CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL

F. G. JACOBS

van 20 januari 2005 ( )

Zaak C‑287/02

Koninkrijk Spanje

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„EOGFL – Goedkeuring van rekeningen – Begrotingsjaar 2001 – Bevoegdheid van Commissie om financiële correcties op rekeningen toe te passen – Procedure”

1. In de onderhavige zaak verzoekt het Koninkrijk Spanje om gedeeltelijke nietigverklaring van beschikking 2002/461/EG van de Commissie van 12 juni 2002 tot goedkeuring van de door de lidstaten voor het begrotingsjaar 2001 ingediende rekeningen inzake de door het Europees Oriëntatie‑ en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL), afdeling Garantie, gefinancierde uitgaven (hierna: „bestreden beschikking”).( )

2. Het Koninkrijk Spanje vecht meer bepaald de wijzigingen aan die in het kader van de procedure tot goedkeuring van de rekeningen van bepaalde nationaal erkende betaalorganen zijn voorgesteld en de correctie die in de rekeningen van één van deze betaalorganen, Castilla-La Mancha, is aangebracht.

Het rechtskader

3. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt gefinancierd overeenkomstig de regels van verordening nr. 1258/99 (hierna: „basisverordening”)( ), die bepaalt dat de afdeling Garantie de interventies ter regulering van de landbouwmarkten financiert waartoe volgens de communautaire voorschriften in het kader van de gemeenschappelijke ordening van die markten wordt overgegaan.( )

4. Volgens de considerans van de basisverordening „dient te worden voorzien in twee typen van besluiten, enerzijds voor de goedkeuring van de rekeningen van de afdeling Garantie van het Fonds en anderzijds voor de vaststelling van de gevolgen, met inbegrip van de financiële correcties, die moeten worden verbonden aan de uitkomsten van de audits inzake de overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften.”( )

5. Het eerste type besluit, betreffende de goedkeuring, wordt door artikel 7, lid 3, van de basisverordening geregeld en het tweede type besluit, betreffende de overeenstemming met het gemeenschapsrecht, wordt door artikel 7, lid 4, van deze verordening geregeld.

6. Met betrekking tot de besluiten tot goedkeuring verplicht artikel 7, lid 3, de Commissie om vóór 30 april van het jaar na het betrokken begrotingsjaar, op basis van de in artikel 6, lid 1, sub b, bedoelde gegevens, de rekeningen van de betaalorganen goed te keuren. Volgens laatstgenoemde bepaling dienen de lidstaten de Commissie de jaarrekeningen van de betaalorganen met betrekking tot de door de afdeling Garantie gefinancierde maatregelen te verstrekken, vergezeld van de gegevens die nodig zijn voor de goedkeuring daarvan, alsmede van een verklaring inzake de volledigheid, de juistheid en de waarheidsgetrouwheid van de ingediende rekeningen.

7. Artikel 7, lid 3, bepaalt bovendien dat het besluit tot goedkeuring van de rekeningen niet belet dat de Commissie op een later tijdstip een besluit betreffende de overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften neemt.

8. Dergelijke besluiten betreffende de overeenstemming worden geregeld in artikel 7, lid 4, waarvan de eerste alinea vereist dat de Commissie „een besluit [neemt] over de bedragen die van [...] communautaire financiering moeten worden uitgesloten, wanneer zij constateert dat de desbetreffende uitgaven niet overeenkomstig de communautaire voorschriften zijn verricht”.

9. Besluiten betreffende de overeenstemming dienen te worden genomen overeenkomstig de in artikel 7, lid 4, vastgelegde procedure:

„Voordat een besluit tot weigering van financiering wordt genomen, doet de Commissie schriftelijk mededeling van de resultaten van de verificaties, en de betrokken lidstaat van zijn antwoorden dienaangaande, waarna beide partijen overeenstemming proberen te bereiken over het daaraan te geven gevolg.

Indien overeenstemming uitblijft, kan de lidstaat vragen om opening van een procedure die de standpunten binnen vier maanden tot elkaar moet brengen; de resultaten daarvan worden neergelegd in een verslag dat aan de Commissie wordt toegezonden en door deze instelling wordt bestudeerd voordat een besluit tot weigering van financiering wordt genomen.

De Commissie bepaalt de van financiering uit te sluiten bedragen met name aan de hand van de mate waarin de voorschriften niet zijn uitgevoerd. De Commissie houdt daarbij rekening met de aard en de ernst van de inbreuk, alsmede met de voor de Gemeenschap ontstane financiële schade.”

10. Naast de in de basisverordening vastgestelde procedures, worden volgens artikel 7, lid 5, van de basisverordening het besluit tot goedkeuring van de rekeningen en het besluit betreffende de overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften geregeld in uitvoeringsbepalingen die afzonderlijk worden vastgesteld. Deze uitvoeringsbepalingen zijn in verordening (EG) nr. 1663/95 (hierna: „uitvoeringsverordening”) neergelegd.( ) Voor het besluit tot goedkeuring van de rekeningen gelden de volgende bijkomende regels.

11. De door de lidstaat te verstrekken informatie( ), waaronder de jaarlijkse rekeningen van de aan de afdeling Garantie in rekening gebrachte uitgaven, moet aan de Commissie worden toegezonden uiterlijk op 10 februari van het jaar dat volgt op het begrotingsjaar waarop zij betrekking heeft.( )

12. In het besluit tot goedkeuring van de rekeningen, zoals bedoeld in artikel 7, lid 3, van de basisverordening, wordt het bedrag van de jaarlijkse uitgaven vastgesteld die door elk van de lidstaten zijn verricht en die als ten laste van het EOGFL worden aangemerkt, zulks onverminderd een later besluit betreffende de overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften.( ) Artikel 7, lid 1, van de uitvoeringsverordening preciseert:

„De bedragen die als gevolg van bovengenoemd besluit door of aan elke lidstaat moeten worden betaald, worden vastgesteld nadat de voor het betrokken begrotingsjaar ontvangen voorschotten in mindering zijn gebracht op de voor hetzelfde jaar overeenkomstig de eerste alinea vastgestelde uitgaven.”

13. Artikel 7, lid 2, van de uitvoeringsverordening bepaalt:

„De Commissie deelt de betrokken lidstaat de resultaten van haar verificaties en de wijzigingen die zij eventueel voorstelt mede, vóór 31 maart van het jaar dat volgt op het begrotingsjaar.”

14. Met betrekking tot het besluit betreffende de overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften, bedoeld in artikel 7, lid 4, van de basisverordening, bevat artikel 8, lid 1, van de uitvoeringsverordening de volgende uitvoeringsbepalingen aangaande de onderhandelingsprocedure tussen de betrokken lidstaat en de Commissie die leidt tot de vaststelling van een dergelijk besluit:

„Indien de Commissie op grond van een onderzoek van mening is, dat bepaalde uitgaven niet overeenkomstig de communautaire voorschriften zijn gedaan, stelt zij de betrokken lidstaat in kennis van haar bevindingen en van de correctiemaatregelen die moeten worden genomen om naleving in de toekomst te garanderen.

In de kennisgeving wordt naar deze verordening verwezen. De lidstaat geeft binnen twee maanden een antwoord en de Commissie kan haar positie wijzigen. [...]

Na afloop van de antwoordtermijn, stelt de Commissie een bilaterale bespreking vast en beide partijen proberen tot overeenstemming te komen omtrent de te nemen maatregelen, alsook omtrent de ernst van de overtreding en de omvang van het financiële nadeel voor de Europese Gemeenschap. Na afloop van deze bespreking en na het verstrijken van de termijn die eventueel door de Commissie, in overleg met de lidstaat, in aansluiting op de bilaterale bespreking is vastgesteld voor het verstrekken van aanvullende inlichtingen of, indien de lidstaat niet binnen een door de Commissie gestelde termijn op de uitnodiging voor een bespreking ingaat, na afloop van deze termijn, doet de Commissie haar conclusies formeel aan de lidstaat toekomen [...] Onverminderd het bepaalde in de vierde alinea van dit lid, wordt in deze kennisgeving opgave gedaan van uitgaven die de Commissie voornemens is aan de financiering te onttrekken overeenkomstig artikel 7, lid 4, van verordening (EG) nr. 1258/99.

De lidstaat stelt de Commissie zo spoedig mogelijk in kennis van de correctiemaatregelen die worden genomen om naleving van de communautaire voorschriften te verzekeren en van de datum waarop zij effectief zijn geworden. De Commissie neemt in voorkomend geval een of meerdere beschikkingen op grond van artikel 7, lid 4, van verordening (EG) nr. 1258/99 waarbij de uitgaven waarvoor de communautaire voorschriften niet zijn nageleefd, aan de financiering worden onttrokken totdat de correctiemaatregelen effectief worden.”

De feiten

15. Nadat de Commissie de jaarrekeningen had ontvangen van de uitgaven die de Spaanse betaalorganen voor het begrotingsjaar 2001 hadden verricht, heeft zij de Spaanse autoriteiten de resultaten van haar verificaties meegedeeld bij brief van 27 maart 2002. Daarin stond vermeld dat het om een kennisgeving overeenkomstig artikel 7, lid 2, en artikel 8, lid 1, van de uitvoeringsverordening ging. De brief behelsde een voorstel om de rekeningen van verschillende betaalorganen, waaronder dat van Navarra, goed te keuren vóór 30 april. De Commissie stelde daarin geen goedkeuring voor van de rekeningen van de betaalorganen van het FEGA, Castilla-La Mancha, de Balearen, La Rioja, en Baskenland, waarvoor meer onderzoek en informatie was vereist alvorens een besluit tot goedkeuring van de rekeningen kon worden genomen. Een bijlage bij de brief preciseerde voor elk geval de aard van het bijkomende onderzoek en de aanvullende informatie die vóór een voorstel tot goedkeuring was vereist, alsmede de resultaten van de verificaties van de Commissie.

16. Op een door de Spaanse autoriteiten bijgewoonde bijeenkomst van het EOGFL-comité van 19 april 2002 heeft de Commissie een syntheseverslag met de resultaten van haar verificaties en een ontwerp van de bestreden beschikking uitgedeeld.

17. De Spaanse autoriteiten hebben vervolgens meermaals op de brief van de Commissie van 27 maart en op het syntheseverslag en het ontwerpbesluit geantwoord. Bij brief van 22 april 2002 hebben de Spaanse autoriteiten de Commissie hun opmerkingen over het ontwerpbesluit en over het verslag doen toekomen. Bij brief van 25 april 2002 hebben de Spaanse autoriteiten de Commissie hun opmerkingen over de rekeningen van Castilla-La Mancha gestuurd. Die opmerkingen, gebaseerd op een naar aanleiding van het ontwerpbesluit door haar verklarende instantie opgesteld document van 23 april 2002, betroffen zowel de goedkeuring van de rekeningen voor het begrotingsjaar 2001 als de conformiteitsprocedure. Volgens de Spaanse autoriteiten had de verklarende instantie naar eigen zeggen voldoende garanties gekregen dat de rekeningen volledig, juist en waarheidsgetrouw waren, stelde zij de goedkeuring daarvan voor en was zij van mening dat de door de Commissie voorgestelde correctie diende te worden herzien, omdat de fout enkel betrekking had op subsidies voor braaklegging met betrekking tot geïrrigeerde maïs en niet tevens op de compenserende vergoedingen, zoals de Commissie suggereerde. In deze omstandigheden diende de correctie volgens de Spaanse autoriteiten dan ook op 17 855 euro in plaats van op 1 831 526 euro te worden vastgesteld.

18. Op 11 juni 2002 hebben de Spaanse autoriteiten de Commissie stukken betreffende de rekeningen van het betaalorgaan van Navarra en betreffende de overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften gezonden.

19. Op 12 juni 2002 heeft de Commissie de bestreden beschikking vastgesteld. Bij deze beschikking, met als rechtsgrondslag artikel 7, lid 3, van de basisverordening, zijn de rekeningen van alle Spaanse betaalorganen goedgekeurd, met uitzondering van die van het FEGA en van Baskenland, en zijn goedgekeurde rekeningen gewijzigd. Deze wijzigingen lijken fouten in bepaalde door Castilla-La Mancha, Navarra en Baskenland verrichte betalingen te corrigeren, die in het syntheseverslag waren genoemd.

20. Vervolgens hebben de Spaanse autoriteiten nog tal van reacties op de brief van de Commissie van 27 maart 2002 doen toekomen, onder toezending van stukken betreffende de rekeningen van Castilla-La Mancha en Baskenland en de overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften.

21. Het Koninkrijk Spanje heeft daarop het onderhavige beroep tot gedeeltelijke nietigverklaring van de bestreden beschikking ingesteld op grond, in de eerste plaats, dat deze de uitvoeringsverordening schendt en, in de tweede plaats, dat de voor de rekeningen van Castilla-La Mancha voorgestelde correctie onjuist is.

Schending van de uitvoeringsverordening

Primaire middel

22. Het Koninkrijk Spanje betoogt dat de bestreden beschikking de uitvoeringsverordening schendt daar de Commissie, in strijd met artikel 8, lid 1, van deze verordening, niet naar behoren met zijn autoriteiten over de aard van de wijzigingen overleg heeft gepleegd. Meer in het bijzonder heeft de Commissie deze bepaling geschonden door de bestreden beschikking vast te stellen zonder rekening te houden met het antwoord van de Spaanse autoriteiten op het ontwerpbesluit, zonder Spanje uit te nodigen voor een bilaterale bespreking teneinde de ernst van de boekhoudkundige fout te beoordelen en zonder deze lidstaat in de gelegenheid te stellen om zo nodig eventueel om inleiding van een bemiddelingsprocedure te verzoeken.

23. De Commissie voert aan dat de procedure tot goedkeuring van de rekeningen, die door artikel 7, lid 3, van de basisverordening en artikel 7 van de uitvoeringsverordening wordt geregeld, moet worden onderscheiden van de procedure van de audits inzake de overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften, die door artikel 7, lid 4, van de basisverordening en artikel 8 van de uitvoeringsverordening wordt geregeld. De bestreden beschikking, waarvan de considerans verklaart dat zij „onder voorbehoud van later onderzoek in het kader van artikel 7, lid 4, van [de basis-] verordening” is gegeven( ), valt onder de procedure tot goedkeuring van de rekeningen, die in alle opzichten in acht was genomen voordat de beschikking werd gegeven.

24. De Commissie bespreekt vervolgens de aangevoerde schending van artikel 8, lid 1, van de uitvoeringsverordening. Zij merkt op dat de in deze bepaling vervatte procedure tot verificatie van de overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften met haar brief van 27 maart 2002 is ingeleid. Gezien evenwel het onderscheid tussen deze procedure en de procedure tot goedkeuring van de rekeningen, beklemtoont zij dat de in de bestreden beschikking opgenomen correctie voorlopig is. Een definitief besluit tot weigering van financiering kan pas na de in artikel 8, lid 1, vereiste uitwisseling van standpunten worden genomen.

25. Ter bevestiging van haar bevoegdheid om in het besluit tot goedkeuring van de rekeningen wijzigingen voor te stellen die hoofdzakelijk van voorlopige aard zijn, totdat de procedure van artikel 8, lid 1, is beëindigd, wijst de Commissie op rechtspraak van het Hof waarin duidelijk de bevoegdheid van de Commissie is erkend om, in afwachting van de definitieve goedkeuring van de rekeningen, de voorschotten te verminderen wanneer zij vaststelt dat het nationale orgaan in strijd met het gemeenschapsrecht bepaalde uitgaven ten laste van het EOGFL heeft gedaan.( ) De aangehaalde arresten zijn gewezen voordat parallelle procedures in het leven zijn geroepen die respectievelijk het in artikel 7, lid 3, van de basisverordening genoemde besluit tot goedkeuring van de rekeningen en het in artikel 7, lid 4, ervan genoemde besluit tot weigering van financiering wegens niet-overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften regelen. De Commissie betoogt dat zij, naar analogie van het aldus door het Hof erkende stelsel van voorlopige verminderingen in afwachting van definitieve goedkeuring, eveneens bevoegd is voorlopige verminderingen in het goedkeuringsbesluit toe te passen, in afwachting van een definitieve financieringsweigering.

Beoordeling

26. Allereerst merk ik op, dat de stelling van de Commissie dat zij de procedure tot goedkeuring van de rekeningen in acht heeft genomen, niet helemaal juist is. De bestreden beschikking is op 12 juni 2002 gegeven en niet vóór 30 april 2002, zoals artikel 7, lid 3, van de basisverordening vereist. Verzoeker vecht het besluit echter niet om deze reden aan en maakt er zelfs geen gewag van in zijn betoog.

27. Onder dat voorbehoud ben ik van mening dat de Commissie het regelgevend kader betreffende de goedkeuring van de rekeningen juist heeft uitgelegd. Artikel 7, lid 3, van de basisverordening stelt uitdrukkelijk, dat het besluit tot goedkeuring van de rekeningen „niet [belet] dat op een later tijdstip een besluit wordt genomen” betreffende de uitgaven die van communautaire financiering moeten worden uitgesloten, omdat zij niet overeenkomstig de communautaire voorschriften zijn verricht. Artikel 7, lid 1, van de uitvoeringsverordening herhaalt dit en bepaalt dat de bedragen die als gevolg van het besluit tot goedkeuring van de rekeningen door elke lidstaat moeten worden betaald, worden vastgesteld door het bedrag van de ontvangen voorschotten in mindering te brengen op de vastgestelde uitgaven. Derhalve kan het besluit tot goedkeuring van de rekeningen duidelijk wijzigingen behelzen.

28. Mocht dit nog nodig zijn, dan kunnen met name de volgende twee punten worden aangevoerd die de wettigheid van het optreden van de Commissie bevestigen.

29. Ten eerste bepaalt artikel 7, lid 2, van de uitvoeringsverordening dat, in voorkomend geval, wijzigingen van de jaarrekeningen van de betaalorganen kunnen worden voorgesteld vóór de goedkeuring, op voorwaarde dat deze voorstellen vóór 31 maart aan de betrokken lidstaat worden gezonden. De voor de rekeningen van Castilla-La Mancha en Baskenland voorgestelde correcties zijn bij brief van 27 maart 2002 medegedeeld en dus is aan die voorwaarde voldaan.

30. Ten tweede zijn naar behoren voorgestelde wijzigingen van jaarrekeningen die uitgaven bevatten die niet stroken met de communautaire voorschriften van de betrokken gemeenschappelijke marktordening, niet louter toegestaan op grond van artikel 7, lid 2, doch tevens vereist op grond van de door de Commissie aangehaalde algemene regel dat zij in een dergelijk geval niet bevoegd is betalingsverplichtingen aan te gaan.( ) Het is hierbij van geen belang, dat deze regel in arresten betreffende de betaling van maandelijkse voorschotten is vastgesteld. Zoals de Commissie opmerkt, heeft het Hof uitdrukkelijk verklaard dat hij algemeen geldt.( ) Bovendien blijkt uit de rechtspraak dat deze regel aldus is toegepast.( )

31. Deze twee punten bevestigen de door de Commissie gegeven uitlegging van het regelgevend kader betreffende de goedkeuring, die ik onderschrijf.

32. Mitsdien ben ik van mening dat de procedure tot goedkeuring van de rekeningen niet is geschonden, behoudens het feit dat de bestreden beschikking niet vóór 30 april 2002 is vastgesteld, zoals vereist door artikel 7, lid 3, van de basisverordening.

33. Met de Commissie meen ik ook dat artikel 8, lid 1, van de uitvoeringsverordening niet is geschonden.

34. In de door de Commissie aan verzoeker gezonden brief van 27 maart 2002 wordt uitdrukkelijk verklaard dat deze brief een kennisgeving overeenkomstig deze bepaling vormt, waarbij de correctiemaatregelen worden vastgesteld die moeten worden genomen om overeenstemming van de uitgaven met de communautaire voorschriften te garanderen in de toekomst. De Spaanse autoriteiten lijken de aard van de brief van 27 maart 2002 te hebben erkend door meermaals te antwoorden op de door de Commissie in overeenstemming met de procedure van artikel 8, lid 1, voorgestelde correcties.

35. Het argument van het Koninkrijk Spanje dat de Commissie heeft verzuimd een bilaterale bespreking te beleggen en hem geen gelegenheid heeft gegeven om, in voorkomend geval, een bemiddelingsprocedure in te leiden om te proberen tot overeenstemming omtrent de correcties te komen, waardoor zij artikel 8, lid 1, van de uitvoeringsverordening heeft geschonden, is mijns inziens ongegrond. De in deze bepaling voorziene procedure tot definitieve vaststelling van de correcties was nog niet afgesloten op het tijdstip waarop het Koninkrijk Spanje beroep heeft ingesteld, en mitsdien was het voorbarig om schending van deze procedure aan te voeren. In werkelijkheid heeft de Commissie vervolgens, overeenkomstig de procedure, het Koninkrijk Spanje bij brief van 10 december 2002 uitgenodigd voor een bilaterale bespreking betreffende de correcties.

36. Ik kom derhalve tot de conclusie dat noch de procedure tot goedkeuring van de rekeningen, noch de procedure van artikel 8, lid 1, van de uitvoeringsverordening voor de vaststelling van een daaropvolgend conformiteitsbesluit, door de bestreden beschikking is geschonden.

Aanvullende argumenten betreffende de schending van de uitvoeringsverordening

37. Het Koninkrijk Spanje voert drie bijkomende argumenten aan met betrekking tot de schending van de uitvoeringsverordening.

38. In de eerste plaats betoogt het dat het verzuim om de in artikel 8, lid 1, van de uitvoeringsverordening bedoelde procedure in acht te nemen en bijgevolg om de Spaanse autoriteiten de gelegenheid te bieden hun standpunt betreffende de wijzigingen kenbaar te maken, indruist tegen hun rechten van de verdediging. De Commissie brengt hiertegen in, dat de in de bestreden beschikking voorgestelde wijzigingen slechts voorlopig waren, in afwachting van een besluit betreffende de overeenstemming van de uitgaven krachtens artikel 8, lid 1, van deze verordening, en dat haar brief van 27 maart 2002 deze procedure heeft geopend, hetgeen de lidstaten het recht geeft om vóór de vaststelling van een dergelijk besluit te worden gehoord( ); derhalve zijn de rechten van de verdediging van het Koninkrijk Spanje niet geschonden. De Commissie merkt op dat het Koninkrijk Spanje hoe dan ook zijn standpunt betreffende het ontwerpbesluit heeft kenbaar kunnen maken, zowel tijdens de bijeenkomst van het EOGFL-comité op 19 april 2002 – na een exemplaar van het ontwerpbesluit en het daarmee verband houdende syntheseverslag te hebben ontvangen – als in de briefwisseling met de Commissie vóór de vaststelling van de bestreden beschikking. Dat de Commissie ondanks de opmerkingen van de Spaanse autoriteiten uiteindelijk de oorspronkelijk voorgestelde wijzigingen heeft vastgesteld, is haars inziens een andere kwestie.

39. Om te beginnen wil ik erop wijzen dat artikel 7, lid 2, van de uitvoeringsverordening niet uitdrukkelijk refereert aan het recht van een lidstaat om zijn standpunt aangaande de wijzigingen kenbaar te maken. Zoals het Hof herhaaldelijk heeft verklaard, is de eerbiediging van de rechten van de verdediging te beschouwen als een grondbeginsel van gemeenschapsrecht, dat zelfs bij ontbreken van iedere regeling inzake de betrokken procedure in acht moet worden genomen.( ) Dit beginsel houdt in, dat de adressaten van besluiten die hun belangen aanmerkelijk beïnvloeden, in staat worden gesteld naar behoren hun standpunt kenbaar te maken vóór het besluit wordt genomen. Gelet op het belang van de eerbiediging van de rechten van de verdediging en omwille van de duidelijkheid had men kunnen verwachten, dat artikel 7, lid 2, een lidstaat uitdrukkelijk de mogelijkheid zou geven om, ter bescherming van zijn financiële belangen, op elk door de Commissie in het kader van de goedkeuringsprocedure geformuleerd voorstel te reageren.

40. Aan de andere kant kan omgekeerd ook worden geredeneerd dat, aangezien de in het kader van de goedkeuringsprocedure voorgestelde wijzigingen louter voorlopig zijn en de conformiteitsprocedure uitdrukkelijk voorziet in het recht om te worden gehoord over de definitieve correcties, er geen behoefte is aan een afzonderlijke vermelding van de rechten van de verdediging. Niettemin zou dit mijns inziens stroken met het doel om het onderscheid tussen de twee procedures, elk met hun eigen coherentie, te handhaven.

41. Deze vraag is echter in de onderhavige zaak niet aan de orde.

42. Ik ben ervan overtuigd dat dankzij de gelegenheden die de Spaanse autoriteiten te baat hebben genomen om hun standpunt betreffende de voorgestelde wijzigingen aan de Commissie kenbaar te maken, hun rechten van de verdediging voldoende zijn gewaarborgd. Uit de daarover door het Koninkrijk Spanje geformuleerde mondelinge en schriftelijke opmerkingen blijkt dat beide partijen de mogelijkheid van deze lidstaat om de voorstellen vóór de goedkeuring aan te vechten, stilzwijgend hebben erkend. Derhalve is de gestelde schending van zijn rechten van de verdediging niet aangetoond.

43. Het Koninkrijk Spanje betoogt in de tweede plaats dat de Commissie heeft nagelaten hem in kennis te stellen van de in het kader van de goedkeuringsprocedure voorgestelde correcties en, in de derde plaats, dat er geen Spaanse versie van het syntheseverslag beschikbaar is, hetgeen wezenlijke inbreuken op de goedkeuringsprocedure vormen. Beide grieven zijn in repliek aangevoerd en dienen derhalve als nieuwe, in de loop van het geding aangevoerde middelen te worden aangemerkt.

44. Volgens artikel 42, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof mogen nieuwe middelen in de loop van het geding niet worden voorgedragen, tenzij zij steunen op gegevens, hetzij rechtens of feitelijk, waarvan eerst in de loop van de behandeling is gebleken. Dat is hier niet het geval.

45. Zoals de Commissie betoogt, zijn beide argumenten derhalve niet-ontvankelijk.

Onjuiste wijzigingen van de rekeningen van Castilla-La Mancha

46. Het Koninkrijk Spanje betwist de rechtvaardiging voor de financiële correctie van de rekeningen van Castilla-La Mancha, die in het syntheseverslag betreffende de goedkeuring van de rekeningen van de afdeling Garantie voor het begrotingsjaar 2001 is voorgesteld.( ) Dat verslag stelt een correctie van 1 831 526 euro voor wegens fouten betreffende de sector akkerbouwgewassen.

47. In het besluit tot goedkeuring van de rekeningen wordt het bedrag van de uitgaven vastgesteld die door elk van de lidstaten in het betrokken begrotingsjaar zijn verricht en die als ten laste van het EOGFL worden aangemerkt; dit leidt onvermijdelijk tot kwantificering – op weliswaar voorlopige wijze, in afwachting van een eventueel later besluit van niet-overeenstemming – van de bedragen die niet voor financiering in aanmerking komen.( )

48. Voorts is het vaste rechtspraak dat ingevolge de basisverordening de Commissie slechts de bedragen die zijn betaald overeenkomstig de in de verschillende sectoren der landbouwproducten opgestelde regels, ten laste van het EOGFL mag brengen( ) en dat zij bijgevolg is verplicht, financiering van uitgaven te weigeren wanneer zij constateert dat er sprake is van onregelmatigheden.( )

Argumenten van partijen betreffende de rechtvaardiging van de correctie

49. Vooraf wil ik opmerken dat de Commissie in dupliek de stelling van het Koninkrijk Spanje heeft aanvaard dat de correctie niet op de compenserende vergoedingen had mogen worden toegepast, en heeft verklaard dat zij hiermee bij de berekening van het bedrag van de uiteindelijke correctie rekening zal houden. Voor het overige zijn partijen het oneens over de vraag of de correctie gerechtvaardigd was.

50. In haar memories zet de Commissie de redenen van de voorgestelde correctie uiteen. Zij steunt hierbij op het verslag van 23 januari 2002 van de verklarende instantie van Castilla-La Mancha, dat op verificaties van de ter zake dienende rekeningen voor het begrotingsjaar 2001 is gebaseerd (hierna: „certificeringsverslag”). Volgens de Commissie blijkt uit het certificeringsverslag dat twee soorten fouten in de rekeningen voor de begrotingsjaren 2000 en 2001 voorkwamen.

51. Een computerfout in de rekeningen van begrotingsjaar 2000 had tot gevolg dat verkeerde bedragen als steun voor bepaalde, voor de productie van harde tarwe bestemde percelen zijn betaald. Een tweede fout in de rekeningen voor begrotingsjaar 2000, waarvoor geen verklaring is gegeven, houdt verband met een computersysteem voor de opsporing van zwakke punten in de gegevens betreffende de inachtneming van de verplichting inzake een minimumoppervlakte voor percelen die als braakliggend zijn opgegeven; deze laatste fout heeft geleid tot de betaling van hogere bedragen dan hadden moeten worden betaald.

52. Volgens het certificeringsverslag, zoals door de Commissie aangehaald, blijkt uit het bestaan van soortgelijke zwakke punten in de rekeningen voor het begrotingsjaar 2001 dat de fouten in de rekeningen van het voorgaande begrotingsjaar niet zijn gecorrigeerd vóór de opstelling van de latere rekeningen. Volgens de Commissie blijkt uit dit verslag dat het om toevallige fouten gaat. Zij wijst op in de rekeningen van 2001 vastgestelde fouten voor tarwe en op problemen bij de herziening van de variabelen die in aanmerking moeten worden genomen om de steun voor braakliggende percelen te berekenen, welke herziening noodzakelijk is geworden door het herhaald optreden van de tweede soort fouten.

53. De Commissie wijst in het bijzonder op de betaling van onjuiste bedragen in 2001 wegens een onjuiste wijze van vermindering van de braakgelegde oppervlakte in verband met geïrrigeerde maïs. Op basis van het certificeringsverslag stelt zij voorts dat de resultaten van de inspecties niet behoorlijk in het computersysteem zijn ingevoerd en dat dit systeem niet heeft ontdekt dat deze resultaten niet zijn vastgelegd.

54. Het Koninkrijk Spanje is echter van mening dat de in het certificeringsverslag genoemde fouten geen rechtvaardiging vormen voor de door de Commissie voorgestelde correctie. Het legt het standpunt van de verklarende instantie betreffende de zwakke punten in de rekeningen voor het begrotingsjaar 2001 anders uit dan de Commissie. Het baseert zich op het document van de verklarende instantie van 23 april 2002 waarin deze instantie stelt dat haar opmerkingen aangaande de fouten in de certificeringsverslagen voor de beide betrokken begrotingsjaren niet dezelfde zijn. Volgens dit document betreft de opmerking over het begrotingsjaar 2001 slechts de onjuiste toepassing van de strafcoëfficiënt voor braaklegging in verband met geïrrigeerde maïs. De fout heeft dus louter invloed op deze begrotingspost en niet op alle betalingen in de sector akkerbouwgewassen. Het Koninkrijk Spanje, dat zich blijkbaar baseert op een in het document van 23 april 2002 gemaakte beoordeling, betoogt dat de overeenkomstige financiële waarde van de fout 17 855 euro bedraagt, hetgeen gelijk is aan de waarde van de fout in verband met geïrrigeerde maïs.

55. Wijzend op richtsnoer nr. 8 van de Commissie( ) voert het Koninkrijk Spanje bovendien aan, dat de fout zich systematisch voordoet en dat de waardering van het totale aantal fouten in alle sectoren in de rekeningen voor het begrotingsjaar 2001, volgens hem 7 725 641 euro, onder de drempel van materiële fouten van 1 % van alle uitgaven ligt, zijnde 8 759 994 euro. Het komt tot de conclusie dat er dus geen reden is voor de toepassing van een financiële correctie, althans niet in het kader van de procedure tot goedkeuring van de rekeningen.

Beoordeling

56. Het staat vast dat de Commissie bij de waardering van het bedrag van de fout ten onrechte met de compenserende vergoedingen rekening heeft gehouden.

57. Om deze reden dient de bestreden beschikking op zijn minst nietig te worden verklaard wat de correctie van de onder deze begrotingspost vallende uitgaven betreft.

58. Het Koninkrijk Spanje voert verder geen enkel ter zake dienend argument aan waaruit kan worden opgemaakt of de correctie gerechtvaardigd is. Met name door te betogen dat het totale aantal fouten onder de drempel van materiële fouten ligt die is vastgelegd in richtsnoer nr. 8 van de Commissie betreffende de beoordeling van fouten door de nationale verklarende instanties baseert het Koninkrijk Spanje zijn argumenten niet op relevante gronden. De bevoegdheid van de Commissie om wijzigingen in het besluit tot goedkeuring voor te stellen, wordt duidelijk niet in deze richtsnoeren geregeld.

59. De procedure tot goedkeuring van de rekeningen verplicht de Commissie uitdrukkelijk tot het vaststellen van het bedrag van de uitgaven die door de lidstaten zijn verricht en die als ten laste van het EOGFL worden aangemerkt.( ) Volgens vaste rechtspraak dient de Commissie ten bewijze van een schending van de regels van de gemeenschappelijke ordening der landbouwmarkten weliswaar een bewijs te leveren van de ernstige en redelijke twijfel die zij omtrent de door de lidstaat verrichte controles of voorgelegde cijfers koestert, doch hoeft zij de ontoereikendheid van de controles of de onregelmatigheid van de cijfers niet uitputtend aan te tonen; de lidstaat zelf is het best in staat de voor de goedkeuring van de EOGFL-rekeningen benodigde gegevens te verzamelen en te verifiëren, zodat hij gedetailleerd en volledig bewijs dient te leveren dat hij daadwerkelijk controles heeft verricht of dat zijn cijfers juist zijn en, in voorkomend geval, dat de beweringen van de Commissie onjuist zijn.( ) De lidstaat kan de bevindingen van de Commissie niet ontkrachten zonder bij zijn argumentatie het bewijs te leveren van het bestaan van een betrouwbaar en operationeel controlesysteem.( )

60. De Commissie heeft in haar memories overtuigend bewijs geleverd van haar twijfel over de betrouwbaarheid van de controles die in 2001 zijn verricht. Niet alleen heeft zij gesteld dat fouten die in 2000 waren gemaakt in het daaropvolgende jaar niet waren gecorrigeerd, daaronder begrepen twee computerfouten die voor harde tarwe en voor braakliggende landbouwpercelen tot de betaling van verkeerde bedragen hebben geleid, zij heeft ook op basis van de opmerkingen in het certificeringsverslag betreffende 2001 in het bijzonder gewezen op de betaling van onjuiste bedragen als gevolg van een onjuiste wijze van vermindering van de braakgelegde oppervlakte in verband met geïrrigeerde maïs, en op het feit dat de controles waarmee de invoer van de resultaten van de verificaties moet worden gegarandeerd, niet waren uitgevoerd. Uit de bij het verweerschrift van de Commissie gevoegde uittreksels van het certificeringsverslag blijkt, dat deze controles niet hebben plaatsgevonden, zoals door de verklarende instantie is vastgesteld, in de sector akkerbouwgewassen in het algemeen.

61. Het Koninkrijk Spanje heeft echter noch van de resultaten van die controles noch van de onjuistheid van de stellingen van de Commissie het bewijs geleverd. Bovendien heeft zij niet aangetoond dat de in 2000 ontdekte gebreken in het controlesysteem zijn gecorrigeerd teneinde dit systeem betrouwbaar te maken voor het begrotingsjaar 2001. Niet één van deze drie voorwaarden( ) wordt vervuld door de loutere bewering dat de fout slechts invloed heeft op de begrotingspost voor geïrrigeerde maïs.

62. Mijns inziens heeft de Commissie derhalve een bewijs van ernstige en redelijke twijfel met betrekking tot de door de lidstaat meegedeelde controles geleverd en kon zij bijgevolg met recht vaststellen dat de communautaire voorschriften betreffende de uitgaven niet in acht waren genomen en dienovereenkomstig een financiële correctie voorstellen.

63. Wat het bedrag van de correctie betreft, met uitzondering van het onderdeel compenserende vergoedingen, lijkt de waardering mij overeen te stemmen met de toepassing door het Hof van de in de bewijslastrechtspraak( ) ontwikkelde beginselen op situaties waarin de Commissie op grond van de resultaten van controles een waardering heeft gegeven. In dergelijke omstandigheden heeft het Hof de waardering bevestigd wanneer de lidstaat geen enkel element heeft aangedragen dat bewijst dat de Commissie zich op onjuiste feiten heeft gebaseerd, en evenmin heeft aangetoond dat de ontdekte onregelmatigheden geen ongunstige gevolgen hebben voor de begroting van de Commissie, of althans veel minder dan uit de schattingen van de Commissie blijkt.( )

64. Zoals ik reeds heb vermeld, heeft het Koninkrijk Spanje niet aangetoond dat de stellingen van de Commissie betreffende onregelmatigheden in de rekeningen onjuist zijn. Bijgevolg is het er niet in geslaagd, een bewijs te leveren dat de feiten weerlegt waarop de stellingen zijn gebaseerd, of dat aantoont dat de onregelmatigheden geen ongunstige gevolgen voor de begroting van de Gemeenschap hadden.

65. Voorts wijst niets in het betoog van het Koninkrijk Spanje erop dat de onregelmatigheden veel minder ongunstige gevolgen voor de begroting van de Gemeenschap hadden dan uit de waardering van de Commissie blijkt. Krachtens de in de rechtspraak betreffende de bewijslast vastgelegde beginselen( ), doet de enkele stelling dat de fout alleen nadelige gevolgen voor geïrrigeerde maïs heeft, die niet door het bewijs van het bestaan van een betrouwbaar en operationeel controlesysteem wordt gestaafd, aan de beoordeling van de Commissie niets af.

66. Mitsdien is het bedrag van de door de Commissie voorgestelde correctie, met uitzondering van het onderdeel compenserende vergoedingen, mijns inziens niet onjuist.

67. Daar het beroep van het Koninkrijk Spanje ten dele slaagt, dient elke partij in haar eigen kosten te worden verwezen.

Conclusie

68. Ik geef het Hof derhalve in overweging, te beslissen als volgt:

1) beschikking 2002/461/EG van de Commissie van 12 juni 2002 tot goedkeuring van de door de lidstaten voor het begrotingsjaar 2001 ingediende rekeningen inzake de door het Europees Oriëntatie‑ en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL), afdeling Garantie, gefinancierde uitgaven, wordt nietigverklaard ten aanzien van de correctie die is toegepast op de uitgaven betreffende de compenserende vergoedingen;

2) het beroep wordt voor het overige verworpen;

3) elke partij draagt haar eigen kosten.