D.

INWESTYCJE BRUTTO (porównaj ESA 95, od 3.100 do 3.116) 2.115. Inwestycje brutto obejmują: — środki trwałe brutto, — zmiany w zasobach, — nabycie minus rozdysponowanie aktywów o wyjątkowej wartości. 2.116. Ponieważ EAA są rachunkami obliczanymi w celu przedstawienia przepływów utworzonych przez jednostki w ich działalności produkcyjnej, tylko środki trwałe brutto i zmiany w zasobach są omówione poniżej. 2.117. Inwestycje brutto oznaczają zużycie środków trwałych brutto. Inwestycje netto otrzymywane są poprzez odjęcie zużycia środków trwałych od inwestycji brutto. Zużycie środków trwałych stanowi wartość amortyzacji trwałych środków produkcji jako wynik ich zniszczenia i zużycia w procesie produkcyjnym (porównaj 3.099). 1. Środki trwałe brutto a) Definicja 2.118. Środki trwałe brutto (ang. GFCF) składają się z nabycia przez producentów krajowych środków trwałych minus ich sprzedaż w danym okresie plus ustalone podnoszenie walorów wartości nie produkowanych aktywów pochodzących z działalności produkcyjnej producentów lub jednostek instytucjonalnych. Środki trwałe są rzeczowymi aktywami lub wartościami niematerialnymi i prawnymi wytworzonymi jako produkcja globalna w procesie produkcyjnym, które same w sobie są wykorzystywane wielokrotnie lub ciągle w innych procesach produkcyjnych, przez więcej niż jeden rok (porównaj ESA 95, 3.102). b) Znaczenie dla gospodarki krajowej jako całości 2.119. Środki trwałe brutto w gospodarce krajowej rozumiane są jako część produktu krajowego brutto wytworzonego w czasie roku odniesienia z zamiarem ich wykorzystania w okresie dłuższym niż jeden rok w procesie produkcyjnym jako środki produkcji (w odróżnieniu od spożycia w prywatnych lub społecznych gospodarstwach domowych, wywozu izmian w zasobach). Konsekwentnie, wyroby, które chociaż produkowane w przeszłości i dlatego włączone do produktu krajowego, zaliczane są do różnego wykorzystania w okresie odniesienia, ale nie są zaliczane do środków trwałych brutto w gospodarce krajowej. Zmiana w wykorzystaniu lub prawie własności nie oznacza, że wyroby te staną się częścią produktu krajowego po raz drugi i w żadnym razie nie zmienią ogólnej wielkości środków trwałych w gospodarce krajowej jako całości. Włączenie takich transakcji jest jednakże ważne w analizach jednorodnych gałęzi, rodzaju działalności czy sektora. 2.120. Jeżeli w wyniku zmiany prawa własności, następuje inne ich wykorzystanie (tj. nie jako środki trwałe), jest to zmniejszenie środków trwałych w gospodarce krajowej. Najpopularniejszym tego przykładem są używane pojazdy mechaniczne, które kupują gospodarstwa domowe od jednostek produkcyjnych, używane statki, które sprzedawane są innym krajom, a także środki produkcji, które złomowane są i zaliczane do użycia pośredniego. Ponieważ nowe wykorzystanie w tych przypadkach, tworzy część produktu krajowego (spożycie, wywóz lub inne wykorzystanie, zależne od rodzaju wyrobów wyprodukowanych z odpadów), środki trwałe brutto muszą być w wyniku tego obniżone. Jest tak, ponieważ ESA 95 stosuje koncepcję nabywania netto używanych środków produkcji, dla obliczania środków trwałych brutto: pozycja ta pozwala na obniżenie kapitału tj. wzięcie pod uwagę obniżenia wartości środków trwałych. 2.121. Możliwe jest, aby wartość netto nabywanych używanych wyrobów była wartością dodatnią, innymi słowy, aby zwiększała wartość środków produkcji w gospodarce jako całości. Tak, jak na przykład w przypadku, kiedy używane pojazdy, które zostały już wykazane jako spożycie w produkcie krajowym, zostały zakupione w celu wykorzystania ich jako środki produkcji. Jeżeli sprzedaż używanych środków inwestycyjnych przewyższyła zakupy, to zakupy netto są negatywne dla gospodarki krajowej, jako całości. Jeżeli jednak, nakłady brutto na środki trwałe są podzielone według gałęzi użytkowników, zakupy netto mogą być dodatnie dla niektórych gałęzi. c) Kryterium przekazania prawa własności 2.122. Ustalenie środków trwałych brutto według sektorów lub gałęzi gospodarki, oparte jest na kryterium przekazania prawa własności (nabycie, rozdysponowanie), a nie kryterium wykorzystania wyrobów. Należy zaznaczyć, że środki trwałe, nabyte przez finansowy leasing (a nie te po prostu wynajmowane) uważane są za środki przyjmującego w leasing (jeżeli jest producentem), a nie oddającego w leasing, który otrzymuje finansowy ekwiwalent za zamierzone żądania (porównaj 2.109d) i załącznik II ESA 95 o różnicach między różnymi formami wynajmu trwałych wyrobów) ( 26 ). 2.123. Zastosowanie kryterium przekazania prawa własności zależy od podstawowego systemu statystycznego, na podstawie którego środki trwałe brutto są obliczane. Jeżeli są to dane od nabywców, nie powinno być teoretycznie trudności (oprócz praktycznych trudności rejestracji wszystkich inwestorów). Często jednak (i to jest szczególnie istotne w rolnictwie) są to informacje od producentów środków produkcji o ich produkcji globalnej lub sprzedaży, które są wykorzystywane jako podstawa do obliczeń. Oprócz tych przypadków, kiedy nie jest jasne czy produkt należy do środków produkcji czy nie, trudno jest ustalić aktualnego nabywcę, ponieważ rodzaj środka produkcji skłania raczej do określenia ich użytkownika. Dlatego w rolnictwie istnieje ryzyko, że środki produkcji będą liczone, chociaż nie będą nabywane przez gospodarstwa rolne, ale przez przedsiębiorstwa handlowe w celu ich wynajmu bez załogi operatorskiej. d) Nabycie 2.124. Nabycie środków trwałych obejmuje nowe lub używane środki trwałe, które zostały nabyte (zakupione, nabyte w transakcjach barterowych, otrzymane jako rodzaj transferów kapitałowych w naturze lub nabyte jako finansowy leasing), środki trwałe wyprodukowane i przeznaczone na własny użytek, zasadnicze udoskonalenia w środkach trwałych i w rzeczowych aktywach nie produkowanych, przyrosty naturalne w aktywach rolnych (w stadzie podstawowym i plantacjach) oraz koszty związane z przeniesieniem prawa własności nie produkowanych aktywów (porównaj ESA 95. 3.103 a)). 2.125. Należy zapamiętać, że w celu zaliczenia do środków trwałych brutto, nabyte wyroby trwałe muszą mieć cenę jednostkową (lub ogólną wartość, jeżeli obejmują duże ilości) powyżej 500 EUR w cenach z 1995 roku (porównaj 2.090). 2.126. To samo stosuje się do zakupów lub produkcji na własny rachunek kompletu wyrobów trwałych dla pierwszego wyposażenia. Zasob butelek w browarach lub przedsiębiorstwach produkujących wino (z wyłączeniem butelek bezzwrotnych) tworzą na przykład masę wyrobów, która jest uważana za aktywa, chociaż wartość każdej butelki jest bez znaczenia. To samo dotyczy krzeseł, stołów, naczyń i sztućców w restauracjach i narzędzi w przedsiębiorstwach. Pierwsze wyposażenie w te wyroby stanowi tworzeanie kapitału trwałego, chociaż nie oblicza się zużycie środków trwałych w tych przypadkach, ponieważ zakłada się, że raz dokonane wyposażenie utrzymuje stale tę samą wartość w wyniku stałych zakupów w celu zastąpienia rzeczy, które stracono lub stały się nie użyteczne. Bieżące zakupy zastępcze traktowane są jakozużycie pośrednie. Zasada ta, chociaż w teorii jasna, jest czasami trudna do zastosowania w praktyce, ponieważ dane statystyczne o produkcji lub sprzedaży nie dają jasnego poglądu czy wyroby zostały zakupione dla pierwszego wyposażenia, czy też zastępują używane wyroby. 2.127. Wyroby i usługi włączone do używanych trwałych środków produkcji w celu ich udoskonalenia, przebudowy lub rekonstrukcji, przedłużają ich okres użytkowania lub zwiększają ich wydajność i są traktowane jako środki produkcji, do których są włączone. Praca ta jest uważana jako nabycie nowych środków trwałych. W zasadzie pozycja ta zawiera wszystkie wyroby i usługi włączone w trwałe środki produkcji, które przekraczają wielkość bieżących napraw i reperacji. Przez naprawy bieżące rozumie się wszystkie usługi, które w stosunku do normalnego okresu użytkowania środka trwałego muszą być wielokrotnie przeprowadzane w relatywnie krótkich odstępach w celu utrzymania ich w użytecznym stanie. Obejmuje to na przykład szybko zużywające się części środków produkcji, wewnętrzne i zewnętrzne malowanie itp. 2.128. Wielkość sum wydanych na utrzymanie nie może być kryterium dla określenia czy usługa tworzy aktywa, czy reprezentuje naprawy bieżące, ponieważ w przypadku wysokiej wartości środka produkcji, nawet usługi dla bieżących jego napraw mogą być bardzo kosztowne (porównaj 2.109.e)). Ściślej mówiąc, zaliczenie usługi dokonanej na używanych trwałych środkach produkcji, zarówno do „bieżących napraw” lub do kategorii nakładów brutto na środki trwałe, powinno być rozstrzygnięte poprzez odstęp czasu, który upłynie, zanim usługa będzie powtórzona. Na przykład wymiana części, które normalnie zużywają się podczas jednego roku, takich jak opony w ciężarówkach, zalicza się do napraw bieżących, podczas gdy wymianę silnika zalicza się do nakładów na środki trwałe nie dlatego, że wartość jest większa, ale ponieważ wymiany silnika nie dokonuje się corocznie, ale po kilku latach. Zaliczanie usług tego rodzaju do aktywów (tj. uważanie ich jako nakłady na środki trwałe, a nie jako bieżące naprawy), czyni możliwym podzielenie ich wartości jednolicie na cały okres użytkowania poprzez mechanizm zużycia środków trwałych. 2.129. SNA 93 precyzuje, że ulepszenia środków trwałych powinny być określone, albo przez wielkość tych zmian w charakterystyce środków trwałych – tj. przez poważne zmiany w ich rozmiarach, kształcie, osiągach, kubaturze lub w przewidywanym okresie użytkowania – lub przez fakt, że ulepszenia nie są tego rodzaju zmianami, które mają miejsce normalnie w innych środkach trwałych tego samego rodzaju, jako część zwykłych napraw lub programów reperacji (porównaj SNA 93, 10.49). e) Rozdysponowanie 2.130. Rozdysponowanie środków trwałych obejmuje sprzedaż, rozbiórkę, złomowanie lub niszczenie środków trwałych przez ich właściciela, oddanie ich w barter lub jako rodzaj transferów kapitałowych (porównaj ESA 95, 3.103 b) i 3.104). Takie rozdysponowanie powinno zwykle prowadzić do zmiany prawa własności i mieć bezpośredni cel ekonomiczny (dlatego środki trwałe, które są rozbierane, złomowane lub niszczone przez ich właściciela w celu nie oddania ich do dalszego ekonomicznego wykorzystania nie są włączone do tego rozdysponowania), (porównaj SNA 93, 10.35 i 10.39). Jednakże pewne rozdysponowania mogą mieć miejsce wewnątrz tej samej jednostki instytucjonalnej, tak jak w przypadku zwierząt zabitych przez rolnika i zużytych przez jego rodzinę. f) Wycena środków trwałych brutto 2.131. Środki trwałe brutto wyceniane są w cenie nabywcy (z włączeniem kosztów przekazania prawa własności, ich zainstalowania i innych opłat przekazania) lub kiedy są produkowane na własny rachunek, wyceniane są w cenach podstawowych podobnych środków trwałych (cena podstawowa może być otrzymana z sumy poniesionych kosztów). Rozdysponowanie powinno być rejestrowane w cenie sprzedaży, która powinna odpowiadać cenie nabywcy minus koszty poniesione na przekazanie prawa własności aktywów, ich zainstalowania i inne opłaty za transfer (porównaj 2.130). g) Koszty przekazania prawa własności 2.132. Koszty przekazania prawa własności tworzą środki trwałe brutto, przez nabycie, nawet jeżeli niektóre z tych kosztów płacone są przez sprzedawcę. Obejmują one wydatki, poniesione w celu objęcia w posiadanie aktywów (zainstalowanie, opłaty za transport itp.), opłaty i prowizje pośredników (doradców prawnych, ekspertów itp.) i podatki płacone za usługi pośrednie, występujące w przekazaniu prawa własności aktywów. 2.133. Środki trwałe brutto u nabywcy zawierają wartość nabytych wyrobów (z wyłączeniem kosztów przekazania) plus cały koszt przekazania dotyczący nabycia. Odwrotnie, u sprzedawcy, środki trwałe brutto zawierają tylko wartość sprzedanych wyrobów (z wyłączeniem kosztów przekazania) ( 27 ). W przypadku nieprodukowanych aktywów (takich jak grunty lub opatentowane aktywa, takie jak prawa produkcji), niewłączonych do środków trwałych brutto, koszty te muszą być oddzielone od nabycia/rozdysponowania tych aktywów i ujęte w innej pozycji środków trwałych brutto nabywcy. h) Środki trwałe brutto i zmiany wartości aktywów 2.134. Bilans, który dostarcza szczegółowego wykazu wartości posiadanych aktywów i zobowiązań, dostarcza informacji o różnych składnikach zmian w wartości aktywów. Jak zdefiniowano w bilansie (ESA 95, 7.08), zmiany w wartości aktywów, między końcem i początkiem okresu obrachunkowego, mogą być opisane następująco:



Wartość aktywów na koniec okresu – Wartość aktywów na początek okresu = środki trwałe brutto – Amortyzacja środków trwałych + Inne zmiany wolumenu + Nominalne zyski (straty netto) 2.135. Nominalne zyski (straty netto) z tytułu posiadania majątku dotyczą zysków (strat netto) z tytułu posiadania majątku, nagromadzonych podczas rozważanego okresu i są wynikiem zmian w cenie tych aktywów, których ekonomiczna i fizyczna (jakościowa i ilościowa) charakterystyka została niezmieniona podczas okresu, którego dotyczą. Zmiany te są ujmowane w rachunku przeszacowań. 2.136. Innymi zmianami w wolumenie aktywów są przepływy, które umożliwiają rejestrację odkryć, pogarszania się lub wyczerpania naturalnych aktywów, jak również konsekwencje nadzwyczajnych przypadków, które mogą zmienić korzyści pochodzące z tych aktywów. W odniesieniu do aktywów, które rodzajem działalności należą do działalności rolnej zmiany w wolumenie aktywów mogą być zaliczone do trzech głównych kategorii: — strat nadzwyczajnych lub strat spowodowanych katastrofami (trzęsienia ziemi, wojny, susze, epidemie itp.), — różnic między przewidzianą amortyzacją aktywów (mierzoną zużyciem środków trwałych) i amortyzacją aktualnie ustaloną (spowodowaną nieprzewidzianym starzeniem się, uszkodzenie, zepsuciem i przypadkowymi wypadkami prowadzącymi do wyższej amortyzacji niż przewidziano), — zmian w klasyfikacji lub strukturze środków trwałych: np. zmian celu ekonomicznego wykorzystania gruntu rolnego, bydła mlecznego, skierowanego na produkcję mięsa (porównaj 2.149, przypis 1) lub budynków rolniczych, które zostały zamienione na budynki prywatne lub do innego wykorzystania gospodarczego. 2.137. Środki trwałe brutto i amortyzacja środków trwałych (porównaj 3.098 do 3.106) nie są zatem jedynymi elementami, które należy wziąć pod uwagę, kiedy analizujemy zmianę w wartości aktywów. i) Elementy środków trwałych brutto 2.138. ESA 95 rozróżnia cztery rodzaje elementów, które powinny być rejestrowane jako środki trwałe brutto (ESA 95, 3.105): — nabycie minus rozdysponowanie nowych lub używanych rzeczowych środków trwałych (mieszkań, innych budynków i budowli, maszyn i urządzeń, stada podstawowego i zasadzeń wieloletnich), — nabycie minus rozdysponowanie nowych lub używanych wartości niematerialnych i prawnych (nakłady na poszukiwanie złóż, oprogramowanie komputerowe, dzieła artystyczne i inne prace), — główne ulepszenia w rzeczowych nie produkowanych aktywach, włączając grunty, — koszty związane z przekazaniem prawa własności nie produkowanych aktywów, takich jak grunty i opatentowane aktywa. 2.139. Dla EAA rozróżnia się pięć typów elementów środków trwałych brutto: — plantacje, — stado podstawowe, — rzeczowe środki trwałe i wartości niematerialne i prawne produkowane: — — maszyny i inne środki trwałe, — sprzęt transportowy, — budynki rolnicze (nie mieszkalne), — inne budowle z wyjątkiem ulepszania gruntów (inne budynki i budowle itp.), — inne (oprogramowanie komputerowe itp.), — ulepszanie gruntów, — koszty związane z przekazaniem prawa własności nie produkowanych aktywów, takich jak grunty i prawa produkcji. 2.140. Środki trwałe brutto w hodowlanych aktywach dotyczą dwóch typów aktywów (plantacji i zwierząt), które są wykorzystywane wielokrotnie i nieprzerwanie dla produkcji takich produktów, jak owoce, kauczuk, mleko itp.: drzewa owocowe, winorośl, chmiel, sadzonki miękkich owoców i szparagi. Drzewka na Boże Narodzenie (które tylko raz dają produkt finalny), nie stanowią środków trwałych, tak jak zboża i warzywa nimi nie są. Do zwierząt, które są środkami trwałymi zalicza się, na przykład, zwierzęta hodowlane, bydło mleczne, owce hodowane na wełnę i zwierzęta do połowów (zwierzęta rzeźne, łączenie z drobiem, nie są środkami trwałymi). j) Plantacje 2.141. ESA 95 (porównaj 3.103) definiuje środki trwałe brutto w plantacjach jako wartość nabycia minus rozdysponowanie drzew, które osiągnęły dojrzałość (drzewa owocujące), plus naturalny przyrost plantacji (drzew, które nie osiągnęły dorosłości), aż do osiągnięcia dorosłości (tj. tworzenie produktu) podczas okresu obrachunkowego, do którego się odnoszą. 2.142. Definicja środków trwałych brutto odpowiada: — wydatkom na nowe plantacje (nowe lub odnawiane) w czasie okresu obrachunkowego, z włączeniem kwot wydanych na utrzymanie młodych plantacji w okresie obrachunkowym (przez pierwsze trzy lata), — przyrostom wartości samej w sobieplantacji, aż do ich wieku dojrzałego, — kosztom związanym z przekazaniem prawa własności, między jednostkami rolniczymi, zasadzeń wieloletnich i drzew, które osiągnęły dojrzałość. 2.143. Dwa pierwsze składniki środków trwałych brutto w zakresie plantacji reprezentują rolniczą produkcję globalną na własny rachunek w środkach trwałych brutto. 2.144. Rozdysponowanie plantacji (liczone jako ujemne środki trwałe brutto) może przybrać dwie formy: mogą być sprzedażą plantacji innej jednostce (rolniczej). W tym przypadku tylko koszty związane z przekazaniem prawa własności wchodzą do EAA. Inną możliwością dla plantacji, jest wycięcie przed zakończeniem ich normalnego okresu uprawy. W tym przypadku, jednakże zgodnie z ogólną definicją rozdysponowania, ścięte plantacje muszą mieć bezpośrednie, ekonomiczne wykorzystanie. Inaczej mówiąc, rachunek wejścia wymaga formy wykorzystania wyrobów i usług (takich jak sprzedaż przedsiębiorstwom specjalizującym się w sprzedaży drewna ( 28 )). W tym drugim przypadku, rozdysponowanie plantacji liczone jest jako ujemne środki trwałe brutto, reprezentujące mniejszą ich wielkość. 2.145. W konsekwencji, w większości przypadków, (tj. oprócz drugiego przypadku podanego w sekcji 2.144) wartość karczowania nie musi być potrącana z wartości zainwestowanej w plantacje. Nakłady przeznaczone na odnowienie istniejących plantacji powinny być traktowane jako inwestycje, a nie jako zwykłe koszty utrzymania. 2.146. Sposób ujęcia karczowania plantacji powinien być analizowany w relacji do obliczania amortyzacji środków trwałych. Stosownie do ESA 95, amortyzacja środków trwałych, w przypadku plantacji, odpowiada amortyzacji, kiedy one osiągną dorosłość. Karczowanie ( 29 ) plantacji powinno więc być interpretowane następująco: — karczowanie dokonywane w końcu normalnego okresu uprawy plantacji odpowiada wycofaniu ich ze środków trwałych. Karczowanie to jest stale brane pod uwagę w zmianach wartości plantacji, w czasie ich okresu produktywności poprzez amortyzację środków trwałych, — „wyjątkowe” karczowanie jest to karczowanie dokonane przed końcem normalnego okresu uprawy plantacji z różnych powodów (ekonomicznych, strategicznych itp.). Powinno być interpretowane jako różnica między rzeczywistą (faktyczną) amortyzacją i normalną amortyzacją mierzoną poprzez zużycie środków trwałych. Ta nadwyżka wartości amortyzacji, powinna być ujęta w rachunku „innych zmian w wolumenie aktywów” (w rachunkach akumulacji), który nie jest włączony w system rachunków EAA. 2.147. Zmiany wartości plantacji w okresie obrachunkowym, składają się więc z czterech, następujących składników (porównaj 2.134): — środków trwałych brutto, które odpowiadają różnicy między nabyciem i rozdysponowaniem w czasie okresu obrachunkowego, tak jak zdefiniowano w sekcjach 2.141 do 2.145, — zużycia środków trwałych, które jest mierzone amortyzacją plantacji, tak jak podano w sekcji 2.146, — innych zmian w „wolumenie” uwzględniających rezultaty nieprzewidzianych zdarzeń w plantacjach (takich jak wyjątkowe karczowania), które są ujmowane w rachunku „innych zmian wolumenu aktywów” (porównaj definicje w sekcjach 2.136 i 2.146), — zysków (strat netto) z tytułu posiadania majątku, które mierzą zmiany w wartości, stosownie do zmian ceny, podczas okresu obrachunkowego i które są ujmowane w rachunku przeszacowań w ESA 95 w rachunkach akumulacji (porównaj definicje w sekcji 2.135). 2.148. Inwestycje w hodowlanych roślinnych aktywach, tj. plantacje, ujęte są albo jako sprzedaż przedsiębiorstw specjalizujących się w pracy rolniczej wykonywanej na umowy zlecenia (z przygotowaniem gleby, dostarczeniem maszyn, sadzonek, pracy itp.) albo jako produkcja globalna wytworzonych na własne potrzeby trwałych środków produkcji (porównaj 1.75). W przypadku produkcji globalnej na własne potrzeby, powinny być ujęte następujące pozycje: a) w obliczaniu wartości produkcji globalnej: produkcja trwałych środków produkcji na własne potrzeby w plantacjach, albo wartość podobnych plantacji wycenianych w cenie podstawowej, jak i proporcjonalna część kosztów produkcji poniesionych w tym okresie albo wartość materiałów zużytych (włączając produkty szkółkarstwa) i usługi świadczone w tym okresie; b) przy obliczaniu zużycia pośredniego wartość wykorzystanych różnych wyrobów zużycia pośredniego (z włączeniem sadzonek szkółkarskich); c) w środkach trwałaych brutto, w pozycji „plantacja”, wartość otrzymaną przez zsumowanie wielkości produkcji trwałych środków produkcji na własne potrzeby, która dotyczy plantacji (tj. zapisy wspomniane w sekcjach a) oraz produkcji globalnej plantacji jednostek wyspecjalizowanych w takiej pracy na umowę zlecenie. k) Stado podstawowe 2.149. Środki trwałe brutto dla stada podstawowego odpowiadają następującym elementom: — rocznemu przyrostowi stada (dopóki nie osiągnie dorosłości), — nabycie stada podstawowego (przywóz) minus rozdysponowanie (ubój ( 30 ) i wywóz), — kosztom związanym z przekazaniem prawa własności, poniesionym w obrocie między jednostkami rolniczymi ( 31 ). 2.150. Zgodnie z ESA 95, środki trwałe brutto dla stada podstawowego mierzone są jako różnica między nabyciem tego stada (przyrost naturalny i przywóz) w ciągu roku włączając to, które pochodzi z własnej produkcji a rozdysponowaniem stada (na ubój ( 32 ), wywóz lub inne finalne cele), do różnicy tej dodaje się koszty przekazania prawa własności ( 33 ). Środki trwałe brutto dla inwentarza żywego występują w ciągu jego całego życia. NA początku, środki trwałe brutto mierzone są głównie naturalnym rozwojem zwierzęcia, a kiedy osiągnie wiek dorosły rodzajem jego wykorzystania (sprzedaż na ubój lub wywóz). Przywóz, wywóz i koszty towarzyszące przekazaniu prawa własności są składnikami środków trwałych brutto dla inwentarza żywego mogącymi występować przez całe użyteczne życie zwierząt. Przyrost naturalny stada podstawowego (ale nie środki trwałe brutto jako całość) stanowi produkcję rolniczą na własne potrzeby środków trwałych w zakresie stada podstawowego. 2.151. Jak pokazano w sekcji 2.134, mierzenie środków trwałych brutto dla stada podstawowego tworzy tylko jeden element zmian w wartości aktywów. De facto środki trwałe brutto dla stada podstawowego mogą być mierzone jedynie przez zmiany w ilości stada, wycenianego poprzez średnią cenę w roku kalendarzowym dla każdej kategorii stada (tj. metodą ilościową), jeśli spełnione są trzy warunki: — nie ma nominalnych zysków (strat netto) z tytułu posiadania majątku (tj. regularny trend cen i liczby populacji stada podstawowego), — nie ma „innych zmian w wolumenie” (tj. nie ma strat w wyniku naturalnych nieszczęść oraz nie ma zmian w klasyfikacji itp.), — nie ma amortyzacji środków trwałych (tj. nie ma przewidzianej amortyzacji dla produkcyjnego inwentarza żywego). Inna metoda obliczeń (metoda bezpośrednia) polega na mierzeniu przepływów wejść i wyjść dla każdej kategorii inwentarza żywego, przy odpowiadnich cenach: poza nabyciem i rozdysponowaniem metoda ta musi wziąć pod uwagę wejścia (szczególnie urodzeń) i wycofania z gospodarstwa. 2.152. Zatem nie można stosować, jako powszechnej zasady mierzenia środków trwałych brutto dla stada podstawowego poprzez różnicę między wartością stada podstawowego na koniec i początek okresu obrachunkowego. Zasada obliczania środki trwałe brutto dla stada podstawowego zależy bezpośrednio od metody przyjętej dla rejestracji i mierzenia trzech elementów zmian w wartości stada podstawowego (innych niż środki trwałe brutto), a szczególnie zużycia elementów środków trwałych. 2.153. Teoretycznie powinno się obliczać zużycie środków trwałych dla stada podstawowego ( 34 ). W rzeczywistości zużycie środków trwałych dla stada podstawowego odpowiada obliczaniu przewidywanych ubytków w produktywności stada podstawowego w czasie wykorzystywania go do celów produkcyjnych. Redukcja ta z kolei odzwierciedlona jest w uaktualnionej wartości przyszłego dochodu z tych zwierząt. Jednakże mając na uwadze praktyczne trudności w oszacowaniu zużycia środków trwałych (definicja obliczanych parametrów jest bardzo złożona (porównaj 3.105 i 3.106), nie powinno się obliczać amortyzacji środków trwałych dla stada produkcyjnego. 2.154. Środki trwałe brutto dla stada produkcyjnego mogą być mierzone różnymi metodami. Przy użyciu metody ciągłej inwentaryzacji każdy element środków trwałych brutto, zdefiniowany w sekcji 2.149 (przyrost naturalny, przywóz, sprzedaż na ubój i wywóz, koszty związane z przekazaniem prawa własności) może być wyceniany bardzo dokładnie. Pomimo tego, metoda ta wymaga dużej ilości danych (takich jak ceny stada produkcyjnego w ciągu jego użytecznego życia). To samo jest istotne w metodzie opartej na cyklu produkcyjnym stada. W związku z tym należy przyjąć prostsze metody, nawet jeżeli będą mniej dokładne. 2.155. Polecana metoda posługuje się podejściem obliczania pośredniego ( 35 ). Jest ona oparta na obliczaniu zmian w populacji stada podstawowego i na następujących dwóch założeniach, — ceny stada są stałe i zwykle przewidywalne tak, że przeciętna roczna cena może być użyta dla wyceny ilości, kiedy wyłączy się z niej zyski/straty z tytułu posiadania majątku, — mogą być obliczone wyjątkowe straty (w ilościach i cenach). 2.156. Obliczanie środków trwałych brutto wykonywane jest poprzez zsumowanie następujących elementów:



Środki trwałe brutto = [zmiana w liczbie stada, między końcem i początkiem okresu obrachunkowego, wycenionego według średniorocznej ceny P] + Odliczenia inwentarza żywego wycofanego ze stada podstawowego + Inne straty w stadzie + Koszty związane z przekazaniem prawa własności. 2.157. Określenie „wycofanie ze stada” odnosi się do różnicy pomiędzy wartością inwentarza żywego wycenionego jako zwięrzęta produkcyjne (co może być nazwane ceną „kapitału”) a wartością tego samego inwentarza żywego wycenionego jako zwierzęta przeznaczone na ubój (tj. w cenie sprzedaży w rzeźniach) w momencie jego wycofania ze stada produkcyjnego. 2.158. Określenie „Inne straty w stadzie produkcyjnym” obejmuje dwa typy strat: — wyjątkowe straty w stadzie produkcyjnym, które stało się dorosłe, — straty w wartości stada pozostającego w produkcji aż do końca ich życia (naturalnej śmierci). 2.159. Wartość strat rejestrowanych w obliczeniach środków trwałych brutto odpowiada różnicy między wartością stada w cenach obowiązujących na początek okresu a wartością jego rozdysponowania. To rozdysponowanie wyceniane jest w cenach sprzedaży zwierząt, które są ubijane (np. w celu sprzedaży lub spożycia) lub mogą mieć wartość zero, jeżeli nie są wykorzystywane gospodarczo (tj. jeżeli są niszczone itp.). 2.160. Określenie „inne straty stada produkcyjnego” i „odliczenie inwentarza żywego, wycofanego ze stada podstawowego” odpowiada przepływom, które są ujęte w rachunku „innych zmian wolumenu aktywów” liczonych w bilansie. Zapewniają one powiązanie między różnymi składnikami zmian wartości aktywów a środkami trwałymi brutto i zapewniają zgodność z ESA 95. Ich zignorowanie skutkowałoby niedoszacowaniem rzeczywistego poziomu środków trwałych brutto w stadzie. 2.161. Obliczanie produkcji na własne potrzeby w stadzie podstawowym, która odpowiada naturalnemu przyrostowi stada jest wyprowadzane z definicji środków trwałych brutto dla stada podstawowego, opisanego w sekcji 2.149 i zastosowanego do kategorii zwierząt, które jeszcze nie osiągnęły w pełni dorosłości: Produkcja na własne potrzeby = środki trwałe brutto + rozdysponowanie (ubój wywóz) – nabycie (przywóz) ( 36 ) – (koszty przekazania prawa własności). l) Rzeczowe środki trwałe i wartości niematerialne i prawne (inne niż plantacje i stado podstawowe): 2.162. Rzeczowe środki trwałe i wartości niematerialne i prawne, inne niż zasadzenia wieloletnie i stado podstawowe, obejmują następujące elementy: — maszyny i inne środki produkcji, — środki transportu, — budynki rolnicze (nie mieszkalne), — inne (oprogramowania komputerowe itp.). 2.163. Środki trwałe brutto odpowiadają nabyciom tych aktywów (nowe aktywa produkowane lub przywózowane podczas okresu obrachunkowego, lub aktywa używane) minus ich przekazanie do innych jednostek (rolniczego lub innego rodzaju działalności). Należy przypomnieć, że jeżeli ta transakcja dotyczy dwóch jednostek rolniczego rodzaju działalności podczas tego samego okresu obrachunkowego, to te dwa przepływy kasują się na wzajem i tylko koszty związane z przekazaniem prawa własności zaliczane są do odpowiednich pozycji środków trwałych. 2.164. W przypadku budowli lub środków produkcji (przeznaczonych na sprzedaż), których produkcja ciągnie się przez kilka okresów obrachunkowych, należy zwrócić uwagę, że wartość prac przeprowadzonych w czasie ich produkcji zaliczana jest do zmian zasobów producenta jako produkcja niezakończona. Wyroby te (ruchome czy nieruchome) nie są zaliczane do środków trwałych brutto dopóki prawa własności nie zostaną przekazane. Jeżeli jednak jest to produkcja na własne potrzeby, to prace te zaliczane są do środków trwałych brutto podczas całego procesu ich produkcji (porównaj 2.025). 2.165. Aktywa, których ekonomiczne wykorzystanie zmienia się bez zmian w prawie własności (np. kiedy budynek rolniczy wykorzystywany jest do działalności innej niż rolnicza), nie są liczone jako rozdysponowanie aktywów. Zmiany te rejestrowane są w rachunku „inne zmiany wolumenu aktywów”. m) Ulepszanie gleby 2.166. Podstawowe ulepszenia w nieprodukowanych aktywach dotyczą przeważnie ulepszenia gleby (lepszej jakości gleby i wyższej z niej wydajności przez nawodnienie, osuszanie i zapobieganie powodziom itp.) i powinny być traktowane podobnie jak inne środki trwałe brutto. Ponieważ nabycie gruntów i ich pozbywanie się nie jest uważane za środki trwałe brutto (są nieprodukowanymi aktywami) dlatego inwestycje dotyczące ulepszania gleby spisywane są oddzielnie, jako specjalna pozycja środków trwałych brutto. 2.167. Inwestowanie to dotyczy wydatków na ulepszanie gleby i jej przygotowanie dla innych celów produkcyjnych, z wyjątkiem wydatków na jej bieżące utrzymanie (porównaj 2.127 do 2.129). Wydatki te muszą być ponoszone przez właścicieli lub w wyniku tych wydatków, muszą stać się ich własnością. Dotyczy to szczególnie wydatków na prace związane z infrastrukturą, takie jak: oczyszczanie, niwelacja, osuszanie, nawadnianie i umacnianie (porównaj ESA 95, 3.106 i SNA 93, od 10.51 do 10.54). n) Koszty związane z przekazaniem prawa własności nieprodukowanych aktywów 2.168. Koszty związane z przekazaniem prawa własności nieprodukowanych aktywów odnoszą się do nabycia gruntów i nieprodukowanych wartości niematerialnych i prawnych (takich jak: opatentowane aktywa, prawa produkcji itp.) przez jednostki rolnicze. Te nabycia nieprodukowanych aktywów nie są rejestrowane jako środki trwałe brutto (ale w innej części rachunku kapitałowego, ponieważ są nieprodukowanymi aktywami) i tylko koszty związane z przekazaniem prawa własności rejestrowane są jako środki trwałe brutto (dla nabywców, a nie dla sprzedawców). o) Wyroby i usługi wyłączone ze środków trwałych brutto 2.169. Następujące wyroby i usługi nie są włączone do środków trwałych brutto: a) małe narzędzia, ubrania robocze, części zamienne i sprzęt o małej wartości (mniej niż 500 EUR w cenach z 1995 roku), nawet jeśli wyroby te mają normalny okres użytkowania powyżej jednego roku (porównaj jednak 2.125 i 2.126), ponieważ są one wymieniane regularnie i potwierdzając praktykę rachunkowości jednostek, uważane są za zużycie pośrednie (porównaj 2.105 i 2.106); b) ciągłe naprawy i reperacje (porównaj od 2.127 do 2.129) zaliczane są do zużycia pośredniego; c) usługi badań naukowych, reklamy, badania rynku itp. Zakupy tych usług zaliczane są do zużycia pośredniego (porównaj 2.108d)); d) trwałe wyroby (nabyte przez gospodarstwa domowe) służące zaspakajaniu ich potrzeb; ponieważ wyroby te nie są wykorzystywane w celach produkcji, traktowane są jakospożycie ostateczne; e) zwierzęta, które służą jako zasoby: tucz zwierzęcy przeznaczony do uboju, łączenie z drobiem; f) zyski i straty z tytułu posiadania środków trwałych (ujęte w rachunku przeszacowań, porównaj 2.135). g) straty środków trwałych z powodu nieszczęśliwych przypadków (choroby bydła itp.) oraz klęsk żywiołowych (powodzie, burze, itp). (porównaj 2.045 i 2.136). 2.170. Wartość trwałych środków produkcji wykorzystywanych równocześnie dla celów zawodowych i prywatnych (np. pojazdów mechanicznych) ujmowana jest stosownie do dwóch rodzajów ich wykorzystania; częściowo jako środki trwałe brutto i częściowo jakospożycie ostateczne. 2. Zmiany zasobów a) Definicja zasobów i zmiany zasobów 2.171. Zasoby obejmują wszystkie wyroby, które nie są częścią środków trwałych i są trzymane przez jednostki produkcyjne w danym momencie. Rozróżnia się dwa typy zasobów: zasoby nakładów i zasoby produkcji globalnej: — Zasoby nakładów obejmują surowce i dostawy, które będą wykorzystywane w późniejszym okresie jako nakłady pośrednie w procesach produkcyjnych. Zwykle zużycie tych produktów obliczane jest przez obniżenie zakupów (lub innych form nabycia) wraz ze zmianą zasobów w trakcie okresu odniesienia (porównaj 2.021). — Zasoby produkcji globalnej reprezentują zasoby wyrobów gotowych i produkcji niezakończonej producenta. Są one brane pod uwagę przy obliczaniu produkcji globalnej. Produkcja globalna zasobów obejmuje: — — wyroby gotowe w rodzaju działalności: są to wyroby, których producent nie ma zamiaru poddawać dalszemu przetwarzaniu przed wykorzystaniem ich dla celów gospodarczych. W przypadku rolnictwa obejmują one: produkty roślinne, oliwę z oliwek, moszcz winny, produkty zwierzęce i inne nierolnicze wyroby produkowane w ramach nierozdzielnych drugorzędnych działalności, — produkcja niezakończona: jest to produkcja, która nie jest całkowicie zakończona. Dla EAA obejmuje ona: wino, stado do uboju, wszystkie kurczaki i inny drób (z wyłączeniem drobiu hodowlanego) i inne zwierzęta, z wyjątkiem tych, które uważane są za środki trwałe. Należy podkreślić, że rosnące uprawy polowe (porównaj 2.012) nie są uważane za produkcję niezakończoną zasobów w rocznych rachunkach gospodarczych. 2.172. Nie ujmowanie rosnących upraw w produkcji niezakończonej w europejskim rolnictwie, tłumaczone jest faktem, że ogromna większość upraw ma cykl produkcji krótszy niż okres obrachunkowy. Uważa się, że liczenie ich wczasie zbiorów pozwala na ich zgodność z kosztami produkcji w prowadzonych analizach dochodów z działalności (porównaj 2.012). Kiedy zbiór, przygotowanie gleby i siew są prowadzone w różnych okresach obrachunkowych, rachunek dla okresu, w którym wystąpiły koszty, pokazuje rachunkową stratę, a ten, w którym wystąpiły zbiory rachunkowy zysk. Ta metoda liczenia może jednak być zaakceptowana, jeżeli warunki pozostają takie same z roku na rok i założona jest przybliżona równowaga z tym, że wydatki są wyrównane przez dochody ze sprzedaży poprzedniego zbioru. Tylko w przypadku poważnych zmian w produkcji lub w przypadku bardzo słabych zbiorów, to zrównoważenie nie występuje. Przy zaistnieniu takich warunków zapisanie produkcji globalnej jako produkcji niedokończonej może być wskazane (zobacz również 2.013) 2.173. Należy podkreślić, że usługi nie wchodzą do zasobów z wyjątkiem tych, zawartych w wartości zakupionych wyrobów, które weszły do zasobów. 2.174. Zgodnie z ESA 95, zmiany zasobów mierzone są przez potrącenie od wartości zasobów na wejściu, wartości zasobów wycofanych i strat okresowych wyrobów w zasobach. b) Czas rejestracji i wycena zmian w zasobach 2.175. Wyrób wchodzący do zasobów powinien być wyceniany z datą wejścia, a wycofywany z zasobów w cenie obowiązującej, kiedy jest usuwany z zasobów. Czas rejestracji (i wyceny) wejścia do zasobów i wyjścia z zasobów powinien być zgodny z innymi transakcjami, dotyczącymi produktów (produkcją globalną i zużycie pośrednie). 2.176. Ceną podstawową jest cena wykorzystywana do wyceny zmian zasobów (wejścia, wyjścia lub strat wyrobów gotowych i produkcji niezakończonej). W odniesieniu do wejść produkcji niezakończonej zastosowana cena powinna być oszacowana przez zastosowanie ułamka całkowitych kosztów produkcji poniesionych z końcem okresu do ceny podstawowej podobnego produktu gotowego. Zamiennie, wartość wejścia produkcji niedokończonej może być oszacowana poprzez wartość kosztu produkcji podniesioną o marże za oczekiwaną nadwyżkę operacyjną lub (szacowany) dochód mieszany (porównaj ESA 95, 3.51 i 3.52). 2.177. Metodą zalecaną w ESA 95 dla rejestracji wejść i wyjść z zasobów jest metoda stałej inwentaryzacji. Jednakże rozwiązanie to nie jest ogólnie stosowane w związku z trudnością uzyskania informacji o wejściach i wyjściach. Jako próbę dostosowania do metody ciągłej inwentaryzacji ESA 95 zaleca metodę „ilościową”, która polega na mierzeniu zmian w zasobach jako różnicy wartości zasobów przy otwarciu i zamknięciu okresu obrachunkowego, wycenianych w średnich cenach obliczonych dla okresu, którego dotyczą. Jednakże metoda ta stosowana jest tylko wtedy, gdy ceny pozostają stabilne w rozważanym okresie lub jeżeli ceny i ilości zasobów wzrastają lub obniżają się stałym tempie w okresie obrachunkowym. 2.178. Ta „metoda ilościowa” nie może być stosowana do produkcji roślinnej z powodu zmienności cen i ilości w wyniku procesu produkcji i struktury podaży i popytu. Problem ten, który jest specyficzny dla rolnictwa, jest rozpoznany przez ESA 95 (porównaj 3.124. c)). 2.179. Powinno się wziąć pod uwagę, że zmiany w zasobach jak zdefiniowano w 2.174, są tylko jednym ze składników zmian w wartości zasobów między początkiem i końcem okresu obrachunkowego. Faktycznie istnieje podstawowe równanie rachunkowe, które łączy liczby otwierające i zamykające dotyczące aktywów w zasobach:



wartość zasobów na koniec okresu obrachunkowego w cenach stosowanych na koniec okresu obrachunkowego – wartość zasobów na początek w cenach stosowanych na początek okresu obrachunkowego = zmiany zasobów (wejście – wycofania – straty bieżące) + nominalne zyski (straty netto) z tytułu posiadania majątku + inne zmiany wolumenu 2.180. Te nominalne zyski i straty z tytułu posiadania majątku oraz inne zmiany wolumenu ( 37 ) nie powinny być włączone do mierzenia produkcji globalnej, ale do rachunku innych zmian w aktywach (odpowiednio w rachunku przeszacowań i w rachunku „innych zmian wolumenu aktywów”). 2.181. Zasadnicza trudność w wycenie zmian zasobów w EAA dotyczy produktów roślinnych. Te produkty rolnicze są faktycznie produktami sezonowymi, które wchodzą do zasobów tylko po zbiorach i których wycofywanie rozciągnięte jest na kilka miesięcy po zbiorach i często przechodzi na następny rok obliczeniowy. Ich ceny mogą także być przedmiotem częstych zmian, z okresu na okres lub nawet podczas tego samego okresu. c) Zmiany zasobów inwentarza żywego i produktów zwierzęcych 2.182. Przy wycenie zmiany inwentarza żywego nie jest ważne czy zwierzęta były hodowane od urodzenia w kraju, czy zostały przywiezione kiedy były młode i potem hodowane i tuczone w kraju. Gdy zwierzęta przywiezione są przyjęte przez gospodarstwo, które kontynuuje ich hodowlę na terytorium narodowym, zwierzęta są „unarodowione” w konsekwencji zasymilowane w krajowej produkcji. 2.183. Przy oszacowaniu zmian w stadzie (na koniec okresu obrachunkowego) musi być dokonane zróżnicowanie między stadem ujmowanym w zasobach i ujmowanym w środkach trwałych (porównaj 2.140 i 2.202). Cena podstawowa dla pierwszej kategorii zwierząt powinna brać pod uwagę sumę kosztów produkcji w czasie życia przeciętnego zwierzęcia w różnych klasach inwentarza żywego, łączenie z rokiem odniesienia plus marża za szacowaną nadwyżkę operacyjną lub szacowany dochód mieszany (porównaj 2.176). Jeżeli zwierzę było przywiezione na terytorium narodowe przed tym okresem, cena zakupu w czasie przywozu może być uważana za reprezentująca sumę kosztów produkcji aż do tej daty. 2.184. Z powodu zazwyczaj regularnych zmian w cenach zwierząt, możliwa jest ocena zmian zasobów inwentarza żywego przez prostą przybliżoną metodę, która wyłącza nominalne zyski (straty netto) z tytułu posiadania majątku. Polega ona na pomnożeniu, dla każdej kategorii zwierząt, zmiany w ilości populacji między końcem i początkiem roku obrachunkowego przez przeciętną cenę obserwowaną w całym okresie odniesienia. d) Zmiany w zasobach produktów sezonowych 2.185. Produkty sezonowe (porównaj 2.178 i 2.181) są produktami, dla których metoda ilościowa nie stanowi dobrego przybliżenia metody stałej inwentaryzacji ze względu na nieregularne zmiany cen i ilości. Zastosowanie metody ilościowej może prowadzić do włączenia nominalnych zysków lub strat z tytułu posiadania majątku w pomiar zmian zasobów. Pewnym rozwiązaniem mogłoby być mierzenie zmian zasobów w okresach krótszych niż okres odniesienia (na przykład co każdy kwartał) — w podokresach, które miałyby bardziej wyrównane trendy cenowe i ilościowe. Niemniej jednak, tego typu metoda jest często trudna do zastosowania z powodu braku podstawowych danych. 2.186. Inną metodą oszacowania zasobów produktów sezonowych jest badanie trendu cen wyrobów stanowiących zasob. Cena wyrobu może się zmienić w czasie magazynowania przynajmniej z trzech powodów (SNA 93, 6 105): — jego fizyczna jakość może się z czasem poprawić lub pogorszyć, — mogą wystąpić czynniki sezonowe mające wpływ na jego podaż lub popyt, które powodują regularne i przewidywalne zmiany ich cen w trakcie roku; nawet jeżeli ich fizyczna jakość może się poza tym nie zmienić, — mogą wystąpić czynniki takie jak ogólna inflacja lub inne ogólne czynniki, które mogą prowadzić do zmiany ceny, nawet jeśli fizyczne lub ekonomiczne cechy nie zmienią się w tym czasie. 2.187. Różnica między ceną po której produkty wchodzą do zasobów i ceną po której są wycofane w dwóch pierwszych przypadkach powinna odzwierciedlać wartość dodatkowej produkcji globalnej wytworzonej w czasie magazynowania (SNA 93, 6 106), ponieważ produkty wycofane z magazynu kilka miesięcy po zbiorach są inne w ekonomicznym sensie od tych, które zostały zmagazynowane. Ten typ wzrostu wartości produktów nie powinien być liczony jako nominalne zyski z tytułu posiadania majątku (SNA 93, 12.70). 2.188. Na podstawie rożnych składników zmian w wartości zasobów i czynników decydujących o zmianach w cenach produktów zaliczonych do zasobów oraz wobec trudności z pełnym wykluczeniem ujęcia zysków lub strat z tytułu posiadania majątku z wyceny produkcji globalnej produktów sezonowych. polecane są dwie metody. Różnią się one interpretacją działalności magazynowej i czasem rejestracji zmian wartości wyrobów będących wynikiem ich pozostawania w zasobach. Pierwsza metoda stanowi metodę polecaną do zastosowania wyceny produkcji globalnej i zmian zasobów sezonowych produktów rolniczych. Druga metoda może być wykorzystywana w bardziej szczegółowych przypadkach (głównie dla produktów, których ceny są trudne do przewidzenia). 2.189. Metoda referencyjna polega na ustaleniu zmian zasobów jako różnicy między wartością produkcji globalnej za rok a wartością sprzedaży (i innego wykorzystania) za ten sam rok ( 38 ). Oparta jest na założeniu, że nie ma zasobów pozostających na koniec roku gospodarczego (koniec pierwszej połowy następnego roku kalendarzowego). Wymaga to bezpośredniego oszacowania całej zebranej produkcji w czasie roku n, wykorzystując przeciętne ceny ważone dla roku gospodarczego (n/n+1) i odjęcia od tej wartości, wartości całej sprzedaży (i innego wykorzystania) dokonanej w ciągu roku kalendarzowego n zgodnego z rokiem zbioru ( 39 ) w cenach stosowanych w czasie sprzedaży (lub innego wykorzystania). 2.190. Metoda referencyjna traktuje działalność magazynowania jako czynnik podnoszenia cen wyrobów w czasie magazynowania. W ten sposób rozróżnia działalność magazynowania i jej wpływ na ceny produktów. Wzrost wartości w wyniku pozostawania w magazynie jest „oczekiwany”, ponieważ jest umieszczony w roku produkcji n (tj. roku gospodarczym, nawet jeżeli sprzedaż rozciąga się na dwa lata kalendarzowe) czyni to możliwym przewidywanie trendu cen bez dużych wątpliwości ponieważ są one wynikiem dość regularnych przewidywanych zmian (porównaj 2.186). 2.191. Zastosowanie tej metody umożliwi zredukowanie do minimum włączenia zysków lub strat z tytułu posiadania majątku w pomiarze produkcji globalnej. Metoda ta zapewnia zgodność między obliczaniem produkcji globalnej w wartości i ilości i unika rejestracji produkcji globalnej na bazie produkcji niezakończonej (wymagającej danych o poziomie zasobów na początek i koniec roku kalendarzowego z odpowiadającymi im cenami). Ułatwia także opracowywanie rachunków w cenach stałych. 2.192. Druga metoda polecana jest dla szczególnych przypadków produktów, których ceny są trudne do przewidzenia (takich jak owoce, warzywa, ziemniaki, oliwa z oliwek) i których magazynowanie w gospodarstwach rolnych osiąga znaczący gospodarczo poziom. Metoda ta jest mniej ścisła niż metoda referencyjna, jeśli chodzi o wyłączenie zysków lub strat z tytułu posiadania majątku z mierzenia produkcji globalnej, dotyczy ona działalności magazynowej, która jest przedłużeniem w czasie procesu produkcyjnego. Włączenie wzrostu cen magazynowanych wyrobów jest opóźnione i umieszczone w roku, w którym magazynowanie miało miejsce. 2.193. Przy wykorzystywaniu tej drugiej metody, produkcja globalna sezonowa obliczana jest bezpośrednio z sum sprzedaży, innego wykorzystania i zmian zasobów. Zmiany zasobów obliczane są przez wycenę zasobów na koniec i początek okresu obrachunkowego na podstawie ich cen bieżących. 2.194. Należy podkreślić, że te dwie metody różnią się w sposobie mierzenia zmian zasobów, ale nie różnią się w rejestracji sprzedaży (która jest wyceniana w cenach podstawowych stosowanych przy wycofywaniu z zasobów, pozwalając w ten sposób na zagwarantowanie zgodności między przepływami w gałęziach odbiorców). e) Zmiany w zasobach wina (z winogron produkowanych przez te same gospodarstwa rolne) 2.195. Wino jest produktem, który zwykle magazynowany jest przez kilka lat w celu starzenia się i dojrzewania. W czasie magazynowania zmienia się jego jakość. Działalność magazynowania w gospodarstwie może być uważana za przedłużenie procesu produkcji wina, ponieważ wino opuszczające magazyn jest inne od wina, które do niego weszło. Wino magazynowane powinno być dlatego traktowane jako produkcja niezakończona i wzrost wartości, który jest ustalony, powinien być uważany za wzrost wartości produkcji globalnej, która jest mierzona nieprzerwanie przez ten czas. 2.196. Zmiana wartości wina może wynikać z trzech czynników: ze zmiany jego jakości, zmian w strukturze podaży i popytu (tj. relacji cen między młodym i wiekowym winem), i z ogólnego wzrostu cen. Kiedy zmiana wartości wina odpowiada dwóm pierwszym czynnikom, powinna być włączona do mierzenia wartości produkcji globalnej, a wzrost cen wina spowodowany ogólnym wzrostem cen nie powinien być odzwierciedlony w wartości produkcji globalnej, ale traktowany jako zysk z tytułu posiadania majątku (rejestrowany w rachunku przeszacowań). 2.197. Rejestracja wzrostu wartości wina w wartości produkcji globalnej powinna być dokonywana w ciągu całego procesu jego dojrzewania. Jednakże może oznaczać to konieczność posiadania dużej ilości dostępnych danych o strukturze wina magazynowanego opartych na roku ich produkcji, jakości i terenów produkcji, jak również o wzroście ich indywidualnych cen. Ponieważ dane te nie są ogólnie dostępne w krajach członkowskich, wykorzystywane są dwie praktyczne metody dla EAA, które pozwalają na obliczenie przybliżonego wzrostu wartości wina odpowiadającego jego dojrzewaniu. Chociaż nie tak dokładne z punktu widzenia koncepcji, tym niemniej te dwie metody okazały się być możliwe do przyjęcia w aktualnej sytuacji zważywszy na dostępność danych. Wybór przez każdy kraj członkowski będzie zależał od struktury działalności uprawy winogron i systemu statystycznego w tym kraju. 2.198. Przewidywanie wzrostu wartości wina w wyniku dojrzewania: wstępną metodą jest wycena wejścia wina do zasobów, które będą dojrzewały u producentów, wykorzystując ceny sprzedaży win, które już były poddane procesowi dojrzewania jakie stosowano w drugiej połowie roku. Oczekiwany wzrost wartości przewidywany jest w produkcji roku gospodarczego. Wzrost ten jest tylko częściowy, ponieważ wina te nie są wyceniane w ich faktycznych cenach sprzedaży, ale w cenach innego wina tego samego typu lecz starszego. Różnica między ich faktyczną ceną sprzedaży i tą stosowaną do oszacowania wejścia do zasobów nie jest liczona w wartości produkcji globalnej, ponieważ jest ona interpretowana jako zysk z tytułu posiadania majątku (różnica ta zawiera efekt inflacji). Wobec tego, że nie robi się rozróżnienia zależnie od roku gospodarczego dla magazynowanego czy sprzedanego wina przyjmuje się, że jakość sprzedawanego wina odpowiada warunkom jego wieku. 2.199. Opóźnienia w uwzględnieniu dojrzewania wina: Istnieje możliwość oszacowania wejścia do zasobów w cenach „niedojrzałego” wina w czasie zbierania i nie rejestrowania powiększenia w produkcji niezakończonej wina (tj. wzrostu w cenie zależnego od starzenia, niezależnie od wpływu ogólnych zmian w cenie wina) zanim dojrzałe wino jest sprzedane. Ponieważ sprzedaż wyceniana jest w średnich cenach rocznych, wzrost wartości między rokiem gospodarczym a rokiem sprzedaży rejestrowany jest w produkcji globalnej roku sprzedaży (dlatego też nie jest podzielony w czasie). Metoda ta wymaga więcej danych o strukturze zasobów wina, ponieważ zakłada, że podział zasobów (i usuwanie z zasobu) jest znany dla każdego roku gospodarczego. Niemniej jednak, może ona dostarczyć bardziej dokładnego sposobu liczenia sprzedaży i magazynowania różnych roczników wina. 2.200. Żadna z tych dwóch praktycznych metod nie pozwala na rozprowadzenie wzrostu wartości wina z dojrzewania w danym okresie: jedna rejestruje z wyprzedzeniem, druga z opóźnieniem. Wady te mogą być uważane za relatywnie mało ważne. W obu przypadkach zakłada się, że istnieje pewna stabilność w trakcie produkcji „dojrzałego” wina. Pierwsza metoda wydaje się być bardziej wskazana, kiedy przeciętny okres dojrzewania (starzenia się) jest krótki. 3. Rejestracja inwentarza żywego jako „środków trwałych brutto” lub „zmiany zasobów” 2.201. Jak wspomniano w 2.140 i 2.151, zmiany w liczbie inwentarza żywego (dla celów statystyki rolniczej) wprowadzane są jako środki trwałe brutto lub jakio zmiany zasobów zależnie od typu zwierząt. a) Definicja 2.202. Środki trwałe brutto inwentarza żywego dotyczą zwierząt, tj. środków trwałych wykorzystywanych wielokrotnie i ciągle w procesie produkcji. Są one hodowane dla celów produkcji globalnej, którą regularnie dostarczają, a obejmują na przykład: inwentarz żywy hodowlany, mleczny, zwierzęta pociągowe, owce i różne inne zwierzęta hodowlane dla ich wełny. Dla odróżnienia zwierzęta służące jako zasoby, są zwierzętami produkowanymi w bieżącym lub w poprzednim okresie, które są trzymane z zamiarem sprzedaży lub wykorzystania dla innych celów produkcyjnych w późniejszym okresie. Zalicza się tu zwierzęta hodowane dla ich mięsa, takie jak zwierzęta na rzeź i drób. b) Rejestracja przywozu zwierząt 1. Zwierzęta identyfikowane jako środki trwałe: 2.203. Jeżeli w czasie przywozu zwierzęta będą mogły być jasno zidentyfikowane jako środki trwałe, będą one rejestrowane wyłącznie jako środki trwałe brutto (porównaj 2.149 i 2.150). Oczywiście tylko zwierzęta zakupione na działalność rolniczą rejestrowane są jako środki trwałe brutto rolnictwa i dlatego nie są, na przykład, rejestrowane konie wierzchowe na prywatne potrzeby lub zwierzęta nabyte do innych celów. 2. Zwierzęta identyfikowane jako zasoby: 2.204. Dla odróżnienia, jeżeli w czasie przywozu zwierzęta mogą być jasno zidentyfikowane jako zasoby (np. zwierzęta na ubój), ich przywóz będzie uważany za wejście do zasobów jako produkcja niezakończona i dlatego odjęta od sprzedaży (negatywna sprzedaż) w obliczeniach produkcji globalnej (porównaj 2.069). 3. Sposób do zastosowania: 2.205. Często trudno jest na podstawie dostępnych źródeł danych dokonać słusznego rozróżnienia między tymi dwiema różnymi kategoriami zwierząt. Z tego względu, wartość wszystkich przywiezionych zwierząt (zwierząt klasyfikowanych jako środki trwałe lub zasoby, ale z wyjątkiem tych, które są przeznaczone na natychmiastowy ubój) powinna być potrącona ze sprzedaży w obliczeniach produkcji globalnej. Kiedykolwiek przeniesione do stada produkcyjgonego (tj. środków trwałych), będą rejestrowane jako środki produkcji wyprodukowane na własne potrzeby w czasie okresu odniesienia, kiedy przekazanie ma miejsce (jak dla zwierząt, które są produkowane i hodowane w kraju i które są przeniesione do stada produkcyjnego) (porównaj 2.069 i 2.070). 2.206. Należy zaznaczyć, że zwierzęta przywiezione w celu natychmiastowego uboju rejestrowane są jako przywóz krajowych rzeźni i nie są rejestrowane w EAA, ponieważ te ostatnie są ograniczone do przedstawiania produkcji globalnej narodowego rolnictwa. c) Rejestracja obrotu inwentarzem żywym między jednostkami rolniczymi 2.207. Zwierzęta sklasyfikowane jako środki trwałe: obrót tymi zwierzętami rejestrowany jest w środkach trwałych brutto jako nabycie i rozdysponowanie środków trwałych (usługi związane z przekazaniem prawa własności rejestrowane są w cenie zakupu). Kiedy sprzedaż i zakup zdarzają się w tym samym okresie obrachunkowym przepływy te kompensują się i tylko usługi związane z przekazaniem prawa własności uważane są za środki trwałe brutto (porównaj 2.068). 2.208. Zwierzęta klasyfikowane jako zasoby: ich sprzedaż i zakupy rejestrowane są tylko, jeżeli występują w dwóch różnych okresach obrachunkowych. Usługi związane z tym obrotem, które są włączone do ceny zakupu, powinny być potrącone z całej produkcji globalnej, jeżeli obrót miał miejsce w tym samym okresie obrachunkowym (porównaj 2.067). 2.209. Z powodu specjalnego traktowania obrotu inwentarzem żywym między jednostkami rolniczymi oraz przywozu, nie ma zużycia pośredniego dla „Inwentarza żywego i produktów zwierzęcych”. d) Zwierzęta pozostałe 2.210. Hodowla koni wyścigowych, koni wierzchowych, psów, kotów, ptaków do klatek, zwierząt w ZOO i cyrku, byków do walki byków włączona jest do działalności rolniczej, czy jest ona dla celów hodowlanych, produkcji mięsa, rekreacji, czy też dla sportu (porównaj 1.78). Wykorzystanie tych zwierząt dla działalności usługowych włączone jest do działalności rolniczej tylko wtedy, kiedy działalność ta dokonywana jest przez jednostki rolnicze jako nierozdzielna działalność drugorzędna. Hodowla zwierząt nierolniczych przez jednostki dla których działalność rolnicza reprezentuje jedynie działalność wypoczynkową nie jest brana pod uwagę jako część EAA (porównaj 1.24). 2.211. Takie zwierzęta mogą być sprzedane do: — gospodarstw domowych; w takich przypadkach późniejsze operacje dotyczące tych zwierząt nie dotyczą EAA, — innych gałęzi, na przykład: psy stróżujące, zwierzęta cyrkowe, konie wyścigowe, które tworzą część środków trwałych brutto w gałęziach je zakupujących.