Advies 2/92

Advies uitgebracht krachtens artikel 228, lid 1, tweede alinea, EEG-Verdrag

„Bevoegdheid van de Gemeenschap of een van zijn instellingen om deel te nemen aan het derde herziene besluit an de OESO betreffende de nationale behandeling”

Advies van het Hof van 24 maart 1995

Samenvatting van het advies

Internationale overeenkomsten – Sluiting – Voorafgaand advies van Hof – Onderwerp – Bevoegdheidsverdeling tussen Gemeenschap en Lid-Staten – Vraagstuk dat vatbaar is voor toetsing in contentieuze procedure – Geen invloed

De term „akkoord” in artikel 228, lid 6, EG-Verdrag is in algemene zin gebruikt ter aanduiding van elke door volkenrechtelijke subjecten aangegane verbintenis met verbindende kracht, ongeacht de formele kwalificatie ervan.

Het bepaalde in artikel 91 van het Reglement voor de procesvoering kan geen toepassing vinden in het kader van de adviesfunctie die artikel 228 van het Verdrag aan het Hof heeft opgedragen. Artikel 91 is bedoeld om het Hof in staat te stellen bepaalde excepties en incidenten af te doen voordat partijen op de zaak ten gronde ingaan. Een dergelijk belang ontbreekt kennelijk in het kader van de adviesprocedure. In geval van bedenkingen van een Lid-Staat, of van een tot indiening van opmerkingen bevoegde instelling, ten aanzien van de ontvankelijkheid van het verzoek zal het Hof die ontvankelijkheid evenwel toetsen.

Op grond van artikel 228, lid 6, van het Verdrag kan het Hof onder meer om advies worden verzocht over vragen die betrekking hebben op de bevoegdheidsverdeling tussen de Gemeenschap en de Lid-Staten inzake de sluiting van een bepaald akkoord met derde landen. Het feit dat bepaalde vraagstukken aan de orde kunnen komen in andere rechtsgangen, in het bijzonder in een beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 173 EG-Verdrag, staat niet eraan in de weg dat het Hof vooraf om een uitspraak kan worden verzocht op grond van artikel 228. In deze procedure moeten alle vragen worden toegelaten die aan de toetsing van de rechter kunnen worden voorgelegd, voor zover die vragen twijfels kunnen doen rijzen over de materiële of formele geldigheid van het akkoord ten opzichte van het Verdrag.

De regel van de nationale behandeling, genoemd in de verklaring van de OESO-landen inzake internationale investeringen en multinationale ondernemingen, waarnaar het derde besluit van de OESO-Raad betreffende de nationale behandeling verwijst, is van toepassing op ondernemingen die, met name via dochtermaatschappijen of filialen, in welke sector ook werkzaam zijn op het grondgebied van de Lid-Staten van de Gemeenschap en toebehoren aan of onder controle staan van onderdanen van andere OESO-landen. Gelet op het toepassingsgebied ervan heeft de regel van de nationale behandeling hoofdzakelijk betrekking op de voorwaarden waaronder de onder buitenlandse controle staande ondernemingen deelnemen aan het economische leven binnen de Lid-Staten waarin zij actief zijn, welke voorwaarden worden beheerst door de regels van de interne markt van de Gemeenschap. Niettemin bestrijkt deze regel eveneens de voorwaarden van hun deelneming aan het handelsverkeer tussen de Lid-Staten en derde landen, welke voorwaarden onder de gemeenschappelijke handelspolitiek vallen. Artikel 113 verleent de Gemeenschap derhalve geen exclusieve bevoegdheid tot deelneming aan het derde besluit.

De internationale akkoorden op het gebied van het vervoer vallen onder het gemeenschappelijke vervoerbeleid en niet onder de gemeenschappelijke handelspolitiek. Voor zover de regel van de nationale behandeling, bedoeld in de verklaring van de OESO-landen inzake internationale investeringen en multinationale ondernemingen, waarnaar het derde besluit van de OESO-Raad betreffende de nationale behandeling verwijst, de voorwaarden betreft waaronder onder buitenlandse controle staande ondernemingen deelnemen aan het internationale vervoer naar derde landen, valt hij buiten de werkingssfeer van artikel 113 EG-Verdrag.

De exclusieve externe bevoegdheid van de Gemeenschap vloeit niet ipso facto voort uit haar bevoegdheid om op intern vlak regels vast te stellen. De Lid-Staten verliezen het recht om, individueel of collectief optredend, jegens derde landen verplichtingen aan te gaan, slechts naar gelang van de totstandkoming van gemeenschappelijke regels die door deze verplichtingen zouden kunnen worden aangetast. De Gemeenschap heeft evenwel slechts voor sommige sectoren van bedrijvigheid waarop het derde besluit van de OESO-Raad betreffende de nationale behandeling betrekking heeft, maatregelen vastgesteld, inzonderheid krachtens de artikelen 57, lid 2, 75, 84 en 100 A EG-Verdrag, die de grondslag voor een exclusieve externe bevoegdheid kunnen vormen. Bijgevolg is de Gemeenschap bevoegd om deel te nemen aan het derde besluit, doch deze bevoegdheid omvat niet alle door dit besluit bestreken gebieden, zodat ze met de Lid-Staten wordt gedeeld.