określają kryteria na podstawie unijnych zasad pomocy państwa, w oparciu o które państwa członkowskie mogą udzielać wsparcia publicznego w formie instrumentów kapitałowych lub hybrydowych instrumentów kapitałowych dla przedsiębiorstw borykających się z trudnościami finansowymi w związku z epidemią COVID-19 ( 62 ). Mają one zapewnić, by zakłócenia w gospodarce nie doprowadziły do niepotrzebnego opuszczenia rynku przez przedsiębiorstwa, które były rentowne przed kryzysem wywołanym epidemią COVID-19. W związku z tym dokapitalizowanie nie może przekraczać minimum niezbędnego do zapewnienia rentowności beneficjenta i powinno ograniczać się do przywrócenia struktury kapitałowej przedsiębiorstwa sprzed epidemii COVID-19. Duże przedsiębiorstwa mają obowiązek zgłaszać, w jaki sposób otrzymana pomoc wspiera ich działania zgodnie z celami unijnymi i zobowiązaniami krajowymi związanymi z zieloną i cyfrową transformacją, w tym unijnym celem neutralności klimatycznej do 2050 r.

45. Równocześnie Komisja podkreśla, że udzielanie – w ramach programów lub w konkretnych przypadkach – krajowego wsparcia publicznego w formie instrumentów kapitałowych lub hybrydowych instrumentów kapitałowych powinno być brane pod uwagę tylko wtedy, gdy nie można znaleźć innego odpowiedniego rozwiązania. Ponadto wydawanie takich instrumentów powinno być obwarowane restrykcyjnymi warunkami, ponieważ bardzo znacząco zakłócają one konkurencję między przedsiębiorstwami. Takie interwencje muszą zatem podlegać jasnym warunkom dotyczącym wejścia państwa w strukturę kapitałową przedmiotowych przedsiębiorstw, wynagrodzenia oraz wyjścia z tej struktury, przepisów w zakresie zarządzania i odpowiednich środków mających na celu ograniczenie potencjalnych zakłóceń konkurencji. W tym kontekście Komisja zauważa, że opracowywanie krajowych środków wsparcia w sposób zgodny z celami polityki UE w zakresie zielonej i cyfrowej transformacji gospodarek poszczególnych państw pozwoli na bardziej zrównoważony długoterminowy wzrost gospodarczy i będzie promować transformację w kierunku uzgodnionego unijnego celu neutralności klimatycznej w 2050 r.

3.11.1. Zastosowanie

46. Poniższe warunki mają zastosowanie do programów dokapitalizowania i poszczególnych środków państw członkowskich w zakresie dokapitalizowania przedsiębiorstw niefinansowych (zwanych łącznie „środkami służącymi dokapitalizowaniu w związku z COVID-19”) na podstawie niniejszego komunikatu, nieobjętych sekcją 3.1 niniejszego komunikatu. Mają one zastosowanie do środków służących dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 dla dużych przedsiębiorstw i MŚP ( 63 ).

47. Poniższe warunki mają również zastosowanie do podporządkowanych instrumentów dłużnych przekraczających jednocześnie oba pułapy, o których mowa w sekcji 3.3 pkt 27a ppkt (i) oraz (ii) niniejszego komunikatu.

▼M5

48. Środki służące dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 przyznaje się najpóźniej do dnia 31 grudnia 2021 r.

▼M2

3.11.2. Kwalifikowalność i warunki uczestnictwa

49. Środek służący dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 musi spełniać następujące warunki:

a. bez interwencji państwa beneficjent zaprzestałby działalności lub miałby poważne trudności z utrzymaniem swojej działalności. Potwierdzeniem takich trudności może być w szczególności pogorszenie stosunku kapitału obcego do kapitału własnego beneficjenta lub podobnych wskaźników;

b. interwencja leży we wspólnym interesie. Może mieć na celu uniknięcie trudności społecznych i niewydolności rynku z powodu znacznej utraty miejsc pracy, opuszczenia rynku przez innowacyjne przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstwa o znaczeniu systemowym, ryzyka zakłóceń w świadczeniu istotnej usługi lub podobnych sytuacji należycie uzasadnionych przez dane państwo członkowskie;

c. beneficjent nie jest w stanie znaleźć finansowania na przystępnych warunkach na rynkach, a środki horyzontalne obowiązujące w danym państwie członkowskim w celu pokrycia zapotrzebowania na płynność są niewystarczające, aby zapewnić rentowność beneficjenta; oraz

d. beneficjent nie jest przedsiębiorstwem, które było już w trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019 r. (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych ( 64 )). ▼M3 w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ( 65 ) ani pomocy na restrukturyzację ( 66 ); ▼M2

50. Państwa członkowskie przyznają środki służące dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 w ramach programu pomocy zatwierdzonego przez Komisję dopiero po złożeniu pisemnego wniosku o taką pomoc przez przedsiębiorstwa będące potencjalnymi beneficjentami. W odniesieniu do pomocy podlegającej indywidualnemu zgłoszeniu państwa członkowskie przedstawiają Komisji potwierdzenie złożenia takiego pisemnego wniosku w ramach indywidualnego zgłoszenia środka pomocy.

51. Wymogi określone w niniejszej sekcji oraz w sekcjach 3.11.4, 3.11.5, 3.11.6 i 3.11.7 dotyczą zarówno programów dokapitalizowania w związku z COVID-19, jak i indywidualnych środków pomocy. Zatwierdzając program, Komisja będzie wymagać odrębnego zgłoszenia pomocy indywidualnej powyżej progu 250 mln EUR. W odniesieniu do takich zgłoszeń Komisja oceni, czy istniejące finansowanie na rynku lub środki horyzontalne mające na celu pokrycie zapotrzebowania na płynność są niewystarczające, by zapewnić rentowność beneficjenta; czy wybrane instrumenty dokapitalizowania i związane z nimi warunki są odpowiednie w odniesieniu do poważnych trudności beneficjenta; czy pomoc jest proporcjonalna; oraz czy spełnione są warunki określone w niniejszej sekcji oraz w sekcjach 3.11.4, 3.11.5, 3.11.6 i 3.11.7.

3.11.3. Rodzaje środków służących dokapitalizowaniu

52. Państwa członkowskie mogą zapewnić środki służące dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 z wykorzystaniem dwóch odrębnych zestawów instrumentów służących dokapitalizowaniu:

a. instrumentów kapitałowych, w szczególności emisji nowych akcji wspólnych lub uprzywilejowanych; lub

b. instrumentów z elementem kapitałowym (zwanych „hybrydowymi instrumentami kapitałowymi”) ( 67 ), w szczególności praw do udziału w zyskach, cichych udziałów oraz obligacji zamiennych zabezpieczonych lub niezabezpieczonych.

53. Interwencja państwa może mieć formę wszelkich wariantów powyższych instrumentów lub połączenia instrumentów kapitałowych i hybrydowych instrumentów kapitałowych. Państwa członkowskie mogą również udzielać gwarancji na powyższe instrumenty w kontekście emisji rynkowej, pod warunkiem że wszelka związana z tym interwencja państwa na rzecz beneficjenta spełnia warunki określone w niniejszej sekcji 3.11. Państwo członkowskie musi zapewnić, by wybrane instrumenty dokapitalizowania i związane z nimi warunki były odpowiednie w celu zaspokojenia potrzeb beneficjenta w zakresie dokapitalizowania, a jednocześnie jak najmniej zakłócały konkurencję.

3.11.4. Kwota dokapitalizowania

▼M4

54. Aby zapewnić proporcjonalność pomocy, kwota dokapitalizowania w związku z COVID-19 nie może przekraczać minimum niezbędnego do zapewnienia rentowności beneficjenta i nie powinna wykraczać poza przywrócenie struktury kapitałowej beneficjenta sprzed wybuchu epidemii COVID-19, tj. do stanu na dzień 31 grudnia 2019 r. Przy ocenie proporcjonalności pomocy uwzględnia się pomoc państwa otrzymaną lub planowaną w kontekście wybuchu epidemii COVID-19 ( 68 ).

▼M2

3.11.5. Wynagrodzenie i wyjście państwa

Zasady ogólne

55. Państwo otrzymuje odpowiednie wynagrodzenie za inwestycję. Im wynagrodzenie jest bliższe warunkom rynkowym, tym mniejsze jest potencjalne zakłócenie konkurencji spowodowane interwencją państwa.

56. Dokapitalizowanie w związku z COVID-19 należy spłacić, gdy gospodarka się ustabilizuje. Komisja uznaje za stosowne zapewnienie beneficjentowi wystarczającego czasu na spłatę dokapitalizowania. Państwo członkowskie powinny wprowadzić mechanizm stopniowo zachęcający do spłaty.

57. Wynagrodzenie za środek służący dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 powinno być zwiększane do poziomu cen rynkowych, aby zachęcić beneficjenta i pozostałych udziałowców do spłaty państwowego środka służącego dokapitalizowaniu oraz aby zminimalizować ryzyko zakłóceń konkurencji.

58. Wynika z tego, że środki służące dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 powinny wymagać odpowiednio wysokiego wynagrodzenia za dokapitalizowanie i obejmować odpowiednie zachęty dla przedsiębiorstw do spłaty dokapitalizowania i do poszukiwania alternatywnego kapitału, gdy pozwolą na to warunki rynkowe.

59. Alternatywnie do metod określania wynagrodzenia określonych poniżej państwa członkowskie mogą zgłosić programy lub środki indywidualne, w których metoda określania wynagrodzenia jest dostosowywana zgodnie z cechami i stopniem uprzywilejowania instrumentu kapitałowego, pod warunkiem że zasadniczo prowadzi to do podobnego rezultatu w odniesieniu do efektu zachęty do wyjścia państwa, a także do podobnego ogólnego wpływu na wynagrodzenie państwa.

Wynagrodzenie z tytułu instrumentów kapitałowych

60. Zastrzyk kapitałowy dokonany przez państwo lub równoważną interwencję należy przeprowadzić przy zastosowaniu ceny, która nie przekracza średniej ceny akcji beneficjenta w ciągu 15 dni poprzedzających wniosek o zastrzyk kapitałowy. Jeżeli beneficjent nie jest spółką notowaną na giełdzie, jego wartość rynkową powinien oszacować niezależny ekspert lub należy ją oszacować za pomocą innych proporcjonalnych środków.

61. Wszelkie środki służące dokapitalizowaniu obejmują mechanizm progresywny, stopniowo zwiększający wynagrodzenie państwa, aby zachęcić beneficjenta do odkupienia zastrzyków kapitałowych dokonywanych przez państwo. Ten wzrost wynagrodzenia może mieć formę dodatkowych udziałów ( 69 ) przyznanych państwu lub innych mechanizmów i powinien odpowiadać wzrostowi wynagrodzenia państwa o co najmniej 10 % (w odniesieniu do niespłaconego udziału wynikającego z zastrzyku kapitałowego zastosowanego przez państwo w związku z COVID-19), w odniesieniu do każdego z etapów progresji:

a. cztery lata po zastosowaniu zastrzyku kapitałowego w związku z COVID-19, jeżeli państwo nie sprzedało co najmniej 40 % swojego udziału w kapitale własnym wynikającego z zastrzyku kapitałowego zastosowanego w związku z COVID-19, uruchomiony zostanie mechanizm progresywny;

b. sześć lat po zastosowaniu zastrzyku kapitałowego w związku z COVID-19, jeżeli państwo nie sprzedało w całości swojego udziału w kapitale własnym wynikającego z zastrzyku kapitałowego zastosowanego w związku z COVID-19, mechanizm progresywny zostanie ponownie uruchomiony ( 70 ).

Jeżeli beneficjent nie jest spółką notowaną na giełdzie, państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o wdrożeniu każdego z tych dwóch etapów rok później, tj. odpowiednio pięć lat i siedem lat po zastrzyku kapitałowym zastosowanym w związku z COVID-19.

62. Komisja może przyjąć alternatywne mechanizmy, pod warunkiem że doprowadzą one ogólnie do podobnego wyniku w odniesieniu do efektu zachęty do wyjścia państwa oraz podobnego ogólnego wpływu na wynagrodzenie państwa.

63. Beneficjent powinien mieć możliwość odkupienia w każdym momencie udziałów kapitałowych nabytych przez państwo. Aby zapewnić otrzymanie przez państwo odpowiedniego wynagrodzenia za inwestycję, cena odkupu powinna być równa wyższej z następujących wartości: (i) nominalnej wartości inwestycji państwa powiększonej o roczne oprocentowanie wyższe o 200 punktów bazowych niż przedstawiono w tabeli poniżej ( 71 ); lub (ii) cenie rynkowej w momencie odkupu.

▼M3

64. Alternatywnie państwo może w każdej chwili sprzedać swój udział w kapitale własnym po cenach rynkowych nabywcom innym niż beneficjent. Taka sprzedaż wymaga co do zasady otwartej i niedyskryminacyjnej konsultacji z potencjalnymi nabywcami lub sprzedaży na giełdzie papierów wartościowych. Państwo może przyznać dotychczasowym udziałowcom, tj. udziałowcom z okresu przed dokapitalizowaniem w związku z COVID-19, prawa pierwszeństwa zakupu po cenie wynikającej z konsultacji publicznych. Jeżeli państwo sprzedaje swoje udziały kapitałowe po cenie niższej od ceny minimalnej określonej w pkt 63, zasady zarządzania ustanowione w sekcji 3.11.6 stosuje się nadal co najmniej do czterech lat po przyznaniu zastrzyku kapitałowego w związku z COVID-19.

▼M4

64a. Jeżeli państwo jest jedynym dotychczasowym udziałowcem, spłata dokapitalizowania w związku z COVID-19 może przyjąć następującą formę, niezależnie od pkt 64. Pod warunkiem, że upłynęły dwa lata od przyznania dokapitalizowania w związku z COVID-19:

a. nie jest wymagany proces sprzedaży, o którym mowa w pkt 64, oraz

b. otwarte i niedyskryminacyjne konsultacje, o których mowa w pkt 64, mogą zostać zastąpione wyceną beneficjenta przeprowadzoną przez podmiot niezależny od tego beneficjenta i od państwa. Jeżeli ta niezależna wycena wykaże dodatnią wartość rynkową, uznaje się, że państwo wyszło z dokapitalizowania w związku z COVID-19, nawet jeśli beneficjent pozostaje własnością państwa. Jeżeli jednak dodatnia wartość rynkowa jest niższa od ceny minimalnej określonej w pkt 63, przez okres czterech lat od przyznania środka służącego dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 zastosowanie mają nadal zasady dotyczące sposobu zarządzania określone w sekcji 3.11.6. W przypadku środków służących dokapitalizowaniu w związku z COVID-19, których wartość przekracza 250 mln EUR, państwo członkowskie przedkłada tę niezależną wycenę Komisji. W każdym przypadku Komisja może z własnej inicjatywy zażądać przedstawienia niezależnej wyceny i dokonać jej oceny, aby upewnić się, że jest ona zgodna ze standardem ustalonym w celu zapewnienia zgodności transakcji z praktykami na rynku.

64b. Jeżeli państwo jest jednym z kilku dotychczasowych udziałowców, spłata dokapitalizowania w związku z COVID-19 może przyjąć następującą formę, alternatywnie do pkt 64. Pod warunkiem, że upłynęły dwa lata od przyznania dokapitalizowania w związku z COVID-19:

a. w odniesieniu do części kapitału własnego wynikającego z dokapitalizowania w związku z COVID-19, którą państwo musiałoby zatrzymać, aby przywrócić swój udział kapitałowy do poziomu przed dokapitalizowaniem w związku z COVID-19, zastosowanie ma możliwość określona w pkt 64a. Jeżeli państwo sprzedaje znaczną część udziałów w przedsiębiorstwie będącym beneficjentem inwestorom prywatnym w drodze konkurencyjnej procedury, o której mowa w pkt 64, procedurę tę można uznać za niezależną wycenę do celów pkt 64a.

b. w odniesieniu do pozostałej części kapitału własnego wynikającego z dokapitalizowania w związku z COVID-19 zastosowanie ma pkt 64. Obejmuje to zwłaszcza konieczność przeprowadzenia konkurencyjnej procedury. Państwo nie dysponuje prawami pierwszeństwa, o których mowa w pkt 64, ponieważ już skorzystało z tego prawa w zastosowaniu lit. a. powyżej ( 72 ).

Jeżeli spłata dokapitalizowania w związku z COVID-19 dotyczy jedynie części kapitału własnego wynikającego z tego dokapitalizowania, do tej części zastosowanie mają lit. a. i b. powyżej.

▼M2

Wynagrodzenie za hybrydowe instrumenty kapitałowe

65. Ogólne wynagrodzenie za hybrydowe instrumenty kapitałowe musi odpowiednio uwzględniać następujące elementy:

a. charakterystykę wybranego instrumentu, w tym jego stopień podporządkowania, ryzyko oraz wszystkie tryby płatności;

b. przewidziane mechanizmy zachęcające do wyjścia (takie jak klauzula progresywna i klauzula spłaty); oraz

c. odpowiednią referencyjną stopę procentową.

66. Minimalne wynagrodzenie w przypadku hybrydowych instrumentów kapitałowych do czasu ich konwersji na instrumenty o charakterze udziałowym jest co najmniej równe stopie bazowej (jednorocznej stopie IBOR lub równoważnej opublikowanej przez Komisję ( 73 )) powiększonej o prowizję w sposób określony poniżej.

Wynagrodzenie w przypadku hybrydowych instrumentów kapitałowych jednoroczna stopa IBOR +







Rodzaj beneficjenta 1. rok 2. i 3. rok 4. i 5. rok 6. i 7. rok 8. rok i kolejne lata MŚP 225 punktów bazowych 325 punktów bazowych 450 punktów bazowych 600 punktów bazowych 800 punktów bazowych Duże przedsiębiorstwa 250 punktów bazowych 350 punktów bazowych 500 punktów bazowych 700 punktów bazowych 950 punktów bazowych

67. Konwersji hybrydowych instrumentów kapitałowych na kapitał własny dokonuje się na poziomie niższym od teoretycznej ceny bez prawa poboru (ang. Theoretical Ex-Rights Price – TERP) w momencie konwersji o co najmniej 5 %.

68. Po konwersji na kapitał własny należy wprowadzić mechanizm progresywny, aby zwiększyć wynagrodzenie państwa, tak by zachęcać beneficjentów do odkupienia zastrzyków kapitałowych dokonanych przez państwo. Jeżeli kapitał własny będący wynikiem interwencji państwa w związku z COVID-19 będzie nadal stanowił własność państwa po upływie dwóch lat od konwersji na kapitał własny, państwo otrzymuje – oprócz swojego pozostałego udziału wynikającego z dokonanej przez nie konwersji hybrydowych instrumentów kapitałowych stosowanych w związku z COVID-19 – dodatkowy udział własnościowy beneficjenta. Ten dodatkowy udział własnościowy wynosi co najmniej 10 % pozostałego udziału, jaki wynika z dokonanej przez państwo konwersji hybrydowych instrumentów kapitałowych stosowanych w związku z COVID-19. Komisja może zaakceptować alternatywne mechanizmy progresywne, pod warunkiem że mają one taki sam efekt zachęty i podobny ogólny wpływ na wynagrodzenie państwa.

69. Państwa członkowskie mogą wybrać formułę ustalania ceny obejmującą dodatkową klauzulę progresywną lub klauzulę spłaty. Tego rodzaju elementy należy opracować w taki sposób, aby zachęcały do szybkiego wycofania wsparcia zapewnionego przez państwo w postaci dokapitalizowania beneficjenta. Komisja może również zaakceptować alternatywne metody ustalania ceny, o ile wynagrodzenie obliczone na ich podstawie będzie wyższe od wynikającego z powyższej metody lub w podobnej wysokości.

70. Ponieważ instrumenty hybrydowe mają bardzo różny charakter, Komisja nie dostarcza wskazówek w odniesieniu do wszystkich rodzajów instrumentów. Instrumenty hybrydowe muszą być w każdym przypadku zgodne z wyżej wymienionymi zasadami, a wynagrodzenie musi odzwierciedlać ryzyko związane z poszczególnymi instrumentami.

3.11.6. Sposób zarządzania i zapobieganie nadmiernym zakłóceniom konkurencji

71. Aby nie dopuścić do nadmiernych zakłóceń konkurencji, beneficjenci nie mogą angażować się w agresywną ekspansję handlową finansowaną z pomocy państwa ani podejmować nadmiernego ryzyka. Co do zasady, im mniejszy udział kapitałowy państwa członkowskiego i wyższe wynagrodzenie, tym mniejsza potrzeba wprowadzania zabezpieczeń.

72. Jeżeli beneficjentem środka służącego dokapitalizowaniu w związku z COVID-19, którego wartość przekracza 250 mln EUR, jest przedsiębiorstwo o znaczącej pozycji rynkowej na co najmniej jednym z rynków, na których działa, państwa członkowskie są zobowiązane zaproponować dodatkowe środki w celu utrzymania efektywnej konkurencji na tych rynkach. W ramach takich środków państwa członkowskie mogą w szczególności zaproponować zobowiązania strukturalne lub zobowiązania dotyczące postępowania, przewidziane w zawiadomieniu Komisji w sprawie środków zaradczych dopuszczalnych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 i rozporządzenia Komisji (WE) nr 802/2004.

73. Beneficjenci środków służących dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 nie mogą reklamować tego faktu w celach handlowych.

74. Dopóki nie nastąpi spłata co najmniej 75 % środków służących dokapitalizowaniu w związku z COVID-19, beneficjenci inni niż MŚP nie mogą mieć możliwości przejmowania więcej niż 10 % udziału w przedsiębiorstwach konkurentów lub innych podmiotów prowadzących ten sam rodzaj działalności, w tym działających na rynkach wyższego i niższego szczebla.

75. W wyjątkowych okolicznościach, bez uszczerbku dla kontroli połączeń, tacy beneficjenci mogą przejąć ponad 10 % udziału w podmiotach działających na rynku wyższego lub niższego szczebla w ich obszarze działalności tylko wówczas, gdy przejęcie jest niezbędne do utrzymania rentowności beneficjenta. Komisja może zezwolić na przejęcie, jeżeli jest ono konieczne do utrzymania rentowności beneficjentów. Przejęcie nie może nastąpić, dopóki Komisja nie podejmie decyzji w tej sprawie.

76. Pomoc państwa nie może być wykorzystywana do subsydiowania skrośnego działalności gospodarczej przedsiębiorstw zintegrowanych, które znajdowały się w trudnej sytuacji gospodarczej już w dniu 31 grudnia 2019 r. W przedsiębiorstwach zintegrowanych należy wprowadzić wyraźne rozdzielenie księgowości w celu zapewnienia, aby środek służący dokapitalizowaniu nie przynosił korzyści w przypadku takiej działalności.

77. Dopóki nie nastąpi pełna spłata środków służących dokapitalizowaniu w związku z COVID-19, beneficjenci nie mogą dokonywać wypłaty dywidend, nieobowiązkowych płatności kuponowych ani odkupu udziałów w odniesieniu do podmiotów innych niż państwo.

▼M3

78. Dopóki nie nastąpi spłata co najmniej 75 % środków służących dokapitalizowaniu w związku z COVID-19, wynagrodzenie każdego członka kadry kierowniczej beneficjentów nie może przekraczać stałej części wynagrodzenia tej osoby na dzień 31 grudnia 2019 r. W przypadku osób, które staną się członkami kadry kierowniczej w dniu dokapitalizowania lub po tym dniu, stosuje się limit w wysokości wynagrodzenia stałego członków kadry kierowniczej o takim samym poziomie odpowiedzialności w dniu 31 grudnia 2019 r. W żadnym wypadku nie wolno wypłacać premii ani innych zmiennych lub porównywalnych elementów wynagrodzenia.

▼M3

78a. W przypadku gdy państwo jest dotychczasowym udziałowcem, tj. przed dokonaniem zastrzyku kapitałowego w związku z COVID-19, oraz gdy:

a) państwo dokonuje zastrzyku kapitałowego na tych samych warunkach co inwestorzy prywatni i proporcjonalnie do swojego dotychczasowego udziału (lub poniżej tego poziomu); oraz

b) udział prywatny jest znaczny (co do zasady co najmniej 30 % nowego wniesionego kapitału); oraz

c) nowy zastrzyk kapitałowy dokonany przez państwo stanowi pomoc państwa ze względu na szczególne okoliczności, na przykład ze względu na inny środek przynoszący korzyść przedsiębiorstwu,

nie ma konieczności ustanawiania warunków szczegółowych w odniesieniu do wyjścia państwa ze struktury kapitałowej i stosuje się następujące zasady:

(i) pkt 61 i 62 nie mają zastosowania do takiego zastrzyku kapitałowego w związku z COVID-19;

(ii) w drodze odstępstwa od pkt 74, 75 i 78 zakaz przejęć i pułap wynagrodzenia kadry kierowniczej są ograniczone do trzech lat;

(iii) w drodze odstępstwa od pkt 77 zakaz wypłacania dywidend zostaje zniesiony dla posiadaczy nowych udziałów. W przypadku dotychczasowych udziałów zakaz wypłacania dywidend zostaje zniesiony, pod warunkiem że udział procentowy, jaki w kapitale przedsiębiorstwa mają posiadacze tych dotychczasowych udziałów, obniży się łącznie do mniej niż 10 %. Jeżeli udział, jaki posiadacze dotychczasowych udziałów mają w kapitale przedsiębiorstwa, nie obniży się łącznie do mniej niż 10 %, zakaz wypłacania dywidend stosuje się do dotychczasowych udziałowców przez trzy lata. W każdym przypadku wynagrodzenie należne za hybrydowe instrumenty kapitałowe i podporządkowane instrumenty dłużne w związku z COVID-19 posiadane przez państwo jest wypłacane przed wypłaceniem udziałowcom jakichkolwiek dywidend w danym roku;

(iv) wymogi określone w sekcji 3.11.7 nie mają zastosowania, z wyjątkiem obowiązków sprawozdawczych określonych w pkt 83, które mają zastosowanie przez trzy lata; oraz

(v) wszystkie pozostałe warunki określone w sekcji 3.11 stosuje się odpowiednio.

78b. W przypadku gdy państwo dokonuje zastrzyku kapitałowego do przedsiębiorstwa, w którym nie jest dotychczasowym udziałowcem (tj. przed zastrzykiem kapitałowym w związku z COVID-19), oraz

a) dokonuje zastrzyku nowego kapitału na tych samych warunkach co inwestorzy prywatni, oraz

b) udział prywatny jest znaczny (co do zasady co najmniej 30 % nowego wniesionego kapitału), oraz

c) w przypadku gdy zastrzyk kapitałowy dokonany przez państwo stanowi pomoc państwa ze względu na szczególne okoliczności, na przykład ze względu na inny środek przynoszący korzyść przedsiębiorstwu,

zastosowanie mają następujące zasady:

(i) w drodze odstępstwa od pkt 77 zakaz wypłacania dywidend zostaje zniesiony dla wszystkich posiadaczy nowych udziałów. W przypadku dotychczasowych udziałów zakaz wypłacania dywidend zostaje zniesiony, pod warunkiem że udział procentowy, jaki w kapitale przedsiębiorstwa mają posiadacze tych dotychczasowych udziałów, obniży się łącznie do mniej niż 10 %. W każdym przypadku wynagrodzenie należne za hybrydowe instrumenty kapitałowe i podporządkowane instrumenty dłużne w związku z COVID-19 posiadane przez państwo jest wypłacane przed wypłaceniem akcjonariuszom jakichkolwiek dywidend w danym roku; oraz

(ii) wszystkie pozostałe warunki określone w sekcji 3.11 stosuje się odpowiednio.

▼M2

3.11.7. Strategia wyjścia państwa z udziału wynikającego z dokapitalizowania i obowiązki w zakresie sprawozdawczości

79. Beneficjenci inni niż MŚP, którzy uzyskali dokapitalizowanie w związku z COVID-19 w wysokości przekraczającej 25 % kapitału własnego w momencie interwencji, są zobowiązani wykazać, że posiadają wiarygodną strategię wyjścia z udziału państwa członkowskiego, chyba że interwencja państwa zostanie zmniejszona do poziomu poniżej 25 % kapitału własnego w terminie 12 miesięcy od daty przyznania pomocy ( 74 ).

80. Strategia wyjścia określa:

a. plan beneficjenta dotyczący kontynuacji działalności i wykorzystania środków zainwestowanych przez państwo, w tym harmonogram wypłaty wynagrodzenia i umorzenia inwestycji państwa (łącznie „harmonogram spłat”); oraz

b. środki, jakie zostaną podjęte przez beneficjenta i państwo, by zapewnić zgodność z harmonogramem spłat.

81. Strategia wyjścia powinna zostać przygotowana i przedłożona państwu członkowskiemu w ciągu 12 miesięcy od przyznania pomocy i musi zostać zatwierdzona przez państwo członkowskie.

82. Oprócz obowiązku określonego w pkt 79–81 beneficjenci są zobowiązani informować państwo członkowskie o postępach w realizacji harmonogramu spłat oraz przestrzeganiu warunków określonych w sekcji 3.11.6 w ciągu 12 miesięcy od jego przedstawienia, a następnie okresowo co 12 miesięcy.

83. Do czasu pełnej spłaty środków służących dokapitalizowaniu w związku z COVID-19, beneficjenci dokapitalizowania w związku z COVID-19, z wyjątkiem MŚP, publikują w terminie 12 miesięcy od daty przyznania pomocy, a następnie okresowo co 12 miesięcy, informacje na temat wykorzystania otrzymanej pomocy. W szczególności powinni w nich uwzględnić informacje o tym, w jaki sposób otrzymana pomoc wspiera ich działania zgodne z celami unijnymi i zobowiązaniami krajowymi związanymi z zieloną i cyfrową transformacją, w tym unijnym celem neutralności klimatycznej do 2050 r.

84. Państwo członkowskie powinno co roku składać Komisji sprawozdanie na temat realizacji harmonogramu spłat oraz przestrzegania warunków określonych w sekcji 3.11.6. Jeżeli beneficjent uzyskał dokapitalizowanie w związku z COVID-19 w wysokości przekraczającej 250 mln EUR, sprawozdanie musi zawierać informacje na temat przestrzegania warunków określonych w pkt 54.

85. Jeżeli w ciągu sześciu lat po dokapitalizowaniu w związku z COVID-19 interwencja państwa nie zostanie zmniejszona do poziomu poniżej 15 % kapitału własnego beneficjenta, należy zgłosić Komisji do zatwierdzenia plan restrukturyzacji zgodnie z wytycznymi dotyczącymi ratowania i restrukturyzacji. Komisja oceni, czy działania przewidziane w planie restrukturyzacji zapewniają rentowność beneficjenta, również z uwzględnieniem unijnych celów i zobowiązań krajowych związanych z zieloną i cyfrową transformacją, a także wyjście państwa w sposób, który nie wywierałby negatywnego wpływu na wymianę handlową w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. Jeżeli beneficjent nie jest spółką notowaną na giełdzie lub jeżeli zalicza się do MŚP, państwo członkowskie może podjąć decyzję zgłoszeniu planu restrukturyzacji wyłącznie wówczas, gdy zmniejszenie interwencji państwa do poziomu poniżej 15 % kapitału własnego nie nastąpi w ciągu siedmiu lat po dokapitalizowaniu w związku z COVID-19.

▼M4

3.12 Pomoc w formie wsparcia na poczet niepokrytych kosztów stałych

86. Państwa członkowskie mogą przewidzieć partycypowanie w niepokrytych kosztach stałych tych przedsiębiorstw, w przypadku których epidemia COVID-19 spowodowała zawieszenie lub ograniczenie działalności gospodarczej.

87. Jeżeli takie środki stanowią pomoc, Komisja uzna je za zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE, o ile spełnione zostaną poniższe warunki: ▼M5 a. pomoc zostaje przyznana nie później niż dnia 31 grudnia 2021 r. i obejmuje niepokryte koszty stałe poniesione w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., w tym koszty poniesione w części tego okresu (»okres kwalifikowalny«); ▼M4 b. pomoc zostaje przyznana na podstawie programu pomocy przedsiębiorstwom, które w okresie kwalifikowalnym odnotowały spadek obrotów wynoszący co najmniej 30 % w porównaniu z tym samym okresem w 2019 r. ( 75 ); c. niepokryte koszty stałe to koszty stałe poniesione przez przedsiębiorstwo w okresie kwalifikowalnym, które nie są pokrywane z zysku brutto (tj. przychodów pomniejszonych o koszty zmienne) w tym samym okresie i które nie są pokrywane z innych źródeł, takich jak ubezpieczenie, tymczasowe środki pomocy objęte niniejszym komunikatem lub wsparcie z innych źródeł ( 76 ). Intensywność pomocy nie może przekraczać 70 % niepokrytych kosztów stałych, z wyjątkiem mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych), w przypadku których intensywność pomocy nie może przekraczać 90 % niepokrytych kosztów stałych. Do celów niniejszego punktu za niepokryte koszty stałe uznaje się straty przedsiębiorstw wynikające z ich rachunku zysków i strat w okresie kwalifikowalnym ( 77 ). Pomoc w ramach tego środka może zostać przyznana na podstawie prognozowanych strat, natomiast ostateczna kwota pomocy jest określana po zrealizowaniu strat na podstawie zbadanych sprawozdań finansowych lub na podstawie odpowiedniego uzasadnienia przekazanego Komisji przez państwo członkowskie (na przykład w związku ze specyfiką lub wielkością niektórych rodzajów przedsiębiorstw) na podstawie ewidencji podatkowej. Wszelkie przekazane środki pieniężne przekraczające ostateczną kwotę pomocy zostają odzyskane; ▼M5 d. łączna kwota pomocy nie może przekraczać 10 mln EUR na przedsiębiorstwo. Pomoc można przyznawać w formie dotacji bezpośrednich, korzyści podatkowych i korzystnych warunków płatności bądź w innych formach, takich jak zaliczki zwrotne, gwarancje, pożyczki i kapitał własny, pod warunkiem że łączna wartość nominalna takich środków pozostanie poniżej całkowitego pułapu wynoszącego 10 mln EUR na przedsiębiorstwo; wszystkie dane liczbowe muszą zostać podane w kwotach brutto, tj. przed odliczeniem podatków lub innych opłat; ▼M4 e. pomoc w ramach tego środka nie może być kumulowana z inną pomocą na poczet tych samych kosztów kwalifikowalnych; f. pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych ( 78 ). W drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ( 79 ) ani pomocy na restrukturyzację ( 80 ).

▼B

4. MONITOROWANIE I SPRAWOZDAWCZOSC

▼M5

88. Oprócz sytuacji, gdy dotyczy to pomocy przyznanej na podstawie sekcji 3.9, 3.10 i 3.11, państwa członkowskie mają obowiązek publikować istotne informacje na temat każdej pomocy indywidualnej powyżej 100 000 EUR ( 81 ) przyznanej na podstawie niniejszego komunikatu i powyżej 10 000 EUR ( 82 ) w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych i sektorze rybołówstwa na kompleksowej stronie internetowej dotyczącej pomocy państwa lub w narzędziu informatycznym Komisji ( 83 )w terminie 12 miesięcy od daty przyznania pomocy. Państwa członkowskie mają obowiązek publikować istotne informacje ( 84 ) na temat każdego indywidualnego dokapitalizowania przyznanego na podstawie sekcji 3.11 na kompleksowej stronie internetowej dotyczącej pomocy państwa lub w narzędziu informatycznym Komisji w terminie 3 miesięcy od daty dokapitalizowania. Należy podać wartość nominalną dokapitalizowania na beneficjenta.

▼B

►M4 89. ◄ Państwa członkowskie muszą przedkładać Komisji sprawozdania roczne ( 85 ).

▼M5

90. Państwa członkowskie muszą przedłożyć Komisji wykaz środków, które wprowadzono w życie w ramach programów zatwierdzonych na podstawie niniejszego komunikatu, do dnia 31 grudnia 2021 r.

▼B

►M4 91. ◄ Państwa członkowskie muszą zapewnić prowadzenie szczegółowych rejestrów dotyczących pomocy udzielanej na podstawie niniejszego komunikatu. Rejestry te muszą zawierać wszelkie informacje konieczne do stwierdzenia, że niezbędne warunki zostały spełnione; należy je przechowywać przez okres dziesięciu lat od udzielenia pomocy i przekazać Komisji na żądanie.

►M4 92. ◄ Komisja może wystąpić o dodatkowe informacje dotyczące udzielonej pomocy, aby sprawdzić, czy spełnione zostały warunki zawarte w decyzji Komisji zatwierdzającej środek pomocy.

5. PRZEPISY KONCOWE

▼M5

93. Komisja stosuje niniejszy komunikat od dnia 19 marca 2020 r., biorąc pod uwagę gospodarcze skutki epidemii COVID-19, które wymagały natychmiastowych działań. Uzasadnieniem przyjęcia niniejszego komunikatu są obecne wyjątkowe okoliczności i nie będzie on stosowany po dniu 30 czerwca 2021 r., z wyjątkiem sekcji 3.11, która nie będzie stosowana po dniu 30 września 2021 r. Komisja dokona przeglądu niniejszego komunikatu przed dniem 30 czerwca 2021 r. i będzie się przy tym kierować ważnymi względami ekonomicznymi lub z zakresu polityki konkurencji. W razie potrzeby Komisja może również dokładniej wyjaśnić swoje podejście do określonych zagadnień.

▼B

►M4 94. ◄ Komisja stosuje przepisy niniejszego komunikatu do wszystkich odpowiednich zgłoszonych środków od dnia 19 marca 2020 r., nawet jeśli dane środki zostały zgłoszone przed tą datą.

►M4 95. ◄ Zgodnie z zawiadomieniem Komisji w sprawie ustalania zasad stosowanych do oceny pomocy państwa niezgodnej z prawem ( 86 ) w przypadku pomocy niezgłoszonej Komisja stosuje:

a. niniejszy komunikat, jeżeli pomoc przyznano po dniu 1 lutego 2020 r.;

b. we wszystkich pozostałych przypadkach – zasady mające zastosowanie w dniu przyznania pomocy.

►M4 96. ◄ Po wyraźnym i pełnym zgłoszeniu środków, o których mowa w niniejszym komunikacie, Komisja, w ścisłej współpracy z zainteresowanymi państwami członkowskimi, zapewnia szybkie przyjęcie decyzji. Państwa członkowskie powinny jak najszybciej i jak najbardziej szczegółowo poinformować Komisję o swoich zamiarach i zgłosić jej plany zastosowania opisanych środków. Komisja zapewni państwom członkowskim wytyczne i pomoc w tym procesie.