ddrg/super_eurlex huggingface dataset:
De Belgische regering stelt echter, dat de aanvullende vergoeding deel uitmaakt van een stelsel van pensioenen bij vervroegde uittreding, dat buiten het toepassingsgebied van artikel 119 valt. Zij verwijst hiervoor naar zaak 80/70 (Defrenne I, reeds aangehaald), waarin het Hof in de rechtsoverwegingen 7 en 8 overwoog:

„dat voordelen met het karakter van uitkeringen van sociale zekerheid (...) in beginsel niet geheel los staan van het begrip beloning, maar dat men onder dit begrip, zoals het in artikel 119 is afgebakend, toch niet stelsels of uitkeringen van sociale zekerheid en met name ouderdomspensioenen kan brengen, die zonder enig overleg binnen de betrokken onderneming of bedrijfstak rechtstreeks bij de wet worden vastgesteld en verplicht van toepassing zijn op algemene categorieën werknemers;

dat deze stelsels de werknemers immers in het genot stellen van een wettelijke regeling die wordt gefinancierd door werknemers, werkgevers en eventueel door de overheid, wier bijdragen niet zozeer worden bepaald door de arbeidsverhouding tussen werkgever en werknemer, als wel door overwegingen van sociaal beleid”.

Op grond van deze redenering concludeerde het Hof, dat een rustpensioen dat betaald wordt uit hoofde van een wettelijke socialezekerheidsregeling, geen „beloning” is in de zin van artikel 119. Deze redenering is in latere zaken bevestigd. In zaak 170/84 (Bilka, Jurispr. 1986, blz. 1607) onderzocht het Hof, of de in geding zijnde bedrijfsregeling van aanvullende pensioenen buiten het toepassingsgebied van artikel 119 viel. Het Hof kwam tot de conclusie, dat de regeling weliswaar tot stand was gekomen in overeenstemming met Duitse wettelijke bepalingen, maar dat zij was gebaseerd op een overeenkomst tussen het bedrijf en zijn werknemers. Derhalve had zij veeleer een contractueel dan een wettelijk karakter. Onder die regeling werden sociale uitkeringen die krachtens nationale, algemeen geldende wettelijke regelingen werden betaald, aangevuld met voordelen die uitsluitend ten laste van de werkgever kwamen. In rechtsoverweging 22 van het arrest besloot het Hof, dat de regeling geen wettelijk stelsel van sociale zekerheid was, en dat het aanvullende pensioen derhalve „beloning” in de zin van artikel 119 was.
Om te beginnen zij opgemerkt, dat zetmeel in beginsel onder hoofdstuk 11 van de gecombineerde nomenclatuur (produkten van de meelindustrie; mout; zetmeel; inuline; tarwegluten) valt en dat meer in het bijzonder postonderverdeling 11081300 aardappelzetmeel als zodanig noemt.

Volgens aantekening 1 b) bij hoofdstuk 11 zijn evenwel meel, gries, griesmeel en zetmeel, bereid als bedoeld bij post 1901, van dit hoofdstuk uitgezonderd. Derhalve moet eerst worden nagegaan, of het in geding zijnde produkt niet onder laatstgenoemde post valt.

Hiertoe kan gebruik worden gemaakt van de toelichtingen op het geharmoniseerd systeem ( 1 ), volgens welke post 1901, die in het bijzonder betrekking heeft op bereidingen van griesmeel of zetmeel voor menselijke consumptie, elders genoemd noch elders onder begrepen, een groep voedingsmiddelen omvat op basis van meel, gries, griesmeel, zetmeel of moutextract, die hun wezenlijk karakter aan deze bestanddelen ontlenen. In de toelichtingen heet het verder, dat deze preparaten in de regel worden gebruikt voor het vlug bereiden van dranken, pap, brij, kindervoeding of dieetspijzen, en dat zij ook kunnen voorkomen als halffabrikaten bestemd voor de levensmiddelenindustrie.

Hoewel de fysische eigenschappen van het in geding zijnde produkt niet in de weg staan aan indeling onder post 1901, dient erop te worden gewezen, dat deze post specifiek betrekking lijkt te hebben op voor de levensmiddelenindustrie bestemde produkten, terwijl het zetmeelhoudende mengsel waarover het thans gaat, weliswaar in beginsel geschikt is voor menselijke consumptie, maar in feite niet daarvoor bestemd lijkt te zijn. De nationale wettelijke regeling lijkt het verhandelen ervan als levensmiddel zelfs te verbieden.
Voor de details verwijs ik naar het rapport ter terechtzitting. Ik herinner er echter aan, dat de belangrijkste bepalingen van het bij de Mediawet in het leven geroepen stelsel, dat het Hof overigens niet onbekend is ( 4 ), zijn ingegeven door de doelstelling een pluriform en niet-commercieel omroepbestel te handhaven. Met het oog op deze doelstelling is de zendtijd landelijk gezien grotendeels verdeeld over de omroepverenigingen, rechtspersoonlijkheid bezittende verenigingen van luisteraars en kijkers bestaande uit ten minste 150000 leden, zodat de programmering een afspiegeling vormt van de verschillende politieke, sociale en godsdienstige componenten van de Nederlandse samenleving. Voorts zijn deze instellingen, die voor 100 % worden gefinancierd door de staat, verplicht zich te houden aan een hele reeks voorwaarden betreffende hun eigen structuur en de inhoud van de programma's. De Veronica Omroep Organisatie (hierna: „Veronica”), verzoekster in het hoofdgeding, is een omroepinstelling in de zin van de Mediawet.

Dan kom ik thans tot de feiten die aan de onderhavige verwijzing ten grondslag liggen. Op 4 juli 1990 nam het Commissariaat voor de Media wegens schending van artikel 57 Mediawet ten aanzien van Veronica een besluit houdende intrekking van de zendtijd voor de duur van dertien weken en een boete van 50000 FIFL. De bij die bepaling verboden en aan Veronica verweten activiteiten bestonden in hoofdzaak hierin, dat zij bepaalde overheidsgelden zou hebben gebruikt om in Luxemburg een met name op Nederland gerichte commerciële zender te helpen oprichten.

Dit oordeel van het Commissariaat voor de Media berustte op drie feiten: de voorzitter van het algemeen bestuur van Veronica en de secretaris van dat bestuur hadden respectievelijk een zogeheten businessplan opgesteld en juridische adviezen gegeven met het oog op de oprichting van een kapitaalvennootschap naar Luxemburgs recht, genaamd RTL-Véronique, met het doel in Luxemburg een televisiestation te exploiteren; voorts had Veronica ten gunste van RTL-Véronique voor eigen risico een bankgarantie in de vorm van een kredietgarantie gesteld; en vervolgens had zij via een derde onderneming een minderheidsbelang genomen in het kapitaal van deze omroep.
7.

Zoals bekend bevat het EEG-Verdrag geen definitie van het begrip onderneming in de zin van de artikelen 85 en 86. Een eerste definitie van dat begrip heeft het Hof al eens gegeven in het kader van het EGKS-Verdrag: „Een onderneming bestaat uit een, tot een zelfstandig rechtssubject behorend geheel van persoonlijke, materiële en immateriële factoren, waarmede op duurzame wijze een bepaald economisch doel wordt nagestreefd.” ( 1 ) Later preciseerde het Hof in de zaak Sacchi ( 2 ), met betrekking tot de Italiaanse maatschappij waaraan het uitsluitend recht was verleend om televisie-uitzendingen te verzorgen: „(...) dat deze maatschappijen voor de uitvoering van hun taak echter aan de discriminatieverboden blijven onderworpen en, voor zover deze uitvoering activiteiten van economische aard medebrengt, vallen onder de bepalingen bedoeld in artikel 90 betreffende de openbare bedrijven en de ondernemingen waaraan de Lid-Staten bijzondere of uitsluitende rechten verlenen”. Het Hof werkte het begrip „activiteiten van economische aard” echter niet nader uit. Ten slotte heeft het Hof meer recent, in de zaak Höfner ( 3 ), de gelegenheid gehad het voor het communautaire mededingingsrecht relevante begrip onderneming te verduidelijken. In die zaak, waarin het Hof moest uitmaken, of het monopolie op de arbeidsbemiddeling van hoger en leidinggevend personeel, dat aan een openbaar arbeidsbureau was voorbehouden, misbruik van machtspositie opleverde, overwoog het allereerst, dat in de context van het mededingingsrecht het begrip onderneming elke eenheid omvat die een economische activiteit uitoefent, ongeacht haar rechtsvorm en de wijze waarop zij wordt gefinancierd, en verklaarde het vervolgens, dat arbeidsbemiddeling een economische activiteit is. Het Hof preciseerde, dat de omstandigheid dat de arbeidsbemiddeling gewoonlijk is opgedragen aan publiekrechtelijke organen, niets afdoet aan het economisch karakter van die activiteit, die niet altijd in handen van overheidsdiensten is geweest noch dit noodzakelijkerwijs moet zijn, en dat dit in het bijzonder gold voor arbeidsbemiddeling voor hoger en leidinggevend personeel. Hieruit volgt, aldus het Hof, dat een openbaar arbeidsbureau, dat zich bezighoudt met arbeidsbemiddeling, een eenheid is die voor de toepassing van de communautaire mededingingsregels kan worden aangemerkt als onderneming.
23.

Zoals het Hof heeft vastgesteld, staat het uitsluitend aan de nationale rechter om te bepalen of een werknemer zich in een dergelijke situatie bevindt. Ik wil derhalve niet ingaan op de details van het geding dat aan het verzoek om een prejudiciële beslissing ten grondslag ligt, om niet op de uitspraak van de nationale rechter vooruit te lopen. Ik wil echter niet nalaten hieraan een korte overweging te wijden die — hoewel zij voor de beslissing in het hoofdgeding niet rechtstreeks van belang is— voor de uitlegging van artikel 71, lidi, sub a-ii, van verordening nr. 1408/71 en daarmee voor de vaststelling van de rechten van grensarbeiders van belang kan zijn. Zoals bekend is de onderhavige bepaling een uitzondering, die het beginsel dat de staat waar de laatste werkzaamheden zijn verricht, de bevoegde staat is, onverlet laat. ( 12 ) Zoals gezegd moet deze uitzonderingsregeling verzekeren dat de grensarbeider de werkloosheidsuitkeringen ontvangt onder de voorwaarden die het gunstigst zijn voor het zoeken naar nieuw werk. Voor een grensarbeider zijn de voorwaarden voor het zoeken naar nieuw werk in de regel het gunstigst in de staat waar hij woont. Hieraan ligt kennelijk de stilzwijgende veronderstelling ten grondslag, dat de reïntegratie van de werkloze grensarbeider in het arbeidsproces in deze staat op zijn minst mogelijk is. Er zijn uiteraard gevallen denkbaar waarin dit niet het geval is. Ik denk hierbij aan het — ongetwijfeld uitzonderlijke — geval van een grensarbeider die in de staat van tewerkstelling werkzaamheden heeft verricht waaraan in de staat van de woonplaats geen behoefte bestaat wegens de aard of de bijzondere kenmerken ervan (bijvoorbeeld een bijzonder specialisme), en die reeds een leeftijd heeft bereikt waarop het niet meer mogelijk of redelijk is zich te laten omscholen. Ook in dit geval lijkt mij de toepassing van het woonlandbeginsel overeenkomstig artikel 71, lid 1, sub a-ii, moeilijk te verenigen met de in het arrest Miethe uitgewerkte ratio legis en verdient toepassing van artikel 71, lid 1, sub b, de voorkeur. Ook een dergelijke werknemer kan dan kiezen, of hij zich ter beschikking stelt van de bevoegde diensten in de staat waar hij woont, of probeert in de staat waar hij tot op dat moment heeft gewerkt een nieuwe betrekking te vinden.
In het arrest Kermaschek ( 3 ) verklaarde het Hof dat gezinsleden van werknemers op basis van verordening nr, 1408/71 enkel aanspraak kunnen maken op afgeleide rechten:

„(Overwegende dat) de vraag is of en in hoeverre de gezinsleden van een onderdaan van een Lid-Staat voor de toepassing van verordening nr. 1408/71 (...) met onderdanen zijn gelijk te stellen;

Overwegende dat de verordening naar luid van haar artikel2, lidi, ‚van toepassing (is) op werknemers op wie de wetgeving van één of meer Lid-Staten (van toepassing is of geweest is, en die onderdanen van een der Lid-Staten) ( 4 ), dan wel op het grondgebied van één der Lid-Staten wonende staatlozen of vluchtelingen zijn, alsmede op hun gezinsleden en op hun nagelaten betrekkingen’;

dat reeds de juxtapositie welke in het woord ‚alsmede’ besloten ligt er op wijst dat deze bepaling betrekking heeft op twee duidelijk onderscheiden categorieën: werknemers enerzijds, hun gezinsleden en nagelaten betrekkingen anderzijds; (...)

dat terwijl de tot de eerste categorie behorende personen de in de verordening bedoelde rechten op uitkering als eigen rechten kunnen inroepen, degenen die tot de tweede categorie behoren alleen maar aanspraak kunnen maken op afgeleide rechten, verkregen in de hoedanigheid van een gezinslid of nagelaten betrekking van een werknemer — dat wil zeggen iemand die tot de eerste categorie behoort”. ( 5 )

Op grond van deze overwegingen beschikte het Hof dat een gezinslid van een migrerende werknemer —ongeacht of dit gezinslid de nationaliteit van een Lid-Staat bezit of niet— aan verordening nr. 1408/71 wel een recht kan ontlenen in de hoedanigheid van gezinslid van een werkloze (= afgeleid recht), maar niet in de hoedanigheid van werkloos gezinslid (= persoonlijk recht):

„De gezinsleden van (werkloze migrerende) werknemers kunnen slechts aanspraak maken op de uitkeringen welke in die wetgevingen voorzien zijn ten behoeve van de gezinsleden van werkloze werknemers — waarbij de nationaliteit dier gezinsleden niet ter zake doet.”

Dat eigen en afgeleide rechten op deze manier onderscheiden moeten worden bij de aflijning van de personele werkingssfeer van verordening nr. 1408/71, bevestigde het Hof later in de arresten Frascogna ( 6 ) (inzake een bijzondere ouderdomstoelage), Deak ( 7 ) (inzake -wachtuitkeringen voor jeugdige werkzoekenden) en Zaoui ( 8 ) (inzake een aanvullende uitkering bij pensioen). ( 9 )
Mevrouw Hughes, verzoekster in het bodemgeschil, woont met haar echtgenoot en drie kinderen in de Republiek Ierland. Zij oefent geen beroepswerkzaamheden uit. Haar echtgenoot, een Brits onderdaan, is werkzaam bij het Britse Ministerie van Landbouw in Noord-Ierland en heeft nooit elders dan in Noord-Ierland gewerkt. Op 30 maart 1988 deed mevrouw Hughes bij de bevoegde Britse overheid een aanvraag voor family credit. Deze aanvraag werd eerst door de Adjudication Officer en daarna in beroep door het Enniskillen Social Security Appeal Tribunal afgewezen op grond van de overweging, dat mevrouw Hughes niet voldeed aan het woonplaatsvereiste neergelegd in het hierboven aangehaalde artikel 21, lid 5, van de Social Security Order, zoals uitgewerkt in Regulation 3 (l)(a) en (b), van de Family Credit (General) Regulations. Laatstgenoemde bepalingen stellen dat:

„(e) jn persoon wordt geacht in Noord-Ierland te zijn, indien op de dag van de aanvraag

a) hij in Noord-Ierland verblijft en er zijn normale woonplaats heeft;

b) zijn eventuele partner zijn normale woonplaats heeft in het Verenigd Koninkrijk;

(...)”

Mevrouw Hughes betwist niet dat zij evenmin als haar echtgenoot aan het woonplaatsvereiste voldoet. Zij meent echter dat zij niettemin recht heeft op family credit op grond van het gemeenschapsrecht. Ze stelt dat family credit een socialezekerheidsprestatie is in de zin van artikel 4, lid 1, subh, van verordening nr. 1408/71 en dat deze verordening en in het bijzonder artikel 73 bijgevolg van toepassing is. Overeenkomstig laatstgenoemde bepaling heeft een werknemer (of zelfstandige) op wie de wettelijke regeling van een Lid-Staat van toepassing is, „voor zijn gezinsleden die op het grondgebied van een andere Lid-Staat wonen, recht op gezinsbijslagen waarin de wettelijke regeling van de eerste Lid-Staat voorziet, alsof die gezinsleden op het grondgebied van deze staat woonden”.

In subsidiaire orde stelt mevrouw Hughes, dat family credit een sociaal voordeel in de zin van artikel 7, lid 2, van verordening (EEG) nr. 1612/68 ( 3 ) is en dat het woonplaatsvereiste, neergelegd in voormelde Britse wetgeving, een krachtens dit artikel verboden verkapte discriminatie van de migrerende werknemer vormt.

De Chief Adjudication Officer, verweerder in het bodemgeschil, meent daarentegen dat artikel 73 van verordening nr. 1408/71 noch artikel 7, lid 2, van verordening nr. 1612/68 in casu toepasselijk is.
Conclusie van advocaat-generaal Gulmann van 16 januari 1992. - COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN TEGEN ITALIAANSE REPUBLIEK. - NIET-NAKOMING - NIET-OMZETTING VAN RICHTLIJNEN. - ZAAK C-77/91.



Jurisprudentie 1992 bladzijde I-00557



Conclusie van de advocaat generaal

++++

Mijnheer de President,

mijne heren Rechters,

1. Richtlijn 81/851/EEG van de Raad van 28 september 1981(1) betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten inzake geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik, en richtlijn 81/852/EEG van de Raad van 28 september 1981(2) inzake de analytische, toxicologisch-farmacologische en klinische normen en voorschriften betreffende proeven op geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik, moesten ingevolge artikel 51, eerste alinea, van eerstgenoemde en artikel 3 van laatstgenoemde richtlijn uiterlijk op 28 september 1983 door de Lid-Staten zijn omgezet.

2. Bij verzoekschrift van 22 februari 1991 heeft de Commissie het Hof verzocht vast te stellen, dat de Italiaanse Republiek de krachtens de artikelen 5 en 189 EEG-Verdrag op haar rustende verplichtingen niet is nagekomen door niet binnen de gestelde termijn de nodige maatregelen te treffen om aan de richtlijnen van de Raad te voldoen.

De Italiaanse Republiek heeft erkend, dat de regels die nodig zijn om de richtlijnen van de Raad in het interne recht te implementeren, nog niet zijn vastgesteld.

3. Mitsdien kan ik het Hof slechts in overweging geven, de vordering van de Commissie toe te wijzen en de Italiaanse Republiek in de kosten te verwijzen.

(*) Oorspronkelijke taal: Deens.

(1) - PB 1981, L 317, blz. 1.

(2) - PB 1981, L 317, blz. 16.
De Court of Appeal, Queen's Bench Division for the Supreme Court of England and Wales (hierna: de verwijzende rechter), heeft het Hof een aantal vragen gesteld over de verenigbaarheid met de artikelen 30 en 36 EEG-Verdrag van een op de Patents Act 1977 gesteunde praktijk van de Britse bevoegde overheden in verband met de voorwaarden waaronder de titularis van een licentie op een octrooi met de aantekening „licences of right” (hierna ook: licentie van rechtswege), door dat octrooi beschermde goederen uit derde landen mag invoeren.

Die vragen zijn gerezen in een geschil tussen Generics (UK) Limited (hierna: Generics) en Harris Pharmaceuticals Limited (hierna: Harris), aan de ene kant, en Smith Kline and French Laboratories Limited (hierna: SKF), die houder is van twee Britse octrooien met de aantekening „licences of right” op het farmaceutisch produkt „cimetidine”, aan de andere kant. Het geschil vindt zijn oorsprong in het verzoek van eerstgenoemden om van de „Comptroller General of Patents” (hierna: Comptroller) de toelating te bekomen om als licentienemers in het Verenigd Koninkrijk cimetidine in te voeren dat in derde landen en ook in Spanje en Portugal is vervaardigd. Voor een goed begrip van dit geschil zal ik eerst de relevante bepalingen van de Patents Act 1977 aanduiden.
„6.

The Department and the Welsh Office would not expect a stretch of water to be classified as ‚bathing water’ for the purpose of the Directive unless it had been assessed that at some time during the bathing season there were at least 500 people in the water (regardless of the length of the stretch of the water in question). Any stretch where the number of bathers has been assessed as more than 1500 per mile will be classified as bathing water. Where the number of bathers is assessed as being between 750 and 1500 per mile water authorities and district councils should discuss whether the water in question is sufficiently well used to be classified as bathing water under the terms of the Directive.” ( 6 )
Voordat artikel 3 bis werd gewijzigd, luidde artikel 3 bis, lid 1, voor zover hier van belang, als volgt:

„Aan (...) producenten

— waarvan de periode van niet-levering of omschakeling krachtens de uit hoofde van Verordening (EEG) nr. 1078/77 aangegane verbintenis ten einde loopt na 31 december 1983, of (in bepaalde gevallen, waaronder Ierland) na 30 september 1983 (...),

(...)

wordt voorlopig, op een binnen drie maanden vanaf 29 maart 1989 door hen in te dienen aanvraag, een specifieke referentiehoeveelheid toegewezen (...)”

In de hiervoor in punt 3 genoemde zaak C-189/89 (Spagl) werden de in deze bepaling gestelde termijnen voor het einde van de verbintenis tot niet-levering of omschakeling ongeldig verklaard. Artikel 3 bis, lid 1, werd daarom gewijzigd door verordening nr. 1639/91, om de toekenning van een quotum mogelijk te maken aan producenten wier verbintenis in 1983 afliep (of eventueel tussen 1 januari en 30 september 1983), mits zij binnen drie maanden na 1 juli 1991 hiertoe een aanvraag indienden. In de vierde overweging van de considerans van verordening nr. 1639/91 worden de nieuwe termijnen als volgt gerechtvaardigd:

„Overwegende dat het Hof van Justitie in [zijn] arresten [in zaak C-189/89, Spagl en zaak C-217/89, Pastätter] heeft verklaard dat de communautaire wetgever rechtsgeldig een uiterste datum voor het verstrijken van de periode van niet-levering of omschakeling kon vaststellen om die producenten van toepassing van artikel 3 bis van verordening (EEG) nr. 857/84 uit te sluiten die om andere redenen dan een verbintenis tot niet-levering of omschakeling tijdens het betrokken referentiejaar of een gedeelte daarvan geen melk hebben geleverd; dat alle betrokken Lid-Staten 1983 als referentiejaar hebben aangehouden; dat een producent die tussen 1 januari 1983 en 1 april 1984 de melkproduktie niet heeft hervat hoewel hem dat volledig vrijstond, daardoor duidelijk te kennen heeft gegeven de melkproduktie om persoonlijke redenen, die los staan van de aangegane verbintenis of de consequenties ervan, te willen beëindigen; dat het derhalve dienstig is om alleen producenten wier periode van niet-levering of omschakeling op 31 december 1982 is afgelopen, voor toepassing van het bepaalde in artikel 3 bis in aanmerking te laten komen.”

Hoewel de considerans naar beide arresten van het Hof verwijst, ging het Hof in feite alleen in de zaak Spagl in op de geldigheid van de in artikel 3 bis gestelde termijn. In de rechtsoverwegingen 15 en 16 van zijn arrest overwoog het Hof, dat die bepaling ongeldig was, voor zover zij producenten die gedurende het gehele of een gedeelte van het referentiejaar als gevolg van een uit hoofde van verordening nr. 1078/77 aangegane verbintenis geen melk hebben geleverd, van de toepassing van artikel 3 bis uitsluit. Op grond hiervan was de wetgever bij de wijziging van de termijn van mening, dat ingevolge het arrest Spagl de producenten van de toepassing van artikel 3 bis mochten worden uitgesloten in gevallen waarin de door die producenten uitgevoerde verbintenissen niet in enige mate samenvielen met het referentiejaar voor de toekenning van een quotum ingevolge artikel 2.
61990C0309

Conclusie van advocaat-generaal Darmon van 1 oktober 1991. - COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN TEGEN HELLEENSE REPUBLIEK. - NIET-NAKOMING - BEROEPSWERKZAAMHEDEN OP HET GEBIED VAN DE ARCHITECTUUR. - ZAAK C-309/90.



Jurisprudentie 1991 bladzijde I-05311

Pub.RJ bladzijde Pub somm