ARREST VAN HET GERECHT (Vijfde kamer)

12 mei 1998

Zaak T-184/94

M. O'Casey

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Ambtenaren — Nietigverklaring van besluit tot afwijzing van verzoekers sollicitatie naar ambt van assistent van adjunct-directeur van gemeenschappelijke vestigingsplaats van ITER te Naka (Japan) — Aanbod van ambt — Verbreking van overeenkomst — Vordering tot schadevergoeding”

Volledige Engelse tekst II-565

Betreft:

Beroep tot, enerzijds, nietigverklaring van de brief van de adjunct-directeur van de Internationale Thermonucleaire Experimentele Reactor en hoofd van de gemeenschappelijke vestigingsplaats te Naka (Japan) van 16 juli 1993 waarbij aan verzoeker is meegedeeld, dat zijn sollicitatie naar het ambt van administratief assistent van die adjunct-directeur is afgewezen, alsmede van het daarin vervatte afwijzingsbesluit, en anderzijds, vergoeding van de materiële en morele schade die verzoeker daardoor heeft geleden.

Beslissing:

Niet-ontvankelijkheid.

Resumé van het arrest

Bij besluit 92/439/Euratom van 22 april 1992 sluit de Commissie van de Europese Gemeenschappen op basis van artikel 101 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (EGA-Verdrag), namens de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Gemeenschap), een overeenkomst met de regering van Japan, de regering van de Russische Federatie en de regering van de Verenigde Staten van Amerika tot samenwerking bij activiteiten in verband met het engineeringontwerp van de internationale thermonucleaire experimentele reactor (International Thermonuclear Experimental Reactor, ITER) (PB L 244, biz. 13).

Om de doelstelling van die overeenkomst te verwezenlijken, te weten het gezamenlijk verrichten van de activiteiten die een gedetailleerd, compleet en volledig geïntegreerd engineering-ontweip van ITER alsmede alle voor de toekomstige besluiten over de bouw van ITER vereiste technische gegevens moeten opleveren, voorziet de overeenkomst in de oprichting van een raad die verantwoordelijk is voor de algemene leiding van het project. De raad benoemt een directeur, die onder meer zorg draagt voor de leiding over en de coördinatie van de uitvoering van de onderzoeksactiviteiten, en die bij het waarnemen van zijn taken en verantwoordelijkheden onafhankelijk handelt en geen instructies vraagt noch aanvaardt van een der partijen.

Verder voorziet de overeenkomst in de oprichting van een gemeenschappelijk centraal team (Joint Central Team), dat de directeur assisteert bij de uitvoering van diens taken. De andere leden van het gemeenschappelijke centrale team dan de adjunct-directeurs, de administratief managers en de hoofden van de gemeenschappelijke vestigingsplaatsen, worden door de directeur gekozen uit dooide partijen voorgedragen gekwalificeerde personen.

De partijen verbinden zich ertoe, door middel van detacheringsovereenkomsten of andere regelingen als vermeld in de als bijlage bij de samenwerkingsovereenkomst gevoegde protocollen, aan het gemeenschappelijke centrale team nagenoeg gelijke aantallen gekwalificeerde personen ter beschikking te stellen. Het gemeenschappelijke centrale team is gevestigd in de gemeenschappelijke vestigingsplaatsen: Garching (Duitsland), Naka (Japan) en San Diego (Verenigde Staten van Amerika).

De onderhandelaars hebben overeenstemming bereikt over de namen van de verwachte kandidaten van de partijen voor de belangrijkste ambten. De kandidaten van de Gemeenschap zullen onder andere het ambt van directeur (de heer Rebut) en een van de vier ambten van adjunct-directeur bekleden. Die adjunct-directeur zal tevens hoofd van de gemeenschappelijke vestigingsplaats te Naka (Japan) zijn (de heer Huguet). Verder zal de Gemeenschap in de raad vertegenwoordigd zijn door de heer Maisonnier, directeur van het programma Kernversmelting bij het directoraatgeneraal Wetenschappen, onderzoek en ontwikkeling van de Commissie (DG XII).

Verzoeker, M. O'Casey, is tijdelijke functionaris in de rang A 4 bij de gemeenschappelijke onderneming Joint European Torus (JET) (Verenigd Koninklijk), waar hij sedert 1 mei 1980 werkzaam is als administrateur bij de dienst overeenkomsten.

Volgens verzoeker heeft de heer Huguet, adjunct-directeur bij het JET en aangewezen als adjunct-directeur van ITER en hoofd van de gemeenschappelijke vestigingsplaats te Naka (Japan), hem begin april 1992 gevraagd, zijn administratief assistent te worden voor het nieuwe ambt dat hij vanaf september of oktober 1992 in Japan zou bekleden. Verzoeker belooft dit aanbod te onderzoeken.

Op 30 april 1992 in de namiddag heeft verzoeker opnieuw een onderhoud met de heer Huguet over dit aanbod en wegens de door deze laatste gedane toezeggingen verklaart hij het aangeboden ambt graag te aanvaarden.

Vaststaat voor beiden, dat over de toekenning van het ambt wordt beslist door DG XII, en afgesproken wordt, dat verzoeker zich te gelegener tijd zal aanmelden voor een onderhoud.

Midden juni 1992 informeert verzoeker bij de heer Huguet naar de stand van zaken binnen DG XII aangaande de toekenning van het ambt en de publicatie van de vacature. Deze bevestigt hem, dat hij bevoegd is hem dat ambt aan te bieden en dat niet kan worden ingegaan tegen zijn keuze. Gelet op deze toezeggingen bevestigt verzoeker, op verzoek van de heer Huguet, zijn aanvaarding van het aanbod.

In januari 1993 ontmoet de heer Huguet tijdens een bezoek aan het JET verzoeker opnieuw en bevestigt hij hem, dat hij meer dan ooit behoefte heeft aan zijn diensten in Japan.

In februari 1993 wordt de kennisgeving van vacature van het ambt van administrateur bij de adjunct-directeur en hoofd van de gemeenschappelijke vestigingsplaats te Naka (COM/R5043/93) gepubliceerd. Verzoeker solliciteert en ontvangt een antwoordstrook waarbij akte wordt genomen van zijn sollicitatie.

In mei 1993 verneemt verzoeker van een medewerker van de gemeenschappelijke vestigingsplaats te Naka, dat het betrokken ambt is aangeboden aan mevrouw Z., die werkzaam is bij het directoraatgeneraal Telecommunicatie, informatiemarkt en exploitatie van de onderzoeksresultaten (DG XIII). Later hoort hij, dat deze het aanbod heeft afgeslagen. Verder verneemt verzoeker, dat lasterlijke geruchten over hem de ronde doen.

Op 10 mei, 9 juni en 9 juli 1993 schrijft verzoeker een brief aan de heer Huguet te Naka met een verzoek om uitleg. Op 16 juli 1993 antwoordt deze laatste hem bij een brief op papier met het officiële briefhoofd van ITER onder meer, dat een Amerikaanse kandidaat in het ambt van administratief assistent te Naka zal worden aangesteld.

Bij brieven van 9 juni, 30 juni en 2 augustus 1993 stelt verzoeker DG XII in kennis van zijn opmerkingen en twijfels omtrent de procedure van voorziening in het betrokken ambt. Hij ontvangt daarop geen antwoord vóór de inleiding van de precontentieuze procedure.

Op 10 september 1993 dient verzoeker krachtens artikel 90, lid 2, van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen (Statuut) een klacht in. Daarin komt hij op tegen het besluit, dat hem bij brief van de heer Huguet van 16 juli 1993 ter kennis is gebracht, waarbij hij wordt uitgesloten van het vergelijkend onderzoek COM/R5043/93, en verzoekt hij om vergoeding van de schade die hij daardoor heeft geleden.

Bij brief van 13 september 1993 deelt de Commissie verzoeker mee, dat het vergelijkend onderzoek COM/R5043/93 nog niet is afgesloten en dat hij op de hoogte zal worden gehouden van het verdere verloop van de procedure.

Bij brief van 27 september 1993 stelt de heer Huguet DG XII in kennis van zijn standpunt over verzoekers klacht. Dezelfde dag laat de heer Huguet aan de heer Maisonnier weten, dat een Amerikaanse kandidaat is gekozen voor het ambt van administrateur bij de gemeenschappelijke vestigingsplaats van ITER te Naka en dat dit ambt dus niet meer beschikbaar is voor kandidaten uit de Gemeenschap.

Op 18 november 1993 wordt verzoeker daarvan tijdens een interdienstenbijeenkomst mondeling op de hoogte gebracht door een vertegenwoordiger van de Commissie.

Op 22 november 1993 trekt de Commissie haar kennisgeving van vacature COM/R5043/93 in.

Ten vervolge op de bijeenkomst van 18 november 1993 zendt verzoeker de Commissie op 8 december 1993 een brief met aanvullende gegevens tot staving van zijn klacht. Op 15 december 1993 deelt de Commissie verzoeker mee, dat wegens de verlofdagen aan het einde van het jaar en om de statutaire antwoordtermijn in acht te nemen zij reeds vóór de ontvangst van zijn brief van 8 december 1993 een ontwerp van antwoord op zijn klacht had opgesteld.

Bij besluit van 17 december 1993, dat verzoeker bij brief van 14 januari 1994 ter kennis wordt gebracht, wijst de Commissie verzoekers klacht af. Op 7 februari 1994 bevestigt verzoeker schriftelijk de ontvangst van die brief.

De ontvankelijkheid

De ontvankelijkheid van de vordering tot nietigverklaring

Allereerst moet artikel 152 EGA-Verdrag, volgens hetwelk de gemeenschapsrechter bevoegd is uitspraak te doen in elk geschil tussen de Gemeenschap en haar personeelsleden, binnen de grenzen en onder de voorwaarden vastgesteld in het Statuut of voortvloeiende uit de regeling welke voor hen toepasselijk is, aldus worden opgevat, dat het niet alleen van toepassing is op degenen die de hoedanigheid van ambtenaar of personeelslid, niet zijnde plaatselijk functionaris, bezitten, doch ook op degenen die deze hoedanigheid opeisen (punt 56).

Valt onder artikel 152 EGA-Verdrag, een beroep in het kader waarvan iemand de hoedanigheid opeist van personeelslid van de Gemeenschap bij ITER, een structuur voortvloeiend uit een internationale overeenkomst waarbij de Gemeenschap partij is, wanneer dat beroep betrekking heeft op de eerste fase van een aanstellingsprocedure, te weten de voordracht door de partijen bij ITER van de kandidaten die de nodige kwalificaties voor het ambt bezitten, aan de instantie die officieel bevoegd is om zich over die kandidaturen uit te spreken, te weten de directeur van ITER. De gemeenschapsrechter is immers bevoegd om de preselectiefase te toetsen op aan de Gemeenschap toe te rekenen onregelmatigheden, met name het ten onrechte oordelen dat een interne sollicitatie niet geschikt is, en derhalve het ten onrechte weigeren deze sollicitatie aan de directeur van ITER voor te leggen. De gemeenschapsrechter is daarentegen niet bevoegd om de tweede fase van de aanstellingsprocedure, namelijk die waarin de directeur van ITER in alle onafhankelijkheid voor het bekleden van het betrokken ambt een keuze maakt uit de door de partijen voorgedragen personen, te toetsen. De Gemeenschap staat immers buiten dit besluit, daar ITER een orgaan van internationaal recht is dat losstaat van de Gemeenschap. Rechterlijke toetsing van deze keuze zou een beoordeling van de verdiensten van door andere partijen dan de Gemeenschap voorgedragen kandidaten impliceren, en daarvoor is de gemeenschapsrechter duidelijk niet bevoegd (punten 57-62).

Referentie: Hof 15 januari 1987, Ainsworth e.a./Commissie en Raad, 271/83, 15/84, 36/84, 113/84, 158/84, 203/84 en 13/85, Jurispr. blz. 167, punten 11 en 12; Gerecht 16 december 1994, Altmann e.a./Commissie, T-177/94, Jurispr. biz. II-1245, punt 35; Gerecht 12 december 1996, Altmann e.a./Commissie, T-177/94 en T-377/94, Jurispr. blz. II-2041, punt 81

Ten tweede is het bestaan van een bezwarende handeling in de zin van de artikelen 90, lid 2, en 91, lid 1, van het Statuut een onmisbare voorwaarde voor de ontvankelijkheid van beroepen van ambtenaren of personeelsleden tegen de instelling waartoe zij behoren. Als handelingen die het voorwerp van een beroep tot nietigverklaring kunnen vormen, zijn enkel te beschouwen maatregelen die bindende rechtsgevolgen teweegbrengen welke de belangen van de verzoeker rechtstreeks en onmiddellijk kunnen aantasten doordat zij een duidelijk wijziging van diens rechtspositie inhouden. Dergelijke handelingen moeten van het TABG uitgaan en een besluitkarakter hebben (punt 63).

Referentie:Gerecht 11 mei 1992, Whitehead/Commissie, T-34/91, Jurispr. blz. II-1723, punt 21; Gerecht 13 juli 1993, Moat/Commissie, T-20/92, Jurispr. blz. II-799, punt 39; Gerecht 22 maart 1995, Kotzonis/ESC, T-586/93, Jurispr. blz. II-665, punt 28; Gerecht 25 oktober 1996, Lopes/Hof van Justitie, T-26/96, JurAmbt. blz. II-1357, punt 19; Gerecht 3 juni 1997, H/Commissie, T-196/95, JurAmbt. blz. II-403, punten 44 en 45

Dit is niet het geval met een brief waarbij aan een sollicitant naar een vacant ambt bij ITER wordt meegedeeld dat zijn sollicitatie is afgewezen, die niet uitgaat van de instantie die officieel bevoegd is om op die sollicitatie te beslissen en waarvan de auteur ook niet verklaart, dat hij bij delegatie, in naam en voor rekening van die instantie beslist. Die brief kan, objectief gezien, niet als een definitief besluit van die instantie worden aangemerkt, en kan de juridische en statutaire positie van de verzoeker niet rechtstreeks en onmiddellijk aantasten (punten 64-69).

Referentie: Hof 10 december 1957, ALMA/Hoge Autoriteit, 8/56, Jurispr. blz. 191, inzonderheid blz. 202; Hof 7 februari 1994, PIA HiFi/Commissie, C-388/93, Jurispr. blz. I-387, punt 10

Gelet op een en ander is het beroep, voor zover het strekt tot nietigverklaring van de brief die de heer Huguet op 16 juli 1993 aan verzoeker heeft gezonden, niet-ontvankelijk. Het is ook niet-ontvankelijk voor zover het strekt tot nietigverklaring van het in de brief van 16 juli 1993 aangekondigde besluit van de directeur van ITER tot afwijzing van verzoekers sollicitatie (punten 71-83).

De ontvankelijkheid van de vordering tot schadevergoeding

De ontvankelijkheid van de vordering tot vergoeding van de schade voortvloeiend uit de weigering om verzoeker in het betrokken ambt aan te stellen

Wanneer er een nauw verband bestaat tussen een vordering tot nietigverklaring en een vordering tot schadevergoeding, brengt de niet-ontvankelijkheid van de vordering tot nietigverklaring de niet-ontvankelijkheid van de vordering tot schadevergoeding mee. In het onderhavige geval bestaat er een nauw verband tussen de vordering tot vergoeding van de schade voortvloeiend uit de weigering om verzoeker in het omstreden ambt aan te stellen, en diens vordering tot nietigverklaring. Aangezien laatstgenoemde vordering niet-ontvankelijk is, is de vordering tot schadevergoeding derhalve eveneens niet-ontvankelijk (punten 89 en 90).

Referentie: Hof 12 december 1967, Collignon/Commissie, 4/67, Jurispr. blz. 456; Hof 14 februari 1989, Bossi/Commissie, 346/87, Jurispr. blz. 303, punt 31; Gerecht 24 januari 1991, Laiham/Commissie, T-27/90, Jurispr. blz. II-35, punten 38-40; Moat/Commissie, reeds aangehaald, punt 46; Gerecht 9 februari 1994, Latham/Commissie, T-82/91, JurAmbt. blz. II-61, punten 34-36; Lopes/Hof van Justitie, reeds aangehaald, punt 46

De ontvankelijkheid van de vordering tot vergoeding van de schade voortvloeiend uit de laster die over verzoeker is verspreid

Slechts wanneer er een rechtstreeks verband bestaat tussen het beroep tot nietigverklaring en het beroep tot schadevergoeding, is dit laatste als accessorium van het beroep tot nietigverklaring ontvankelijk zonder dat het per se moet zijn voorafgegaan door een verzoek aan het tot aanstelling bevoegd gezag (TABG) om de gestelde schade te vergoeden en door een klacht waarmee de gegrondheid van de stilzwijgende of uitdrukkelijke afwijzing van het verzoek wordt betwist. Wanneer de gestelde schade daarentegen niet voortvloeit uit een handeling waarvan de nietigverklaring wordt gevorderd, maar uit verschillende fouten en nalatigheden die de administratie zou hebben begaan, moet de precontentieuze procedure beginnen met een verzoek aan het TABG om die schade te vergoeden. Verzoekers vordering tot vergoeding van de schade voortvloeiend uit de laster die over hem zou zijn verspreid, staat los van het beroep tot nietigverklaring. Aangezien verzoeker deze procedure in twee fasen niet in acht heeft genomen, is de vordering tot vergoeding van de schade die is veroorzaakt door de gestelde laster, niet-ontvankelijk (punten 98 en 99).

Referentie: Gerecht 28 juni 1996, Y/Hof van Justitie, T-500/93, JurAmbt. blz. II-977, punt 66

Dictum:

Het beroep wordt niet-ontvankelijk verklaard.