16.10.1999 NL C 299/15 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Hogere voorziening, op 13 augustus 1999 ingesteld door (Wat de verwijzing in de kosten betreft)
Franse Republiek tegen het arrest, op 3 juni 1999 in
— schending van artikel 87, lid 4, subsidiair lid 6, van het zaak T-17/96 tussen Télévision française 1 SA (TF1) en
Reglement voor de procesvoering van het Gerecht van Commissie van de Europese Gemeenschappen, onder-
eerste aanleg. steund door Franse Republiek, gewezen door het Gerecht
van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen
(Derde kamer — uitgebreid)(1) C-107/95 P, Jurispr. 1997, blz. I-947.
(Zaak C-308/99 P)
(1999/C 299/16)
Verzoek van de Nederlandse Raad van State van 10 au- Bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen is
gustus 1999 om een prejudiciële beslissing in het geding op 13 augustus 1999 hogere voorziening ingesteld door
tussen 1. Mr J.C.J. Wouters; 2. Raad van de Balies van de Franse Republiek, vertegenwoordigd door K. Rispal-Bellanger
Europese Gemeenschap; 3. Mr J.W. Savelbergh; 4. Price en F. Million, als gemachtigden, domicilie gekozen hebbende
Waterhouse Belastingadviseurs BV, en Algemene Raad te Luxemburg ter Franse ambassade, Boulevard Joseph II 8b,
van de Nederlandse Orde van Advocaten tegen het arrest, op 3 juni 1999 in zaak T-17/96 tussen
Télévision française 1 SA (TF1) en Commissie van de EuropeseGemeenschappen, ondersteund door Franse Republiek, gewe- (Zaak C-309/99)
zen door het Gerecht van eerste aanleg van de Europese
Gemeenschappen (Derde kamer — uitgebreid). (1999/C 299/17)
De Nederlandse Raad van State heeft bij uitspraak van Rekwirante concludeert dat het den Hove behage:
10 augustus 1999, ingekomen ter griffie van het Hof van
Justitie op 13 augustus 1999, in het geding tussen 1. Mr— nietig te verklaren de punten 2 (voor zover het beroepJ.C.J. Wouters; 2. Raad van de Balies van de Europese Gemeen-krachtens artikel 90 EG-Verdrag (thans artikel 86 EG)schap; 3. Mr J.W. Savelbergh; 4. Price Waterhouse Belastingad-daarbij ontvankelijk wordt verklaard) en 6 van het beschik-viseurs BV, en Algemene Raad van de Nederlandse orde vankend gedeelte van het bestreden arrest;Advocaten, het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap-
pen verzocht om een prejudiciële beslissing over de navolgende— de in eerste aanleg door de Commissie ingediende conclu-vragen:sies toe te wijzen.
1a. Dient de term ondernemersvereniging in artikel 85 (thans:
81), eerste lid, van het EG-Verdrag aldus te worden
Middelen en voornaamste argumenten uitgelegd, dat daarvan slechts sprake is indien en voor
zover zulk een vereniging in het ondernemersbelanghandelt, zodat voor de toepassing van de bepaling een(Wat de ontvankelijkheid van het beroep krachtens artikel 90onderscheid moet worden gemaakt tussen activiteiten vanbetreft)de vereniging in het algemeen belang en andere activiteiten,
of is het enkele feit dat een vereniging mede kan handelen— dwaling ten aanzien van het recht, rechtens onjuistein het ondernemersbelang, voldoende om haar voor haarkwalificatie van de feiten: voor de ontvankelijkheid van eenhele optreden als ondernemersvereniging in de zin van dieberoep wegens nalaten is het bestaan van een handelings-bepaling aan te merken? Is het voor de toepassing van hetplicht vereist. Ingevolge het Verdrag is de Commissiecommunautaire mededingingsrecht relevant dat de doorevenwel niet verplicht maatregelen te nemen uit hoofdede desbetreffende instelling vastgestelde algemeen verbin-van artikel 90, lid 3, dat de Commissie een beoordelings-dende regels zijn vastgesteld krachtens wettelijke bevoegd-marge laat die te vergelijken is met die waarover dezeheid en in de hoedanigheid van bijzondere wetgever?instelling beschikt bij de toepassing van artikel 169 EG
(thans artikel 226 EG). 1b. Indien het antwoord op vraag 1a luidt dat alleen sprake is
van een ondernemersvereniging indien en voor zover zulk
Subsidiair stelt de Franse regering, dat het Gerecht niet kon een vereniging handelt in het ondernemersbelang, wordt
uitgaan van het bestaan van een „uitzonderingssituatie” in dan de vraag wanneer sprake is van het behartigen van het
de zin van de rechtspraak van het Hof, zonder de algemeen belang en wanneer niet — mede — door
noodzakelijkerwijs zeer beperkende strekking van dit be- communautair recht beheerst?
grip te miskennen. De uitzonderingssituaties in de zin van
het arrest Bundesverband der Bilanzbuchhalter (
1) moeten 1c. Indien het antwoord op vraag 1b luidt dat het communau-
tair recht hier een rol speelt, kan dan het door een instelling volgens de Franse regering beperkt blijven tot de gevallen
waarin overheidsmaatregelen aanvankelijk eigener bewe- als de Orde krachtens een wettelijke bevoegdheid ter
waarborging van de onafhankelijkheid en de partijdigheid ging door de ondernemingen in de zin van artikel 86
vastgestelde mededingingsbeperkende gedragingen „be- van de rechtshulp verlenende advocaat vaststellen van
algemeen verbindende regels met betrekking tot het aan- krachtigen” (begunstigen of versterken), teneinde te voor-
komen dat deze overheidstussenkomst dit soort gedragin- gaan van samenwerkingsverbanden door advocaten met
andere beroepsbeoefenaren ook naar communautair recht gen „afschermt” terwijl anders daartegen maatregelen zou-
den moeten worden genomen uit hoofde van de artike- worden aangemerkt als behartiging van het algemeen
belang? len 85 en 86 EG-Verdrag (thans artikelen 81 en 82 EG).
C 299/16 NL 16.10.1999 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
2. Indien op grond van de antwoorden op de hiervoor sub 1 dergelijk verbod, bijvoorbeeld naar gelang van de wijze
waarop de betrokkenen hun samenwerking feitelijk gestalte gestelde vragen geconcludeerd moet worden dat ook een
regeling als de Verordening als een besluit van een willen geven, hetzij aan de bepalingen betreffende het recht
van vestiging, hetzij aan die inzake het vrije verkeer van ondernemersvereniging in de zin van artikel 85 (thans:
81), eerste lid, van het EG-Verdrag moet worden aange- diensten moet voldoen?merkt, moet dan van een dergelijk besluit, voorzover het
algemeen verbindende regels vaststelt met betrekking tot 8. Vormt een verbod op een geïntegreerd samenwerkingsver-
het aangaan van samenwerkingsverbanden als hier aan band tussen advocaten en accountants als hiervoor aan de
de orde ter waarborging van de onafhankelijkheid en orde gesteld, een beperking op het recht van vestiging of
partijdigheid van de rechtshulp verlenende advocaat, wor- het vrije verkeer van diensten, dan wel beide?
den aangenomen dat het tot doel of gevolg heeft de
mededinging binnen de gemeenschappelijke markt te9. Indien uit de beantwoording van de voorafgaande vraagbeperken en in zoverre de handel tussen lidstaten ongun-voortvloeit dat van een van beide of beide daar genoemdestig te beïnvloeden? Welke zijn de voor de beoordeling vanbeperkingen sprake is, is dan de desbetreffende beperkingdeze vraag relevante uit het gemeenschapsrecht voort-gerechtvaardigd op de grond dat zij slechts een „verkoop-vloeiende criteria?modaliteit” behelst in de zin van het Keck en Mithouard-
arrest en daarbij geen sprake is van discriminatie, dan wel
op de grond dat zij voldoet aan de maatstaven die daarvoor3. Dient de term onderneming in artikel 86 (thans: 82) vandoor het Hof van Justitie in andere arresten, met name inhet EG-Verdrag aldus te worden uitgelegd dat, indienhet arrest Gebhard, zijn ontwikkeld?een instelling als de Orde is aan te merken als een
ondernemersvereniging, deze instelling ook is te beschou-wen als een onderneming of een groep van ondernemingen
in de zin van die bepaling, hoewel zij zelf geen economi-sche activiteit ontplooit?
4. Indien de voorafgaande vraag bevestigend wordt beant-
woord en geoordeeld moet worden dat een instelling alsBeroep, op 13 augustus 1999 ingesteld door Italiaansede Orde een machtspositie inneemt, maakt een dergelijkeRepubliek tegen Commissie van de Europese Gemeen-instelling daarvan dan misbruik, indien zij de bij haarschappenaangesloten advocaten verplicht om zich op de markt voor
juridische dienstverlening ten opzichte van anderen tegedragen op een wijze die de mededinging belemmert? (Zaak C-310/99)
(1999/C 299/18)5. Indien een instelling als de Orde voor de toepassing van de
communautaire mededingingsregels in haar geheel als een
ondernemersvereniging moet worden aangemerkt, dient Bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen isartikel 90 (thans: 86), tweede lid, van het EG-Verdrag dan op 13 augustus 1999 beroep ingesteld tegen Commissiealdus te worden uitgelegd, dat daaronder ook valt een van de Europese Gemeenschappen door Italiaanse Republiek,instelling als de Orde die met betrekking tot de samenwer- vertegenwoordigd door U. Leanza, als gemachtigde, bijgestaanking van advocaten met andere beroepsbeoefenaren al- door O. Fiumara, avvocato dello Stato, domicilie gekozengemeen verbindende regels vaststelt ter waarborging van hebbende te Luxemburg ter Italiaanse ambassade, rue Marie-de onafhankelijkheid en partijdigheid van de rechtshulp Adelaïde 5.verlenende advocaat?
Verzoekster vordert:
6. Indien een instelling als de Orde als een ondernemersvere-
— nietigverklaring van de beschikking van de Commissie van niging, dan wel als een onderneming of groep van
11 mei 1999, C(1999) 1364 def. (
1), voor zover deze met ondernemingen moet worden aangemerkt, staan de artike-
het onderhavig beroep wordt bestreden; len 3 sub g, 5, tweede alinea, en 85 en 86 (thans: 3 sub g,
10, 81 en 82) van het EG-Verdrag er dan aan in de wegdat een lidstaat bepaalt dat (een orgaan van) deze instelling — subsidiair, nietigverklaring van deze beschikking, voor
regels kan vaststellen die onder andere betrekking kunnen zover daarin de terugvordering wordt gelast van de
hebben op samenwerking van advocaten met andere bedragen die onverenigbare steunmaatregelen vormen;
beroepsbeoefenaren, terwijl het overheidstoezicht op die
vaststelling beperkt is tot de bevoegdheid een dergelijke— verwijzing van de Commissie in de kosten.regeling te vernietigen, zonder dat de overheid een eigen
regeling voor de vernietigde in de plaats kan stellen?
Middelen en voornaamste argumenten
7. Zijn op een verbod van samenwerking tussen advocaten
en accountants, als hier aan de orde, zowel de Verdrags- 1. De beschikking van de Commissie schijnt aanvechtbaar
wegens misbruik van bevoegdheid en onvoldoende (onsa- bepalingen betreffende het recht van vestiging als die
inzake het vrije verkeer van diensten van toepassing, of menhangende) motivering met betrekking tot de omschrij-
ving van de categorie van „jongeren” die wordt aangemerkt dient het EG-Verdrag aldus te waren uitgelegd, dat een