ID 2004-377
NIPR 2004 377
INST Vzngr. Rb. ’s-Hertogenbosch
DD 5 augustus 2004
ROL zaaknr. 112441/KG ZA 04-422
OVERW Vzngr. Rb. ’s-Hertogenbosch
‘2. Het geschil
2.1. U. is een onderneming, gevestigd in Duitsland, in de gemeente
Solingen, die schoonmaakproducten, waaronder met name ook producten
voor glasbewassing, produceert. Zij brengt deze onder de merknaam U.
op de markt. P. is een onderneming die is gevestigd in Velp en kantoor
houdt in Arnhem. P. importeert de producten van U. in de Benelux. De
relatie tussen partijen dateert reeds vanaf de jaren 60.
2.2. Partijen hebben aanvankelijk op basis van mondelinge afspraken
gewerkt; P. fungeerde als exclusieve importeur. De contractuele relatie
is op zeker moment schriftelijk vastgelegd en de exclusiviteit is voor een
deel vervallen. Tussen hen gold laatstelijk een driejaarcontract, d.d. 3
november 1997. In dat contract is een forumkeuzebeding opgenomen,
waarin staat: “Zwischen den Parteien ist für die Zusammenarbeit die
Geltung des Deutschen Rechts Vereinbart. Gerichtsstand ist der Sitz
des Unternehmens.”. Dat contract zelf is na de contractueel voorziene
einddatum stilzwijgend voorgezet, terwijl op onderdelen nadere afspraken
zijn gemaakt.
2.3. U. is sedert enige tijd actief bezig ook zelf haar producten
rechtstreeks of langs andere kanalen op de Nederlandse markt af te
zetten. P. staat op het standpunt dat U. daarmee a) contractbreuk pleegt
en b) oneerlijke concurrentie pleegt omdat zij lagere prijzen berekent
en bewerkte kopieën van de Nederlandse brochure van P. naar de
Nederlandse klanten van P. stuurt. Daarbij komt dat U. de adresgegevens
van de Nederlandse klanten van P. heeft verkregen in het kader van de
distributieovereenkomst.
2.4. U. heeft de distributieovereenkomst op 5 april 2004 opgezegd met
in achtneming van een opzegtermijn van 6 maanden. P. stelt dat dit het
einde van haar bedrijf betekent. In de bodemprocedure zal P. vergoeding
van haar (zeer grote) schade, die zij door die beëindiging lijdt, vorderen.
2.5. In dit kort geding vordert P. – kort gezegd – dat
a. U. wordt veroordeeld haar onrechtmatige gedragingen tot 5 april
2007 te staken, waarbij haar meer in het bijzonder wordt verboden de
Nederlandse markt actief te benaderen, althans de klanten van P. actief te
benaderen en aan hen te leveren;
b. U. wordt veroordeeld om tot 5 april 2007 haar gebruikelijke
medewerking te verlenen aan de uitvoering van de tussen partijen
geldende overeenkomst;
c. een dwangsom wordt bepaald op overtreding van het onder a en b
gevorderde;
d. U. wordt veroordeeld tot betaling van een bedrag van € 100.000,00 als
voorschot op de schadevergoeding;
e. U. wordt veroordeeld in de kosten van de procedure.
2.6. U. heeft zich tegen een en ander te weer gesteld.
3. De bevoegdheidsvraag
3.1. U. heeft voor alle weren aangevoerd dat de Nederlandse rechter
niet bevoegd is om kennis te nemen van de vordering van P., omdat de
forumkeuze daaraan in de weg staat. Subsidiair is U. van oordeel dat,
indien de rechter mocht oordelen dat de Nederlandse rechter wel bevoegd
is, de rechter in ’s-Hertogenbosch relatief onbevoegd is om kennis te
nemen van de vorderingen van P. en de zaak dient te verwijzen naar de
rechter in Arnhem.
3.2. P. heeft daartegen ingebracht dat het gaat om een voorlopige en/
of bewarende maatregel, zodat de rechter in Nederland bevoegd is
en dat de rechter in ’s-Hertogenbosch bevoegd is omdat het gaat om
een onrechtmatige daad, die (onder meer) in het arrondissement ’s-
Hertogenbosch wordt gepleegd. Voorts heeft zij nog aangevoerd dat
het op grond van de forumkeuze nog helemaal niet vaststaat dat het de
Duitse rechter is die daarmee wordt bedoeld, omdat ook zij, P., met de
aanduiding Unternehmen kan zijn bedoeld.
3.3. Nu U. woonplaats heeft op het grondgebied van een andere lidstaat
dan Nederland, dient de vraag of de rechter in deze zaak bevoegd is van
de vordering kennis te nemen, te worden beantwoord aan de hand van
het bepaalde in de Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van 22
december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en
ten uitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken, (EEX-
Vo).
3.4. Ingevolge art. 23 EEX-Vo is de door partijen contractueel
aangewezen rechter exclusief bevoegd van de geschillen betreffende hun
contractuele relatie kennis te nemen. De rechter in ’s-Hertogenbosch
is in elk geval niet de door partijen bij de weergegeven forumkeuze
aangewezen rechter.
3.5. Nu het gaat om een kort geding, waarin een voorlopige voorziening
wordt gevraagd, is het bepaalde in art. 31 EEX-Vo van belang. Onder
een voorlopige of bewarende maatregel in de zin van 31 EEX-Vo moet
worden verstaan een maatregel terzake van een onderwerp dat binnen
de werkingssfeer van de verordening valt die bedoeld is om een feitelijke
of juridische situatie te handhaven ter bewaring van rechten waarvan
erkenning langs andere weg wordt gevraagd voor de rechter die kennis
neemt van het bodemgeschil. Is van een dergelijke maatregel sprake, dan
mag de rechter, ook indien hij niet bevoegd is kennis te nemen van het
bodemgeschil op grond van de art. 2 tot en met 30 van de verordening,
zijn bevoegdheid ontlenen aan het nationale procesrecht, met dien
verstande dat de vraag of de rechter bevoegdheid kan aannemen met
name afhankelijk is van de voorwaarde dat een reële band bestaat tussen
het voorwerp van de gevraagde maatregel en de op territoriale criteria
gebaseerde bevoegdheid van de lidstaat van de aangezochte echter. Zie
onder meer HR 6 februari 2004, RvdW 2004, 30 (NIPR 2004, 147, red.),
dat overigens nog handelt over het EEX-Verdrag.
3.6. Gelet op het feit dat de gewraakte handelingen van U. zich afspelen
op Nederlands grondgebied, kan worden aangenomen dat aan het
vereiste van een reële band is voldaan. Tevens is ten minste een van
de gevorderde voorzieningen aan te merken als een maatregel met een
bewarende of voorlopige strekking. Dat betekent dat naar Nederlands
nationaal recht zal moeten worden beoordeeld welke rechter in deze zaak
dan bevoegdheid toekomt. Nu U. in Nederland geen woonplaats heeft is
dat ingevolge het bepaalde van art. 109 Rv de rechter van de woonplaats
van eiser, P.. Dat houdt in dat de rechter in Arnhem in deze de bevoegde
rechter is.
3.7. U. heeft op de relatieve bevoegdheid van de rechter te ’s-
Hertogenbosch voor alle weren ten gronde een beroep gedaan, zodat de
rechter zich onbevoegd moet verklaren en de zaak op de voet van art.
110 lid 2 Rv moet verwijzen naar de rechter in Arnhem.
3.8. Anders dan P. meent kan de rechter geen bevoegdheid ontlenen
aan de stelling dat de gewraakte gedragingen van U. zijn aan te merken
als een onrechtmatige daad in de zin van art. 5 aanhef en onder 3
EEX-Vo, nu die gedragingen kennelijk niet als een onrechtmatige daad
zijn aan te merken. Die gedragingen zijn immers als zodanig niet
onrechtmatig en verkrijgen het gestelde onrechtmatig karakter uitsluitend
door hun samenhang met de bestaande of bestaande hebbende
distributieovereenkomst.
3.9. De zaak wordt verwezen in de stand waarin deze zich thans bevindt.’
Noot redactie: Zie in deze kwestie ook Vzngr. Rb. Arnhem 15 juni 2004,
NIPR 2004, 265 (onbevoegdverklaring wegens forumkeuze)