ARREST VAN HET HOF VAN 21 JUNI 1988. - STEVEN MALCOLM BROWN TEGEN SECRETARY OF STATE FOR SCOTLAND. - VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING, INGEDIEND DOOR DE SCHOTSE COURT OF SESSION. - DISCRIMINATIEVERBOD - TOEGANG TOT UNIVERSITAIR ONDERWIJS - STUDIETOELAGE. - ZAAK 197/86.



Jurisprudentie 1988 bladzijde 03205

Zweedse bijz. uitgave bladzijde 00489

Finse bijz. uitgave bladzijde 00495



Samenvatting

Partijen

Overwegingen van het arrest

Beslissing inzake de kosten

Dictum



Trefwoorden

++++

1 . VRIJ VERKEER VAN PERSONEN - WERKNEMERS - GELIJKE BEHANDELING - ONDERWIJS OP VAKSCHOLEN - BEGRIP - UNIVERSITAIR ONDERWIJS - DAARVAN UITGESLOTEN

( EEG-VERDRAG, ARTIKEL 128; VERORDENING NR . 1612/68 VAN DE RAAD, ARTIKEL 7, LID 3 )

2 . EEG-VERDRAG - MATERIELE WERKINGSSFEER - STEUN TER ZAKE VAN LEVENSONDERHOUD EN OPLEIDING, TOEGEKEND AAN STUDENTEN - NIET-TOEPASSELIJKHEID VAN DE VERDRAGSBEPALINGEN - GRENZEN - KOSTEN VAN TOEGANG TOT ONDERWIJS

( EEG-VERDRAG, ARTIKELEN 7 EN 128 )

3 . VRIJ VERKEER VAN PERSONEN - WERKNEMER - BEGRIP - ARBEIDSVERHOUDING VAN BEPERKTE DUUR MET DE BEDOELING EEN UNIVERSITAIRE STUDIE OP HETZELFDE BEROEPSGEBIED AAN TE VANGEN - DAARONDER BEGREPEN - SOCIALE VOORDELEN - TOEKENNING AFHANKELIJK GESTELD VAN VOORWAARDE BETREFFENDE DUUR VAN BEROEPSWERKZAAMHEID - ONTOELAATBAARHEID

( EEG-VERDRAG, ARTIKEL 48; VERORDENING NR . 1612/68 VAN DE RAAD, ARTIKEL 7, LID 2 )

4 . VRIJ VERKEER VAN PERSONEN - WERKNEMERS - GELIJKE BEHANDELING - SOCIALE VOORDELEN - BEGRIP - STEUN TER ZAKE VAN LEVENSONDERHOUD EN OPLEIDING, TOEGEKEND MET OOG OP UNIVERSITAIRE STUDIE DIE WORDT AFGESLOTEN MET BEROEPSDIPLOMA - DAARONDER BEGREPEN - GRENZEN

( VERORDENING NR . 1612/68 VAN DE RAAD, ARTIKEL 7, LID 2 )

5 . VRIJ VERKEER VAN PERSONEN - WERKNEMERS - RECHT VAN KIND VAN WERKNEMER OP TOEGANG TOT ONDERWIJS, VERSTREKT DOOR ONTVANGENDE STAAT - KIND DAT IS GEBOREN NADAT ZIJN OUDERS HADDEN OPGEHOUDEN IN ONTVANGENDE STAAT TE WONEN - DAARVAN UITGESLOTEN

( VERORDENING NR . 1612/68 VAN DE RAAD, ARTIKEL 12 )

Samenvatting

1 . EEN UNIVERSITAIRE STUDIE DIE OPLEIDT VOOR EEN SPECIFIEK BEROEP, VAK OF BETREKKING OF DIE EEN BIJZONDERE BEKWAAMHEID VERLEENT OM EEN DERGELIJK BEROEP, VAK OF BETREKKING UIT TE OEFENEN, VALT ONDER HET BEGRIP BEROEPSOPLEIDING . UNIVERSITEITEN ZIJN ECHTER NIET TE BESCHOUWEN ALS "VAKSCHOLEN" IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 3, VAN VERORDENING NR . 1612/68 BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS BINNEN DE GEMEENSCHAP . HET BEGRIP VAKSCHOOL IN DE ZIN VAN DEZE BEPALING OMVAT NAMELIJK NIET IEDERE ONDERWIJSINSTELLING WAAR EEN BEPAALDE BEROEPSOPLEIDING WORDT GEGEVEN . HET SLAAT UITSLUITEND OP INSTELLINGEN WAAR SLECHTS ONDERWIJS WORDT GEGEVEN DAT TUSSEN PERIODES VAN TEWERKSTELLING WORDT GEVOLGD OF OP EEN ANDERE WIJZE NAUW MET DE TEWERKSTELLING IS VERBONDEN, INZONDERHEID TIJDENS DE LEERTIJD . DAT IS NIET HET GEVAL MET UNIVERSITEITEN .

2 . HOEWEL DE VOORWAARDEN VOOR DE TOEGANG TOT HET BEROEPSONDERWIJS, MET INBEGRIP VAN DE UNIVERSITAIRE STUDIE IN HET ALGEMEEN, VALLEN BINNEN DE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, VALT EEN STEUN DIE EEN LID-STAAT AAN ZIJN ONDERDANEN VERLEENT DIE EEN DERGELIJKE STUDIE AANVANGEN, BIJ DE HUIDIGE STAND VAN DE ONTWIKKELING VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT SLECHTS DAARBINNEN, WANNEER HIJ WORDT VERLEEND TER DEKKING VAN DE INSCHRIJVINGSKOSTEN OF ANDERE KOSTEN, MET NAME SCHOOLGELDEN, DIE VOOR DE TOEGANG TOT HET ONDERWIJS WORDEN VERLANGD .

3 . HET BEGRIP WERKNEMER IN DE ZIN VAN ARTIKEL 48 EEG-VERDRAG EN VERORDENING NR . 1612/68 HEEFT EEN COMMUNAUTAIRE BETEKENIS . ALS WERKNEMER MOETEN WORDEN BESCHOUWD DEGENEN DIE REELE EN DAADWERKELIJKE ARBEID IN LOONDIENST VERRICHTEN, DIE NIET VAN ZO GERINGE OMVANG IS DAT HIJ LOUTER MARGINAAL EN BIJKOMSTIG BLIJKT . HET HOOFDKENMERK VAN DE ARBEIDSVERHOUDING IS, DAT IEMAND GEDURENDE EEN BEPAALDE TIJD VOOR EEN ANDER EN ONDER DIENS GEZAG PRESTATIES LEVERT EN ALS TEGENPRESTATIE EEN BELONING ONTVANGT . HET GEMEENSCHAPSRECHT STELT GEEN BIJKOMENDE VOORWAARDEN VOOR DE TOEKENNING VAN DE HOEDANIGHEID VAN WERKNEMER EN DE LID-STATEN MOGEN DE TOEKENNING VAN DE IN ARTIKEL 7, LID 2, VAN GENOEMDE VERORDENING VOORZIENE SOCIALE VOORDELEN NIET EENZIJDIG AFHANKELIJK STELLEN VAN DE VERVULLING VAN EEN BEPAALD TIJDVAK VAN BEROEPSWERKZAAMHEID .

DE ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT, DIE IN EEN ANDERE LID-STAAT EEN ARBEIDSVERHOUDING VOOR EEN PERIODE VAN ACHT MAANDEN AANGAAT MET DE BEDOELING DAAR VERVOLGENS EEN UNIVERSITAIRE STUDIE OP HETZELFDE BEROEPSGEBIED AAN TE VANGEN, EN DIE DOOR ZIJN WERKGEVER NIET IN DIENST ZOU ZIJN GENOMEN INDIEN HIJ NIET REEDS TOT DE UNIVERSITEIT WAS TOEGELATEN, IS ALS WERKNEMER IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 TE BESCHOUWEN .

4 . STEUN TER ZAKE VAN LEVENSONDERHOUD EN OPLEIDING, DIE WORDT TOEGEKEND MET HET OOG OP EEN UNIVERSITAIRE STUDIE DIE WORDT AFGESLOTEN MET EEN BEROEPSDIPLOMA, IS EEN SOCIAAL VOORDEEL IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 WAAROP OOK DE ONDERDAAN VAN EEN ANDERE LID-STAAT, DIE, NA IN DE ONTVANGENDE LID-STAAT BEROEPSWERKZAAMHEDEN TE HEBBEN VERRICHT, DAAR EEN UNIVERSITAIRE STUDIE HEEFT AANGEVANGEN DIE VERBAND HOUDT MET DE EERDER VERRICHTE WERKZAAMHEID, AANSPRAAK KAN MAKEN .

DAARUIT KAN ECHTER NIET WORDEN AFGELEID, DAT DE ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT OP GROND VAN ZIJN HOEDANIGHEID VAN WERKNEMER IN EEN ANDERE LID-STAAT AANSPRAAK KAN MAKEN OP EEN OPLEIDINGSTOELAGE, WANNEER VASTSTAAT DAT HIJ DIE HOEDANIGHEID ALLEEN HEEFT VERKREGEN VANWEGE HET FEIT DAT HIJ TOT DE UNIVERSITEIT WAS TOEGELATEN OM ER DE BETROKKEN STUDIE TE GAAN VOLGEN . IN DAT GEVAL IS DE ARBEIDSVERHOUDING, DE ENIGE GRONDSLAG VOOR DE RECHTEN BEDOELD IN VERORDENING NR . 1612/68, SLECHTS ONDERGESCHIKT AAN DE MET DE TOELAGE TE FINANCIEREN STUDIE .

5 . ARTIKEL 12 VAN VERORDENING NR . 1612/68 MOET ALDUS WORDEN UITGELEGD, DAT HET SLECHTS HET RECHT OP TOEGANG TOT HET ONDERWIJS TOEKENT AAN EEN KIND DAT MET ZIJN OUDERS OF MET EEN VAN HEN IN EEN STAAT HEEFT GEWOOND TERWIJL TEN MINSTE EEN VAN ZIJN OUDERS DAAR WOONDE IN DE HOEDANIGHEID VAN WERKNEMER . HET KAN DUS GEEN RECHTEN SCHEPPEN VOOR HET KIND VAN EEN WERKNEMER DAT IS GEBOREN NADAT DE WERKNEMER HAD OPGEHOUDEN IN DE ONTVANGENDE STAAT TE WERKEN EN TE WONEN .

Partijen

IN ZAAK 197/86,

BETREFFENDE EEN VERZOEK AAN HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG VAN DE SCHOTSE COURT OF SESSION, IN HET ALDAAR AANHANGIG GEDING TUSSEN

STEVEN MALCOLM BROWN

EN

SECRETARY OF STATE FOR SCOTLAND,

OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING OVER DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 7 EN 128 EEG-VERDRAG EN DE ARTIKELEN 7 EN 12 VAN VERORDENING ( EEG ) NR . 1612/68 VAN DE RAAD VAN 15 OKTOBER 1968 BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS BINNEN DE GEMEENSCHAP ( PB 1968, L 257, BLZ . 2 ),

WIJST

HET HOF VAN JUSTITIE,

SAMENGESTELD ALS VOLGT : MACKENZIE STUART, PRESIDENT, J . C . MOITINHO DE ALMEIDA EN G . C . RODRIGUEZ IGLESIAS, KAMERPRESIDENTEN, T . KOOPMANS, U . EVERLING, K . BAHLMANN, Y . GALMOT, C . KAKOURIS, R . JOLIET, T . F . O' HIGGINS EN F . SCHOCKWEILER, RECHTERS,

ADVOCAAT-GENERAAL : SIR GORDON SLYNN

GRIFFIER : B . PASTOR, ADMINISTRATEUR

GELET OP DE OPMERKINGEN INGEDIEND DOOR

- S . M . BROWN, VERTEGENWOORDIGD DOOR R . MACKAY, QC, EN M . G . CLARKE,

- DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, VERTEGENWOORDIGD DOOR M . ZULEEG ALS GEMACHTIGDE,

- HET KONINKRIJK DENEMARKEN, VERTEGENWOORDIGD DOOR L . MIKAELSEN ALS GEMACHTIGDE,

- HET VERENIGD KONINKRIJK, VERTEGENWOORDIGD DOOR H . R . L . PURSE EN D . DONALDSON, QC, ALS GEMACHTIGDEN,

- DE COMMISSIE, VERTEGENWOORDIGD DOOR J . CURRALL ALS GEMACHTIGDE,

GEZIEN HET RAPPORT TER TERECHTZITTING EN TEN VERVOLGE OP DE MONDELINGE BEHANDELING OP 21 MEI 1987,

GEHOORD DE CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL TER TERECHTZITTING VAN 17 SEPTEMBER 1987,

HET NAVOLGENDE

ARREST

Overwegingen van het arrest

1 BIJ BESCHIKKING VAN 27 JUNI 1986, INGEKOMEN TEN HOVE OP 31 JULI DAARAANVOLGEND, HEEFT DE SCHOTSE COURT OF SESSION KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG VIJF PREJUDICIELE VRAGEN GESTELD OVER MET NAME DE UITLEGGING VAN ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG EN DE ARTIKELEN 7 EN 12 VAN VERORDENING NR . 1612/68 VAN DE RAAD VAN 15 OKTOBER 1968 BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS BINNEN DE GEMEENSCHAP ( PB 1968, L 257, BLZ . 2 ).

2 DEZE VRAGEN ZIJN GEREZEN IN HET KADER VAN HET BEROEP VAN S . BROWN, VERZOEKER IN HET HOOFDGEDING ( HIERNA : VERZOEKER ), TEGEN DE WEIGERING VAN DE SCOTTISCH EDUCATION DEPARTMENT ( SED ), EEN OVERHEIDSDIENST DIE RESSORTEERT ONDER DE SECRETARY OF STATE FOR SCOTLAND, VERWEERDER IN HET HOOFDGEDING, OM HEM EEN STUDIETOELAGE TOE TE KENNEN .

3 BLIJKENS DE AAN HET HOF OVERGELEGDE STUKKEN BEZIT VERZOEKER DE FRANSE EN BRITSE NATIONALITEIT . HIJ WOONDE IN FRANKRIJK TOT HIJ ZIJN EINDDIPLOMA MIDDELBARE SCHOOL BEHAALDE EN BEGAF ZICH VERVOLGENS, BEGIN 1984, NAAR HET VERENIGD KONINKRIJK . VAN 9 JANUARI TOT 14 SEPTEMBER 1984 WERKTE HIJ VOOR EEN FIRMA TE EDINBURGH . IN DE VERWIJZINGSBESCHIKKING WORDT ZIJN BETREKKING OMSCHREVEN ALS "PRE-UNIVERSITAIRE BEDRIJFSSTAGE ( PRE-UNIVERSITY INDUSTRIAL TRAINING )". IN OKTOBER 1984 BEGON HIJ EEN INGENIEURSOPLEIDING ELEKTROTECHNIEK AAN DE UNIVERSITEIT VAN CAMBRIDGE .

4 HET SED WEIGERDE, OM VERSCHILLENDE REDENEN ONTLEEND AAN HET NATIONALE RECHT, AAN VERZOEKER EEN OPLEIDINGSTOELAGE TOE TE KENNEN, BESTAANDE UIT EEN BEDRAG TER VOORZIENING IN ZIJN LEVENSONDERHOUD WAARVAN DE HOOGTE AFHANKELIJK IS VAN HET INKOMEN VAN ZIJN OUDERS, EN UIT DE RECHTSTREEKSE BETALING VAN HET SCHOOLGELD DOOR HET SED AAN DE UNIVERSITEIT ONGEACHT HET INKOMEN VAN DE STUDENT OF VAN ZIJN OUDERS .

5 VERZOEKER GAF TOE, DAT HIJ AAN DE NATIONALE REGELING GEEN RECHT KON ONTLENEN . HIJ KWAM NIETTEMIN IN BEROEP VAN DE WEIGERING VAN HET SED, STELLENDE DAT HIJ NAAR GEMEENSCHAPSRECHT RECHT HAD OP EEN OPLEIDINGSTOELAGE OP GROND VAN EEN DER NAVOLGENDE BEPALINGEN : ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG, ZOALS DOOR HET HOF UITGELEGD IN HET ARREST VAN 13 FEBRUARI 1985 ( ZAAK 293/83, GRAVIER, JURISPR . 1985, BLZ . 593 ), ARTIKEL 7, LEDEN 2 EN 3, EN ARTIKEL 12 VAN VERORDENING NR . 1612/68 .

6 OP VERZOEK VAN PARTIJEN LEGDE DE NATIONALE RECHTER HET HOF VAN JUSTITIE DE NAVOLGENDE VRAGEN VOOR :

"1 ) VORMT EEN VOLTIJDSTUDIE INGENIEURSWETENSCHAPPEN AAN EEN UNIVERSITEIT, WELKE WORDT AFGESLOTEN MET DE TOEKENNING VAN EEN DIPLOMA WAARMEE DE HOUDER VOLDOET AAN DE OPLEIDINGSEISEN VOOR HET GEASSOCIEERD LIDMAATSCHAP VAN DE BEROEPSVERENIGING VAN ELEKTROTECHNISCHE INGENIEURS, DAT HEM OP ZIJN BEURT IN STAAT STELT OM ZICH NA VERDERE PRAKTIJKERVARING TE LATEN REGISTREREN ALS BEROEPSINGENIEUR EN OM DE TITEL "CHARTERED ENGINEER" TE VOEREN :

A ) EEN BEROEPSOPLEIDING DIE VALT BINNEN DE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7 DAARVAN, ZOALS UITGELEGD IN ZAAK 152/82, FORCHERI, EN ZAAK 293/83, GRAVIER, EN/OF

B ) ONDERWIJS OP EEN VAKSCHOOL ALS BEDOELD IN ARTIKEL 7, LID 3, VAN VERORDENING ( EEG ) NR . 1612/68?

2 ) MOET VOOR DE TOEPASSING VAN ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG, ZOALS UITGELEGD IN ZAAK 152/82, FORCHERI, EN ZAAK 293/83, GRAVIER, HET BEGRIP TOEGANG TOT BEROEPSOPLEIDING ALDUS WORDEN UITGELEGD, DAT HIERONDER OOK VALT ( A ) HET SCHOOLGELD EN/OF ( B ) DE ONDERHOUDSTOELAGE DIE EEN LID-STAAT OP GROND VAN ZIJN NATIONALE REGELING BETAALT AAN OF TEN BEHOEVE VAN DEGENE DIE EEN DERGELIJKE BEROEPSOPLEIDING VOLGT?

3 ) MOET DE ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT DIE IN DIE LID-STAAT HEEFT GEWOOND EN ZICH VERVOLGENS NAAR EEN ANDERE LID-STAAT (" DE ONTVANGENDE STAAT ") BEGEEFT, VOOR DE TOEPASSING VAN ARTIKEL 7 VAN VERORDENING NR . 1612/68 ALS "WERKNEMER" WORDEN BESCHOUWD, WANNEER :

A ) HIJ VOOR HET BEGIN VAN ZIJN UNIVERSITAIRE STUDIE GEDURENDE ACHT MAANDEN EEN ONDER DE SOCIALE-ZEKERHEIDSREGELING VALLENDE, BETAALDE VOLTIJDBETREKKING ALS STAGELOPEND ELEKTROTECHNISCH INGENIEUR HEEFT GEHAD ;

B ) HIJ REEDS VOORDAT HIJ ZICH NAAR DE ONTVANGENDE STAAT BEGAF, HAD GEREGELD DAT HIJ AAN HET EIND VAN DIE PERIODE VAN ACHT MAANDEN AAN EEN UNIVERSITEIT IN DE ONTVANGENDE STAAT EEN VOLTIJDSTUDIE INGENIEURSWETENSCHAPPEN ZOU GAAN VOLGEN;

C ) HIJ DOOR ZIJN WERKGEVER NIET IN DIE HOEDANIGHEID IN DIENST ZOU ZIJN GENOMEN, WANNEER HIJ NIET TOT DE UNIVERSITEIT WAS TOEGELATEN;

EN

D ) HIJ DIE BETREKKING AANNAM OM WERKERVARING OP TE DOEN IN EEN ELEKTROTECHNISCH BEDRIJF?

4 ) HEEFT EEN WERKNEMER DIE ZIJN BETREKKING OPGEEFT OM AAN EEN UNIVERSITEIT EEN OPLEIDING VOOR ELEKTROTECHNISCH INGENIEUR TE GAAN VOLGEN EN DIT INDERDAAD OOK DOET MET HET DOEL OM INGENIEUR TE WORDEN EN ALS ZODANIG TE GAAN WERKEN, OP GROND VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 RECHT OP DE TOELAGE DIE NAAR NATIONAAL RECHT AAN STUDENTEN WORDT BETAALD TER ZAKE VAN A ) SCHOOLGELD EN/OF B ) LEVENSONDERHOUD?

5 ) KAN EEN KIND VAN EEN ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT, DAT OP HET GRONDGEBIED VAN EEN ANDERE LID-STAAT (" DE ONTVANGENDE STAAT ") WOONT, ZICH OP ARTIKEL 12 VAN VERORDENING NR . 1612/68 BEROEPEN, WANNEER EEN VAN ZIJN OUDERS, DIE NIET MEER IN DE ONTVANGENDE STAAT WERKT OF WOONT, DAAR LAATSTELIJK VOOR DE GEBOORTE VAN HET KIND HEEFT GEWOOND OF GEWERKT EN HET FEIT DAT HET KIND IN DE ONTVANGENDE STAAT WOONT, NIET SAMENHANGT MET DE TEWERKSTELLING VAN DEZE OUDER IN DIE STAAT?"

7 VOOR EEN NADERE UITEENZETTING VAN DE RELEVANTE BEPALINGEN, DE FEITEN VAN HET HOOFDGEDING EN DE BIJ HET HOF INGEDIENDE OPMERKINGEN, WORDT VERWEZEN NAAR HET RAPPORT TER TERECHTZITTING . DEZE ELEMENTEN VAN HET DOSSIER WORDEN HIERNA SLECHTS WEERGEGEVEN VOOR ZOVER DAT NOODZAKELIJK IS VOOR DE REDENERING VAN HET HOF .

DE EERSTE VRAAG

8 HET EERSTE DEEL VAN DE EERSTE VRAAG VAN DE NATIONALE RECHTER STREKT ERTOE TE VERNEMEN, OF EEN UNIVERSITAIRE STUDIE ALS DIE WELKE IN DE VERWIJZINGSBESCHIKKING WORDT BESCHREVEN, ALS EEN BINNEN DE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG VALLENDE BEROEPSOPLEIDING MOET WORDEN BESCHOUWD .

9 ALLEREERST MOET WORDEN OPGEMERKT, DAT HET HOF IN HET KADER VAN DE PROCEDURE VAN ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG AAN DE NATIONALE RECHTER DE NODIGE UITLEGGINGSCRITERIA MOET VERSCHAFFEN OM HEM IN STAAT TE STELLEN BEDOELDE STUDIE TE KWALIFICEREN .

10 VOORTS MOET ERAAN WORDEN HERINNERD, DAT VOLGENS DE RECHTSPRAAK VAN HET HOF IN HET ARREST GRAVIER, T.A.P ., IEDERE ONDERWIJSVORM DIE OPLEIDT VOOR EEN SPECIFIEK BEROEP, VAK OF BETREKKING, OF DIE EEN BIJZONDERE BEKWAAMHEID VERLEENT OM EEN DERGELIJK BEROEP, VAK OF BETREKKING UIT TE OEFENEN, ONDER HET BEGRIP BEROEPSOPLEIDING VALT . VERDER ZIJ EROP GEWEZEN, DAT HET HOF IN HET ARREST VAN 2 FEBRUARI 1988 ( ZAAK 24/86, BLAIZOT, JURISPR . 1988, BLZ . 379 ) OVERWOOG, DAT DE UNIVERSITAIRE STUDIE IN HAAR ALGEMEENHEID AAN DEZE VOORWAARDEN VOLDOET EN DAT DIT SLECHTS VOOR ENKELE BIJZONDERE STUDIERICHTINGEN, DIE WEGENS HUN SPECIFIEKE KENMERKEN VOORAL BESTEMD ZIJN VOOR PERSONEN DIE VEELEER HUN ALGEMENE KENNIS WILLEN VERGROTEN DAN EEN BEROEP WILLEN GAAN UITOEFENEN, NIET HET GEVAL IS .

11 HET TWEEDE DEEL VAN DE EERSTE VRAAG VAN DE NATIONALE RECHTER STREKT ERTOE TE VERNEMEN, OF UNIVERSITEITEN DIE BEROEPSOPLEIDING VERSTREKKEN, ALS VAKSCHOLEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 3, VAN VERORDENING NR . 1612/68 KUNNEN WORDEN BESCHOUWD .

12 EEN ONDERWIJSINSTELLING KAN NIET ALS EEN VAKSCHOOL IN DE ZIN VAN DEZE BEPALING WORDEN BESCHOUWD OP DE ENKELE GROND DAT DAAR EEN BEPAALDE BEROEPSOPLEIDING WORDT GEGEVEN . HET BEGRIP VAKSCHOOL IS BEPERKTER EN SLAAT UITSLUITEND OP INSTELLINGEN WAAR SLECHTS ONDERWIJS WORDT GEGEVEN DAT TUSSEN PERIODES VAN TEWERKSTELLING WORDT GEVOLGD OF OP EEN ANDERE WIJZE NAUW MET DE TEWERKSTELLING IS VERBONDEN, INZONDERHEID TIJDENS DE LEERTIJD . DAT IS NIET HET GEVAL VOOR UNIVERSITEITEN .

13 OP DE EERSTE VRAAG MOET DERHALVE WORDEN GEANTWOORD, DAT EEN UNIVERSITAIRE STUDIE DIE OPLEIDT VOOR EEN SPECIFIEK BEROEP, VAK OF BETREKKING OF DIE EEN BIJZONDERE BEKWAAMHEID VERLEENT OM EEN DERGELIJK BEROEP, VAK OF BETREKKING UIT TE OEFENEN, ONDER HET BEGRIP BEROEPSOPLEIDING VALT, DOCH DAT UNIVERSITEITEN NIET ALS "VAKSCHOLEN" IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 3, VAN VERORDENING NR . 1612/68 ZIJN TE BESCHOUWEN .

DE TWEEDE VRAAG

14 DE TWEEDE VRAAG VAN DE NATIONALE RECHTER STREKT ERTOE TE VERNEMEN, OF DE BETALING DOOR EEN LID-STAAT, AAN OF TEN BEHOEVE VAN STUDENTEN, VAN HET DOOR EEN UNIVERSITEIT VERLANGDE SCHOOLGELD EN VAN TOELAGEN VOOR HUN LEVENSONDERHOUD BINNEN DE WERKINGSSFEER VAN ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG VALT .

15 ALLEREERST MOET WORDEN HERINNERD AAN HET ARREST-GRAVIER WAARIN HET HOF OVERWOOG, DAT EEN ONGELIJKE BEHANDELING OP GROND VAN DE NATIONALITEIT EEN DOOR ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG VERBODEN DISCRIMINATIE VORMT WANNEER ZIJ BINNEN DE WERKINGSSFEER VAN HET VERDRAG VALT, EN DAT DE VOORWAARDEN VOOR TOELATING TOT EEN BEROEPSOPLEIDING ONDER DIE WERKINGSSFEER VALLEN . IN HET ARREST BLAIZOT OVERWOOG HET HOF, DAT UNIVERSITAIRE STUDIE IN HAAR ALGEMEENHEID VOLDOET AAN DE VOORWAARDEN OM ALS EEN ONDERDEEL VAN DE BEROEPSOPLEIDING IN DE ZIN VAN HET EEG-VERDRAG TE WORDEN BESCHOUWD .

16 HET HOF BEHOEFDE ZICH IN GENOEMDE ARRESTEN EVENWEL NIET UIT TE SPREKEN OVER DE VRAAG, OF EEN ONDERDAAN VAN EEN ANDERE LID-STAAT DIE EEN DERGELIJKE STUDIE AANVANGT, RECHT HEEFT OP DE AAN EIGEN ONDERDANEN TOEGEKENDE OVERHEIDSSTEUN .

17 UIT HET ARREST GRAVIER BLIJKT, DAT EEN DERGELIJKE STEUN SLECHTS DAN ALS VOORWAARDE VOOR DE TOELATING TOT DE BEROEPSOPLEIDING BINNEN DE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG VALT, WANNEER HIJ WORDT VERLEEND TER DEKKING VAN DE INSCHRIJVINGSKOSTEN OF ANDERE KOSTEN, MET NAME SCHOOLGELDEN, DIE VOOR DE TOEGANG TOT HET ONDERWIJS WORDEN VERLANGD, EN DAT HET IN ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG VERVATTE VERBOD VAN DISCRIMINATIE OP GROND VAN DE NATIONALITEIT DERHALVE SLECHTS IN DAT GEVAL VAN TOEPASSING IS .

18 MET DIT VOORBEHOUD DIENT TE WORDEN VASTGESTELD, DAT BIJ DE HUIDIGE ONTWIKKELINGSSTAND VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT EEN AAN STUDENTEN TER ZAKE VAN LEVENSONDERHOUD EN OPLEIDING TOEGEKENDE STEUN IN BEGINSEL BUITEN DE IN ARTIKEL 7 BEDOELDE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG VALT . HIJ VALT NAMELIJK ENERZIJDS ONDER HET ONDERWIJSBELEID, DAT ALS ZODANIG NIET ONDER DE BEVOEGDHEID VAN DE GEMEENSCHAPSINSTELLINGEN IS GEBRACHT ( ZIE HET REEDS AANGEHAALDE ARREST GRAVIER ), EN ANDERZIJDS ONDER DE SOCIALE POLITIEK, DIE TOT DE BEVOEGDHEID VAN DE LID-STATEN BEHOORT VOOR ZOVER ZIJ NIET DOOR BIJZONDERE BEPALINGEN VAN HET EEG-VERDRAG WORDT BEHEERST ( ZIE HET ARREST VAN 9 JULI 1987, GEVOEGDE ZAKEN 281, 283, 284, 285 EN 287/85, DUITSLAND E.A ./ COMMISSIE, - MIGRATIEBELEID - JURISPR . 1987, BLZ . 3203 ).

19 OP DE TWEEDE VRAAG MOET DERHALVE WORDEN GEANTWOORD, DAT BINNEN DE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7 VAN HET VERDRAG VALT DE BETALING DOOR EEN LID-STAAT, AAN OF TEN BEHOEVE VAN STUDENTEN, VAN HET DOOR EEN UNIVERSITEIT VERLANGDE SCHOOLGELD, MAAR NIET DE BETALING VAN TOELAGEN VOOR HUN LEVENSONDERHOUD .

DE DERDE VRAAG

20 MET DERDE VRAAG WIL DE NATIONALE RECHTER IN WEZEN VERNEMEN, OF EEN ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT DIE IN DE ONTVANGENDE STAAT EEN ARBEIDSVERHOUDING VOOR EEN PERIODE VAN ACHT MAANDEN AANGAAT MET DE BEDOELING DAAR VERVOLGENS EEN UNIVERSITAIRE STUDIE OP HETZELFDE BEROEPSGEBIED AAN TE VANGEN, EN DIE DOOR ZIJN WERKGEVER NIET IN DIENST ZOU ZIJN GENOMEN, INDIEN HIJ NIET REEDS TOT DE UNIVERSITEIT WAS TOEGELATEN, ALS WERKNEMER IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 IS TE BESCHOUWEN .

21 ALLEREERST MOET WORDEN OPGEMERKT, DAT HET BEGRIP WERKNEMER IN DE ZIN VAN ARTIKEL 48 EEG-VERDRAG EN VERORDENING NR . 1612/68 EEN SPECIFIEKE COMMUNAUTAIRE BETEKENIS HEEFT . HET HOF HEEFT REEDS GEOORDEELD, DAT ALS WERKNEMER MOETEN WORDEN BESCHOUWD DEGENEN DIE REELE EN DAADWERKELIJKE ARBEID IN LOONDIENST VERRICHTEN, DIE NIET VAN ZO GERINGE OMVANG IS DAT HIJ LOUTER MARGINAAL EN BIJKOMSTIG BLIJKT ( ARRESTEN VAN 23 MAART 1982, ZAAK 53/81, LEVIN, JURISPR . 1982, BLZ . 1035, EN 3 JUNI 1986, ZAAK 139/85, KEMPF, JURISPR . 1986, BLZ . 1741 ). HET HOOFDKENMERK VAN DE ARBEIDSVERHOUDING IS, DAT IEMAND GEDURENDE EEN BEPAALDE TIJD VOOR EEN ANDER EN ONDER DIENS GEZAG PRESTATIES LEVERT EN ALS TEGENPRESTATIE EEN BELONING ONTVANGT ( ARREST VAN 3 JULI 1986, ZAAK 66/85, LAWRIE-BLUM, JURISPR . 1986, BLZ . 2121 ).

22 HET GEMEENSCHAPSRECHT STELT GEEN BIJKOMENDE VOORWAARDEN VOOR DE TOEKENNING VAN DE HOEDANIGHEID VAN WERKNEMER EN DE LID-STATEN MOGEN DE TOEKENNING VAN DE IN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 BEDOELDE SOCIALE VOORDELEN NIET EENZIJDIG AFHANKELIJK STELLEN VAN DE VERVULLING VAN EEN BEPAALD TIJDVAK VAN BEROEPSWERKZAAMHEID ( ZIE HET ARREST VAN 6 JUNI 1985, ZAAK 157/84, FRASCOGNA, JURISPR . 1985, BLZ . 1739 ).

23 MITSDIEN MOET OP DE DERDE VRAAG WORDEN GEANTWOORD, DAT EEN ONDERDAAN VAN EEN ANDERE LID-STAAT, DIE IN DE ONTVANGENDE STAAT EEN ARBEIDSVERHOUDING VOOR EEN PERIODE VAN ACHT MAANDEN AANGAAT MET DE BEDOELING DAAR VERVOLGENS EEN UNIVERSITAIRE STUDIE OP HETZELFDE BEROEPSGEBIED AAN TE VANGEN, EN DIE DOOR ZIJN WERKGEVER NIET IN DIENST ZOU ZIJN GENOMEN INDIEN HIJ NIET REEDS TOT DE UNIVERSITEIT WAS TOEGELATEN, ALS WERKNEMER IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 IS TE BESCHOUWEN .

DE VIERDE VRAAG

24 GEZIEN HET ANTWOORD OP DE TWEEDE VRAAG IS HET EERSTE DEEL VAN DE VIERDE VRAAG, DAT BETREKKING HEEFT OP HET SCHOOLGELD, ZONDER VOORWERP GERAAKT . HET TWEEDE DEEL VAN DE VIERDE VRAAG STREKT ERTOE TE VERNEMEN, OF EEN WERKNEMER IN DE DOOR DE VERWIJZENDE RECHTER BESCHREVEN BIJZONDERE OMSTANDIGHEDEN OP GROND VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 RECHT HEEFT OP DE TOELAGE DIE AAN STUDENTEN WORDT TOEGEKEND TER VOORZIENING IN HUN LEVENSONDERHOUD, WANNEER HIJ IN DE ONTVANGENDE STAAT EEN UNIVERSITAIRE STUDIE GAAT VOLGEN .

25 OPGEMERKT ZIJ, DAT HET HOF IN ZIJN HEDEN GEWEZEN ARREST LAIR ( ZAAK 39/86, JURISPR . 1988, BLZ . 139 ) HEEFT GEOORDEELD, DAT STEUN TER ZAKE VAN LEVENSONDERHOUD EN OPLEIDING, DIE WORDT TOEGEKEND MET HET OOG OP EEN UNIVERSITAIRE STUDIE DIE WORDT AFGESLOTEN MET EEN BEROEPSDIPLOMA, EEN SOCIAAL VOORDEEL IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 IS .

26 IN DAT ARREST OORDEELDE HET HOF VERDER, DAT EEN ONDERDAAN VAN EEN ANDERE LID-STAAT, DIE, NA IN DE ONTVANGENDE LID-STAAT BEROEPSWERKZAAMHEDEN TE HEBBEN VERRICHT, DAAR EEN UNIVERSITAIRE STUDIE HEEFT AANGEVANGEN DIE WORDT AFGESLOTEN MET EEN BEROEPSDIPLOMA, MOET WORDEN GEACHT DE HOEDANIGHEID VAN WERKNEMER TE HEBBEN BEHOUDEN EN ALS ZODANIG BEROEP TE KUNNEN DOEN OP ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68, OP VOORWAARDE EVENWEL DAT ER EEN VERBAND BESTAAT TUSSEN DE EERDERE BEROEPSWERKZAAMHEID EN DE BETROKKEN STUDIE .

27 UIT DAT ARREST KAN EVENWEL NIET WORDEN AFGELEID, DAT EEN ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT OP GROND VAN ZIJN HOEDANIGHEID VAN WERKNEMER IN EEN ANDERE LID-STAAT AANSPRAAK KAN MAKEN OP EEN OPLEIDINGSTOELAGE, WANNEER VASTSTAAT DAT HIJ DIE HOEDANIGHEID ALLEEN HEEFT VERKREGEN OMWILLE VAN HET FEIT DAT HIJ TOT DE UNIVERSITEIT WAS TOEGELATEN OM ER DE BETROKKEN STUDIE TE GAAN VOLGEN . IN DAT GEVAL IS DE ARBEIDSVERHOUDING, DE ENIGE GRONDSLAG VOOR DE RECHTEN BEDOELD IN VERORDENING NR . 1612/68, SLECHTS ONDERGESCHIKT AAN DE MET DE TOELAGE TE FINANCIEREN STUDIE .

28 OP DE VIERDE VRAAG MOET DERHALVE WORDEN GEANTWOORD, DAT EEN WERKNEMER/ONDERDAAN VAN EEN ANDERE LID-STAAT, DIE IN DE ONTVANGENDE LID-STAAT EEN ARBEIDSVERHOUDING VOOR EEN PERIODE VAN ACHT MAANDEN AANGAAT MET DE BEDOELING DAAR VERVOLGENS EEN UNIVERSITAIRE STUDIE OP HETZELFDE BEROEPSGEBIED AAN TE VANGEN, EN DIE DOOR ZIJN WERKGEVER NIET IN DIENST ZOU ZIJN GENOMEN INDIEN HIJ NIET REEDS TOT DE UNIVERSITEIT WAS TOEGELATEN, OP GROND VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 VOOR ZIJN STUDIE GEEN RECHT KAN DOEN GELDEN OP EEN TOELAGE DIE AAN STUDENTEN DIE ONDERDAAN ZIJN VAN DE ONTVANGENDE STAAT, WORDT TOEGEKEND TER VOORZIENING IN HUN LEVENSONDERHOUD .

DE VIJFDE VRAAG

29 VOOR HET ANTWOORD OP DE VIJFDE VRAAG IS HET VAN BELANG, DAT VERZOEKER IS GEBOREN NADAT ZIJN OUDERS HUN WERK EN HUN WOONPLAATS IN HET VERENIGD KONINKRIJK HADDEN OPGEGEVEN . HIJ HEEFT DUS IN VERENIGD KONINKRIJK NOOIT DE HOEDANIGHEID VAN LID VAN HET GEZIN VAN EEN WERKNEMER GEHAD .

30 VERORDENING NR . 1612/68 HEEFT VOLGENS DE VIJFDE OVERWEGING VAN HAAR CONSIDERANS TEN DOEL, HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS TOT STAND TE BRENGEN, ONDER MEER DOOR DE BELEMMERINGEN VOOR DE MOBILITEIT VAN DE WERKNEMERS UIT DE WEG TE RUIMEN, MET NAME WAT BETREFT HET RECHT VAN DE WERKNEMER OM ZIJN FAMILIE TE DOEN OVERKOMEN EN DE VOORWAARDEN VOOR DE INTEGRATIE VAN DEZE FAMILIE IN HET LAND VAN ONTVANGST . BIJGEVOLG MOET ARTIKEL 12 VAN DEZE VERORDENING ALDUS WORDEN UITGELEGD, DAT HET SLECHTS RECHTEN TOEKENT AAN EEN KIND DAT MET ZIJN OUDERS OF MET EEN VAN HEN IN EEN LID-STAAT HEEFT GEWOOND TERWIJL TEN MINSTE EEN VAN ZIJN OUDERS DAAR WOONDE IN DE HOEDANIGHEID VAN WERKNEMER . HET KAN DUS GEEN RECHTEN SCHEPPEN VOOR HET KIND VAN EEN WERKNEMER DAT IS GEBOREN NADAT DE WERKNEMER HAD OPGEHOUDEN IN DE ONTVANGENDE STAAT TE WERKEN EN TE WONEN .

31 MITSDIEN MOET OP DE VIJFDE VRAAG WORDEN GEANTWOORD, DAT HET KIND VAN EEN ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT DAT WOONT OP HET GRONDGEBIED VAN EEN ANDERE LID-STAAT, ZICH NIET OP ARTIKEL 12 VAN VERORDENING NR . 1612/68 KAN BEROEPEN, WANNEER EEN VAN ZIJN OUDERS, DIE NIET MEER IN DE ONTVANGENDE STAAT WOONT, DAAR LAATSTELIJK VOOR DE GEBOORTE VAN HET KIND ALS WERKNEMER HEEFT VERBLEVEN .

Beslissing inzake de kosten

KOSTEN

32 DE KOSTEN DOOR HET VERENIGD KONINKRIJK, DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, HET KONINKRIJK DENEMARKEN EN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WEGENS INDIENING HUNNER OPMERKINGEN BIJ HET HOF GEMAAKT, KUNNEN NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN . TEN AANZIEN VAN DE PARTIJEN IN HET HOOFDGEDING IS DE PROCEDURE ALS EEN ALDAAR GEREZEN INCIDENT TE BESCHOUWEN, ZODAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIE OVER DE KOSTEN HEEFT TE BESLISSEN .

Dictum

HET HOF VAN JUSTITIE,

UITSPRAAK DOENDE OP DE DOOR DE SCHOTSE COURT OF SESSION BIJ BESCHIKKING VAN 27 JUNI 1986 GESTELDE VRAGEN, VERKLAART VOOR RECHT :

1 ) - EEN UNIVERSITAIRE STUDIE DIE OPLEIDT VOOR EEN SPECIFIEK BEROEP, VAK OF BETREKKING OF DIE EEN BIJZONDERE BEKWAAMHEID VERLEENT OM EEN DERGELIJK BEROEP, VAK OF BETREKKING UIT TE OEFENEN, VALT ONDER HET BEGRIP BEROEPSOPLEIDING .

- UNIVERSITEITEN ZIJN NIET TE BESCHOUWEN ALS "VAKSCHOLEN" IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 3, VAN VERORDENING NR . 1612/68 VAN DE RAAD VAN 15 OKTOBER 1968 BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS BINNEN DE GEMEENSCHAP .

2 ) BINNEN DE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7 VAN DAT VERDRAG VALT DE BETALING DOOR EEN LID-STAAT, AAN OF TEN BEHOEVE VAN STUDENTEN, VAN HET DOOR EEN UNIVERSITEIT VERLANGDE SCHOOLGELD, MAAR NIET DE BETALING VAN TOELAGEN VOOR HUN LEVENSONDERHOUD .

3 ) DE ONDERDAAN VAN EEN ANDERE LID-STAAT, DIE IN DE ONTVANGENDE LID-STAAT EEN ARBEIDSVERHOUDING VOOR EEN PERIODE VAN ACHT MAANDEN AANGAAT MET DE BEDOELING DAAR VERVOLGENS EEN UNIVERSITAIRE STUDIE OP HETZELFDE BEROEPSGEBIED AAN TE VANGEN, EN DIE DOOR ZIJN WERKGEVER NIET IN DIENST ZOU ZIJN GENOMEN INDIEN HIJ NIET REEDS TOT DE UNIVERSITEIT WAS TOEGELATEN, IS ALS WERKNEMER IN DE ZIN VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 TE BESCHOUWEN .

4 ) EEN WERKNEMER/ONDERDAAN VAN EEN ANDERE LID-STAAT, DIE IN DE ONTVANGENDE LID-STAAT EEN ARBEIDSVERHOUDING VOOR EEN PERIODE VAN ACHT MAANDEN AANGAAT MET DE BEDOELING DAAR VERVOLGENS EEN UNIVERSITAIRE STUDIE OP HETZELFDE BEROEPSGEBIED AAN TE VANGEN, EN DIE DOOR ZIJN WERKGEVER NIET IN DIENST ZOU ZIJN GENOMEN INDIEN HIJ NIET REEDS TOT DE UNIVERSITEIT WAS TOEGELATEN, KAN OP GROND VAN ARTIKEL 7, LID 2, VAN VERORDENING NR . 1612/68 VOOR ZIJN STUDIE GEEN RECHT DOEN GELDEN OP EEN TOELAGE DIE AAN STUDENTEN DIE ONDERDAAN ZIJN VAN DE ONTVANGENDE STAAT, WORDT TOEGEKEND TER VOORZIENING IN HUN LEVENSONDERHOUD .

5 ) HET KIND VAN EEN ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT DAT WOONT OP HET GRONDGEBIED VAN EEN ANDERE LID-STAAT, KAN ZICH NIET OP ARTIKEL 12 VAN VERORDENING NR . 1612/68 BEROEPEN, WANNEER EEN VAN ZIJN OUDERS, DIE NIET MEER IN DE ONTVANGENDE STAAT WOONT, DAAR LAATSTELIJK VOOR DE GEBOORTE VAN HET KIND ALS WERKNEMER HEEFT VERBLEVEN .