III —

Het aan de „schending van gerechtvaardigd vertrouwen” of de „rechtszekerheid” ontleende middel lijkt in een beroep tot nietigverklaring wellicht weinig ter zake; zo'n middel hoort duidelijk thuis in het kader van een beroep krachtens artikel 215 EEG-Verdrag. Maar omdat verzoekster haar beroep ook op dit artikel doet steunen, moeten wij het middel wel onderzoeken. a) Wij zeiden reeds dat het feit dat het aantal personen wier positie door verordening nr. 1583/77 is beïnvloed, bij de vaststelling van die verordening bekend was, niet betekent dat zij werkelijk terugwerkende kracht had. Verzoekster had op dat tijdstip geen verworven recht, haar recht was nog slechts potentieel en is eerst geactualiseerd op het moment waarop zij haar exportcertificaten„afwikkelde”, dat wil zeggen toen de douaneformaliteiten bij uitvoer werden vervuld. De Commissie kon het compensatiebedrag niet wijzigen voor zover het transacties betrof die vóór 15 juli 1977, toen de verordening werd gepubliceerd en in werking trad, onherroepelijk en definitief waren afgewikkeld. Om advocaat-generaal Reischl in zijn conclusie in zaak 88/76 (Jurispr. 1977, blz. 735) te citeren: „Evenmin als in de zaak-Westzucker (Jurispr. 1973, blz. 528) kan het uitgesloten worden geacht dat er tot aan de vervulling van de voorwaarde, dat wil zeggen tot aan het ontstaan van een werkelijk recht, nog wijzigingen in het recht worden aangebracht.” Verzoekster kan zich dus op zijn hoogst op een eenvoudige verwachting beroepen. Kan men zeggen dat haar gerechtvaardigd vertrouwen in die verwachting geschonden is op een wijze die tot aansprakelijkheid van de Gemeenschap leidt? b) Waar dit middel van uiterst subjectieve aard is, dienen wij vooreerst na te gaan welke soort schade dan wel zou zijn geleden. Immers, de bescherming van de handelaars uit hoofde van hun gerechtvaardigd vertrouwen in de handhaving van een bepaalde rechtssituatie kan slechts erop zijn gericht hen te vrijwaren voor positieve schade die zij juist als gevolg van dat vertrouwen hebben geleden, maar niet om hun vergoeding te geven voor gemiste winstmogelijkheden. Het nadeel dat verzoekster zegt te hebben ondervonden door de wijziging van de „groene” koers, komt overeen met het verschil tussen het monetair compenserend bedrag vóór en dat na die koerswijziging. Zij meent dat de vergoeding van het nadeel mede betrekking moet hebben op de verhoging van het monetair compenserend bedrag zowel wegens de stijging van de suikerprijs per 1 juli 1977als wegens de wijziging van de omrekeningskoers. Wij kunnen haar ten deze niet volgen. Zowel ervoor als erna immers heeft verzoekster het gehele bedrag van de restitutie die in haar certificaten was geprefixeerd, ontvangen. Zoals de Commissie verklaart, ondergaat dat bedrag uiteindelijk geen enkele wijziging dankzij de gelijktijdige aanpassing van de in artikel 4, lid 3, van verordening nr. 1380/75 bedoelde coëfficiënt, waarin de verhouding tussen de representatieve omrekeningskoers en de werkelijke wisselkoers van de betrokken munteenheid tot uitdrukking komt. Verzoekster beklaagt zich enkel over het verschil tussen de monetaire compenserende bedragen zoals die aan het einde van een verkoopseizoen worden berekend, en zoals zij na een wijziging van de representatieve koersen aan het begin van het nieuwe seizoen worden berekend. De verschillen in de positieve compenserende bedragen die in die restituties zijn ingecalculeerd, leveren alles bijeen inderdaad een geenszins te verwaarlozen bedrag op. Maar dit is hoogstens „gederfde winst” ten opzichte van een compensatie die, zoals verzoekster beweert, bij verordening nr. 937/77 was „geprefixeerd”. Wij zagen echter dat deze voorstelling van zaken niet juist is: die „voorfixatie” is gehandhaafd met betrekking tot de hoeveelheden suiker waarvoor de douaneformaliteiten bij uitvoer vóór 15 juli 1977 zijn vervuld. Het enige wat verzoekster had kunnen doen, was haar certificaten vóór die datum afwikkelen. Na de publikatie van 's Raads verordening nr. 878/77 moest het duidelijk zijn dat de annulering van de monetaire compenserende bedragen slechts in „passende” mate zou worden gecompenseerd in het geval van de certificaten die vóór 26 april 1977, toen in beginsel tot het vaststellen van een nieuwe „groene” markkoers was besloten, waren aangevraagd en afgegeven. c) Bijft nog te onderzoeken of de compensatie inderdaad „passend” was. Ook al is de compensatie bindend voorgeschreven ter vervanging van het annuleringsrecht, zij dient enkel om de handelaar te beschermen tegen een verlaging van het totale bedrag waarop hij mocht rekenen, maar niet om hem een onverhoopt of zelfs — wegens de na de monetaire gebeurtenis ingetreden marktontwikkeling — verhoopt extra voordeel te verschaffen. Als wij het betoog van advocaat-generaal Reischl in zijn conclusie in de eerder genoemde zaak-„Suiker Export” (Jurispr. 1977, blz. 737) op de onderhavige zaak toepassen, zouden wij kunnen zeggen dat de compensatie enkel dient om het verschil te overbruggen tussen de monetaire compenserende bedragen van vóór en van na 1 juli 1977; dit kon, voor wat het belang van de exporteurs betreft, voldoende worden geacht, want het verhinderde dat zij nadeel zouden ondervinden, en dit was in feite het enige wat de Raad in zijn verordening nr. 878/77 had willen garanderen. Hiermee werd inderdaad bereikt dat degene die zich volgens de opzet van het systeem had gedragen en dus eerst na 15 juli 1977 had gedisponeerd, de exporttransacties zonder nadeel op basis van de oorspronkelijk afgegeven certificaten kon verrichten. Het bedrag van DM 2,33 is niet het verschil tussen enerzijds het monetair compenserend bedrag (DM 11,20) berekend als produkt van de nieuwe bruto-interventieprijs (r.e. 34,60), de oude omrekeningskoers (3,48084) en het oude percentage van de revaluatie van de mark in verhouding tot de interventieprijs (0,093), en anderzijds het compenserend bedrag (DM 8,86) berekend als produkt van de nieuwe bruto-interventieprijs, de nieuwe representatieve koers (3,41258) en de nieuwe coëfficiënt (0,075), maar het verschil tussen enerzijds het monetair compenserend bedrag (DM 10,73) berekend als produkt van de oude bruto-interventieprijs (r.e. 33,14), de oude omrekeningskoers en de oude coëfficiënt, en anderzijds het monetair compenserend bedrag (DM 8,40) berekend als produkt van de nieuwe netto-interventieprijs (r.e. 32,83), de nieuwe koers en de nieuwe coëfficiënt. Deze berekeningswijze van de interventieprijs is formeel eerst bekendgemaakt op 1 juli 1977 in verordening nr. 1466/77 van de Commissie, maar was op 5 mei 1977 al uiteengezet in een verklaring van de beroepsorganisatie waartoe verzoekster behoort, en bleek ook uit verordening nr. 1358/77 van de Raad van 20 juni 1977. Volgens de Commissie is deze nieuwe definitie, waarbij rekening is gehouden met het bedrag van de bijdrage in de opslagkosten van communautaire suiker (artikel 1 van verordening nr. 1466/ 77), gekozen om een betere onderhandelingsbasis te hebben voor de preferentiële suiker van de ACP-landen. Verzoekster heeft hierop kritiek vanuit het oogpunt van politiek-economische opportuniteit, maar bedenkingen van juridische aard tegen de desbetreffende verordeningen voert zij niet aan. Uit een en ander volgt dat de referentiepunten die in verordening nr. 937/77 voor de berekening van het compensatiebedrag zijn gekozen, niet vergelijkbaar waren; de Commissie kon dus met het volste recht de bruto-interventieprijs voor het seizoen 1977/1978 als referentiepunt nemen, wat een verschil van DM 1,87 opleverde. Opgeteld bij het door verzoekster niet betwiste en bij verordening nr. 1474/77 van 30 juni 1977 vastgestelde compenserend bedrag van DM 8,86, levert dit precies het compenserend bedrag van DM 10,73 op dat bij de vaststelling van verordening nr. 937/77 van toepassing was. d) Volgens verzoekster mocht zij gerechtvaardigde hoop koesteren vanwege de vroegere praktijk van de Commissie. Het is juist dat de door deze in 1976 toegepaste berekeningswijze (verordening nr. 557/76) ertoe leidde dat de exporteurs meer kregen dan alleen maar een vergoeding van het nadeel dat door de weerslag van de nieuwe representatieve koers op de toe te kennen monetaire compenserende bedragen was veroorzaakt. Maar het feit dat zij het jaar tevoren bijzonder „royaal” was geweest en het nog was voor de vóór 26 april afgegeven en vóór 14 juli 1977 afgewikkelde certificaten (wij verklaarden dat de Commissie daartoe was gedwongen op grond van „verworven rechten”), is geen precedent waardoor zij zou zijn gebonden. Logisch gezien had de Commissie al vóór 1 juli 1977 tot die correctie moeten overgaan, namelijk bij de vaststelling van verordening nr. 1474/77. Maar het feit dat zij dit eerst op 14 juli heeft gedaan, heeft geen invloed op de wettigheid van verordening nr. 1583/77 en bezwaart verzoekster niet, omdat deze verordening een uitzondering maakte voor exporten waarvoor de douaneformaliteiten vóór die datum waren vervuld. Een overwegend algemeen belang kan voor de Commissie aanleiding vormen om van die praktijk af te wijken. Gezien de aanspraken van verzoekster, dient men zich de ernstige financiële consequenties voor ogen te stellen van de zware belasting van de begroting van het EOGFL, met name wat de posten „monetaire compenserende bedragen” en „opslagkosten” betreft. Volgens verzoekster vergeet de Commissie volledig dat zij na 1 juli 1977 de suikerfabrikanten de hogere interventie prijs moet betalen, die ten grondslag ligt aan haar transacties met haar leveranciers. In werkelijkheid heeft verzoekster gedisponeerd op basis van de oude interventieprijs. Als dit niet het geval zou zijn, dan heeft zij gespeculeerd op de ontwikkeling van de compenserende bedragen ofwel tracht zij de gevolgen van de hogere interventieprijs op de Gemeenschap af te wentelen, zulks terwijl die gevolgen toch een uitvloeisel zijn van de contractbepalingen waarvoor enkel zijzelf tegenover haar leveranciers verantwoordelijk is. Zou men verzoekster in het gelijk stellen, dan zou dat betekenen dat men de monetaire compenserende bedragen met betrekking tot de vóór 26 april 1977 vooraf vastgestelde restituties voor de na 15 juli 1977 uit de voeren hoeveelheden, eveneens als vooraf vastgesteld beschouwt. Nogmaals, deze voorfixatie van het compenserend bedrag was toegestaan voor exporten die vóór 14 juli 1977 hebben plaatsgevonden, want zij was noodzakelijk geworden doordat de termijn waarbinnen exportcertificaten moesten worden aangevraagd, tot 30 april 1977 was verlengd, en verordening nr. 1372/77, waarbij die verlenging mogelijk was gemaakt, tot 14 juli 1977 van kracht is gebleven. Maar deze voorfixatie van compenserende bedragen was ten enenmale een uitzonderingsregeling, die buiten dat bijzondere geval niet kan worden toegepast. Het zou hoogstens kunnen op grond van de recente verordening nr. 243/78 van 1 februari 1978.