ID 2004-250
NIPR 2004 250
INST Hoge Raad
DD 7 mei 2004
ROL nr. R03/062 HR
OVERW Rechtbank Almelo
‘De beoordeling
Bij voormeld verzoekschrift van 7 april 2003 heeft O. verzocht het
verleende verlof tot tenuitvoerlegging te vernietigen.
Zij voert daartoe aan dat het verlof is verleend in strijd met het bepaalde
in art. 34 lid 2 Verordening (EG) nr. 44/2001 (EEX-Vo).
De rechtbank overweegt dat het verlof tot tenuitvoerlegging van het
Vollstreckungsbescheid is verleend op grond van de art. 31 e.v. van het
Verdrag betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging
van rechterlijke beslissingen in burgerlijke en handelszaken (EEX-Verdrag)
en niet op grond van de EEX-Vo. Immers, de EEX-Vo is slechts van
toepassing op rechtsvorderingen die zijn ingesteld na inwerkingtreding
van de EEX-Vo, ofwel na 1 maart 2002. Het Vollstreckungsbescheid
waarvoor in casu verlof tot tenuitvoerlegging in Nederland werd gevraagd,
is gegeven op een vordering van S. uit 1995, derhalve ver voor de
inwerkingtreding van de EEX-Vo. Verzet tegen een verleend verlof op
grond van het EEX- Verdrag dient te geschieden bij dagvaarding. Nu
O. bij verzoekschrift in verzet is gekomen, zal de rechtbank haar niet-
ontvankelijk verklaren in haar verzet. O. zal, als de in het ongelijk
gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van de verzetprocedure.’
Volgt niet-ontvankelijkverklaring van O..
Hoge Raad
‘1. Het geding in feitelijke instanties Op een daartoe strekkend
verzoekschrift van verweerster in cassatie – verder te noemen: S. – heeft
de voorzieningenrechter van de rechtbank te Almelo bij beschikking van
17 oktober 2002 verlof verleend tot tenuitvoerlegging in Nederland van
het bij Vollstreckungsbescheid van 25 oktober 1995 van het Amtsgericht
Euskirchen, Duitsland, uitgesproken veroordeling van verzoekster tot
cassatie – verder te noemen: O. – tot betaling aan S. van een bedrag van
DM 50.020,06 (€ 25.574,85), te vermeerderen met rente en kosten.
Tegen deze beschikking heeft O. verzet gedaan bij voormelde rechtbank.
Bij beschikking van 18 april 2003 heeft de rechtbank O. niet-ontvankelijk
verklaard in haar verzet.
(…)
2. Het geding in cassatie Tegen laatstvermelde beschikking heeft
O. beroep in cassatie ingesteld. (…) S. heeft verzocht het beroep te
verwerpen. De conclusie van de Advocaat-Generaal L. S. strekt ertoe
dat de Hoge Raad, alvorens verder te beslissen, het Hof van Justitie van
de Europese Gemeenschappen zal verzoeken over de in de conclusie
vermelde vraag van uitlegging van art. 37 EEX-Verdrag uitspraak te doen
en het geding zal schorsen totdat het Hof van Justitie naar aanleiding van
dit verzoek uitspraak zal hebben gedaan.
3. Beoordeling van het middel
3.1. O. is bij Vollstreckungsbescheid van 25 oktober 1995 van het
Amtsgericht Euskirchen (BRD) veroordeeld tot betaling aan S. van een
bedrag van DM 50.020,06 (€ 25.574,85) te vermeerderen met rente
en kosten. Op een daartoe strekkend verzoekschrift van S. heeft de
voorzieningenrechter van de rechtbank te Almelo bij beschikking van
17 oktober 2002 verlof verleend tot tenuitvoerlegging in Nederland
van genoemd Vollstreckungsbescheid. O. heeft bij het hiervóór onder 1
vermelde verzoekschrift met een beroep op de weigeringsgrond van art.
34 sub 2 EEX-Verordening (Verordening (EG) Nr. 44/2001, PbEG 2001, L
012) verzet gedaan tegen de beschikking van de voorzieningenrechter. De
rechtbank heeft bij de bestreden beschikking van 18 april 2003 O. niet-
ontvankelijk verklaard in haar verzet. Daartoe overwoog de rechtbank
onder meer
a. dat het verlof tot tenuitvoerlegging van het Vollstreckungsbescheid
is verleend op grond van de art. 31 e.v. van het EEX-Verdrag en niet op
grond van de EEX- Verordening, aangezien het Vollstreckungsbescheid
waarvoor in casu verlof tot tenuitvoerlegging in Nederland werd gevraagd,
is gegeven op een vordering van S. uit 1995, derhalve ver voor de
inwerkingtreding van de EEX-Verordening, en
b. dat, aangezien verzet tegen een verleend verlof op grond van het EEX-
Verdrag dient te geschieden bij dagvaarding, O., nu zij bij verzoekschrift
in verzet is gekomen, niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in haar
verzet.
3.2. Bij de beoordeling van het middel, dat terecht niet is gericht tegen
het onder a. vermelde oordeel van de rechtbank, en dat tegen de onder
b. weergegeven beslissing van de rechtbank aanvoert dat de rechtbank,
constaterend dat O. bij verzoekschrift in plaats van bij dagvaarding
tegen de beschikking van de voorzieningenrechter in verzet kwam,
de wisselbepaling van art. 69 Rv ten onrechte buiten toepassing heeft
gelaten, wordt het volgende vooropgesteld.
3.3. Art. 37 van het EEX-Verdrag bepaalt dat het verzet tegen het verlof
tot tenuitvoerlegging volgens de regels van de procedure op tegenspraak
wordt gebracht voor, in Nederland, de arrondissementsrechtbank.
In het toelichtende rapport bij het EEX-Verdrag van de hand van P.
Jenard (PbEG 1979, C 59) wordt over deze bepaling het volgende
opgemerkt: “Voor dit gerecht is de procedure er een op tegenspraak;
daarom dient degene tegen wie de tenuitvoerlegging is verleend zijn
tegenstander tot verschijning te dagvaarden”. Het EEX-Verdrag geeft
geen regels omtrent het verdere verloop van de verzetsprocedure en
ook het genoemde rapport geeft dienaangaande geen toelichting. Hieruit
moet worden afgeleid dat, voorzover het EEX-Verdrag zelf geen eisen
aan de verzetsprocedure stelt, het nationale procesrecht van de in de
verzetsprocedure aangezochte rechter op het verloop daarvan toepasselijk
is. In de memorie van toelichting bij de Uitvoeringswet EEX-Verdrag
wordt in overeenstemming hiermee opgemerkt dat “de verzetsprocedure
(…) overigens (zal) moeten aanvangen met een dagvaarding en ook
overigens worden beheerst door de algemene regels van rechtspleging
van het eerste Boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
voor zover althans uit het verdrag (artikel 37, tweede lid, 38 en 39) niet
het tegendeel voortvloeit” (Kamerstukken II 1970/71, 11 154 (R 775), nr.
5, blz. 7).
3.4.1. Art. 69 Rv houdt in dat indien een procedure met een
verzoekschrift is ingeleid in plaats van met een dagvaarding of met
een dagvaarding in plaats van met een verzoekschrift, de rechter, zo
nodig, de aanlegger beveelt binnen een door de rechter te bepalen
termijn op kosten van de aanlegger het stuk waarmee de procedure
is ingeleid, te verbeteren of aan te vullen. De procedure is aanhangig
vanaf de oorspronkelijke dag van indiening of dagvaarding. De procedure
wordt in de stand waarin zij zich bevindt voortgezet volgens de
regels die gelden voor de dagvaardingsprocedure respectievelijk de
verzoekschriftprocedure. Deze bepaling beoogt blijkens de parlementaire
geschiedenis een soepele regeling te geven voor herstel van de gemaakte
fout, waarbij de aanhangigheid van de zaak behouden blijft. Het verdient
volgens de wetgever de voorkeur om, indien het verkeerde inleidende
stuk op zichzelf voldoende gegevens bevat om aan de wederpartij of
belanghebbende duidelijk te maken wat men eigenlijk van de rechter wil,
dat stuk (zoveel mogelijk) als het juiste inleidende stuk te behandelen
en vervolgens de juiste procedure te volgen. De verschillen tussen de
dagvaardingsprocedure en de verzoekschrift- procedure zitten immers
niet zo zeer in de inleidende stukken, maar in de daarna volgende
procedure (Kamerstukken II 1999/2000, 26 855, nr. 3, blz. 78).
3.4.2. Van belang is voorts dat de wijze waarop naar Nederlands
procesrecht een geding wordt ingeleid, door een verzoekschrift of door
een dagvaarding, niet bepalend is voor de vraag of de procedure heeft
te gelden als een procedure op tegenspraak. De partij op wier verzoek
het verlof tot tenuitvoerlegging is verleend, moet worden beschouwd als
belanghebbende en moet uit dien hoofde in een met een verzoekschrift
ingeleide procedure op grond van art. 272 Rv door de griffier worden
opgeroepen. In de dagvaardingsprocedure geschiedt de oproeping van de
partij op wier verzoek het verlof is verleend bij de door haar wederpartij
uit te brengen dagvaarding.
3.5.1. De door het middel aan de orde gestelde vraag komt hierop neer of
de aan het Nederlandse procesrecht te ontlenen mogelijkheid tot herstel
van de met betrekking tot het inleidende gedingstuk gemaakte fout wordt
toegelaten door het EEX-Verdrag. Die vraag moet, naar redelijkerwijze
niet voor twijfel vatbaar is, bevestigend worden beantwoord. Daartoe
wordt het volgende overwogen.
3.5.2. Art. 69 Rv is te beschouwen als een bepaling van nationaal
procesrecht die, overeenkomstig hetgeen hiervóór in 3.3 is overwogen,
op het verloop van de verzetsprocedure kan worden toegepast, nu
het EEX-Verdrag ten aanzien van de mogelijkheid van het herstel van
vormverzuimen zelf geen regeling inhoudt. Het artikel strekt, voorzover
thans van belang, enkel ertoe de met betrekking tot het inleidend
gedingstuk gemaakte fout te herstellen en leidt ertoe dat de procedure
vervolgens wordt voortgezet volgens de regels die gelden voor de
dagvaardingsprocedure, waardoor wordt voldaan aan de door art. 37 EEX-
Verdrag gestelde eis van een procedure op tegenspraak.
3.5.3. Deze in het Nederlands procesrecht voorziene herstelmogelijkheid
kan, gelet op deze beperkte strekking, niet worden beschouwd als een
extra rechtsmiddel dat de verliezende partij in staat zou stellen daarvan
gebruik te maken om de zaak te rekken, noch als een procesincident
dat afbreuk zou kunnen doen aan het doel van het EEX-Verdrag om een
eenvoudig en snel mechanisme in te stellen voor de tenuitvoerlegging
van in de staat van oorsprong uitvoerbare beslissingen (vgl. HvJEG
11 augustus 1995, zaak C-432/93 (SISRO/Ampersand), Jurispr. 1995,
p. I-2288, NJ 1997, 2 (NIPR 1996, 99, red.), r.o. 28 en 35). Deze
herstelmogelijkheid past veeleer bij de strekking van de contradictoire
fase van de exequaturprocedure, die erop is gericht, na de eerste fase
waarin de partij tegen wie de tenuitvoerlegging wordt gevraagd niet wordt
betrokken, de rechten van de verdediging te waarborgen (vgl. HvJEG 10
juli 1986, zaak 198/85 (Carron), Jurispr. 1986, p. 2437, NJ 1987, 478
(NIPR 1987, 451, red.), r.o. 8, en HvJEG 14 maart 1996, zaak C-275/94
(Van der Linden/Berufsgenossenschaft), Jurispr. 1996, p. I-1393, NJ
1997, 242 (NIPR 1996, 258, red.), r.o. 18).
3.5.4. Dat na toepassing van de wisselbepaling van art. 69 Rv zo nodig de
wederpartij alsnog moet worden gedagvaard en niet kan worden volstaan
met een oproeping door de griffier van de rechtbank, heeft slechts tot
gevolg dat in overeenstemming met de doelstelling van het contradictoire
deel van de exequaturprocedure van het EEX-Verdrag beter gewaarborgd
is dat de partij die het verlof tot tenuitvoerlegging heeft verkregen, op de
hoogte is van het ingestelde verzet.
3.5.5. Weliswaar is bij de parlementaire behandeling onderkend dat van
de wisselbepaling misbruik kan worden gemaakt en dat toepassing van de
bepaling tot vertraging kan leiden (Kamerstukken II 1999/2000, 26 855,
nr. 5, blz. 34 en 80), maar zulks leidt niet tot een ander oordeel. De bij de
parlementaire behandeling geopperde gedachte dat de aanlegger zich de
kosten van de dagvaarding zou willen besparen, is hier niet van belang,
omdat de door de rechter alsnog bevolen dagvaarding en eventuele
extra proceshandelingen voor rekening van de aanlegger komen. Dat
de aanlegger door bewust te kiezen voor de verkeerde rechtsingang
een vertraging van de tenuitvoerlegging zou willen bewerkstelligen,
is, in aanmerking genomen dat de wederpartij op de voet van art.
39 EEX-Verdrag bewarende maatregelen kan nemen, onaannemelijk.
Nu voorts in gevallen als het onderhavige – anders dan in het bij de
parlementaire behandeling aan de orde gestelde geval van hoger beroep
– de dagvaarding geen andere gegevens zal behoeven te bevatten dan
die in het verzoekschrift moeten worden vermeld, is ook in zoverre van
een gevaar van misbruik of vertraging geen sprake. Alles bijeen genomen,
is de beperkte mogelijkheid van vertraging die zich bij de toepassing
van art. 69 Rv kan voordoen, niet van wezenlijk andere aard dan de
vertraging die zich in iedere procedure door incidenten van uiteenlopende
aard kan voordoen, en zonder twijfel van onvoldoende gewicht om te
kunnen afdoen aan hetgeen hiervóór in 3.5.3 is overwogen.
3.6 Gelet op het hiervóór overwogene, treft het middel doel.’
Volgt vernietiging en verwijzing naar het Hof Arnhem.