1 Het verloop van het geding
1.1 De rechtbank heeft kennisgenomen van de volgende stukken:
- tussenvonnis van deze rechtbank d.d. 28 september 2005, alsmede de
daaraan ten grondslag liggende stukken;
- akte aan de zijde van BG Freight;
- incidentele conclusie houdende exceptie van onbevoegdheid aan de zijde
van [gedaagde 1];
- conclusie van antwoord in het bevoegdheidsincident aan de zijde van BG
Freight.
1.2 In voornoemd tussenvonnis heeft de rechtbank BG Freight in
de gelegenheid gesteld haar beroep op een forumkeuzebeding in de
cognossementvoorwaarden te onderbouwen, onder meer door het
overleggen van een leesbare kopie van het betreffende cognossement.
1.3 [gedaagde 1] heeft het verstek bij rolle van 21 december 2005
gezuiverd.
2 Het geschil
in de hoofdzaak
2.1 De vordering van BG Freight luidt - verkort weergegeven - om voor
recht te verklaren dat gedaagden in een eventuele schadevordering
jegens BG Freight niet ontvankelijk zijn, althans dat BG Freight niet
aansprakelijk is jegens gedaagden ter zake de beweerde transportschade
met betrekking tot de in de dagvaarding genoemde zendingen, althans
dat BG Freight niet verder aansprakelijk is jegens gedaagden dan tot
het bedrag van de beperking als onder meer bedoeld in artikel 11
cognossementsvoorwaarden, kosten rechtens.
2.2 Aan deze vordering heeft BG Freight, kort en zakelijk weergegeven,
het volgende ten grondslag gelegd:
- BG Freight heeft in opdracht van [gedaagde 1], althans in opdracht van
Allied Distillers, door bemiddeling van haar agent W. Knight Watson &
Co. Ltd. (verder: W. Knight Watson), een container met nummer ECBU
450323-9 met whisky, over zee van Grangemouth (Verenigd Koninkrijk),
naar Antwerpen (België) vervoerd. Op 16 oktober 2004 is de container in
Antwerpen gelost;
- BG Freight heeft aan N.V. European Containers opdracht verstrekt met
betrekking tot het vervoer over de weg van de container van Antwerpen
naar Vatry (Frankrijk) ter aflevering aan Graveleau. N.V. European
Containers heeft het vervoer van de container uitbesteed aan DD Trans
N.V. Op of omstreeks 20 oktober 2004 is de container geladen op een
vrachtwagen van DD Trans. In de nacht van 20 op 21 oktober 2004 is de
vrachtwagencombinatie gestolen. Hierdoor is schade ontstaan;
- BG Freight stelt dat haar op grond van artikel 8A(2) (g) van de
cognossementsvoorwaarden een beroep op overmacht toekomt omdat
de diefstal het gevolg is van omstandigheden die zij niet heeft kunnen
vermijden en waarvan zij de gevolgen niet heeft kunnen verhinderen;
- indien aangenomen zou worden dat BG Freight wel aansprakelijk
is voor de schade komt haar een beroep toe op de beperking
van de aansprakelijkheid, mede op basis van artikel 11 van de
cognossementsvoorwaarden.
in het incident
2.3 Vóór alle weren concludeert [gedaagde 1] dat deze rechtbank zich
onbevoegd dient te verklaren tot kennisname van de vorderingen van BG
Freight.
[gedaagde 1] heeft hiertoe aangevoerd dat zij in Schotland is gevestigd
zodat de Schotse rechter op grond van artikel 2 lid 1 EEX-Verordening
nr. 44/2001 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de
tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (hierna:
EEX-Vo) bevoegd is.
[gedaagde 1] betwist dat tussen partijen een forumkeuze is
overeengekomen.
2.4 Het verweer van BG Freight strekt tot afwijzing van de incidentele
vordering van [gedaagde 1], kosten rechtens.
BG Freight beroept zich op het in artikel 26 van de
cognossementsvoorwaarden opgenomen forumbeding, op grond waarvan
de Nederlandse rechter bevoegd is. Dit artikel luidt als volgt:
"(…)
26 LAW and JURISDICTION
The Contract evidenced by or contained in this Bill of Lading shall be
governed by the law and Civil Code of the Netherlands and any claim
or dispute arising hereunder or in connection herewith shall (without
prejudice to the Carrier's right to commence proceedings in any other
jurisdiction) be subject to the jurisdiction of the Netherlands Courts.
(…)"
2.4.1 Volgens BG Freight is voldaan aan de eisen van artikel 23 EEX-Vo
omdat:
- tussen partijen de toepasselijkheid van de cognossementsvoorwaarden
is overeengekomen. Dit blijkt uit de brief van W. Knight Watson d.d. 2
april 2004 aan [gedaagde 1] die als volgt luidt: "For and on behalf of
our Principal BG Freight Line B.V., Rotterdam we would like to take this
opportunity to remind of the terms and conditions of carriage under which
your consignments are currently carried.
A copy of the conditions is attached, should you have any questions
regarding terms of carriage please do not hesitate to contact us" en
[gedaagde 1] geen bezwaar heeft gemaakt tegen de toepasselijkheid van
deze voorwaarden;
- sprake is van een bestendige relatie tussen [gedaagde 1] en BG Freight
zodat sprake is van een "handelwijze die tussen partijen gebruikelijk is";
- [gedaagde 1] als professioneel logistiek dienstverlener bekend
is met zeevervoer onder cognossementsvoorwaarden welke
cognossementsvoorwaarden normaliter een jurisdictieclausule bevatten.
3 De beoordeling
in het incident en in de hoofdzaak
3.1 De exceptie van onbevoegdheid is vóór alle weren en derhalve tijdig
genomen.
3.2 Teneinde te bepalen of deze rechtbank bevoegd is om van de
vorderingen van BG Freight kennis te nemen, dient eerst te worden
onderzocht of tussen partijen een forumkeuzebeding in de zin van artikel
23 EEX-Vo is overeengekomen, niet gesteld of gebleken is dat deze
bevoegdheid op andere bepalingen kan zijn gegrond.
3.3 Voor het aannemen van een geldige forumkeuze eist artikel 23
EEX-Vo dat de overeenkomst tot aanwijzing van een bevoegde rechter
gesloten dient te worden hetzij (a) bij een schriftelijke overeenkomst,
hetzij bij een schriftelijk bevestigde mondelinge overeenkomst, (b) hetzij
in een vorm die toegelaten wordt door de handelwijzen die tussen partijen
gebruikelijk zijn geworden, (c) hetzij, in de internationale handel, in een
vorm die overeenstemt met een gewoonte waarvan de partijen op de
hoogte zijn of hadden behoren te zijn en die in de internationale handel
algemeen bekend is en door partijen bij dergelijke overeenkomsten in de
betrokken handelsbranche doorgaans in acht worden genomen.
3.4 Gelet op hetgeen partijen over en weer hebben gesteld moet als
vaststaand worden aangenomen dat de onderhavige overeenkomst met
betrekking tot het vervoer van de container tussen [gedaagde 1] als
afzender en BG Freight als vervoerder mondeling gesloten is. Ter zake van
dit vervoer is geen cognossement afgegeven.
In het geval van een mondelinge overeenkomst is sprake van een
rechtsgeldige forumkeuze, indien de overeenkomst schriftelijk wordt
bevestigd onder toezending van de algemene voorwaarden met het
daarin vervatte forumbeding en de wederpartij deze bevestiging
schriftelijk aanvaardt. De enkele toezending in april 2004 van de
cognossementsvoorwaarden door de agent van BG Freight aan [gedaagde
1] valt niet aan te merken als een forumkeuzeovereenkomst in de zin
van artikel 23 lid 1 onder a EEX-Vo nu hieruit niet valt af te leiden dat
over de forumkeuzeclausule een wilsovereenstemming heeft bestaan
tussen partijen die duidelijk en nauwkeurig tot uitdrukking komt. Daarbij
is van belang dat die cognossementsvoorwaarden er, naar [gedaagde
1] terecht stelt, van uitgaan dat er een cognossement (Bill of Lading) is
afgegeven, terwijl in casu vaststaat dat zulks niet het geval is. Niet van
belang is dat [gedaagde 1] indertijd geen bezwaar heeft gemaakt tegen
de cognossementsvoorwaarden en de daarin opgenomen forumkeuze-
overeenkomst.
Evenmin is voldoende het Certificate of Shipment d.d. 21 oktober 2004,
nu daarin - door W. Knight Watson namens BG Freight - wel het transport
op zich, maar niet de voorwaarden worden bevestigd.
Als een mondelinge overeenkomst deel uitmaakt van de lopende
handelsbetrekkingen tussen partijen, vervalt de eis van schriftelijke
bevestiging door de wederpartij. In dat geval moet in de bevestiging
van de overeenkomst door de partij, die de forumkeuze in haar
algemene voorwaarden heeft opgenomen, naar die forumkeuze worden
verwezen. Ook dat is in dit geval niet gebeurd. BG Freight heeft slechts
aangegeven dat partijen vaker zaken met elkaar hebben gedaan en dat
de voorwaarden in april 2004 door haar agent W. Knight Watson aan
[gedaagde 1] zijn toegezonden. Een en ander is gelet op het voorgaande
echter niet voldoende voor de geldigheid van de forumkeuze. Ook hier
is, om dezelfde reden, de Certificate of Shipment d.d. 21 oktober 2004
onvoldoende.
Tenslotte heeft BG Freight tegenover de betwisting van [gedaagde 1]
onvoldoende gemotiveerd gesteld dat en waarom de vorm waarin de
forumkeuze-overeenkomst is gegoten, dat wil zeggen, toezending van
de cognossementsvoorwaarden met daarin vervat het forumkeuzebeding
een half jaar voorafgaand aan de overeenkomst, zonder dat een
cognossement wordt afgegeven, een vorm is die overeenstemt met een
gewoonte in de internationale handel.
Niet voldaan is derhalve aan de eisen die artikel 23 EEX-Vo stelt zodat
niet is komen vast te staan dat sprake is van een geldige forumkeuze voor
de Nederlandse rechter.
Gelet op het vorenstaande is er geen ruimte om BG Freight toe te laten
tot het bewijs; immers, haar stellingen zijn onvoldoende concreet terwijl
bovendien onduidelijk is welke stellingen zij aanbiedt te bewijzen.
3.5 De rechtbank zal zich gelet op het vorenstaande onbevoegd verklaren
tot kennisname van de vorderingen van BG Freight voor zover zij zijn
gericht tegen [gedaagde 1].
In de hoofdzaak voorts:
3.6 De rechtbank is ook niet bevoegd om kennis te nemen van de
vorderingen van BG Freight voor zover zij zijn gericht tegen Allied
Distillers en Graveleau, nu deze niet in Nederland wonen en de diensten
niet in Nederland zijn verricht.
3.7 Als de in het ongelijk gestelde partij zal BG Freight worden
veroordeeld in de kosten van deze procedure.