Inhoudsindicatie: Bevoegdheid inzake internationale kwestie betreffende
voorlopige kinder- en partneralimentatie. Zie voor de bestreden
beschikking LJNummer BD1016. Artikel 27 EEX-Vo.
Uitspraak
GERECHTSHOF ‘s-GRAVENHAGE
Familiesector
Uitspraak: 16 april 2008
Rekestnummer: 900-H-07
Rekestnr. rechtbank: FA RK 05-6587
[de man], wonende te [woonplaats], verzoeker in hoger beroep,
hierna te noemen: de man, procureur mr. N.H.M. ten Bokum, tegen
[de vrouw], wonende te [woonplaats], verweerster in hoger beroep,
hierna te noemen: de vrouw, procureur mr. A.J. van Duijne Strobosch,
PROCESVERLOOP IN HOGER BEROEP
De man is op 29 juni 2007 in hoger beroep gekomen van een beschikking
van de rechtbank te ’s-Gravenhage van 29 maart 2007.
De vrouw heeft geen verweerschrift ingediend.
Van de zijde van de man zijn bij het hof op 30 juli 2007 en 13 augustus
2007 aanvullende stukken ingekomen.
Op 12 februari 2008 is door het hof een brief ontvangen van de
advocaat van de man mr. J.A.M. Schoenmakers, en voor akkoord mede
ondertekend door de advocaat van de vrouw, mr. I.M.G. Maste, waarin tot
uitdrukking is gebracht dat partijen geen mondelinge behandeling wensen
en het hof verzoeken de procedure schriftelijk af te doen. Het hof heeft
met het verzoek ingestemd.
HET PROCESVERLOOP IN EERSTE AANLEG EN VASTSTAANDE FEITEN
Voor het procesverloop en de beslissing in eerste aanleg verwijst het hof
naar de beschikking van de rechtbank te ’s-Gravenhage van 5 januari
2006 en naar de bestreden beschikking.
Bij de beschikking van 5 januari 2006 heeft de rechtbank onder
meer bepaald dat de behandeling van het verzoek tot wijziging van
de voorlopige alimentatie voor de minderjarige: [kind], geboren te
[geboorteplaats] [in] 1996, hierna te noemen de minderjarige, en de
vrouw zal worden aangehouden.
Bij de bestreden beschikking heeft de rechtbank zich onder meer bevoegd
verklaard een beslissing te nemen ten aanzien van de door de man te
betalen bijdragen in de kosten van verzorging en opvoeding van de
minderjarige en in het levensonderhoud van de vrouw en bepaald dat
tegen deze beslissing hoger beroep kan worden ingesteld. Daarnaast
heeft de rechtbank bepaald dat de behandeling van het verzoek tot het
vasttellen van de door de man te betalen bijdragen wordt aangehouden.
Het hof gaat uit van de door de rechtbank vastgestelde feiten, voor zover
daar in hoger beroep geen grief tegen is gericht.
BEOORDELING VAN HET HOGER BEROEP
1. In geschil is de bevoegdheid van de Nederlandse rechter.
2. De man verzoekt het hof de bestreden beschikking te vernietigen en,
opnieuw beschikkende, zich (het hof begrijpt: de rechtbank) onbevoegd
te verklaren van de verzoeken van de vrouw in eerste aanleg kennis te
nemen dan wel de vrouw niet-ontvankelijk te verklaren in haar primaire
verzoeken dan wel de verzoeken van de vrouw wegens ongegrondheid
af te wijzen. Daarnaast verzoekt de man de vrouw te veroordelen in
de proceskosten van de onderhavige procedure zowel in hoger beroep
als in eerste aanleg betreffende alsmede in de door de man gemaakte
vertaalkosten.
3. In zijn eerste grief voert de man aan dat de rechtbank ten onrechte
heeft geoordeeld dat zij bevoegd is van deze internationale kwestie
betreffende de wijziging van de voorlopige kinder- en partneralimentatie
kennis te nemen. Ten onrechte heeft de rechtbank geoordeeld dat er
geen sprake is dan wel geen sprake meer is van litispendentie, nu het
hof te Limoges de verzoeken van de man heeft afgewezen. Daarbij
overweegt de rechtbank ten onrechte dat de man primair heeft verzocht
om voornoemde beschikking te vernietigen en de verblijfplaats van de
minderjarige bij de man te bepalen, alsmede om, in verband met de
nieuwe verblijfplaats van de minderjarige, de alimentatie voor zowel de
vrouw als de minderjarige op te heffen. Daarmee stelt de rechtbank ten
onrechte dat er geen sprake is van dezelfde oorzaak en van identiteit van
de verzoeken.
4. De tweede grief betoogt dat de rechtbank ten onrechte aanneemt
dat er geen sprake zou zijn van tegenstrijdige uitspraken. Indien de
Franse rechter tot het oordeel zou zijn gekomen dat de kinder- en
partneralimentatie zouden worden opgeheven en de Nederlandse rechter
tot andere kinder- en partneralimentatiebedragen zou zijn gekomen,
zou er zonder meer sprake zijn van tegenstrijdige uitspraken. Daaraan
doet niet af dat het wijzigingsverzoek van de man was gekoppeld aan
het wijzigingsverzoek betreffende de gewone verblijfplaats van de
minderjarige.
5. De derde grief houdt in dat de rechtbank ten onrechte overweegt
dat het hof te Limoges in haar beschikking van 6 november 2006 geen
beslissing heeft genomen over de door de man te betalen alimentatie en
dat het onderdeel van het dictum van het arrest luidende "verwerpt de
overige eisen van partijen" niet de alimentatie betreft. Het Gerechtshof
te Limoges heeft het verzoek van de man betreffende de wijziging van
de voorlopige kinder- en partneralimentatie uitdrukkelijk verworpen. De
aangehaalde passage ziet daarop.
6. In zijn vierde grief betoogt de man dat de rechtbank ten onrechte heeft
bepaald dat zij bevoegd is om van het wijzigingsverzoek van de vrouw
kennis te nemen nu de procedure in Frankrijk is geëindigd en er geen
beslissing betreffende de alimentatie is genomen.
De rechtbank neemt ten onrechte aan dat er dan thans geen sprake meer
is van litispendentie. De rechtbank neemt ten onrechte als peildatum voor
de beoordeling van de litispendentie de datum van de beschikking van
de rechtbank te weten 29 maart 2006; dit moet zijn het moment van
aanhangigheid van de verzoeken. Doordat de eerst geadieerde Franse
rechter zich internationaal bevoegd heeft verklaard - ook ten aanzien
van de wijzigingsverzoeken van de man betreffende de alimentatie, had
de Nederlandse rechtbank te 's-Gravenhage zich vervolgens onbevoegd
moeten verklaren. De stelling van de rechtbank is in strijd met artikel 27
EEX-Vo.
7. De vijfde grief voert aan dat de rechtbank zich ten onrechte bevoegd
verklaard betreffende het verzoek van de vrouw tot wijziging van de ten
behoeve van haar en de minderjarige door de man te betalen voorlopige
alimentatie. Daar sprake is van litispendentie had de rechtbank zich op
grond van artikel 27 EEX-Vo onbevoegd moeten verklaren dan wel de
vrouw niet ontvankelijk verklaren in haar verzoeken.
8. Het hof overweegt aldus. Het te dezen toepasselijke artikel 27
van de verordening (EG) Nr. 44/2001 van de raad van 22 december
2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de
tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (hierna:
EEX-Vo), houdt in:
Lid 1 Wanneer voor gerechten van verschillende lidstaten tussen dezelfde
partijen vorderingen aanhangig zijn, die hetzelfde onderwerp betreffen
en op dezelfde oorzaak berusten, houdt het gerecht waarbij de zaak
het laatst is aangebracht zijn uitspraak ambtshalve aan totdat de
bevoegdheid van het gerecht waarbij de zaak het eerst is aangebracht,
vaststaat.
Lid 2 Wanneer de bevoegdheid van het gerecht waarbij de zaak het eerst
is aangebracht, vaststaat, verklaart het gerecht waarbij de zaak het laatst
is aangebracht, zich onbevoegd.
De considerans van voormelde bepaling is, zakelijk weergegeven, om - in
het belang van een goede rechtsbedeling - te vermijden dat op parallelle
vorderingen tussen dezelfde partijen voor gerechten van verschillende
verdragsluitende staten tegenstrijdige beslissingen worden genomen.
Daartoe moet de laatst aangesproken rechter de behandeling van de zaak
aanhouden en de beslissing van de eerst aangesproken rechter afwachten
teneinde die te kunnen betrekken in de vraag naar zijn bevoegdheid.
De zinsnede "totdat de bevoegdheid van het gerecht waarbij de zaak het
eerst is aangebracht, vaststaat" moet in dat licht mitsdien aldus worden
begrepen: totdat de rechter van voormeld gerecht van de vordering heeft
kennis genomen en dienaangaande heeft beslist.
9. De eerste, tweede, vierde en vijfde grief lenen zich voor gezamenlijke
behandeling. De grieven kunnen niet slagen nu deze kennelijk berusten
op een verkeerde lezing van de bestreden beschikking. Daarin wordt
als uitgangspunt genomen de aanhouding van de behandeling van
het verzoek van de vrouw op grond van het bepaalde van artikel 27,
eerste lid, EEX-Vo, waarmee impliciet is aangegeven dat sprake is van
"dezelfde oorzaak en van identiteit van de verzoeken", zoals door de
man gesteld. Met haar oordeel dat "thans van litispendentie geen sprake
meer is" heeft de rechtbank tot uitdrukking gebracht dat, op het moment
van indiening van het verzoekschrift van de vrouw op 15 november
2005, gelet op de door de man subsidiair verzochte ‘opheffing’ van de
alimentatie, de mogelijkheid van tegenstrijdige beslissingen bestond,
doch nu het gerechtshof van Limoges geen beslissing heeft gegeven
aangaande de hoogte van de, door de rechtbank van Guéret op 25
mei 2005 vastgestelde, voorlopig door de man te betalen bijdragen in
de kosten van verzorging en opvoeding van de minderjarige en in het
levensonderhoud van de vrouw, de mogelijkheid van tegenstrijdige
beslissingen dienaangaande zich feitelijk niet meer voordoet. De grieven
ontberen feitelijke grondslag.
10. De derde grief van de man berust kennelijk op een onjuiste lezing
van de uitspraak van het gerechtshof te Limoges en miskent hetgeen
hiervoor onder punt 8 is overwogen. Nu in het arrest iedere motivering
aangaande enige geldelijke bijdrage door de man aan de verzorging
en opvoeding van de minderjarige en tot levensonderhoud van vrouw
ontbreekt, kan het onderdeel van het dictum van het arrest dat luidt:
"verwerpt de overige eisen van partijen" slechts zien op de, bij wijziging
van de verblijfplaats van de minderjarige bij de man, subsidiair verzochte
opheffing van de kinder- en partneralimentatie, de door de man verzochte
verdeling inzake de omgang van de helft van bepaalde vakanties over
de ‘even’ en ‘oneven’ jaren, de door de man verzochte omgangsregeling
buiten de schoolvakanties om en de door de man verzochte bepaling
dat de vrouw de reiskosten met betrekking tot de omgang voor haar
rekening zal dienen te nemen. De grief ontbeert feitelijk grondslag en
geeft overigens blijkt van een onjuiste uitleg van het bepaalde in artikel
27 EEX-Vo.
11. Het vorenstaande leidt tot de conclusie dat de rechtbank zich terecht
en op juiste gronden bevoegd heeft verklaard een beslissing te nemen
ten aanzien van de door de man (voorlopig) te betalen bijdragen in
de kosten van verzorging en opvoeding van de minderjarige en in het
levensonderhoud van de vrouw. De bestreden beschikking zal mitsdien
worden bekrachtigd. Het hof zal bepalen dat beroep in cassatie kan
worden ingesteld tegen deze beslissing.
12. Ten aanzien van de door de man verzochte veroordeling van de vrouw
in de proceskosten van de eerste aanleg alsmede in de door de man
gemaakte vertaalkosten zal het hof geen oordeel geven nu een beslissing
dienaangaande van de rechtbank niet aan het hof voorligt.
13. Gelet op het feit dat de onderhavige procedure een incident betreft
in een procedure van familierechtelijke aard, ziet het hof aanleiding het
verzoek van de man om de vrouw te veroordelen in de proceskosten
van het hoger beroep niet toe te wijzen; de proceskosten worden
gecompenseerd als hierna vermeld.
BESLISSING OP HET HOGER BEROEP
Het hof:
bekrachtigt de bestreden beschikking voor zover aan 's hofs oor¬deel
onderworpen en bepaalt dat tegen deze eindbeslissing betreffende de
bevoegdheid beroep in cassatie kan worden ingesteld;
wijst het in hoger beroep meer of anders verzochte af;
bepaalt dat iedere partij de eigen proceskosten draagt.
Deze beschikking is gegeven door mrs. Mos-Verstraten, Husson en Bos
bijgestaan door
mr. Wijtzes als griffier, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 16
april 2008.