ID 1992-424
NIPR 1992 424
INST Hof 's-Hertogenbosch
DD 1992/04/14
ROL rolno. 868/91
rolno. 869/91
FEIT
In het kader van een aandelentransactie in juni 1988 waarbij I. M. BV
(hierna: IM) de aandelen in A. BV kocht, heeft de in België wonende V. R.
(geïntimeerde 1 in de zaken a en b) zich aan een non-concurrentiebeding
gebonden. In November 1990 heeft IM middels een activa/passiva
transactie haar onderneming overgedragen aan P. BV, met inbegrip
van de aandelen in A. P. heeft nadien haar naam gewijzigd in J. BV
(appellante in de zaken a en b). IM en A. die voorheen beiden hun bedrijf
uitoefenden op het gebied van tuinmeubilair zijn daarmee gestopt. V.
R. is werkzaam bij de Zwitserse vennootschap D. (geïntimeerde 2 in de
zaak a). Hij ontwikkelt voor D. modellen van uit kunststof vervaardigde
tuinmeubelen. De Nederlandse vennootschap M. BV (aanvankelijk
geïntimeerde 2 in de zaak b) verkoopt kunststof-tuinmeubelen. Hangende
de procedure in hoger beroep is het geding tegen M. BV geschorst
wegens faillietverklaring van deze partij. J. heeft in beide zaken in kort
geding ordemaatregelen gevorderd, in de zaak a: jegens V. R. en D.
bij dagvaarding van 4 september 1991 en in de zaak b: jegens V. R.
en M. bij dagvaarding van 12 september 1991. J. stelde daartoe dat V.
R. jegens haar wanprestatie heeft gepleegd door het genoemde non-
concurrentiebeding te overtreden (zaken a en b) en dat D. (zaak a)
respectievelijk M. (zaak b) onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld
door van die wanprestatie te profiteren. In de zaak a hebben V. R.
en D.zich beroepen op onbevoegdheid van de Pres., hetgeen door de
Pres. werd gehonoreerd. (Pres.Rb. Breda 13 september 1991, NIPR
1992 nr. 129). In de zaak b heeft J. verzocht deze te voegen met de
aanhangige zaak a, welk verzoek door de Pres. is afgewezen daar de zaak
a niet is een zaak tussen dezelfde partijen als de partijen in de zaak b.
(Pres.Rb. Breda 19 september 1991). Het beroep van V. R. in de zaak b
op onbevoegdheid van de Pres. is afgewezen: De Pres. verklaarde zich
bevoegd maar weigerde de door J. gevraagde voorzieningen. J. gaat van
beide vonnissen in beroep.
OVERW
Pres.Rb. Breda 13.9.1991 (zaak a)
De Pres. verklaart zich niet bevoegd, in het geding tussen J. en
V. R. op grond van art. 2 EEX en in het geding tussen J. en D. "op
overeenkomstige grond", "gelet op het door Nederland en Zwitserland
reeds ondertekende Verdrag van Lugano." Pres.Rb. Breda 19.9.1991
(zaak b) "Het beroep van V. R.op de onbevoegdheid van de Pres. wordt
verworpen, daar in dit geding ook M. BV verweerder is en deze laatste
in dit arrondissement gevestigd is. Bovendien wordt bij dagvaarding
gesteld dat V. R.het non-concurrentiebeding overtreedt door t.b.v. M. BV
werkzaam te zijn, zodat het gevraagde verbod in dit arrondissement ten
uitvoer moet worden gelegd."
M.b.t. de beweerde overtreding van het non-concurrentiebeding
overweegt de Pres. dat de - door V. R. betwiste - stelling van J. dat IM
haar rechten uit het non-concurrentiebeding reeds in het kader van
de activa/passiva transactie in november 1990 aan P. (thans J.) heeft
overgedragen in het midden kan worden gelaten. "Immers, het non-
concurrentiebeding houdt niet in dat IM gerechtigd is haar claim op non-
concurrentie over te dragen aan een derde in die zin dat V. R.alsdan
jegens die derde tot non-concurrentie verplicht is. Bij gebreke van een
dergelijk beding kan niet worden aangenomen dat V. R. op grond van
een buiten hem om gesloten overeenkomst tussen IM en J. (voorheen
P.) gebonden is aan een non-concurrentiebeding van een andere inhoud
dan hij met IM was overeengekomen, t.w. dat hij zich thans jegens J.
van concurrentie moet onthouden. De omstandigheid dat J. de activa van
IM heeft overgenomen en feitelijk de onderneming van IM voortzet doet
dit niet anders zijn. De stelling van J. dat het non-concurrentiebeding
op haar zou zijn overgegaan doordat bij de activa/passiva transactie de
rechten en verplichtingen van IM jegens D. uit een overeenkomst van
december 1989 aan haar zijn overgedragen is van alle grond ontbloot."
Ook wanneer het vorenstaande anders zou zijn, zouden de tegen V.
R.gerichte vorderingen volgens de Pres. niet toewijsbaar zijn. Blijkens
de genoemde overeenkomst van december 1989 tussen IM en D. en de
correspondentie met IM daarna moet IM reeds lang bekend zijn met de
activiteiten van V. R.t.b.v. D., doch IM is kennelijk nooit met een beroep
op het concurrentie-beding daartegen opgekomen. Op grond hiervan
meent de Pres., "gaat het in ieder geval niet aan dat J. in kort geding
zou kunnen doen verbieden wat de eigenlijke contractspartij van V. R.
bij het non-concurrentiebeding tenminste heeft gedoogd. (...) Waar
J., gelet op al het vorenstaande, geen rechten kan ontlenen aan het
tussen IM en Van Rhienen overeengekomen non-concurrentiebeding,
en, zo dit al anders mocht zijn, niet aannemelijk heeft gemaakt dat V.
R. dit non-concurrentiebeding heeft overtreden, kan er geen sprake
van zijn dat M. onrechtmatig jegens J. handelt omdat zij profiteert van
door V. R. gepleegde wanprestatie door het (door D./V. R. ontwikkelde)
Coromos-bed en de Fiji-stoel te verkopen. Volledigheidshalve wordt hier
echter aan toegevoegd dat ook wanneer juist zou zijn dat V. R. door
overtreding van het non-concurrentiebeding jegens J. wanprestatie heeft
gepleegd, dit nog niet betekent dat M. onrechtmatig jegens J. handelt
door het Coromos-bed en de Fiji-stoel te verkopen." Ook uitgaande van
deze laatste veronderstelling komt de Pres. tot de conclusie dat M. niet
onrechtmatig heeft gehandeld en dat de door J. gevraagde voorzieningen
derhalve dienen te worden geweigerd.
Hof 's-Hertogenbosch
"4. De beoordeling.
In hoger beroep heeft J. de voeging van de zaken onder de rolnos. 868/91
en 869/91 verzocht op grond van verknochtheid.
Beide zaken zijn ten dele met elkaar verknocht, des dat in beide zaken
aan V. R. onder meer wanprestatie wordt verweten uit hoofde van
eenzelfde non-concurrentiebeding en aan de andere oorspronkelijk
gedaagden het profiteren daarvan. Daartegenover staat, dat de mede-
geïntimeerden in beide zaken niet dezelfde partijen zijn. Bovendien is
in appel in de zaak onder rolno. 868/91 de bevoegdheid van de rechter
nog in dispuut. Geïntimeerden in die zaak hebben er belang bij niet door
voeging te worden afgetrokken van de bevoegde rechter die de wet hen
toekent.
(...) De voeging op de voet van art. 159 Rv. wordt dan ook geweigerd.
Aan het belang van J. wordt dan ook voldoende tegemoet gekomen door
een zogenaamde rolvoeging. in de zaak onder rolno. 868/91 (zaak a.
Red.). In dit geding is in dispuut de bevoegdheid van de Pres. om kennis
te nemen van de pretense vordering van J. op V. R. en D..
Voor wat betreft de vordering tegen V. R. moet worden vastgesteld dat
deze vordering een burgerlijke zaak betreft in de zin van art. 1 alinea
1 van het EEG Executieverdrag. J. heeft betwist, dat dit Verdrag van
toepassing is, omdat bij de overeenkomst, waarin mede vorenbedoeld
non-concurrentiebeding werd overeengekomen, ten aanzien waarvan J.
aan V. R. wanprestatie verwijt, is bepaald, dat geschillen aangaande die
overeenkomst aan arbitrage zijn onderworpen.
J. is dan ook van oordeel, dat op grond van art. 1 alinea 2 sub 4
het onderwerpelijke geschil niet wordt beheerst door de bepalingen
van voormeld Verdrag. Reden om arbitrage te onttrekken van de
werkingssfeer van dit Verdrag is gelegen in het feit, dat deze materie
reeds in talrijke internationale verdragen is geregeld. Partijen hebben
volgens hun stellingen geen arbitrale spoed-procedure ingesteld. Naar het
voorlopig oordeel van het Hof mag de in art. 1 alinea 2 onder 4 van het
EEG Executieverdrag genoemde uitzondering op de werkingssfeer van het
Verdrag niet zodanig ruim worden uitgelegd, dat daardoor elk geschil dat
mogelijk ten gronde aan arbitrage zou kunnen worden onderworpen reeds
daarom buiten de werkingssfeer van dat Verdrag zou vallen.
Aan het rapport van Jenard over het Verdrag ontleent het Hof, dat
de onderwerpen van alinea 2 van art. 1 van het Verdrag alleen zijn
uitgesloten, wanneer zij het hoofdonderwerp van het geding uitmaken,
maar dat zij buiten de uitsluiting vallen wanneer zij incidenteel en als
prealabele vragen aan de rechter worden voorgelegd. De in dat rapport en
dat van Schlosser over dat Verdrag gegeven voorbeelden van geschillen,
die aan de werkingssfeer van het Verdrag zijn onttrokken, zijn van een
geheel andere aard dan het onderhavige geschil. Van toepassing van
het Verdrag is uitgezonderd de gehele arbitrale procedure zelf en wat
daarmede verband houdt, zoals de bevoegdheid van arbitrale colleges
alsmede om, de erkenning en de tenuitvoerlegging van hun beslissingen,
welke onderworpen zijn aan het daarop betrekking hebbend verdrag
en het EEG Executieverdrag. Waar V. R. in Schoten in België woont is
derhalve in beginsel de Pres. van de Handelsrechtbank te Antwerpen
bevoegd.
Voorzover J. in hoger beroep nog heeft willen wijzen op art. 24 van het
EEG Executieverdrag en heeft willen stellen, dat op grond daarvan de
Pres. van de Rb. te Breda niettemin bevoegd is, geldt het navolgende.
Veronderstellenderwijze aannemende, dat een in kort geding te geven
beslissing kan worden aangemerkt als een voorlopige of bewarende
maatregel als bedoeld in dat artikel, dan nog moet deze uitzondering
op de algemene regel in art. 2 van het Verdrag, naar het voorlopig
oordeel van het Hof, beperkt worden uitgelegd en wel in die zin, dat
de geadieerde rechter slechts dan bevoegd is, wanneer de gevorderde
maatregel zijn effect moet sorteren in het rechtsgebied van die rechter.
Het tegen V. R. gevraagde verbod luidt evenwel algemeen en beperkt
zich niet tot het arrondissement Breda. Zelfs indien zou moeten worden
aangenomen t.a.v. V. R. dat het EEG Executieverdrag niet van toepassing
zou zijn, dan nog zou dit niet hebben geleid tot bevoegdheid van de Pres.
van de Rb. te Breda. Immers in dat geval zou van toepassing zijn het
Belgisch-Nederlands Executieverdrag.
Immers op grond van de hoofdregel vervat in art. 3 lid 1 van dat
Verdrag zou evenzeer de Belgische rechter moeten worden geadieerd,
zijnde gesteld noch gebleken, dat zich in deze voordoet art. 4 van dat
Verdrag. J. heeft nog wel gewezen op art. 8 van dat Verdrag, waarin de
mogelijkheid wordt geopend om in afwijking van de hoofdregel voorlopige
of conservatoire maatregelen te treffen, doch die bepaling heeft eenzelfde
beperkte betekenis als art. 24 EEG Executieverdrag. Mitsdien faalt de
grief voor wat betreft de vordering tegen V. R. Anders is het evenwel
m.b.t. de vordering tegen D., welke in Zwitserland is gevestigd. Weliswaar
was ten tijde van het uitbrengen van de inleidende dagvaarding het
Verdrag van Lugano door Nederland en Zwitserland ondertekend, doch
dit Verdrag is eerst nadien en wel op 1 januari 1992 in werking getreden.
Waar de overeenkomstige bevoegdheidsregel als neergelegd in art. 2 EEG
Executieverdrag nog niet gold, kan daarop in afwijking van bestaande
bevoegdheidsregels niet worden geanticipeerd.
Bij gebreke van bijzondere bevoegdheidsregels krachtens een met
Zwitserland gesloten verdrag, waren de toepasselijke bevoegdheidsregels
te vinden in art. 126 Rv., waarvan lid 3 i.c. van toepassing is, zodat de
Pres. van de Rb. te Breda, binnen welker grondgebied J. is gevestigd,
bevoegd was van de vordering kennis te nemen. Mitsdien dient het
beroepen vonnis te worden vernietigd voor wat betreft de t.a.v. de
vordering tegen D. gegeven beslissingen en moet te dien aanzien de zaak
worden teruggewezen naar de Pres. van de Rb. te Breda, nu D. alleen in
rechte was verschenen om de bevoegdheid van de Pres. te betwisten. (...)
in de zaak onder rolno. 689/91 (zaak b. Red.).
(...)
Waar het in dit geding gaat om een vordering tot het treffen van
ordemaatregelen, zal het Hof in het navolgende veronderstellenderwijze
uitgaan van een overgang van het ten processe bedoelde non-
concurrentiebeding op J., welke kwestie in grief III aan de orde wordt
gesteld. Slagen immers de grieven IV en V niet dan kan de beslissing op
de vraag of dat beding op J. is overgegaan als niet meer relevant buiten
beschouwing worden gelaten.
In grief IV beklaagt J. zich erover dat de Pres. dit beding te beperkt
uitlegt, zulks evenwel ten onrechte." Op grond van de eigen stelling
van J. dat voorzover de activiteiten van V. R./D. zich beperken tot het
ontwikkelen van tuinmeubilair, deze de belangen van J. niet raken en op
grond dat IM zich nooit heeft verzet tegen de activiteiten van V. R./D.,
komt het Hof tot de conclusie "dat het non-concurrentiebeding de facto
slechts beperkt was tot handelsactiviteiten van V. R.m.b.t. tuinmeubelen.
Het is ook hierop dat naar de letter de vorderingen van J. betrekking
hebben; het zou te ver gaan om onder 'verkoopbevorderende activiteiten
m.b.t. de produktie' in het petitum van de inleidende dagvaarding tevens
te begrijpen de ontwerp- c.q. ontwikkelingsactiviteiten van V. R..
Mitsdien komt thans aan de orde de vraag of V. R. zich in strijd met meer
bedoeld non-concurrentiebeding heeft ingelaten met handelsactiviteiten
(grief V. Red.).
(...)
J. heeft aangeboden haar stellingen te dier zake te bewijzen d.m.v.
getuigen, doch een procedure in kort geding leent zich daartoe in het
algemeen niet. De Pres. heeft dan ook terecht overwogen, dat niet is
aangetoond noch aannemelijk gemaakt, dat V. R. dergelijke, op het non-
concurrentiebeding inbreuk makende activiteiten heeft ondernomen."
In de zaak a vernietigt het Hof het vonnis; het Hof verklaart de Pres.
bevoegd en verwijst de zaak naar hem terug. In de zaak b bekrachtigt het
Hof het vonnis tussen J. en V. R.