1. Het verloop van de procedure
1.1. De man heeft op 16 april 2008 een verzoekschrift bij de rechtbank
ingediend dat bij exploot d.d. 28 april 2008 aan de vrouw is betekend. Bij
dat verzoekschrift is verzocht een beslissing te nemen over:
- de echtscheiding;
- de hoofdverblijfplaats van de minderjarige;
- een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding (kinderbijdrage);
- de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap.
1.2. De vrouw heeft op 03 september 2008 een verweerschrift bij de
rechtbank ingediend inhoudende het verzoek aan de rechtbank om zich
onbevoegd te verklaren danwel het verzoek van de man af te wijzen
althans hem in zijn verzoek niet ontvankelijk te verklaren.
1.3. Op 03 oktober 2008 is ter griffie ingekomen een brief van mr. R.M.I.
Cornelissen d.d. 02 oktober 2008.
1.4. Op 12 november 2008 is ter griffie ingekomen een brief van mr.
O.J.H.M. van Eijndhoven, met bijlagen.
1.5. Op 22 januari 2009 is ter griffie ingekomen een faxbericht van mr.
O.J.H.M. van Eijndhoven met bijlagen.
1.6. De rechtbank heeft partijen bericht eerst een beslissing over de
rechtsmacht te nemen aan de hand van de schriftelijke stukken.
2. De vaststellingen en overwegingen
2.1. Overeenkomstig het verzoek van de echtgenoten zal de rechtbank
thans aan de hand van de schriftelijke stukken een beslissing geven
aangaande de vraag of zij internationale rechtsmacht heeft om kennis te
nemen van het echtscheidingsverzoek en de nevenverzoeken.
2.2. De rechtbank zal alvorens hierover te beslissen de man niet meer in
de gelegenheid stellen om te reageren op de akte met producties van de
vrouw ingediend d.d. 11 november 2008. De producties zijn overgelegd
op vraag van de rechtbank. De rechtbank zal alleen op de inhoud daarvan
acht slaan en niet op de akte voor zover deze een inhoudelijke reactie op
de producties geeft.
2.3. Uit de overgelegde bescheiden blijkt hetgeen bij het verzoekschrift
is gesteld over het huwelijk en de Nederlandse nationaliteit van de
echtgenoten.
2.4. De echtgenoten hebben het thans nog minderjarige kind:
[kind], geboren in de gemeente [geboorteplaats] op [geboortedatum]
1992.
Dit kind bezit de Nederlandse nationaliteit.
2.5. Ten tijde van de indiening van het verzoekschrift hadden de
echtgenoten en het kind woonplaats in Spanje.
2.6. Het verzoek tot echtscheiding.
De Nederlandse rechter komt rechtsmacht toe om te oordelen over
dit verzoek, nu ten tijde van de indiening van het verzoekschrift beide
echtgenoten de Nederlandse nationaliteit bezaten (artikel 3, lid 1 aanhef
en sub b van de Verordening (EG) Nr. 2201/2003 (Brussel-II-bis).
2.7. Het nevenverzoek betreffende de woonplaats van het kind.
Aan de Nederlandse rechter komt geen rechtsmacht toe ten aanzien van
dit nevenverzoek, nu ten tijde van de indiening van het verzoekschrift
de minderjarige zijn gewone verblijfplaats had in een andere lidstaat
van de Europese Unie waarvoor de Verordening Brussel-II-bis geldt en
aan de rechter in die lidstaat rechtsmacht toekomt ten aanzien van het
voormelde nevenverzoek.
2.8. Het nevenverzoek aangaande de kinderbijdrage.
Nu dit verzoek als nevenvoorziening in de procedure tot echtscheiding is
ingediend en de Nederlandse rechter ten aanzien van het hoofdverzoek
rechtsmacht heeft, komt hem eveneens rechtsmacht toe ten aanzien van
dit nevenverzoek (artikel 5, aanhef en sub 2. van de verordening (EG) nr.
44/2001 (EEX-verordening).
2.9. Het nevenverzoek tot verdeling van de
huwelijksgoederengemeenschap.
Nu de echtgenoten volgens de overgelegde huwelijkse voorwaarden zijn
gehuwd met uitsluiting van elke gemeenschap van goederen (artikel
1), zal de rechtbank zich er eveneens over uitlaten of zij rechtsmacht
heeft ten aanzien van een verzoek tot afwikkeling van de huwelijkse
voorwaarden.
2.10. De Nederlandse rechter komt op grond van artikel 4, lid 3
van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering rechtsmacht
toe om te oordelen over het nevenverzoek tot verdeling van de
huwelijksgoederengemeenschap dan wel tot afwikkeling van de huwelijkse
voorwaarden.
2.11. De rechtbank is van oordeel dat de internationale rechtsmacht
van de Nederlandse rechter vaststaat ten aanzien van de verzoeken tot
echtscheiding, betreffende de kinderbijdrage en de verdeling van de
huwelijksgoederengemeenschap dan wel de afwikkeling van de huwelijkse
voorwaarden.
2.12. De rechtbank concludeert voorts uit de stellingen en overgelegde
stukken, dat thans tussen de echtgenoten tevens een procedure
aanhangig is bij de Spaanse rechter in de rechtbank te Torrevieja
strekkende tot echtscheiding met diverse nevenvoorzieningen.
2.13. Over aanhangigheid en onderling samenhangende procedures
bepaalt artikel 19 Brussel-II-bis:
1. Wanneer bij gerechten van verschillende lidstaten tussen dezelfde
partijen procedures tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of
nietigverklaring van het huwelijk aanhangig zijn, houdt het gerecht
waarbij de zaak het laatst is aangebracht, zijn uitspraak ambtshalve
aan totdat de bevoegdheid van het gerecht waarbij de zaak het eerst is
aangebracht, vaststaat.
2. Wanneer bij gerechten van verschillende lidstaten procedures
betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind aanhangig
zijn welke hetzelfde onderwerp betreffen en op dezelfde oorzaak
berusten, houdt het gerecht waarbij de zaak het laatst is aangebracht,
zijn uitspraak ambtshalve aan totdat de bevoegdheid van het gerecht
waarbij de zaak het eerst is aangebracht, vaststaat.
3. Wanneer de bevoegdheid van het gerecht waarbij de zaak het eerst is
aangebracht, vaststaat, verwijst het gerecht waarbij de zaak het laatst is
aangebracht, partijen naar dat gerecht.
In dit geval kan de partij die de procedure aanhangig heeft gemaakt
bij het gerecht waarbij de zaak het laatst is aangebracht, die vordering
aanhangig maken bij het gerecht waarbij de zaak het eerst is
aangebracht.
2.14. Ingevolge het bepaalde van artikel 19 Brussel-II-bis zal de zaak
moeten worden voortgezet bij de rechter bij wie de zaak het eerst is
aangebracht.
2.15. Artikel 16 Brussel-II-bis bevat een Verordeningsautonome regeling
om te bepalen op welk tijdstip een zaak geacht wordt te zijn aanhangig
gemaakt bij een gerecht. Zowel de Nederlandse als de Spaanse rechter
zal aan de hand van deze bepaling moeten vaststellen op welk moment
de procedures geacht moeten worden te zijn aanhangig gemaakt. Daarna
kan worden vastgesteld welke procedure het eerst is aangebracht en
waartoe ieder van de beide geadieerde gerechten tot elkaar zijn gehouden
ingevolge het bepaalde in artikel 19 Brussel-II-bis.
2.16. Artikel 16 Brussel-II-bis luidt:
1. Een zaak wordt geacht bij een gerecht aanhangig te zijn gemaakt:
a) op het tijdstip waarop het stuk waarmee het geding wordt ingeleid of
een gelijkwaardig stuk bij het gerecht wordt ingediend, mits de verzoeker
vervolgens niet heeft nagelaten de vereiste stappen te nemen teneinde
het stuk aan de verweerder te doen betekenen of mede te delen;
of
b) indien de betekening of mededeling van dit stuk moet plaatsvinden
voordat het bij het gerecht wordt neergelegd, op het tijdstip waarop
het door de autoriteit die verantwoordelijk is voor de betekening of
mededeling, wordt ontvangen, mits de verzoeker vervolgens niet heeft
nagelaten de vereiste stappen te nemen teneinde het stuk bij het gerecht
neer te leggen.
2.17. Een echtscheidingsprocedure in Nederland moet onder a. worden
gerangschikt.
Het verzoekschrift is op 16 april 2008 bij de rechtbank te Roermond
ingediend, zodat de procedure geacht moet worden op die datum bij de
rechtbank aanhangig te zijn gemaakt.
2.18. Voor het vaststellen van het tijdstip van aanhangmaking van de
echtscheidingsprocedure in Spanje zal eveneens artikel 16 Brussel-II-bis
moeten worden toegepast.
Uit de overgelegde stukken - in het bijzonder productie 6 bij het
verweerschrift van de vrouw - blijkt dat het verzoekschrift tot
echtscheiding zijdens de vrouw op 03 juni 2008 bij de rechtbank in
Torrevieja is ingediend.
2.19. Uit informatie door de rechtbank ingewonnen bij het Internationaal
Juridisch Instituut blijkt, dat het gerecht in Spanje op de eerste plaats een
beslissing neemt over de toelaatbaarheid van het ontvangen verzoek.
Acht het gerecht het verzoek toelaatbaar dan draagt het gerecht er zorg
voor dat - onder meer - de tegenpartij wordt gedagvaard om voor het
gerecht te verschijnen.
Uit deze regeling leidt de rechtbank af, dat in het kader van de
Verordening Brussel-II-bis een echtscheidingsprocedure in Spanje - net
als in Nederland - moet worden gerangschikt onder artikel 16 aanhef
en sub a. Brussel-II-bis. Het tijdstip van aanhangigmaken is dus 03 juni
2008 voor wat betreft het toepassen van de Verordening Brussel-II-bis.
2.20. De vrouw heeft gesteld dat het verzoekschrift tot echtscheiding
en het daaraan vooraf gaande verzoek tot het treffen van voorlopige
voorzieningen in Spanje een en dezelfde procedure vormen.
Op grond daarvan zou niet 03 juni 2008 maar 28 januari 2008 -
de datum van indiening van het verzoekschrift tot het treffen van
voorlopige voorzieningen - moeten worden beschouwd als het tijdstip van
aanhangigmaking in de zin van artikel 16 Brussel-II-bis.
2.21. De rechtbank is van oordeel dat deze stelling van de vrouw moet
worden gepasseerd.
Er van af gezien dat het verzoekschrift voorlopige voorzieningen pas op
29 januari 2008 is ingediend, concludeert de rechtbank hiertoe, nu zij
vaststelt dat op het tijdstip van indiening van het echtscheidingsverzoek
(03 juni 2008) de door de Spaanse rechtbank getroffen voorlopige
voorzieningen in haar beslissing van 07 april 2008, hun geldigheid hadden
verloren. Het Spaanse recht bepaalt immers in artikel 104 Codigó Civil en
in artikel 771, lid 5 Ley de Enjuiciamiento Civil (het Spaanse Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering) dat de getroffen voorlopige voorzieningen
slechts blijven gelden als binnen 30 dagen nadat zij zijn getroffen, een
verzoek tot (onder andere) echtscheiding is ingediend. Naar het oordeel
van de rechtbank kan het echtscheidingsverzoek van 03 juni 2008 dan
ook alleen maar beschouwd worden als een echtscheidingsverzoek
zonder voorafgaande voorlopige voorzieningen. Alleen al daarom kan niet
worden gezegd dat in deze de echtscheidingsprocedure en de voorlopige
voorzieningenprocedure een en dezelfde procedure vormen.
2.22. Alleen ten aanzien van het nevenverzoek van de man tot
veroordeling van de echtgenoten om tot verdeling over te gaan
overeenkomstig de huwelijkse voorwaarden doet zich eveneens
litispendentie voor.
De vraag op welk tijdstip dit nevenverzoek geacht moet worden te zijn
aanhangig gemaakt bij de rechtbank in Torrevieja en bij de rechtbank
te Roermond zal de rechtbank op gelijke wijze als ten aanzien van het
verzoek tot echtscheiding kunnen en dienen te beantwoorden.
2.23. Samenvattend is de rechtbank van oordeel
1. dat zij internationale rechtsmacht heeft ten aanzien van de verzoeken
van de man tot echtscheiding en tot veroordeling van de echtgenoten om
tot verdeling over te gaan overeenkomstig de huwelijkse voorwaarden, en
2. dat de procedure voor de rechtbank te Roermond die deze verzoeken
bevat, beschouwd moet worden als de procedure, die het eerst is
aangebracht in de zin van artikel 19 Brussel-II-bis.
2.24. Gelet op het hierboven onder 2.1. vermelde verzoek van de
echtgenoten aan de rechtbank om zich het eerst over de rechtsmacht
uit te laten, zal de rechtbank thans de zaak aanhouden teneinde de
echtgenoten in de gelegenheid te stellen om zich uiterlijk op woensdag 11
maart 2009 uit te laten over de termijn en wijze waarop de onderhavige
procedure zou moeten worden voortgezet.
3. De beslissing
De rechtbank:
3.1. verklaart zich bevoegd om van het verzoek tot echtscheiding en
tot veroordeling van de echtgenoten om tot verdeling over te gaan
overeenkomstig de huwelijkse voorwaarden kennis te nemen;
3.2. houdt iedere verdere beslissing aan, in afwachting van een reactie
van partijen.
Deze beschikking is gegeven door mr. J.A.G.F. Custers en ter
openbare civiele terechtzitting van 25 februari 2009 uitgesproken in
tegenwoordigheid van de griffier.