ID 2004-244
NIPR 2004 244
INST Rb. Middelburg
DD 10 maart 2004
ROL rolnr. 367/03
OVERW Rb. Middelburg
‘2. De feiten
2.1. De op Nederlands grondgebied gelegen openbare weg [adres 1] te
Eede, gemeente Sluis, mondt ongeveer ter hoogte van de internationale
grens haaks uit op de in België gelegen openbare weg [adres 2] te Sint-
Laureins.
2.2. Eiseressen en [de vader van] gedaagden zijn eigenaren van naast
elkaar gesitueerde, aangrenzende percelen. Beide percelen zijn deels
in Nederland, deels in België gelegen. De huisadressen zijn telkens aan
[adres 2].
2.3. Het perceel grond met woning en bedrijfsgebouwen van eiseressen is
gelegen in een hoek met aan de voorzijde van [adres 2] en aan de zijkant
[adres 1].
2.4. Eiseressen hebben het onder 2.3 bedoelde perceel verkregen door
een testamentaire making uit de nalatenschap van de op 23 november
1999 overleden X. De vader van wijlen X, Y, heeft het Belgische deel
van dit perceel bij notariële akte d.d. 9 maart 1923 (overgeschreven ten
kantore van hypotheken te Gent, België, op 12 april 1923) gekocht van Z.
Blijkens notariële akte van 19 maart 1923 (overgeschreven op 22 maart
1923) heeft Y het aansluitende, in Nederland gelegen perceelsgedeelte
gekocht van eveneens Z.
2.5. Het bij gedaagden in gebruik zijnde perceel is door diens grootvader
A bij openbare veiling van 11/25 juni 1928 gekocht als deel van
de aldaar aangeboden hofstede met landerijen, welk deel als volgt
was omschreven: “Gemeenten Sint-Laureyns en Eede KOOP EEN:
Eene hofstede, bestaande uit woonhuis, schuur, stallingen, bakkeet,
boomgaard, moestuin, erve, land en landweg, gestaan en gelegen deels
te Sint-Laureyns, wyk [adres 2] (…) en deels te Eede, Nederland, (…)”.
Eén van de bedingen bij genoemde veiling luidde als volgt: “10. Indien
eenige der verkochte goederen van geenen uitweg voorzien waren of
later zouden worden onteigend of dat er geene bijzondere uitwegen
besproken waren, zullen de koopers elkander naasten ter straat en ten
minste schade mogelyk, ten eeuwigen dage uitweg moeten leveren voor
menschen, wagens en paarden, zonder dat zy uit dien hoofde, aan wie
het ook zy, eenige schadevergoeding zullen kunnen vragen. (…)”
2.6. Op de onder 2.5 genoemde veiling heeft Y eveneens enkele percelen
aangekocht. Deze elders gelegen percelen zijn niet aansluitend aan de
onder 2.2 bedoelde percelen.
2.7. Het op Nederlands grondgebied gelegen perceelsgedeelte van
gedaagden heeft geen (eigen) uitweg naar de openbare weg dan over hun
aangrenzende Belgische perceelsgedeelte.
2.8. Sedert een aantal jaren gebruiken gedaagden het in Nederland
gelegen gedeelte van het perceel van (thans) eiseressen om, vanaf hun
eigen Nederlandse perceelsgedeelte, uit te wegen naar [adres 1].
3. Het geschil in conventie
3.1. Eiseressen vorderen dat gedaagden zullen worden veroordeeld zich
te onthouden van het betreden en/of berijden van het erf bij de woning
aan [adres 2] te Sint-Laureins, België, in het bijzonder zich te onthouden
van het gebruiken van het erf achter genoemde woning om er over te
rijden c.q. te gaan van en naar de openbare weg de [adres 2], zulks op
verbeurte van een dwangsom van (…)
3.2. Eiseressen baseren zich daartoe op de hiervoor onder 2.1-4 en
2.8-9 vastgestelde feiten, en stellen voorts dat geen erfdienstbaarheid
van uitweg bestaat nu er geen akte van vestiging voorhanden is en
evenmin sprake kan zijn van verjaring. Hooguit is sprake van een bij wijze
van gunst verleend persoonlijk recht van uitweg. Een dergelijk recht is
opzegbaar; eiseressen hebben inmiddels aan gedaagden laten weten
dat zij het gebruik van de uitweg dienen te staken. Subsidiair geldt dat
gedaagden een goede ontsluiting naar de openbare weg hebben, zodat er
geen redelijk belang (meer) bij een erfdienstbaarheid van uitweg bestaat.
(…)
5. De beoordeling van de geschillen
5.1. Gezien de samenhang van de vordering in conventie met die
in reconventie, zullen deze geschillen in dit vonnis tezamen worden
behandeld.
5.2. Nu de geschillen betrekking hebben op een eventuele
erfdienstbaarheid van uitweg over een perceel(-sgedeelte) gelegen binnen
het grondgebied van Nederland, is ingevolge art. 22, onder 1, van de
EEX-verordening jo. art. 103 Rv de rechtbank bevoegd kennis te nemen
van de onderhavige zaak in conventie; voor wat betreft de vordering in
reconventie is (mede) art. 6 onder 3 van de EEX-verordening van belang.
5.3. Op grond van art. 7 van de Wet Algemene Bepalingen is in deze zaak
Nederlands recht van toepassing.
5.4. Kern van de geschillen is, gezien hetgeen partijen over en weer
hebben aangevoerd, het antwoord op de vraag of ten behoeve van het erf
van gedaagden en ten laste van dat van eiseressen een erfdienstbaarheid
van uitweg bestaat lopende over het perceel van laatstgenoemden.
Daaromtrent wordt als volgt overwogen.
5.5. In geen van de door partijen overgelegde notariële akten is met
zoveel woorden vermeld dat ten behoeve van het erf van gedaagden
en ten laste van het erf van eiseressen een dergelijke erfdienstbaarheid
is gevestigd. Anders dan gedaagden hebben aangevoerd, kan voorts
ook niet worden aangenomen dat de vestiging van een zodanig recht
blijkt of voortvloeit uit de akte van 1928. Het door gedaagden daartoe
ingeroepen en sub 2.5 geciteerde beding (10) kan in redelijkheid immers
niet anders worden uitgelegd dan dat de ingevolge deze bepaling in het
leven geroepen erfdienstbaarheden van uitweg slechts betrekking kunnen
hebben op de bij veiling van 1928 verkochte percelen onderling. Een
andersluidende, verdergaande uitleg van het beding, zoals die kennelijk
door gedaagden wordt voorgestaan, zou er daarentegen toe leiden dat
ook niet in de veiling betrokken percelen van derden zouden (kunnen)
worden belast met een erfdienstbaarheid van uitweg, hetgeen toch niet
aanvaardbaar kan worden geacht. Zulks geldt ook voor het reeds jaren
voordien (want al in 1923) door Y aangekochte Nederlands-Belgische
perceel; de enkele omstandigheid dat Y op de veiling eveneens enkele
andere percelen heeft gekocht, maakt dit niet anders reeds nu vast
staat, en door gedaagden ter comparitie ook is bevestigd, dat deze
percelen elders zijn gelegen. Dat gedaagden op grond van de akte uit
1928 geen aanspraak op een erfdienstbaarheid van uitweg jegens (thans)
eiseressen toekomt, geldt overigens ook nu het desbetreffende beding
in de veilingakte de beperking bevat tot die “der verkochte goederen”
die van “geenen uitweg voorzien waren (…) of dat er geene bijzondere
uitwegen besproken waren”. In de situatie van gedaagden is dit evenwel
anders. Hun Nederlands-Belgische perceel is destijds immers als één
geheel aangeboden en gekocht. Op dat tijdstip, zo heeft gedaagden
tijdens de comparitie bevestigd, bestond de openbare weg [adres 2]
reeds. Aldus had en heeft het gehele perceel ook een uitweg op de
openbare weg, zij het dat het op Nederlands grondgebied gelegen
perceelsgedeelte daarvoor was en is aangewezen op het aansluitende
Belgische deel van het perceel. Dit laatste is echter niet relevant, nu uit
het meergenoemde beding niet blijkt of volgt dat in Nederland gelegen
percelen of perceelsgedeelten telkens zouden moeten kunnen uitwegen op
Nederlandse openbare wegen, en Belgische percelen of perceelsgedeelten
op wegen in België.
(…)
De beslissing: De rechtbank, rechtdoende, in conventie veroordeelt
– indien en voorzover zulks betrekking heeft op het perceelsgedeelte
gelegen op Nederlands grondgebied: – gedaagden zich te onthouden
van het betreden en/of berijden van het erf bij de woning aan [adres
2] te Sint-Laureins, België, in het bijzonder zich te onthouden van het
gebruiken van het erf achter genoemde woning om er over te rijden c.q.
te gaan van en naar de openbare weg [adres 1], zulks op verbeurte van
een dwangsom van € 250,- per keer dat gedaagden ingaande na het
verstrijken van een periode van acht dagen na betekening van dit vonnis
handelen in strijd met voornoemde veroordeling tot een maximum van €
50.000,-;
(…)’