1. Het procesverloop.
1.1. Bij naar dagvaarding verwijzende conclusie van eis heeft Piet Verwijs,
gevorderd dat de rechtbank bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij
voorraad, Carrasco veroordeelt tot betaling van f 133.096,-- vermeerderd
met de wettelijke rente vanaf 6 augustus 1993 tot aan de dag der
algehele voldoening en met veroordeling van Carrasco in de proceskosten.
Piet Verwijs heeft produkties in het geding gebracht.
1.2. Alvorens op de eis te antwoorden heeft Carrasco bij incidentele
conclusie houdende exceptie van onbevoegdheid geconcludeerd tot
onbevoegdverklaring van de arrondissementsrechtbank te Middelburg met
veroordeling van Piet Verwijs in de proceskosten. Carrasco heeft eveneens
produkties in het geding gebracht.
1.3. Piet Verwijs heeft vervolgens een conclusie van antwoord in het
incident houdende onbevoegdheid genomen waarin hij concludeert
tot bevoegdheid van de arrondissementsrechtbank te Middelburg met
afwijzing van het verzoek van Carrasco in het incident en veroordeling van
Carrasco in de proceskosten.
2. Het geschil in het incident.
2.1. Piet Verwijs heeft gesteld dat hij in de periode december 1991 –
januari 1992 aan de vennootschap naar Spaans recht Defrumar S.A.
mosselen heeft verkocht en geleverd in verband waarmee hij f 163.096,--
aan Defrumar S.A. heeft gefactureerd. Defrumar S.A. heeft f 30.000,--
voldaan, zodat Piet Verwijs in hoofdsom nog f 133.096,-- heeft te
vorderen. Defrumar S.A. heeft volgens Piet Verwijs ondanks herhaalde
sommatie niet betaald. Defrumar S.A. is bij (verstek)vonnis van deze
rechtbank van 26 januari 1994 veroordeeld tot betaling van een bedrag
van f 138.096,--, vermeerderd met rente en kosten. Bij schrijven van 4
maart 1994 heeft Carrasco zich naast Defrumar hoofdelijk verbonden tot
betaling van het openstaande bedrag van f 133.096,--. Carrasco komt
haar betalingsverplichting volgens Piet Verwijs ook niet na.
2.2. Piet Verwijs heeft zich op het standpunt gesteld dat de
arrondissementsrechtbank te Middelburg op grond van artikel 5 sub 1 van
het EEG-Executieverdrag bevoegd is om van de onderhavige vordering
kennis te nemen, omdat de plaats waar de verbintenis ten uitvoer moet
worden gelegd in het arrondissement Middelburg is gelegen. Volgens Piet
Verwijs zijn Defrumar S.A. en Carrasco gelieërde zustervennootschappen
en zijn zij met Piet Verwijs overeengekomen dat zij hoofdelijke
schuldenaren zijn voor de vordering. Op de overeenkomst is, zo stelt
Piet Verwijs, krachtens artikel 4 van het EEG-overeenkomstenverdrag
Nederlands recht van toepassing. Volgens Nederlands recht, meer in het
bijzonder artikel 59 LUVI en artikel 57 van Het Weens Koopverdrag 1980,
dient te worden betaald ter plaatse van de vestiging van Piet Verwijs.
2.3. Volgens Piet Verwijs is de bevoegdheid van de rechtbank in
overeenstemming met het stelsel en de doelstellingen van het EEG-
Executieverdrag, gelet op de jurisprudentie en uit proceseconomisch
oogpunt, nu de rechtbank ook de vordering van Piet Verwijs tegen
Defrumar S.A. heeft behandeld.
2.4. Carrasco is van mening dat Piet Verwijs ten onrechte aanvoert
dat op grond van artikel 5 van het EEG-Executieverdrag de rechtbank
bevoegd is. Volgens Carrasco dient de bevoegdheidsvraag te worden
beoordeeld aan de hard van artikel 2 van het EEG-Executieverdrag
en dient Carrasco in beginsel te worden gedagvaard voor het gerecht
van haar vestigingsplaats, namelijk Barcelona. Zo er namelijk al een
verbintenis bestaat tussen partijen dan moet die in Barcelona ten uitvoer
worden gelegd. De door Piet Verwijs gestelde verbintenis is onderworpen
aan Spaans recht, nu Carrasco de kenmerkende prestatie –betaling had
te verrichten. Volgens Spaans recht- artikel 1171 Codigo Civil- is betaling
een haalschuld.
Piet Verwijs heeft in zijn conclusie van antwoord in het incident
aangevoerd dat artikel 5 van het EEG-Executieverdrag een alternatief
vormt ten opzichte van, artikel Z van dat Verdrag en niet te beschouwen
als de hoofdregel. Over het toepasselijke recht stele Piet Verwijs dat
Nederlands recht van toepassing is. De lex causae is beslissend voor de
plaats van uitvoering van de verbintenis, ook ten aanzien van hoofdelijke
medeschuldenaren. Subsidiair heeft hij aangevoerd dat, zelfs al zou
Spaans recht van toepassing zijn, artikel 1171 van de Codigo Civil opzij
wordt gezet door artikel 57 van Het Weens Koopverdrag 1980.
3. De beoordeling in het incident.
3.1. Zoals blijkt uit de aanhef van de bepaling van artikel 5 sub 1 van het
EEG-Executieverdrag hebben de bevoegdheidsregels van dat artikel een
alternatief karakter en staat het Piet Verwijs vrij om - in afwijking van de
algemene bevoegdheidsregel van artikel 2 van dat Verdrag - Carrasco te
dagvaarden voor het gerecht van de plaats waar de verbintenis die aan de
eis ten grondslag wordt gelegd moet worden uitgevoerd.
3.2. Voor de toepassing van artikel 5 sub 1 van het EEG-Executieverdrag
dient de verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt te worden
gekwalificeerd en dient vervolgens te worden beoordeeld waar die
verbintenis had moeten worden uitgevoerd.
3.3. Als uitgangspunt geldt de verbintenis die Piet Verwijs in de
dagvaarding aan zijn eis ten grondslag legt. Dit betreft een verbintenis
tussen Carrasco en Piet Verwijs waarbij Carrasco het hoofdelijk
medeschuldenaarschap op zich neemt ter zake van een schuld van
Defrumar S.A. jegens Piet Verwijs. Als karakteristieke prestatie voor die
verbintenis kan de betaling van een geldschuld van Carrasco aan Piet
Verwijs worden beschouwd.
3.4. Voor beantwoording van de vraag waar die verbintenis had moeten
worden uitgevoerd dient in de eerste plaats te worden bezien welk recht
moet worden toegepast. Het toepasselijke recht bepaalt vervolgens waar
de betreffende verbintenis moet worden uitgevoerd, in Nederland dan wel
in Spanje.
3.5. De rechtbank is van oordeel dat voor de beoordeling van het
toepasselijke recht niet kan worden aangeknoopt bij het Europees
Overeenkomstenverdrag 1980, nu dit verdrag voor Spanje nog niet in
werking is getreden. De verplichting van Carrasco bestaat uit de betaling
van een geldschuld. Nu dat, zoals hiervoor onder 3.3. reeds is overwogen,
als de meest karakteristieke prestatie van de overeenkomst kan worden
beschouwd en Carrasco gevestigd is in Spanje, dient derhalve Spaans
recht te worden toegepast.
3.6. Volgens het Spaanse toepasselijke recht is, zo blijkt uit artikel 1171
van de Codigo Civil, betaling van een geldschuld een haalschuld, hetgeen
impliceert dat de verbintenis in Spanje had moeten worden uitgevoerd.
3.7. De stelling van Piet Verwijs dat artikel 1171 Codigo Civil wordt
opzij gezet door artikel 57 van het Weens Koopverdrag 1980, is in het
onderhavige geval onjuist nu dit verdrag materieel kooprecht bevat voor
internationale koopovereenkomsten van roerende zaken en derhalve
niet ziet op de op Carrasco rustende verplichting en overigens geen
conflictregels bevat.
3.8. Piet Verwijs heeft nog aangevoerd in zijn conclusie van antwoord
in het incident, dat de bevoegdheid van de rechtbank aansluit bij de
doelstellingen van het EEG-Executieverdrag, gelet op de heersende
jurisprudentie dienaangaande, en ook uit proceseconomisch oogpunt
in de rede ligt, nu de rechtbank de vordering tegen Defrumar S.A.
heeft behandeld. De rechtbank is van oordeel dat het beroep van Piet
Verwijs op de ratio van het EEG-Executieverdrag en het beroep op
proceseconomische overwegingen dient te worden verworpen nu, zoals uit
het voorgaande blijkt, de conflictregels in dit geval duidelijk zijn.
3.9. Gelet op het eerder genoemde artikel 5 sub 1 van het EEG-
Executieverdrag acht de rechtbank zich onbevoegd om van de vordering
kennis te nemen.
4. De beslissing in het incident.
De rechtbank:
Verklaart zich onbevoegd om van de vordering kennis te nemen.
Veroordeelt Piet Verwijs in de kosten van dit geding, tot aan deze
uitspraak aan de zijde van Carrasco begroot op f 2130,-- wegens
verschotten en f 1400,-- wegens procureurssalaris.
Dit vonnis is gewezen door mr H.A. Witsiers en uitgesproken op
de openbare terechtzitting van woensdag 7 december 1994 in
tegenwoordigheid van de griffier.