02014XC0701(01) — PL — 08.12.2020 — 003.001

Dokument ten służy wyłącznie do celów informacyjnych i nie ma mocy prawnej. Unijne instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego treść. Autentyczne wersje odpowiednich aktów prawnych, włącznie z ich preambułami, zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i są dostępne na stronie EUR-Lex. Bezpośredni dostęp do tekstów urzędowych można uzyskać za pośrednictwem linków zawartych w dokumencie

zmienione przez:





sprostowane przez:









▼B

Wytyczne Unii Europejskiej w sprawie pomocy państwa w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich w latach 2014–2020

2014/C 204/01

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I. PRZEPISY WSPÓLNE Rozdział 1. Wprowadzenie Rozdział 2. Zakres stosowania i definicje 2.1. Wpływ WPR i polityki rozwoju obszarów wiejskich na zakres stosowania 2.2. Zakres stosowania 2.3. Zasady horyzontalne i instrumenty pomocy mające zastosowanie do sektorów rolnego i leśnego oraz do obszarów wiejskich 2.4. Definicje 2.5. Pomoc podlegająca obowiązkowi zgłoszenia Rozdział 3. Wspólne zasady oceny 3.1. Wkład w osiągnięcie celu leżącego we wspólnym interesie 3.2. Potrzeba interwencji państwa 3.3. Odpowiedniość pomocy 3.4. Efekt zachęty i potrzeba wsparcia 3.5. Proporcjonalność pomocy 3.6. Uniknięcie nadmiernego negatywnego wpływu na konkurencję i handel 3.7. Przejrzystość CZĘŚĆ II. KATEGORIE POMOCY Rozdział 1. Pomoc na rzecz przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorze produkcji podstawowej, przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych 1.1. Środki na rzecz rozwoju obszarów wiejskich 1.1.1. Pomoc inwestycyjna 1.1.1.1. Pomoc na inwestycje w rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne w gospodarstwach rolnych związane z produkcją podstawową produktów rolnych 1.1.1.2. Pomoc na inwestycje na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego i naturalnego w gospodarstwach rolnych 1.1.1.3. Pomoc na inwestycje dotyczące przeniesienia budynków gospodarczych 1.1.1.4. Pomoc na inwestycje związane z przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych 1.1.2. Pomoc na rozpoczęcie działalności dla młodych rolników i na rozwój małych gospodarstw rolnych 1.1.3. Pomoc na przenoszenie gospodarstw rolnych 1.1.4. Pomoc na rozpoczynanie działalności dla grup i organizacji producentów w sektorze rolnym 1.1.5. Pomoc na zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz związane z dobrostanem zwierząt 1.1.5.1. Pomoc na zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne 1.1.5.2. Pomoc na zobowiązania związane z dobrostanem zwierząt 1.1.6. Pomoc na niwelowanie niedogodności związanych z obszarami Natura 2000 oraz z ramową dyrektywą wodną 1.1.7. Pomoc na rzecz obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami 1.1.8. Pomoc na rzecz rolnictwa ekologicznego 1.1.9. Pomoc na uczestnictwo producentów produktów rolnych w systemach jakości 1.1.10. Pomoc na rzecz wsparcia technicznego w sektorze rolnym 1.1.10.1. Pomoc na przekazywanie wiedzy i działania informacyjne 1.1.10.2. Pomoc na usługi doradcze 1.1.10.3. Pomoc na usługi zastępowania rolników 1.1.11. Pomoc na współpracę w sektorze rolnym 1.2. Zarządzanie ryzykiem i zarządzanie w sytuacjach kryzysowych 1.2.1. Pomoc z tytułu wyrównania szkód w produkcji rolnej lub w środkach produkcji rolnej oraz w celu zapobiegania stratom 1.2.1.1. Pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi 1.2.1.2. Pomoc na naprawę szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawiska klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej 1.2.1.3. Pomoc na pokrycie kosztów zapobiegania chorobom zwierząt i szkodnikom roślin i zwalczania ich oraz pomoc na wyrównanie strat spowodowanych chorobami zwierząt lub działaniem szkodników roślin 1.2.1.4. Pomoc dotycząca padłych zwierząt gospodarskich 1.2.1.5. Pomoc przeznaczona na naprawę szkód spowodowanych przez zwierzęta chronione 1.2.1.6. Pomoc na opłacenie składek ubezpieczeniowych 1.2.1.7. Pomoc na wkład finansowy na rzecz funduszy wspólnego inwestowania 1.2.2. Pomoc na likwidację zdolności produkcyjnych 1.2.2.1. Likwidacja zdolności produkcyjnych ze względów związanych ze zdrowiem ludzi, zwierząt lub roślin bądź z przyczyn sanitarnych, etycznych lub środowiskowych 1.2.2.2. Likwidacja zdolności produkcyjnych z innych powodów 1.3. Inne rodzaje pomocy w sektorze rolnym 1.3.1. Pomoc dla sektora produkcji zwierzęcej 1.3.2. Pomoc na działania promocyjne dotyczące produktów rolnych 1.3.3. Pomoc dla regionów najbardziej oddalonych i mniejszych wysp Morza Egejskiego 1.3.4. Pomoc na rzecz scalania gruntów rolnych 1.3.5. Pomoc na ratowanie i restrukturyzację zagrożonych przedsiębiorstw 1.3.6. Pomoc na działalność badawczo-rozwojową w sektorze rolnym Rozdział 2. Pomoc w sektorze leśnym, współfinansowana przez EFRROW, przyznana jako dodatkowe finansowanie krajowe na współfinansowane środki pomocy lub wyłącznie jako pomoc państwa 2.1. Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę rentowności lasów 2.1.1. Pomoc na zalesianie i tworzenie terenu zalesionego 2.1.2. Pomoc na zakładanie, odtwarzanie lub odnowę systemów rolno-leśnych 2.1.3. Pomoc na zapobieganie zniszczeniom lasów wskutek pożarów lasów, klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych porównywalnych z klęską żywiołową, innych niekorzystnych zjawisk klimatycznych, działania szkodników roślin i katastrof oraz na wyrównanie związanych z nimi szkód 2.1.4. Pomoc na inwestycje zwiększające odporność ekosystemów leśnych i ich wartość dla środowiska 2.1.5. Pomoc na inwestycje w nowe technologie w dziedzinie leśnictwa oraz w pozyskiwanie, przetwarzanie i wprowadzanie do obrotu produktów leśnych 2.1.6. Pomoc na inwestycje w infrastrukturę związane z rozwojem, modernizacją i dostosowywaniem leśnictwa 2.2. Pomoc na niwelowanie niedogodności związanych z obszarami leśnymi Natura 2000 2.3. Pomoc na usługi leśno-środowiskowe i klimatyczne oraz ochronę lasów 2.4. Pomoc na przekazywanie wiedzy i działania informacyjne w sektorze leśnym 2.5. Pomoc na usługi doradcze w sektorze leśnym 2.6. Pomoc na współpracę w sektorze leśnym 2.7. Pomoc na rozpoczynanie działalności dla grup i organizacji producentów w sektorze leśnym 2.8. Inne rodzaje pomocy dla sektora leśnego na rzecz realizacji celów w zakresie ekologii, ochrony i rekreacji 2.8.1. Pomoc na szczególne działania i interwencje w sektorze leśnym, której głównym celem jest utrzymanie lub przywrócenie ekosystemu leśnego i bioróżnorodności lub tradycyjnego krajobrazu 2.8.2. Pomoc na utrzymanie i poprawę jakości gleby oraz zapewnienie równomiernego i zdrowego wzrostu drzew w sektorze leśnym 2.8.3. Przywracanie i utrzymanie naturalnych ścieżek, elementów i cech krajobrazu oraz siedlisk przyrodniczych zwierząt w sektorze leśnym 2.8.4. Pomoc na utrzymanie dróg w celu zapobiegania pożarom lasów 2.8.5. Pomoc na naprawienie szkód spowodowanych w lasach przez zwierzęta o statusie regulowanym przez prawo 2.8.6. Pomoc na ustanowienie planów urządzenia lasu 2.9. Pomoc w sektorze leśnym dostosowana do środków pomocy dla rolnictwa 2.9.1. Pomoc na badania i rozwój w sektorze leśnym 2.9.2. Pomoc na scalanie gruntów leśnych Rozdział 3. Środki pomocy na obszarach wiejskich współfinansowane przez EFFROW lub przyznane jako dodatkowe finansowanie krajowe na takie współfinansowane środki 3.1. Pomoc na inwestycje dotyczące przetwarzania produktów rolnych na produkty nierolne, produkcji bawełny lub inwestycje w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej 3.2. Pomoc na podstawowe usługi i odnowę wsi na obszarach wiejskich 3.3. Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich 3.4. Pomoc na zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne dla innych zarządców gruntów oraz przedsiębiorstw na obszarach wiejskich, które nie prowadzą działalności w sektorze rolnym 3.5. Pomoc na niwelowanie niedogodności związanych z obszarami Natura 2000 dla innych zarządców gruntów 3.6. Pomoc na przekazywanie wiedzy i działania informacyjne na obszarach wiejskich 3.7. Pomoc na usługi doradcze na obszarach wiejskich 3.8. Pomoc na udział czynnych zawodowo rolników w systemach jakości bawełny i środków spożywczych 3.9. Pomoc na działania informacyjne i promocyjne dotyczące bawełny i środków spożywczych objętych systemami jakości 3.10. Pomoc na współpracę na obszarach wiejskich 3.11. Pomoc na ustanowienie funduszy wspólnego inwestowania CZĘŚĆ III. KWESTIE PROCEDURALNE 1. Czas trwania programów pomocy i ocena 2. Klauzula przeglądowa 3. Sprawozdania i monitorowanie 4. Stosowanie niniejszych wytycznych 5. Wnioski dotyczące właściwych środków 6. Wygaśnięcie

CZĘŚĆ I. PRZEPISY WSPÓLNE

Rozdział 1. Wprowadzenie

(1) Artykuł 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („Traktat”) stanowi, że: „(z) zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.”

(2) Jednak mimo tego ogólnego zakazu pomoc państwa może być niezbędna do skorygowania nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku, a dzięki temu - do zapewnienia właściwego i sprawiedliwego funkcjonowania gospodarki. Traktat pozostawia tym samym możliwość przyznawania pomocy państwa w odniesieniu do szeregu celów polityki. W szczególności dotyczy to sektorów rolnego i leśnego – po pierwsze zgodnie z art. 107 ust. 2 lit. b) Traktatu pomoc na wyrównanie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi jest zgodna z rynkiem wewnętrznym. Po drugie, na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu, Komisja może uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym pomoc państwa na wspieranie rozwoju gospodarczego w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich, pod warunkiem że nie wpływa ona niekorzystnie na warunki wymiany handlowej.

(3) Ponadto, z uwagi na specyfikę sektora rolnego, art. 42 Traktatu przewiduje, że przepisy dotyczące konkurencji mają zastosowanie do wytwarzania produktów rolnych i obrotu nimi jedynie w zakresie określonym przez Parlament Europejski i Radę.

(4) W niniejszych wytycznych Komisja określa warunki i kryteria, na jakich pomoc na rzecz sektorów rolnego i leśnego oraz obszarów wiejskich będzie uznawana za zgodną z rynkiem wewnętrznym, oraz ustanawia kryteria określania obszarów spełniających warunki art. 107 ust. 3 Traktatu. Jeżeli chodzi o pomoc udzielaną na mocy art. 107 ust. 2 lit. b) Komisja niniejszym określa warunki, które będą sprawdzane w celu ustalenia, czy środek stanowiący pomoc na wyrównanie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi jest faktycznie objęty powyższym artykułem.

(5) Pomoc państwa na wspieranie rozwoju gospodarczego w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich wpisuje się w szerszy kontekst wspólnej polityki rolnej („WPR”). W ramach WPR Unia wspiera finansowo rolnictwo, sektor leśny oraz obszary wiejskie. Zważywszy że skutki gospodarcze pomocy państwa są niezależne od tego, czy jest ona (nawet częściowo) finansowana przez Unię, czy jest finansowana tylko przez państwo członkowskie, Komisja stoi na stanowisku, że jej polityka dotycząca kontroli pomocy państwa powinna być zasadniczo spójna ze wsparciem udzielanym bezpośrednio w ramach unijnej wspólnej polityki rolnej. Dlatego też korzystanie z pomocy państwa uzasadnione jest tylko wtedy, gdy jest ona zgodna z celami tej polityki, zwłaszcza z podstawowymi celami reformy WPR w perspektywie 2020 r. ( 1 ). W związku z tym Komisja, stosując i interpretując przepisy zawarte w tych wytycznych w odniesieniu do konkretnych programów pomocy, uwzględnia przepisy w zakresie WPR i politykę w tej dziedzinie.

(6) W odniesieniu do pomocy państwa dotyczącej WPR szczególne znaczenie mają następujące instrumenty Unii:

▼M1

(a) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1144/2014 z dnia 22 października 2014 r. w sprawie działań informacyjnych i promocyjnych dotyczących produktów rolnych wdrażanych na rynku wewnętrznym i w państwach trzecich oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 3/2008 ( 2 );

▼B

(b) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 228/2013 z dnia 13 marca 2013 r. ustanawiające szczególne środki w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów najbardziej oddalonych w Unii Europejskiej i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 247/2006 ( 3 ) i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 229/2013 z dnia 13 marca 2013 r. ustanawiające szczególne środki dotyczące rolnictwa dla mniejszych wysp Morza Egejskiego i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1405/2006 ( 4 ). Na podstawie wymienionych rozporządzeń można opracowywać programy pomocy, uwzględniając trudności wynikające z położenia geograficznego i sytuacji gospodarczej tych regionów;

(c) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 ( 5 );

(d) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 ( 6 ), którego celem jest promowanie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich w całej Unii w sposób uzupełniający inne instrumenty WPR, takie jak płatności bezpośrednie i działania rynkowe. Przyczynia się ono do rozwoju bardziej zrównoważonego terytorialnie i środowiskowo, przyjaznego dla klimatu i odpornego na jego zmianę oraz konkurencyjnego i innowacyjnego unijnego sektora rolnego, a także do rozwoju obszarów wiejskich;

(e) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 ( 7 );

(f) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 ( 8 ), w którym ustanowiono zasady dotyczące płatności bezpośrednich przyznawanych rolnikom w formie podstawowego wsparcia dochodu w ramach niektórych programów pomocy;

(g) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 oraz (WE) nr 1234/2007 ( 9 ), w którym ustanowiono wspólne przepisy dotyczące rynków produktów rolnych. W szczególności przepisy te dotyczą interwencji publicznej na rynkach, kwot i programów pomocy, wprowadzania do obrotu i norm dotyczących produkcji oraz handlu z państwami trzecimi.

(7) ►M1 WPR opiera się na dwóch filarach: na pierwszy filar składają się instrumenty w zakresie funkcjonowania rynków produktów rolnych i łańcucha dostaw żywności (rozporządzenie (UE) nr 228/2013, rozporządzenie (UE) nr 229/2013, rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 i rozporządzenie (UE) nr 1144/2014) oraz płatności bezpośrednich (rozporządzenie (UE) nr 1307/2013) uwarunkowanych wymogami podstawowymi w zakresie zarządzania i normami dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. ◄ Łącznie środki te stanowią fundament wsparcia dla rolników w Unii, umożliwiając utrzymanie w całej Unii zrównoważonej gospodarki rolnej. Środki pierwszego filaru są dla państw członkowskich obowiązkowe i – z bardzo nielicznymi wyjątkami – nie wymagają współfinansowania. Gwarantuje to stosowanie wspólnej polityki na rynku wewnętrznym. Drugim filarem WPR jest polityka rozwoju obszarów wiejskich, opierająca się na rozporządzeniu (UE) nr 1305/2013, której cele to zwiększenie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważone gospodarowanie zasobami naturalnymi i działania na rzecz klimatu oraz zrównoważony rozwój terytorialny obszarów wiejskich. Środki rozwoju obszarów wiejskich są w dużej mierze dobrowolne, oparte na stosunkach umownych, współfinansowane i realizowane w ramach strategii i wdrażane poprzez programy rozwoju obszarów wiejskich, które są zgodne z priorytetami Unii w zakresie rozwoju obszarów wiejskich na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.

(8) Zgodnie z art. 39 ust. 1 Traktatu celami WPR są: zwiększenie wydajności rolnictwa i zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, stabilizacja rynków, zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw i zapewnienie rozsądnych cen dostaw dla konsumentów. Zgodnie z art. 39 ust. 2 Traktatu przy opracowywaniu WPR i szczególnych metod jej stosowania należy uwzględnić specyficzny charakter działalności rolniczej, wynikający ze struktury społecznej rolnictwa oraz ze strukturalnych i naturalnych różnic między rozmaitymi regionami rolniczymi, potrzebę wprowadzenia właściwych stopniowych regulacji, a także fakt, że sektor rolny jest ściśle powiązany z całą gospodarką.

(9) Rolnictwo musi dostosować się do nowych realiów i stawić czoła wyzwaniom w zakresie bezpieczeństwa żywności, środowiska, zmiany klimatu i utrzymania dynamiki gospodarki wiejskiej. Aby sprostać tym poważnym wyzwaniom, w komunikacie „WPR do 2020 r.” ( 10 ) Komisja przedstawiła następujące cele WPR 2014-2020: 1) opłacalna produkcja żywności; 2) zrównoważone gospodarowanie zasobami naturalnymi i działania na rzecz klimatu; oraz 3) zrównoważony rozwój terytorialny.

(10) Jako integralna część WPR, polityka rozwoju obszarów wiejskich 2014-2020 ma przyczynić się do osiągnięcia następujących celów: 1) zwiększenie konkurencyjności rolnictwa; 2) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi i działań w dziedzinie klimatu; oraz 3) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Do osiągnięcia tych celów w zakresie rozwoju obszarów wiejskich dąży się poprzez realizację następujących priorytetów unijnych w zakresie rozwoju obszarów wiejskich: 1) ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich; 2) wspieranie konkurencyjności i rentowności wszystkich gałęzi rolnictwa we wszystkich regionach oraz promowanie nowatorskich technik rolniczych i zrównoważonej gospodarki leśnej; 3) wspieranie organizacji łańcucha dostaw żywności, w tym przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, dobrostanu zwierząt i zarządzania ryzykiem w rolnictwie; 4) odtwarzanie, ochrona i wzmacnianie ekosystemów związanych z rolnictwem i leśnictwem; 5) wspieranie efektywnego gospodarowania zasobami i przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną i odporną na zmianę klimatu w sektorach rolnym, spożywczym i leśnym; oraz 6) wspieranie włączenia społecznego, ograniczanie ubóstwa i promowanie rozwoju gospodarczego na obszarach wiejskich ( 11 ).

(11) Cele WPR wchodzą również w zakres celów określonych w komunikacie Komisji z dnia 3 marca 2010 r.„Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” ( 12 ) i w jej inicjatywie przewodniej „Europa efektywnie korzystająca z zasobów” ( 13 ), w której ustalono cele w dziedzinach takich jak konkurencyjność, klimat, energia i różnorodność biologiczna.

(12) Polityka pomocy państwa w rolnictwie, sektorze leśnym oraz na obszarach wiejskich wpisuje się w szerszy kontekst inicjatywy Komisji na rzecz kompleksowego unowocześnienia pomocy państwa. W swoim komunikacie dotyczącym unowocześnienia polityki w dziedzinie pomocy państwa ( 14 ) Komisja ogłosiła trzy cele, które należy zrealizować poprzez unowocześnienie kontroli pomocy państwa: 1) osiągnięcie trwałego, inteligentnego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego na konkurencyjnym rynku wewnętrznym; 2) skupienie działań Komisji w ramach kontroli ex ante na sprawach mających największy wpływ na rynek wewnętrzny, przy jednoczesnym wzmocnieniu współpracy państw członkowskich w zakresie egzekwowania reguł pomocy państwa; oraz 3) uproszczenie reguł i umożliwienie szybszego podejmowania decyzji. W komunikacie wezwano w szczególności do: wspólnego podejścia przy przeglądzie różnych wytycznych i ram prawnych w celu wzmocnienia rynku wewnętrznego, promowania większej skuteczności wydatków publicznych poprzez lepsze wykorzystanie pomocy państwa do osiągania celów leżących we wspólnym interesie oraz bardziej dogłębnej analizy efektu zachęty, aby ograniczyć pomoc do minimum oraz unikać potencjalnie negatywnego wpływu pomocy państwa na konkurencję i handel. Warunki zgodności określone w niniejszych wytycznych oparto na tych wspólnych zasadach oceny; mają one zastosowanie do programów pomocy podlegających obowiązkowi zgłoszenia oraz do pomocy indywidualnej.

Rozdział 2. Zakres stosowania i definicje

2.1. Wpływ WPR i polityki rozwoju obszarów wiejskich na zakres stosowania

(13) Zgodnie z art. 42 Traktatu w odniesieniu do produktów rolnych wymienionych w załączniku I do Traktatu przepisy dotyczące pomocy państwa określone w art. 107–109 Traktatu mają zastosowanie jedynie w zakresie ustalonym przez Parlament Europejski i Radę.

(14) Zgodnie z ogólną zasadą, na mocy art. 211 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, przepisy dotyczące pomocy państwa mają zastosowanie do produkcji produktów rolnych i handlu nimi. ►M1 Istnieją jednak liczne odstępstwa od tej ogólnej zasady, które zostały ustanowione, między innymi, w art. 23 rozporządzenia (UE) nr 228/2013, art. 17 rozporządzenia (UE) nr 229/2013, art. 13 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, art. 211 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 i art. 27 rozporządzenia (UE) nr 1144/2014. ◄

(15) W odniesieniu do wsparcia na rzecz rozwoju obszarów wiejskich ogólną zasadę zastosowania przepisów dotyczących pomocy państwa w tym kontekście określono w art. 81 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Art. 81 ust. 2 i art. 82 tego rozporządzenia stanowią jednak, że przepisów dotyczących pomocy państwa nie stosuje się do płatności państw członkowskich dokonywanych na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i zgodnie z nim, ani do dodatkowego finansowania krajowego należącego do zakresu art. 42 Traktatu.

(16) Dlatego też przepisów w zakresie pomocy państwa nie stosuje się ani do współfinansowania pomocy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (ani części z EFRROW, ani części krajowej), ani na potrzeby dodatkowego finansowania krajowego, pod warunkiem że dany środek dotyczy działalności rolniczej wchodzącej w zakres art. 42 Traktatu i stanowi część programu rozwoju obszarów wiejskich.

(17) Przepisy dotyczące pomocy państwa mają jednak zastosowanie w pełnym zakresie do wszystkich współfinansowanych środków pomocy (zarówno do części współfinansowanej z EFRROW, jak i do części krajowej) oraz do dodatkowego krajowego finansowania środków niewchodzących w zakres art. 42 Traktatu, przewidzianego w rozporządzeniu (UE) nr 1305/2013, w następujących przypadkach: a) środki wsparcia działalności na obszarach wiejskich oraz b) środki na rzecz leśnictwa.

(18) Jeżeli państwo członkowskie zamierza finansować wyłącznie ze środków krajowych (tj. bez współfinansowania EFRROW) środek, który został zaplanowany zgodnie z warunkami danego środka rozwoju obszarów wiejskich („inne podobne środki rozwoju obszarów wiejskich”), przepisy dotyczące pomocy państwa mają zastosowanie w pełnym zakresie, bez względu na to, czy wchodzą w zakres art. 42 Traktatu, czy nie.

2.2. Zakres stosowania

(19) Komisja będzie stosować niniejsze wytyczne do programów pomocy oraz pomocy indywidualnej.

(20) Niniejsze wytyczne mają zastosowanie do pomocy państwa na rzecz produkcji podstawowej produktów rolnych, przetwórstwa produktów rolnych, w wyniku którego powstają inne produkty rolne, oraz do wprowadzania do obrotu produktów rolnych.

(21) W oparciu o uwagi ogólne opisane w sekcji 2.1 części I niniejszych wytycznych, w celu zapewnienia spójności z polityką rozwoju obszarów wiejskich i uproszczenia pod kątem zgodności z przepisami dotyczącymi pomocy państwa, do niniejszych wytycznych należy również włączyć niektóre środki rozwoju obszarów wiejskich niewchodzące w zakres art. 42 Traktatu, bez względu na to, czy są współfinansowane w ramach EFRROW, poprzez dodatkowe finansowanie krajowe lub w ramach środków zbliżonych do środków pomocy na rozwój obszarów wiejskich finansowanych wyłącznie z funduszy krajowych. W związku z tym niniejsze wytyczne określają kryteria zgodności w odniesieniu do pomocy państwa nie tylko dla sektora rolnego, lecz także dla sektora leśnego i pomocy dla przedsiębiorstw działających na obszarach wiejskich, które w normalnych warunkach nie wchodzą w zakres art. 42 Traktatu.

(22) Analizując pomoc państwa i jej zgodność z ogólnymi zasadami dotyczącymi pomocy państwa, Komisja weźmie pod uwagę, w miarę możliwości, warunki ustanowione w rozporządzeniu (UE) nr 1305/2013 oraz w powiązanych z nim przepisach wykonawczych i aktach delegowanych.

(23) W związku z powyższym niniejsze wytyczne obejmują następujące kategorie pomocy:

(a) środki w sektorze rolniczym, finansowane wyłącznie z funduszy krajowych, które obejmują: (i) środki pomocy zbliżone do środków pomocy na rozwój obszarów wiejskich niewchodzące w zakres programu rozwoju obszarów wiejskich (część II sekcja 1.1 niniejszych wytycznych); (ii) środki inne od środków, o których mowa w ppkt (i), które nie wchodzą w zakres rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, takie jak niektóre środki zarządzania ryzykiem i zarządzania kryzysowego oraz pomoc na rzecz sektora produkcji zwierzęcej i na określone działania promocyjne (cześć II sekcja 1.2 i 1.3 niniejszych wytycznych);

(b) pomoc dla sektora leśnego, która może być: (i) przyznana jako część programu rozwoju obszarów wiejskich lub dodatkowe finansowanie krajowe do takiego środka rozwoju obszarów wiejskich (część II sekcja 2.1–2.7 niniejszych wytycznych); (ii) finansowana wyłącznie ze środków krajowych, w formie — środka w zakresie leśnictwa zbliżonego do środków rozwoju obszarów wiejskich przewidzianego w rozporządzeniu (UE) nr 1305/2013 i zgodnego z warunkami niniejszych wytycznych (część II sekcja 2.1–2.7 niniejszych wytycznych); — innej pomocy dla sektora leśnego na cele ekologii, ochrony lub rekreacji (część II sekcja 2.8 niniejszych wytycznych); — pomocy dla sektora leśnego dostosowanej do środków pomocy dla rolnictwa (część II sekcja 2.9 niniejszych wytycznych);

(c) pomoc dla przedsiębiorstw działających na obszarach wiejskich, która może być przyznana jako: (i) środek pomocy będący częścią programu rozwoju obszarów wiejskich, współfinansowany przez EFRROW na mocy rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i zgodnie z tym rozporządzeniem, w przypadku gdy środek pomocy państwa podlegający obowiązkowi zgłoszenia jest identyczny ze środkiem w programie rozwoju obszarów wiejskich (część II rozdział 3 niniejszych wytycznych); lub (ii) dodatkowe finansowanie krajowe związane z określonym środkiem w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich (część II rozdział 3 niniejszych wytycznych).

(24) Wsparcie dla lokalnego rozwoju LEADER, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 oraz w art. 42–45 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, obejmujące indywidualne projekty opracowywane i realizowane w ramach lokalnych projektów partnerstwa, których celem jest rozwiązanie konkretnych problemów lokalnych, może być objęte niniejszymi wytycznymi, o ile spełnia ono warunki powiązanych środków rozwoju obszarów wiejskich, jak określono w niniejszych wytycznych.

(25) Co do zasady niniejsze wytyczne mają zastosowanie do pomocy dla MŚP i dla dużych przedsiębiorstw. Duże przedsiębiorstwa są zwykle mniej narażone na niedoskonałości rynku niż MŚP. Ponadto w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich duże przedsiębiorstwa częściej są liczącymi się uczestnikami danego rynku, a w konsekwencji pomoc przyznana w poszczególnych przypadkach dużym przedsiębiorstwom może szczególnie zakłócać konkurencję i handel na rynku wewnętrznym. Ponieważ pomoc przyznana dużym przedsiębiorstwom w sektorach rolnym, leśnym i na obszarach wiejskich oraz innym dużym przedsiębiorstwom może potencjalnie powodować podobne zakłócenia konkurencji, przepisy niniejszych wytycznych dotyczące pomocy państwa dla dużych przedsiębiorstw powinny zostać zharmonizowane z ogólnymi przepisami w zakresie pomocy państwa i podlegać wspólnym zasadom oceny określonym w części I rozdział 3 niniejszych wytycznych. Nie naruszając powyższych wspólnych zasad oceny, aby zachować spójność z polityką rozwoju obszarów wiejskich, w odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich przepisy w zakresie pomocy państwa na rzecz dużych przedsiębiorstw należy dostosować do odpowiednich przepisów rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. W odniesieniu do środków pomocy na rzecz sektora produkcji zwierzęcej, które nie wchodzą w zakres rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, Komisja podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko, że duże przedsiębiorstwa powinny być w stanie same pokrywać koszty takich środków. W związku z tym pomoc w sektorze produkcji zwierzęcej należy ograniczyć do MŚP.

▼M4

(26) Przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji są wyłączone z zakresu niniejszych wytycznych, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w niniejszym punkcie. Komisja uważa, że ze względu na fakt, że samo ich dalsze istnienie jest zagrożone, przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej nie można uznawać za podmioty odpowiednie do realizacji innych celów polityki publicznej aż do czasu zagwarantowania ich rentowności. Dlatego też jeżeli beneficjent pomocy znajduje się w trudnej sytuacji finansowej w rozumieniu pkt (35)15, pomoc będzie poddawana ocenie zgodnie z wytycznymi wspólnotowymi dotyczącymi pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, ze zmianami lub zastąpionymi. Powyższa zasada nie ma zastosowania do pomocy wyrównawczej dotyczącej szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi i innymi nadzwyczajnymi wydarzeniami, o której mowa w części II sekcja 1.2.1.1 i 2.1.3 niniejszych wytycznych, która jest zgodna z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 107 ust. 2 lit. b) Traktatu. Jeżeli trudności finansowe przedsiębiorstwa prowadzącego działalność w sektorze rolnym lub leśnym wynikają z niekorzystnych zdarzeń określonych w części II sekcja 1.2.1.2, 1.2.1.3, 1.2.1.5, 2.1.3, 2.8.1 lub 2.8.5 niniejszych wytycznych, pomoc na wyrównanie lub naprawienie skutków strat lub szkód spowodowanych takimi zdarzeniami i na pokrycie kosztów zwalczania szkodników roślin może zostać przyznana zgodnie z niniejszymi wytycznymi i może w dalszym ciągu zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu. Ponadto, w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego oraz pamiętając o sytuacji nadzwyczajnej, pod pewnymi warunkami nie należy wprowadzać kryteriów dotyczących sytuacji gospodarczej przedsiębiorstwa w odniesieniu do pomocy na usuwanie i wywóz padłych zwierząt gospodarskich zgodnie z sekcją 1.2.1.4 oraz do pomocy w przypadku środków kontroli i zwalczania chorób zwierząt, o której mowa w części II sekcja 1.2.1.3 pkt (375) niniejszych wytycznych. Ponadto przedsiębiorstwa, które w dniu 31 grudnia 2019 r. nie były przedsiębiorstwami znajdującymi się w trudnej sytuacji, ale stały się takimi w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r., będą w dalszym ciągu kwalifikować się do pomocy zgodnie z niniejszymi wytycznymi.

▼B

(27) Oceniając pomoc przyznaną przedsiębiorstwu, którego dotyczy nieuregulowany nakaz odzyskania środków wynikający z wcześniejszej decyzji Komisji uznającej pomoc za niezgodną z prawem i rynkiem wewnętrznym, Komisja uwzględni kwotę nieodzyskanej pomocy ( 15 ). ►M1 Przepisu tego nie stosuje się do pomocy na wyrównanie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi i innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi w rozumieniu art. 107 ust. 2 lit. b) Traktatu. ◄

(28) Komisja nie zatwierdza pomocy na działalność związaną z wywozem do państw trzecich ani do państw członkowskich, która byłaby bezpośrednio związana z ilościami wywożonymi, pomocy uwarunkowanej pierwszeństwem użycia towarów produkcji krajowej w stosunku do towarów importowanych, pomocy na tworzenie i obsługę sieci dystrybucji, ani pomocy na pokrycie jakichkolwiek innych wydatków związanych z działalnością wywozową. Pomoc na pokrycie kosztów uczestnictwa w targach handlowych, kosztów badań bądź też kosztów usług doradczych potrzebnych do wprowadzenia nowego lub już istniejącego produktu na nowy rynek nie stanowi zwykle pomocy wywozowej.

(29) Państwom członkowskim przypomina się, że należy powiadomić o systemie finansowania, np. w ramach opłat parafiskalnych, jeśli taki system stanowi integralną część środka pomocy (zob. ust. 41-44 wyroku w sprawie T-275/11) ( 16 ).

(30) Komisja oceni środki pomocy, których nie uwzględniono w niniejszych wytycznych lub w innych odpowiednich zbiorach zasad dotyczących pomocy państwa, rozpatrując indywidualnie każdy przypadek bezpośrednio na podstawie art. 107 ust. 3 Traktatu, uwzględniając przy tym zasady określone w art. 107, 108 i 109 Traktatu, WPR oraz – w miarę możliwości – niniejsze wytyczne na zasadzie analogii. Państwa członkowskie zgłaszające pomoc państwa, której nie obejmują niniejsze wytyczne, zobowiązane będą do wykazania, że przedmiotowa pomoc państwa spełnia warunki wspólnych zasad oceny, ustanowione w rozdziale 3 części I niniejszych wytycznych. Komisja zatwierdzi takie środki tylko w przypadkach, gdy pozytywny wkład w rozwój sektora będzie wyraźnie przeważał nad niebezpieczeństwem zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym i wywarcia wpływu na handel między państwami członkowskimi.

2.3. Zasady horyzontalne i instrumenty pomocy mające zastosowanie do sektorów rolnego i leśnego oraz do obszarów wiejskich

(31) Zasadniczo, aby uprościć zasady dotyczące pomocy państwa i ze względu na podobieństwa między przedsiębiorstwami prowadzącymi działalność w sektorze rolnym i leśnym a pozostałymi przedsiębiorstwami, do sektorów objętych niniejszymi wytycznymi zastosowanie mają ogólne instrumenty pomocy państwa, w których ustanowiono kryteria zgodności pomocy. Dotyczy to w szczególności wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, zasad ramowych dotyczących pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną ( 17 ) ze zmianami lub zastąpionych, Wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020 ( 18 ) ze zmianami lub zastąpionych, Wytycznych UE w sprawie stosowania reguł pomocy państwa w odniesieniu do szybkiej budowy/rozbudowy sieci szerokopasmowych ( 19 ) ze zmianami lub zastąpionych, Wytycznych Unii w sprawie pomocy państwa na rzecz promowania inwestycji w zakresie finansowania ryzyka ( 20 ) ze zmianami lub zastąpionych, komunikatu Komisji – Kryteria analizy zgodności pomocy państwa na szkolenia w sprawach podlegających zgłoszeniu indywidualnemu ( 21 ) ze zmianami lub zastąpionego, komunikatu Komisji – Kryteria analizy zgodności pomocy państwa przeznaczonej na pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji oraz pracowników niepełnosprawnych, podlegającej obowiązkowi zgłoszenia indywidualnego ( 22 ) ze zmianami lub zastąpionego oraz instrumentów związanych z usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym ( 23 ).

(32) Powyższe instrumenty horyzontalne mają zastosowanie do produkcji, przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, chyba że niniejsze wytyczne zawierają przepisy szczególne. W niniejszych wytycznych określono szczególne środki pomocy w zakresie środowiska, takie jak pomoc na zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz związane z dobrostanem zwierząt (sekcja 1.1.5 części II), pomoc na niwelowanie niedogodności związanych z obszarami Natura 2000 oraz z ramową dyrektywą wodną ( 24 ) (sekcja 1.1.6 części II) oraz pomoc dla rolnictwa ekologicznego (sekcja 1.1.8 części II). Pomoc na inwestycje ukierunkowane na ochronę środowiska w dziedzinie produkcji podstawowej produktów rolnych jest oceniana na podstawie zasad określonych w sekcji 1.1.1.1. części II niniejszych wytycznych. Pomoc na rzecz ochrony środowiska dla przedsiębiorstw zajmujących się przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych uznaje się za zgodną z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu, jeżeli spełnia ona wszystkie odpowiednie warunki wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020. Pomoc na inwestycje w zakresie oszczędzania energii i energii ze źródeł odnawialnych jest wyłączona z zakresu rozdziałów 2 i 3 części II niniejszych wytycznych, gdyż pomoc taka powinna być zgodna z wytycznymi w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020, chyba że jest ona zwolniona z obowiązku zgłoszenia. Jednak pomoc na inwestycje związane z produkcją podstawową produktów rolnych związaną z produkcją energii ze źródeł odnawialnych lub produkcją biopaliw w gospodarstwach może wchodzić w zakres niniejszych wytycznych pod warunkiem, że taka produkcja nie przekracza średniego rocznego zużycia energii lub paliwa w danym gospodarstwie rolnym (sekcja 1.1.1.1).

(33) Z uwagi na specyfikę sektora wytyczne w sprawie pomocy regionalnej na lata 2014–2020 ( 25 ) nie mają zastosowania do pomocy na rzecz podstawowej produkcji rolnej. W zakresie określonym w niniejszych wytycznych stosuje się je jednak do przetwórstwa produktów rolnych i ich wprowadzania do obrotu.

(34) Zarówno ogólne przepisy dotyczące pomocy państwa, jak i bardziej szczegółowe przepisy niniejszych wytycznych mogą dotyczyć przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorze leśnym lub na obszarach wiejskich. W stosownych przypadkach pomoc dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorze leśnym lub na obszarach wiejskich może również zostać uznana za zgodną z warunkami i ogólnymi zasadami Unii dotyczącymi pomocy państwa (w szczególności z wytycznymi w sprawie pomocy regionalnej na lata 2014 – 2020, zasadami ramowymi dotyczącymi pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną oraz z wytycznymi w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020).

2.4. Definicje

(35) Do celów niniejszych wytycznych:

1. „pomoc” oznacza każdy środek spełniający wszystkie kryteria ustanowione w art. 107 ust. 1 Traktatu;

2. „sektor rolny” oznacza wszystkie przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją podstawową, przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych;

3. „produkty rolne” oznacza produkty wymienione w załączniku I do Traktatu, z wyjątkiem produktów rybołówstwa i akwakultury wymienionych w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1379/2013 ( 26 );

4. „program pomocy” oznacza każdy akt prawny, na podstawie którego, bez dodatkowych środków wykonawczych, można przyznać pomoc indywidualną przedsiębiorstwom określonym w sposób ogólny i abstrakcyjny w tym akcie, oraz każdy akt prawny, na którego podstawie przedsiębiorstwu lub przedsiębiorstwom można przyznać pomoc niezwiązaną z konkretnym projektem na czas nieokreślony lub o nieokreślonej wysokości;

5. „regiony najbardziej oddalone” oznacza regiony, o których mowa w art. 349 akapit pierwszy Traktatu;

6. „mniejsze wyspy Morza Egejskiego” oznacza mniejsze wyspy, o których mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 229/2013 ( 27 );

7. „program rozwoju obszarów wiejskich” oznacza program rozwoju obszarów wiejskich przewidziany w art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013;

8. „działalność rolnicza” oznacza produkcję, przetwarzanie i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych;

9. „las” oznacza obszar gruntu obejmujący ponad 0,5 ha z drzewami o wysokości powyżej 5 metrów wysokości, o zwarciu drzewostanu ponad 10 %, lub z drzewami, które są w stanie osiągnąć te progi in situ; pojęcie to nie obejmuje gruntu, który jest użytkowany przede wszystkim w celach rolniczych lub urbanistycznych. Państwo członkowskie lub region mogą podjąć decyzję o stosowaniu innej definicji lasu na podstawie obowiązującego prawodawstwa krajowego lub systemu inwentaryzacji. Państwa członkowskie lub regiony powinny podawać tę definicję w zgłoszeniach; jeśli odnosi się ona do środka rozwoju obszarów wiejskich, należy podać ją w programie rozwoju obszarów wiejskich;

10. „produkcja podstawowa produktów rolnych” oznacza wytwarzanie płodów ziemi i produktów pochodzących z chowu zwierząt wymienionych w załączniku I do Traktatu, bez poddawania ich jakiemukolwiek dalszemu przetwarzaniu zmieniającemu właściwości tych produktów;

11. „przetwarzanie produktów rolnych” oznacza wszelkie czynności dokonywane na produkcie rolnym, w wyniku których powstaje produkt będący również produktem rolnym, z wyjątkiem przeprowadzanych w gospodarstwie czynności niezbędnych do przygotowania produktów zwierzęcych lub roślinnych do pierwszej sprzedaży;

12. „wprowadzanie do obrotu produktów rolnych” oznacza posiadanie lub wystawianie produktu w celu sprzedaży, oferowanie go na sprzedaż, dostawę lub każdy inny sposób wprowadzania produktu na rynek, z wyjątkiem jego pierwszej sprzedaży przez producenta surowców na rzecz podmiotów zajmujących się odsprzedażą lub przetwórstwem i czynności przygotowujących produkt do takiej pierwszej sprzedaży; sprzedaż produktów przez producenta produktów pierwotnych konsumentom końcowym uznaje się za wprowadzanie do obrotu produktów rolnych, jeśli następuje w odpowiednio wydzielonym do tego celu miejscu;

13. „MŚP” lub „mikroprzedsiębiorstwa, małe i średnie przedsiębiorstwa” oznacza przedsiębiorstwa spełniające kryteria ustanowione w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 ( 28 );

14. „duże przedsiębiorstwa” oznacza przedsiębiorstwa niespełniające kryteriów ustanowionych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014;

15. „przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji” oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: (a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat), jeżeli ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona wskutek skumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) skumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu „spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku I do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE ( 29 ), a „kapitał zakładowy” obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne; (b) w przypadku spółki, w której przynajmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat), jeżeli ponad połowa jej kapitału według sprawozdania finansowego została utracona wskutek skumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu „spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie” odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE; (c) jeżeli przedsiębiorstwo jest przedmiotem zbiorowego postępowania w związku z niewypłacalnością lub według prawa krajowego, któremu podlega, spełnia kryteria do poddania go zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością na wniosek jego wierzycieli; (d) jeżeli przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacji; (e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeżeli w ciągu ostatnich dwóch lat: (i) księgowy stosunek kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz (ii) wskaźnik relacji pokrycia odsetek do EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0 .

16. „gospodarstwo rolne” oznacza jednostkę obejmującą grunty, obiekty i urządzenia wykorzystywane na potrzeby produkcji podstawowej produktów rolnych;

17. „intensywność pomocy” oznacza kwotę pomocy brutto wyrażoną jako odsetek kosztów kwalifikowalnych, przed wszystkimi potrąceniami podatku lub innych opłat;

18. „pomoc indywidualna” oznacza pomoc ad hoc oraz pomoc przyznaną beneficjentom indywidualnym na podstawie programu pomocy;

19. „pomoc ad hoc” oznacza pomoc przyznaną poza programem pomocy;

20. „ekwiwalent dotacji brutto” oznacza kwotę pomocy, jeżeli została ona udzielona w formie dotacji beneficjentowi, przed potrąceniem podatku lub innych opłat;

21. „data przyznania pomocy” oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo do otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym;

22. „grupa i organizacja producentów” oznacza grupę lub organizację utworzoną w celu: (a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takiej grupy bądź organizacji; lub (b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostaw do odbiorców hurtowych; lub (c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności; lub (d) innych działań, które mogą być przeprowadzane przez grupy lub organizacje producentów, takich jak: rozwijanie umiejętności biznesowych i marketingowych oraz organizowanie i ułatwianie procesów wprowadzania innowacji;

23. „zaliczka zwrotna” oznacza pożyczkę na realizację projektu, wypłacaną w jednej lub kilku ratach, której warunki spłaty zależą od wyniku projektu;

24. „szkodniki roślin” oznacza organizmy szkodliwe zgodnie z definicją w art. 2 ust. 1 lit. e) dyrektywy Rady 2000/29/WE ( 30 );

25. „rozpoczęcie realizacji projektu lub działania” oznacza rozpoczęcie działań lub prac budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub usług lub wszelkie inne zobowiązanie, które sprawia, że projekt lub działanie jest nieodwracalne, w zależności od tego, które z wymienionych wydarzeń nastąpiło wcześniej; zakupu gruntów i prac przygotowawczych, takich jak uzyskanie zezwoleń i przeprowadzenie analiz wykonalności, nie uznaje się za rozpoczęcie realizacji projektu lub działania; Zakup gruntów, o którym mowa w pkt (144)(a) zdanie drugie, (502)(a) zdanie drugie i (635)(a), uznaje się za rozpoczęcie realizacji projektu lub działania, jeżeli koszty kwalifikowalne zakupu gruntu wynoszą 100 % kwalifikowalnych kosztów inwestycji;

26. „kolejna wersja programu pomocy fiskalnej” oznacza program w formie korzyści podatkowych, który stanowi zmienioną wersję uprzednio istniejącego programu w formie korzyści podatkowych i który go zastępuje;

27. „padłe zwierzęta gospodarskie” oznacza zwierzęta, które zostały poddane eutanazji (z diagnozą lub bez) lub padły — w tym zwierzęta martwo urodzone lub nienarodzone — na terenie gospodarstwa lub jego zabudowań lub podczas transportu, ale które nie zostały poddane ubojowi z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi;

28. „zwierzę chronione” oznacza każde zwierzę chronione przepisami unijnymi lub prawodawstwem krajowym;

29. „młody rolnik” oznacza osobę, która w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy ma nie więcej niż 40 lat, posiada odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe i po raz pierwszy rozpoczyna działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym;

30. „duży projekt inwestycyjny” oznacza inwestycję na obszarach wiejskich, o których mowa w rozdziale 3 części II niniejszych wytycznych, której koszty kwalifikowalne przekraczają 50 mln EUR, według obliczeń na podstawie cen i kursów wymiany obowiązujących w dniu przyznania pomocy;

31. „dostosowana kwota pomocy” oznacza maksymalną dopuszczalną kwotę pomocy dla dużych projektów inwestycyjnych obliczaną według następującego wzoru: maksymalna kwota pomocy = R × (50 + 0,50 × B + 0,34 × C), gdzie R to maksymalna intensywność pomocy obowiązująca na danym obszarze, z wyłączeniem zwiększonej intensywności pomocy dla MŚP; B to część kosztów kwalifikowalnych między 50 mln EUR a 100 mln EUR; C to część kosztów kwalifikowalnych powyżej 100 mln EUR;

32. „rzeczowe aktywa trwałe” oznacza aktywa w postaci gruntów, budynków, zakładu, urządzeń i wyposażenia;

33. „wartości niematerialne i prawne” oznacza aktywa nieposiadające postaci fizycznej ani finansowej, takie jak patenty, licencje, wiedza fachowa lub inna własność intelektualna;

34. „niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne z klęską żywiołową” oznacza niekorzystne warunki pogodowe, takie jak mróz, burza i grad, lód, ulewny lub długotrwały deszcz lub dotkliwa susza, które niszczą ponad 30 % średniej rocznej produkcji danego rolnika wyliczonej na podstawie produkcji z poprzednich trzech lat lub średniej z trzech lat wyliczonej na podstawie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej;

35. „inne niekorzystne zjawisko klimatyczne” oznacza niekorzystne warunki pogodowe, które nie spełniają warunków określonych w pkt (35)34 niniejszych wytycznych;

36. „incydent środowiskowy” oznacza konkretny przypadek zanieczyszczenia, skażenia lub degradacji stanu środowiska związany z konkretnym wydarzeniem oraz mający ograniczony zakres geograficzny, który niszczy więcej niż 30 % średniej rocznej produkcji przedsiębiorstwa prowadzącego działalność w sektorze rolnym z ubiegłych trzech lat lub średniej za trzy lata obliczonej na podstawie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej. Pojęcie to nie obejmuje ogólnych zagrożeń dla środowiska niezwiązanych z konkretnym zdarzeniem, takich jak zmiana klimatu lub zanieczyszczenia atmosferyczne;

37. „katastrofa” oznacza nieprzewidziane zdarzenie o charakterze biotycznym lub abiotycznym, spowodowane przez działalność człowieka, które prowadzi do istotnych zakłóceń w strukturach leśnych, powodując w wyniku tego znaczące szkody gospodarcze w sektorach leśnych;

38. „norma Unii” oznacza wiążącą normę ustanowioną w przepisach Unii i ustanawiającą poziom, który muszą osiągnąć poszczególne przedsiębiorstwa, w szczególności odnośnie do środowiska, higieny i dobrostanu zwierząt; w związku z tym za normy Unii nie uważa się norm ani celów ustanowionych na szczeblu UE, które są obowiązujące dla państw członkowskich, a nie dla poszczególnych przedsiębiorstw;

39. „inwestycja nieprodukcyjna” oznacza inwestycję, która nie prowadzi do znaczącego wzrostu wartości ani rentowności gospodarstwa;

40. „inwestycje służące zapewnieniu zgodności z normą Unii” oznacza inwestycje dokonane w celu osiągnięcia zgodności z normą Unii po upływie okresu przejściowego przewidzianego w przepisach Unii;

41. „doradztwo” oznacza udzielenie kompletnych usług doradczych w ramach jednej i tej samej umowy;

42. „księga hodowlana” oznacza każdą księgę, rejestr, zbiór lub środek przechowywania danych: (a) utrzymywane przez organizację lub stowarzyszenie hodowców oficjalnie uznane przez państwo członkowskie, w którym dana organizacja lub stowarzyszenie hodowców zostało utworzone; oraz (b) w którym zwierzęta hodowlane czystorasowe poszczególnych ras zostały wpisane lub zarejestrowane z podaniem ich przodków;

43. „rolnik czynny zawodowo” oznacza rolnika czynnego zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013;

44. „regiony słabiej rozwinięte” oznacza regiony, w których produkt krajowy brutto (PKB) na mieszkańca jest niższy niż 75 % średniego PKB UE–27;

45. „UE-25” oznacza 25 państw członkowskich, które były państwami członkowskimi Unii w maju 2005 r.;

46. „UE-27” oznacza 27 państw członkowskich, które były państwami członkowskimi Unii w styczniu 2007 r.;

47. „prace remontowo-budowlane” oznacza prace budowlane lub inżynierskie podjęte przez samego rolnika lub jego pracowników, prowadzące do powstania aktywów;

48. „mała infrastruktura” oznacza infrastrukturę, której koszty kwalifikowalne ograniczone są do 2 mln EUR;

49. „biopaliwo produkowane z roślin spożywczych” oznacza biopaliwo produkowane z upraw zbóż i innych upraw roślin wysokoskrobiowych, cukrów oraz roślin oleistych, o których jest mowa we wniosku Komisji w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 98/70/WE odnoszącą się do jakości benzyny i olejów napędowych i zmieniającą dyrektywę 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych ( 31 );

50. „użytki rolne” oznacza każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwałe użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwałe określone w art. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013;

51. „inny zarządca gruntów” oznacza przedsiębiorstwo zarządzające gruntami, niebędące przedsiębiorstwem działającym w sektorze rolnym;

52. „koszt transakcyjny” oznacza dodatkowy koszt związany z wypełnieniem zobowiązania, ale niezwiązany bezpośrednio z jego realizacją lub nieujęty w kosztach lub utraconych dochodach, które są wyrównywane bezpośrednio; koszt ten może być obliczany na podstawie kosztu standardowego;

53. do celów ochrony zasobów genetycznych w rolnictwie i w leśnictwie: (a) „ochrona in situ” w rolnictwie oznacza ochronę materiału genetycznego w ekosystemach i w siedliskach przyrodniczych, a także zachowanie oraz odtworzenie żyjących populacji gatunków lub ras zdziczałych w ich naturalnym otoczeniu oraz, w przypadku ras udomowionych lub gatunków roślin uprawnych, w środowisku gospodarstwa rolnego, w którym wykształciły one swoje cechy wyróżniające; (b) „ochrona in situ” w leśnictwie oznacza ochronę materiału genetycznego w ekosystemach i w siedliskach przyrodniczych, a także zachowanie oraz odtworzenie żyjących populacji gatunków w ich naturalnym otoczeniu; (c) „ochrona w gospodarstwie rolnym lub leśnym” oznacza ochronę i udoskonalenie in situ na poziomie gospodarstwa rolnego lub gospodarstwa leśnego; (d) „ochrona ex situ” oznacza ochronę materiału genetycznego na potrzeby rolnictwa lub leśnictwa poza jego siedliskiem przyrodniczym; (e) „zbiór ex situ” oznacza zbieranie materiału genetycznego na potrzeby rolnictwa lub leśnictwa poza jego siedliskiem przyrodniczym;

54. „środki spożywcze” oznacza środki spożywcze, które nie są produktami rolnymi oraz są wymienione w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 ( 32 );

55. „koszty stałe wynikające z udziału w systemie jakości” oznacza koszty poniesione na przystąpienie do wspieranego systemu jakości i roczną składkę z tytułu udziału w tym systemie jakości, w tym w razie potrzeby wydatki na kontrole niezbędne do sprawdzenia zgodności z wymogami systemu jakości;

56. „krótki łańcuch dostaw” oznacza łańcuch dostaw obejmujący ograniczoną liczbę podmiotów gospodarczych zaangażowanych we współpracę, którego celem jest wspieranie lokalnego rozwoju gospodarczego oraz ścisłych związków geograficznych i społecznych między producentami, podmiotami zajmującymi się przetwórstwem i konsumentami;

57. „członek gospodarstwa rolnego” oznacza osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, z wyjątkiem pracowników gospodarstwa. W przypadku gdy za członka gospodarstwa rolnego uważa się osobę prawną lub grupę osób prawnych, członek ten musi prowadzić działalność rolniczą w gospodarstwie w chwili złożenia wniosku o pomoc;

58. „klaster” oznacza zgrupowanie niezależnych przedsiębiorstw, w tym nowych przedsiębiorstw, małych, średnich i dużych przedsiębiorstw, a także organów doradczych lub organizacji badawczych, założone w celu stymulowania działalności gospodarczej/innowacyjnej poprzez promowanie intensywnych interakcji, wspólne korzystanie z urządzeń i wymianę wiedzy teoretycznej i fachowej, a także w celu skutecznego transferu wiedzy, tworzenia sieci i rozpowszechniania informacji między przedsiębiorstwami w klastrze;

59. „mały podmiot” oznacza mikroprzedsiębiorstwo w rozumieniu zalecenia Komisji 2003/361 ( 33 ) lub osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej w momencie ubiegania się o pomoc;

60. „rynki lokalne” oznacza: (a) rynki na obszarze o promieniu 75 km od gospodarstwa pochodzenia produktu, na którym muszą się odbywać czynności związane z przetwarzaniem i sprzedażą konsumentowi końcowemu; lub (b) rynki, w odniesieniu do których odpowiednie programy rozwoju obszarów wiejskich określają odległość w kilometrach w promieniu gospodarstwa, z którego pochodzą produkty, gdzie musi odbywać się ich przetwarzanie i sprzedaż konsumentowi końcowemu; lub (c) rynki, w o odniesieniu do których odpowiednie programy rozwoju obszarów wiejskich określają przekonujące definicje alternatywne;

61. „koszty testów na obecność TSE (pasażowalne encefalopatie gąbczaste) i BSE (gąbczasta encefalopatia bydła)” oznaczają wszystkie koszty, obejmujące koszty zestawów do testów, pobierania próbek niezbędnych do badań, ich transportu, przeprowadzania testów, przechowywania i niszczenia próbek koniecznych do przeprowadzania testów laboratoryjnych zgodnie z rozdziałem C załącznika X do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 ( 34 );

62. „organizacja prowadząca badania i upowszechniająca wiedzę” oznacza podmiot (taki jak uniwersytet lub instytut badawczy, agencja zajmującą się transferem technologii, pośrednik w dziedzinie innowacji, wirtualny lub fizyczny podmiot prowadzący współpracę w dziedzinie badań i rozwoju) niezależnie od jego statusu prawnego (ustanowionego na mocy prawa publicznego lub prywatnego) lub sposobu finansowania, którego podstawowym celem jest samodzielne prowadzenie badań podstawowych, badań przemysłowych lub eksperymentalnych prac rozwojowych, określonych w zasadach ramowych dotyczących pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną lub rozpowszechnianie na szeroką skalę wyników takich działań poprzez nauczanie, publikowanie lub transfer wiedzy. W przypadku gdy tego rodzaju jednostka prowadzi również działalność gospodarczą, finansowanie, koszty i dochody związane z tą działalnością gospodarczą należy rozliczać oddzielnie. Przedsiębiorstwa mogące wywierać wpływ na taki podmiot ze względu np. na swoją rolę jako jego udziałowców/akcjonariuszy lub członków, nie mogą mieć preferencyjnego dostępu do potencjału badawczego tego podmiotu ani do wyników prowadzonych przez niego badań;

63. „w warunkach pełnej konkurencji” oznacza, że warunki transakcji między umawiającymi się stronami nie różnią się od tych, jakie stosowałyby niezależne przedsiębiorstwa, i nie zawierają jakiegokolwiek elementu porozumienia. Każda transakcja, która wynika z otwartej, przejrzystej i bezwarunkowej procedury przetargowej, uznawana jest za spełniającą zasadę pełnej konkurencji;

64. „zrównoważona gospodarka leśna” oznacza wykorzystywanie lasów i gruntów leśnych w taki sposób i z taką intensywnością, by pozwolić na utrzymanie ich różnorodności biologicznej, wydajności, potencjału regeneracyjnego, żywotności oraz potencjału w zakresie spełniania obecnie, jak i w przyszłości, odpowiednich funkcji ekologicznych, gospodarczych i społecznych, na szczeblu lokalnym, krajowym i globalnym, oraz by nie powodować szkód w innych ekosystemach;

65. „systemy rolno-leśne” oznaczają systemy użytkowania gruntów, w których drzewa uprawia się w połączeniu z rolnictwem na tym samym gruncie;

66. „szybko rosnące drzewa” oznacza las o krótkiej rotacji, w którym minimalny okres przed ścinką określa się na 8 lat, a maksymalny okres przed ścinką – na nie więcej niż 20 lat;

67. „zagajnik o krótkiej rotacji” oznacza obszary obsadzane określonymi przez państwa członkowskie gatunkami drzew objętymi kodem CN 0602 90 41 , które obejmują zdrewniałe uprawy wieloletnie, sadzonki lub podstawy łodyg pozostałe w glebie po zbiorach, wraz z nowymi pędami wschodzącymi w następnej porze roku, o maksymalnym cyklu zbiorów określanym przez państwa członkowskie jak określono w art. 4 ust. 1 lit. k) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013;

68. „obszary słabo zaludnione” oznacza obszary uznane za takie przez Komisję w indywidualnych decyzjach w sprawie map pomocy regionalnej na okres od 1 lipca 2014 r. do 31 grudnia 2020 r.;

69. „obszary »a«” oznacza obszary oznaczone na mapie zatwierdzonej pomocy regionalnej na okres od 1 lipca 2014 r. do 31 grudnia 2020 r. w zastosowaniu przepisów art. 107 ust. 3 lit. a) Traktatu;

70. „obszary »c«” oznacza obszary oznaczone na mapie zatwierdzonej pomocy regionalnej na okres od 1 lipca 2014 r. do 31 grudnia 2020 r. w zastosowaniu przepisów art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu;

71. „obszar NUTS 3” oznacza obszar określony na poziomie 3 wspólnej klasyfikacji jednostek terytorialnych do celów statystycznych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady ( 35 );

72. „nieokreślone z góry obszary »c«” oznacza obszary, które państwo członkowskie może wedle własnego uznania oznaczyć jako obszary „c”, pod warunkiem że wykaże, iż obszary te spełniają pewne kryteria społeczno-ekonomiczne i że zostały oznaczone na mapie zatwierdzonej pomocy regionalnej na okres od 1 lipca 2014 r. do 31 grudnia 2020 r. w zastosowaniu przepisów art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu;

73. „dawne obszary »a«” oznacza obszary oznaczone jako obszary „a” na mapie zatwierdzonej pomocy regionalnej na okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2014 r.;

74. „mapa pomocy regionalnej” oznacza listę obszarów wyznaczonych przez państwo członkowskie zgodnie z warunkami określonymi w wytycznych w sprawie pomocy regionalnej na lata 2014–2020 i zatwierdzoną przez Komisję;

75. „przetwarzanie produktów rolnych na produkty nierolne” oznacza wszelkie czynności dokonywane na produktach rolnych, prowadzące do uzyskania produktów niebędących produktami rolnymi;

76. „plan oceny” oznacza dokument zawierający co najmniej następujące minimalne elementy: cele programu pomocy, który będzie podlegał ocenie; pytania służące ocenie; wskaźniki wyników; przewidywaną metodykę przeprowadzania oceny; wymogi w zakresie gromadzenia danych; proponowany harmonogram oceny, w tym termin przedłożenia końcowego sprawozdania z oceny; opis niezależnego organu prowadzącego ocenę lub opis kryteriów wyboru takiego organu oraz procedury zapewniające promocję oceny.

2.5. Pomoc podlegająca obowiązkowi zgłoszenia

(36) W przypadku gdy warunki określone w art. 107 ust. 1 Traktatu są spełnione, państwa członkowskie muszą powiadomić Komisję o przyznaniu pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich na mocy art. 108 ust. 3 Traktatu, a proponowanego środka nie można wdrażać, dopóki procedura ta nie doprowadzi do decyzji końcowej, z wyjątkiem środków spełniających warunki określone w rozporządzeniu w sprawie wyłączeń grupowych.

(37) Pomoc indywidualna przyznawana na podstawie programu pomocy nadal podlega obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 108 ust. 3 Traktatu, jeśli wysokość pomocy przekracza następujące progi powodujące obowiązek zgłoszenia:

(a) w przypadku indywidualnej pomocy inwestycyjnej na przetwarzanie produktów rolnych i na ich wprowadzanie do obrotu na podstawie sekcji 1.1.1.4 części II niniejszych wytycznych: koszty kwalifikowalne przekraczające 25 milionów EUR lub ekwiwalent dotacji brutto przekraczający 12 milionów EUR;

(b) w przypadku pomocy na rzecz kampanii promocyjnych na podstawie sekcji 1.3.2 części II niniejszych wytycznych: kampanie promocyjne, których roczny budżet przekracza 5 milionów EUR;

(c) w przypadku indywidualnej pomocy inwestycyjnej przyznanej na podstawie sekcji 3.1, 3.2, 3.6 i 3.10 rozdziału 3 części II niniejszych wytycznych:



Intensywność pomocy Próg powodujący obowiązek zgłoszenia 10 % 7,5 mln EUR 15 % 11,25 mln EUR 25 % 18,75 mln EUR 35 % 26,25 mln EUR 50 % i powyżej 37,5 mln EUR

Rozdział 3. Wspólne zasady oceny

(38) Oceniając, czy zgłoszony środek pomocy można uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 Traktatu, Komisja na ogół bada, czy został on opracowany w sposób, który gwarantuje przewagę pozytywnego wpływu środka pomocy polegającego na osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie nad jego potencjalnym negatywnym wpływem na handel i konkurencję.

(39) W komunikacie dotyczącym unowocześnienia polityki w dziedzinie pomocy państwa wezwano do ustalenia i zdefiniowania wspólnych zasad mających zastosowanie do oceny zgodności wszystkich środków pomocy przeprowadzanej przez Komisję. W tym celu Komisja uznaje środek pomocy za zgodny z Traktatem wyłącznie wówczas, gdy dany środek spełnia wszystkie poniższe warunki:

(a) wkład w osiągnięcie jasno określonego celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania: cel środka pomocy państwa musi stanowić przedmiot wspólnego zainteresowania zgodnie z art. 107 ust. 3 Traktatu;

(b) istnienie potrzeby interwencji państwa: środek pomocy państwa musi być ukierunkowany na sytuację, w której pomoc może spowodować istotną poprawę, jaka nie może nastąpić w wyniku działania rynku; poprawę tej sytuacji osiąga się poprzez usunięcie dobrze określonej niedoskonałości rynku;

(c) odpowiedniość środka pomocy: proponowany środek pomocy musi być odpowiednim instrumentem polityki do osiągnięcia celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania;

(d) efekt zachęty: pomoc musi zmienić zachowanie przedmiotowego przedsiębiorstwa (przedsiębiorstw) w taki sposób, aby zaangażowało się ono w dodatkową działalność, której nie podjęłoby bez przyznanej pomocy lub którą podjęłoby w ograniczonym zakresie lub w inny sposób;

(e) proporcjonalność pomocy (pomoc ograniczona do niezbędnego minimum): kwota pomocy musi być ograniczona do minimum niezbędnego do pobudzenia działalności w danym sektorze;

(f) uniknięcie nadmiernych negatywnych skutków dotyczących konkurencji i handlu między państwami członkowskimi: negatywne skutki pomocy muszą być wystarczająco ograniczone, tak aby ogólny wpływ środka był pozytywny;

(g) przejrzystość pomocy: państwom członkowskim, Komisji, podmiotom gospodarczym oraz opinii publicznej należy zapewnić łatwy dostęp do wszystkich stosownych przepisów oraz do informacji na temat pomocy przyznawanej na ich podstawie.

(40) Ogólna równowaga niektórych kategorii programów pomocy może również zostać objęta wymogiem przeprowadzenia oceny ex post, o której mowa w pkt (720)–(723). W takich przypadkach Komisja może ograniczyć czas trwania takich programów (zazwyczaj do okresu wynoszącego cztery lata lub mniej) z możliwością ponownego zgłoszenia ich przedłużenia w późniejszym terminie.

(41) Ponadto jeśli środek pomocy państwa lub związane z nim warunki (w tym model finansowania środka, jeśli stanowi on jego nieodłączny element) wiąże się nierozerwalnie z naruszeniem prawa Unii, pomocy nie można uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym ( 36 ). W szczególności za nierozerwalnie związane z naruszeniem prawa UE uznaje się następujące rodzaje pomocy:

(a) środki pomocy, przyznanie których uwarunkowane jest tym, by beneficjent miał siedzibę w danym państwie członkowskim lub prowadził większą część działalności w tym państwie;

(b) środki pomocy, przyznanie których uwarunkowane jest tym, by beneficjent korzystał z towarów produkcji krajowej lub usług krajowych;

(c) środki pomocy ograniczające możliwości beneficjentów w zakresie wykorzystania wyników działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej w innych państwach członkowskich.

(42) Wspólne zasady oceny należy postrzegać w kontekście WPR. W związku z tym te ogólne uwagi dotyczące polityki konkurencji stosuje się do wszystkich rodzajów pomocy przyznawanych na podstawie niniejszych wytycznych, chyba że w części I sekcja 3.1–3.7 niniejszych wytycznych przewidziano odstępstwa ze względu na szczególne uwarunkowania dotyczące sektora rolnego.

3.1. Wkład w osiągnięcie celu leżącego we wspólnym interesie

(43) Cele pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich mają zapewnić rentowną produkcję żywności i promowanie efektywnego i zrównoważonego wykorzystania zasobów w celu osiągnięcia inteligentnego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

(44) Środki pomocy w sektorze rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich powinny być ściśle związane z WPR, powinny być zgodne z celami polityki rozwoju obszarów wiejskich, o których mowa w pkt (10) niniejszych wytycznych, oraz powinny być zgodne z zasadami dotyczącymi wspólnej organizacji rynków produktów rolnych.

Cele rozwoju obszarów wiejskich

(45) W ocenie zgodności pomocy cele w zakresie rozwoju obszarów wiejskich bierze się pod uwagę łącznie z ogólnymi zasadami dotyczącymi pomocy państwa.

(46) Komisja uważa, że środki wdrożone na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i zgodnie z tym rozporządzeniem oraz z powiązanymi z nim przepisami wykonawczymi i aktami delegowanymi lub dodatkowo finansowane ze środków krajowych w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich, są jako takie zgodne z celami rozwoju obszarów wiejskich i przyczyniają się do ich osiągnięcia.

(47) W odniesieniu do środków pomocy zbliżonych do środków pomocy na rozwój obszarów wiejskich, ale finansowanych wyłącznie ze środków krajowych, aby zapewnić spójność ze środkami na rozwój obszarów wiejskich współfinansowanymi przez EFRROW w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich, państwa członkowskie powinny wykazać, w jaki sposób rozpatrywana pomoc państwa jest zgodna i spójna z odpowiednimi programami rozwoju obszarów wiejskich. Tego rodzaju dokumentacja musi towarzyszyć każdemu zgłoszeniu.

▼M1

(48) Komisja uważa, że zasada wnoszenia wkładu w realizację celów w zakresie rozwoju obszarów wiejskich jest spełniona w odniesieniu do środków pomocy określonych w sekcjach 1.1.10.3, 1.2, 1.3, 2.8 i 2.9 części II niniejszych wytycznych, które nie wchodzą w zakres rozwoju obszarów wiejskich; podejście to wynika z doświadczeń zgromadzonych przez Komisję w zakresie wkładu tych środków w osiągnięcie celów rozwoju obszarów wiejskich.

▼B

Dodatkowe warunki dotyczące pomocy podlegającej obowiązkowi zgłoszenia indywidualnego w ramach programu pomocy

(49) Przyznając pomoc w ramach programu dla projektów inwestycyjnych podlegających obowiązkowi zgłoszenia indywidualnego, organ przyznający musi udowodnić, że wybrany projekt przyczyni się do realizacji celu programu i tym samym do realizacji celów pomocy w sektorze rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich. W tym celu państwa członkowskie mogą oprzeć się na informacjach przedłożonych przez wnioskodawcę, w których muszą być opisane pozytywne skutki inwestycji.

Zasady wspólnej organizacji rynków produktów rolnych

(50) Z uwagi na specyfikę sektora rolnego ( 37 ), mimo że ogólnie mają do niego zastosowanie zasady przyznawania pomocy państwa, to ich stosowanie podlega przepisom ustanowionym w rozporządzeniach pierwszego filaru WPR. Innymi słowy, fakt korzystania przez państwa członkowskie ze środków pomocy państwa nie może być nadrzędny w stosunku do rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 ( 38 ). W związku z tym Komisja nie będzie zatwierdzać pomocy, która jest niezgodna z przepisami regulującymi wspólną organizację rynku, lub która zakłócałaby prawidłowe funkcjonowanie wspólnej organizacji rynku.

(51) Dodatkowe szczegółowe warunki dotyczące zgodności z zasadami wspólnej organizacji rynków produktów rolnych są określone w części II niniejszych wytycznych: w sekcji 1.1.1.1 dotyczącej pomocy inwestycyjnej w gospodarstwach rolnych związanej z produkcją podstawową produktów rolnych, w sekcji 1.1.4 dotyczącej pomocy na rozpoczęcie działalności grup producentów i organizacji producentów oraz w sekcji 1.2.2 dotyczącej ograniczania zdolności produkcyjnych.

Cele środowiskowe

(52) Zgodnie z art. 11 Traktatu: „Przy ustalaniu i realizacji polityk i działań Unii, w szczególności w celu wspierania zrównoważonego rozwoju, muszą być brane pod uwagę wymogi ochrony środowiska.”. Podstawę prawną ważnych unijnych środków dotyczących środowiska z I i II filaru WPR stanowi art. 11 Traktatu. Zgodnie z tym wymogiem priorytety Unii na rzecz rozwoju obszarów wiejskich powinny być realizowane w ramach zrównoważonego rozwoju. Wspierając cel ochrony środowiska, zgodnie z art. 11 Traktatu, Unia uwzględnia także zasadę „zanieczyszczający płaci” ( 39 ). W związku z tym w przyszłych zgłoszeniach pomocy państwa szczególną uwagę należy zwrócić na kwestie środowiskowe. W przyszłości wszystkie zgłoszenia dotyczące pomocy państwa powinny zawierać ocenę, czy oczekuje się, że działanie objęte pomocą będzie miało wpływ na środowisko. W przypadku wpływu na środowisko, zgłoszenia pomocy państwa powinny zawierać informacje wykazujące, że środek pomocy nie spowoduje naruszenia obowiązujących przepisów Unii w zakresie ochrony środowiska. ►M1 Na przykład w przypadku programu pomocy na inwestycje, które mają na celu zwiększenie produkcji, i które wiążą się ze zwiększeniem wykorzystania ograniczonych zasobów lub zwiększeniem zanieczyszczenia, konieczne będzie wykazanie, że program nie spowoduje naruszenia obowiązujących przepisów Unii, w tym prawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska ( 40 ), ani zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (GAEC) w ramach zasady wzajemnej zgodności zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013. ◄ W przypadku gdy zgłaszana jest pomoc państwa, która stanowi część programu rozwoju obszarów wiejskich, wymogi środowiskowe w odniesieniu do tego rodzaju środka pomocy państwa powinny być identyczne z wymogami środowiskowymi dla środka rozwoju obszarów wiejskich.

3.2. Potrzeba interwencji państwa

(53) Aby ocenić, czy pomoc państwa jest niezbędna do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie, konieczne jest uprzednie zdiagnozowanie zaistniałego problemu. Pomoc państwa powinna być ukierunkowana na sytuacje, w których może ona spowodować istotną poprawę, jaka nie może nastąpić tylko w wyniku działania rynku.

(54) Środki pomocy państwa faktycznie mogą, przy spełnieniu pewnych warunków, korygować niedoskonałości rynku, przyczyniając się tym samym do usprawnienia rynków oraz zwiększenia konkurencyjności. Ponadto w sytuacji, gdy rynki funkcjonują sprawnie, lecz – ze względu na sprawiedliwość lub spójność – osiągniętych wyników nie uważa się za zadowalające, pomoc państwa może zostać wykorzystana do uzyskania bardziej pożądanych, sprawiedliwych wyników rynkowych.

(55) Do celów niniejszych wytycznych, Komisja uważa, że rynek nie pozwala na osiągnięcie zakładanych celów bez interwencji państwa dotyczącej środków pomocy spełniających szczególne warunki ustanowione w części II niniejszych wytycznych. W związku z tym, tego rodzaju pomoc powinna zostać uznana za niezbędną do osiągnięcia celów leżących we wspólnym interesie, określonych w sekcji 3.1 części I niniejszych wytycznych.

3.3. Odpowiedniość pomocy

(56) Proponowany środek pomocy musi być odpowiednim instrumentem polityki do realizacji danego celu politycznego. Środek nie zostanie uznany za zgodny, jeśli inne, mniej zakłócające instrumenty polityki lub mniej zakłócające rodzaje pomocy umożliwiają osiągnięcie takiego samego pozytywnego skutku na rzecz realizacji celów WPR, a w szczególności celów rozwoju obszarów wiejskich. Ważne jest, aby pamiętać, że mogą istnieć inne, bardziej odpowiednie instrumenty, takie jak: rozporządzenia, instrumenty rynkowe, rozwój infrastruktury oraz poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej.

Odpowiedniość poszczególnych alternatywnych instrumentów polityki

(57) Komisja uznaje, że pomoc przyznawana w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich, która spełnia szczególne warunki określone w odpowiednich sekcjach części II niniejszych wytycznych, jest odpowiednim instrumentem polityki.

(58) Jeżeli państwo członkowskie zdecyduje się na wprowadzenie środków pomocy zbliżonych do środków pomocy na rozwój obszarów wiejskich, ale finansowanych wyłącznie z funduszy krajowych, gdy jednocześnie identyczny środek przewidziano w odpowiednim programie rozwoju obszarów wiejskich, państwo członkowskie musi wykazać przewagę takiego instrumentu pomocy krajowej w porównaniu do przedmiotowego środka programu rozwoju obszarów wiejskich.

Odpowiedniość różnych instrumentów pomocy

(59) Pomoc można przyznawać w różnych formach. Państwo członkowskie powinno jednak zapewnić przyznanie pomocy w takiej formie, jaka prawdopodobnie spowoduje najmniejsze zakłócenia handlu i konkurencji.

(60) Jeżeli dla środka pomocy opisanego w części II niniejszych wytycznych przewidziano specjalny formularz, taką formę uznaje się za odpowiedni instrument pomocy do celu niniejszych wytycznych.

(61) Komisja uważa ponadto, w odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich współfinansowanych przez EFRROW lub przyznanych jako dodatkowe finansowanie dla takich współfinansowanych środków rozwoju obszarów wiejskich, że pomoc przyznana w formie przewidzianej w odpowiednim środku rozwoju obszarów wiejskich jest odpowiednim instrumentem pomocy.

(62) W związku z tym, w odniesieniu do pomocy inwestycyjnej nieobjętej rozporządzeniem (UE) nr 1305/2013 w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich lub jako dodatkowe finansowanie dla takiego środka rozwoju obszarów wiejskich, jeśli pomoc jest przyznawana w formie, która przynosi bezpośrednią korzyść majątkową (np. dotacje bezpośrednie, zwolnienia lub ulgi podatkowe, składki na ubezpieczenie społeczne lub inne obowiązkowe opłaty itp.), państwo członkowskie musi wykazać, dlaczego w tym przypadku mniej odpowiednie są inne, potencjalnie mniej zakłócające formy pomocy, takie jak zaliczki zwrotne, lub formy pomocy oparte na instrumentach dłużnych lub kapitałowych (np. niskooprocentowane pożyczki lub dotacje na spłatę odsetek, gwarancje państwowe lub inny sposób udostępnienia kapitału na preferencyjnych warunkach).

(63) W odniesieniu do środków dotyczących leśnictwa w sekcji 2.8 części II niniejszych wytycznych, państwa członkowskie muszą wykazać, że zakładanych celów dotyczących ekologii, ochrony i rekreacji nie można osiągnąć przy pomocy środków w zakresie leśnictwa zbliżonych do środków rozwoju obszarów wiejskich określonych w rozdziałach 2.1 do 2.7 części II niniejszych wytycznych.

(64) W przypadku kilku kategorii pomocy, takich jak: pomoc na pokrycie kosztów działalności w zakresie badań rynkowych, opracowanie koncepcji i projektu produktu i na przygotowanie wniosków o uznanie systemów jakości, pomoc na przekazywanie wiedzy i działania informacyjne, pomoc na usługi doradcze, pomoc na usługi zastępowania rolników, pomoc na działania promocyjne, pomoc na wyrównanie kosztów zapobiegania chorobom zwierząt i szkodnikom roślin oraz kosztów ich zwalczania i pomoc dla sektora produkcji zwierzęcej, pomoc musi być przyznawana ostatecznym beneficjentom pośrednio, w naturze, w formie subsydiowanych usług. W takich przypadkach pomoc wypłacana jest podmiotom świadczącym dane usługi lub realizującym działania.

(65) Ocena zgodności środka pomocy z rynkiem wewnętrznym pozostaje bez uszczerbku dla obowiązujących przepisów dotyczących zamówień publicznych oraz zasad przejrzystości, otwartości i niedyskryminacji w procesie wyboru usługodawcy.

3.4. Efekt zachęty i potrzeba wsparcia

(66) Pomoc w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich może być uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli przynosi efekt zachęty. Efekt zachęty ma miejsce wtedy, gdy pomoc zmienia zachowanie przedsiębiorstwa w taki sposób, że angażuje się ono w dodatkową działalność przyczyniającą się do rozwoju sektora, której nie podjęłoby bez przyznanej pomocy lub którą podjęłoby wyłącznie w ograniczonym zakresie lub w inny sposób. Pomoc nie może jednak subsydiować kosztów działalności, które przedsiębiorstwo i tak by poniosło, i nie może rekompensować zwykłego ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej.

(67) O ile przepisy unijne i niniejsze wytyczne nie przewidują wyraźnie wyjątków, jednostronne środki pomocy państwa przeznaczone na poprawę sytuacji finansowej producentów, które jednak w żaden sposób nie przyczyniają się do rozwoju sektora, a szczególnie pomoc przyznaną na podstawie ceny, ilości, jednostki produkcyjnej lub jednostki środków produkcji, uznaje się za pomoc z tytułu prowadzenia działalności niezgodną z rynkiem wewnętrznym. Ponadto istnieje duże prawdopodobieństwo, że ze względu na swój charakter pomoc taka zakłóci mechanizmy regulujące organizację rynku wewnętrznego.

(68) Z tych samych powodów Komisja zezwala na pomoc na rzecz doprowadzenia do zgodności z obowiązującymi normami tylko w zakresie, w jakim jest ona zgodna z celami polityki rozwoju obszarów wiejskich.

(69) Z tych samych względów pomoc przyznaną na podstawie sekcji 1.2 i 2.8.5 części II niniejszych wytycznych należy ograniczyć do pomocy przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w sektorze rolnym i leśnym, które mają różnego rodzaju problemy, mimo że podjęły racjonalne wysiłki, aby zminimalizować określone rodzaje ryzyka. Pomoc państwa nie powinna zachęcać przedsiębiorstw do podejmowania niepotrzebnego ryzyka. Konsekwencje nieroztropnych wyborów metod produkcji lub produktów powinny ponosić same przedsiębiorstwa prowadzące działalność w sektorze rolnym i leśnym.

(70) Z tych samych powodów Komisja uznaje, że pomoc nie stanowi zachęty dla beneficjenta, jeżeli prace nad danym projektem lub odpowiednie działania rozpoczęły się przed złożeniem przez beneficjenta wniosku o przyznanie pomocy do władz krajowych.

(71) Wniosek o przyznanie pomocy musi zawierać przynajmniej następujące dane: nazwę i wielkość przedsiębiorstwa, opis projektu lub działania, w tym miejsce oraz termin jego rozpoczęcia i zakończenia, kwotę pomocy niezbędną do przeprowadzenia projektu i koszty kwalifikowalne.

(72) Ponadto duże przedsiębiorstwa muszą opisać we wniosku sytuację, jaka nastąpiłaby w razie nieotrzymania pomocy, i przedstawić odpowiednie dokumenty uzasadniające opisaną we wniosku sytuację alternatywną, którą określa się jako scenariusz alternatywny lub projekt alternatywny lub działanie alternatywne.

(73) W momencie przyjęcia wniosku organ przyznający pomoc musi skontrolować wiarygodność scenariusza alternatywnego i potwierdzić, że pomoc przynosi wymagany efekt zachęty. Scenariusz alternatywny jest wiarygodny, jeśli opiera się na faktach i odwołuje się do czynników decyzyjnych, które przeważały w momencie podejmowania przez beneficjenta decyzji o danym projekcie lub działaniu.

(74) W drodze odstępstwa od pkt (70)–(73), uznaje się, że pomoc w formie zwolnień podatkowych przyznana MŚP przynosi efekt zachęty, jeżeli program pomocy wprowadza prawo do uzyskania pomocy zgodnie z obiektywnymi kryteriami i bez dalszej ingerencji ze strony państwa członkowskiego oraz pod warunkiem, że dany program pomocy został przyjęty i wszedł w życie przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac nad realizacją projektu lub działań objętych pomocą. Ten ostatni wymóg nie ma jednak zastosowania w przypadku kolejnych wersji programu pomocy fiskalnej pod warunkiem, że dana działalność była już objęta poprzednimi programami pomocy w formie korzyści podatkowych.

(75) Na zasadzie odstępstwa od pkt (70)–(74) w stosunku do następujących kategorii pomocy określonych w niniejszych wytycznych nie obowiązuje wymóg przynoszenia efektu zachęty lub przyjmuje się, że przynoszą one taki efekt:

(a) programy pomocy na scalanie gruntów zgodnie z sekcją 1.3.4 i 2.9.2 oraz systemy pomocy na cele ekologii, ochrony lub rekreacji zgodnie z sekcją 2.8 części II niniejszych wytycznych, oraz gdy: (i) program pomocy daje uprawnienia do uzyskania pomocy zgodnie z obiektywnymi kryteriami i bez dalszej ingerencji ze strony państwa członkowskiego; (ii) program pomocy został przyjęty i wszedł w życie zanim beneficjent poniósł koszty kwalifikowane zgodnie z sekcją 1.3.4, 2.9.2 i 2.8.; oraz (iii) program pomocy obejmuje wyłącznie MŚP;

(b) pomoc na niwelowanie niedogodności związanych z obszarami Natura 2000 oraz z ramową dyrektywą wodną przyznawana MŚP zgodnie z sekcją 1.1.6 części II niniejszych wytycznych;

(c) pomoc na rzecz obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami zgodnie z sekcją 1.1.7 części II;

(d) pomoc na naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi nadzwyczajnymi wydarzeniami zgodnie z sekcją 1.2.1.1 części II;

(e) pomoc na wyrównanie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawiska klimatyczne porównywalne z klęską żywiołową zgodnie z sekcją 1.2.1.2 części II;

▼M1

(f) pomoc mająca na celu wyrównanie kosztów zapobiegania chorobom zwierząt i szkodnikom roślin, ich kontroli i zwalczania oraz pomoc na wyrównanie strat spowodowanych tymi chorobami zwierząt lub działaniem szkodników roślin zgodnie z sekcją 1.2.1.3 części II;

▼B

(g) pomoc na pokrycie kosztów związanych z wywozem i zniszczeniem padłych zwierząt gospodarskich zgodnie z sekcją 1.2.1.4 części II;

(h) pomoc na pokrycie szkód spowodowanych przez zwierzęta chronione, zgodnie z sekcją 1.2.1.5 części II;

(i) pomoc na naprawienie szkód spowodowanych przez zwierzęta o statusie regulowanym przez prawo, zgodnie z sekcją 2.8.5 części II;

(j) pomoc inwestycyjna na dostosowanie do norm, zgodnie z pkt (148) lit. a) i b);

(k) pomoc inwestycyjna na dostosowanie do norm przyznana MŚP zgodnie z pkt (148) lit. c) można uznać, że pomoc inwestycyjna na dostosowanie do norm dla dużych przedsiębiorstw zgodnie z pkt (148) lit. c) przynosi efekt zachęty, jeżeli dane przedsiębiorstwo może udowodnić, że w razie nieotrzymania pomocy byłoby zagrożone likwidacją;

(l) pomoc na inwestycje na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego i naturalnego w gospodarstwach rolnych zgodna z sekcją 1.1.1.2 części II, z wyjątkiem pomocy indywidualnej przekraczającej 500 000 EUR dla jednego przedsiębiorstwa na jeden projekt inwestycyjny;

▼M1

(m) pomoc na działania promocyjne zgodnie z pkt (464) lit. (b), (c) i (d);

▼B

(n) pomoc na działalność badawczo-rozwojową w sektorach rolnictwa i leśnictwa zgodnie z sekcją 1.3.6 i sekcją 2.9.1 części II;

(o) pomoc na utrzymanie, odbudowę i poprawę stanu dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego wsi, krajobrazu wiejskiego i obszarów o wysokiej wartości przyrodniczej zgodnie z pkt. (644) lit. e); niniejsze odstępstwo nie ma zastosowania do pomocy inwestycyjnej powiązanej z dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym wsi, krajobrazu wiejskiego i obszarów o wysokiej wartości przyrodniczej, która przekracza progi powodujące obowiązek zgłoszenia, określone w pkt (37) lit. c);

(p) pomoc na sporządzanie i aktualizowanie planów rozwoju gmin i wsi na obszarach wiejskich i ich podstawowych usług oraz na plany ochrony obszarów Natura 2000 i innych obszarów o wysokiej wartości przyrodniczej oraz plany zarządzania takimi obszarami zgodnie z pkt (644) lit. a);

(q) pomoc na naprawę szkód w lasach, spowodowanych pożarami, klęskami żywiołowymi, niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi, szkodnikami roślin, chorobami zwierząt, katastrofami oraz zjawiskami związanymi ze zmianą klimatu zgodnie z sekcją 2.1.3 części II;

▼M1

(r) pomoc na pokrycie kosztów zwalczania rozprzestrzeniania się szkodników i chorób drzew i zapobiegania mu oraz pomoc na naprawę szkód wyrządzonych przez szkodniki i choroby drzew zgodnie z sekcją 2.8.1 części II;

▼M2

(s) pomoc na udział czynnych zawodowo rolników w systemach jakości bawełny i środków spożywczych zgodnie z sekcją 3.8 części II.

▼B

Warunki dodatkowe dotyczące pomocy inwestycyjnej podlegającej obowiązkowi zgłoszenia indywidualnego

(76) Oprócz wymogów określonych powyżej, w odniesieniu do pomocy inwestycyjnej podlegającej obowiązkowi zgłoszenia indywidualnego państwo członkowskie musi dostarczyć jasne dowody na to, że pomoc rzeczywiście ma wpływ na wybór inwestycji. Aby umożliwić kompleksową ocenę, państwo członkowskie musi dostarczyć nie tylko informacje dotyczące projektu objętego pomocą, lecz również wyczerpujący opis scenariusza alternatywnego, zgodnie z którym beneficjent nie otrzymałby pomocy od żadnego organu publicznego.

(77) Państwa członkowskie zachęca się, aby opierały się na dokumentach takich jak: oficjalne dokumenty organów przedsiębiorstwa, oceny ryzyka, w tym oceny ryzyka związanego z daną lokalizacją, sprawozdania finansowe, wewnętrzne biznesplany, opinie ekspertów oraz inne badania powiązane z projektem inwestycyjnym podlegającym ocenie. W wykazaniu występowania efektu zachęty państwu członkowskiemu pomóc mogą również dokumenty zawierające prognozy popytu, prognozy kosztów, prognozy finansowe, dokumenty przedkładane komitetowi inwestycyjnemu dotyczące różnych scenariuszy inwestycyjnych lub dokumenty przedkładane instytucjom finansowym.

(78) W tym kontekście poziom rentowności ocenić można poprzez odniesienie do metod stanowiących standardową praktykę w danym sektorze, które mogą obejmować: metody oceny wartości bieżącej netto projektu ( 41 ), wewnętrznej stopy zwrotu ( 42 ) lub średniej stopy zwrotu zainwestowanego kapitału. Rentowność projektu należy porównać ze zwykłymi stopami zwrotu stosowanymi przez przedsiębiorstwo w innych podobnych projektach inwestycyjnych. Jeżeli nie są one dostępne, rentowność projektu należy porównać z kosztem kapitału przedsiębiorstwa jako całości lub zyskami zwykle odnotowywanymi w danym sektorze.

(79) Jeśli nie jest znany żaden konkretny scenariusz alternatywny, istnienie efektu zachęty można zakładać, jeśli występuje niedopasowanie poziomu płynności, tj. kiedy koszty inwestycji przekraczają wartość bieżącą netto zysków z działalności operacyjnej zapewnionych przez inwestycję zgodnie z oczekiwaniami opartymi na biznesplanie ex ante.

(80) Jeżeli pomoc nie zmienia zachowania beneficjenta pomocy poprzez pobudzanie dodatkowych inwestycji, to nie ma ona pozytywnego wpływu na rozwój danego sektora. Pomoc nie będzie zatem uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli wydaje się, że te same inwestycje zostałyby przeprowadzone nawet gdyby pomoc nie została przyznana.

3.5. Proporcjonalność pomocy

(81) Pomoc w sektorze rolnym, leśnym oraz na obszarach wiejskich uznaje się za proporcjonalną, gdy kwota pomocy na beneficjenta ogranicza się do minimum niezbędnego do osiągnięcia wyznaczonego celu.

Maksymalna intensywność pomocy i maksymalne kwoty pomocy

(82) Komisja uważa, że co do zasady pomoc jest proporcjonalna, jeżeli kwota pomocy nie przekracza kosztów kwalifikowalnych. Powyższe nie narusza zasad dotyczących zachęt w dziedzinie środowiska lub innych zachęt publicznych, które szczegółowo określono w sekcjach 1.1.3 i 1.2.2 części II niniejszych wytycznych.

(83) Aby zapewnić przewidywalność i równe szanse, w niniejszych wytycznych Komisja nadal stosuje maksymalne poziomy intensywności pomocy. Aby zapewnić proporcjonalność pomocy w przypadkach, gdy nie można ustalić maksymalnej intensywności pomocy, np. w przypadku rozpoczynania działalności przez młodych rolników lub rozwoju małych gospodarstw, określono maksymalne kwoty pomocy wyrażone w wartościach nominalnych.

(84) Kryterium proporcjonalności uważa się za spełnione, jeżeli prawidłowo obliczono koszty kwalifikowalne i zachowano zgodność z maksymalnymi poziomami intensywności pomocy lub maksymalnymi kwotami pomocy określonymi w części II niniejszych wytycznych.

(85) Przyznając pomoc, organ przyznający musi obliczyć maksymalną intensywność pomocy i kwotę pomocy. Koszty kwalifikowalne należy uzasadnić, przedstawiając jasną, szczegółową i aktualną dokumentację. Obliczając intensywność pomocy i koszty kwalifikowalne, należy uwzględnić kwoty przed potrąceniem podatku lub innych opłat.

(86) Podatek od wartości dodanej (VAT) nie kwalifikuje się do pomocy, z wyjątkiem przypadków, gdy nie istnieje możliwość odzyskania go na mocy krajowych przepisów dotyczących VAT.

(87) Jeżeli pomoc przyznaje się w formie innej niż dotacja, kwotę pomocy wyraża się jako ekwiwalent dotacji.

(88) Pomoc wypłacana w kilku ratach jest dyskontowana do jej wartości w momencie przyznania pomocy. Wartość kosztów kwalifikowalnych jest dyskontowana do wartości na dzień przyznania pomocy. Jako stopę procentową stosowaną do dyskontowania stosuje się stopę dyskontową obowiązującą w dniu przyznania pomocy.

(89) W przypadku, gdy pomoc jest przyznawana w formie korzyści podatkowych, dyskontowanie rat pomocy następuje na podstawie stóp referencyjnych obowiązujących w momencie realizacji korzyści podatkowej.

(90) W odniesieniu do pomocy inwestycyjnej na obszarach wiejskich, maksymalna intensywność pomocy dla dużych projektów inwestycyjnych musi zostać zredukowana do dostosowanej kwoty pomocy określonej w pkt (35).31. Ponadto duże projekty inwestycyjne nie mogą korzystać ze zwiększonej intensywności pomocy dla MŚP.

(91) W przypadku gdy zobowiązania, o których mowa w sekcjach 1.1.5.1, 1.1.8, 2.3 i 3.4 części II niniejszych wytycznych są wyrażone w jednostkach innych niż te, które są wymienione w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, państwa członkowskie mogą obliczać płatności na podstawie tych innych jednostek. W takich przypadkach państwa członkowskie muszą zapewnić przestrzeganie maksymalnych kwot rocznych.

(92) Z wyjątkiem pomocy na zobowiązania dotyczące hodowli lokalnych ras zwierząt gospodarskich zagrożonych wyginięciem, o której mowa w sekcji 1.1.5.1, pomoc na podstawie sekcji 1.1.5.1, 1.1.8, 2.3 i 3.4 części II niniejszych wytycznych nie może być przyznana na dużą jednostkę przeliczeniową inwentarza. Współczynniki przeliczeniowe różnych kategorii zwierząt na dużą jednostkę przeliczeniową inwentarza określono w załączniku II do aktu wykonawczego do rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.

(93) ►M2 Państwa członkowskie mogą ustalić kwotę pomocy w odniesieniu do środków lub rodzajów operacji, o których mowa w sekcjach 1.1.5, 1.1.6, 1.1.7, 1.1.8, 2.1.1, 2.1.2, 2.2, 2.3, 3.4 i 3.5 części II niniejszych wytycznych, na podstawie standardowych założeń dotyczących dodatkowych kosztów i utraconych dochodów. ◄ Państwa członkowskie powinny zapewnić, że obliczenia i odpowiadająca im pomoc: a) obejmują jedynie elementy dające się zweryfikować; b) opierają się na danych liczbowych opracowanych na podstawie odpowiedniej wiedzy fachowej; c) zawierają jasne informacje o źródle zastosowanych danych liczbowych; d) są zróżnicowane w celu uwzględnienia, zależnie od okoliczności, uwarunkowań regionalnych lub lokalnych oraz rzeczywistego użytkowania gruntów; oraz e) nie zawierają elementów związanych z kosztami inwestycji.

(94) Przy ocenie zgodności pomocy Komisja uwzględni ponadto wszelkie ubezpieczenia, które beneficjent pomocy wykupił bądź mógł wykupić. W zakresie pomocy na wyrównanie strat spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi porównywalnymi do klęsk żywiołowych, w celu uniknięcia ryzyka zakłócenia konkurencji, pomoc o maksymalnej intensywności przyznaje się tylko przedsiębiorstwom, które nie mogą zostać objęte ubezpieczeniem od tego rodzaju strat. Dlatego też, aby jeszcze bardziej udoskonalić proces zarządzania ryzykiem, beneficjentów należy zachęcać do wykupienia ubezpieczenia zawsze, kiedy istnieje taka możliwość.

Dodatkowe warunki dotyczące pomocy inwestycyjnej objętej obowiązkiem indywidualnego zgłoszenia oraz pomocy inwestycyjnej dla dużych przedsiębiorstw w ramach zgłoszonych programów

(95) Ogólnie rzecz biorąc, pomoc inwestycyjna podlegająca obowiązkowi zgłoszenia indywidualnego zostanie uznana za ograniczoną do minimum, jeśli kwota pomocy będzie odpowiadała dodatkowym kosztom netto realizacji inwestycji w danym obszarze, wynikającym z porównania z alternatywnym scenariuszem braku pomocy. Również w przypadku pomocy inwestycyjnej przyznawanej dużym przedsiębiorstwom w ramach zgłoszonych programów państwo członkowskie musi zagwarantować, by kwota pomocy była ograniczona do minimum zgodnie z podejściem opierającym się na dodatkowych kosztach netto.

(96) Kwota pomocy nie powinna przekraczać minimum niezbędnego do zapewnienia by projekt był wystarczająco rentowny, np. nie powinna prowadzić do podniesienia jego wewnętrznej stopy zwrotu powyżej zwykłej stopy zwrotu stosowanej przez przedsiębiorstwo w innych podobnych projektach inwestycyjnych lub, jeśli takie stopy nie są dostępne, do zwiększenia wewnętrznej stopy zwrotu powyżej kosztu kapitału przedsiębiorstwa jako całości lub zysków zwykle odnotowywanych w danym sektorze.

(97) W przypadku pomocy inwestycyjnej na rzecz dużych przedsiębiorstw w ramach zgłoszonych programów państwo członkowskie musi zapewnić, aby kwota pomocy odpowiadała dodatkowym kosztom netto realizacji inwestycji w danym obszarze wynikającym z porównania z alternatywnym scenariuszem braku pomocy. Metodę wyjaśnioną w pkt (96) należy stosować, przyjmując maksymalną intensywność pomocy za wartość maksymalną.

(98) W odniesieniu do pomocy inwestycyjnej podlegającej obowiązkowi zgłoszenia indywidualnego Komisja sprawdzi, czy kwota pomocy przekracza minimum konieczne do zapewnienia by projekt był wystarczająco rentowny, korzystając z metody, o której mowa w pkt (96). Obliczenia stosowane podczas analizy efektu zachęty można wykorzystać również do oceny proporcjonalności pomocy. Państwo członkowskie musi wykazać proporcjonalność na podstawie dokumentacji, o której mowa w pkt (77). Wymóg ten nie ma zastosowania do pomocy inwestycyjnej związanej z produkcją podstawową produktów rolnych.

Kumulacja pomocy

(99) Pomoc można przyznawać równolegle w ramach kilku programów lub łączyć z pomocą ad hoc, pod warunkiem że łączna kwota pomocy państwa na działanie lub projekt nie przekracza pułapów pomocy ustanowionych w niniejszych wytycznych.

(100) Pomoc, w przypadku której można wyodrębnić koszty kwalifikowalne, można kumulować z wszelką inną pomocą państwa, pod warunkiem, że pomoc ta dotyczy różnych, możliwych do wyodrębnienia, kosztów kwalifikowalnych. Pomoc, w przypadku której można wyodrębnić koszty kwalifikowalne, można kumulować z wszelką inną pomocą państwa w odniesieniu do tych samych – pokrywających się częściowo lub w całości – kosztów kwalifikowalnych, jedynie wtedy, gdy taka kumulacja nie powoduje przekroczenia najwyższego poziomu intensywności pomocy lub najwyższej kwoty pomocy, mających zastosowanie do danego typu pomocy na podstawie niniejszych wytycznych.

(101) Pomoc, w przypadku której nie można wyodrębnić kosztów kwalifikowalnych na podstawie sekcji 1.1.2 i 3.3 części II niniejszych wytycznych, można kumulować z każdym innym środkiem pomocy państwa, w przypadku którego można wyodrębnić koszty kwalifikowalne. Pomoc, w przypadku której nie można wyodrębnić kosztów kwalifikowalnych, można kumulować z inną pomocą państwa, w przypadku której nie można wyodrębnić kosztów kwalifikowalnych, do najwyższego odpowiedniego łącznego progu finansowania ustalonego pod kątem specyficznych uwarunkowań każdego przypadku w niniejszych wytycznych lub w innych wytycznych dotyczących pomocy państwa lub w rozporządzeniu o wyłączeniach blokowych lub w decyzji przyjętej przez Komisję.

(102) Pomocy państwa dla sektora rolnego nie można kumulować z płatnościami, o których mowa w art. 81 ust. 2 i art. 82 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowalnych, jeżeli w wyniku takiej kumulacji intensywność pomocy lub kwota pomocy przekroczyłyby pułapy określone w niniejszych wytycznych.

(103) W przypadku łączenia takiego finansowania unijnego z pomocą państwa, do określenia, czy przestrzegane są progi powodujące obowiązek zgłoszenia, maksymalne intensywności pomocy i pułapy, uwzględnia się wyłącznie pomoc państwa, pod warunkiem że łączna kwota finansowania publicznego przyznanego w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowalnych nie przekracza najk