Partijen worden hierna aangeduid respectievelijk als "Bascitrus", "Juice
Trade" en "Sparti Hellas".
1 Het verloop van het geding
De rechtbank heeft kennisgenomen van de volgende stukken:
- dagvaarding d.d. 19 juli 2007, met producties;
- incidentele conclusie tot onbevoegdheid tevens incidentele vordering
ex artikel 843a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv), met
producties;
incidentele antwoordconclusie, met producties;
- de stukken van de ten verzoeke van Bascitrus en ten laste van Sparti
Hellas gelegde conservatoire beslagen.
2 De vaststaande feiten
Als enerzijds gesteld en anderzijds erkend dan wel niet of onvoldoende
gemotiveerd weersproken, gelet ook op de in zoverre niet betwiste
inhoud van de in het geding gebrachte producties, staat tussen partijen -
voorzover van belang - het volgende vast:
2.1 Bascitrus drijft een onderneming die - onder andere - handelt in
Braziliaans sinaasappelsapconcentraat. Juice Trade is handelsagent in de
sinaasappelsapbranche.
2.2 In 2006 zijn tussen Bascitrus en Sparti Hellas koopovereenkomsten
gesloten met betrekking tot de levering door Bascitrus aan Sparti Hellas
van 800 ton Braziliaans sinaasappelsapconcentraat voor een totaalbedrag
van US$ 301.704,12.
Sparti Hellas heeft het sinaasappelsapconcentraat na verwerking met
haar eigen product doorverkocht aan derden, waaronder aan Sokpol, een
Poolse vennootschap.
2.3 Tussen partijen is overeengekomen de toepasselijkheid van de
‘Conditions of Business’ van de ‘Waren-Verein der Hamburger Börse e.V.’.
§ 9 van deze ‘Conditions of Business’ luidt, voor zover van belang, als
volgt:
"(…)
(1) The place of performance for the delivery of commodities is the
seller’s domicile, unless the circumstances indicate a different place of
performance.
(..)".
3 Het geschil
in de hoofdzaak
3.1 De vordering luidt - verkort weergegeven - om bij vonnis uitvoerbaar
bij voorraad Sparti Hellas:
I. primair:
1. te veroordelen tot betaling aan Bascitrus een bedrag ad US$
291.734,00 bij wijze van hoofdsom;
2. te veroordelen tot betaling aan Bascitrus van de rente overeenkomstig
de ‘Basiszinssatz’ in § 247 BGB, vermeerderd met 2 % per jaar over de
bedragen en data genoemd in het petitum van de dagvaarding onder
punt 2 van de primaire vordering, althans telkens vanaf de datum waarop
het verzuim van Sparti Hellas is ingetreden tot op de dag der algehele
voldoening;
3. te veroordelen tot betaling aan Bascitrus van een bedrag ad € 3.500,-
aan buitengerechtelijke incassokosten;
subsidiair:
1. te veroordelen tot betaling aan Juice Trade een bedrag ad US$
291.734,- bij wijze van hoofdsom;
2. te veroordelen tot betaling aan Juice Trade van de rente
overeenkomstig de ‘Basiszinsatz’ in § 247 BGB, vermeerderd met 2%
per jaar over de bedragen en data genoemd in het petitum van de
dagvaarding onder punt 2 van de subsidiaire vordering, althans telkens
vanaf de datum waarop het verzuim van Sparti Hellas is ingetreden tot op
de dag der algehele voldoening;
3. te veroordelen tot betaling aan Juice Trade van een bedrag ad €
3.500,- aan buitengerechtelijke incassokosten;
II. 4. te veroordelen tot betaling aan Juice Trade van een bedrag ad €
1.660,06;
5. te veroordelen tot betaling aan Juice Trade van een bedrag ad US$
31.538,49;
6. te veroordelen tot betaling aan Juice Trade van de rente
overeenkomstig de ‘Basiszinssatz’ in § 247 BGB vermeerderd met 2%
over de bedragen en data genoemd in het petitum van de dagvaarding
onder punt II. 6, althans telkens vanaf de dag waarop het verzuim van
Sparti Hellas is ingetreden tot op de dag der algehele voldoening;
7. te veroordelen tot betaling aan Juice Trade van een bedrag ad €
1.000,- aan buitengerechtelijke incassokosten;
III. 8. te veroordelen in de kosten van het geding.
3.2 Bascitrus heeft aan haar vorderingen de stelling ten grondslag gelegd
dat Sparti Hellas de overeenkomsten van april 2006 en juni 2006 niet
is nagekomen nu zij een bedrag van US$ 291.734,12 onbetaald heeft
gelaten.
Subsidiair, voor zover aangenomen zou worden dat de vordering van
Bascitrus op Juice Trade is overgegaan, vordert Juice Trade betaling van
US$ 291.734, -.
3.3 Juice Trade heeft aan haar vorderingen de stelling ten grondslag
gelegd dat zij uit hoofde van commissie, ter zake de tussen Bascitrus
en Sparti Hellas tot stand gekomen overeenkomsten, en bij wijze van
vergoeding ten behoeve van Sparti Hellas voorgeschoten kosten, een
bedrag te vorderen heeft van Sparti Hellas van US$ 31.538,49.
in het bevoegdheidsincident
3.4 De vordering van Sparti Hellas luidt dat de rechtbank zich onbevoegd
zal verklaren om van de vorderingen van Bascitrus en Juice Trade kennis
te nemen, met veroordeling van Bascitrus en Juice Trade in de kosten van
de procedure voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad.
vorderingen van Bascitrus
3.5 Sparti Hellas stelt dat zij op grond van artikel 2 van de Verordening
(EG) nr. 44/2001 van de Raad betreffende de rechterlijke bevoegdheid,
de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en
handelszaken (hierna EEX-Vo) gedagvaard had moeten worden voor de
Griekse rechter. Rotterdam is niet als plaats van levering overeengekomen
zodat de rechtbank haar bevoegdheid niet kan ontlenen aan artikel 5 lid 1
van de EEX-Vo.
vorderingen van Juice Trade
3.6 Ook ten aanzien van de vordering van Juice Trade stelt Sparti Hellas
dat zij op grond van artikel 2 van de EEX-Vo gedagvaard had moeten
worden voor de Griekse rechter.
De door Juice Trade verstrekte diensten werden vanuit Hamburg,
Duitsland verricht zodat op grond van artikel 5 lid 1 van de EEX-Vo de
Duitse rechter bevoegd is.
Dit geldt zowel voor de vordering tot betaling van commissie en
voorgeschoten kosten als voor de subsidiaire vordering van Juice Trade.
3.7 Bascitrus en Juice Trade hebben de vordering gemotiveerd betwist en
geconcludeerd tot niet-ontvankelijk-verklaring van Sparti Hellas, althans
tot ontzegging van haar vordering, met veroordeling van Sparti Hellas in
de kosten van het incident.
in het incident ex artikel 843a Rv
3.8 De - onder de voorwaarde van bevoegdheid van deze rechtbank
ingestelde - vordering van Sparti Hellas luidt dat de rechtbank Bascitrus
en Juice Trade zal gelasten de tussen Bascitrus en Juice Trade gevoerde
correspondentie en eventuele andere relevante bescheiden ter zake van
de cessie tussen Bascitrus en Juice Trade van de vorderingen betreffende
de facturen van Sparti Hellas op Sokpol en van de zogenoemde
"pre-payment" door Juice Trade, alsmede eventuele andere voor de
beoordeling van de vorderingen van belang zijnde stukken in het geding
te brengen, met veroordeling van Bascitrus en Juice Trade in de kosten
van deze procedure voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad.
3.9 Sparti Hellas legt aan deze vordering de stelling ten grondslag dat
Bascitrus en Juice Trade ingevolge artikel 843a Rv gehouden zijn de
tussen hen - ter zake de cessie van de vorderingen van Sparti Hellas op
Sokpol en de "pre-payment" door Juice Trade - gevoerde correspondentie
en eventuele andere relevante bescheiden te overleggen, nu deze stukken
van belang zijn voor de beoordeling van de rechten van onderscheidenlijk
Bascitrus en Juice Trade tegen Sparti Hellas.
3.10 Bascitrus en Juice Trade hebben de vordering gemotiveerd betwist
en geconcludeerd tot niet-ontvankelijk-verklaring van Sparti Hellas,
althans tot ontzegging van haar vordering, met veroordeling van Sparti
Hellas in de kosten van het incident.
4 De beoordeling in het bevoegdheidsincident de vorderingen van
Bascitrus
4.1 Bascitrus baseert de bevoegdheid van deze rechtbank op artikel 5
aanhef en lid 1 sub a en b eerste gedachtestreepje van de EEX-Vo.
Tussen partijen is niet in geschil dat de overeenkomst tussen Bascitrus
en Sparti Hellas valt aan te merken als een overeenkomst van koop en
verkoop van roerende lichamelijke zaken. Tussen partijen is evenmin
in geschil dat het sinaasappelsapconcentraat door Bascitrus aan Sparti
Hellas is geleverd.
Bascitrus heeft aangevoerd dat het sinaasappelsapconcentraat zich ten
tijde van het sluiten van de overeenkomsten reeds in Rotterdam bevond,
in koelhuis Kloosterboer, en in eigendom is overgegaan van Bascitrus
op Sparti Hellas door overschrijving op naam van Sparti Hellas. Sparti
Hellas laat, door te stellen "moet het er dan ook voor worden gehouden
dat levering plaatsvond in Portugal, zijnde de plaats van vestiging van de
verkoper", zich niet uit over de plaats waar is geleverd en knoopt aan bij
de fictieve plaats van levering volgens de ‘Conditions of Business’.
4.2 Ingevolge artikel 5 aanhef en lid 1 sub a en sub b eerste
gedachtestreepje EEX-Vo is ten aanzien van verbintenissen uit
overeenkomst bevoegd de rechter van de plaats waar de verbintenis die
aan de eis ten grondslag ligt is uitgevoerd of moet worden uitgevoerd.
Voor de toepassing van deze bepaling is de plaats van uitvoering van de
verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt voor de koop en verkoop
van roerende lichamelijke zaken, de plaats in een lidstaat waar de
zaken volgens de overeenkomst geleverd werden of geleverd hadden
moeten worden, tenzij anders is overeengekomen. Zijn de zaken op een
bepaalde plaats feitelijk geleverd dan is ingevolge dit artikel de rechter
van deze plaats bevoegd om van alle geschillen omtrent verbintenissen
uit de koopovereenkomst kennis te nemen, ook die tot betaling van de
koopprijs.
Nu de overeenkomsten zijn uitgevoerd geldt de plaats van feitelijke
levering als bevoegdheidscheppend.
Daarom is in dit geval de rechtbank Rotterdam bevoegd.
De jurisdictieclausule in de ‘Conditions of Business’ laat de bevoegdheid
van andere gerechten dan dat van "the sellers domicile" open, zodat deze
niet exclusief is in de zin van artikel 23 EEX-Vo. Met de tekst "unless
the circumstances indicate a different place of performance" wordt het
eerste gedeelte van deze clausule opzijgezet. De aangehaalde tekst
geeft aanknoping bij de feitelijke omstandigheden van de zaak. Eén van
de relevante feitelijke omstandigheden is de plaats van levering van
de verkochte goederen, Rotterdam. Daarom baat het beroep op deze
clausule Sparti Hellas niet.
4.3 Derhalve is de rechtbank te Rotterdam bevoegd om kennis te nemen
van de vorderingen van Bascitrus.
de vorderingen van Juice Trade
4.4 Juice Trade heeft erkend dat voor zover het haar vorderingen uit
hoofde van de bemiddeling bij de totstandkoming van de tussen Sokpol
en Sparti Hellas gesloten overeenkomsten betreft, alsmede haar vordering
uit hoofde van een aantal door Juice Trade ten behoeve van Sparti Hellas
voorgeschoten kosten (zie hierboven onder 3.1 onder II), deze rechtbank
niet bevoegd is om van haar vorderingen kennis te nemen nu de plaats
van uitvoering van de door Juice Trade ten behoeve van Sparti Hellas
geleverde diensten Hamburg was.
De incidentele vordering van Sparti Hellas voor zover gericht tegen dit
deel van de vorderingen van Juice Trade zal derhalve worden toegewezen.
4.5 Voor wat betreft de subsidiaire vordering ad US$ 291.734,-- van Juice
Trade geldt het volgende.
Op grond van artikel 5 aanhef lid 1 sub a en sub b eerste
gedachtestreepje EEX-Vo is steeds bevoegd de rechter van de plaats waar
de zaken volgens de koopovereenkomst geleverd werden of geleverd
hadden moeten worden, tenzij partijen ten aanzien van een bepaalde
verbintenis een plaats van uitvoering hadden afgesproken. Dit geldt
ongeacht of de eis strekt tot betaling van de koopprijs, tot levering van
de verkochte zaken of tot nakoming van enige andere (vervangende)
verbintenis die uit de koopovereenkomst voortvloeit.
Met Juice Trade is de rechtbank van oordeel dat de verbintenis die
Juice Trade aan haar eis ten grondslag legt, namelijk betaling van de
koopprijs door Sparti Hellas, voortvloeit uit de koopovereenkomsten
tussen Bascitrus en Sparti Hellas.
Gelet op hetgeen hierover onder 4.1, 4.2 en 4.3 reeds is overwogen zal
de vordering van Sparti Hellas voor zover gericht tegen dit deel van de
vordering van Juice Trade daarom worden afgewezen.
4.6 Sparti Hellas zal als de in overwegende mate in het ongelijk gestelde
partij in de kosten betreffende het bevoegdheidsincident worden
veroordeeld.
in het incident ex artikel 843a Rv
4.7 Voor zover het de vordering van Bascitrus en de subsidiaire vordering
van Juice Trade betreft is voldaan aan de voorwaarde van bevoegdheid
van deze rechtbank waaronder Sparti Hellas deze incidentele vordering
heeft ingesteld.
4.8 Sparti Hellas vordert dat de tussen Bascitrus en Juice Trade gevoerde
correspondentie en eventuele andere relevante bescheiden ter zake
van de cessie van haar vorderingen op Sokpol gebaseerd op haar
verkoopfacturen aan deze en ter zake van de ‘pre-payment’ door Juice
Trade alsmede andere voor de beoordeling van de vorderingen van belang
zijnde stukken door Bascitrus en Juice Trade in het geding gebracht
worden, omdat deze stukken van belang zijn voor de beoordeling van de
rechten van onderscheidenlijk Bascitrus en Juice Trade tegen Sparti Hellas
c.q. de verplichtingen van laatstgenoemde. Sparti Hellas stelt dat alleen
op basis van deze bescheiden kan worden nagegaan wie aanspraak kan
maken op betaling alsmede door welke partij betaald moet worden. Deze
bescheiden kunnen volgens haar aantonen dat Sparti Hellas reeds aan
haar betalingsverplichtingen jegens Bascitrus of Juice Trade heeft voldaan.
4.9 Sparti Hellas baseert haar vordering op artikel 843a Rv. Artikel 843a,
lid 1 Rv bepaalt dat hij die daarbij rechtmatig belang heeft, op zijn kosten
"inzage, afschrift of uittreksel" kan vorderen van bepaalde bescheiden
aangaande een rechtsbetrekking waarin hij of zijn rechtsvoorgangers
partij zijn, van degene die deze bescheiden te zijner beschikking of onder
zijn berusting heeft. Gelet op deze tekst van artikel 843a lid 1 Rv begrijpt
de rechtbank deze vordering aldus dat Sparti Hellas overlegging van
afschriften van de bedoelde bescheiden vordert.
4.10 Bascitrus en Juice Trade betwisten dat Sparti Hellas de door
haar verlangde bescheiden voldoende heeft gespecificeerd, dat een
rechtsbetrekking bestaat zoals door Sparti Hellas wordt bedoeld en dat
Sparti Hellas zelf partij is bij de bedoelde rechtsbetrekking. Voorts voeren
zij aan dat een behoorlijke rechtsbedeling ook zonder verschaffing van de
gevraagde gegevens verstrekt kan worden nu reeds het nodige hierover is
gesteld en zo nodig dienaangaande ook getuigen gehoord zouden kunnen
worden.
4.11 Kennelijk verlangt Sparti Hellas afschriften te verkrijgen van de
bescheiden betreffende de overdracht door Bascitrus aan Juice Trade van
de kennelijk eerder door haarzelf aan Bascitrus overgedragen vordering
op Sokpol. Voorts verlangt Sparti Hellas kennelijk afschriften te verkrijgen
van bescheiden betreffende de betaling door Juice Trade aan Bascitrus
ter zake van openstaande facturen van Bascitrus op Sparti Hellas (zoals
productie 5 bij dagvaarding).
4.12 Nu de vordering van Bascitrus in de hoofdzaak wordt gegrond op
de tussen Bascitrus en Sparti Hellas vaststaande koopovereenkomsten
is thans voldoende aannemelijk dat Bascitrus op grond van deze
koopovereenkomsten een vorderingsrecht op Sparti Hellas heeft zodat
daartoe redelijkerwijs geen nadere bescheiden vereist zijn. Voor zover
Sparti Hellas bedoelt gebruik te maken van de gevorderde bescheiden
ten behoeve van een eventueel door haar te voeren verweer ten aanzien
van het tenietgaan van de vordering van Bascitrus, kan de vordering tot
overlegging van afschriften eerst aan de orde komen wanneer zodanig
verweer in de hoofdzaak wordt gevoerd.
Daarom komt de vordering tot overlegging van afschriften van bescheiden
ten aanzien van Bascitrus in dit stadium niet voor toewijzing in
aanmerking.
4.13 De grondslag van de subsidiaire vordering van Juice Trade in
de hoofdzaak is overdracht van de vordering van Bascitrus onder de
koopovereenkomsten tussen Bascitrus en Sparti Hellas (zie punt 25
dagvaarding). Ten aanzien van die overdracht vordert Sparti Hellas geen
overlegging van afschriften.
Voor zover Sparti Hellas bedoelt gebruik te maken van de gevorderde
bescheiden ten aanzien van cessie van de facturen-vorderingen van
haarzelf op Sokpol aan Bascitrus c.q. Juice Trade geldt dat zodanige cessie
niet aan de subsidiaire vordering van Juice Trade in de hoofdzaak ten
grondslag wordt gelegd en deze eerst aan de orde kan komen wanneer
zodanig verweer in de hoofdzaak wordt gevoerd. Daarop stuit toewijzing
van dat gedeelte van de vordering van Sparti Hellas ten aanzien van Juice
Trade in dit stadium af.
De door Sparti Hellas gevorderde bescheiden ten aanzien van de "pre-
payment" kunnen van belang zijn voor de beoordeling van de vraag
of Juice Trade het betreffende vorderingsrecht heeft verkregen. Wat
dat betreft heeft Sparti Hellas voldoende belang bij overlegging van
afschriften van die bescheiden.
4.14 Het gedeelte van de vordering dat ziet op bescheiden en gevoerde
correspondentie tussen Bascitrus en Juice Trade ter zake van de "pre-
payment" door Juice Trade is naar het oordeel van de rechtbank
voldoende bepaald.
4.15 Weliswaar is Sparti Hellas niet direct partij bij de betreffende
afspraken tussen Bascitrus en Juice Trade, maar nu deze nadere
afspraken kennelijk voortvloeien uit de eerder tussen Bascitrus en Sparti
Hellas gesloten koopovereenkomsten, is voldaan aan het vereiste van
"een rechtsbetrekking waarin hij of zijn rechtsvoorgangers partij zijn" in
de zin van artikel 843a lid 1 Rv.
4.16 Voor wat betreft het gedeelte van de vordering dat ziet op "voor
de beoordeling van de vorderingen van belang zijnde stukken"is de
rechtbank van oordeel dat dit zodanig algemeen geformuleerd is dat zij
niet voldoet aan het vereiste van "bepaalde bescheiden" in de zin van
artikel 843a lid 1 Rv. Dit gedeelte van de vordering zal dan ook worden
afgewezen.
4.17 Uit het voorgaande volgt dat de incidentele vordering ex artikel 843a
Rv van Sparti Hellas zal worden toegewezen voor zover de vordering ziet
op het door Juice Trade overleggen van afschriften van correspondentie en
andere bescheiden betreffende de "pre-payment’ door Juice Trade. Voor
het overige en voor zover gericht tegen Bascitrus zal de vordering van
Sparti Hellas worden afgewezen.
4.18 De rechtbank zal bepalen dat Juice Trade die afschriften binnen vier
weken na uitspreken van dit vonnis moet overleggen.
4.19 Waar beide partijen deels in het gelijk en deels in het ongelijk zullen
worden gesteld, zal de rechtbank de kosten in het in het incident ex
artikel 843a Rv compenseren.
in de hoofdzaak
4.20 De zaak in de hoofdzaak zal naar de rol worden verwezen op een
termijn van zes weken nadat Juice Trade afschrift zal hebben moeten
verschaffen van de onder 4.13 bedoelde bescheiden, voor conclusie van
antwoord aan de zijde van Sparti Hellas.
5 De beslissing
De rechtbank, in het bevoegdheidsincident verklaart zich bevoegd om van
de vorderingen van Bascitrus kennis te nemen; verklaart zich bevoegd om
van de subsidiaire vordering van Juice Trade kennis te nemen;
verklaart zich onbevoegd kennis te nemen van de vordering van Juice
Trade voor wat betreft het gedeelte van de vordering dat ziet op de
bemiddeling bij de totstandkoming van de tussen Sokpol en Sparti Hellas
gesloten overeenkomsten en de voorgeschoten kosten;
veroordeelt Sparti Hellas in de aan de zijde van Bascitrus en Juice Trade
gevallen kosten in dit incident, tot en met deze uitspraak bepaald op nihil
aan verschotten en € 452,- aan salaris voor de procureur;
in het incident ex artikel 843a Rv
gelast Juice Trade om binnen vier weken na betekening van dit vonnis
afschriften van de tussen haar en Bascitrus gevoerde correspondentie
alsmede alle overige bescheiden ter zake van de door haar aan Bascitrus
verrichte "pre-payment" aan Sparti Hellas te verstrekken;
wijst het meer of anders gevorderde af;
compenseert de proceskosten aldus dat alle partijen ieder hun eigen
kosten dragen;
in de hoofdzaak
verwijst de zaak naar de rol van woensdag 13 augustus 2008 voor
conclusie van antwoord aan de zijde van Sparti Hellas;
houdt iedere verdere beslissing aan.