Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Mededinging – Mededingingsregelingen – Verbod – Groepsvrijstelling – Overeenkomsten in motorvoertuigensector – Verordening nr. 1475/95

(Verordening nr. 1475/95 van de Commissie, art. 5, lid 3, eerste alinea, eerste streepje)

2. Mededinging – Mededingingsregelingen – Verbod – Groepsvrijstelling – Overeenkomsten in motorvoertuigensector – Verordening nr. 1475/95

(Verordening nr. 1475/95 van de Commissie, art. 5, lid 3, eerste alinea, eerste streepje)

3. Mededinging – Mededingingsregelingen – Verbod – Groepsvrijstelling – Overeenkomsten in motorvoertuigensector – Verordening nr. 1475/95

(Verordening nr. 1475/95 van de Commissie, art. 5, lid 3, eerste alinea, eerste streepje)

4. Mededinging – Mededingingsregelingen – Verbod – Groepsvrijstelling – Overeenkomsten in motorvoertuigensector – Verordeningen nrs. 1475/95 en 1400/2002

(Verordeningen nrs. 1475/95 en 1400/2002 van de Commissie)

5. Mededinging – Mededingingsregelingen – Verbod – Groepsvrijstelling – Overeenkomsten in motorvoertuigensector – Inwerkingtreding van verordening nr. 1400/2002

(Verordeningen van de Commissie nr. 1475/95 art. 5, lid 3, eerste alinea, eerste streepje, en nr. 1400/2002)

Samenvatting

1. Artikel 5, lid 3, eerste alinea, eerste streepje, van verordening nr. 1475/95 betreffende de toepassing van artikel [81], lid 3, [EG] op groepen afzet‑ en klantenserviceovereenkomsten inzake motorvoertuigen, dat de leverancier een buitengewoon recht toekent om de overeenkomst te ontbinden met een opzegtermijn van minstens een jaar in geval van „noodzaak van een reorganisatie van het volledige distributienet of van een wezenlijk deel daarvan”, dient aldus te worden uitgelegd dat deze noodzaak een aanzienlijke wijziging veronderstelt, zowel op materieel als op geografisch vlak, van de distributiestructuren van de betrokken leverancier, die op een geloofwaardige manier moet worden gerechtvaardigd door motieven inzake economische efficiëntie die zijn gebaseerd op objectieve omstandigheden binnen of buiten de onderneming van de leverancier die, wanneer het distributienet niet snel wordt gereorganiseerd, zouden kunnen afdoen aan de doeltreffendheid van de bestaande structuren van dit net, rekening houdend met het door concurrentie gekenmerkt klimaat waarin deze leverancier actief is. De eventuele nadelige economische gevolgen voor een leverancier indien deze de afzetovereenkomst met een opzegtermijn van twee jaar zou ontbinden, zijn in dit opzicht relevant. Het staat aan de nationale rechterlijke instanties en aan de scheidsrechterlijke instanties om aan de hand van het geheel van concrete elementen van het hun voorgelegde geschil, te oordelen of deze voorwaarden zijn vervuld.

(cf. punt 40 en dictum)

2. Artikel 5, lid 3, eerste alinea, eerste streepje, van verordening nr. 1475/95 betreffende de toepassing van artikel [81], lid 3, [EG] op groepen afzet‑ en klantenserviceovereenkomsten inzake motorvoertuigen dient aldus te worden uitgelegd dat het, in geval van betwisting door een dealer van de wettigheid van een opzegging voor de nationale rechterlijke instanties of de scheidsrechterlijke instanties, aan de leverancier staat om te bewijzen dat is voldaan aan de voorwaarden van deze bepaling voor de aanwending van het opzeggingsrecht met een opzegtermijn van een jaar. Hoe een dergelijk bewijs dient te worden geleverd, is een zaak van het nationale recht.

(cf. punt 44 en dictum)

3. Artikel 5, lid 3, eerste alinea, eerste streepje, van verordening nr. 1475/95 betreffende de toepassing van artikel [81], lid 3, [EG] op groepen afzet‑ en klantenserviceovereenkomsten inzake motorvoertuigen dient aldus te worden uitgelegd dat het van de leverancier die overeenkomstig deze bepaling een afzetovereenkomst opzegt, niet verlangt dat hij de opzeggingsbeslissing formeel motiveert, en ook niet dat hij voorafgaand aan deze opzeggingsbeslissing een reorganisatieplan opstelt.

Doordat zij bepaalt dat de in de verordening genoemde voorwaarden voor vrijstelling „gelden onverminderd” het recht van de leverancier om een overeenkomst te ontbinden met een opzegtermijn van minstens een jaar in geval van noodzaak van een reorganisatie van het volledige distributienet of van een wezenlijk deel daarvan, beperkt deze bepaling zich er immers toe om in deze verordening een loutere mogelijkheid op te nemen die, mits de door deze bepaling vastgestelde toepassingsvoorwaarden worden nageleefd, geen beperkingen stelt aan de contractvrijheid van de partijen zoals deze in het kader van het toepasselijke nationale recht wordt uitgeoefend. Zij legt de leverancier geen enkele bijzondere verplichting op inzake de formele motivering van deze opzegging en de vorm of de inhoud van de reorganisatie, en voor het overige legt geen enkele andere bepaling van genoemde verordening dergelijke verplichtingen op. In deze omstandigheden valt de vraag of de opzegging van een overeenkomst met een opzegtermijn van een jaar overeenkomstig deze bepaling formeel dient te worden gemotiveerd, dan wel of de leverancier dient te beschikken over een reorganisatieplan dat voorafgaand aan de kennisgeving van de opzegging werd opgesteld, uitsluitend onder het nationale recht.

(cf. punten 47‑49, 51 en dictum)

4. Verordening nr. 1475/95 betreffende de toepassing van artikel [81], lid 3, [EG] op groepen afzet‑ en klantenserviceovereenkomsten inzake motorvoertuigen, alsook verordening nr. 1400/2002 betreffende de toepassing van artikel 81, lid 3, EG op groepen verticale overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen in de motorvoertuigensector, beperken zich – als uitvoeringsverordeningen van artikel 81, lid 3, EG – ertoe de ondernemingen in de betrokken sector zekere mogelijkheden te bieden om, hoewel in hun overeenkomsten ter zake bepaalde concurrentiebeperkende clausules voorkomen, voor deze bepalingen te ontsnappen aan het verbod van lid 1 van artikel 81. De bepalingen van deze verordeningen houden voor de ondernemingen evenwel geen verplichting in om van deze mogelijkheden gebruik te maken, door het vaststellen van dwingende voorschriften die rechtstreeks van invloed zijn op de geldigheid of de inhoud van contractuele bepalingen of die de contractpartijen verplichten de inhoud van hun overeenkomsten eraan aan te passen.

(cf. punt 56)

5. De inwerkingtreding van verordening nr. 1400/2002 betreffende de toepassing van artikel 81, lid 3, EG op groepen verticale overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen in de motorvoertuigensector, was als zodanig niet van dien aard dat de reorganisatie van het distributienet van een leverancier noodzakelijk werd in de zin van artikel 5, lid 3, eerste alinea, eerste streepje, van verordening nr. 1475/95 betreffende de toepassing van artikel [81], lid 3, [EG] op groepen afzet‑ en klantenserviceovereenkomsten inzake motorvoertuigen. Zelfs indien de belangrijke wijzigingen die bij verordening nr. 1400/2002 aan het stelsel van groepsvrijstellingen zijn aangebracht, bepaalde leveranciers ertoe hebben kunnen bewegen hun afzetovereenkomsten te wijzigen zodat deze verder onder de groepsvrijstelling van deze verordening zouden blijven vallen, konden deze wijzigingen immers worden aangebracht via een eenvoudige aanpassing van de overeenkomsten die nog van kracht waren, zonder dat een dergelijke aanpassing uit het oogpunt van het toepasselijke nationale recht automatisch de noodzaak met zich brengt om deze overeenkomsten op te zeggen, en in ieder geval evenmin om het geheel of een wezenlijk deel van het genoemde distributienet te reorganiseren.

6. Het is evenwel mogelijk dat deze inwerkingtreding, afhankelijk van de specifieke organisatie van het distributienet van iedere leverancier, dermate belangrijke wijzigingen noodzakelijk heeft gemaakt dat deze een echte reorganisatie van het genoemde net zijn in de zin van artikel 5, lid 3, eerste alinea, eerste streepje, van verordening nr. 1475/95. Aldus kon een dergelijke reorganisatie met name noodzakelijk blijken wanneer een leverancier die vóór de inwerkingtreding van verordening nr. 1400/2002 de exclusieve en de selectieve distributie combineerde, ervoor koos om, teneinde gebruik te kunnen blijven maken van de groepsvrijstelling, zijn distributienet uitsluitend te organiseren volgens een stelsel van selectieve distributie, of besloot een stelsel van exclusieve distributie alleen te behouden voor de verkoopdiensten, terwijl hij een stelsel van selectieve distributie invoerde voor de door erkende reparateurs verrichte diensten ter zake van klantenservice.

7. Het staat aan de nationale rechterlijke instanties en aan de scheidsrechterlijke instanties om aan de hand van het geheel van concrete elementen van het hun voorgelegde geschil, en in het bijzonder de met het oog hierop door de leverancier aangevoerde bewijzen, te oordelen of de door laatstgenoemde aangebrachte wijzigingen een dergelijke wijziging van zijn distributienet zijn, en of deze noodzakelijk werd gemaakt door de inwerkingtreding van verordening nr. 1400/2002.

(cf. punten 58‑59, 61-65, dictum)