Zoals men weet, gaat het er in het eerste geval om hoe de term „gebroken granen van maïs” in tariefpost ex 11.02, waarnaar in de bijlage van verordening nr. 19 wordt verwezen, moet worden uitgelegd. De Duitse rechter zou willen weten, of van zulke produkten ook sprake is wanneer er zetmeel aan is onttrokken, zolang er maar bepaalde zetmeel- en vochtpercentages in voorkomen, dan wel of bovendien een bepaald gehalte aan andere bestanddelen, bij voorbeeld proteïne of ruwe vezels, nodig is. Ook wordt gevraagd, of van belang is of de kiem er aan is onttrokken.

Gaat men van het systeem van het gemeenschappelijk douanetarief als geheel uit, dan dient men in de eerste plaats te bedenken, dat de litigieuze post 11.02 voorkomt in een hoofdstuk dat onder meer produkten van de meelindustrie omvat. Te oordelen naar de in de post omschreven bewerkingen gaat het om bepaalde soorten vermaling en bij het breken — waarom het hier gaat — om een grove vermaling, waarbij de natuurlijke samenstelling in beginsel ongewijzigd blijft. Dit schijnt reeds te volgen uit het algemeen spraakgebruik (verzoekster verwijst hier naar de nieuwe Brockhaus 1968, trefwoord „Schrot”). Men kan hier ook wijzen op 's Raads verordening nr. 55 met haar heffingsregeling voor op basis van granen verwerkte produkten. Waar in artikel 5, lid 1, sub g), sprake is van granen die slechts gebroken zijn, gaat het blijkbaar om de meest primitieve wijze van bewerking. Ook speelt hier de berekening van de heffing een rol; het variabel element wordt bepaald naar de heffing geldende voor de hoeveelheid grondstoffen welke voor de vervaardiging van het verwerkte produkt wordt gebruikt. Voor slechts gebroken granen wordt een hoeveelheid van 102 kg genoemd; blijkbaar wordt er van uitgegaan, dat er slechts weinig afvalt, met andere woorden dat er aan de grondstoffen zo goed als niets wordt onttrokken. Voorts zij gewezen op de Brusselse toelichtingen (volgens Uw uitspraak in de zaak 14-70 (Jurisprudentie, Deel XVI, blz. 1001) een waardevol hulpmiddel). Daarin worden gebroken granen omschreven als in stukken gebroken granen welke zich van grutten onderscheiden doordat de deeltjes grover en onregelmatiger zijn.

Bij deze principiële opmerkingen mogen wij het echter niet laten. Dat blijkt reeds uit de genoemde Brusselse toelichtingen, waarbij wij niet alleen denken aan de mogelijkheid van onttrekking van bepaalde stoffen, zoals die in de algemene beschouwingen betreffende hoofdstuk 11 te berde wordt gebracht, doch — voor gebroken granen — ook aan de zojuist aangehaalde definitie en aan de vergelijking met grutten. Bovendien is van belang, dat „Maïsschrot” (gebroken granen) ook wordt verkregen uit maïs zonder kiem, dat wil zeggen uit een produkt waaraan de waardevolle, oliehoudende doch voor de houdbaarheid schadelijke kiemen zijn onttrokken. Zie ik het wel, dan heeft verzoekster deze door de Commissie verstrekte en zeer verhelderende verklaring niet principieel bestreden en alleen opgemerkt, dat in de handel alleen gebroken granen waaraan de kiemen niet zijn onttrokken, gebruikelijk zijn. Van gebroken granen kan derhalve ook sprake zijn wanneer er bepaalde stoffen aan zijn onttrokken; de natuurlijke samenstelling van de basisstof behoeft niet noodzakelijkerwijze geheel dezelfde te zijn gebleven. Voor de juistheid van deze opvatting pleit ook de volgende overweging: „Gebroken granen van maïs” is een tussenprodukt, verkregen bij de vervaardiging van zetmeel uit maïs, dat als zodanig natuurlijk onder tariefpost 11.02 valt. Hiervan uitgaande kan men met de Commissie zeggen, dat ook het onttrekken van een bepaalde hoeveelheid zetmeel in bedoelde tarifering geen wijziging brengt; volgens een algemeen uitleggingsprincipe blijft een produkt onder een tariefnummer vallen zolang een verwerking niet tot een zodanig wezenlijke verandering leidt dat van een nieuw produkt — vallend onder een speciaal tariefnummer — moet worden gesproken. Tijdens de procedure voor de douane noemde verzoekster alleen tariefpost 23.03 (afvallen van [maïs] zetmeelfabrieken). Welbeschouwd kan deze post echter niet reeds worden toegepast wanneer aan bepaalde produkten enig zetmeel wordt onttrokken, doch alleen wanneer sprake is van echte afvalprodukten, verkregen door toepassing van een procédé dat er op gericht is om, met gebruikmaking van moderne technische middelen, alle zetmeel te winnen die op economisch verantwoorde wijze aan de basisstof kan worden onttrokken. Mijns inziens kan men zich op dit standpunt stellen, ook al was er in 1964 wat tariefpost 23.03 betreft nog geen communautaire soevereiniteit. Bij de afbakening van de voorschriften der marktordeningen dient men ook posten die niet onder die voorschriften zijn gebracht in zijn beschouwingen te betrekken, omdat de communautaire wetgever in zoverre als het ware een negatieve beslissing heeft genomen. Hiertegen lijkt mij te minder bezwaar te bestaan bij een term als „afvallen”, waaraan uiteraard bezwaarlijk een andere dan de zojuist geschetste betekenis kan toekomen.

Moet het er derhalve reeds op grond van voormelde, in hoofdzaak aan het systeem van het gemeenschappelijk douanetarief ontleende, beschouwingen voor worden gehouden dat van gebroken granen niet slechts sprake is wanneer de natuurlijke samenstelling van de korrel volledig ongewijzigd is gebleven, doch ook wanneer daaraan in zekere mate bestanddelen zijn onttrokken, voor de beantwoording van de tariferingsvraag, welke een voorschrift tot ordening van de markt betreft, komt het bovendien op de doelstelling en eisen dier ordening aan. Het Hof van Justitie heeft hierop in de zaak 74-69 (Jurisprudentie, Deel XVI, blz. 451) (voor de tarifering van meel van maniok) duidelijk gewezen. Men dient derhalve niet te vergeten, dat de marktordening op bescherming van binnenlandse producenten (in casu: van veevoeder) is gericht. Deze bescherming wordt verleend door de prijzen van geïmporteerde waren met behulp van bepaalde heffingen op het niveau der communautaire prijzen te brengen en zo de fabrikanten in de Gemeenschap van een redelijk inkomen te verzekeren. Een der middelen om deze bescherming effect te doen sorteren, is ongetwijfeld dat men onder de heffingsregeling voor gebroken granen alle produkten brengt die op de een of andere wijze bedoelde bewerking (breking) ondergaan en die naar samenstelling, waarde en bruikbaarheid met gebroken granen in de zin van tariefnr. 11.02 kunnen worden vergeleken, zelfs wanneer er bepaalde meelbestanddelen in voorkomen, zodat zij een enigszins afwijkende structuur vertonen. Niet in de laatste plaats hierom komt het voor de tarifering in hoofdzaak aan op de samenstelling van de waar, en wel — omdat er in het bodemgeschil sprake is van onttrekking van zetmeel en de waarde van voeders als bedoeld allereerst van het zetmeelgehalte afhangt — op het zetmeelgehalte van de geïmporteerde produkten, anders gezegd op de vraag in hoeverre ondanks het onttrekken van zetmeel een indeling onder tarief nr. 11.02 mogelijk blijft.

Hiertegenover kan men zich niet — zoals verzoekster poogt te doen — op het Duitse „Futtermittelrecht” beroepen. Weliswaar wordt daarin (namelijk in § 19 van de Verordnung zur Ausführung des Futtermittelgesetzes van 21 juli 1927) de term „Getreideschrot” als volgt gedefinieerd: „Schrot von Getreide oder Hülsenfrüchten sind die zerkleinerten Körner. Jede Veranderung durch Entnahme von Anteilen des Kornes oder irgendwelche Beimischungen ist unzulassig.” Doch het mag er niet voor worden gehouden dat deze „definitio legis” ook elders kan worden gehanteerd, zolang afwijkende criteria ontbreken. Daarvan kan kennelijk geen sprake zijn: het „Futtermittelrecht” heeft een andere doelstelling dan het recht inzake de heffingen, en anderzijds kunnen nationale wettelijke definities natuurlijk niet de doorslag geven ter vaststelling van de betekenis van communautaire rechtstermen, waaraan in alle zes Lid-Staten een zelfde draagwijdte moet toekomen.

Volgens de Commissie wordt er, wat het zetmeelgehalte van ruwe maïs, van kiemen ontdane maïs en gebroken maïs betreft, in de litteratuur een duidelijk standpunt ingenomen. Ik moge verwijzen naar de tabellen op bladzijde 15 e. v. van de memorie der Commissie. Voor het bestanddeel N-vrije extractstoffen lezen wij aan die tabellen waarden af, welke bij ruwe maïs tussen 49 en 77,9 %, onderscheidenlijk tussen 59,7 en 74,4 % schommelen, bij maïs waaruit de kiemen zijn verwijderd 72,3 % bedragen en bij gebroken maïs tussen 60,1 en 67,1 % liggen. In de rapporten die in de dossiers betreffende het bodemgeschil zijn aan te treffen, wordt het gemiddeld zetmeelgehalte van maïs op 60-64 %, 59-64 % en 58-65 % gesteld. Op gebroken granen van maïs gelijkende en mitsdien daarmede gelijk te stellen produkten zijn derhalve ook waren, waarvan het zetmeelgehalte blijft binnen de grenzen die worden aangehouden voor maïs in natuurlijke samenstelling (zoals met betrekking tot de produkten, in de prejudiciële beschikking genoemd, het geval is.) Daarentegen ware het onjuist hier van afvallen van zetmeelfabrieken te spreken: het zetmeelgehalte van maïspulp wordt gesteld op 34,5–36,4 %, derhalve duidelijk lager dan dat van natuurlijke maïs.

Hiertegenover kan geen doorslaggevend argument worden ontleend aan de heffingsregeling geldende voor tariefnr. 23.02 (zemelen, slijpsel en andere resten van het zeven, van het malen of van andere bewerkingen van granen …). Weliswaar wordt daarin naar het zetmeelgehalte gedifferentieerd (vgl. verordeningen nrs. 55/62 en 5/63, resp. Publikatieblad nr. 54, blz. 1581 en Publikatieblad nr. 18, blz. 189) en ook is het juist dat op grond van verordening nr. 141/64 (Publikatieblad nr. 169, blz. 2666) — die echter eerst vanaf oktober 1964 geldt — van afvallen als hierbedoeld ook nog sprake kan zijn wanneer het zetmeelgehalte boven de 45 % ligt. Het schijnt mij echter van belang, dat het hier niet om waren met een zetmeelgehalte in deze orde van grootte gaat. Bovendien kan aan de hand van de geciteerde verordeningen, waarin waren van andere aard worden omschreven, niet worden aangetoond dat van afvallen in de zin van tariefnr. 23.03 ook nog mag worden gesproken, wanneer het zetmeelgehalte op het in casu bereikte niveau komt te liggen, dat wil zeggen binnen de grenzen die worden aangehouden voor maïs in natuurlijke samenstelling.

1 en slotte zal men — voor zover naar de relevantie van andere bestanddelen gevraagd wordt — met de Commissie ook kunnen constateren, dat er in zoverre geen bindende criteria kunnen worden vastgesteld. Dit geldt in de eerste plaats voor het vetgehalte. Een vaste maatstaf ontbreekt, omdat vet op den duur wordt afgebroken en omdat het vetgehalte door het verwijderen der kiemen daalt. Hoogstens mag men op grond van het vetgehalte concluderen dat er van gebroken granen sprake kan zijn, wanneer het, zoals in casu blijkbaar het geval is, blijft binnen de maximum- en minimumgrenzen die daarvoor, tenminste bij maïs waaruit de kiemen zijn verwijderd, worden aangehouden. Hetzelfde geldt voor het gehalte aan proteïne. Ook het proteïnegehalte als zodanig is geen maatstaf, omdat het er onder meer van afhangt of de maïskiem werd verwijderd. Het kan hoogstens worden beschouwd als een aanwijzing dat van gebroken maïs sprake is, wanneer het blijft binnen de maximum- en minimumgrenzen die daarvoor bij maïs in natuurlijke samenstelling worden aangehouden, en die samenstelling ook overigens daarop wijst (bij echte afvallen van zetmeelfabrieken schijnt het proteïnegehalte hoger en het zetmeelgehalte lager te zijn). Met het gehalte aan ruwe vezels kan gemakkelijk worden gemanipuleerd zodat het als maatstaf ondeugdelijk is. Ook wanneer het betrekkelijk hoog ligt (bij voorbeeld doordat ook de kolf wordt vermalen, ruwe vezels met het echte „Schrot” zijn 'vermengd c.q. aan echte afvallen „Schrot” in bepaalde omvang werd toegevoegd) kan uit een oogpunt van bruikbaarheid als veevoeder nog van gemalen granen worden gesproken. Ten slotte heeft de Commissie wat het asgehalte betreft opgemerkt, dat het tot nu toe voor de hierbedoelde afbakening geen rol heeft gespeeld. Ook al kan het bij de afbakening van de post „meel” (11.01) ten opzichte van de post „zemelen, slijpsel en andere resten” (23.02) in bepaalde communautaire verordeningen van zeker belang zijn, dit is niet zonder meer ook het geval voor de afbakening van „gebroken granen” ten opzichte van afvallen van (maïs) zetmeelfabrieken. Voorts geldt ook hier hetgeen met betrekking tot het gehalte aan ruwe vezels werd opgemerkt (manipuleerbaarheid).

De voor het eerste geval gestelde vraag kan derhalve als volgt worden beantwoord: „gebroken granen van maïs” in de zin van tariefnr. 11.02 van het gemeenschappelijk douanetarief zijn grof gemalen granen van maïs, waaraan de kiem al dan niet is onttrokken en die in hoofdzaak de natuurlijke samenstelling van maïs vertonen. Dat er enig zetmeel aan is onttrokken, is van geen belang zolang het zetmeelgehalte blijft binnen de voor maïs als natuurlijk te beschouwen grenzen.