Conclusies van de Advocaat-Generaal

M. LAGRANGE

Vertaald uit het Frans

Mijnheer de President, mijne heren Rechters,

Deze zaak brengt U voor de eerste maal in aanraking met Bijlage I van het Verdrag bevattende de omschrijving van de termen „kolen” en „staal”. Het probleem dat U is voorgelegd betreft voornamelijk de afbakening van de betekenis van bepaalde uitdrukkingen; de juridische en economische zijde van het probleem wordt in ruime mate doordrongen, zo niet beheerst door het technische aspect van de zaak.

De Société des Fonderies de Pont-à-Mousson omvat vier ijzergieterijen, waarvan één, gelegen te Pont-a-Mousson, die de belangrijkste is van de vier, het ruwijzer uit ijzererts wint („eerste smelting”), zodat zij, dank zij de naburige aanwezigheid van de ijzerertsmijnen van het Lotharingse bekken, het vloeibare ruwijzer dat in de hoogovens wordt geproduceerd direct in vormen kan gieten, in plaats van, zoals gewoonlijk het geval is, vast ruwijzer en schroot in de koepeloven te moeten smelten („tweede smelting”). Is het schroot, dat samen met ijzererts wordt gebruikt voor de produktie van dit vloeibare ruwijzer, en waarvan de toevoeging noodzakelijk is om het fosforgehalte van het smeltbad te verlagen, al dan niet onderworpen aan de vereveningsheffing, welke van de schrootverbruikende ondernemingen van de Gemeenschap wordt geheven ten bate van het door de Hoge Autoriteit ingestelde vereveningsstelsel voor uit derde landen ingevoerd schroot? Ziedaar de vraag welke ons vandaag bezighoudt.

Vanaf 1 april 1954 — datum van inwerkingtreding van de beschikking 22-54, waarbij de eerste verplichte schrootvereveningsheffing werd ingesteld — tot 1 december 1956 heeft de Vennootschap haar vereveningsbij dragen regelmatig betaald, evenals zij ook steeds de algemene heffing van artikel 50 had voldaan. Doch op 19 april 1957 deelde de Vennootschap de Hoge Autoriteit mede, dat zij meende niet te zijn onderworpen aan de vereveningsheffing voor schroot dat wordt gebruikt voor de produktie van het vloeibare ruwijzer, dat in de fabriek te Pont-à-Mousson rechtstreeks tot buizen en gietstukken wordt gegoten. Bij brief van 24 januari 1959 weigerde de Hoge Autoriteit dit standpunt te erkennen. Deze weigering van de Hoge Autoriteit, welke de Vennootschap als een beschikking beschouwt, bestrijdt zij voor Uw Hof met een beroep tot nietigverklaring op grond van artikel 33.

De eerste moeilijkheid, waarop de Hoge Autoriteit overigens slechts Uw aandacht vestigt, zonder een weer van niet-ontvankelijkheid op te werpen, betreft juist de vraag, of de brief van 24 januari 1959 een beschikking is in de zin van artikel 14 van het Verdrag, waartegen beroep kan worden ingesteld op grond van artikel 33.

Onzes inziens is aan geen twijfel onderhevig, dat deze vraag bevestigend moet worden beantwoord, indien wordt gelet op Uw rechtspraak, in het bijzonder op het arrest 32-58, „Société nouvelle des usines de Pontlieue-Aciéries du Temple”, van 17 juli 1959. Immers, uit deze rechtspraak volgt, dat voor de toepassing van de beschikkingen waarbij het vereveningssysteem voor ingevoerd schroot is ingesteld, het een onderneming steeds vrij staat zich tot de Hoge Autoriteit (en zelfs rechtstreeks tot de organen van Brussel) te wenden voor de oplossing van een moeilijkheid betreffende de grondslag of het bedrag van de vereveningsbijdrage, welke van deze onderneming wordt gevorderd, zonder te wachten op de uiteindelijke invorderingsbeschikking houdende executoriale titel ex artikel 92. Dit is hier het geval.

Wij komen thans tot het onderzoek van de beide voorgedragen middelen. Het eerste middel houdt in, dat het door de fabriek te Pont-a-Mousson verwerkte vloeibare ruwijzer geen produkt is volgens Bijlage I; het tweede, subsidiaire middel is hierop gebaseerd, dat in elk geval de onderwerping aan de vereveningsbijdrage van schroot dat wordt gebruikt voor de produktie van dit vloeibare ruwijzer discriminatoir en derhalve onwettig is, zelfs indien wordt aangenomen dat het een produkt van Bijlage I is.

I

Volgens de beschikking 2-57, welke is gebaseerd op artikel 53 van het Verdrag, zijn „de in artikel 80 van het Verdrag bedoelde ondernemingen, voor zover zij schroot verbruiken” (artikel 2), onderworpen aan de betaling der vereveningsbijdragen. Artikel 80 zegt: „Ondernemingen in de zin van het Verdrag zijn die, welke zich binnen de gebieden … bezighouden met de produktie van kolen en staal, enz.” Artikel 81 bepaalt: „De termen „kolen” en „staal” zijn omschreven in de bij dit Verdrag behorende Bijlage I”. De eerste alinea van Bijlage I ten slotte luidt als volgt: „De termen „kolen” en „staal” omvatten de produkten welke op de navolgende lijst voorkomen”. Deze lijst omvat twee delen, onderscheidenlijk genaamd „vaste brandstoffen” en „ijzer en staal”, en in dit laatste deel vinden wij, onder de rubriek „ruwijzer en ferro-legeringen” het volgende produkt: „gieterij-ijzer en andere ruwijzersoorten”. Het geding betreft alleen de vraag, of het door verzoekster in haar hoogovens geproduceerde vloeibare ruwijzer al dan niet moet worden gerangschikt onder deze benaming, de enige die in aanmerking komt op de lijst van Bijlage I. Wij merken op (partijen zijn het op dit punt eens) dat, indien het antwoord negatief luidt, hieruit voortvloeit dat de Vennootschap zich niet alleen kan onttrekken aan de vereveningsheffing op ingevoerd schroot, doch ook aan de heffing van artikel 50 en in het algemeen aan alle verplichtingen en alle rechten welke het Verdrag met zich brengt, daar zij in dit geval immers geen „onderneming” is in de zin van artikel 80.

Na de zeer uitvoerige schriftelijke procedure die in deze zaak is gevoerd, na de voortreffelijke en heldere pleidooien welke U zich ongetwijfeld zult herinneren, en na de zo interessante rondleiding in de fabriek, welke aan de mondelinge zitting is voorafgegaan, behoeven wij de verschillende stellingen der partijen niet meer punt voor punt te behandelen. Wij willen alleen trachten de belangrijkste onderdelen van deze stellingen samen te vatten.

Volgens verzoekster kan vloeibaar ruwijzer, dat direct in vormen wordt gegoten, niet worden beschouwd als „gieterij-ijzer en andere ruwijzersoorten”. Waarom niet? In wezen omdat het geen „produkt” is. De enige produkten die te Pont-à-Mousson worden geproduceerd zijn buizen en, in veel geringere mate, gietstukken, dat wil zeggen eindprodukten, die krachtens de uitdrukkelijke bepaling van de noot no. 4.300 van Bijlage I van het Verdrag zijn uitgesloten. Wat verzoekster noemt „gieterij-industrie” valt niet onder het Verdrag, en maakt geen deel uit van de ijzer- en staalindustrie. In de naamlijst van Bijlage I is „gieterij-ijzer en andere ruwijzersoorten” alleen opgenomen omdat dit produkt de voornaamste grondstof is voor de fabricage van staal. Het dient weliswaar ook als grondstof voor de gieterij-industrie, doch wordt dan alleen aangetroffen als ruw produkt, als „vast produkt”, als „handelsprodukt”, doch niet in een „overgangstoestand, die zelfs niet het resultaat vormt van een elementaire fabricagecyclus”, om verschillende uitdrukkingen te gebruiken, welke aan het pleidooi zijn ontleend. Verzoekster legt sterk de nadruk op kwalitatieve en kwantitatieve verschillen, alsmede op de verschillen in opeenvolging in tijd en omvang van de gesmolten massa, waardoor de produktie van normaal ruwijzer, dat wordt gegoten tot gietelingen of broden en in vaste toestand een handelsprodukt wordt, zich zou onderscheiden van het vloeibare ruwijzer van Pont-à-Mousson, dat uitsluitend wordt geproduceerd naar gelang van de vereisten van bet eindprodukt, welke vereisten trouwens gedurig aan verandering onderhevig zijn in verband met de wensen der afnemers.

Het gehele betoog van verzoekster strekt ter ondersteuning van deze centrale stelling. In de eerste plaats zou de Engelse uitdrukking „pig iron”, welke voorkomt in de O.E.E.S.-nomenclatuur, die aan Bijlage I ten grondslag ligt en in het Frans is vertaald met „fonte brute” („ruwijzer”), slechts doelen op vast ruwijzer dat tot gietelingen of broden is gegoten.

Voorts trekt verzoekster een vergelijking tussen de rubrieken van Bijlage I welke betrekking hebben op gietijzer en op staal, en vraagt zij zich af, waarom de uitdrukking „ruw staal”, afkomstig van de O.E.E.S., niet parallel met de term „ruwijzer” is gebruikt, en waarom daarentegen wordt gesproken van „vloeibaar staal al dan niet gegoten tot blokken” en waarom de noot bij no. 4.300 handelt over „de produktie van gegoten staal voor de vervaardiging van staalgietwerk”, waarvoor „de Hoge Autoriteit slechts optreedt in het geval dat deze produktie moet worden geacht een onderdeel uit te maken van de eigenlijke ijzer- en staalindustrie”.

Volgens verzoekster is hiervoor slechts één verklaring: gegoten staal voor de vervaardiging van staalgietwerk is geen „ruw staal”; indien niets was bepaald, zou bet niet onder het Verdrag vallen; omdat het de bedoeling was, dit staal te treffen wanneer het wordt geproduceerd door een geïntegreerde onderneming, was het noodzakelijk, de terminologie van de O.E.E.S.-nomenclatuur te verlaten en in dit bijzondere geval aan te geven, dat het op dezelfde wijze zou worden behandeld als het overige door de ondernemingen geproduceerde staal, dat is bestemd voor de fabricage van stalen halffabrikaten en eindprodukten welke in de naamlijst voorkomen. Dit is een uitzondering die wordt verklaard door de gewoonlijk bijkomstige rol welke de produktie van staal dat naar de gieterij gaat, in een geïntegreerd staalbedrijf speelt; de tweede alinea van de noot bij no. 4.300 bevestigt dit uitzonderlijke karakter: „de overige produktie van gegoten staal voor staalgietwerk, zoals die van kleine en middelgrote zelfstandige gieterijen, is slechts onderworpen aan statistische controle …”; dit is de gewone gang van zaken bij gegoten staal voor de vervaardiging van staalgietwerk, dat geen „ruw staal” is en daarom in het algemeen niet onder het Verdrag valt.

Ten slotte is een argument ontleend aan een passage in Bijlage II, schroot betreffende, waar wordt gezegd: „van de toepassing van artikel 59 (verdeling in geval van schaarste) zijn uitgesloten — gietijzerschroot, waarvan het gebruik door zijn aard wordt beperkt tot gieterijbedrijven die niet aan de rechtsmacht van de Gemeenschap zijn onderworpen”. Verzoekster meent dat deze tekst bevestigt, dat de gieterij-industrie niet onder de Gemeenschap valt. Evenmin als elders wordt hier onderscheid gemaakt tussen de gieterijen welke van ijzererts (eerste smelting) en van vast ruwijzer (tweede smelting) uitgaan. Een gieterij maakt nog niet daarom deel uit van de „ijzeren staalindustrie”, omdat zij zelf het ruwijzer fabriceert dat zij nodig heeft.

U zult zich herinneren op welke wijze de Hoge Autoriteit op deze stellingen antwoordt.

Volgens haar is „ruwijzer” (fonte brute) geenszins synoniem met „vast ruwijzer” (fonte solide); ruwijzer wordt geproduceerd in hoogovens waarbij de vraag van de uiteindelijke bestemming geen rol speelt. Een dergelijke produktie maakt zeer zeker deel uit van de ijzeren staalindustrie, niet van de gieterij-industrie; deze toestand wordt niet beïnvloed door het feit, dat in de fabriek te Pont-à-Mousson het vloeibare ruwijzer dat uit de hoogovens komt onmiddellijk wordt gebruikt voor de fabricage van het eindprodukt, dat op zichzelf niet onder het Verdrag valt. Bovendien vindt de voor de verkrijging der eindprodukten noodzakelijke differentiatie veel meer dan in de hoogovens voornamelijk plaats in mengers, waar gewoon ruwijzer en in de convertors geproduceerd ruwijzer in bepaalde verhoudingen worden gemengd: in de hoogovens is de menging van de verschillende soorten ruwijzer voor het verkrijgen van de hoedanigheden welke aan het beoogde resultaat beantwoorden, nauwelijks meer gedifferentieerd dan in gewone hoogovens. Voorts is de capaciteit van de hoogovens te Pont-à-Mousson te vergelijken met die van een groot aantal hoogovens die voor de staalfabricage werken: het zijn daarom geen „kleine” hoogovens.

Voorts merkt de Hoge Autoriteit op, dat Bijlage I niet ten doel heeft de grens te trekken tussen wat wel en wat niet onder de „ijzeren staalindustrie” valt, doch op min of meer empirische wijze de lijst vast te stellen van de aan het Verdrag onderworpen produkten. Om verschillende redenen heeft men het dikwijls gewenst geacht, bepaalde produkten die niettemin tot de ijzer- en staalindustrie behoren, aan de werking van het Verdrag te onttrekken. Dit is de betekenis van de noot bij no. 4.300: de produktie van gegoten staal voor staalgietwerk maakt ongetwijfeld deel uit van de ijzer- en staalindustrie, doch om redenen van doelmatigheid is besloten het, voor zover het niet afkomstig is van een geïntegreerde fabriek, alleen aan statistische controle te onderwerpen. Een dergelijke beslissing zou steeds kunnen worden gewijzigd volgens de procedure van artikel 81, lid 2, krachtens welk artikel de Hoge Autoriteit de lijst van Bijlage I met algemene instemming van de Raad van Ministers kan aanvullen. Het komt dus hierop neer, dat het noodzakelijk was de O.E.E.S.-nomenclatuur op het gebied van staal, door het aanbrengen van verschillende onderscheidingen, nader uit te werken, met als doel niet uitbreiding, doch beperking van de lijst van ruwstaalprodukten. Voor ruwijzer is dit niet het geval.

Wat de gebruikte terminologie betreft, wijst de Hoge Autoriteit op verschillende documenten, waaruit blijkt dat met de term „pig iron” ruwijzer in de door haar bedoelde zin, dat wil zeggen de grondstof, bedoeld is, onverschillig of het zich in vaste of vloeibare toestand bevindt: ruw betekent „niet bewerkt”, en daarom zijn vanzelfsprekend de gieterijen welke van vast ruwijzer uitgaan (tweede smelting), welke trouwens van ouds geacht worden geen deel uit te maken van de ijzer- en staalindustrie, stilzwijgend uitgesloten.

Op het argument van Bijlage II antwoordt de Hoge Autoriteit als volgt: de tekst spreekt van „gietijzerschroot, waarvan het gebruik door zijn aard wordt beperkt tot gieterijbedrijven die niet aan de rechtsmacht van de Gemeenschap zijn onderworpen”. Dit betekent, dat er gieterijen bestaan welke niet tot de Gemeenschap behoren, doch houdt daarom nog niet in dat alle ruwijzergieterijen er buiten vallen: de bepaling betreft in feite slechts de gieterijen van het bekende type, die van vast ruwijzer uitgaan en die uit praktisch, commercieel, zo niet uit technisch oogpunt, als enige in staat zijn gebruik te maken van gietijzerschroot.

Wat te denken van dit strijdpunt?

Een ding lijkt ons tamelijk duidelijk: wat de terminologie betreft, heeft de Hoge Autoriteit gelijk. Het staat vast, dat in de zin van Bijlage I „ruw ijzer” (fonte brute) niet betekent „ruwijzer in vaste toestand” in tegenstelling tot ruwijzer in vloeibare toestand. De term „ruw” is hier het tegengestelde van „bewerkt”.

Wat is eigenlijk de kern van het probleem? Zoals wordt opgemerkt in het Rapport van de Franse Delegatie over het Verdrag (blz. 77), was het doel van Bijlage I in wezen, bij de opstelling van de lijst van aan het Verdrag onderworpen produkten vast te stellen bij welk bewerkingsstadium de produkten ophouden onder de rechtsmacht van de E.G.K.S. te vallen. Daarom is de „rode draad”, welke in zekere zin door Bijlage I loopt, gebaseerd op de onderscheiding tussen ruwe produkten, halffabrikaten en eindprodukten. Dit is duidelijk te zien in no. 4.300, waar „vloeibaar staal al dan niet gegoten tot blokken” kennelijk wordt beschouwd als een „ruw produkt”, zoals uit het opschrift blijkt. Op dit punt moeten wij dus opmerken, dat de uitleg die de Hoge Autoriteit van de noot bij no. 4.300 geeft, ons juist lijkt: de produktie van vloeibaar staal is er een van ruwstaal, zelfs indien dit voor de vervaardiging van staalgietwerk is bestemd, en deze voetnoot heeft ten doel, de rechtsmacht van de Gemeenschap op dit bijzondere terrein te beperken, niet haar uit te breiden. De tekst van de voetnoot is als volgt te verklaren: gegoten staal voor staalgietwerk is „ruwstaal” of, zo men wil, een „ruwstaalprodukt”, en zou als zodanig, indien niets was bepaald, onder het Verdrag vallen: doch om redenen van doelmatigheid heeft men gemeend het er van te moeten uitsluiten, althans tot nader order. Deze uitsluiting geldt echter niet in een bijzonder geval, namelijk dat waarin de produktie „moet worden geacht een onderdeel uit te maken van de eigenlijke ijzer- en staalindustrie”, wat, ondanks de nadere uitwerking in de volgende alinea, niet geheel duidelijk is. Dat deze allesbehalve correcte redactie werd verkozen, wordt derhalve verklaard door deze uitzondering op een uitzondering. Op te merken valt trouwens het verschil tussen de tekst van deze noot bij no. 4.300 en die van de andere noten: terwijl in deze laatste wordt gezegd dat bepaalde produkten „niet inbegrepen zijn …”, bepaalt de noot bij no. 4.300 slechts: „de Hoge Autoriteit treedt … slechts op …” in bepaalde gevallen waarbij de produktie die niet onder de Gemeenschap valt, niettemin aan statistische controle wordt onderworpen. Dit bevestigt nog eens dat, in de gedachtengang van de opstellers van de Bijlage, hoe verward ook in sommige opzichten, één ding duidelijk is, namelijk dat al dan niet tot blokken gegoten vloeibaar staal „ruwstaal” is, dat wil zeggen een van de „ruwe produkten” welke behoudens uitzondering aan het Verdrag zijn onderworpen.

Er bestaat ten slotte geen enkele reden voor een onderscheiding tussen „ruwijzer” (fonte brute) en „vloeibaar ruwijzer” (fonte liquide): ruwijzer (fonte brute) is materiaal dat niet bewerkt is, dat wil zeggen dat zich bevindt in de toestand van een „ruw produkt”. Hiervoor is het natuurlijk nodig, dat vloeibaar ruwijzer een „produkt” is of kan zijn. Doch het is U bekend dat dit het geval is, doordat bij de huidige stand van de techniek in bepaalde gevallen vervoer en levering van ruwijzer in vloeibare toestand mogelijk zijn. Diegenen onder U die deel uitmaakten van het Hof van de E.G.K.S., zullen zich herinneren dat dit feit ter sprake is gekomen bij de pleidooien in de zaak-Chasse. Daarom werd het nodig geoordeeld de nomenclatuur voor de douane te wijzigen, daar sommige soorten ruwijzer thans in vloeibare vorm de grenzen kunnen overschrijden.

Doch hiermede is de vraag welke aan U is voorgelegd nog niet opgelost, want wij dienen nog te weten — hier ligt onzes inziens het kernpunt van het geschil — of, in de bijzondere omstandigheden waaronder de fabriek te Pont-à-Mousson werkzaam is, het uit haar hoogovens en convertors afkomstige vloeibare ruwijzer kan worden beschouwd als een „produkt” in de zin van Bijlage I, of dat het zich daarentegen op dat ogenblik slechts bevindt in een „overgangstoestand, die zelfs niet het resultaat vormt van een elementaire fabricagecyclus” volgens de gelukkig gevonden formulering van mr. Allehaut, welke wij reeds hebben geciteerd.

Om tot een beslissing te komen, is het in de eerste plaats nodig te trachten goed te begrijpen, op welke wijze de opstellers van het Verdrag de gedeeltelijke integratie die zij in het leven riepen, hebben willen omgrenzen. Het lijkt ons toe, dat de grondgedachte is te vinden in artikel 80 van het Verdrag: „ondernemingen in de zin van dit Verdrag zijn die welke zich bezig houden met de produktie van kolen en staal”, welke begrippen elders worden omschreven. „Produktie-werkzaamheid” is een industrieel en ook een economisch, doch geen commercieel begrip. Er wordt niet naar gestreefd, zoals bijvoorbeeld bij de omzetbelasting, de verkoop van produkten, al dan niet bewerkt, te belasten, doch hun produktie, dat wil zeggen al datgene wat de totale bewerkingscyclus van het meest ontwikkelde produkt omvat vanaf de winning van de grondstof tot het bewerkingsstadium dat als eindstadium wordt beschouwd.

In een dergelijke opvatting, die op fiscaal gebied een systeem van belasting op de toegevoegde waarde (taxe à la valeur ajoutée) nabijkomt, is het duidelijk, dat slechts een geringe betekenis moet worden gehecht aan het commerciële stadium dat op deze bewerking volgt, en in het bijzonder aan het verschijnsel integratie. Onverschillig of elk bewerkingsstadium wordt gevolgd door een verkooptransactie of dat integendeel (wij weten dat dit voorkomt) een zelfde onderneming de gehele weg aflegt, bijvoorbeeld vanaf de winning van ijzererts en kolen tot de fabricage van rails en van walsdraad, worden alle bewerkingsstadia door het Verdrag getroffen, zowel wat betreft de heffing van artikel 50 als wat betreft de uitoefening van de bevoegdheden van de Hoge Autoriteit. Het spreekt vanzelf, dat elk produkt slechts één keer wordt belast, en wanneer, bijvoorbeeld voor de heffing, de bevoegdheid van de Hoge Autoriteit wordt uitgeoefend naar gelang van de waarde van de geproduceerde hoeveelheid, worden voorzorgsmaatregelen getroffen om alleen de „toegevoegde” waarde te belasten, doch deze dan ook in elk geval: zoals U weet is dit het systeem van de beschikkingen welke ter uitvoering van artikel 50 zijn gegeven. Het mag niet voorkomen dat, onder het voorwendsel van integratie, wat ook de verdiensten daarvan zijn (deze staan trouwens, althans op technisch gebied, in het algemeen buiten twijfel), een deel van de produktiecyclus, overeenkomende met een „toegevoegde waarde”, buiten het Verdrag valt. Dit geldt ook indien de overgang van het ene naar het andere stadium samenvalt met een „uittreden”, zou men kunnen zeggen, van een produkt uit het toepassingsgebied van het Verdrag, met andere woorden, indien een geïntegreerd bedrijf het toepassingsgebied van het Verdrag overschrijdt en het gebied dat daarbuiten valt betreedt: de nabijheid van deze grens mag geen motief zijn voor een vrijstelling, omdat anders op willekeurige wijze het toepassingsgebied van het Verdrag zou worden ingeperkt. De vraag, of een dergelijke situatie verboden vervormingen of discriminaties met zich brengt, zullen wij aanstonds onderzoeken naar aanleiding van het tweede middel; doch wel staat vast, dat de geïntegreerde onderneming hierdoor niet buiten het Verdrag mag vallen voor dat deel van haar produktie dat van nature daaraan is onderworpen.

Daarom is het in een geval als dat van Pont-à-Mousson niet vereist, dat er sprake is van een „handelsprodukt” dat gereed is voor de verkoop en dat de vennootschap moet geacht worden aan zichzelf te leveren. Het is voldoende, doch ook noodzakelijk, dat het een „produkt” is, dat, door zijn natuurkundige en scheikundige eigenschappen, door zijn fabricageproces en ook door zijn bestemming, valt onder een van de rubrieken van Bijlage I.

Dit schijnt in casu inderdaad het geval te zijn.

Afgezien van de koepelovens, die slechts een ondergeschikte rol spelen en die niet in geding zijn, is de grondstof van de fabriek te Pont-a-Mousson het ruwijzer dat in de hoogovens wordt geproduceerd. Als wij de uitleg die ons bij het bezoek van de fabriek is gegeven goed hebben begrepen, wordt in twee van de vier hoogovens welke thans dienst doen, Cleveland-ruwijzergietwerk geproduceerd dat rechtstreeks naar de mengers wordt vervoerd. Twee andere produceren semi-fosforhoudend ruwijzer; het ruwijzer wordt eerst in de convertors gebracht waar het, ten gevolge van een oxydatie waardoor het in staal verandert, en vervolgens door een recarburatie, tot een „uiterst zuiver en weinig fosforhoudend ruwijzer wordt, genaamd synthetisch hematiet” (blz. 2 van het gedrukte document dat ons in de fabriek ter hand is gesteld). In deze toestand komt het te zamen met het Cleveland-ruwijzer bij de mengers aan, en dit mengsel wordt naar de centrifugeapparaten geleid, voor een leek zo indrukwekkende apparaten, waar Gij met eigen ogen hebt gezien, dat uit ruwijzer buizen ontstaan. Het mengsel bestaat voor 55 % uit Cleveland-ruwijzer en voor 45 % uit half fosforhoudend ruwijzer.

Nu blijkt duidelijk het onderscheid tussen ten eerste gieterij-ruwijzer dat in de hoogovens en ten dele in de convertors wordt geproduceerd (fonte brute de fonderie), en ten tweede de bewerking van het mengen die aan het centrifugeren voorafgaat. Het lijkt wel zeker, dat het wezen van het produktieproces te Pont-a-Mousson in hoofdzaak aan de dag treedt bij de tweede van deze bewerkingen, dat wil zeggen bij het verwerken van synthetisch ruwijzer waardoor „in de eerste plaats op elk gewenst moment de samenstelling van het vloeibaar gieterij-ruwijzer dat uit de hoogovens afkomstig is kan worden gecontroleerd” en waardoor „tevens het fosforgehalte van dit vloeibare ruwijzer kan worden verlaagd” (zelfde document). Wij spreken hier, wel te verstaan, niet over het centrifugeren, dat de eigenlijke gietbewerking vormt. Door het toevoegen van synthetisch ruwijzer wordt het fosforgehalte op zodanige wijze verlaagd, dat, wanneer dit vervolgens op de juiste wijze met Cleveland-ruwijzer is vermengd, het mogelijk is, steeds het goede mengsel te vinden voor het verkrijgen van de hoedanigheden welke voor de verschillende eindprodukten vereist zijn: daar begint de gieterij-industrie welke buiten het Verdrag valt. Doch het ruwijzer dat uit de hoogovens en convertors afkomstig is, en dat de grondstof van deze industrie vormt, is gieterij-ruwijzer (fonte brute de fonderie).

Dit blijkt trouwens reeds bij bet raadplegen van een willekeurige prijslijst. Nemen wij bijvoorbeeld no. 40 van de „Usine Nouvelle” van 1 oktober 1959. Wij vinden daar op blz. 83, bij het gedeelte over de prijzen van ijzer- en staalprodukten, onder de rubriek „ruwijzer”, Cleveland-ruwijzergietwerk (fosforgehalte van 1 tot 1,4) en half fosforhoudend ruwijzergietwerk (fosforgehalte: 0,7 tot 1). Daarna komt staalijzer, dat wil zeggen ruwijzer hetwelk voor de staalproduktie bestemd is, en ten slotte hematiet (fosforgehalte gelijk aan of lager dan 0,12), dat eveneens ruwijzergietwerk en staalijzer omvat. Terloops zij opgemerkt, dat hieruit blijkt, dat de onderscheiding tussen „ruwijzer voor de staalfabricage” en „gieterij-ruwijzer”, dat wil zeggen tussen staalijzer en ruwijzergietwerk, niet willekeurig is doch aan de werkelijkheid beantwoordt, hetgeen bewijst dat de opstellers van Bijlage I het chemische begrip staal aanzienlijk hebben uitgebreid en overigens op tamelijk empirische wijze een ruime toepassing hebben gegeven aan het begrip ijzerindustrie.

De Hoge Autoriteit heeft terecht opgemerkt, dat de produktie van ruwijzer zelf ongetwijfeld in zekere mate wordt beïnvloed door de eigenschappen van de te fabriceren produkten, dat wil zeggen dat de vulling van deze hoogovens naar gelang van dit doel kan worden samengesteld; doch dit is een normaal verschijnsel: wanneer een bepaalde onderneming er de voorkeur aan geeft, zelf een bepaald grondprodukt te fabriceren, dat zij nodig heeft, in plaats van het elders te kopen, dan maakt zij daarvan vanzelfsprekend gebruik om dit produkt de hoedanigheden te geven welke aan haar fabricage zijn aangepast. Wij hebben gezien, dat in casu de voor de eigenschappen van de te verkrijgen produkten vereiste differentiatie voornamelijk in het laatste produktiestadium plaatsvindt. De verlaging van het fosforgehalte, dat reeds in de hoogovens heeft plaatsgevonden door het gebruik van schroot, is een volkomen normale gang van zaken welke geenszins tot gevolg heeft, dat het daaruit ontstane ruwijzer de hoedanigheid van ruwijzer verliest: trouwens wij weten, dat de vennootschap door het mengen met synthetisch ruwijzer er in geslaagd is, ter besparing van schroot, de verbruikscoefficiënt van deze stof in de hoogovens aanzienlijk te verminderen.

Het komt ons derhalve voor, dat het ruwijzer afkomstig uit de hoogovens en convertors van Pont-à-Mousson inderdaad ten dele Cleveland-ruwijzer is, ten dele half fosforhoudend ruwijzer. Zelfs wanneer, zoals in casu, de tweede van deze soorten ruwijzer door zijn zuiverheid het karakter verkrijgt van „hematiet ruwijzergietwerk”, moeten beide ongetwijfeld worden gerangschikt onder de rubriek „gieterij-ijzer en andere ruwijzersoorten” van Bijlage I, en door de fabricagecyclus worden zij voldoende gedifferentieerd om te kunnen erkennen, dat de Société te Pont-à-Mousson op dit gebied een „produktiewerkzaamheid” uitoefent. Zij is dus wel degelijk een onderneming in de zin van artikel 80.

II

In onze uiteenzettingen omtrent het tweede middel kunnen wij korter zijn.

Verzoekster stelt dat, aangenomen dat zij wat betreft de produktie van vloeibaar ruwijzer inderdaad kan worden beschouwd als een onderneming waarop het Verdrag van toepassing is, zij in ieder geval niet aan de vereveningsbij dragen kon worden onderworpen. Door dit niettemin te doen, heeft de Hoge Autoriteit een discriminatie begaan en haar een bijzondere last opgelegd in verhouding tot haar naaste concurrenten.

Wij moeten eerst een opmerking vooraf maken. Het staat vast — en wordt trouwens niet bestreden — dat de onderwerping van Pont-à-Mousson aan de vereveningsinstelling, wanneer wordt aangenomen dat zij een „onderneming” is in de zin van artikel 80, strikt in overeenstemming is met de basisbeschikkingen ex artikel 53, in het bijzonder met de beschikking 2-57, welke betrekking heeft op alle ondernemingen welke aankoopschroot verbruiken, met uitzondering alleen van het bepaalde in artikel 10, waarin onder meer de geïntegreerde staalgieterijen zijn vrijgesteld.

Daarom is in feite de wettigheid der basisbeschikkingen in geding. Verzoekster beroept zich echter nergens op deze onwettigheid. Wel heeft het Hof E.G.K.S. in de arresten Chasse en Meroni de ondernemingen het recht toegekend, de exceptie van onwettigheid op te werpen tegen de beschikkingen nopens de instelling van de vereveningsinstelling voor schroot, maar in genoemde zaken was de exceptie uitdrukkelijk opgeworpen. Kan worden aangenomen, dat de exceptie stilzwijgend wordt opgeworpen, daardoor dat een beroep hetwelk zich uitsluitend richt tegen beschikkingen waarbij basisbeschikkingen worden toegepast, rechtstreeks wordt gebaseerd op het middel schending van het Verdrag? Op dit punt is twijfel geboden, vooral vanwege het zeer ernstige karakter dat een onwettigheidsverklaring vertoont, wanneer het gaat om beschikkingen zoals in casu, die slechts kunnen worden gegeven met instemming van de Raad, bij eenstemmigheid bepaald; de morele, zo niet juridische noodzaak tot het geven van een nieuwe beschikking, welke in overeenstemming is met het arrest van het Hof en de vereiste eenstemmigheid verkrijgt, kan in veel gevallen op ernstige moeilijkheden stuiten.

In casu zou echter de stilzwijgend gestelde onwettigheid van negatieve aard zijn: zij zou hierin bestaan dat de basisbeschikkingen geen uitzondering hebben gemaakt ten gunste van de gieterijen welke van ijzererts uitgaan (eerste smelting) zoals Pont-à-Mousson. Dit is juist de stelling van verzoekster, die zich niet behoefde te beroepen — en zich ook niet kon beroepen — op de schending van een bijzondere bepaling van de beschikking. In deze omstandigheden zijn wij van mening, dat wij in casu over het bezwaar kunnen heenstappen.

Ten gronde wordt in drieërlei opzicht discriminatie gesteld uit hoofde van de concurrentieverhoudingen.

In de eerste plaats de concurrentie tussen de ruwijzer gieterij en welke van ijzererts uitgaan (eerste smelting) en de geïntegreerde staalgieterijen, welke in de beschikking 2-57 zijn vrijgesteld.

Op dit punt stelt de Hoge Autoriteit, dat er in werkelijkheid geen sprake is van concurrentie tussen ruwijzergieterijen en staalgieterijen, daar deze niet dezelfde produkten fabriceren: er bestaat in feite geen concurrentie tussen ruwijzeren „buizen” en stalen „pijpen”. Verzoekster gaat op dit punt niet verder in. In feite is de vrijstelling der staalgieterijen vooral aangevoerd om aan te tonen, dat de geïntegreerde ruwijzergieterijen hierdoor de enige zijn die aan de verevening zijn onderworpen; immers, de staalgieterijen vallen er buiten, deels op grond van de noot bij no. 4.300 van Bijlage I, en deels op grond van de bijzondere vrijstelhngsbepaling van artikel 10 van beschikking 2-57. Doch dit is geen juridisch argument, want enerzijds geeft een vrijstelling in een bepaald geval nog geen recht op een vrijstelling in een ander geval en anderzijds wordt de wettigheid van de verleende vrijstelling door verzoekster niet bestreden. Wij vinden hier een situatie welke enigszins analoog is met die welke U hebt ontmoet in de zaken betreffende het eigen omloopschroot.

Tweede aantasting van de concurrentieverhoudingen: de ruwijzergieterijen welke van vast ruwijzer uitgaan (tweede smelting).

De uiteenzettingen op dit punt, welke zowel tijdens de schriftelijke procedure als ter zitting zijn gegeven, zijn zeer volledig; wij menen, dat het niet nodig is hierop opnieuw uitvoerig in te gaan. De gieterijen welke van vast ruwijzer uitgaan (tweede smelting) behoeven geen vereveningsheffing te betalen voor het schroot dat zij verbruiken, doch zij profiteren van de lagere prijzen van binnenlands schroot, die het gevolg zijn van het systeem: dit is wel een voordeel, doch het is te wijten aan het feit dat deze gieterijen buiten het Verdrag vallen, het gevolg van de gedeeltelijke integratie. Daarentegen is de vereveningsheffing wel toegepast op het nieuwe ruwijzer dat zij kopen, voor wat betreft het schroot dat voor fabricage van dit ruwijzer is gebruikt. Het belang van dit nieuwe ruwijzer, dat inderdaad aan wisseling onderhevig is, is overigens onderwerp van discussie. Wat gietijzerschroot betreft, dit wordt niet door de heffing getroffen om de eenvoudige reden, dat er voor gietijzerschroot geen vereveningsinstelling bestaat; doch onverschillig of het om deze of om een andere reden is, het is een feit dat het duur materiaal is (dit punt wordt niet bestreden). Ten slotte wordt gestreden over het geval van de ruwijzergieterijen, die in belangrijke hoeveelheden, ja zelfs uitsluitend, gebruik zouden maken van staalschroot. Dit geval doet zich inderdaad voor, doch volgens de Hoge Autoriteit zijn de op deze wijze gefabriceerde produkten van mindere kwaliteit, en niets wijst er ten slotte op, dat, door het enkele feit van de vereveningsheffing, de gieterijen die van ijzererts uitgaan te haren nadele werkelijk een bijzondere last wordt opgelegd, waardoor de concurrentie tussen deze gieterijen en die welke van vast ruwijzer uitgaan ernstige afbreuk wordt gedaan.

Hetzelfde geldt voor de concurrerende produkten van asbest-cement, beton en plastic (derde groep van concurrerende ondernemingen), die buiten het Verdrag vallen. Hier is inderdaad sprake van een werkelijke concurrentie, in het bijzonder op het gebied van buisleidingen, doch het is een concurrentie tussen verschillende industrieën: enerzijds ijzer, anderzijds cement of plasticstoffen, die uiteraard niets te maken hebben met schrootproblemen. Overigens had de schrootverevening ten doel, en zoals niet wordt ontkend, eveneens tot resultaat, dat de schrootprijs meer zou worden verlaagd dan zonder het systeem het geval zou zijn geweest. De Hoge Autoriteit stelt' dat, niettegenstaande de bijdrageplicht, Pont-a-Mousson al met al door het bestaan van dit systeem is bevoordeeld. Verzoekster merkt op, dat de vereveningslast voor haar zwaarder is dan voor de staalfabrikanten in verband met de afwezigheid van eigen omloopschroot. Chasse had voor haar hematiet reeds een soortgelijk argument gebruikt, waarop het Hof niet is ingegaan. In ieder geval zou moeten worden bewezen, niet alleen dat de vereveningslast voor de gieterijen welke van ijzererts uitgaan groter was dan het voordeel, dat zij door de gedeeltelijke prijsverlaging die daarvan het gevolg was hebben genoten, doch ook dat de gieterijen door deze netto-last in een positie zijn gekomen, waarbij de normale concurrentieverhoudingen op merkbare en willekeurige wijze zijn vervalst, hetgeen geenszins is bewezen.

Bovendien moet worden opgemerkt, dat een dergelijke oplossing alleen op beginselen van billijkheid zou berusten, niet op een miskenning van enige bepaling van het Verdrag. Artikel 67 betreft alleen het optreden van de Staten, niet van de Hoge Autoriteit. Voorts beroept de Hoge Autoriteit zich op artikel 3, sub g). Immers, in deze tekst wordt het de Gemeenschap verboden, op willekeurige wijze de tot haar rechtsmacht behorende industrieën te beschermen. Doch in casu verlangt verzoekster geenszins te worden beschermd tegen concurrerende industrieën buiten het Verdrag; zij beklaagt zich alleen over een gepleegde discriminatie of over een bijzondere last die de Hoge Autoriteit te haren nadele zou hebben geschapen en waardoor zij zich ten opzichte van de onderhavige industrieën in een ongunstige concurrentiepositie zou bevinden.

Op dit punt lijkt het ons toe, dat de enige wettelijke basis is te vinden in artikel 3, volgens hetwelk de instellingen van de Gemeenschap alleen mogen handelen in het „gemeenschappelijk belang”. Het Hof is in het arrest-Chasse ingegaan op de discussie op dit gebied (Jurisprudentie, deel IV, blz. 200). In het kort komt het neer op het algemene beginsel, dat de overheid niet willekeurig mag handelen. Doch redelijkerwijs kan niet worden gesteld, dat de Hoge Autoriteit zich heeft schuldig gemaakt aan willekeur door de gieterijen van eerste smelting aan de vereveningsinstelling te onderwerpen, of juister, door geen uitzondering te maken op het algemene schrootvereveningssysteem ten gunste van een industrie die, indien het eerste middel wordt verworpen, inderdaad een „produktiewerkzaamheid” uitoefent op het gebied van het Verdrag. Vele malen hebt Gij de gelegenheid gehad vast te stellen, dat het vereveningsstelsel in wezen berust op de solidariteit van alle schrootverbruikers, hetgeen een zo algemeen mogelijke toepassing vereist. Het lijkt ons toe, dat er geen enkel argument is aan te voeren voor het bestaan van een rechtsplicht van de Hoge Autoriteit, om een uitzondering toe te staan in het geval dat U is voorgelegd, hoe uitzonderlijk dit in sommige opzichten ook is.

Wij concluderen

tot verwerping van het beroep,