ARREST VAN HET GERECHT (Eerste kamer)

19 mei 1999

Gevoegde zaken T-34/96 en T-163/96

B. Connolly

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Ambtenaren — Tuchtprocedure — Tuchtrechtelijk ontslag — Artikelen 11, 12 en 17 Statuut — Vrijheid van meningsuiting — Loyaliteitsplicht en waardigheid van ambt”

Volledige Franse tekst II-463

Betreft:

Beroep tot, enerzijds, nietigverklaring van het advies van de tuchtraad van 7 december 1995 en van het besluit van de Commissie van 16 januari 1996 waarbij verzoeker tuchtrechtelijk is ontslagen, en, anderzijds, schadevergoeding.

Beslissing:

Zaak T-34/96 wordt doorgehaald in het register van het Gerecht. Het beroep in zaak T-163/96 wordt verworpen. Elk der partijen zal de eigen kosten dragen.

Samenvatting

De tuchtraad bezit op grond van artikel 6 van bijlage IX bij het Statuut enige vrijheid ter zake van de beoordeling van de noodzaak om bepaalde aanvullende maatregelen van instructie te treffen. In dit verband is hij met name bevoegd om ambtshalve getuigen op te roepen die door partijen niet waren opgeroepen. (punten 57 en 58) Referentie: Hof 29 januari 1985, F./Commissie, 228/83, Jurispr. blz. 275, punt 16; Hof 11 juli 1985, R./Commissie, 255/83 en 256/83, Jurispr. blz. 2473, punt 24

De inachtneming van het contradictoire karakter van de tuchtprocedure in het kader van een onderzoek als bedoeld in artikel 6 van bijlage IX bij het Statuut eist, dat de beschuldigde ambtenaar of zijn raadsman in staat worden gesteld bij het getuigenverhoor aanwezig te zijn en aan de getuigen de vragen te stellen die zij nuttig achten voor het verweer. De tardieve overlegging van verslagen van getuigenverhoren doet geen afbreuk aan het contradictoire karakter van de procedure en aan de rechten van de verdediging wanneer die verslagen uitsluitend betrekking hebben op getuigenverhoren waarbij verzoeker en zijn raadslieden aanwezig zijn geweest, en de vervolgde ambtenaar niet de gelegenheid is ontnomen tijdens de tuchtprocedure opmerkingen te maken die nuttig zijn voor de vaststelling van de feiten. (punten 61 en 64) Referentie: F./Commissie, reeds aangehaald, punten 27 en 28; Hof 20 juni 1985, de Compte/Parlement, 141/84, Jurispr. blz. 1951, punt 17; Gerecht 26 januari 1995, D/Commissie, T-549/93, JurAmbt. blz. II-43, punt 59

De artikelen 3 en 6 van bijlage IX bij het Statuut, waarin wordt bepaald, dat „tijdens de eerste zitting van de tuchtraad (...) de voorzitter een der leden als rapporteur [aanwijst]” en dat het onderzoek op tegenspraak „door de rapporteur [wordt] verricht”, zijn regels van goed bestuur en geen wezenlijke vormvoorschriften waarvan de niet-inachtneming op zichzelf de nietigheid van de tijdens de tuchtprocedure verrichte handelingen tot gevolg heeft. Deze bepalingen hebben immers tot doel de tuchtraad in het kader van zijn interne organisatie in staat te stellen een voldoende volledig onderzoek te verrichten dat de belanghebbende alle door het Statuut verlangde waarborgen biedt. Artikel 3 van bijlage IX bepaalt overigens slechts de taak van de rapporteur en bevat geen bijzondere vormvoorschriften voor het verrichten daarvan, zoals het opstellen van een schriftelijk rapport of het aan partijen mededelen van een dergelijk rapport. Bijgevolg kan niet worden uitgesloten, dat de rapporteur mondeling verslag doet aan de andere leden van de tuchtraad. (punten 72 en 74) Referentie: Hof 4 februari 1970, Van Eick/Commissie, 13/69, Jurispr. blz. 3, punten 3 en 4; F./Commissie, reeds aangehaald, punt 30; Hof 19 april 1988, M./Raad, 175/86 en 209/86, Jurispr. blz. 1891, punt 16; Gerecht 26 november 1991, Williams/Rekenkamer, T-146/89, Jurispr. blz. II-1293, punt 49; Gerecht 28 juni 1996, Y/Hof van Justitie, T-500/93, JurAmbt. blz. II-977, punt 52

De verplichting om een bezwarend besluit te motiveren, heeft ten doel de gemeenschapsrechter in staat te stellen toezicht uit te oefenen op de wettigheid van het besluit, en de belanghebbende de nodige gegevens te verschaffen om vast te stellen, of het besluit gegrond is. Bij het beantwoorden van de vraag of de motivering van het advies van de tuchtraad of van het besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag aan de vereisten van het Statuut voldoet, moet niet alleen acht moet worden geslagen op de bewoordingen ervan, doch ook op de context ervan en op het geheel van rechtsregels die de betrokken materie beheersen. De tuchtraad en het tot aanstelling bevoegd gezag moeten weliswaar de elementen, feitelijk en rechtens, waarvan de wettelijke rechtvaardiging van hun beslissingen anlangt, en de overwegingen die hen tot het nemen van die beslissingen hebben geleid, vermelden, doch zijn niet verplicht in te gaan op alle punten, feitelijk en rechtens, die de belanghebbende tijdens de procedure heeft opgeworpen. (punt 93) Referentie: Hof 17 januari 1984, VBVB en VBBB/Commissie, 43/82 en 63/82, Jurispr. blz. 19, punt 22; Hof 20 februari 1997, Daffix/Commissie, C-166/95P, Jurispr. blz. I-983, punt 23; Hof 20 november 1997, Commissie/V, C-188/96P, Jurispr. blz. I-6561, punt 26; Gerecht 16 juli 1998, Y/Parlement, T-144/96, JurAmbt. blz. II-1154, punten 21 en 22

De uitoefening van grondrechten zoals het eigendomsrecht kan aan beperkingen worden onderworpen, voor zover zulke beperkingen beantwoorden aan de doeleinden van algemeen belang die de Gemeenschap nastreeft, en niet zijn te beschouwen als een onevenredige en onduldbare ingreep, waardoor de gewaarborgde rechten in hun kern worden aangetast. Artikel 11 van het Statuut, volgens hetwelk de ambtenaar bij het bepalen van zijn gedrag uitsluitend de belangen van de Gemeenschappen voor ogen dient te houden, heeft het legitieme doel, niet alleen de onafhankelijkheid, maar ook de loyaliteit van de ambtenaar jegens zijn instelling te waarborgen. Dit doel rechtvaardigt het geringe ongemak, dat de betrokkene vooraf door het tot aanstelling bevoegd gezag moet worden gemachtigd om gelden te ontvangen uit bronnen van buiten de instelling waartoe hij behoort. (punt 111) Referentie: Hof 11 juli 1989, Schräder HS Kraftfutter, 265/87, Jurispr. blz. 2237, punt 15, en de aldaar aangehaalde rechtspraak; Gerecht 15 mei 1997, N/Commissie, T-273/94, JurAmbt. blz. II-289, punten 128 en 129

Artikel 12, eerste alinea, Ambtenarenstatuut, volgens hetwelk „de ambtenaar [zich dient] te onthouden van iedere handeling, in het bijzonder van iedere meningsuiting in het openbaar, welke aan de waardigheid van zijn ambt afbreuk zou kunnen doen”, beoogt te waarborgen, dat de gemeenschapsambtenaren in hun gedrag blijk geven van een waardigheid die overeenkomt met het bijzonder correcte en achtenswaardige gedrag dat van de leden van een internationale openbare dienst mag worden verwacht. Hieruit volgt onder meer, dat door een ambtenaar in het openbaar geuite beledigingen waardoor de eer van degenen waarop zij betrekking hadden, werd gekrenkt, op zichzelf afbreuk doen aan de waardigheid van het ambt in de zin van die bepaling. Artikel 12, eerste alinea, van het Statuut is, net als de artikelen 11 en 21, een specifieke uitdrukking van de loyaliteitsplicht, volgens welke de ambtenaar zich dient te onthouden van gedragingen die afbreuk doen aan de waardigheid van het ambt en aan het respect verschuldigd aan de instelling en haar gezagsinstanties, en bovendien, zeker wanneer hij een hoge rang bekleedt, blijk moet geven van een boven elke verdenking verheven gedrag om het tussen de instelling en hemzelf bestaande vertrouwen te bestendigen. Artikel 12 van het Statuut belemmert de vrijheid van meningsuiting, een grondrecht van alle gemeenschapsambtenaren, niet, maar stelt in het belang van de dienst redelijke grenzen aan de uitoefening van dat recht. De uit artikel 12 van het Statuut voortvloeiende verplichtingen en de loyaliteitsplicht dienen ook tijdens een verlof om redenen van persoonlijke aard te worden nagekomen. Aangezien artikel 12 van het Statuut op alle ambtenaren zonder onderscheid naar gelang van hun ambtelijke positie ziet, ontslaat de omstandigheid dat een ambtenaar met verlof om redenen van persoonlijke aard is, hem niet van de krachtens dat artikel op hem rustende verplichtingen. Bovendien moet de ambtenaar de waardigheid van zijn ambt niet alleen op het bijzondere ogenblik waarop hij deze of gene specifieke taak verricht, maar in alle omstandigheden in acht nemen, en moet de loyaliteitsplicht niet enkel worden nagekomen bij de uitvoering van de specifieke taken, maar strekt zij zich uit tot alle relaties tussen de ambtenaar en de instelling. (punten 123, 124, 127 en 130) Referentie: Williams/Rekenkamer, reeds aangehaald, punten 72, 76 en 80; Gerecht 7 maart 1996, Williams/Rekenkamer, T-146/94, JurAmbt. blz. II-329, punten 65, 66 en 68;Hof21 januari 1997, Williams/Rekenkamer.C-156/96 P.Jurispr.blz. I-239, punt 21; N/Commissie, reeds aangehaald, punt 127; Gerecht 17 februari 1998, E/ESC, T-183/96, JurAmbt. blz. II-159, punten 39 en 47