01994A0103(01) — PL — 07.02.2019 — 016.006

Dokument ten służy wyłącznie do celów informacyjnych i nie ma mocy prawnej. Unijne instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego treść. Autentyczne wersje odpowiednich aktów prawnych, włącznie z ich preambułami, zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i są dostępne na stronie EUR-Lex. Bezpośredni dostęp do tekstów urzędowych można uzyskać za pośrednictwem linków zawartych w dokumencie

zmieniona przez:





sprostowana przez:







(*) Akt ten nie został nigdy opublikowany w języku polskim.









▼B

POROZUMIENIE O EUROPEJSKIM OBSZARZE GOSPODARCZYM

SPIS TREŚCI PREAMBUŁA CZĘŚĆ I CELE I ZASADY CZĘŚĆ II SWOBODNY PRZEPŁYW TOWARÓW Rozdział 1 Zasady podstawowe. Rozdział 2 Produkty rolne i rybołówstwa Rozdział 3 Współpraca w sprawach celnych i ułatwienia w handlu Rozdział 4 Pozostałe zasady odnoszące się do swobodnego przepływu towarów Rozdział 5 Węgiel i wyroby stalowe CZĘŚĆ III SWOBODNY PRZEPŁYW OSÓB, USŁUG I KAPITAŁU Rozdział 1 Pracownicy i osoby pracujące na własny rachunek Rozdział 2 Prawo przedsiębiorczości Rozdział 3 Usługi Rozdział 4 Kapitał. Rozdział 5 Współpraca w dziedzinie polityki gospodarczej i pieniężnej Rozdział 6 Transport CZĘŚĆ IV KONKURENCJA ORAZ POZOSTAŁE WSPÓLNE REGUŁY Rozdział 1 Zasady mające zastosowanie do przedsiębiorstw Rozdział 2 Pomoc państwa Rozdział 3 Pozostałe wspólne reguły CZĘŚĆ V POSTANOWIENIA HORYZONTALNE ODNOSZĄCE SIĘ DO CZTERECH SWOBÓD Rozdział 1 Polityka społeczna Rozdział 2 Ochrona konsumentów. Rozdział 3 Środowisko. Rozdział 4 Statystyka Rozdział 5 Prawo spółek. CZĘŚĆ VI WSPÓŁPRACA POZA CZTEREMA SWOBODAMI. CZĘŚĆ VII POSTANOWIENIA INSTYTUCJONALNE Rozdział 1 Struktura stowarzyszenia. Rozdział 2 Procedura decyzyjna. Rozdział 3 Jednorodność, procedura nadzoru i rozstrzyganie sporów Rozdział 4 Środki ochronne. CZĘŚĆ VIII MECHANIZM FINANSOWY. CZĘŚĆ IX POSTANOWIENIA OGÓLNE I KOŃCOWE. PROTOKOŁY ZAŁĄCZNIKI AKT KOŃCOWY







PREAMBUŁA ▼M187 WSPÓLNOTA EUROPEJSKA, KRÓLESTWO BELGII, REPUBLIKA BUŁGARII, REPUBLIKA CZESKA, KRÓLESTWO DANII, REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC, REPUBLIKA ESTOŃSKA, IRLANDIA, REPUBLIKA GRECKA, KRÓLESTWO HISZPANII, REPUBLIKA FRANCUSKA, ▼M268 REPUBLIKA CHORWACJI, ▼M187 REPUBLIKA WŁOSKA, REPUBLIKA CYPRYJSKA, REPUBLIKA ŁOTEWSKA, REPUBLIKA LITEWSKA, WIELKIE KSIĘSTWO LUKSEMBURGA, ►M268 WĘGRY ◄ , ►M268 REPUBLIKA MALTY ◄ , KRÓLESTWO NIDERLANDÓW, REPUBLIKA AUSTRII, RZECZPOSPOLITA POLSKA, REPUBLIKA PORTUGALSKA, RUMUNIA, REPUBLIKA SŁOWENII, REPUBLIKA SŁOWACKA, REPUBLIKA FINLANDII, KRÓLESTWO SZWECJI, ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ, oraz REPUBLIKA ISLANDII, KSIĘSTWO LIECHTENSTEINU, KRÓLESTWO NORWEGII, ▼B zwane dalej UMAWIAJĄCYMI SIĘ STRONAMI, PRZEKONANE, że Europejski Obszar Gospodarczy przyczyni się do zbudowania Europy opartej na pokoju, demokracji oraz prawach człowieka; POTWIERDZAJĄC wysoki priorytet, jaki mają uprzywilejowane stosunki między Wspólnotą Europejską, jej Państwami Członkowskimi a Państwami EFTA, oparte na bliskości, trwałych wspólnych wartościach oraz tożsamości europejskiej; ZDECYDOWANE przyczynić się, na podstawie gospodarki rynkowej, do światowej liberalizacji handlu i współpracy, w szczególności zgodnie z postanowieniami Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu oraz Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju; MAJĄC NA UWADZE cel ustanowienia dynamicznego i jednorodnego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, opartego na wspólnych zasadach i równych warunkach konkurencji oraz zapewnienia odpowiednich środków wykonania, w tym na poziomie sądowym, oraz osiągniętego na podstawie równości i wzajemności oraz ogólnej równowagi korzyści, praw i obowiązków Umawiających się Stron; ZDECYDOWANE zapewnić możliwie pełną realizację swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału w obrębie całego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także wzmocnienie i poszerzenie współpracy w zakresie polityk uzupełniających i horyzontalnych; MAJĄC NA CELU wspieranie harmonijnego rozwoju Europejskiego Obszaru Gospodarczego i przekonanie o potrzebie przyczynienia się poprzez stosowanie niniejszego Porozumienia do zmniejszenia regionalnego zróżnicowania gospodarczego i społecznego; PRAGNĄC przyczynić się do wzmocnienia współpracy między członkami Parlamentu Europejskiego oraz parlamentów Państw EFTA, jak również między partnerami społecznymi we Wspólnocie Europejskiej i w Państwach EFTA; PRZEKONANE o ważnej roli, jaką będą odgrywać jednostki w Europejskim Obszarze Gospodarczym poprzez korzystanie z praw powierzonych im na mocy niniejszego Porozumienia oraz poprzez sądową obronę tych praw; ZDECYDOWANE zachować, chronić i poprawiać jakość środowiska oraz zapewnić rozsądne i racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych, w szczególności na podstawie zasady stałego rozwoju, jak również zasady podejmowania działań zachowawczych i zapobiegawczych; ZDECYDOWANE przyjąć jako podstawę przy dalszym rozwijaniu przepisów wysoki poziom ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i środowiska; ZWRACAJĄC UWAGĘ na znaczenie rozwoju wymiaru społecznego, w tym równego traktowania mężczyzn i kobiet, w Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz pragnąc zapewnić postęp gospodarczy i społeczny oraz wspierać warunki dla pełnego zatrudnienia i podnoszenia poziomu życia oraz poprawy warunków pracy w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego; ZDECYDOWANE wspierać interesy konsumentów oraz wzmacniać ich pozycję na rynku, stawiając sobie za cel wysoki poziom ochrony konsumentów, PRZYWIĄZANE do wspólnych celów wzmocnienia naukowych i technologicznych podstaw przemysłu europejskiego oraz zachęcania do zwiększenia jego konkurencyjności na poziomie międzynarodowym; MAJĄC NA UWADZE, że zawarcie niniejszego Porozumienia nie przesądza w żaden sposób o możliwości przystąpienia któregokolwiek z Państw EFTA do Wspólnot Europejskich; ZWAŻYWSZY, ŻE, w pełni uznając niezawisłość sądów, celem Umawiających się Stron jest osiągnięcie i utrzymanie jednolitej wykładni i stosowania niniejszego Porozumienia oraz tych przepisów prawodawstwa wspólnotowego, które co do istoty zostały powtórzone w niniejszym Porozumieniu oraz osiągnięcie równości traktowania osób fizycznych i podmiotów gospodarczych w zakresie czterech swobód i warunków konkurencji; ZWAŻYWSZY, ŻE niniejsze Porozumienie w niczym nie ogranicza niezależności Umawiających się Stron w podejmowaniu decyzji lub zawieraniu traktatów, z zastrzeżeniem postanowień niniejszego Porozumienia oraz ograniczeń ustanowionych na mocy międzynarodowego prawa publicznego; POSTANOWIŁY zawrzeć następujące Porozumienie:







CZĘŚĆ I

CELE I ZASADY

Artykuł 1

1. Celem niniejszej Umowy Stowarzyszeniowej jest wspieranie stałego i zrównoważonego wzmacniania stosunków handlowych i gospodarczych między Umawiającymi się Stronami na równych warunkach konkurencji oraz przestrzegania tych samych zasad, w celu stworzenia jednorodnego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, zwanego dalej „EOG”.

2. Aby osiągnąć cele określone w ustępie 1, stowarzyszenie obejmuje zgodnie z postanowieniami niniejszego Porozumienia: a) swobodny przepływ towarów; b) swobodny przepływ osób; c) swobodny przepływ usług; d) swobodny przepływ kapitału; e) ustanowienie systemu, zapewniającego niezakłóconą konkurencję i równe przestrzeganie reguł z nią związanych; a także f) ściślejszą współpracę w innych dziedzinach, takich jak badania i rozwój, środowisko, edukacja oraz polityka społeczna.

Artykuł 2

Do celów niniejszego Porozumienia:

a) określenie „Porozumienie” oznacza Porozumienie główne, jego protokoły i załączniki, jak również akty w nich określone;

(b) ►M135 the term ‘EFTA States’ means the ►M187 ————— ◄ Iceland, the Principality of Liechtenstein and the Kingdom of Norway; ◄

c) określenie „Umawiające się Strony” oznacza, w odniesieniu do Wspólnoty i Państw Członkowskich WE, Wspólnotę i Państwa Członkowskie WE lub Wspólnotę albo same Państwa Członkowskie WE. W każdym przypadku znaczenie przypisywane temu określeniu należy wywodzić z odpowiednich postanowień niniejszego Porozumienia oraz z odpowiednich kompetencji Wspólnoty oraz Państw Członkowskich WE, tak jak wynikają one z Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą oraz Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali.

▼M135

d) the term ‘Act of Accession of 16 April 2003’ shall mean the Act concerning the conditions of Accession of the Czech Republic, the Republic of Estonia, the Republic of Cyprus, the Republic of Latvia, the Republic of Lithuania, the Republic of Hungary, the Republic of Malta, the Republic of Poland, the Republic of Slovenia and the Slovak Republic and the adjustments to the Treaties on which the European Union is founded, adopted in Athens on 16 April 2003;

▼M187

e) określenie »Akt przystąpienia z dnia 25 kwietnia 2005 r.« oznacza Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Bułgarii i Rumunii oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, przyjęty w Luksemburgu dnia 25 kwietnia 2005 r.;

▼M268 —————

▼M268

f) termin »Akt przystąpienia z dnia 9 grudnia 2011 r.« oznacza »Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Chorwacji oraz dostosowań w Traktacie o Unii Europejskiej, Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i Traktacie ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, podpisany w Brukseli w dniu 9 grudnia 2011 r.«.

▼B

Artykuł 3

Umawiające się Strony podejmują wszelkie właściwe środki ogólne bądź szczególne w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z niniejszego Porozumienia.

Powstrzymują się one od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów niniejszego Porozumienia.

Ponadto ułatwiają one współpracę w ramach niniejszego Porozumienia.

Artykuł 4

W zakresie stosowania niniejszego Porozumienia i bez uszczerbku dla zawartych w nim postanowień szczególnych, zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na przynależność państwową.

Artykuł 5

Umawiająca się Strona może poruszyć w dowolnym czasie sprawę budzącą jej niepokój na poziomie Wspólnego Komitetu EOG lub Rady EOG zgodnie z warunkami ustanowionymi odpowiednio w artykule 92 ustęp 2 oraz artykule 89 ustęp 2.

Artykuł 6

Bez uszczerbku dla przyszłego rozwoju orzecznictwa, postanowienia niniejszego Porozumienia, w zakresie, w jakim są one co do istoty tożsame z odpowiednimi zasadami Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą, Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali oraz aktami przyjętymi w zastosowaniu tych dwóch Traktatów, podlegają w zakresie ich wykonania i stosowania wykładni zgodnej z odpowiednimi orzeczeniami Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wydanymi przed datą podpisania niniejszego Porozumienia.

Artykuł 7

Akty, do których następuje odniesienie bądź które zawarte są w załącznikach do niniejszego Porozumienia lub w decyzjach Wspólnego Komitetu EOG, wiążą Umawiające się Strony i są lub staną się częścią ich wewnętrznego porządku prawnego w następujący sposób:

a) akt stanowiący odpowiednik rozporządzenia EWG staje się jako taki częścią wewnętrznego porządku prawnego Umawiających się Stron;

b) akt stanowiący odpowiednik dyrektywy EWG pozostawia władzom Umawiających się Stron wybór formy i metody wykonania.







CZĘŚĆ II

SWOBODNY PRZEPŁYW TOWARÓW







ROZDZIAŁ 1

ZASADY PODSTAWOWE

Artykuł 8

1. Ustanawia się swobodny przepływ towarów między Umawiającymi się Stronami zgodnie z postanowieniami niniejszego Porozumienia.

2. Artykuły10–15, 19, 20 oraz 25–27 stosuje się tylko do produktów pochodzących z Umawiających się Stron, chyba że ustalono inaczej.

3. Postanowienia niniejszego Porozumienia stosują się, chyba że ustalono inaczej, tylko do: a) produktów objętych rozdziałami 25–97 Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów, z wyłączeniem produktów wymienionych w Protokole 2; b) produktów wyszczególnionych w Protokole 3, podlegających szczególnym uzgodnieniom określonym w tym Protokole.

Artykuł 9

1. Reguły pochodzenia są ustalone w Protokole 4. Pozostają one bez uszczerbku dla jakichkolwiek zobowiązań międzynarodowych, które zostały lub mogą być podjęte przez Umawiające się Strony w ramach Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu.

2. W celu rozwinięcia wyników osiągniętych w niniejszym Porozumieniu Umawiające się Strony będą nadal prowadziły wysiłki na rzecz dalszej poprawy i uproszczenia wszelkich aspektów reguł pochodzenia oraz zwiększenia współpracy w sprawach celnych.

3. Pierwszy przegląd odbędzie się przed końcem 1993 roku. Kolejne przeglądy będą odbywały się co dwa lata. Na podstawie tych przeglądów Umawiające się Strony podejmą decyzje w sprawie właściwych środków, jakie mają być włączone do niniejszego Porozumienia.

Artykuł 10

Opłaty celne przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są zakazane między Umawiającymi się Stronami. Bez uszczerbku dla uzgodnień zawartych w Protokole 5, zakaz ten stosuje się również do opłat celnych o charakterze fiskalnym.

Artykuł 11

Ograniczenia ilościowe w przywozie oraz wszelkie środki o skutku równoważnym są zakazane między Umawiającymi się Stronami.

Artykuł 12

Ograniczenia ilościowe w wywozie oraz wszelkie środki o skutku równoważnym są zakazane między Umawiającymi się Stronami.

Artykuł 13

Postanowienia artykułów 11 i 12 nie stanowią przeszkody w stosowaniu zakazów lub ograniczeń w przywozie, w wywozie lub w tranzycie, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrony roślin, ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej, bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej. Zakazy te i ograniczenia nie powinny jednak stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytych ograniczeń w handlu między Umawiającymi się Stronami.

Artykuł 14

Żadna z Umawiających się Stron nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Umawiających się Stron podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju, wyższych od nakładanych bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe.

Ponadto żadna z Umawiających się Stron nie nakłada na produkty innych Umawiających się Stron podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty.

Artykuł 15

W przypadku gdy produkty są wywożone na terytorium jednej z Umawiających się Stron, jakikolwiek zwrot podatków wewnętrznych nie może być wyższy od podatków, które zostały na nie nałożone bezpośrednio lub pośrednio.

Artykuł 16

1. Umawiające się Strony zapewniają dostosowanie monopoli państwowych o charakterze handlowym w taki sposób, aby wykluczona była wszelka dyskryminacja między obywatelami Państw Członkowskich WE i Państw EFTA w stosunku do warunków zaopatrzenia i zbytu.

2. Postanowienia niniejszego artykułu stosują się do każdego podmiotu, za pośrednictwem którego właściwe władze Umawiających się Stron z mocy prawa lub faktycznie, bezpośrednio lub pośrednio, kontroluje, kieruje lub wpływa w stopniu odczuwalnym na przywóz lub wywóz w stosunkach między Umawiającymi się Stronami. Postanowienia te stosują się także do monopoli delegowanych przez państwo innym podmiotom.







ROZDZIAŁ 2

PRODUKTY ROLNE I RYBOŁÓWSTWA

Artykuł 17

Załącznik I zawiera postanowienia i uzgodnienia szczególne dotyczące spraw weterynaryjnych i fitosanitarnych.

Artykuł 18

Bez uszczerbku dla uzgodnień szczególnych obowiązujących w handlu produktami rolnymi, Umawiające się Strony zapewniają, by uzgodnienia przewidziane w artykułach 17 i 23 litery a) i b), które odnoszą się do produktów innych niż objęte artykułem 8 ustęp 3, nie były ograniczane innymi barierami technicznymi w handlu. Stosuje się artykuł 13.

Artykuł 19

1. Umawiające się Strony badają wszelkie trudności, jakie mogą pojawić się w ich handlu produktami rolnymi i starają się znaleźć właściwe rozwiązania.

2. Umawiające się Strony zobowiązują się kontynuować wysiłki w celu osiągnięcia stopniowej liberalizacji handlu rolnego.

3. W tym celu Umawiające się Strony przeprowadzą przed końcem 1993 roku, a następnie kolejno co dwa lata, przeglądy warunków handlu produktami rolnymi.

4. W świetle wyników tych przeglądów, w ramach prowadzonej polityki rolnej oraz biorąc pod uwagę rezultaty Rundy Urugwajskiej, Umawiające się Strony podejmą decyzję w ramach niniejszego Porozumienia, na zasadach preferencyjnych, dwustronnych lub wielostronnych, wzajemnie i obopólnie korzystnych, w odniesieniu do dalszych redukcji wszelkiego rodzaju barier handlowych w sektorze rolnym, włącznie z barierami wynikającymi z monopoli państwowych o charakterze handlowym w dziedzinie rolnictwa.

Artykuł 20

Postanowienia i uzgodnienia mające zastosowanie do ryb i innych produktów morza są określone w Protokole 9.







ROZDZIAŁ 3

WSPÓŁPRACA W SPRAWACH CELNYCH I UŁATWIENIA W HANDLU

Artykuł 21

1. W celu ułatwienia wzajemnego handlu Umawiające się Strony upraszczają kontrole i formalności graniczne. Uzgodnienia w tym celu są określone w Protokole 10.

2. Umawiające się Strony pomagają sobie w sprawach celnych dla zapewnienia prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego. Uzgodnienia w tym celu są określone w Protokole 11.

3. Umawiające się Strony wzmacniają i poszerzają współpracę w celu uproszczenia procedur dotyczących handlu towarami, zwłaszcza w kontekście programów, projektów i działań Wspólnoty zmierzających do ułatwienia handlu zgodnie z zasadami zawartymi w części VI.

4. Bez względu na postanowienia artykułu 8 ustęp 3, niniejszy artykuł stosuje się do wszystkich produktów.

Artykuł 22

Umawiająca się Strona, która rozważa obniżenie efektywnego poziomu swoich opłat celnych i opłat o skutku równoważnym w stosunku do państw trzecich korzystających z klauzuli największego uprzywilejowania lub też która rozważa zawieszenie ich stosowania, w miarę praktycznych możliwości notyfikuje to Wspólnemu Komitetowi EOG nie później niż 30 dni przed wprowadzaniem takiej obniżki lub zawieszenia. Strona ta przyjmuje do wiadomości wszelkie oświadczenia ze strony innych Umawiających się Stron dotyczące zakłóceń, jakie mogą z tego wynikać.







ROZDZIAŁ 4

POZOSTAŁE ZASADY ODNOSZĄCE SIĘ DO SWOBODNEGO PRZEPŁYWU TOWARÓW

Artykuł 23

Postanowienia i uzgodnienia szczególne są ustanowione w:

a) Protokole 12 oraz załączniku II w odniesieniu do przepisów technicznych, norm, badań i certyfikacji;

b) Protokole 47 w odniesieniu do zniesienia barier technicznych w handlu winem;

c) załączniku III w odniesieniu do odpowiedzialności za produkt.

Stosuje się je do wszystkich produktów, chyba że ustalono inaczej.

Artykul 24

Zalącznik IV zawiera postanowienia i uzgodnienia szczególne dotyczące energii.

Artykul 25

W przypadku gdy zastosowanie się do postanowień artykułów 10 i 12 prowadzi do:

a) powrotnego wywozu do państwa trzeciego, wobec którego eksportująca Umawiająca się Strona stosuje w odniesieniu do danego produktu ograniczenia ilościowe w wywozie, cla wywozowe lub środki lub oplaty o skutku równoważnym; lub

b) poważnych niedoborów lub zagrożenia wystąpieniem niedoborów produktu ważnego dla eksportującej Umawiającej się Strony;

oraz gdy sytuacje określone powyżej powodują lub mogą powodować poważne trudności dla eksportującej Umawiającej się Strony, ta Umawiająca się Strona może podjąć odpowiednie środki zgodnie z procedurą określoną w artykule 113.

Artykuł 26

Środki antydumpingowe, wyrównawcze należności celne oraz środki przeciwko niedozwolonym praktykom handlowym, które mogą być przypisane państwom trzecim, nie mogą być stosowane w stosunkach między Umawiającymi się Stronami, chyba że w niniejszym Porozumieniu postanowiono inaczej.







ROZDZIAŁ 5

WĘGIEL I WYROBY STALOWE

Artykuł 27

Postanowienia i uzgodnienia dotyczące węgla i wyrobów stalowych zawierają Protokoły 14 oraz 25.







CZĘŚĆ III

SWOBODNY PRZEPŁYW OSÓB, USŁUG I KAPITAŁU







ROZDZIAŁ 1

PRACOWNICY I OSOBY PRACUJĄCE NA WŁASNY RACHUNEK

Artykuł 28

1. Zapewnia się swobodny przepływ pracowników między Państwami Członkowskimi WE a Państwami EFTA.

2. Taka swoboda przepływu obejmuje zniesienie wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową między pracownikami Państw Członkowskich WE i Państw EFTA w zakresie zatrudnienia, wynagrodzenia oraz innych warunków pracy i zatrudnienia.

3. Z zastrzeżeniem ograniczeń uzasadnionych względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego, swoboda ta obejmuje prawo do: a) ubiegania się o rzeczywiście oferowane miejsca pracy; b) swobodnego przemieszczania się w tym celu po terytorium Państw Członkowskich WE oraz Państw EFTA; c) przebywania w jednym z Państw Członkowskich WE lub EFTA w celu podjęcia tam pracy, zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi dotyczącymi zatrudniania pracowników tego Państwa; d) pozostawania na terytorium Państwa Członkowskiego WE lub EFTA po ustaniu zatrudnienia.

4. Postanowienia niniejszego artykułu nie mają zastosowania do zatrudnienia w administracji publicznej.

5. Załącznik V zawiera postanowienia szczególne dotyczące swobodnego przepływu pracowników.

Artykuł 29

Dla zapewnienia swobodnego przepływu pracowników i osób pracujących na własny rachunek Umawiające się Strony zapewniają w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, stosownie do postanowień załącznika VI, pracownikom oraz uprawnionym osobom od nich zależnym, w szczególności:

a) zaliczenie wszystkich okresów uwzględnianych w prawie poszczególnych państw, w celu nabycia i zachowania prawa do świadczenia oraz naliczenia wysokości świadczenia;

b) wypłatę świadczeń osobom mającym miejsce zamieszkania na terytoriach Umawiających się Stron.

Artykuł 30

Dla ułatwienia osobom podejmującym i wykonującym czynności pracowników lub osób pracujących na własny rachunek Umawiające się Strony podejmują niezbędne środki, zawarte w załączniku VII, dotyczące wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji oraz koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych w Umawiających się Stronach, dotyczących podejmowania i wykonywania działalności przez pracowników i osoby pracujące na własny rachunek.







ROZDZIAŁ 2

PRAWO PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Artykuł 31

1. W ramach postanowień niniejszego Porozumienia zakazane są wszelkie ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli Państw Członkowskich WE i Państw EFTA na terytorium któregokolwiek z tych Państw. Zakaz ten obejmuje również ograniczenia w tworzeniu agencji, oddziałów lub filii przez obywateli jednego z Państw Członkowskich WE lub Państw EFTA ustanowionych na terytorium któregokolwiek z tych Państw.

Z zastrzeżeniem postanowień rozdziału 4, swoboda przedsiębiorczości obejmuje podejmowanie i wykonywanie działalności prowadzonej na własny rachunek, jak również zakładanie i zarządzanie przedsiębiorstwami, a zwłaszcza spółkami w rozumieniu artykułu 34 akapit drugi, na warunkach ustanowionych przez ustawodawstwo Państwa przyjmującego dla własnych obywateli.

2. Załączniki VIII i IX zawierają postanowienia szczególne dotyczące prawa przedsiębiorczości.

Artykuł 32

W zakresie, w jakim dotyczy to którejkolwiek z Umawiających się Stron, postanowienia niniejszego rozdziału nie stosują się do działalności, która w jednej z Umawiających się Stron jest związana, choćby przejściowo, z wykonywaniem władzy publicznej.

Artykuł 33

Postanowienia niniejszego rozdziału oraz środki podjęte na ich podstawie nie przesądzają o zastosowaniu przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych przewidujących szczególne traktowanie cudzoziemców, uzasadnione względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego.

Artykuł 34

Na potrzeby stosowania postanowień niniejszego rozdziału spółki założone zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego WE lub Państwa EFTA i mające swoją statutową siedzibę, zarząd lub główne przedsiębiorstwo na terytorium Umawiających się Stron są traktowane jak osoby fizyczne mające przynależność Państwa Członkowskiego WE lub Państwa EFTA.

Przez „spółki” rozumie się spółki prawa cywilnego lub handlowego, w tym także spółdzielnie, oraz inne osoby prawne prawa publicznego lub prywatnego, z wyjątkiem spółek, których działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysków.

Artykuł 35

Postanowienia artykułu 30 mają zastosowanie do kwestii uregulowanych w niniejszym rozdziale.







ROZDZIAŁ 3

USŁUGI

Artykuł 36

1. W ramach postanowień niniejszego Porozumienia zakazane są ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług na terytorium Umawiających się Stron w odniesieniu do obywateli Państw Członkowskich WE oraz Państw EFTA mających swe przedsiębiorstwo w Państwie Członkowskim WE lub w Państwie EFTA, innym niż Państwo odbiorcy świadczenia.

2. Załączniki IX oraz XI zawierają postanowienia szczególne dotyczące swobody świadczenia usług.

Artykuł 37

„Usługami” w rozumieniu niniejszego Porozumienia są świadczenia wykonywane zwykle za wynagrodzeniem w zakresie, w jakim nie są objęte postanowieniami o swobodnym przepływie towarów, kapitału i osób.

Usługi obejmują zwłaszcza:

a) działalność o charakterze przemysłowym;

b) działalność o charakterze handlowym;

c) działalność rzemieślniczą;

d) wykonywanie wolnych zawodów.

Z zastrzeżeniem postanowień rozdziału 2, świadczący usługę może, w celu spełnienia świadczenia, wykonywać przejściowo działalność w państwie świadczenia tej usługi na tych samych warunkach, jakie państwo to nakłada na własnych obywateli.

Artykuł 38

Swobodę świadczenia usług w dziedzinie transportu regulują postanowienia rozdziału 6.

Artykuł 39

Postanowienia artykułów 30 oraz 32–34 mają zastosowanie do spraw uregulowanych w niniejszym rozdziale.







ROZDZIAŁ 4

KAPITAŁ

Artykuł 40

W ramach postanowień niniejszego Porozumienia zakazane są wszelkie ograniczenia między Umawiającymi się Stronami w przepływie kapitału należącego do osób mających miejsce zamieszkania na terytorium Państw Członkowskich WE lub Państw EFTA, jak również dyskryminacja ze względu na przynależność państwową lub miejsce zamieszkania, lub miejsce lokaty kapitału. Załącznik XII zawiera postanowienia niezbędne do wykonania niniejszego artykułu.

Artykuł 41

Bieżące płatności związane z przepływem towarów, osób, usług lub kapitału między Umawiającymi się Stronami w ramach postanowień niniejszego Porozumienia są wolne od jakichkolwiek ograniczeń.

Artykuł 42

1. W przypadku gdy wobec przepływu kapitału zliberalizowanego zgodnie z postanowieniami niniejszego Porozumienia stosowane są przepisy wewnętrzne regulujące rynek kapitałowy i system kredytowy, czyni się to w sposób niedyskryminujący.

2. Pożyczki przeznaczone na bezpośrednie lub pośrednie finansowanie Państwa Członkowskiego WE lub Państwa EFTA lub ich władz regionalnych lub lokalnych nie mogą być emitowane lub lokowane w innych Państwach Członkowskich WE lub Państwach EFTA, dopóki zainteresowane Państwa nie osiągnęły porozumienia w tej sprawie.

Artykuł 43

1. W przypadkach, w których różnice w zasadach prawa dewizowego Państw Członkowskich WE i Państw EFTA mogą skłaniać osoby mające miejsce zamieszkania w jednym z tych krajów do wykorzystywania ułatwień transferowych na terytorium Umawiających się Stron, przewidzianych w artykule 40, w celu obejścia uregulowań jednego z tych Państw, dotyczących przepływu kapitału w stosunkach z państwami trzecimi, zainteresowana Umawiająca się Strona może podjąć odpowiednie środki do przezwyciężenia tych trudności.

2. Jeżeli przepływy kapitału prowadzą do zakłóceń w funkcjonowaniu rynku kapitałowego w jednym z Państw Członkowskich WE lub Państw EFTA, zainteresowana Umawiająca się Strona, może podjąć środki ochronne w dziedzinie przepływów kapitału.

3. Jeżeli właściwe władze Umawiającej się Strony dokonają zmiany kursu walutowego, co poważnie zakłóca warunki konkurencji, druga Umawiająca się Strona może podjąć na ściśle określony czas niezbędne środki w celu przeciwdziałania skutkom tego rodzaju zmiany.

4. W przypadku gdy Państwo Członkowskie WE lub Państwo EFTA ma trudności lub zagrażają mu poważne trudności w bilansie płatniczym w wyniku ogólnej nierównowagi jego bilansu płatniczego albo ze względu na rodzaj waluty będącej w jego dyspozycji, oraz gdy tego rodzaju trudności mogą w szczególności zagrozić funkcjonowaniu niniejszego Porozumienia, Umawiająca się Strona, której to dotyczy, może podjąć środki ochronne.

Artykuł 44

Wspólnota z jednej strony, a Państwa EFTA z drugiej, stosują swoje wewnętrzne procedury, jak przewidziano w Protokole 18, w celu wykonania postanowień artykułu 43.

Artykuł 45

1. Decyzje, opinie oraz zalecenia odnoszące się do środków wymienionych w artykule 43 notyfikowane są Wspólnemu Komitetowi EOG.

2. Wszelkie podejmowane środki są przedmiotem uprzednich konsultacji i wymiany informacji w ramach Wspólnego Komitetu EOG.

3. W sytuacji określonej w artykule 43 ustęp 2 zainteresowana Umawiająca się Strona może jednak, ze względu na zachowanie poufności oraz pilność sytuacji, podjąć konieczne środki bez uprzednich konsultacji i wymiany informacji.

4. W sytuacji określonej w artykule 43 ustęp 4, gdy wystąpi nagły kryzys w bilansie płatniczym, a procedury określone w ustępie 2 nie mogą być zastosowane, zainteresowana Umawiająca się Strona może podjąć, w charakterze środków zapobiegawczych, niezbędne środki ochronne. Środki te powinny powodować możliwie najmniejsze zakłócenia w funkcjonowaniu niniejszego Porozumienia i nie mogą wykraczać poza to, co jest ściśle konieczne do pokonania powstałych nagle trudności.

5. W przypadku gdy zostały podjęte środki zgodnie z ustępami 3 i 4, należy o nich poinformować najpóźniej w dniu ich wejścia w życie, a konsultacje i wymiana informacji oraz notyfikacje, określone w ustępie 1, odbywają się w możliwie najszybszym terminie po takim zdarzeniu.







ROZDZIAŁ 5

WSPÓŁPRACA W DZIEDZINIE POLITYKI GOSPODARCZEJ I PIENIĘŻNEJ

Artykuł 46

Umawiające się Strony wymieniają poglądy oraz informacje dotyczące wykonania niniejszego Porozumienia oraz wpływu integracji na działalność gospodarczą oraz na prowadzenie polityki gospodarczej i pieniężnej. Ponadto mogą poddać dyskusji sytuacje makroekonomiczne, polityki oraz prognozy. Wymiana poglądów i informacji nie ma charakteru wiążącego.







ROZDZIAŁ 6

TRANSPORT

Artykuł 47

1. Artykuły 48–52 stosuje się do transportu kolejowego, drogowego oraz śródlądowego.

2. Załącznik XIII zawiera szczegółowe postanowienia dotyczące wszystkich rodzajów transportu.

Artykuł 48

1. Przepisy Państwa Członkowskiego WE lub Państwa EFTA dotyczące transportu kolejowego, drogowego oraz śródlądowego, nieobjęte załącznikiem XIII, nie są mniej korzystne w ich bezpośrednim lub pośrednim skutku w odniesieniu do przewoźników z pozostałych państw w porównaniu z przewoźnikami krajowymi.

2. Umawiająca się Strona stosująca odstępstwa od zasady ustanowionej w ustępie 1 notyfikuje to Wspólnemu Komitetowi EOG. Pozostałe Umawiające się Strony, które nie akceptują tego odstępstwa, mogą podjąć odpowiednie środki zaradcze.

Artykuł 49

Pomoc, która odpowiada potrzebom koordynacji transportu lub stanowi zwrot za wykonanie niektórych świadczeń nierozerwalnie związanych z pojęciem usługi publicznej, jest zgodna z niniejszym Porozumieniem.

Artykuł 50

1. W odniesieniu do transportu na terytorium Umawiających się Stron zakazana jest dyskryminacja polegająca na stosowaniu przez przewoźników w stosunku do tych samych towarów na tych samych połączeniach przewozowych różnych stawek i warunków transportu ze względu na kraj pochodzenia lub przeznaczenia przewożonych produktów.

2. Właściwe organy, zgodnie z częścią VII, z własnej inicjatywy lub na wniosek Państwa Członkowskiego WE lub Państwa EFTA, badają każdy przypadek dyskryminacji objęty niniejszym artykułem oraz podejmują niezbędne decyzje w ramach swoich przepisów wewnętrznych.

Artykuł 51

1. Zakazane jest narzucanie, w zakresie transportu wykonywanego na terytorium Umawiających się Stron, stawek i warunków zawierających jakikolwiek element wsparcia lub ochrony jednego lub kilku przedsiębiorstw bądź poszczególnych gałęzi przemysłu, chyba że jest ono dozwolone przez właściwe organy, określone w artykule 50 ustęp 2.

2. Właściwe organy, z własnej inicjatywy lub na wniosek Państwa Członkowskiego WE lub Państwa EFTA, zbadają stawki i warunki określone w ustępie 1, biorąc pod uwagę w szczególności, z jednej strony, wymogi właściwej regionalnej polityki gospodarczej, potrzeby regionów słabo rozwiniętych i problemy regionów poważnie dotkniętych przez okoliczności polityczne oraz, z drugiej strony, skutki tych stawek i warunków dla konkurencji między różnymi rodzajami transportu.

Właściwe organy podejmują niezbędne decyzje w ramach swoich przepisów wewnętrznych.

3. Zakaz ustanowiony w ustępie 1 nie ma zastosowania do taryf konkurencyjnych.

Artykuł 52

Opłaty i należności pobierane przez przewoźnika w związku z przekraczaniem granic niezależnie od stawek za przewóz nie powinny przekraczać rozsądnego poziomu, przy uwzględnieniu rzeczywistych poniesionych kosztów. Umawiające się Strony podejmują starania, aby stopniowo obniżyć te koszty.







CZĘŚĆ IV

KONKURENCJA ORAZ POZOSTAŁE WSPÓLNE REGUŁY







ROZDZIAŁ 1

REGUŁY MAJĄCE ZASTOSOWANIE DO PRZEDSIĘBIORSTW

Artykuł 53

1. Niezgodne z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia i zakazane są: wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, decyzje podejmowane przez związki przedsiębiorstw oraz wszelkie praktyki uzgodnione, które mogą wpływać na handel między Umawiającymi się Stronami i których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji na terytorium objętym niniejszym Porozumieniem, a w szczególności te, które polegają na: a) ustalaniu w sposób bezpośredni lub pośredni cen zakupu lub sprzedaży albo innych warunków transakcji; b) ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji, rynków, rozwoju technicznego lub inwestycji; c) podziale rynków lub źródeł zaopatrzenia; d) stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji; e) uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych, które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem tych kontraktów.

2. Porozumienia lub decyzje zakazane na mocy niniejszego artykułu są nieważne z mocy prawa.

3. Jednakże postanowienia ustępu 1 mogą zostać uznane za niemające zastosowania do: — każdego porozumienia lub kategorii porozumień między przedsiębiorstwami, — każdej decyzji lub kategorii decyzji związków przedsiębiorstw, — każdej praktyki uzgodnionej lub kategorii praktyk uzgodnionych, które przyczyniają się do polepszenia produkcji lub dystrybucji produktów bądź do popierania postępu technicznego lub gospodarczego, przy zastrzeżeniu dla użytkowników słusznej części zysku, który z tego wynika, oraz bez: a) nakładania na zainteresowane przedsiębiorstwa ograniczeń, które nie są niezbędne do osiągnięcia tych celów, b) dawania przedsiębiorstwom możliwości eliminowania konkurencji w stosunku do znacznej części danych produktów.

Artykuł 54

Niezgodne z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia i zakazane jest nadużywanie przez jedno lub większą liczbę przedsiębiorstw pozycji dominującej na terytorium objętym niniejszym Porozumieniem lub na znacznej jego części, w zakresie, w jakim może wpływać na handel między Umawiającymi się Stronami.

Nadużywanie takie może polegać w szczególności na:

a) narzucaniu w sposób bezpośredni lub pośredni niesłusznych cen zakupu lub sprzedaży albo innych niesłusznych warunków transakcji;

b) ograniczaniu produkcji, rynków lub rozwoju technicznego ze szkodą dla konsumentów;

c) stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji;

d) uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych, które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem tych kontraktów.

Artykuł 55

1. Bez uszczerbku dla postanowień wprowadzających w życie artykuły 53 i 54, zawartych w Protokole 21 oraz załączniku XIV do niniejszego Porozumienia, Komisja WE oraz Urząd Nadzoru EFTA przewidziany w artykule 108 ustęp 1 zapewniają stosowanie reguł ustanowionych w artykułach 53 i 54.

Właściwy organ nadzoru, przewidziany w artykule 56, bada przypadki podejrzeń o naruszenie tych reguł,z własnej inicjatywy, na wniosek Państwa, na terytorium którego mogło dojść do takiego naruszenia, lub innych organów nadzoru. Właściwy organ nadzoru przeprowadza te badania we współpracy z właściwymi dla danego terytorium władzami krajowymi oraz we współpracy z innym właściwym organem nadzoru, które udzielają pomocy zgodnie z ich przepisami wewnętrznymi.

Jeśli stwierdzą, że doszło do naruszenia, proponują środki właściwe do jego zaprzestania.

2. Jeżeli nie zaprzestano naruszenia, właściwy organ nadzoru stwierdza takie naruszenie reguł w uzasadnionej decyzji.

Właściwy organ nadzoru może opublikować swoją decyzję i upoważnić Państwa do przyjęcia, na danym terytorium, niezbędnych w celu zaradzenia sytuacji środków, których warunki i szczegóły określa. Może też zwrócić się do innego organu nadzoru o upoważnienie Państw do podjęcia środków tego rodzaju na danym terytorium.

Artykuł 56

1. Indywidualne przypadki, objęte artykułem 53, są rozstrzygane przez organy nadzoru zgodnie z następującymi postanowieniami: a) indywidualne przypadki, mające wpływ tylko na handel między Państwami EFTA, rozstrzygane są przez Urząd Nadzoru EFTA; b) bez uszczerbku dla litery c), Urząd Nadzoru EFTA podejmuje decyzję, jak to określają postanowienia artykułu 58, Protokołu 21 oraz przepisy przyjęte w celu jego wykonania, Protokołu 23 oraz załącznika XIV, w sprawie przypadków, gdy obroty odnośnych przedsiębiorstw na terytorium Państw EFTA są równe lub przekraczają 33 % ich obrotów na terytorium objętym niniejszym Porozumieniem; c) Komisja WE podejmuje decyzję w sprawie innych przypadków, jak i przypadków wymienionych w literze b), gdy dotyczy to handlu między Państwami Członkowskimi WE, biorąc pod uwagę postanowienia artykułu 58, Protokołu 21, Protokołu 23 oraz załącznika XIV.

2. Indywidualne przypadki, objęte artykułem 54, są rozstrzygane przez organ nadzoru państwa, na którego terytorium stwierdzono istnienie pozycji dominującej. Zasady podane w ustępie 1 litery b) i c) stosuje się wówczas, gdy dominacja występuje na terytorium obu organów nadzoru.

3. Indywidualne przypadki, objęte ustępem 1 litera c), których skutki dla handlu między Państwami Członkowskimi WE lub dla konkurencji wewnątrz Wspólnoty nie są odczuwalne, są rozstrzygane przez Urząd Nadzoru EFTA.

4. Określenia „przedsiębiorstwo” i „obrót” do celów niniejszego artykułu są zdefiniowane w Protokole 22.

Artykuł 57

1. Koncentracje przedsiębiorstw, których kontrola przewidziana jest w ustępie 2 i która stwarza lub wzmacnia pozycję dominującą, wskutek czego w znacznym stopniu utrudnia konkurencję na terytorium objętym niniejszym Porozumieniem lub na znacznej jego części, uznaje się za niezgodną z niniejszym Porozumieniem.

2. Kontrola koncentracji, objęta ustępem 1, jest prowadzona przez: a) Komisję WE w odniesieniu do przypadków objętych rozporządzeniem (EWG) nr 4064/89, zgodnie z tym rozporządzeniem, Protokołami 21 i 24 oraz załącznikiem XIV do niniejszego Porozumienia. Komisja WE ma wyłączne kompetencje do podejmowania decyzji w tych sprawach, z zastrzeżeniem nadzoru Trybunału Sprawiedliwości WE; b) Urząd Nadzoru EFTA, w przypadkach nieobjętych literą a), gdy właściwe progi określone w załączniku XIV zostały spełnione na terytorium Państw EFTA zgodnie z Protokołami 21 i 24 oraz załącznikiem XIV. Nie narusza to w niczym kompetencji Państw Członkowskich WE.

Artykuł 58

W celu rozwijania i utrzymania jednolitego nadzoru na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym w dziedzinie konkurencji oraz wspierania jednolitego wykonania, stosowania i wykładni postanowień niniejszego Porozumienia, właściwe organy współpracują zgodnie z postanowieniami ujętymi w Protokołach 23 i 24.

Artykuł 59

1. W odniesieniu do przedsiębiorstw publicznych i przedsiębiorstw, którym Państwa Członkowskie WE lub Państwa EFTA przyznają prawa specjalne lub wyłączne, Umawiające się Strony zapewniają, by nie były wprowadzone ani utrzymane w mocy żadne środki sprzeczne z normami zawartymi w niniejszym Porozumieniu, w szczególności z normami przewidzianymi w artykułach 4 oraz 53–63.

2. Przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym lub mające charakter monopolu skarbowego podlegają normom niniejszego Porozumienia, zwłaszcza regułom konkurencji, w zakresie, w jakim ich stosowanie nie stanowi prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań im powierzonych. Rozwój handlu nie może być naruszony w sposób sprzeczny z interesami Umawiających się Stron.

3. Komisja WE oraz Urząd Nadzoru EFTA zapewniają w ramach swoich właściwych kompetencji stosowanie postanowień niniejszego artykułu oraz kierują do Państw, w miarę potrzeby, właściwe środki, dotyczące odpowiednio ich terytorium.

Artykuł 60

Załącznik XIV zawiera postanowienia szczególne wykonujące zasady określone w artykułach 53, 54, 57 i 59.







ROZDZIAŁ 2

POMOC PAŃSTWA

Artykuł 61

1. Z zastrzeżeniem innych postanowień niniejszego Porozumienia, wszelka pomoc przyznawana przez Państwa Członkowskie WE, Państwa EFTA lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia w zakresie, w jakim wpływa na handel między Umawiającymi się Stronami.

2. Zgodna z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia jest: a) pomoc o charakterze socjalnym przyznawana indywidualnym konsumentom, pod warunkiem że jest przyznawana bez dyskryminacji związanej z pochodzeniem produktów; b) pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi; c) pomoc przyznawana gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem Niemiec, w zakresie, w jakim jest niezbędna do skompensowania niekorzystnych skutków gospodarczych spowodowanych tym podziałem.

3. Za zgodną z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia może zostać uznana: a) pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski, lub regionów, w których występuje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia; b) pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów, stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce Państwa Członkowskiego WE lub EFTA; c) pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem; d) inne kategorie pomocy, jakie mogą być określone przez Wspólny Komitet EOG zgodnie z częścią VII.

Artykuł 62

1. Wszystkie istniejące systemy pomocy państwa na terytorium Umawiających się Stron, jak również jakiekolwiek plany udzielania lub zmiany pomocy Państwa, są poddawane stałemu przeglądowi co do ich zgodności z artykułem 61. Przegląd przeprowadzany jest: a) w odniesieniu do Państw Członkowskich WE przez Komisję WE zgodnie z postanowieniami artykułu 93 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą; b) w odniesieniu do Państw EFTA przez Urząd Nadzoru EFTA zgodnie z postanowieniami ustalonymi w umowie między Państwami EFTA powołującymi Urząd Nadzoru EFTA, któremu powierzono kompetencje i funkcje ustanowione w Protokole 26.

2. W celu zapewnienia jednolitości nadzoru w zakresie pomocy Państwa na wszystkich terytoriach objętych niniejszym Porozumieniem, Komisja WE oraz Urząd Nadzoru EFTA współpracują zgodnie z postanowieniami zawartymi w Protokole 27.

Artykul 63

Załącznik XV zawiera postanowienia szczególne dotyczące pomocy państwa.

Artykuł 64

1. Jeżeli jeden z organów nadzoru uzna, że wprowadzenie w życie postanowień artykułów 61 i 62 niniejszego Porozumienia oraz artykułu 5 Protokołu 14 przez drugi organ nadzoru jest niezgodne z zachowaniem równych warunków konkurencji na terytorium objętym niniejszym Porozumieniem, to w ciągu dwóch tygodni nastąpi wymiana poglądów zgodnie z procedurą przewidzianą w Protokole 27 litera f).

Jeżeli w terminie dwóch tygodni nie zostanie wypracowane wspólne rozwiązanie, to właściwy organ Umawiającej się Strony dotkniętej zakłóceniem konkurencji może niezwłocznie podjąć odpowiednie tymczasowe środki zaradcze.

Następnie Wspólny Komitet EOG podejmuje konsultacje w celu wypracowania wspólnie akceptowanego rozwiązania.

Jeżeli w terminie trzech miesięcy Wspólny Komitet EOG nie znajdzie takiego rozwiązania i jeżeli dana praktyka spowodowała lub grozi spowodowaniem zakłóceń konkurencji mających wpływ na handel między Umawiającymi się Stronami, środki tymczasowe mogą być zastąpione przez środki ostateczne, ściśle konieczne do skompensowania skutków takich zakłóceń. Pierwszeństwo należy przyznać takim środkom, które w najmniejszym stopniu zakłócą funkcjonowanie EOG.

2. Postanowienia niniejszego artykułu mają zastosowanie również do monopoli państwowych, ustanowionych po dacie podpisania niniejszego Porozumienia.







ROZDZIAŁ 3

POZOSTAŁE WSPÓLNE REGUŁY

Artykuł 65

1. Załącznik XVI zawiera postanowienia i uzgodnienia szczególne dotyczące zamówień publicznych, które mają zastosowanie do wszystkich produktów oraz usług, chyba że ustalono inaczej.

2. Protokół 28 oraz załącznik XVII zawierają postanowienia oraz uzgodnienia szczególne dotyczące własności intelektualnej, przemysłowej oraz handlowej, które mają zastosowanie do wszystkich produktów i usług, chyba że ustalono inaczej.







CZĘŚĆ V

POSTANOWIENIA HORYZONTALNE ODNOSZĄCE SIĘ DO CZTERECH SWOBÓD







ROZDZIAŁ 1

POLITYKA SPOŁECZNA

Artykuł 66

Umawiające się Strony zgadzają się, że istnieje potrzeba wspierania poprawy warunków pracy oraz podniesienia poziomu życia pracowników.

Artykuł 67

1. Umawiające się Strony przykładają szczególną uwagę do zachęcania do polepszeń, w szczególności w środowisku pracy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Dla osiągnięcia tego celu są stosowane minimalne wymagania stopniowo wprowadzane w życie, z uwzględnieniem warunków i norm technicznych istniejących w każdej z Umawiających się Stron. Tego rodzaju minimalne wymagania nie stanowią przeszkody dla żadnej Umawiającej się Strony dla utrzymania lub wprowadzenia bardziej rygorystycznych środków ochrony warunków pracy zgodnych z niniejszym Porozumieniem.

2. Załącznik XVIII wymienia postanowienia, które mają być wprowadzone w życie jako minimalne wymagania, określone w ustępie 1.

Artykuł 68

W dziedzinie prawa pracy Umawiające się Strony wprowadzą środki niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania niniejszego Porozumienia. Te środki wymienione są w załączniku XVIII.

Artykuł 69

1. Każda z Umawiających się Stron zapewni i utrzyma stosowanie zasady równości wynagrodzenia dla pracowników płci męskiej i żeńskiej za taką samą pracę.

Do celów niniejszego artykułu „wynagrodzenie” oznacza zwykłą podstawową lub minimalną płacę lub uposażenie oraz wszystkie inne korzyści w gotówce lub w naturze, otrzymywane przez pracownika bezpośrednio lub pośrednio, z racji zatrudnienia, od pracodawcy.

Równość wynagrodzenia bez dyskryminacji ze względu na płeć oznacza, że:

a) wynagrodzenie przyznane za taką samą pracę na akord jest określane na podstawie takiej samej jednostki miary;

b) wynagrodzenie za pracę na czas jest takie samo na tym samym stanowisku.

2. Załącznik XVIII zawiera postanowienia szczególne dotyczące wprowadzenia w życie ustępu 1.

Artykuł 70

Umawiające się Strony wspierają zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet przez wprowadzenie w życie postanowień wyszczególnionych w załączniku XVIII.

Artykuł 71

Umawiające się Strony starają się wspierać dialog między partnerami społecznymi na poziomie europejskim.







ROZDZIAŁ 2

OCHRONA KONSUMENTÓW

Artykuł 72

Załącznik XIX zawiera postanowienia dotyczące ochrony konsumentów.







ROZDZIAŁ 3

ŚRODOWISKO

Artykuł 73

1. Działania podejmowane przez Umawiające się Strony odnoszące się do środowiska mają następujące cele: a) zachowanie, ochronę i poprawę jakości środowiska; b) przyczynienie się do ochrony zdrowia ludzkiego; c) zapewnienie rozsądnego i racjonalnego wykorzystywania zasobów naturalnych.

2. Działania Umawiających się Stron w dziedzinie środowiska opierają się na zasadach działania zapobiegawczego, usuwania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie „zanieczyszczający płaci”. Wymogi dotyczące ochrony środowiska są częścią innych polityk Umawiających się Stron.

Artykul 74

Załącznik XX zawiera postanowienia szczególne dotyczące działań ochronnych, jakie są stosowane zgodnie z artykułem 73.

Artykuł 75

Środki ochronne, określone w artykule 74, nie stanowią przeszkody dla żadnej Umawiającej się Strony w utrzymaniu lub wprowadzeniu bardziej rygorystycznych środków ochronnych, zgodnych z niniejszym Porozumieniem.







ROZDZIAŁ 4

STATYSTYKA

Artykuł 76

1. Umawiające się Strony zapewniają opracowanie i rozpowszechnienie spójnych i porównywalnych informacji statystycznych dla opisu i monitorowania wszystkich istotnych gospodarczych, społecznych i środowiskowych aspektów EOG.

2. W tym celu Umawiające się Strony opracowują i stosują zharmonizowane metody, definicje i klasyfikacje, jak również wspólne programy i procedury przy organizowaniu prac statystycznych na odpowiednich szczeblach administracji i gwarantują przestrzeganie poufności danych statystycznych.

3. Załącznik XXI zawiera postanowienia szczególne dotyczące statystyki.

4. Protokół 30 zawiera postanowienia szczególne dotyczące organizacji współpracy w dziedzinie statystyki.







ROZDZIAŁ 5

PRAWO SPÓŁEK

Artykuł 77

Załącznik XXII zawiera postanowienia szczególne dotyczące prawa spółek.







CZĘŚĆ VI

WSPÓŁPRACA POZA CZTEREMA SWOBODAMI

Artykuł 78

Umawiające się Strony wzmacniają i rozszerzają współpracę w ramach działalności Wspólnoty w dziedzinach:

— badań i rozwoju technologicznego,

— usług informacyjnych,

— środowiska,

— edukacji, kształcenia i młodzieży,

— polityki społecznej,

— ochrony konsumentów,

— małych i średnich przedsiębiorstw,

— turystyki,

— sektora audiowizualnego, oraz

— ochrony ludności,

w zakresie, w jakim dziedziny te nie są uregulowane postanowieniami innych części niniejszego Porozumienia.

Artykuł 79

1. Umawiające się Strony pogłębiają dialog między sobą przez stosowanie właściwych środków, w szczególności w oparciu o procedury przewidziane w części VII w celu identyfikacji obszarów i działalności, gdzie ściślejsza współpraca mogłaby przyczynić się do osiągnięcia wspólnych celów w dziedzinach określonych w artykule 78.

2. Umawiające się Strony w szczególności wymieniają informacje oraz, na wniosek Umawiającej się Strony, prowadzą konsultacje w ramach Wspólnego Komitetu EOG w odniesieniu do planów i propozycji ustanowienia lub zmiany programów ramowych, programów szczegółowych, działań i projektów w dziedzinach określonych w artykule 78.

3. Część VII stosuje się mutatis mutandis w odniesieniu do niniejszej części, o ile jest to wyraźnie określone w niniejszej części lub w Protokole 31.

Artykuł 80

Współpraca, przewidziana w artykule 78, przybiera zasadniczo jedną z następujących form:

— udział Państw EFTA w programach ramowych, programach szczegółowych, projektach oraz innych działaniach WE,

— ustanowienie wspólnych działań w określonych dziedzinach, które mogą obejmować koncentrację lub koordynację działań, łączenie istniejących działalności oraz ustanawianie wspólnych działań ad hoc,

— formalna lub nieformalna wymiana lub udzielanie informacji,

— wspólne wysiłki dla zachęcania do podjęcia określonych działalności na terytorium Umawiających się Stron,

— równoległe ustawodawstwo, w stosownych przypadkach, o podobnej bądź identycznej treści,

— tam gdzie jest to przedmiotem wspólnego zainteresowania, koordynacja wysiłków i działań poprzez lub w ramach organizacji międzynarodowych oraz współpracy z państwami trzecimi.

Artykuł 81

W przypadku gdy współpraca przybiera formę uczestnictwa Państw EFTA w programie ramowym, programie specjalnym, projekcie lub innym działaniu WE, stosuje się następujące zasady:

a) Państwa EFTA mają dostęp do wszystkich części programu;

b) status Państw EFTA w komitetach, które wspomagają Komisję WE w realizacji i rozwijaniu działalności Wspólnoty, do której Państwa EFTA mogą przyczyniać się finansowo z tytułu ich udziału, w pełni uwzględnia ich składkę;

c) decyzje Wspólnoty, inne niż odnoszące się do ogólnego budżetu Wspólnoty, które pośrednio lub bezpośrednio mają wpływ na program ramowy, program szczegółowy, projekt lub inne działania, w których uczestniczą Państwa EFTA na mocy decyzji wynikającej z niniejszego Porozumienia, są objęte postanowieniami artykułu 79 ustęp 3. Wspólny Komitet EOG może dokonać przeglądu warunków dalszego udziału w danej działalności, zgodnie z artykułem 86;

d) przy przygotowaniu projektu instytucje, przedsiębiorstwa, organizacje oraz obywatele Państw EFTA mają takie same prawa i obowiązki w programie Wspólnoty lub innych działaniach, jak te, które mają zastosowanie w stosunku do instytucji, przedsiębiorstw, organizacji oraz obywateli Państw Członkowskich WE. To samo dotyczy mutatis mutandis uczestników wymiany w ramach danej działalności między Państwami Członkowskimi WE a Państwami EFTA;

e) Państwa EFTA, ich instytucje, przedsiębiorstwa, organizacje i obywatele mają takie same prawa i obowiązki w odniesieniu do rozpowszechniania, oceny i wykorzystania wyników jak te, które mają zastosowanie w stosunku do Państw Członkowskich WE, ich instytucji, przedsiębiorstw, organizacji i obywateli;

f) Umawiające się Strony zobowiązują się ułatwiać w niezbędnym stopniu, zgodnie ze swoimi zasadami i przepisami, mobilność uczestników programów oraz innych działań.

Artykuł 82

1. W przypadku gdy współpraca przewidziana w niniejszej części zakłada udział finansowy Państw EFTA, przyjmuje on jedną z następujących form: a) składkę Państw EFTA, należną w związku z ich udziałem w działaniach Wspólnoty, oblicza się w proporcji do: — środków na zobowiązania, oraz — środków na płatności, przewidzianych corocznie dla Wspólnoty w ogólnym budżecie Wspólnoty dla każdej pozycji budżetowej odpowiadającej danej działalności. „Współczynnik proporcjonalności” określający udział Państw EFTA stanowi sumę stosunków między, z jednej strony, produktem krajowym brutto po cenach rynkowych każdego z Państw EFTA oraz, z drugiej strony, produktu krajowego brutto po cenach rynkowych Państw Członkowskich WE oraz tego Państwa EFTA. Ten współczynnik jest obliczany dla każdego roku budżetowego na podstawie najbardziej aktualnych danych statystycznych. Kwotę składki Państw EFTA dodaje się, tak w odniesieniu do środków na zobowiązania, jak i środków na płatności, do kwot przewidzianych dla Wspólnoty w budżecie ogólnym dla każdej pozycji budżetowej odpowiadającej danej działalności. Składki wpłacane corocznie przez Państwa EFTA są określane na podstawie środków na płatności. Zobowiązania podjęte przez Wspólnotę przedtem niż Państwa EFTA zaczęły brać udział w odpowiednich działaniach na podstawie niniejszego Porozumienia oraz wynikające z tego tytułu płatności nie powodują obowiązku zapłaty składek ze strony Państw EFTA; b) wkład finansowy Państw EFTA wynikający z ich udziału w niektórych projektach i innych działaniach opiera się na zasadzie, że każda z Umawiających się Stron pokrywa własne koszty oraz wpłaca odpowiedni wkład, ustalony przez Wspólny Komitet EOG, na rzecz pokrycia ogólnych kosztów Wspólnoty; c) Wspólny Komitet EOG podejmuje niezbędne decyzje dotyczące składki Umawiających się Stron na koszty danej działalności.

2. Szczegółowe postanowienia dotyczące wprowadzenia w życie niniejszego artykułu są zawarte w Protokole 32.

Artykuł 83

O ile współpraca przybiera formę wymiany informacji między organami publicznymi, Państwa EFTA mają takie same prawa do otrzymywania oraz zobowiązania do przekazywania informacji jak Państwa Członkowskie WE, z zastrzeżeniem zachowania wymogów poufności, które są ustalone przez Wspólny Komitet EOG.

Artykuł 84

Postanowienia regulujące współpracę w określonych dziedzinach są zawarte w Protokole 31.

Artykuł 85

Współpraca już nawiązana między Wspólnotą a poszczególnymi Państwami EFTA w dziedzinach określonych w artykule 78, podlega od daty wejścia w życie niniejszego Porozumienia właściwym postanowieniom niniejszej części oraz Protokołu 31, chyba że inaczej przewidziano w Protokole 31.

Artykuł 86

Wspólny Komitet EOG podejmuje, zgodnie z częścią VII, wszelkie decyzje niezbędne do wykonania artykułów 78–85 oraz wynikających z nich środków, które mogą obejmować między innymi uzupełnienie oraz zmianę postanowień zawartych w Protokole 31, jak również przyjęcie uzgodnień przejściowych koniecznych do wykonania artykułu 85.

Artykuł 87

Umawiające się Strony podejmują niezbędne kroki dla rozwijania, wzmocnienia i rozszerzenia współpracy w ramach działań Wspólnoty w dziedzinach niewymienionych w artykule 78, jeśli tego rodzaju współpraca może się przyczynić do osiągnięcia celów niniejszego Porozumienia lub jeśli Umawiające się Strony uznają, że leży to we wspólnym interesie. Tego rodzaju kroki mogą obejmować zmianę artykułu 78 przez dodanie nowych dziedzin do tych w nim wymienionych.

Artykuł 88

Bez uszczerbku dla postanowień pozostałych części niniejszego Porozumienia, postanowienia niniejszej części nie ograniczają możliwości którejkolwiek z Umawiających się Stron niezależnego opracowania, przyjęcia i wykonania odpowiednich środków.







CZĘŚĆ VII

POSTANOWIENIA INSTYTUCJONALNE







ROZDZIAŁ 1

STRUKTURA STOWARZYSZENIA







S e k c j a 1

Rada EOG

Artykuł 89

1. Niniejszym ustanawia się Radę EOG. Jest ona w szczególności odpowiedzialna za nadawanie politycznych impulsów do wykonania niniejszego Porozumienia oraz ustalania ogólnych wytycznych dla Wspólnego Komitetu EOG.

W tym celu Rada EOG dokonuje oceny ogólnego funkcjonowania oraz postępów w realizacji Porozumienia. Podejmuje decyzje polityczne prowadzące do zmian Porozumienia.

2. Umawiające się Strony, w odniesieniu do Wspólnoty i Państw Członkowskich WE w zakresie ich kompetencji, mogą wnieść do Rady EOG każdą sprawę powodującą trudności, po przedyskutowaniu jej na forum Wspólnego Komitetu EOG lub też bezpośrednio w wyjątkowo nagłych przypadkach.

3. Rada EOG w drodze decyzji przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.

Artykuł 90

1. Rada EOG składa się z członków Rady Wspólnot Europejskich i członków Komisji WE oraz z jednego członka rządu każdego z Państw EFTA.

Członkowie Rady EOG mogą być reprezentowani zgodnie z warunkami ustalonymi w jej regulaminie wewnętrznym.

2. Decyzje Rady podejmowane są na podstawie porozumienia między Wspólnotą, z jednej strony, a Państwami EFTA, z drugiej strony.

Artykuł 91

1. Urząd przewodniczącego Rady EOG sprawuje przez okres 6 miesięcy przemiennie członek Rady Wspólnot Europejskich oraz członek rządu Państwa EFTA.

2. Posiedzenia Rady zwołuje jej przewodniczący dwa razy w roku. Rada zbiera się również w każdym przypadku, gdy wymagają tego okoliczności, zgodnie z jej regulaminem wewnętrznym.







S e k c j a 2

Wspólny Komitet EOG

Artykuł 92

1. Niniejszym ustanawia się Wspólny Komitet EOG. Zapewnia on skuteczne wykonanie i stosowanie niniejszego Porozumienia. W tym celu dokonuje on wymiany poglądów i informacji oraz podejmuje decyzje w przypadkach przewidzianych w niniejszym Porozumieniu.

2. Umawiające się Strony, w odniesieniu do Wspólnoty i Państw Członkowskich WE w zakresie ich kompetencji, prowadzą konsultacje w ramach Wspólnego Komitetu EOG w każdej sprawie mającej znaczenie dla niniejszego Porozumienia, która powoduje trudności i zostaje podniesiona przez jedną z nich.

3. Wspólny Komitet EOG w drodze decyzji przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.

Artykuł 93

1. Wspólny Komitet EOG składa się z przedstawicieli Umawiających się Stron.

2. Wspólny Komitet EOG podejmuje decyzje na podstawie porozumienia między, Wspólnotą, z jednej strony, a Państwami EFTA przedstawiającymi jednolite stanowisko, z drugiej strony.

Artykuł 94

1. Urząd przewodniczącego Wspólnego Komitetu EOG sprawuje przez okres 6 miesięcy przemiennie przedstawiciel Wspólnoty, tj. Komisji WE, oraz przedstawiciel jednego z Państw EFTA.

2. W celu wykonywania swoich funkcji Wspólny Komitet EOG zbiera się zasadniczo co najmniej raz w miesiącu. Może być również zwołany z inicjatywy Przewodniczącego lub na wniosek jednej ze Stron, zgodnie ze swoim regulaminem wewnętrznym.

3. Wspólny Komitet EOG może podjąć decyzję o ustanowieniu podkomisji lub grupy roboczej do pomocy w realizacji jego zadań. W swoim regulaminie wewnętrznym Wspólny Komitet EOG ustanawia skład i sposób działania tego rodzaju podkomisji i grup roboczych. Ich zadania w każdym poszczególnym przypadku określa Wspólny Komitet EOG.

4. Wspólny Komitet EOG przedkłada roczne sprawozdanie dotyczące funkcjonowania i postępów w realizacji niniejszego Porozumienia.







S e k c j a 3

Współpraca parlamentarna

Artykuł 95

1. Niniejszym ustanawia się Wspólny Komitet Parlamentarny EOG. W jego skład wchodzą w równej liczbie, z jednej strony, członkowie Parlamentu Europejskiego oraz z drugiej strony, członkowie parlamentów Państw EFTA. Łączna liczba członków Komisji jest ustanowiona w Statucie w Protokole 36.

2. Wspólny Komitet Parlamentarny EOG odbywa swoje posiedzenia przemiennie we Wspólnocie i w Państwie EFTA, zgodnie z postanowieniami Protokołu 36.

3. Poprzez dialog i debatę Wspólny Komitet Parlamentarny EOG przyczynia się do lepszego zrozumienia między Wspólnotą a Państwami EFTA w dziedzinach objętych niniejszym Porozumieniem.

4. Wspólny Komitet Parlamentarny może wyrażać swoje poglądy w formie sprawozdań lub rezolucji, jak uzna to za właściwe. W szczególności bada roczne sprawozdania Wspólnego Komitetu EOG, wydane zgodnie z artykułem 94 ustęp 4, a dotyczące funkcjonowania oraz postępów w realizacji niniejszego Porozumienia.

5. Przewodniczący Rady EOG może występować przed Wspólnym Komitetem Parlamentarnym EOG, żeby być przez niego wysłuchanym.

6. Wspólny Komitet Parlamentarny EOG przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.







S e k c j a 4

Współpraca między partnerami gospodarczymi i społecznymi

Artykuł 96

1. Członkowie Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i innych organów reprezentujących partnerów społecznych we Wspólnocie oraz członkowie odpowiednich organów Państw EFTA dążą do umocnienia kontaktów między sobą oraz współpracują w sposób zorganizowany i regularny na rzecz podniesienia świadomości w zakresie aspektów gospodarczych i społecznych rosnącej współzależności gospodarek Umawiających się Stron oraz wspierania ich interesów w ramach EOG.

2. W tym celu ustanawia się Komitet Konsultacyjny EOG. Składa się on z równej liczby członków Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wspólnoty, z jednej strony, oraz z członków Komitetu Konsultacyjnego EFTA, z drugiej strony. Komitet Konsultacyjny EOG może, w stosownych przypadkach, zajmować stanowiska w formie sprawozdań lub rezolucji.

3. Komitet Konsultacyjny EOG przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.







ROZDZIAŁ 2

PROCEDURA DECYZYJNA

Artykuł 97

Niniejsze Porozumienie nie narusza prawa każdej z Umawiających się Stron do wprowadzenia zmian do jej przepisów wewnętrznych i w dziedzinach objętych niniejszym Porozumieniem, bez uszczerbku dla zasady niedyskryminacji oraz po poinformowaniu pozostałych Umawiających się Stron:

— o ile Wspólny Komitet EOG ustali, że zmienione ustawodawstwo nie narusza prawidłowego funkcjonowania niniejszego Porozumienia, lub

— o ile zakończono procedurę, określoną w artykule 98.

Artykuł 98

Załączniki do niniejszego Porozumienia oraz Protokoły 1–7, 9–11, 19–27, 30–32, 37, 39, 41 i 47, w stosownych przypadkach, mogą być zmienione decyzją Wspólnego Komitetu EOG zgodnie z artykułem 93 ustęp 2 oraz artykułami 99, 100, 102 i 103.

Artykuł 99

1. Przy opracowaniu przez Komisję WE nowych przepisów w dziedzinach objętych niniejszym Porozumieniem Komisja WE nieformalnie zasięga rady ekspertów z Państw EFTA w taki sam sposób, w jaki zasięga rady ekspertów Państw Członkowskich WE przy opracowywaniu swoich wniosków.

2. Przy przekazywaniu wniosków Radzie Wspólnot Europejskich, Komisja WE przekazuje ich kopie Państwom EFTA.

Na wniosek jednej z Umawiających się Stron wstępna wymiana poglądów odbywa się na forum Wspólnego Komitetu EOG.

3. W fazie poprzedzającej podjęcie decyzji przez Radę Wspólnot Europejskich, w ciągłym procesie konsultacji i informacji, Umawiające się Strony w ważnych momentach konsultują się jeszcze nawzajem w ramach Wspólnego Komitetu EOG na wniosek jednej z nich.

4. Umawiające się Strony współpracują w dobrej wierze w fazie informacji i konsultacji w celu ułatwienia podjęcia w końcowym stadium tego procesu decyzji w ramach Wspólnego Komitetu EOG.

Artykuł 100

Komisja WE zapewni ekspertom Państw EFTA, stosownie do dziedzin ich działalności, możliwie szeroki udział w przygotowaniu projektowanych środków, przedstawianych następnie komitetom, które wspomagają Komisję WE w wypełnianiu jej uprawnień wykonawczych. W związku z tym, przy opracowywaniu projektowanych środków, Komisja WE zwraca się do ekspertów Państw EFTA na takiej samej zasadzie jak zwraca się do ekspertów z Państw Członkowskich WE.

W przypadkach, w których zgodnie z procedurą właściwego komitetu Radzie Wspólnot Europejskich został przedłożony projekt, Komisja WE przekazuje Radzie Wspólnot Europejskich stanowiska ekspertów Państw EFTA.

Artykuł 101

1. W odniesieniu do komitetów nieobjętych ani artykułem 81, ani artykułem 100, eksperci Państw EFTA są włączani do prac, gdy wymaga tego prawidłowe funkcjonowanie niniejszego Porozumienia.

Komitety te wymienione są w Protokole 37. Warunki takiego włączenia ekspertów regulują właściwe protokoły sektorowe oraz załączniki dotyczące danych spraw.

2. Jeśli Umawiające się Strony uznają, że tego rodzaju włączenie ekspertów do prac powinno objąć również inne komitety, które przejawiają podobne cechy, Wspólny Komitet EOG może wprowadzić zmiany do Protokołu 37.

Artykuł 102

1. W celu zapewnienia bezpieczeństwa prawnego oraz jednorodności EOG, Wspólny Komitet EOG podejmuje decyzje o wprowadzeniu zmian w Załączniku do niniejszego Porozumienia możliwie szybko po przyjęciu przez Wspólnotę odpowiedniego nowego prawodawstwa wspólnotowego, w celu umożliwienia jednoczesnego stosowania tego prawodawstwa a także zmienionych załączników do niniejszego Porozumienia. W tym celu Wspólnota, za każdym razem gdy przyjmuje akt prawny dotyczący zagadnienia regulowanego niniejszym Porozumieniem, informuje możliwe szybko pozostałe Umawiające się Strony w ramach Wspólnego Komitetu WE.

2. Wspólny Komitet EOG ocenia część Załącznika do niniejszego Porozumienia, której bezpośrednio dotyczy nowe prawodawstwo.

3. Umawiające się Strony podejmują wszelkie starania, aby osiągnąć porozumienie w sprawach dotyczących niniejszego Porozumienia.

Wspólny Komitet EOG podejmuje zwłaszcza wszelkie wysiłki na rzecz znalezienia wspólnie akceptowanego rozwiązania, jeżeli pojawi się poważny problem w dziedzinie, która w Państwach EFTA wchodzi w zakres kompetencji władzy ustawodawczej.

4. W przypadku gdy, bez względu na zastosowanie poprzedniego ustępu, porozumienie w sprawie zmiany Załącznika do niniejszego Porozumienia nie może być osiągnięte, Wspólny Komitet EOG zbada wszelkie dalsze możliwości utrzymania prawidłowego funkcjonowania niniejszego Porozumienia i podejmuje niezbędne decyzje, włącznie z możliwością uznania równoważności ustawodawstw. Taka decyzja podejmowana jest nie później niż przed upływem sześciu miesięcy od daty wniesienia sprawy do Wspólnego Komitetu EOG lub, jeśli ta data jest późniejsza, od daty wejścia w życie odpowiedniego prawodawstwa wspólnotowego.

5. Jeśli z końcem okresu określonego w ustępie 4 Wspólny Komitet EOG nie podejmie decyzji w sprawie zmiany Załącznika do niniejszego Porozumienia, ta jego część, której to dotyczy, określona zgodnie z ustępem 2, zostaje uznana za tymczasowo zawieszoną, chyba że Wspólny Komitet EOG podejmie przeciwną decyzję. Takie tymczasowe zawieszenie staje się skuteczne po sześciu miesiącach od zakończeniu okresu, określonego w ustępie 4, ale w żadnym razie nie przed datą, kiedy odpowiedni akt WE zaczyna podlegać wykonaniu we Wspólnocie. Wspólny Komitet EOG kontynuuje wysiłki co do uzgodnienia wspólnie akceptowanego rozwiązania na rzecz możliwie szybkiego zakończenia tymczasowego zawieszenia.

6. Praktyczne skutki tymczasowego zawieszenia, określonego w ustępie 5, są przedmiotem dyskusji na forum Wspólnego Komitetu. Prawa i obowiązki nabyte przez osoby fizyczne oraz podmioty gospodarcze na mocy niniejszego Porozumienia pozostają w mocy. W stosownych przypadkach, Umawiające się Strony podejmują decyzje o koniecznych dostosowaniach ze względu na tymczasowe zawieszenie.

Artykuł 103

1. O ile decyzja Wspólnego Komitetu EOG może być wiążąca dla Umawiającej się Strony dopiero po spełnieniu wymogów konstytucyjnych, decyzja taka, jeśli zawiera datę, wchodzi w życie od tej daty, pod warunkiem że zainteresowana Umawiająca się Strona notyfikowała drugiej Umawiającej się Stronie, że wymogi konstytucyjne zostały spełnione przed tą datą.

O ile do określonej daty brak jest takiej notyfikacji, decyzja wchodzi w życie pierwszego dnia drugiego miesiąca następującego po ostatniej notyfikacji.

2. O ile po upływie terminu sześciu miesięcy od wydania decyzji przez Wspólny Komitet EOG nie dokonano takiej notyfikacji, decyzja Wspólnego Komitetu EOG jest stosowana tymczasowo do czasu spełnienia wymogów konstytucyjnych, chyba że Umawiająca się Strona notyfikuje, że takie tymczasowe stosowanie nie jest możliwe. W takim przypadku lub jeśli Umawiająca się Strona notyfikuje o nieratyfikowaniu decyzji Komitetu Wspólnego EOG, tymczasowe zawieszenie określone w artykule 102 ustęp 5 staje się skuteczne miesiąc po takiej notyfikacji, ale w żadnym razie nie wcześniej niż w dniu, w którym odpowiedni akt WE zaczyna podlegać wykonaniu we Wspólnocie.

Artykuł 104

O ile niniejsze Porozumienie nie przewiduje inaczej, decyzje podjęte przez Wspólny Komitet EOG w przypadkach objętych niniejszym Porozumieniem są z chwilą ich wejścia w życie wiążące dla Umawiających się Stron, które podejmują odpowiednie kroki w celu zapewnienia ich wykonania i stosowania.







ROZDZIAŁ 3

JEDNORODNOŚĆ, PROCEDURA NADZORU I ROZSTRZYGANIE SPORÓW







S e k c j a 1

Jednorodność

Artykuł 105

1. Dla osiągnięcia przez Umawiające się Strony celu doprowadzenia do możliwie najbardziej jednolitej wykładni postanowień niniejszego Porozumienia oraz tych przepisów prawodawstwa wspólnotowego, które co do istoty są powtórzone w Porozumieniu, Wspólny Komitet EOG działa zgodnie z niniejszym artykułem.

2. Wspólny Komitet EOG stale śledzi rozwój orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich oraz Trybunału EFTA. W tym celu orzeczenia tych Trybunałów są przekazywane Wspólnemu Komitetowi EOG, który działa na rzecz zachowania jednolitej wykładni niniejszego Porozumienia.

3. Jeżeli w ciągu dwóch miesięcy od przedstawienia Wspólnemu Komitetowi różnic w orzecznictwie obu Trybunałów nie uda mu się zachować jednolitej wykładni Porozumienia, można zastosować procedurę określoną w artykule 111.

Artykuł 106

W celu zapewnienia możliwie najbardziej jednolitej wykładni niniejszego Porozumienia Wspólny Komitet EOG ustanawia, z pełnym poszanowaniem niezawisłości sądów, system wymiany informacji dotyczący wyroków Trybunału EFTA, Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich oraz sądów ostatniej instancji Państw EFTA. Tego rodzaju system obejmuje:

a) przekazywanie sekretarzowi Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wyroków wydanych przez wyżej wymienione sądy w sprawie wykładni i stosowania niniejszego Porozumienia lub Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą i Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, zmienionego lub uzupełnionego, jak również aktów przyjętych na ich podstawie w takim zakresie, w jakim odnoszą się do postanowień, które są co do istoty identyczne z postanowieniami niniejszego Porozumienia;

b) klasyfikację tych wyroków przez sekretarza Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, łącznie z, w miarę potrzeb, przygotowaniem i publikacją tłumaczeń oraz streszczeń;

c) przekazywanie przez sekretarza Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich istotnych dokumentów właściwym władzom krajowym, które wyznaczane są przez każdą z Umawiających się Stron.

Artykuł 107

Postanowienia dotyczące możliwości zezwolenia sądowi lub trybunałowi przez Państwa EFTA na zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich o rozstrzygnięcie w sprawie wykładni postanowień EOG są ustanowione w Protokole 34.







S e k c j a 2

Procedura nadzoru

Artykuł 108

1. Państwa EFTA ustanawiają niezależny organ nadzoru (Urząd Nadzoru EFTA) oraz procedurę podobną do istniejącej we Wspólnocie, włączając w to procedury zapewniające wypełnienie zobowiązań wynikających z niniejszego Porozumienia oraz służące kontroli legalności aktów Urzędu Nadzoru EFTA w dziedzinie konkurencji.

2. Państwa EFTA ustanawiają trybunał sprawiedliwości (Trybunał EFTA).

W odniesieniu do stosowania niniejszego Porozumienia, zgodnie z odrębnym porozumieniem między Państwami EFTA, właściwość Trybunału EFTA obejmuje w szczególności:

a) skargi dotyczące procedury nadzoru w odniesieniu do Państw EFTA;

b) odwołania dotyczące decyzji w dziedzinie konkurencji podjętych przez Urząd Nadzoru EFTA;

c) rozstrzyganie sporów między dwoma lub większą liczbą Państw EFTA.

Artykuł 109

1. Wypełnienie zobowiązań wynikających z niniejszego Porozumienia jest monitorowane przez Urząd Nadzoru EFTA z jednej strony i Komisję WE z drugiej strony, zgodnie z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Gospodarczą, Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Węgla i Stali oraz niniejszym Porozumieniem.

2. W celu zapewnienia jednolitego nadzoru w ramach całego EOG Urząd Nadzoru EFTA oraz Komisja WE współpracują ze sobą, wymieniają informacje i konsultują się w kwestiach polityki prowadzenia nadzoru oraz w przypadkach indywidualnych.

3. Komisja WE oraz Urząd Nadzoru EFTA przyjmują skargi dotyczące stosowania niniejszego Porozumienia. Informują się one nawzajem o otrzymanych skargach.

4. Każdy z wymienionych organów bada wszystkie skargi w ramach swojej właściwości oraz przekazuje drugiemu organowi skargi, które należą do właściwości tego organu.

5. W przypadku braku zgody między obu organami w odniesieniu do działania, jakie ma być podjęte wobec skargi lub w odniesieniu do wyniku badania, każdy z wymienionych organów może skierować sprawę do Wspólnego Komitetu EOG, który zajmuje się taką sprawą zgodnie z artykułem 111.

Artykuł 110

Decyzje podjęte na podstawie niniejszego Porozumienia przez Urząd Nadzoru EFTA i Komisję WE, które nakładają zobowiązanie pieniężne na podmioty inne niż Państwa, stanowią tytuł wykonawczy. To samo ma zastosowanie do odpowiednich wyroków wydanych na podstawie niniejszego Porozumienia przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich oraz Trybunał EFTA.

Postępowanie egzekucyjne jest regulowane przez przepisy procedury cywilnej obowiązujące w Państwie, na terytorium którego jest przeprowadzane. Klauzula wykonalności jest nadawana, bez jakiejkolwiek kontroli innej niż weryfikacja autentyczności tytułu, przez organ określony do tego celu przez każdą z Umawiających się Stron, o czym powiadamiane są pozostałe Strony, Urząd Nadzoru EFTA oraz Komisja WE, Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich oraz Trybunał EFTA.

Po dopełnieniu tych formalności, na wniosek zainteresowanej Strony może ona przystąpić do egzekucji zgodnie z ustawodawstwem państwa, na terytorium którego wykonanie ma mieć miejsce, wnosząc sprawę bezpośrednio do właściwego organu.

Postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do decyzji Komisji WE, orzeczeń Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich albo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich może być tymczasowo zawieszone wyłącznie na mocy orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, natomiast gdy postępowanie egzekucyjne dotyczy decyzji Urzędu Nadzoru EFTA lub Trybunału EFTA, wyłącznie na mocy orzeczenia Trybunału EFTA. Jednakże kontrola prawidłowości przeprowadzenia postepowania egzekucyjnego podlega właściwości sądów krajowych.







S e k c j a 3

Rozstrzyganie sporów

Artykuł 111

1. Wspólnota lub Państwa EFTA mogą wnieść każdą sporną sprawę dotyczącą wykładni i stosowania niniejszego Porozumienia do Wspólnego Komitetu EOG zgodnie z poniższymi postanowieniami.

2. Wspólny Komitet EOG może rozstrzygnąć spór. Otrzymuje on wszelkie informacje, które mogą być użyteczne do gruntownego zbadania sytuacji w celu znalezienia możliwego do zaakceptowania rozwiązania. W tym celu Wspólny Komitet EOG bada wszelkie możliwości na rzecz utrzymania prawidłowego funkcjonowania Porozumienia.

3. W przypadku gdy spór dotyczy wykładni postanowień niniejszego Porozumienia, które są identyczne co do istoty z odpowiadającymi im postanowieniami Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą i Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali oraz aktami przyjętymi w zastosowaniu tych Traktatów oraz jeśli spór nie został rozstrzygnięty w ciągu trzech miesięcy od daty przekazania go do Wspólnego Komitetu EOG, Umawiające się Strony będące w sporze mogą uzgodnić zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich o wydanie orzeczenia w sprawie wykładni odpowiednich przepisów.

O ile w takim sporze Wspólny Komitet EOG nie uzgodni rozstrzygnięcia w ciągu sześciu miesięcy od daty wszczęcia postępowania lub jeśli do tego czasu Umawiające się Strony będące w sporze nie zdecydowały się zwrócić się o wydanie orzeczenia do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, Umawiająca się Strona może w celu zaradzenia ewentualnej nierównowadze:

— zgodnie z procedurą artykułu 113 skorzystać ze środka ochronnego na podstawie artykułu 112 ustęp 2,

— lub zastosować artykuł 102 mutatis mutandis .

4. W przypadku gdy spór dotyczy zakresu lub okresu obowiązywania środków ochronnych, podjętych zgodnie z artykułem 111 ustęp 3 lub artykułem 112, lub dotyczy proporcjonalności środków przywracających równowagę, podjętych zgodnie z artykułem 114, oraz jeśli Wspólnemu Komitetowi EOG nie uda się rozstrzygnąć sporu w ciągu trzech miesięcy od daty przedłożenia sprawy, każda z Umawiających się Stron może przekazać sprawę do arbitrażu, stosując procedurę ustanowioną w Protokole 33. Sprawy związane z wykładnią przepisów niniejszego Porozumienia, określone w ustępie 3, nie mogą być poddane tej procedurze. Orzeczenie arbitrażowe jest wiążące dla stron sporu.







ROZDZIAŁ 4

ŚRODKI OCHRONNE

Artykuł 112

1. W przypadku powstania poważnych trudności gospodarczych, społecznych lub związanych ze środowiskiem o charakterze sektorowym lub regionalnym, które mogą utrzymywać się przez dłuższy czas, Umawiająca się Strona może podjąć jednostronnie odpowiednie środki zgodnie z warunkami i procedurami ustanowionymi w artykule 113.

2. Takie środki ochronne są, co do ich zakresu i czasu trwania, ograniczone do tego, co jest bezwzględnie niezbędne do zaradzenia sytuacji. Pierwszeństwo należy przyznać środkom, które w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie niniejszego Porozumienia.

3. Środki ochronne obowiązują w stosunku do wszystkich Umawiających się Stron.

Artykuł 113

1. Umawiająca się Strona, rozważająca podjęcie środków ochronnych na mocy artykułu 112, bezzwłocznie notyfikuje to za pośrednictwem Wspólnego Komitetu EOG pozostałym Umawiającym się Stronom oraz przekazuje wszelkie istotne informacje.

2. Umawiające się Strony natychmiast podejmują konsultacje w ramach Wspólnego Komitetu EOG w celu znalezienia wspólnie akceptowanego rozwiązania.

3. Zainteresowana Umawiająca się Strona może podjąć środki ochronne dopiero po upływie miesiąca od daty notyfikowania, określonej w ustępie 1, chyba że procedura konsultacyjna, określona w ustępie 2, została zakończona przed upływem tego terminu. W przypadku gdy wyjątkowe okoliczności wymagające natychmiastowego działania uniemożliwiają uprzednie zbadanie sytuacji, zainteresowana Umawiająca się Strona może niezwłocznie zastosować środki ochronne bezwzględnie konieczne do zaradzenia sytuacji.

W imieniu Wspólnoty środki ochronne podejmowane są przez Komisję WE.

4. Zainteresowana Umawiająca się Strona niezwłocznie notyfikuje Wspólnemu Komitetowi EOG o podjętych środkach i przekazuje wszelkie istotne informacje.

5. Podjęte środki ochronne są przedmiotem konsultacji, prowadzonych w ramach Wspólnego Komitetu EOG co trzy miesiące od daty ich przyjęcia, w celu ich zniesienia przed przewidzianym terminem wygaśnięcia lub ograniczenia zakresu ich stosowania.

Każda z Umawiających się Stron może w każdym momencie wystąpić z wnioskiem do Wspólnego Komitetu EOG, aby dokonał przeglądu takich środków.

Artykuł 114

1. Jeżeli środki ochronne podjęte przez Umawiającą się Stronę stwarzają nierównowagę praw i obowiązków wynikających z niniejszego Porozumienia, każda inna Umawiająca się Strona może podjąć wobec tej Umawiającej się Strony proporcjonalne środki równoważące, które są bezwzględnie konieczne do zaradzenia nierównowadze. Pierwszeństwo należy przyznać środkom, które w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie EOG.

2. Stosuje się procedurę określoną w artykule 113.







CZĘŚĆ VIII

MECHANIZM FINANSOWY

Artykuł 115

W celu wspierania stałego i zrównoważonego umacniania stosunków handlowych i gospodarczych między Umawiającymi się Stronami, przewidzianego w artykule 1, Umawiające się Strony zgadzają się co do potrzeby zmniejszenia zróżnicowania gospodarczego i społecznego między ich regionami. W związku z tym przyjmują one do wiadomości odpowiednie postanowienia zawarte w pozostałej części niniejszego Porozumienia i związanych z nim Protokołów, łącznie z niektórymi uzgodnieniami dotyczącymi rolnictwa i rybołówstwa.

Artykuł 116

Państwa EFTA ustanawiają Mechanizm Finansowy dla przyczy-nienia się, w ramach EOG oraz w uzupelnieniu wysiłków już podjętych w tym względzie przez Wspólnotę, do urzeczywistnienia celów określonych w artykule 115.

Artykul 117

▼M301

Postanowienia regulujące funkcjonowanie mechanizmów finansowych zawarte są w Protokole 38, Protokole 38a, dodatku do Protokołu 38a, Protokole 38b, dodatku do Protokołu 38b oraz w Protokole 38c.

▼B







CZĘŚĆ IX

POSTANOWIENIA OGÓLNE I KOŃCOWE

Artykuł 118

1. W przypadku gdy Umawiająca się Strona uzna, że w interesie wszystkich Umawiających się Stron leży rozszerzenie stosunków ustanowionych niniejszym Porozumieniem na dziedziny nim nieobjęte, przedstawi uzasadniony wniosek pozostałym Umawiającym się Stronom w ramach Rady EOG. Rada EOG może zlecić Wspólnemu Komitetowi EOG zbadanie wszystkich aspektów wniosku oraz sporządzenie sprawozdania.

Rada EOG może podjąć, w stosownych przypadkach, decyzje polityczne mające na celu rozpoczęcie negocjacji między Umawiającymi się Stronami.

2. Porozumienia zawarte w wyniku negocjacji określonych w ustępie 1 podlegają ratyfikacji lub zatwierdzeniu przez Umawiające się Strony zgodnie z ich własnymi procedurami.

Artykuł 119

Załączniki oraz akty w nich określone, dostosowane do celów niniejszego Porozumienia, a także Protokoły stanowią integralną część niniejszego Porozumienia.

Artykuł 120

Stosowanie postanowień niniejszego Porozumienia ma pierwszeństwo w stosunku do postanowień obowiązujących umów dwustronnych lub wielostronnych między Europejską Wspólnotę Gospodarczą z jednej strony a jednym lub większą liczbą Państw EFTA z drugiej, w zakresie, w jakim ta sama kwestia jest uregulowana w niniejszym Porozumieniu, chyba że niniejsze Porozumienie, w szczególności ►M1 Protokoły 41 oraz 43 ◄ stanowią inaczej.

Artykuł 121

Postanowienia niniejszego Porozumienia nie naruszają współpracy:

a) w ramach współpracy nordyckiej w zakresie, w jakim ta współpraca nie ma wpływu na prawidłowe funkcjonowanie niniejszego Porozumienia;

b) w ramach unii regionalnej między Szwajcarią a Liechtensteinem w zakresie, w jakim cele tej unii nie są osiągane poprzez stosowanie niniejszego Porozumienia i o ile nie ma to wpływu na prawidłowe funkcjonowanie niniejszego Porozumienia;

▼M135 —————

▼B

Artykuł 122

Przedstawiciele, delegaci oraz eksperci Umawiających się Stron, jak również urzędnicy i inni pracownicy działający w ramach niniejszego Porozumienia zobowiązani są, również po zaprzestaniu pełnienia swoich funkcji, nie ujawniać informacji, które ze swej natury objęte są tajemnicą zawodową, w szczególności informacji dotyczących przedsiębiorstw i ich stosunków handlowych lub kosztów własnych.

Artykuł 123

Nic w niniejszym Porozumieniu nie narusza możliwości podejmowania przez Umawiającą się Stronę środków:

a) które uważa za niezbędne w celu zapobieżenia ujawnieniu informacji naruszających jej podstawowe interesy bezpieczeństwa;

b) które odnoszą się do produkcji lub handlu bronią, amunicją oraz materiałami wojennymi bądź innymi produktami niezbędnymi do celów obronnych lub do celów badań, rozwoju i produkcji niezbędnych do celów obronnych, pod warunkiem że te środki nie zakłócają warunków konkurencji w odniesieniu do produktów nieprzeznaczonych wyłącznie do celów wojskowych;

c) które uzna za istotne dla własnego bezpieczeństwa w przypadku poważnych zaburzeń wewnętrznych zagrażających porządkowi publicznemu, w przypadku wojny albo poważnego napięcia międzynarodowego grożącego wybuchem wojny albo w celu wypełnienia zobowiązań przyjętych w celu utrzymania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego.

Artykuł 124

Umawiające się Strony przyznają obywatelom Państw Członkowskich Wspólnot Europejskich oraz Państw EFTA takie samo traktowanie jak swoim własnym obywatelom, w odniesieniu do udziału finansowego w kapitale spółek w rozumieniu artykułu 34, bez uszczerbku dla stosowania pozostałych postanowień niniejszego Porozumienia.

Artykuł 125

Niniejsze Porozumienie w żaden sposób nie narusza przepisów regulujących prawo własności w Umawiających się Stronach.

Artykuł 126

1. ►M187 ◄ Austrii, ►M187 ◄ Finlandii, ►M187 ◄ Islandii, Księstwa Liechtensteinu, Królestwa Norwegii i Królestwa Szwecji. Porozumienie stosuje się na terytoriach, na których stosuje się Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą i Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, i na warunkach ustanowionych w tych Traktatach oraz na terytorium—————Austrii,—————Finlandii,—————Islandii, Księstwa Liechtensteinu, Królestwa Norwegii i Królestwa Szwecji.

2. Bez względu na ustęp 1, niniejsze Porozumienie nie ma zastosowania do Wysp Alandzkich. Rząd Finlandii może jednak powiadomić, przez złożenie przy ratyfikacji niniejszego Porozumienia deklaracji u depozytariusza, który przekazuje Umawiającym się Stronom jej uwierzytelniony odpis, że niniejsze Porozumienie stosuje się do Wysp Alandzkich na tych samych warunkach co w innych częściach Finlandii, z zastrzeżeniem następujących postanowień: a) Postanowienia niniejszego Porozumienia nie naruszają stosowania przepisów obowiązujących w danym czasie na Wyspach Alandzkich w sprawie: i) ograniczeń praw osób fizycznych, które nie mają regionalnego obywatelstwa Wysp Alandzkich, oraz osób prawnych do nabywania i posiadania nieruchomości na Wyspach Alandzkich bez zgody właściwych władz Wysp; ii) ograniczeń prawa przedsiębiorczości oraz prawa do świadczenia usług przez osoby fizyczne, które nie mają regionalnego obywatelstwa Wysp Alandzkich, lub przez osoby prawne bez zgody właściwych władz Wysp Alandzkich. b) Niniejsze Porozumienie nie narusza praw mieszkańców Wysp Alandzkich w Finlandii. c) Władze Wysp Alandzkich stosują wobec wszystkich osób fizycznych i prawnych Umawiających się Stron zasadę jednakowego traktowania.

Artykuł 127

Każda z Umawiających się Stron może wycofać się z niniejszego Porozumienia, pod warunkiem pisemnego powiadomienia o tym pozostałych Umawiających się Stron co najmniej z dwunastomiesięcznym wyprzedzeniem.

Bezpośrednio po powiadomieniu o zamierzonym wycofaniu pozostałe Umawiające się Strony zwołują konferencję dyplomatyczną w celu przygotowania odpowiednich zmian w niniejszym Porozumieniu.

Artykul 128

►M1

Any European State becoming a member of the Community shall, and the Swiss Confederation or any European State becoming a member of EFTA may, apply to become a party to this Agreement. It shall address its application to the EEA Council.

◄

2. Warunki takiego przystąpienia są przedmiotem umowy między Umawiającymi się Stronami a państwem składającym wniosek. Umowę taką przedkłada się do ratyfikacji lub zatwierdzenia przez wszystkie Umawiające się Strony zgodnie z ich własnymi procedurami.

Artykuł 129

1. Niniejsze Porozumienie jest sporządzone w jednym oryginalnym egzemplarzu w językach angielskim, duńskim, fińskim, francuskim, greckim, hiszpańskim, islandzkim, niderlandzkim, niemieckim, norweskim, portugalskim, szwedzkim i włoskim, przy czym teksty w każdym z tych języków są na równi autentyczne.

▼M268

Po rozszerzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego wersje niniejszego Porozumienia w językach bułgarskim, chorwackim, czeskim, estońskim, litewskim, łotewskim, maltańskim, polskim, rumuńskim, słowackim, słoweńskim i węgierskim są na równi autentyczne.

Teksty aktów, o których mowa w załącznikach, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, są na równi autentyczne w językach angielskim, bułgarskim, chorwackim, czeskim, duńskim, estońskim, fińskim, francuskim, greckim, hiszpańskim, litewskim, łotewskim, maltańskim, niderlandzkim, niemieckim, polskim, portugalskim, rumuńskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim, węgierskim i włoskim oraz są sporządzone jako autentyczne w językach islandzkim i norweskim i opublikowane w Suplemencie EOG do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej.

▼B

2. Niniejsze Porozumienie podlega ratyfikacji lub zatwierdzeniu przez Umawiające się Strony zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.

Porozumienie zostaje złożone w Sekretariacie Generalnym Rady Wspólnot Europejskich, który przekazuje uwierzytelniony odpis wszystkim pozostałym Umawiającym się Stronom.

Dokumenty ratyfikacyjne lub zatwierdzające zostają złożone w Sekretariacie Generalnym Rady Wspólnot Europejskich, który notyfikuje to pozostałym Umawiającym się Stronom.

▼M1

3. This Agreement shall enter into force on the date and under the conditions provided for in the Protocol adjusting the Agreement on the European Economic Area.

▼B

En fe de lo cual, los plenipotenciarios abajo firmantes suscriben el presente acuerdo.

Til bekræftelse heraf har undertegnede befuldmægtigede underskrevet denne aftale.

Zu Urkund dessen haben die unterzeichneten Bevollmächtigten ihre Unterschriften unter dieses Abkommen gesetzt.

Εις πίστωση των ανωτέρω, οι υπογεγραμμένοι πληρεξούσιοι έθεσαν τις υπογραφές τους στην παρούσα συμφωνία.

In witness whereof the undersigned Plenipotentiaries have signed this Agreement.

En foi de quoi, les plénipotentiaires soussignés ont apposé leurs signatures au bas du présent accord.

þEssu til staðfestingar hafa undirritaðir fulltrúar, sem til þess hafa fullt umboð, undirritað samning þennan.

In fede di che, i plenipotenziari sottoscritti hanno apposto le loro firme in calce al presente accordo.

Ten blijke waarvan de ondergetekende gevolmachtigden hun handtekening onder deze Overeenkomst hebben gesteld.

Som bevitnelse på dette har de undertegnede befullmäktigade undertegnet denne avtal.

Em fé do que, os plenipotenciários abaixo assinados apuseram as suas assinaturas no final do presente acordo.

Tämän vakuudeksi alla mainitut täysivaltaiset edustajat ovat allekirjoittaneet tämän sopimuksen.

Till bestyrkande härav har undertecknade befullmäktigade ombud undertecknat detta avtal.

Hecho en Oporto, el dos de mayo de mil novecientos noventa y dos.

Udfærdiget i Porto, den anden maj nitten hundrede og tooghalvfems.

Geschehen zu Porto am zweiten Mai neunzehnhundertzweiundneunzig.

'Εγινε στο Πόρτο, στις δύο Μαΐου χίλια εννιακόσια ενενήντα δύο.

Done at Oporto on the second day of May in the year one thousand nine hundred and ninety-two.

Fait à Porto, le deux mai mil neuf cent quatre-vingt-douze.

Gjört í Oporto annan dag maímánaðar árið nítján hundruð níutíu og tvö.

Fatto a Porto, addì due maggio millenovecentonovantadue.

Gedaan te Oporto, de tweede mei negentienhonderd tweeënnegentig.

Gitt i Oporte på den annen dag i mai i året nittenhundre og nitti to.

Feito no Porto, em dois de Maio de mil novecentos e noventa e dois.

Tehty portossa toisena päivänä toukokuuta tuhat yhdeksänsataayhdeksänkymmentäkaksi.

Undertecknat i Oporto de 2 maj 1992.

Por el Consejo y la Comisión de las Comunidades Europeas

For Rådet og Kommissionen for De Europæiske Fællesskaber

Für den Rat und die Kommission der Europäischen Gemeinschaften

Για το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

For the Council and the Commission of the European Communities

Pour le Conseil et la Commission des Communautés européennes

Per il Consiglio e la Commissione delle Comunità europee

Voor de Raad en de Commissie van de Europese Gemeenschappen

Pelo Conselho e pela Comissão das Comunidades Europeias

Pour le royaume de Belgique

Voor het Koninkrijk België

På Kongeriget Danmarks vegne

Für die Bundesrepublik Deutschland

Για την Ελληνική Δημοκρατία

Por el Reino de España

Pour la République française

Thar cheann Na hÉireann

For Ireland

Per la Repubblica italiana

Pour le grand-duché de Luxembourg

Voor het Koninkrijk der Nederlanden

Pela República Portuguesa

For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

Für die Republik Österreich

Suomen tasavallan puolesta

Fyrir Lýðveldið Ísland

Für das Fürstentum Liechtenstein

For Kongeriket Norge

För Konungariket Sverige

Für die Schweizerische Eidgenossenschaft

Pour la Confédération suisse

Per la Confederazione svizzera

PROTOKOŁY

PROTOKÓŁ 1

w sprawie dostosowań horyzontalnych

Postanowienia aktów określonych w załącznikach do Porozumienia są stosowane zgodnie z Porozumieniem oraz niniejszym Protokołem, chyba że dany załącznik stanowi inaczej. Szczególne dostosowania niezbędne w odniesieniu do poszczególnych aktów określone są w Załączniku, w którym wymieniony jest dany akt.

1. CZĘŚCI WPROWADZAJĄCE AKTÓW

Preambuły aktów, do których następuje odniesienie, nie są dostosowywane do celów niniejszego Porozumienia. Są one istotne w zakresie właściwej wykładni oraz stosowania, w ramach Porozumienia, postanowień zawartych w tych aktach.

2. POSTANOWIENIA W SPRAWIE KOMITETÓW WE

Procedury, uregulowania instytucjonalne lub inne postanowienia dotyczące komitetów WE zawarte w aktach, do których następuje odniesienie, określone są w artykułach 81, 100 oraz 101 Porozumienia, a także w protokole 31.

3. POSTANOWIENIA USTANAWIAJĄCE PROCEDURY DOTYCZĄCE DOSTOSOWANIA/ZMIANY AKTÓW WSPÓLNOTOWYCH

W przypadku gdy akt, do którego następuje odniesienie, przewiduje procedury WE związane z jego dostosowaniem, rozszerzeniem lub zmianą, lub rozwój nowych polityk wspólnotowych, inicjatyw lub aktów, zastosowanie mają odpowiednie procedury decyzyjne przewidziane w Porozumieniu.

4. WYMIANA INFORMACJI ORAZ PROCEDURY NOTYFIKACJI

▼M2

a) W przypadku gdy Państwo Członkowskie WE ma przekazać informację Komisji WE, państwo należące do EFTA przekazuje tę informację do Urzędu Nadzoru EFTA, który przekazuje ją Stałemu Komitetowi ds. państw należących do EFTA. Tę samą procedurę stosuje się, gdy informacja ma być przekazana przez właściwe władze. Komisja WE i Urząd Nadzoru EFTA wymieniają informacje, które otrzymały od Państw Członkowskich WE lub od państw należących do EFTA, bądź od właściwych władz.

▼B

b) Jeżeli Państwo Członkowskie WE ma przedłożyć informacje innemu lub innym Państwom Członkowskim WE, to takie informacje przekazuje również Komisji WE, która przekazuje je Stałemu Komitetowi w celu rozesłania Państwom EFTA. Państwo EFTA przedkłada odpowiednie informacje jednemu lub większej liczbie Państw EFTA oraz Stałemu Komitetowi, który przekazuje je Komisji WE w celu rozesłania Państwom Członkowskim WE. To samo dotyczy informacji przedkładanych przez właściwe władze.

c) W dziedzinach, w których z uwagi na pilność sprawy wymagane jest szybkie przekazanie informacji stosuje się właściwe rozwiązania sektorowe przewidujące bezpośrednią wymianę informacji.

d) Funkcje wykonywane przez Komisję WE w kontekście procedur dotyczących weryfikacji lub zatwierdzenia, informacji, notyfikacji albo konsultacji oraz podobnych spraw w przypadku Państw EFTA są realizowane zgodnie z procedurami ustalonymi między nimi. Stwierdzenie to pozostaje bez uszczerbku dla ustępów 2, 3 i 7. Komisja WE oraz Urząd Nadzoru EFTA albo Stały Komitet, w zależności od przypadku, dokonują wymiany wszystkich informacji odnoszących się do tych spraw. Wszelkie kwestie powstałe w związku z powyższym mogą być przekazane Wspólnemu Komitetowi EOG.

5. PROCEDURY DOTYCZĄCE PRZEGLĄDÓW ORAZ SPRAWOZDAŃ

Jeżeli, zgodnie z aktem, do którego następuje odniesienie, Komisja WE lub inny organ WE ma opracować sprawozdanie, ocenę lub podobny dokument, to Urząd Nadzoru EFTA lub Stały Komitet, w zależności od przypadku i o ile nie uzgodniono inaczej, równolegle przygotowuje, w stosownym przypadku, sprawozdanie, ocenę lub podobny dokument w odniesieniu do Państw EFTA. Podczas przygotowania odpowiednich sprawozdań, których kopie przesyła się do Wspólnego Komitetu EOG, Komisja WE oraz Urząd Nadzoru EFTA lub Stały Komitet, w zależności od przypadku, przeprowadzają wzajemne konsultacje oraz wymieniają informacje.

6. PUBLIKOWANIE INFORMACJI

a) W przypadku gdy zgodnie z aktem, do którego następuje odniesienie, Państwo Członkowskie WE ma opublikować niektóre informacje dotyczące faktów, procedur i podobnych kwestii, to także Państwa EFTA, na mocy Porozumienia, publikują odpowiednie informacje w podobny sposób.

b) Jeżeli zgodnie z aktem, do którego następuje odniesienie, fakty, procedury, sprawozdania i podobne informacje mają być opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, to odpowiednie informacje odnoszące się do Państw EFTA są publikowane w tym dzienniku w oddzielnej sekcji EOG.

7. PRAWA I OBOWIĄZKI

Przyznane prawa oraz obowiązki nałożone na Państwa Członkowskie WE lub ich podmioty publiczne, przedsiębiorstwa lub osoby fizyczne są rozumiane jako przyznane lub nałożone na Umawiające się Strony, przy czym te ostatnie mogą oznaczać, w zależności od przypadku, także ich właściwe władze, podmioty publiczne, przedsiębiorstwa i osoby fizyczne.

8. ODNIESIENIA DO TERYTORIÓW

W każdym przypadku gdy akty, do których następuje odniesienie, zawierają odniesienia do terytorium „Wspólnoty”lub „wspólnego rynku”, do celów Porozumienia są one rozumiane jako odniesienia do terytoriów Umawiających się Stron, zgodnie z definicją zawartą w artykule 126 Porozumienia.

9. ODNIESIENIA DO OBYWATELI PAŃSTW CZŁONKOWSKICH WE

W każdym przypadku gdy akty, do których następuje odniesienie, zawierają odniesienia do obywateli Państw Członkowskich WE, do celów Porozumienia są one rozumiane także jako odniesienia do obywateli Państw EFTA.

10. ODNIESIENIA DO JĘZYKÓW

W każdym przypadku gdy akt, do którego następuje odniesienie, przyznaje Państwom Członkowskim WE lub ich podmiotom publicznym, przedsiębiorstwom lub osobom fizycznym prawa bądź nakłada na nie obowiązki dotyczące używania jednego z języków urzędowych Wspólnot Europejskich, odpowiadające im prawa i obowiązki odnoszące się do używania jednego z urzędowych języków Umawiających się Stron należy rozumieć jako przyznane lub nałożone na Umawiające się Strony, ich właściwe władze, podmioty publiczne, przedsiębiorstwa lub osoby fizyczne.

11. WEJŚCIE