ID 2004-259
NIPR 2004 259
INST Rb. Arnhem
DD 21 januari 2004
ROL zaak-/rolnr. 98366/HA ZA 03-558
OVERW Rb. Arnhem
‘De vaststaande feiten
1. Bij vonnis van deze rechtbank van 22 augustus 2001 is B. in staat van
faillissement verklaard, met de aanstelling van mr. A. als curator.
2. Op 23 september 2002 is de moeder van B. overleden.
3. Op 27 maart 2003 heeft de rechter-commissaris in het faillissement de
curator gemachtigd tot het voeren van de onderhavige procedure.
De beoordeling van het geschil in de hoofdzaak
4. De rechtbank blijft bij hetgeen zij heeft overwogen in haar
tussenvonnis van 20 augustus 2003 en verwijst voor de vordering van
de curator en de grondslag daarvan naar hetgeen is overwogen onder
2.1 en 2.2 van dat vonnis (zie NIPR 2003, 290, red.). De grondslag
van de vordering van de curator komt er kort gezegd op neer, dat B.,
door de curator niet in staat te stellen te beschikken over in de boedel
behorende vermogensbestanddelen, uit hoofde van de nalatenschap,
onrechtmatig handelt, namelijk in strijd met de wet (art. 20, 23 en 41
van de Faillissementswet, hierna afgekort als Fw) alsmede in strijd met de
jegens de crediteuren in acht te nemen zorgvuldigheid.
5. B. voert gemotiveerd verweer. De rechtbank constateert dat het
verweer van B. zich niet richt tegen de door de curator gestelde de
onrechtmatigheid.
De beoordeling van het geschil
De grondslag van de vorderingen
6. De rechtbank stelt voorop dat naar Nederlands faillissementsrecht de
erfrechtelijke aanspraken, ook al bevinden deze zich in het buitenland, tot
de failliete boedel behoren, althans daaraan ten goede dienen te komen.
B. handelt dan ook onrechtmatig door niet mee te werken het aandeel in
de nalatenschap ten gunste van de boedel en crediteuren te doen komen.
De grondslag van de vorderingen van de curator is daarmee gegeven.
De vorderingen
7. B. richt zijn pijlen met name op het belang van de gevraagde
voorzieningen en stelt dat de curator niet ontvankelijk verklaard dient
te worden, althans dat hem zijn vorderingen dienen te worden ontzegd
omdat, kort samengevat:
– (het verkrijgen van) een volmacht zinloos danwel non-existent is,
omdat alle vermogensrechten ten gevolge van het faillissement onder het
beheer van de curator vallen. De curator kan zich zelfstandig in Oostenrijk
melden om een verklaring van beneficiaire aanvaarding af te leggen;
– een veroordeling als gevorderd terzake vermogensrechtelijke
voorzieningen krachtens erfrecht kann in Oostenrijk niet ten
uitvoer worden gelegd, hetgeen eveneens geldt voor de gevraagde
dwangvertegenwoordiging.
8. De rechtbank overweegt daarover in de eerste plaats dat de stelling
van B., dat op grond van het bepaalde in art. 43 Fw de curator dezelfde
handelingen kan verrichten die de gefailleerde zou hebben kunnen
verricht, ware hij niet in staat van faillissement verklaard, op zichzelf juist
is.
9. Echter, faillissementen hebben, ook naar Nederlands recht, slechts
territoriale werking.
10. De vraag of de Nederlandse curator in dit geval in Oostenriijk,
zelfstandig aanspraak kan maken op de nalatenschap hangt, bij gebreke
van een toepasselijk verdrag (de EU Insolventieverordening is eerst op 31
mei 2002, dus na de datum van faillissement van B. in werking getreden),
af van het recht van dat land.
11. In de door B. bij dupliek overgelegde brief van 18 november
2002 van Dr. M. Adensamer, namens de Bundesminister für Justiz
van de Republik Österreich staat daarover het volgende: “Nach art.
43 der EU-Insolvenzverordnung (Verordnung (EG) Nr. 1346/2000
des Rates vom 29. Mai 2000 über Insolvenzverfahren) ist diese
nur auf solche Insolvenzverfahren anzuwenden, die nach Ihrem
Inkrafttreten am 31.5.2000 eröffnet worden sind. Sie regelt unter
anderem die Anerkennung ausländischer Konkurse. Mangels einer
staatsvertraglichen Regelung werden Konkurse, die in den Niederlanden
vor dem Inkrafttreten der Verordnung eröffnet worden sind, in Österreich
nicht anerkannt und entfallen daher in Österreich keine Wirkung”.
12. Met bovenstaande is het voor toewijzing van het gevorderde vereiste
belang gegeven.
13. Immers, uit dit citaat namens de Oostenrijkse Minister van Justitie
leidt de rechtbank af dat A., in zijn hoedanigheid van curator, in
Oostenrijk geen rechtshandelingen kan verrichten tot het opvorderen
van hetgeen de boedel rechtens toekomt en tot het uitvoeren van welke
rechtshandelingen hij B. in de onderhavige procedure veroordeeld wenst
te zien.
14. Nu B. voorts heeft geweigerd de Vollmacht te ondertekenen, waarmee
B. aan de curator de bevoegdheid geeft om hem te vertegenwoordigen
en zijn aanspraak op de nalatenschap van zijn moeder ten gunste van
de faillissementsboedel te realiseren, heeft de curator voldoende belang
bij het gevorderde, opdat hij aldus kann opvorderen hetgeen de boedel
toekomt.
15. De rechtbank gaat voorbij aan de stelling van B., dat een veroordeling
als gevorderd terzake van vermogensrechtelijke voorzieningen krachtens
erfrecht alsmede de gevraagde dwangvertegenwoordiging in Oostenrijk
niet ten uitvoer kan worden gelegd. Immers, het te wijzen vonnis vindt
haar grondslag in een onrechtmatige daad. Op dit vonnis zijn de regels
van erkenning van in een lidstaat gegeven beslissingen uit de EEX-
verordening (44/2001) van toepassing.
(…)
De beslissing
De rechtbank:
a. veroordeelt B. om alle goederen, waarop hij aanspraak heeft gemaakt,
dan wel kan maken terzake van de nalatenschap van zijn [in] 2002
overleden moeder (…) aan de curator af te geven, in het bijzonder de
aanspraak die gedaagde volgens Oostenrijks recht zal blijken te hebben
op de goederen van de overledene bij de S. Bank te Baden, de Sch. Bank
te Wenen, de B. Bank te Baden, de R. Bank te Baden en de U. Bank in
Zürich;
b. gebiedt B. om alle rechtshandelingen te verrichten die naar het oordeel
van de Oostenrijkse autoriteiten en Oostenrijkse partijen noodzakelijk
zijn om te effectueren dat de tot het aandeel in de nalatenschap van de
overledene behorende vermogensbestanddelen aan de curator in het
faillissement van B. worden afgegeven, respectievelijk ten gunste van de
door de curator beheerde boedel worden geïnd;
c. wijst de curator aan als vertegenwoordiger van B. om de hiervoor
onder b. omschreven rechtshandelingen te verrichten indien B. op eerste
verzoek van de curator mocht weigeren de hiervoor sub b. omschreven
rechtshandelingen te verrichten;
(…)’