FEITEN
De Franse vennootschap Sisro is rechthebbende op het
computerprogramma Cortex. Het computerprogramma Ampersand
is ontwikkeld door twee personen die het recht tot gebruik en
exploitatie van het Ampersand programma hebben overgedragen aan
de vennootschap ACDL, gevestigd op het Eiland Man. ACDL heeft op
haar beurt dat recht overgedragen aan de Nederlandse vennootschap
Ampersand. Laatstgenoemde heeft in 1986 het Ampersand programma in
Nederland gebruikt voor een conversie voor de computerprogramma's en
bestanden van het European Patent Office (EPO) te Rijswijk. Sisro heeft
in 1985 in Frankrijk tegen onder meer ACDL en Ampersand vorderingen
ingesteld tot schadevergoeding, op grond dat zij door het gebruik en
de exploitatie van het Ampersand-programma inbreuk maken op het
auteursrecht van Sisro op het Cortex-programma en derhalve jegens
haar onrechtmatig handelen. In de daarop gevolgde procedure heeft
het Tribunal de grande instance te Parijs op 13 februari 1989 ACDL
en Ampersand veroordeeld tot betaling van schadevergoeding aan
Sisro. Hoger beroep tegen dit vonnis is aanhangig bij de Cour d'appel
te Parijs. Ter verzekering van haar vorderingen heeft Sisro op 10 juni
1986 in Nederland conservatoire derdenbeslagen doen leggen. In de
onderhavige procedure heeft Sisro in conventie vanwaardeverklaring van
deze beslagen gevorderd, voorzover en zodra voor de hoofdvordering een
in Nederland voor tenuitvoerlegging vatbare titel zal worden verkregen.
ACDL en Ampersand hebben in reconventie gevorderd voor recht te
verklaren dat het Ampersand programma een eigen creatieve vormgeving
heeft als nieuw en oorspronkelijk werk en mitsdien geen inbreuk maakt
op het Cortex-programma. In eerste aanleg heeft de Rb. Amsterdam
onder meer geoordeeld dat de vordering in reconventie niet hetzelfde
onderwerp heeft als de in Frankrijk aanhangige vordering en dat art. 21
EEX niet van toepassing is (zie verder NIPR 1991 nr. 220). Het hoger
beroep en het cassatieberoep hebben uitsluitend betrekking op de zaak in
reconventie. Sisro heeft zich in reconventie beroepen op art. 21 EEX.
OVERWEGINGEN
Hof Amsterdam
"4.8. Nagegaan zal dienen te worden of de tussen partijen in Frankrijk
aanhangige vordering hetzelfde onderwerp betreft en op dezelfde oorzaak
berust als de vordering door ACDL en Ampersand bij de Rb. te Amsterdam
in reconventie ingesteld.
4.9. De vonnissen van het Tribunal de grande instance te Parijs van 8 april
1987 en 13 februari 1989 zijn in dit geding overgelegd. Van het eerste
vonnis is een Nederlandse vertaling bijgevoegd, van het tweede vonnis
een Engelse vertaling."
Het Hof geeft een aantal overwegingen uit de Franse vonnissen weer en
vervolgt:
"4.16. Hieruit volgt dat toewijzing van het schadebedrag van FF
5.400.000 mede omvat de ¦ eenmalige ¦ conversie die in 1986 in
Nederland met het Ampersand programma heeft plaatsgevonden en
waaromtrent ACDL en Ampersand thans een verklaring voor recht
vorderen.
4.17. Anders dan de Rb. heeft geoordeeld, staat in het onderhavige
geval aan de toepassing van het bepaalde in art. 21 EEX de, kort
gezegd, territoriale werking van het ¦ overigens op het gebied van
computerprogramma's in Frankrijk en in Nederland overeenstemmende ¦
auteursrecht niet in de weg.
4.18. De Franse rechter in eerste aanleg heeft weliswaar aan zijn
beslissingen ten grondslag gelegd dat ACDL en Ampersand met het
programma Ampersand inbreuk maken op de rechten van Sisro op het
programma Cortex `in Frankrijk' en in de zin van de Wet van 11 maart
1957 doch deze rechter heeft vervolgens in de hiervoor geciteerde
uitspraak van 13 februari 1989 de buiten Frankrijk plaatsgevonden
conversies, waaronder die in Nederland, in zijn oordeel betrokken
en de aan Sisro toegekende schadevergoeding mede gebaseerd op
de in Nederland plaatsgevonden conversie. Het is niet aan het Hof
te onderzoeken of de Franse rechter bevoegd en gerechtigd is de in
Nederland plaatsgevonden conversie in zijn oordeel te betrekken. De
Nederlandse rechter dient er voorshands van uit te gaan dat de, eerder
geadieerde, Franse rechter dit terecht en op goede gronden heeft gedaan.
4.19. De in de onderhavige procedure in eerste aanleg in reconventie
ingestelde vordering tot verklaring voor recht is voorts geheel gesteld
in de sleutel van de procedure in Frankrijk." Na verwerping van enkele
andere stellingen van ACDL en Ampersand, o.a. m.b.t. de vraag of het
Ampersand programma dat in verschillende landen is gebruikt, steeds
hetzelfde programma is geweest, vervolgt het Hof:
"4.23. Een verder belang bij de onderhavige reconventionele vordering
hebben ACDL en Ampersand niet aangevoerd. Deze vordering is geheel
geënt op het eenmalige, reeds plaatsgevonden conversie bij het EPO.
Aldus beschouwd kan van een zelfstandige vordering tot verklaring voor
recht, los van de in Frankrijk lopende procedure niet worden gesproken.
4.24. De door ACDL en Ampersand ingestelde vordering in reconventie
betreft mitsdien hetzelfde onderwerp en berust op dezelfde oorzaak (in de
zin van art. 21 EEX) als de zaak ¦ eerder ¦ aanhangig gemaakt voor het
Tribunal de grande instance te Parijs. Dit leidt ertoe dat in de onderhavige
procedure een ander onderzoek naar de vraag of het bij de conversie
bij het EPO gebruikte Ampersand programma een inbreuk maakt op de
auteursrechten van Sisro in Nederland niet aan de orde komt. (...)
4.26. Grief I van Sisro treft doel. Het bepaalde in art. 21 EEX dat beoogt
tegenstrijdige uitspraken van reeds geadieerde rechters en daaruit
voortvloeiende executiegeschillen tegen te gaan, is van toepassing. Dat
betekent dat reeds daarom het vonnis waarvan beroep voorzover in
reconventie gewezen dient te worden vernietigd en de overige grieven
geen behandeling meer behoeven.
4.27. ACDL en Ampersand zijn echter van de uitspraak van het Tribunal
van 8 april 1987 in hoger beroep gegaan. Gelet op hun processuele
stellingname als hiervoor onder 4.13 weergegeven staat derhalve
de beslissing van de Franse rechter m.b.t. de inbreuk van ACDL en
Ampersand op de rechten van Sisro voorzover dit betreft de conversie
die heeft plaatsgevonden bij het EPO en de dientengevolge door
eerstgenoemden aan Sisro te betalen schadevergoeding, waaronder de
bevoegdheid om dit in zijn oordeel te betrekken, nog niet onherroepelijk
vast.
4.28. De beslissing over de bevoegdheid van de Nederlandse rechter dient
daarom te worden aangehouden totdat definitief de bevoegdheid van de
Franse rechter vaststaat. In aanmerking genomen de beslissing van de
Rb. in conventie zal het Hof de zaak terugwijzen naar de Rb. teneinde
deze met inachtneming van hetgeen in dit arrest is overwogen verder te
behandelen en af te doen."
Hoge Raad
"3.2. Sisro heeft zich beroepen op art. 21 EEX. Het Hof heeft hieromtrent
op grond van het in r.o. 4.8-4.23 overwogene in r.o. 4.24 geoordeeld dat
de vordering in reconventie hetzelfde onderwerp betreft en op dezelfde
oorzaak berust in de zin van art. 21 EEX als de zaak die eerder aanhangig
is gemaakt voor het Tribunal de grande instance te Parijs.
Daarbij heeft het Hof ¦ in cassatie onbestreden ¦ vastgesteld:
a. dat de door Sisro gevorderde en door het Tribunal toegewezen
schadevergoeding mede betrekking heeft op de conversie die in 1986 in
Nederland is uitgevoerd met het Ampersand-programma, waaromtrent
ACDL en Ampersand thans een verklaring voor recht vorderen;
b. dat de reconventionele vordering van ACDL en Ampersand geheel is
gesteld in de sleutel van de procedure in Frankrijk;
c. dat ACDL en Ampersand ervan uitgaan dat het Ampersand- programma
dat in verschillende landen is gebruikt, steeds hetzelfde programma is;
d. dat zij buiten de bij het EPO toegepaste conversie geen ander belang
bij hun reconventionele vordering hebben aangevoerd. Het middel
bestrijdt 's Hofs in r.o. 4.24 gegeven oordeel als onjuist.
3.3. Bij de beoordeling van het middel moet worden uitgegaan van het
door het Hof van Justitie van de EG in zijn arrest van 6 december 1994,
zaak C-406/92 (ship Tatry), Jurispr. 1994, p. 5439 (NIPR 1995 nr. 403.
Red.)), gegeven oordeel, dat art. 21 EEX aldus moet worden uitgelegd,
dat een vordering die ertoe strekt te doen verklaren dat verweerder
aansprakelijk is voor een bepaalde schade en hem tot betaling van
schadevergoeding te doen veroordelen, berust op dezelfde oorzaak en
betreft hetzelfde onderwerp als een vordering van deze verweerder,
die ertoe strekt te doen verklaren dat hij niet aansprakelijk is voor die
schade. In de onderhavige zaak is het Hof ervan uitgegaan dat het door
ACDL en Ampersand in de reconventionele vordering aan de orde gestelde
geschilpunt geheel valt onder en niet méér omvat dan het geschil dat door
Sisro in haar vordering voor de Franse rechter aan de orde is gesteld.
Dit geschilpunt betreft de vraag of ACDL en Ampersand door het gebruik
en de exploitatie van het Ampersand- programma inbreuk maken op
het auteursrecht van Sisro op het Cortex-programma. Anders dan het
middel aanvoert, heeft de omstandigheid dat deze vraag door partijen
in tegenovergestelde zin wordt beantwoord, hetgeen tot uiting komt
in de door hen ingestelde vorderingen, niet tot gevolg dat het gaat om
vorderingen met een verschillend onderwerp. Hiervan uitgaande en in het
licht van de hiervoor vermelde uitleg van art. 21 EEX heeft het Hof in het
bestreden oordeel niet blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting.
Het middel faalt derhalve."