D.

GRUNTY ORNE I. Grunty uprawiane (orane lub uprawiane inaczej) regularnie, na ogół w systemie płodozmianu. II. System płodozmianu oznacza, że uprawy na określonym polu następują po innych uprawach zgodnie z ustalonym planem. Normalnie zmiana upraw ma miejsce corocznie, choć może być stosowana co kilka lat. Do rozgraniczania między gruntami ornymi a uprawami stałymi (G) lub trwałymi terenami trawiastymi a łąkami (F) stosuje się próg pięcioletni. Oznacza to, że jeśli pole jest wykorzystywane pod tę samą uprawę przez pięć lub więcej lat bez usunięcia w tym czasie uprawy poprzedniej i wprowadzenia nowej, to nie jest uważane za grunty orne. Do tej kategorii należą określone uprawy zwykle uważane za warzywa, rośliny ozdobne lub przemysłowe (np. szparagi, róże, krzaki ozdobne uprawiane dla kwiatów lub liści, truskawki, chmiel), nawet jeśli mogą zajmować grunt przez okres dłuższy niż pięć lat. Grunty orne obejmują uprawy kategorii D/1–D/20, D/23–D/35, ugory niesubsydiowane (D/21) oraz niewykorzystane ekonomicznie ugory nieobjęte programami zachęty (D/22). Powierzchnie pod uprawami przemysłowymi posadzonymi na ziemiach odłogowanych włącza się do odpowiednich pozycji, ale rejestruje się je też w pkt I/8 b). D/1–D/8 Rośliny zbożowe do produkcji ziarna (również nasion) II. Z wyłączeniem zebranych zbóż lub zielonek na paszę. Umieszcza się je w D/18. D/1 Pszenica zwyczajna i orkisz I. Triticum aestivum L. emend. Fiori et Paol., Triticum spelta L oraz Triticum monococcum L. D/2 Pszenica durum I. Triticum durum Desf. D/3 Żyto I. Secale cereale L. Włączając siane jesienią mieszanki żyta z innymi zbożami. D/4 Jęczmień zwyczajny I. Hordeum vulgare L. D/5 Owies zwyczajny I. Avena sativa L. Włączając siane wiosną mieszanki owsa zwyczajnego i innych zbóż. D/6 Kukurydza na ziarno I. Kukurydza (Zea mays L.) uprawiana na ziarno. II. Kukurydza zbierana ręcznie, przy użyciu zbieracza kukurydzy, łuszczarki do kukurydzy lub kombajnu, niezależnie od zastosowania, włączając również świeże ziarno na paszę. Włącza się tu również ziarno zbierane wraz z częściami kolby o wilgotności wyższej od 20 %, stosowane na paszę (tzw. mieszanka ziarnowo-kolbowa, CCM). Kolby słodkiej kukurydzy do spożywania przez ludzi wpisuje się do D/14. D/7 Ryż I. Oryza sativa L. D/8 Inne zboża do produkcji ziarna I. Zboża siane samodzielnie i zbierane w stanie suchym na ziarno, niezarejestrowane w D/1–D/7. II. Rejestrowane tu uprawy to m.in.: sorghum (sorghum bicolor i sorghum sudanense.), mieszanka żyta z przenicą (Triticosecale Wittmack), proso (Panicum miliaceum L.), gryka (Fagopyrum esculentum.) i ziarno dla kanarków (Phalaris canariensis L.). Są włączone, ponieważ są uprawiane i obrabiane tak samo jak zboża. D/9 Uprawy proteinowe do produkcji ziarna (w tym nasiona i mieszanki jarzyn strączkowych ze zbożami) I. Uprawy siane i zbierane głównie ze względu na zawartość protein. II. Zielone uprawy proteinowe są rejestrowane w D/14 lub D/18, zależnie od ich zastosowania. Uprawy te to głównie rośliny strączkowe. D/9 e) Groch, fasola polna i słodkie łubiny I. Pisum sativum L., Vicia faba L., Lupinus spp., wysiewane samodzielnie (bez domieszek) i zbierane w stanie suchym na ziarno. D/9 f) Soczewica, groch i groszki I. Lens culinaris, Cicer arietinum, Vicia pannonica Crantz lub Vicia varia wysiewane samodzielnie zbierane w stanie suchym na ziarno. D/9 g) Inne uprawy proteinowe zbierane w stanie suchym I. Uprawy siane i zbierane w stanie suchym na ziarno, uprawiane głównie ze względu na zawartość protein, gdzie indziej niewymienione. D/10 Ziemniaki (w tym wczesne i sadzeniaki) I. Solanum tuberosum L. D/11 Buraki cukrowe (z wyłączeniem nasion) I. Beta vulgaris L. przeznaczone dla cukrownictwa i produkcji alkoholu. D/12 Korzenie pastewne i rośliny kapustowate (z wyłączeniem nasion) I. Buraki pastewne (Beta vulgaris L.) i rośliny z rodziny Brassicae przeznaczone na paszę, a także gdzie indziej niewymienione inne rośliny uprawiane głównie dla korzeni używanych na paszę. II. Pozycja ta obejmuje wszystkie rośliny z rodziny Brassicae przeznaczone na paszę, niezależnie od tego, czy na paszę zbierane są korzenie czy łodygi. Przykładami takich roślin mogłyby być słonecznik bulwiasty (Helianthus tuberosus L.), słodkie pataty (Ipomoea batatas (L.) Lam.), pasternak pastewny (Pastinaca sativa L.), yam (Discorea spp.), maniok (Manihot esculenta Crantz). D/23–D/35 Rośliny przemysłowe I. Rośliny normalnie niesprzedawane do celów konsumpcyjnych, ponieważ przed ostatecznym użyciem wymagają obróbki przemysłowej. II. Obejmuje to nasiona roślin oleistych z wyłączeniem nasion i sadzonek roślin włóknistych, chmiel, tytoń i inne rośliny przemysłowe. D/23 Tytoń I. Nicotiana tabacum L. D/24 Chmiel I. Humulus lupulus L. D/25 Bawełna I. Gossypium spp. D/26 Rzepak i rzepik I. Brassica napus L. i Brassica rapa, uprawiane do produkcji oleju, zbierane jako suche ziarno. D/27 Słonecznik I. Helianthus annuus L. D/28 Soja I. Glycine max L. D/29 Siemię lniane (nasiona lnu zwyczajnego) I. Linum usitatissimum L., różne rodzaje, uprawiane głównie do produkcji oleju. D/30 Inne uprawy nasion oleistych I. Inne rośliny gdzie indziej niewymienione, uprawiane głównie ze względu na zawartość oleju, zbierane jako suche ziarno. II. Jest to np. gorczyca (Sinapis alba L.), mak (Papaver somniferum L.), ziarno sezamowe (Sesamum indicum L.), migdały ziemne (Cyperus esculentus L.) i orzechy ziemne (Arachis hypogea). D/31 Len zwyczajny I. Linum usitatissimum L., różne gatunki uprawiane głównie do produkcji włókna. D/32 Konopie I. Cannabis sativa L. D/33 Inne uprawy tekstylne I. Inne rośliny gdzie indziej niewymienione, uprawiane głównie ze względu na zawartość włókien. II. Może to być np. juta (Corchorus capsularis), manila (Musa textilis), sizal (Agave sisalana), kenaf (Hibiscus cannabinus). D/34 Rośliny oraz zioła zapachowe i lecznicze II. Główne rośliny oraz zioła zapachowe i lecznicze to: dzięgiel (Angelica spp.), wilcza jagoda (Atropa spp.), rumianek (Matricaria spp.), kminek (Carum spp.), naparstnica (Digitalis spp.), gencjana (Gentiana spp.), hizop (Hyssopus spp.), jaśmin (Jasminum spp.), lawenda (Lavandula spp.), majeranek (Origanum spp.), melisa (Melissa spp.), mięta (Mentha spp.), mak (Papaver spp.), barwinek (Vinca spp.), psyllium (nasiona) (Psyllium spp.), szafran (Curcuma spp.), szałwia (Salvia spp.), nogietek ogrodowy (Calendula spp.), waleriana (Valeriana spp.) itd. D/35 Rośliny przemysłowe, gdzie indziej niewymienione I. Inne rośliny przemysłowe gdzie indziej niewymienione. II. Mogą to być np. cykoria (Cichorium intibus L.) i trzcina cukrowa (Saccharum officinarum L.). D/14 i D/15 Świeże jarzyny, melony, truskawki II. Wyłącza się grzyby uprawne (I/2). D/14 Świeże jarzyny, melony i truskawki hodowane na zewnątrz lub pod przykryciem niskim (niedostępnym) D/14 a) Uprawy polne I. Jarzyny, melony i truskawki uprawiane na polach w płodozmianie z innymi uprawami rolnymi. II. Jarzyny uprawiane na polach są zazwyczaj, choć nie zawsze, przeznaczone do przetwórstwa przemysłowego, a nie bezpośrednio na rynek. Elementem podstawowym jest tu płodozmian stosowany w gospodarstwie: jeśli pola zajęte pod jarzyny podlegają płodozmianowi z uprawami innymi niż ogrodnicze (D/14 i D/16), pola te są uznawane za „otwarte”. D/14 b) Ogrodnictwo nastawione na rynek I. Jarzyny, melony i truskawki uprawiane na polu w płodozmianie z innymi uprawami ogrodniczymi (D/14 i D/16). II. Jarzyny uprawiane na rynek są zazwyczaj, choć nie zawsze, przeznaczone bezpośrednio na rynek, a nie do przetwórstwa przemysłowego. Elementem podstawowym jest tu system płodozmianu na polu: jeśli obszar zajęty pod jarzyny podlega płodozmianowi tylko z innymi uprawami ogrodniczymi (D/14 i D/16), jest to pole dla „ogrodnictwa na rynek”. D/15, D/17 i G/7 Uprawy pod szkłem lub przykryciem wysokim (dostępnym) I. Uprawy, które przez cały okres ich wzrostu lub przez dominującą część tego okresu znajdują się w szklarni lub pod stałym albo ruchomym przykryciem wysokim (szklanym czy też ze sztywnego lub elastycznego tworzywa sztucznego). II. Wyłącza się tu arkusze plastyku rozkładane płasko na ziemi, niedostępne dla człowieka grunty pod kloszami lub tunelami lub ruchome, oszklone ramy. Dla ruchomych szklarni lub wysokich przykryć rejestrowany obszar jest ogólną powierzchnią przykrytą w ciągu poprzednich 12 miesięcy (całkowitą przykrytą powierzchnię otrzymuje się przez sumowanie); nie jest to po prostu obszar przykryty w dowolnej chwili. Powierzchnie upraw rosnących przez pewien czas pod szkłem, a przez pewien czas na wolnym powietrzu rejestruje się jako powierzchnie całkowicie pod szkłem, chyba że czas przebywania pod szkłem jest bardzo ograniczony. Ta sama powierzchnia pod szkłem używana więcej niż jeden raz jest rejestrowana tylko raz. W odniesieniu do szklarni wielopiętrowych zaliczana jest tylko powierzchnia podstawy. D/16 Kwiaty i rośliny ozdobne (z wyłączeniem szkółek), na wolnym powietrzu lub pod niskim (niedostępnym) przykryciem ochronnym D/17 Kwiaty i rośliny ozdobne (z wyłączeniem szkółek), pod szkłem lub innym (dostępnym) przykryciem ochronnym D/18 Rośliny paszowe I. Wszystkie „zielone” rośliny uprawne przeznaczone do karmienia zwierząt, uprawiane w płodozmianie z innymi uprawami i zajmujące ten sam grunt przez mniej niż pięć lat (rośliny pastewne jednoroczne i wieloletnie). II. Rośliny „zielone” (w odróżnieniu od uprawianych na suche ziarno) są zwykle uprawiane do wypasu lub zbierane w formie zielonek, można je jednak zbierać w formie suchej, jak siano. Na ogół zbiera się i wykorzystuje na paszę całą roślinę oprócz korzeni. Włącza się uprawy niewykorzystywane w gospodarstwach, ale sprzedawane zarówno do bezpośredniego użytku w innych gospodarstwach, jak i do przemysłu. Włącza się zboża, rośliny przemysłowe i inne uprawy na gruntach ornych, zbierane i/lub konsumowane jako zielonki paszowe. Wyłącza się korzenie paszowe i rośliny kapustowate (D/12). D/18 a) Trawy okresowe I. Rośliny trawiaste przeznaczone do wypasu, na siano lub kiszonki, stosowane jako element normalnego płodozmianu upraw, pozostające na polu przez przynajmniej jeden rok uprawny, a mniej niż pięć lat, wysiewane z trawą lub mieszankami traw. Przed ponownym zasiewem pola są orane lub obrabiane innymi metodami, albo też rośliny niszczy się w inny sposób, np. przy użyciu środków chwastobójczych. II. Włącza się tu mieszanki roślin, głównie trawiastych i innych upraw paszowych (zwykle strączkowych), spasane, zbierane w formie zielonek lub jako suche siano. Nie włącza się upraw traw jednorocznych (trwających krócej niż jeden rok plonowania). D/18 b) Inne pasze zielone I. Inne przeważnie jednoroczne uprawy paszowe (np. groszki, zielona kukurydza, zboża zbierane i konsumowane jako zielonki, rośliny strączkowe). D/18 b/i) Zielona kukurydza (kukurydza na kiszonki). I. Kukurydza (Zea mays L.) uprawiana na kiszonki. II. Wszystkie formy kukurydzy paszowej, której nie zbiera się na ziarno (całe kolby, części całej rośliny lub cała roślina). Obejmuje to zieloną kukurydzę spożywaną przez zwierzęta bezpośrednio (bez kiszenia) oraz całe kolby (ziarno, łodygi, łuski) zbierane do skarmiania lub kiszenia. D/18 b iii) Inne rośliny paszowe I. Niewspomniane gdzie indziej inne rośliny uprawne przeznaczone na paszę dla zwierząt, zbierane w formie zielonek. II. Pozycja ta obejmuje różne gatunki koniczyny, jednoroczne lub trwałe: karmazynowa (Trifolium incarnatum L.), czerwona (T. pratense L.), biała (T. repens L.), egipska (T. alexandrinum), perska (T. resupinatum), oraz różne rodzaje lucerny siewnej. Włącza się tu mieszanki upraw paszowych złożone przede wszystkim z roślin strączkowych (normalnie > 80 %) i trawiastych, zbierane jako zielonki lub jako suszone siano. Włącza się tu uprawy jednoroczne, jak zboża, jednoroczne rajgrasy, jednoroczne sorgo, niektóre jednoroczne rośliny trawiaste, jak trawa łąkowa (Poa annua L.), gdzie indziej niewymienione rośliny należące do innych rodzin, np. krzyżowych, jak rzepak i dzwonek kalifornijski (Phacelia tanacetifolia Benth), jeśli są zbierane w stanie zielonym. Wyłączona jest zielona kukurydza. D/19 Grunty orne produkujące nasiona i sadzonki I. Grunty, na których produkuje się nasiona i sadzonki na sprzedaż, z wyłączeniem zbóż, ryżu, jarzyn strączkowych, ziemniaków oraz nasion oleistych. Nasiona i sadzonki na potrzeby własne gospodarstwa (np. młode rośliny w rodzaju sadzonek kapusty lub sałaty) umieszcza się w rozdziale dotyczącym danej uprawy. II. Obejmuje nasiona pasz zielonych. D/20 Inne rośliny uprawne I. Rośliny uprawne nieujęte w D/1–D/19 lub w D/21–D/35. II. Pozycja ta obejmuje tylko uprawy o małym znaczeniu ekonomicznym i powinna zawierać tylko takie rośliny, jakich nie można sklasyfikować w żadnej innej pozycji. Możliwie szeroko należy zarejestrować mieszanki upraw – albo według definicji odpowiedniej zmiennej, albo, jeśli takowej brak, przy uprawie o największym znaczeniu gospodarczym. Uprawę, której nie można zarejestrować oddzielnie, należy zgrupować z uprawami tego samego rodzaju, a nie z innymi uprawami innej kategorii. Przykładowo, małych obszarów obsianych lnem zwyczajnym na olej nie należy umieszczać w tej grupie, ale w grupie „inne rośliny oleiste”. D/21 i D/22 Ugór II. Ugoru nie można mieszać z kolejnymi uprawami (I/1) oraz z niewykorzystywanymi użytkami rolnymi (H/1). Podstawową cechą charakterystyczną ugoru jest pozostawienie go na odpoczynek, zwykle na okres pełnego roku plonowania. Ugorem może być: 1. pusty grunt, bez jakichkolwiek upraw; 2. grunt z roślinnością wyrośniętą w sposób naturalny, którą można wykorzystać jako paszę lub zaorać; 3. grunt obsiany wyłącznie do produkcji zielonek (ugór zielony). D/21 Ugór zupełnie niesubsydiowany I. Wszystkie grunty włączone w system płodozmianowy, uprawiane czy też nie, ale nieprodukujące zbioru plonów przez rok zbioru plonów, za które nie są wypłacane żadne subsydia ani pomoc finansowa. D/22 Ugór objęty programem zachęt do wyłączenia z produkcji i nieużytkowany ekonomicznie I. Obszary, za które gospodarstwo jest uprawnione do otrzymywania pomocy finansowej w celu zachęcenia go do wyłączenia gruntów ornych z eksploatacji, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1251/1999 ( 8 ) lub, gdzie to stosowne, z najnowszym ustawodawstwem. W razie istnienia podobnych programów krajowych ich obszary również podlegają włączeniu do tej charakterystyki. Obszary objęte programami wyłączania z produkcji na okres przekraczający pięć lat należy rejestrować w H/1 i H/3. II. Powierzchnie rolne objęte programami dopuszczającymi produkcję nieprzeznaczoną do spożycia i aktualnie znajdujące się pod zakontraktowanymi uprawami są rejestrowane w odpowiednim miejscu D/1–D/20 lub D/23–D/35.