CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL

J. RICHARD DE LA TOUR

van 16 juni 2022 ( )

Zaak C‑459/20

X

tegen

Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

[verzoek van de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Utrecht (Nederland), om een prejudiciële beslissing]

„Prejudiciële verwijzing – Burgerschap van de Unie – Artikel 20 VWEU – Verblijfsrecht van een derdelander, ouder van een minderjarig kind, burger van de Unie, in de lidstaat waarvan dit kind de nationaliteit bezit – Kind dat buiten het grondgebied van de Unie verblijft – Weigering van verblijf waardoor het kind de mogelijkheid kan worden ontnomen om zich naar het grondgebied van de Unie te begeven – Belang van het kind – Afhankelijkheidsverhouding tussen de ouder die derdelander is en het minderjarige kind, burger van de Unie”

I. Inleiding

1. In hoeverre kan een derdelander die ouder is van een minderjarige Unieburger, op grond van artikel 20 VWEU aanspraak maken op een afgeleid verblijfsrecht in de lidstaat waarvan zijn kind de nationaliteit bezit, wanneer dat kind vanaf zijn geboorte buiten het grondgebied van de Unie verblijft?

2. Dit is in wezen de vraag die in de onderhavige zaak aan de orde is.

3. Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moet worden nagegaan in hoeverre de beginselen die het Hof heeft geformuleerd in de arresten van 8 maart 2011, Ruiz Zambrano( ), 15 november 2011, Dereci e.a.( ), 6 december 2012, O. e.a.( ), en 10 mei 2017, Chavez-Vilchez e.a.( ), en die in het arrest van 8 mei 2018, K.A. e.a. (Gezinshereniging in België)( ), zijn bevestigd, van toepassing zijn op een situatie waarin op het moment waarop de aanvraag tot het verlenen van een afgeleid verblijfsrecht in een lidstaat wordt ingediend, de ouder die derdelander is, en zijn kind, dat Unieburger is en de nationaliteit van die staat heeft, niet samen verblijven, terwijl dat kind bovendien nooit op het grondgebied van de Unie heeft verbleven.

4. In het kader van deze analyse moeten twee situaties worden onderscheiden. De eerste situatie is die waarin de verblijfsaanvraag een „soloactie” is van de betrokken ouder en dus volledig losstaat van de binnenkomst en het verblijf van de minderjarige Unieburger in de lidstaat van diens nationaliteit. De tweede situatie is die waarin de verblijfsaanvraag daarentegen een „gezamenlijke” actie is van de ouder en het kind, dat voornemens is gebruik te gaan maken van het recht van vrij verkeer dat hem op grond van zijn hoedanigheid van burger van de Unie toekomt, door het derde land waarin hij zijn gewone verblijfsplaats heeft, te verlaten en zich te begeven naar de lidstaat waarvan hij de nationaliteit bezit.

5. Om de in deze zaak aan de orde zijnde vraag te kunnen beantwoorden, moeten ook enkele verduidelijkingen worden verschaft met betrekking tot, ten eerste, de wijze waarop het belang van het kind moet worden beoordeeld, en, ten tweede, de criteria voor de beoordeling of er sprake is van een afhankelijkheidsverhouding die in een dergelijke situatie een afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU kan doen ontstaan.

II. Feiten van het hoofdgeding en prejudiciële vragen

A. Feiten

6. Verzoekster in het hoofdgeding (hierna: „verzoekster”), die de Thaise nationaliteit bezit, heeft rechtmatig verblijf gehad in Nederland, waar zij gehuwd is geweest met A, een Nederlands staatsburger. Uit dit huwelijk is op 28 maart 2012 een kind geboren, dat de Nederlandse nationaliteit heeft. Dat kind, dat inmiddels tien jaar oud is, is geboren in Thailand, waar het is opgevoed door zijn grootmoeder van moederszijde, aangezien verzoekster na die geboorte is teruggekeerd naar Nederland. Het kind heeft altijd in dat derde land gewoond en heeft nooit in Nederland of in een andere lidstaat van de Unie verbleven. Verzoekster heeft hem enkele malen bezocht in Thailand. Het kind spreekt Nederlands noch Engels( ).

7. Verzoeksters verblijfsrecht is bij besluit van 22 mei 2017 met terugwerkende kracht per 1 juni 2016 ingetrokken omdat de relatie van verzoekster met A per die datum feitelijk is beëindigd. De echtscheiding is uitgesproken op 17 mei 2018 en de ouders hebben van rechtswege gezamenlijk het gezag over het kind verkregen.

8. Uit het aan het Hof overgelegde dossier blijkt dat verzoekster op 14 mei 2018 een aanvraag voor een verblijfsvergunning op humanitaire gronden heeft ingediend, die op 26 juni 2018 is afgewezen. Het tegen dat besluit ingestelde beroep is bij vonnis van 18 december 2018 verworpen.

9. Op 6 mei 2019 heeft de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (hierna: „Staatssecretaris”) aan verzoekster meegedeeld dat zij op 8 mei 2019 zou worden uitgezet naar Bangkok (Thailand).

10. Op 7 mei 2019 heeft B, Nederlands staatsburger, een aanvraag voor het verblijfsdoel „familie en gezin” ingediend met het oog op gezinshereniging met verzoekster als familielid in ruime zin. Die aanvraag is bij besluit van 8 mei 2019 afgewezen omdat er geen sprake was van een duurzame en exclusieve relatie tussen verzoekster en B, en omdat deze laatste niet voldeed aan het middelenvereiste. De Staatssecretaris heeft in dat besluit tevens gepreciseerd dat verzoekster geen aanspraak kon maken op een afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU, zoals dit door het Hof is erkend in het arrest Chavez-Vilchez e.a. .

11. Op 8 mei 2019 is verzoekster uitgezet naar Bangkok (Thailand).

12. Bij besluit van 2 juli 2019 heeft de Staatssecretaris de afwijzing van verzoeksters verblijfsaanvraag gehandhaafd.

B. Procedure bij de verwijzende rechter en prejudiciële vragen

13. Verzoekster heeft beroep ingesteld tegen het besluit van 2 juli 2019, dat in haar ogen tot gevolg heeft dat haar kind de mogelijkheid wordt ontnomen om in de Unie te verblijven, waardoor afbreuk wordt gedaan aan het nuttig effect van de bij zijn status van burger van de Unie behorende rechten.

14. Verzoekster stelt in dit verband dat haar kind wegens zijn Nederlandse nationaliteit het recht heeft om op het grondgebied van de Unie te verblijven. Zij benadrukt verder dat zij altijd een affectieve relatie heeft gehad met het kind en ook altijd de wettelijke en financiële last voor hem heeft gedragen. Hoewel zij in de periode vóór haar terugkeer naar Thailand de zorg- en opvoedingstaken noodgedwongen op afstand heeft verricht via sociale media, neemt zij sinds zij op 8 mei 2019 naar Thailand is teruggekeerd, de dagelijkse zorg voor het kind op zich. Verzoekster voegt daaraan toe dat zij bij uitspraak van de rechtbank in Surin (Thailand) van 5 februari 2020 het eenhoofdig gezag over het kind toegekend heeft gekregen. Zij wijst erop dat haar moeder om medische redenen niet langer voor het kind kan zorgen. Ook stelt zij dat de vader van het kind nooit de wettelijke, financiële of affectieve last voor hem heeft gedragen.

15. De Staatssecretaris stelt in wezen dat de in het arrest Chavez-Vilchez e.a. geformuleerde beginselen niet van toepassing zijn op een situatie als die in het hoofdgeding, aangezien de afwijzing van verzoeksters verblijfsaanvraag niet ertoe leidt dat het kind gedwongen wordt het grondgebied van de Unie te verlaten, nu het kind vanaf zijn geboorte in Thailand verblijft. De Staatssecretaris benadrukt dat niet met objectieve bewijsstukken is aangetoond dat verzoekster daadwerkelijk de wettelijke, financiële en affectieve last voor haar kind draagt of dat er tussen verzoekster en haar kind een zodanige afhankelijkheidsverhouding bestaat, noch dat het kind gedwongen zou worden buiten het grondgebied van de Unie te verblijven. De gegevens die verzoekster heeft aangevoerd met betrekking tot de rol die de vader van haar kind speelt, zijn volgens de Staatssecretaris subjectief. De Staatssecretaris wijst er verder op dat de uitspraak van de rechtbank in Surin (Thailand) niet gelegaliseerd is, zodat niet zonder meer valt aan te nemen dat verzoekster het eenhoofdig gezag over haar kind heeft. De Staatssecretaris voegt daaraan toe dat verzoekster ook niet heeft aangetoond dat haar zoon zelf in Nederland wil komen wonen of dat het in diens belang is dat haar een verblijfsvergunning wordt verleend.

16. In deze omstandigheden heeft de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Utrecht (Nederland), de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:

„1) Moet artikel 20 van het VWEU aldus worden uitgelegd, dat het zich ertegen verzet dat een lidstaat aan een derdelander, wanneer die zijn minderjarige kind, burger van de Unie, ten laste heeft en wanneer die minderjarige zich ten opzichte van die derdelander in een daadwerkelijke afhankelijkheidsverhouding bevindt, het recht van verblijf ontzegt in de lidstaat waar de minderjarige Unieburger de nationaliteit van bezit, terwijl de minderjarige Unieburger zich buiten het grondgebied van die lidstaat dan wel de Unie bevindt en/of zich nooit op het grondgebied van de Unie heeft bevonden, waardoor de minderjarige Unieburger feitelijk de toegang tot het grondgebied van de Unie wordt ontzegd?

2) a) Moeten (minderjarige) Unieburgers een belang bij de uitoefening van de rechten die zij hebben op grond van het burgerschap van de Unie stellen of aannemelijk maken?

b) Kan in dit verband een rol spelen dat minderjarige Unieburgers in de regel niet zelfstandig hun rechten kunnen doen gelden en zelf geen zeggenschap hebben over hun verblijfplaats, maar daarin afhankelijk zijn van hun ouder(s) en dat dit met zich mee zou kunnen brengen dat namens een minderjarige Unieburger aanspraak wordt gemaakt op de uitoefening van zijn rechten als Unieburger, terwijl dat misschien in strijd zou zijn met zijn andere belangen zoals bedoeld in onder meer het [arrest Chavez-Vilchez e.a.]?

c) Zijn die rechten absoluut, in die zin dat daartegen geen belemmeringen mogen worden opgeworpen of dat voor de lidstaat waarvan de (minderjarige) Unieburger de nationaliteit bezit zelfs een positieve verplichting bestaat om de uitoefening van die rechten mogelijk te maken?

3) a) Komt bij de beoordeling of sprake is van een afhankelijkheidsverhouding zoals in [de eerste vraag] is bedoeld, doorslaggevende betekenis toe aan de vraag of de ouder, derdelander, vóór de aanvraag of vóór het besluit waarbij hem verblijfsrecht wordt geweigerd dan wel vóór het moment waarop een (nationale) rechterlijke instantie moet beslissen in een vanwege die weigering gevoerde juridische procedure, wel of niet de dagelijkse zorg had voor de minderjarige Unieburger, en of er anderen zijn die deze zorg in het verleden op zich hebben genomen en/of deze op zich kunnen (blijven) nemen?

b) Kan in dit verband van de minderjarige Unieburger worden verlangd dat hij, teneinde zijn Unierechten daadwerkelijk uit te kunnen oefenen, zich op het grondgebied van de Unie vestigt bij zijn andere ouder, die burger is van de Unie, die mogelijk niet langer het gezag heeft over de minderjarige?

c) Zo ja, maakt het hierbij verschil of die ouder wel of niet het gezag en/of de wettelijke, financiële of affectieve last heeft (gehad) over de minderjarige en wel of niet bereid is deze last(en) en/of de zorg voor de minderjarige op zich te nemen?

d) Indien zou komen vast te staan dat de ouder, derdelander, het eenhoofdig gezag heeft over de minderjarige Unieburger, betekent dit dan dat minder gewicht toekomt aan de vraag naar de wettelijke, financiële en/of affectieve last?”

17. De Nederlandse, de Deense en de Duitse regering alsmede de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend.

18. Voorts is partijen verzocht de door het Hof voor mondelinge beantwoording gestelde vragen te beantwoorden. Zij zijn ter terechtzitting van 23 februari 2022 gehoord.

III. Analyse

19. De door de verwijzende rechter aan het Hof gestelde vragen hebben betrekking op de wijze waarop moet worden beoordeeld of in een situatie als die in het hoofdgeding de derdelander die de moeder is van een minderjarige Unieburger, op grond van artikel 20 VWEU aanspraak kan maken op een afgeleid verblijfsrecht in de lidstaat waarvan haar kind de nationaliteit bezit, terwijl dat kind vanaf zijn geboorte zijn gewone verblijfplaats heeft in een derde land.( )

20. Zoals ik heb opgemerkt, dienen bij de beantwoording van die vragen twee situaties te worden onderscheiden.

21. De eerste situatie, die naar mijn mening de kern vormt van de eerste prejudiciële vraag, is die waarin de ouder die derdelander is, een aanvraag tot het verlenen van een afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU indient die volledig losstaat van de binnenkomst en het verblijf van het kind, burger van de Unie, in de lidstaat waarvan het de nationaliteit bezit. Gelet op het doel en de inhoud van de verblijfsaanvraag die aan de orde is in het hoofdgeding, lijkt dit de situatie te zijn die in de onderhavige zaak speelt.

22. De tweede situatie is die waarin de aanvraag daarentegen verband houdt met de wens van het kind om gebruik te maken van de vrijheid van verkeer die hem op grond van zijn hoedanigheid van burger van de Unie toekomt, door het derde land waar het zijn gewone verblijfplaats heeft, te verlaten en zich te begeven naar de lidstaat waarvan het de nationaliteit bezit. Dit is volgens mij de situatie waarop de verwijzende rechter in wezen doelt in zijn tweede en zijn derde prejudiciële vraag, die namelijk betrekking hebben op de wijze van beoordeling van het belang van het kind (tweede prejudiciële vraag) en van het wel of niet bestaan van een afhankelijkheidsverhouding tussen het kind en zijn ouder die derdelander is, of tussen het kind en zijn andere ouder, die Unieburger is (derde prejudiciële vraag).

A. Eerste prejudiciële vraag

23. Met zijn eerste prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter in wezen van het Hof te vernemen of artikel 20 VWEU zich verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan een lidstaat aan een derdelander die zijn minderjarige kind, burger van de Unie, ten laste heeft, het recht van verblijf ontzegt omdat dat kind, dat de nationaliteit van die lidstaat heeft, vanaf zijn geboorte buiten het grondgebied van de Unie verblijft.

24. Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moeten op de gebruikelijke wijze de beginselen worden onderzocht die het Hof heeft geformuleerd in de arresten van 8 maart 2011, Ruiz Zambrano( ), 15 november 2011, Dereci e.a.( ), en 6 december 2012, O. e.a.( ), alsmede in het arrest Chavez-Vilchez e.a.

25. Volgens die beginselen, die door het Hof zijn samengevat in de punten 47 tot en met 52 van het arrest K.A. e.a. (Gezinshereniging in België), verleent artikel 20 VWEU aan eenieder die de nationaliteit van een lidstaat heeft, de hoedanigheid van burger van de Unie, die de primaire hoedanigheid van de onderdanen van de lidstaten moet zijn. Het burgerschap van de Unie verleent aan iedere Unieburger, binnen de beperkingen van het Verdrag en de maatregelen tot uitvoering daarvan, een fundamenteel en persoonlijk recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten. In die context heeft het Hof geoordeeld dat artikel 20 VWEU zich verzet tegen nationale maatregelen, daaronder begrepen beslissingen tot weigering van verblijf van familieleden van een burger van de Unie, die tot gevolg hebben dat Unieburgers het effectieve genot van de belangrijkste aan hun status ontleende rechten wordt ontzegd.

26. De Verdragsbepalingen inzake het Unieburgerschap verlenen echter geen autonome rechten aan onderdanen van een derde land. De eventuele rechten van onderdanen van derde landen zijn geen persoonlijke rechten van deze derdelanders, maar rechten die zijn afgeleid van die welke de burger van de Unie geniet. Die rechten worden op grond van artikel 20 VWEU toegekend om een burger van de Unie die geen gebruik heeft gemaakt van zijn recht van vrij verkeer, de mogelijkheid te bieden om met een familielid dat derdelander is samen te leven in de lidstaat waarvan hij de nationaliteit bezit, en aldus gezinshereniging te bewerkstelligen.

27. Volgens het Hof kunnen er namelijk zeer bijzondere situaties bestaan waarin ondanks het feit dat het afgeleide recht inzake het verblijfsrecht van derdelanders niet van toepassing is en de betrokken Unieburger zijn recht van vrij verkeer niet heeft uitgeoefend, niettemin een verblijfsrecht moet worden toegekend aan een derdelander die familielid is van die Unieburger, omdat aan het Unieburgerschap elk nuttig effect zou worden ontnomen indien die burger ten gevolge van de weigering om een dergelijk recht toe te kennen, genoodzaakt zou zijn het grondgebied van de Unie in zijn geheel te verlaten, waardoor hem het effectieve genot van de belangrijkste aan die status ontleende rechten zou worden ontzegd.

28. Zoals het Hof heeft opgemerkt, kenmerken die situaties zich door het feit dat hoewel zij zijn geregeld in voorschriften die a priori tot de bevoegdheid van de lidstaten behoren, te weten voorschriften inzake het inreis‑ en verblijfsrecht van derdelanders buiten de werkingssfeer van de bepalingen van afgeleid recht van de Unie, die onder bepaalde voorwaarden voorzien in een dergelijk recht, zij onlosmakelijk verbonden zijn met de vrijheid van verkeer en verblijf van de Unieburger, die zich, opdat aan die vrijheid geen afbreuk wordt gedaan, ertegen verzet dat het inreis‑ of verblijfsrecht aan die derdelanders wordt geweigerd in de lidstaat waar die burger verblijft.( )

29. De weigering om aan een derdelander een verblijfsrecht toe te kennen kan echter alleen afbreuk doen aan het nuttig effect van het Unieburgerschap indien er tussen die derdelander en de Unieburger, die een lid is van zijn familie, een zodanige afhankelijkheidsverhouding bestaat dat deze ertoe zou leiden dat laatstgenoemde gedwongen is de betrokken derdelander te vergezellen en het grondgebied van de Unie als geheel te verlaten.

30. Ik stel vast dat uit de bewoordingen en het doel van de hierboven samengevatte rechtspraak blijkt dat deze rechtspraak niet van toepassing is op een situatie als die in het hoofdgeding, waarin ten eerste de aanvraag tot het verlenen van een afgeleid verblijfsrecht wordt ingediend door een ouder die derdelander is, terwijl het minderjarige kind, burger van de Unie, niet met die ouder verblijft in de lidstaat van zijn nationaliteit en daar ook nooit heeft verbleven, en ten tweede niets in die aanvraag erop wijst dat het kind gebruik wil gaan maken van de rechten die het aan zijn hoedanigheid van burger van de Unie ontleent, door samen met die ouder het grondgebied van de betrokken lidstaat binnen te gaan en er te verblijven.

31. Zoals het Hof heeft opgemerkt in het arrest van 27 juni 2018, Altiner en Ravn( ), is het „de burger van de Unie [...] die de referentiepersoon is voor de toekenning van een afgeleid verblijfsrecht aan een derdelander die familielid van deze burger van de Unie is”.( )

32. In casu stel ik vast dat op het moment van indiening van de verblijfsaanvraag de moeder van het kind altijd had verbleven in de lidstaat waar verblijf werd aangevraagd, terwijl haar minderjarige kind, burger van de Unie, altijd in Thailand had gewoond. Doordat de moeder en haar kind altijd gescheiden van elkaar hadden geleefd in twee verschillende landen, hadden zij dus niet daadwerkelijk een gezinsleven kunnen leiden. In deze omstandigheden lijkt de weigering om aan de moeder van het kind een afgeleid verblijfsrecht toe te kennen, geen schending van het recht op gezinshereniging in te houden.

33. Bovendien waren er op het moment van indiening van de verblijfsaanvraag enkele factoren die aanleiding gaven om te betwijfelen of het wel de bedoeling van de moeder van het kind was om zich met hem te vestigen in Nederland, de lidstaat waarvan het kind de nationaliteit bezit. Na de scheiding van de ouders en de intrekking van de verblijfsvergunning „gezinshereniging” waarover de moeder van het kind beschikte, heeft de moeder op 14 maart 2018 een aanvraag voor een verblijfsvergunning op humanitaire gronden ingediend, die is afgewezen voordat op 7 mei 2019 de in de onderhavige zaak aan de orde zijnde aanvraag is ingediend. Deze bij het dossier van de verwijzende rechter gevoegde aanvraag voor het verblijfsdoel „familie en gezin” zou primair een gezinsherenigingsaanvraag zijn die B, de partner van verzoekster, heeft ingediend ten gunste van de moeder van het kind. Uit de stukken van het Nederlandse dossier blijkt dat die aanvraag geen enkele aanwijzing bevat dat de moeder concrete stappen zou hebben ondernomen om samen met haar kind naar Nederland te gaan en er te verblijven.

34. In deze omstandigheden heeft de weigering om aan de moeder van het kind een afgeleid verblijfsrecht toe te kennen, niet tot gevolg dat dit kind het effectieve genot van de belangrijkste aan zijn hoedanigheid van burger van de Unie verbonden rechten wordt ontzegd, daar het kind niet gedwongen wordt om het grondgebied van de Unie – waarop het niet verblijft – te verlaten, en evenmin om ervan af te zien zich naar dit grondgebied te begeven en er te verblijven – nu er geen stappen in die richting zijn ondernomen.

35. Aangezien een dergelijke situatie geen verband houdt met het recht van vrij verkeer en verblijf dat het minderjarige kind als Unieburger toekomt, kan zij geen afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU doen ontstaan.( )

36. Ik geef het Hof daarom in overweging voor recht te verklaren dat artikel 20 VWEU aldus moet worden uitgelegd dat het zich niet verzet tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan wordt geweigerd een afgeleid recht van verblijf op het grondgebied van deze staat toe te kennen aan een derdelander die ouder is van een minderjarig kind dat de nationaliteit van deze staat heeft, wanneer dat kind nooit op het grondgebied van de Unie heeft verbleven, zijn gewone verblijfplaats buiten dit grondgebied heeft en niet voornemens is de aan zijn hoedanigheid van burger van de Unie verbonden rechten uit te oefenen door te verzoeken om samen met die ouder, waarvan het afhankelijk zou zijn, deze lidstaat binnen te gaan en er te verblijven.

37. Thans dient de tweede situatie te worden onderzocht, waarin de aanvraag tot het verlenen van het afgeleide verblijfsrecht juist zou beogen te waarborgen dat het kind de rechten kan uitoefenen die het aan zijn hoedanigheid van burger van de Unie ontleent, door het in staat te stellen de lidstaat van zijn nationaliteit binnen te gaan en er te verblijven. Het genot van het verblijfsrecht door een jong kind impliceert immers noodzakelijkerwijs dat dit kind wordt begeleid door de persoon die daadwerkelijk voor hem zorgt of de wettelijke, financiële of affectieve last voor hem draagt. Volgens de verwijzende rechter zou de weigering om een dergelijk verblijfsrecht toe te kennen, in casu ertoe kunnen leiden dat het kind de mogelijkheid wordt ontnomen om zich naar de lidstaat van zijn nationaliteit te begeven en er te verblijven, en wel wegens de afhankelijkheidsverhouding die tussen het kind en zijn moeder zou bestaan.

38. In een dergelijke situatie moet dus worden nagegaan of de uitoefening van de aan de hoedanigheid van burger van de Unie verbonden rechten, en de toekenning van de uit het Unieburgerschap afgeleide rechten, stroken met de belangen van het kind en gerechtvaardigd zijn gelet op de afhankelijkheidsverhouding die bestaat tussen het kind en zijn ouder die derdelander is.

39. Deze aspecten worden onderzocht bij de behandeling van de tweede en de derde prejudiciële vraag.

B. Tweede prejudiciële vraag, betreffende de wijze van beoordeling van het belang van het kind

40. Met zijn tweede prejudiciële vraag verzoekt de verwijzende rechter het Hof in wezen om te verduidelijken op welke wijze het belang van het kind dient te worden beoordeeld in een situatie waarin de aanvraag tot het verlenen van een afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU wordt ingediend in het kader van de overbrenging van het kind van het derde land waar het zijn gewone verblijfplaats heeft, naar de lidstaat waarvan het de nationaliteit bezit.

41. De verwijzende rechter wenst in het bijzonder van het Hof te vernemen of moet worden aangetoond of aannemelijk gemaakt dat die overbrenging in het belang van het kind is, en of de aan het Unieburgerschap verbonden rechten absolute rechten zijn, in die zin dat er voor de lidstaat waarvan de Unieburger de nationaliteit bezit, een positieve verplichting bestaat om de uitoefening van die rechten mogelijk te maken en om daartegen geen belemmeringen op te werpen.

42. Die vragen lijken voort te komen uit de door de verwijzende rechter geuite zorg dat de overbrenging van het kind hier mogelijk hoofdzakelijk is ingegeven door de wens van de moeder, die een derdelander is, om terug te gaan naar Nederland en zo een verblijfsrecht in deze lidstaat te behouden. Tegen deze achtergrond lijkt het mij dan ook van belang om bij de beantwoording van die vragen rekening te houden met de bijzondere omstandigheden van deze zaak en om het aan de verwijzende rechter of de bevoegde nationale autoriteit over te laten om zich uit te spreken over de eventuele omstandigheden rond de door de moeder van het kind ingediende aanvraag tot het verlenen van een afgeleid verblijfsrecht.

43. In de eerste plaats ben ik van mening dat een voorwaarde voor de uitoefening van de aan het Unieburgerschap verbonden rechten en voor de toekenning van een daaruit afgeleid verblijfsrecht is dat die uitoefening en die toekenning overeenkomstig artikel 24 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) stroken met de belangen van het kind en diens grondrechten eerbiedigen.( )

44. Wanneer een aanvraag tot het verlenen van een afgeleid verblijfsrecht verband houdt met de binnenkomst en het verblijf van een kind, burger van de Unie, in de lidstaat waarvan dat kind de nationaliteit bezit, moet die aanvraag dus worden beoordeeld vanuit het oogpunt van het kind en niet vanuit het oogpunt van de ouder die derdelander is.( )

45. Zo vereist artikel 24, lid 1, van het Handvest dat de bevoegde nationale autoriteit alle passende maatregelen neemt om ervoor te zorgen dat het betrokken kind een daadwerkelijke en effectieve mogelijkheid wordt geboden om zijn mening te geven.

46. Verder brengt artikel 24, lid 2, voor de bevoegde nationale autoriteit de verplichting mee om rekening te houden met de belangen van het kind. Die autoriteit moet dus aan de hand van alle actuele en relevante omstandigheden van het individuele geval beoordelen of het kind belang heeft bij de overbrenging.( ) Dit betekent dat moet worden nagegaan of die overbrenging geen negatieve gevolgen kan hebben voor de situatie van het kind en in diens belang is, met andere woorden, of er een concreet plan is om met het kind een gezinsleven te gaan opbouwen, oftewel, om de woorden te gebruiken die de Commissie ter terechtzitting heeft gebezigd, een „geloofwaardig plan”.

47. In dit verband moet in het bijzonder aandacht worden besteed aan de sociale en familiale omgeving van het kind, alsmede, in de omstandigheden van het hoofdgeding, aan het plan waarvan de overbrenging van het kind onderdeel is, en aan de intenties van de moeder van het kind.

48. In de tweede plaats moeten dus die verschillende criteria worden onderzocht.

1. Sociale en familiale omgeving van het kind

49. Zoals het Hof heeft opgemerkt, is de omgeving van een jong kind doorgaans in wezen een familiale omgeving, waarvoor de persoon of personen bij wie het kind woont, die daadwerkelijk gezag over hem uitoefenen en voor hem zorgen, bepalend is of zijn.( ) In een situatie als die in het hoofdgeding, waarin het kind tien jaar oud en dus in de schoolleeftijd is, moet de bevoegde nationale autoriteit dus nagaan in welke opzicht de overbrenging van dat kind eventueel een negatieve uitwerking kan hebben op zijn fysieke en geestelijke welzijn en op zijn affectieve, familiale en sociale banden of op zijn materiële situatie.( )

50. In casu blijkt uit het aan het Hof overgelegde dossier dat het kind vanaf zijn geboorte in Thailand is opgevoed door zijn grootmoeder van moederszijde, met wie het dus ongetwijfeld een zeer sterke affectieve relatie heeft opgebouwd. Het kind gaat ook in Thailand naar school en is daardoor verbonden met de taal en cultuur van dat land, waar ook andere leden van zijn familie wonen. Zoals uit het dossier blijkt, is het kind daarentegen nog nooit in Nederland geweest en spreekt het geen Nederlands of Engels.

51. De bevoegde nationale autoriteit dient echter ook rekening te houden met de meer recente ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan in het gezinsleven van het kind. Zo zou zij de aard en de intensiteit van de betrekkingen die (eventueel) tussen het kind en zijn moeder tot stand zijn gekomen sinds de moeder naar Thailand is teruggekeerd, moeten laten meewegen. En hoewel uit de in het dossier van de verwijzende rechter opgenomen informatie niet valt op te maken wat de aard is van de betrekkingen die A onderhoudt met zijn kind, noch in hoeverre A momenteel bijdraagt in de kosten van het levensonderhoud van het kind, zou moeten worden nagegaan of de vader de zorg voor het kind niet op zich zal kunnen nemen en of bij het kind de wens leeft om gebruik te maken van het hem krachtens artikel 24, lid 3, van het Handvest toekomende recht om persoonlijke betrekkingen en rechtstreeks contact te onderhouden met zijn vader.

2. De vraag of er sprake is van een geloofwaardig levensplan

52. De bevoegde nationale autoriteit moet ook kijken naar de omstandigheden en de redenen van de overbrenging van het kind van het derde land waar het zijn gewone verblijfplaats heeft, naar de lidstaat waarvan het de nationaliteit bezit, maar waar het nooit heeft gewoond.( ) Er dient namelijk rekening te worden gehouden met het mogelijke risico dat het kind door de derdelander wordt gezien als een middel om op het grondgebied van de Unie te kunnen verblijven, wat zou betekenen dat misbruik wordt gemaakt van het afgeleide verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU.( )

53. Een dergelijke beoordeling is des te belangrijker in een situatie als die in het hoofdgeding, waarin de moeder van het kind haar geografische en familiale wortels heeft in het derde land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft, en waarin er, zoals de moeder zelf heeft aangegeven, niet of nauwelijks contact is tussen de vader en het kind.

54. In dit geval zijn de intenties van de moeder van het kind, die als enige de ouderlijke verantwoordelijkheid voor het kind lijkt te dragen, dus bijzonder relevant.

55. Op het moment van indiening van de in de onderhavige zaak aan de orde zijnde verblijfsaanvraag bestond er namelijk nauwelijks twijfel over dat het de wens van de moeder was om in Nederland te blijven. Verder gaven op dat moment andere factoren, waaraan in punt 33 van deze conclusie wordt gerefereerd, aanleiding om te betwijfelen of zij het vaste voornemen had om zich met haar kind te vestigen in die staat. Tot slot stelt de moeder weliswaar dat zij daadwerkelijk een gezinsleven met het kind heeft opgebouwd sinds haar terugkeer naar Thailand, maar dit lijkt niet het gevolg te zijn van een weloverwogen besluit om te gaan samenleven met het kind, maar van het terugkeerbesluit dat op 8 mei 2019 tegen de moeder ten uitvoer is gelegd.

56. Niettemin mag niet worden aangenomen dat er mogelijk sprake is van misbruik op grond van het enkele feit dat de derdelander gedurende meerdere jaren op grote afstand van haar kind heeft gewoond. Al die omstandigheden kunnen dus niet worden geacht een verplaatsing van de verblijfplaats van het kind uit te sluiten. Het kind mag niet de mogelijkheid worden ontnomen om zich te begeven naar de lidstaat van zijn nationaliteit en er te verblijven, net zomin als de moeder van het kind de mogelijkheid mag worden ontzegd om in Nederland het gezinsleven voort te zetten dat zij mogelijk vanaf 2019 met haar zoon in Thailand is gaan opbouwen.

57. In deze omstandigheden kunnen de intenties van de moeder om zich met haar kind te vestigen in de lidstaat van diens nationaliteit, worden gezocht en gevonden in objectieve of tastbare factoren waaruit blijkt dat de overbrenging van het kind reëel is, dat het verblijf van het kind in de lidstaat van zijn nationaliteit niet tijdelijk of toevallig is, en dat tot die overbrenging is besloten in het belang van het kind. Zo kunnen de koop of de huur van een woning in die lidstaat( ) of de inschrijving van het kind op een school in dit verband vrij sterke aanwijzingen zijn.

58. Deze factoren zijn weliswaar belangrijk, maar zeker niet de enige waarmee rekening moet worden gehouden. De door de nationale autoriteiten te verrichten toetsing moet immers altijd plaatsvinden na een algehele beoordeling van de situatie en na een afweging van alle relevante factoren, waarbij het doel is om vast te stellen waar het kind familiale en sociale banden heeft, en om de belangen van het kind te waarborgen.

3. Onderhoud met het kind en met de ouder die derdelander is

59. Volgens mij kan de situatie van het kind niet worden beoordeeld zonder dat het kind overeenkomstig artikel 24 van het Handvest kenbaar heeft kunnen maken of het zich met zijn moeder wil gaan vestigen in de lidstaat waarvan het de nationaliteit bezit. In casu is het kind weliswaar nog afhankelijk van zijn moeder, maar het is inmiddels tien jaar oud en dus in de schoolleeftijd, wat hem – in tegenstelling tot een zeer jong kind – het recht geeft om te worden gehoord, indien hij dat wenst. Verder moet de bevoegde nationale autoriteit naar mijn mening ook de persoon die als enige het ouderlijk gezag heeft over het kind en die tot de overbrenging van het kind heeft besloten, in de gelegenheid stellen om de redenen van die overbrenging toe te lichten.

60. Gelet op een en ander ben ik dan ook van mening dat artikel 20 VWEU aldus moet worden uitgelegd dat in een situatie waarin een derdelander die ouder is van een minderjarig kind dat Unieburger is, een aanvraag indient tot het verlenen van een afgeleid verblijfsrecht in de lidstaat waarvan het kind de nationaliteit bezit en waarheen het kind voornemens zich te begeven teneinde er te verblijven, de bevoegde autoriteit van die lidstaat overeenkomstig artikel 24 van het Handvest moet vaststellen dat de overbrenging van het kind in diens belang is. Om tot die vaststelling te komen, moet aan de hand van alle omstandigheden van het geval worden nagegaan in welk opzicht die overbrenging gevolgen kan hebben voor het fysieke en geestelijke welzijn van het kind, voor zijn materiële situatie en voor zijn affectieve, familiale en sociale banden. Die vaststelling moet ook gebaseerd zijn op gegevens waaruit blijkt dat de overbrenging van het kind reëel is en dat het verblijf van het kind in de betrokken lidstaat niet tijdelijk of toevallig is en niet als enige doel heeft om een van de ouders een afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU te verschaffen.

C. Derde prejudiciële vraag, betreffende de beoordeling of er sprake is van een afhankelijkheidsverhouding die een afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU kan doen ontstaan

61. Met zijn derde prejudiciële vraag verzoekt de verwijzende rechter het Hof in wezen om te preciseren volgens welke criteria moet worden beoordeeld of er sprake is van een afhankelijkheidsverhouding die een afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU kan doen ontstaan in een situatie waarin de minderjarige Unieburger gebruikmaakt van zijn recht om te reizen en te verblijven op het grondgebied van de lidstaat van zijn nationaliteit.

62. De verwijzende rechter verzoekt het Hof ten eerste om te verduidelijken in hoeverre betekenis toekomt aan de vraag op welk moment de ouder die derdelander is, wel of niet de dagelijkse zorg had voor zijn of haar kind, en welk belang moet worden gehecht aan de omstandigheid dat anderen deze zorg in het verleden op zich hebben genomen en/of in de toekomst op zich kunnen nemen.

63. De verwijzende rechter vraagt zich ten tweede af in hoeverre van de minderjarige Unieburger kan worden verlangd dat hij zich op het grondgebied van de Unie vestigt bij zijn vader, die ook Unieburger is. Hij verzoekt het Hof om te preciseren of het hierbij verschil maakt of de vader wel of niet het gezag heeft gehad over het kind of de wettelijke, financiële of affectieve last voor het kind heeft gedragen, en of de vader wel of niet bereid is deze last op zich te gaan nemen. De verwijzende rechter wenst daarnaast van het Hof te vernemen welk gewicht er toekomt aan het criterium van de wettelijke, financiële of affectieve last die de vader, burger van de Unie, draagt voor het kind, indien zou komen vast te staan dat de andere ouder, die een derdelander is, het eenhoofdig gezag heeft over het kind.

64. In het kader van de beoordeling of er een op artikel 20 VWEU gebaseerd verblijfsrecht moet worden toegekend, dient in de eerste plaats door de bevoegde nationale autoriteit te worden onderzocht of er een afhankelijkheidsverhouding bestaat tussen de minderjarige Unieburger en de ouder die derdelander is. In dit verband breng ik in herinnering dat het Hof spreekt van zeer specifieke situaties waarin de Unieburger geen andere keuze heeft dan de derdelander te volgen, omdat de Unieburger ten laste van deze persoon komt en dus volledig afhankelijk is van hem om in zijn levensonderhoud en zijn behoeften te voorzien. Die situaties hebben vooral betrekking op ouders die derdelanders zijn en die daadwerkelijk het gezag hebben over een minderjarig kind dat burger van de Unie is, of bij wie daadwerkelijk de wettelijke, financiële of affectieve last voor dat kind berust. Zo heeft het Hof in de context van de zaak die tot het arrest Chavez-Vilchez e.a. heeft geleid, geoordeeld dat „de omstandigheid dat de andere ouder, burger van de Unie, daadwerkelijk alleen de dagelijkse daadwerkelijke zorg voor het kind kan en wil dragen, een gegeven [vormt] dat relevant is, maar dat op zich niet volstaat om te kunnen vaststellen dat er tussen de ouder die onderdaan van een derde land is en het kind niet een zodanige afhankelijkheidsverhouding bestaat dat het kind genoopt zou zijn het grondgebied van de Unie te verlaten indien aan die onderdaan van een derde land een verblijfsrecht werd geweigerd”.( ) Het Hof heeft namelijk in herinnering gebracht dat, om tot een dergelijke vaststelling te komen, „in het hogere belang van het kind, alle betrokken omstandigheden in de beschouwing [moeten] worden betrokken, meer in het bijzonder de leeftijd van het kind, zijn lichamelijke en emotionele ontwikkeling, de mate van zijn affectieve relatie zowel met de ouder die burger van de Unie is als met de ouder die onderdaan van een derde land is, evenals het risico dat voor het evenwicht van het kind zou ontstaan indien het van deze laatste ouder zou worden gescheiden”.( )

65. Die beginselen zijn in mijn ogen in dezelfde mate van toepassing op een situatie als die in het hoofdgeding, waarin met het oog op het nuttig effect van het burgerschap van de Unie moet worden vermeden dat het kind geen gebruik zou kunnen maken van zijn recht om te reizen en te verblijven op het grondgebied van de lidstaat waarvan het de nationaliteit bezit, indien aan zijn ouder die derdelander is, een verblijfsrecht in de betrokken lidstaat werd geweigerd.

66. Hieruit volgt dat de door de verwijzende rechter genoemde omstandigheden met betrekking tot de rol en de betrokkenheid van enerzijds de andere ouder, burger van de Unie, en anderzijds de grootmoeder van moederszijde van het kind, die een derdelander is, weliswaar sterke aanwijzingen kunnen vormen voor de gezinssituatie van het kind, maar niet volstaan om te kunnen vaststellen dat er tussen de ouder die derdelander is en het kind dat Unieburger is niet een zodanige afhankelijkheidsverhouding bestaat dat het kind bij weigering om aan die ouder een verblijfsrecht toe te kennen, zou worden belet de aan zijn hoedanigheid van burger van de Unie verbonden rechten uit te oefenen. Een dergelijke vaststelling moet worden gebaseerd op de hiervoor in herinnering geroepen criteria die het Hof heeft geformuleerd in het arrest Chavez-Vilchez e.a. In een situatie als die in het hoofdgeding, waarin de grootmoeder van moederszijde van het kind de daadwerkelijke dagelijkse zorg voor het kind lijkt te hebben gehad gedurende de eerste tien jaar van diens leven, dient ook rekening te worden gehouden met de mate waarin het kind een affectieve relatie met die grootmoeder heeft, en met het risico dat voor het evenwicht van het kind zou ontstaan indien het van zijn grootmoeder van moederszijde zou worden gescheiden.

67. In de tweede plaats is het moment waarop de afhankelijkheidsverhouding is ontstaan, en dan met name het moment waarop de ouder die derdelander is de dagelijkse zorg voor het kind op zich heeft genomen, een cruciale factor. Het is volgens mij namelijk volstrekt duidelijk dat die afhankelijkheidsverhouding moet bestaan in het land waar het kind, burger van de Unie, zich bevindt, althans op het ogenblik waarop de ouder die derdelander is, verzoekt om in aanmerking te komen voor de toekenning van een afgeleid verblijfsrecht bij het kind.

68. In casu maakt de verwijzende rechter onderscheid tussen de situatie vóór de indiening van de verblijfsaanvraag, de situatie vóór het besluit waarbij het verblijfsrecht werd geweigerd, en de situatie vóór het moment waarop de rechter heeft beslist op het tegen die weigering ingestelde beroep. De verwijzende rechter maakt daarmee duidelijk dat moet worden verzekerd dat de afhankelijkheidsverhouding waarin het kind, burger van de Unie, zich bevindt ten opzichte van zijn ouder die derdelander is, reëel is en niet slechts is voorgewend met het oog op het verkrijgen van een verblijfsrecht op grond van artikel 20 VWEU.

69. In dit verband moet worden vastgesteld dat in de situatie die aan de orde is in het hoofdgeding zowel in de periode vóór de indiening van de verblijfsaanvraag als in de periode vóór de vaststelling van het besluit waarbij het verblijfsrecht is geweigerd, het kind, burger van de Unie, en zijn ouder die derdelander is, niet samenwoonden en evenmin samen in dezelfde staat verbleven, aangezien het kind is grootgebracht in Thailand door zijn grootmoeder van moederszijde, terwijl zijn moeder in Nederland woonde. Het Hof heeft in het arrest van 6 december 2012, O. e.a.( ), en in het arrest K.A. e.a. (Gezinshereniging in België) weliswaar geoordeeld dat voor de vaststelling van het bestaan van een afhankelijkheidsverhouding tussen de ouder die derdelander is en de minderjarige Unieburger niet vereist is dat die ouder en dat kind samenwonen, maar dit neemt niet weg dat dit samenwonen een factor van bijzonder belang blijft, met name in een situatie als die in het hoofdgeding, waarin de ouder niet alleen niet samenwoont met zijn kind, maar bovendien verblijft in een ander land, op een ander continent, zodat zij per definitie niet de daadwerkelijke dagelijkse zorg voor haar kind kan hebben gehad gedurende die perioden.

70. Volgens de rechtspraak van het Hof kan het bestaan van een gezinsband tussen de minderjarige Unieburger en zijn ouder die derdelander is, of dit nu een biologische dan wel een juridische gezinsband is, niet volstaan als rechtvaardiging om aan die ouder op grond van artikel 20 VWEU een afgeleid recht van verblijf toe te kennen op het grondgebied van de lidstaat waarvan het minderjarige kind onderdaan is.( )

71. Aangaande de situatie vóór de uitkomst van het beroep in rechte dat is ingesteld tegen de weigering om een verblijfsrecht te verlenen, moet worden opgemerkt dat zich in deze periode wijzigingen hebben kunnen voordoen in het gezinsleven van het kind, met name wegens de terugkeer van de ouder die derdelander is, welke wijzigingen in aanmerking moeten worden genomen. Gelet op de termijnen die gemoeid zijn met het instellen van een beroep in rechte, komt het mij dan ook voor dat de bevoegde nationale rechterlijke instantie op het moment waarop zij overweegt te beslissen op de door de derdelander ingediende verblijfsaanvraag, dient na te gaan of de feitelijke omstandigheden sinds de tenuitvoerlegging van het terugkeerbesluit niet zodanig zijn gewijzigd dat er een afhankelijkheidsverhouding tussen het kind en zijn moeder kan zijn ontstaan. Om elke vorm van misbruik te vermijden, lijkt het mij tevens noodzakelijk dat die rechterlijke instantie zich aan de hand van de concrete omstandigheden van het geval ervan vergewist dat de derdelander daadwerkelijk en in het kader van een stabiel en echt gezinsleven het gezag heeft over het kind dan wel de wettelijke, financiële of affectieve last voor het kind draagt.

72. Gelet op het voorgaande geef ik het Hof dan ook in overweging om voor recht te verklaren dat artikel 20 VWEU aldus moet worden uitgelegd dat in een situatie waarin een derdelander die ouder is van een minderjarige Unieburger, een aanvraag indient tot het verlenen van een afgeleid verblijfsrecht in de lidstaat waarvan dat kind de nationaliteit bezit en waarheen het kind voornemens is zich te begeven teneinde er te verblijven, het moment waarop de ouder die derdelander is de dagelijkse zorg voor zijn kind op zich heeft genomen, een beslissende factor is voor de beoordeling of er sprake is van een afhankelijkheidsverhouding tussen die ouder en dat kind. Het staat aan de bevoegde nationale autoriteit om aan de hand van alle concrete omstandigheden van het geval vast te stellen in hoeverre die ouder het gezag over het kind heeft dan wel de wettelijke, financiële of affectieve last voor het kind draagt op het moment waarop op zijn aanvraag wordt beslist, en om zich ervan te vergewissen dat dit gezag wordt uitgeoefend of deze last wordt gedragen in het kader van een echt en stabiel gezinsleven.

73. Daarentegen kan uit de omstandigheid dat de andere ouder, burger van de Unie, en een ander familielid dat derdelander is, in het verleden het gezag over het kind hebben uitgeoefend of de wettelijke, financiële of affectieve last voor het kind hebben gedragen, dan wel in staat zijn dit te gaan doen, niet worden afgeleid dat er tussen de ouder die derdelander is en dat kind niet een zodanige afhankelijkheidsverhouding bestaat dat het kind zou worden belet gebruik te maken van zijn recht om te reizen en te verblijven op het grondgebied van de lidstaat waarvan het de nationaliteit bezit, indien aan de ouder die derdelander is een verblijfsrecht in de betrokken lidstaat werd geweigerd.

IV. Conclusie

74. Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging de prejudiciële vragen van de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Utrecht, te beantwoorden als volgt:

„1) Artikel 20 VWEU moet aldus worden uitgelegd dat het zich niet verzet tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan wordt geweigerd een afgeleid recht van verblijf op het grondgebied van deze staat toe te kennen aan een derdelander die ouder is van een minderjarig kind dat de nationaliteit van deze staat heeft, wanneer dat kind nooit op het grondgebied van de Unie heeft verbleven, zijn gewone verblijfplaats buiten dit grondgebied heeft en niet voornemens is de aan zijn hoedanigheid van burger van de Unie verbonden rechten uit te oefenen door te verzoeken om samen met die ouder, waarvan het afhankelijk zou zijn, deze lidstaat binnen te gaan en er te verblijven.

2) Artikel 20 VWEU moet aldus worden uitgelegd dat in een situatie waarin een derdelander die ouder is van een minderjarig kind dat Unieburger is, een aanvraag indient tot het verlenen van een afgeleid verblijfsrecht in de lidstaat waarvan het kind de nationaliteit bezit en waarheen het kind voornemens zich te begeven teneinde er te verblijven, de bevoegde autoriteit van die lidstaat overeenkomstig artikel 24 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie moet vaststellen dat de overbrenging van het kind in diens belang is. Om tot die vaststelling te komen, moet aan de hand van alle omstandigheden van het geval worden nagegaan in welk opzicht die overbrenging gevolgen kan hebben voor het fysieke en geestelijke welzijn van het kind, voor zijn materiële situatie en voor zijn affectieve, familiale en sociale banden. Die vaststelling moet ook gebaseerd zijn op gegevens waaruit blijkt dat de overbrenging van het kind reëel is en dat het verblijf van het kind in de betrokken lidstaat niet tijdelijk of toevallig is en niet als enige doel heeft om een van de ouders een afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU te verschaffen.

Voor de beoordeling of er sprake is van een afhankelijkheidsverhouding die een afgeleid verblijfsrecht krachtens artikel 20 VWEU kan doen ontstaan, is het moment waarop de ouder die derdelander is de dagelijkse zorg voor zijn kind, burger van de Unie, op zich heeft genomen, een beslissende factor. Het staat aan de bevoegde nationale autoriteit om aan de hand van alle concrete omstandigheden van het geval vast te stellen in hoeverre die ouder het gezag over het kind heeft dan wel de wettelijke, financiële of affectieve last voor het kind draagt op het moment waarop op zijn aanvraag wordt beslist, en om zich ervan te vergewissen dat dit gezag wordt uitgeoefend of deze last wordt gedragen in het kader van een echt en stabiel gezinsleven.

Daarentegen kan uit de omstandigheid dat de andere ouder, burger van de Unie, en een ander familielid dat derdelander is, in het verleden het gezag over het kind hebben uitgeoefend of de wettelijke, financiële of affectieve last voor het kind hebben gedragen, dan wel in staat zijn dit te gaan doen, niet worden afgeleid dat er tussen de ouder die derdelander is en dat kind niet een zodanige afhankelijkheidsverhouding bestaat dat het kind zou worden belet gebruik te maken van zijn recht om te reizen en te verblijven op het grondgebied van de lidstaat waarvan het de nationaliteit bezit, indien aan de ouder die derdelander is een verblijfsrecht in de betrokken lidstaat werd geweigerd.”