1. De procedure
1.1 Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding d.d. 27 maart 2008 en de door Spliet & De Waal
overgelegde producties;
- de conclusie van antwoord in conventie houdende exceptie van
onbevoegdheid, tevens eis in reconventie, met producties;
- de conclusie van antwoord in het incident tot onbevoegdheid.
1.2 Ten slotte is vonnis bepaald in het incident.
2. De beoordeling in het incident
2.1 In de hoofdzaak vordert Spliet & De Waal, samengevat, betaling
van openstaande facturen. Deze facturen, met een totaalbedrag van €
60.290,41, zien op de levering van diverse partijen glas aan AGS. Spliet
& De Waal meent dat deze rechtbank bevoegd is tot kennisname van de
vordering op grond van de forumkeuze opgenomen in haar algemene
voorwaarden die op de onderhavige overeenkomsten van toepassing
zijn. Spliet & De Waal heeft gesteld dat zij in haar offertes expliciet heeft
verwezen naar haar algemene voorwaarden en voorts dat zij onderaan
haar briefpapier een verwijzing naar haar algemene voorwaarden
heeft opgenomen, terwijl deze voorwaarden op de achterzijde van het
briefpapier zijn afgedrukt. De verwijzing luidt volgens Spliet & De Waal:
“The General Terms of Delivery apply to all agreements. These terms
are filed with the registry of the Court of Utrecht (the Netherlands)
under number 214/2004 and – upon request – can be sent to you free of
charge. All agreements are governed by Netherlands law. The Court of
Utrecht (the Netherlands) has exclusive jurisdiction.”
2.2 AGS concludeert, samengevat, dat deze rechtbank zich onbevoegd
dient te verklaren. Hiertoe voert zij aan dat de algemene voorwaarden
waarop Spliet & De Waal zich beroept niet van toepassing zijn en
vernietigt zij deze. AGS heeft aangevoerd dat zij telkens telefonisch en
per fax contact heeft gehad met Spliet & De Waal en geen schriftelijke
offertes en opdrachtbevestigingen heeft ontvangen. Gelet op het bepaalde
in artikel 4 lid 1 EVO is de Arubaanse rechter bevoegd tot kennisname van
de vordering van Spliet & De Waal, aldus AGS.
2.3 De rechtbank overweegt het volgende. Het gaat hier om een geschil
tussen een Nederlandse en een Arubaanse partij. Zowel Aruba als
Nederland zijn verdragsluitende staten bij het EEG-Executieverdrag
(hierna: EEX). De voorliggende bevoegdheidsvraag dient derhalve aan de
hand van het EEX te worden beantwoord.
2.4 Artikel 17 EEX bepaalt dat wanneer partijen, van wie er ten minste
één woonplaats heeft op het grondgebied van een Verdragsluitende Staat,
een gerecht of de gerechten van een Verdragsluitende Staat hebben
aangewezen voor de kennisneming van geschillen welke naar aanleiding
van een bepaalde rechtsbetrekking zijn ontstaan of zullen ontstaan,
dit gerecht of de gerechten van die Staat bij uitsluiting bevoegd zijn.
Deze overeenkomst dient te worden gesloten, hetzij (a) bij schriftelijke
overeenkomst of schriftelijk bevestigde mondelinge overeenkomst, hetzij
(b) in een vorm die wordt toegelaten door een tussen partijen gebruikelijk
geworden handelswijze, hetzij, (c) in de internationale handel, in een
vorm die overeenstemt met een gewoonte waarvan de partijen op de
hoogte zijn of hadden behoren te zijn en die in de internationale handel
algemeen bekend is en door partijen bij dergelijke overeenkomsten in de
betrokken handelsbranche doorgaans in acht worden genomen.
2.5 Tussen partijen is niet in geschil dat in de algemene voorwaarden
van Spliet & De Waal een forumkeuze voor de rechtbank Utrecht is
opgenomen. Spliet & De Waal heeft zich op het standpunt gesteld dat
deze forumkeuze eveneens op de voorzijde van haar briefpapier, waarop
haar facturen, orderbevestigingen en overige correspondentie worden
gedrukt, is opgenomen. Spliet & De Waal heeft voorts, bij de dagvaarding,
een op 28 juni 2006 aan AGS uitgebrachte offerte overgelegd waarin
onder meer is opgenomen:
“Levering: CiF Oranjestad – Aruba (Incoterms 2000) Op alle
overeenkomsten zijn de Algemene Leveringsvoorwaarden van toepassing,
die zijn gedeponeerd bij de griffie van de rechtbank te Utrecht onder
nummer 214/2004 en worden desverzocht kosteloos aan u toegezonden.
Op alle overeenkomsten is uitsluitend Nederlands recht van toepassing en
alleen de Rechtbank te Utrecht (Nederland) is bevoegd.”
2.6 Een overeenkomst tot aanwijzing van een bevoegde rechter in de
zin van artikel 17 EEX kan slechts dan worden aangenomen, indien
de aanwijzing daadwerkelijk het voorwerp heeft uitgemaakt van een
wilsovereenstemming tussen partijen, die uitdrukkelijk en nauwkeurig
tot uitdrukking komt. De enkele verwijzing naar algemene voorwaarden
en meer specifiek het opnemen van een forumkeuze onderaan het
briefpapier, ook al zijn de voorwaarden afgedrukt op de achterzijde van
dat briefpapier, kan dan ook niet worden aangemerkt als een schriftelijke
forumkeuzeovereenkomst in de zin van het hiervoor in overweging 2.4
onder (a) weergegeven onderdeel van artikel 17 EEX. Het betreft hier
immers een eenzijdige mededeling, waaruit niet kan worden afgeleid dat
tussen partijen wilsovereenstemming over de forumkeuze heeft bestaan.
2.7 Spliet & De Waal heeft betoogd dat zij er op mocht vertrouwen dat
AGS de forumkeuze, als opgenomen onderaan het briefpapier, stilzwijgend
had aanvaard, nu zij diverse malen onder gebruikmaking van haar
briefpapier facturen en orderbevestigingen aan AGS heeft toegezonden.
In dit incident heeft Spliet & De Waal niet betwist dat tussen partijen
veel telefonisch verkeer en faxverkeer plaatsvond, terwijl zij tegelijkertijd
aangeeft dat het moeilijk is het briefpapier zodanig te kopiëren dat
de volledige tekst van de algemene voorwaarden volledig leesbaar
wordt. Op geen van de in het geding gebrachte producties is de tekst
onder aan het briefpapier (volledig) leesbaar. Gelet hierop, alsmede
gelet op de betwisting van AGS, is naar het oordeel van de rechtbank
onvoldoende aannemelijk geworden dat deze verwijzing op de verzonden
faxberichten leesbaar was. Daarnaast kan uit deze stelling, zonder een
nadere onderbouwing, welke ontbreekt, niet volgen dat deze forumkeuze
tussen partijen op enig moment ter sprake is gekomen dan wel dat sprake
is van een tussen partijen gebruikelijk geworden handelswijze. Voor
zover Spliet & De Waal zich dus heeft willen beroepen op een tussen
partijen gebruikelijk geworden handelswijze (hiervoor onder 2.4 onder (b)
genoemd), gaat dit betoog dan ook niet op.
2.8 Een verwijzing naar algemene voorwaarden in een offerte en de
opname in die offerte van een forumkeuze - in een door beide partijen
gebruikte taal – is naar het oordeel van de rechtbank in beginsel echter
wel te kwalificeren als een uitdrukkelijke verwijzing naar, althans
vermelding van algemene voorwaarden die door AGS bij het betrachten
van normale zorgvuldigheid bij het lezen van de offerte gekend kon
worden.
2.9 AGS heeft evenwel betwist deze offerte te hebben ontvangen. Zij
stelt dat geen schriftelijke offerte is opgemaakt, althans dat zij deze
voor het telefonisch plaatsen van de bestelling niet heeft ontvangen.
Datzelfde geldt met betrekking tot de door Spliet & De Waal in het geding
gebrachte opdrachtbevestigingen, aldus AGS. De rechtbank is van oordeel
dat deze betwisting onvoldoende is gemotiveerd. Tegenover de met een
offerte en opdrachtbevestigingen gedocumenteerde stellingname van
Spliet & De Waal had het op de weg van AGS gelegen om haar betwisting
te onderbouwen met concrete feiten en omstandigheden in plaats van
te volstaan met een algemene, niet concrete betwisting waarin diverse
mogelijkheden (geen offerte ontvangen dan wel niet voor het sluiten van
de overeenkomst ontvangen) worden opengehouden. Nu niet is betwist
dat AGS na het uitbrengen van deze offerte een opdracht heeft geplaatst
bij Spliet & De Waal moet het er, in het kader van dit incident, dan ook
voor worden gehouden dat ook de in de offerte opgenomen forumkeuze
onderdeel is geweest van de wilsovereenstemming tussen partijen.
2.10 Gelet op het vorenstaande acht deze rechtbank zich dan ook
bevoegd om van de onderhavige vordering kennis te nemen en zal zij
zich bevoegd verklaren. Als de in het ongelijk gestelde partij wordt AGS
veroordeeld in de proceskosten in het incident.
3. De beoordeling in de hoofdzaak
3.1 De rechtbank zal een comparitie bevelen om inlichtingen over de
zaak te vragen en om te onderzoeken of partijen het op een of meer
punten met elkaar eens kunnen worden. Daarbij kan de mogelijkheid van
doorverwijzing naar een mediator aan de orde komen.
3.2 Verweerster in reconventie heeft de gelegenheid de conclusie
van antwoord in reconventie ter comparitie te nemen. Verweerster in
reconventie moet de conclusie uiterlijk twee weken voor aanvang van
de comparitie toezenden. Na de comparitie kan deze conclusie niet meer
genomen worden.
3.3 De rechtbank wijst erop dat zij uit een niet verschijnen van een partij
ter comparitie de gevolgtrekkingen - ook in het nadeel van die partij –
kan maken die zij geraden zal achten.
3.4 De behandeling van de zaak ter comparitie zal in beginsel de
volgende onderwerpen bevatten. De rechter zal beginnen met een aantal
formaliteiten. Vervolgens zal de rechter zo nodig vragen stellen over de
feiten en over de standpunten van partijen waarin inzicht moet bestaan
om tot een oordeel te kunnen komen.
3.5 In beginsel zal ter comparitie niet de gelegenheid worden geboden
om te pleiten, waarbij onder pleiten wordt verstaan het juridisch
beargumenteren van de zaak aan de hand van een voorbereide,
uitgeschreven pleitnotitie.
3.6 Op de comparitie zal, eventueel aan de hand van een voorlopig
oordeel over de zaak, worden nagegaan hoe de verdere gang van de
procedure moet zijn. Daarbij kan ook aan de orde komen of een schikking
(al dan niet op onderdelen) mogelijk is. De zitting eindigt met een aantal
formaliteiten.
4. De beslissing De rechtbank in het incident 4.1 wijst het gevorderde af,
4.2 veroordeelt AGS in de kosten van het incident, aan de zijde van Spliet
& De Waal tot op heden begroot op € 894,00, in de hoofdzaak
4.3 beveelt een verschijning van partijen, bijgestaan door hun advocaten,
voor het geven van inlichtingen en ter beproeving van een minnelijke
regeling op de terechtzitting van mr. J.P.H. Van Driel van Wageningen
in het gerechtsgebouw te Utrecht aan Vrouwe Justitiaplein 1 op 31
maart 2009 van 9.00 uur tot 11.00 uur, 4.4 bepaalt dat de partijen dan
vertegenwoordigd moeten zijn door iemand die van de zaak op de hoogte
is en hetzij rechtens hetzij op grond van een bijzondere schriftelijke
volmacht bevoegd is haar te vertegenwoordigen,
4.5 bepaalt dat de partij die op genoemd tijdstip niet kan verschijnen,
binnen twee weken na de datum van dit vonnis schriftelijk en gemotiveerd
aan de rechtbank ter attentie van de secretaresse (mevrouw H. Alberts
kamer A.2.16) – om een nadere dag- en uurbepaling dient te vragen
onder opgave van de verhinderdata van alle partijen in de drie maanden
volgend op genoemde datum.
Dit vonnis is gewezen door mr. P.W.M. de Wolf en in het openbaar
uitgesproken op 5 november 2008.