Bij interlocutoire arresten, op 15 december 1982 gewezen in de zaken 158/79, Roumengous/Commissie, Jurispr. 1982, blz. 4379, 543/79, Birke/Commissie, Jurispr.1982, blz. 4425, 737/79, Battaglia/Commissie, Jurispr. 1982, blz. 4497, en in de gevoegde zaken 532, 534, 567, 600, 618 en 660/79, Amesz e.a./Commissie, Jurispr. 1982, blz. 4465, stelde het Hof de betrokken verzoekers, die 's Raads verordening van 21 december 1978 nr. 3087/78 (PB L 369 van 29 december 1978, biz. 10) met de artikelen 64 en 65 van het Statuut in strijd hadden geacht, in het gelijk.

Het dictum luidde als volgt: „1) De afrekening... over de maand januari 1979 voor zover daarin ten aanzien van het bedrag van de aanpassing van de aanpassingscoëfficiënt alsook ten aanzien van de terugwerkende kracht dier aanpassing slechts uitvoering wordt gegeven aan 's Raads verordening nr. 3087/78, alsmede de besluiten tot afwijzing van [de] klachten worden nietigverklaard. Verordening nr. 3087/78 is... niet toepasselijk, voor zover daarin niet de kosten van levensonderhoud te Varese in aanmerking zijn genomen en aan de aanpassing van de aanpassingscoëfficiënt slechts tot 1 januari 1978 terugwerkende kracht is toegekend; 2) De Commissie zal het Hof vóór 15 juli 1983 verslag uitbrengen over de maatregelen die ter uitvoering van dit arrest zijn genomen; 3) Voor zover... [de] schadevergoedingsaktie nog onderzoek behoeft, wordt dit tot nader te bepalen datum uitgesteld; 4) De beslissing omtrent de kosten wordt aangehouden.”

Wat er nadien is gebeurd, is gauw verteld. In voege als door het Hof verlangd, heeft de Commissie met betrekking tot de onderscheiden punten van geschil op 14 juli 1983 een eerste, voorlopig, rapport en in februari 1984 een definitief verslag uitgebracht. Blijkens het definitief verslag heeft de Raad bij verordening van 19 december 1983, nr. 3681/83 (PB L 368), de halfjaarlijkse aanpassingscoëfficiënten, zoals die worden toegepast op de salarissen van ambtenaren en andere personeelsleden die enerzijds in Italië met uitzondering van Varese, anderzijds te Varese zijn tewerkgesteld, per 1 januari 1976 gewijzigd. Op grondslag van 's Raads regeling is de Commissie vervolgens tussen eind 1983 en begin 1984 tot afrekening van de achterstallige bedragen aan verzoekers overgegaan.

Betrokkenen namen hiermede evenwel geen genoegen; zij maken namelijk bovendien aanspraak op vergoeding van tweeërlei schade: schade ontstaan door de vertraging waarmede de coëfficiënt is aangepast; schade veroorzaakt door de ontwaarding van de Italiaanse lire vóór restitutie. De Commissie is harerzijds van mening dat het geschil van partijen door verordening nr. 3681 — met uitvoeringsvoorschriften — definitief is beëindigd. In deze stoere houding van de Commissie vonden verzoekers aanleiding te concluderen dat het Hof verweerster zou veroordelen hun, op grond van hun aanvankelijke (algemene) vordering te betalen: a) vertragingsrente; b) een vergoeding voor extra nadeel, hun door de ontwaarding van de lire in het tijdvak waarin de vertraging zich heeft voorgedaan, opgekomen, een en ander met dien verstande dat er in zaak 158/79, wat dit tweede bedrag betreft, van compensatoire interesten worden gesproken.

In haar conclusie van repliek beriep de Commissie zich ten exceptieve allereerst op niet-ontvankelijkheid (lees: ontoelaatbaarheid) van de sub b) geformuleerde vordering: er zou in zoverre sprake zijn van een vordering welke, ten opzichte van het introductief request, als nieuw is te beschouwen. In ieder geval meende de Commissie dat deze — en andere — schadevorderingen moeten worden afgewezen omdat haar, wat de vertraagde betaling betreft, geen verwijt treft.

Tot staving van hun standpunten beroepen partijen zich vervolgens op tal van arresten, door het Hof en een aantal nationale rechterlijke instanties gewezen. Dit indrukwekkend materiaal helpt ons evenwel niet verder, omdat de argumenten die er, vóór en tegen de onderscheiden standpunten, aan kunnen worden ontleend, elkander in evenwicht houden. Ik ga dan ook over tot bespreking van de ten principale gestelde vraag.