Zaak C-204/07 P

C.A.S. SpA

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Hogere voorziening — Associatieovereenkomst EEG-Turkije — Verordening (EEG) nr. 2913/92 — Artikel 239 — Communautair douanewetboek — Terugbetaling en kwijtschelding van invoerrechten — Vruchtensapconcentraat uit Turkije — Certificaten inzake goederenverkeer — Vervalsing — Bijzondere situatie”

Conclusie van advocaat-generaal V. Trstenjak van 13 maart 2008 I - 6138

Arrest van het Hof (Derde kamer) van 25 juli 2008 I - 6186

Samenvatting van het arrest

Eigen middelen van de Europese Gemeenschappen – Terugbetaling of kwijtschelding van rechten bij invoer of uitvoer – Bestaan van bijzondere situatie

(Art. 211 EG; associatieovereenkomst EEG-Turkije, art. 7; verordening nr. 2913/92 van de Raad, art. 239)

Het bestaan van een bijzondere situatie in de zin van artikel 239 van verordening nr. 2913/92 tot vaststelling van het communautair douanewetboek is aangetoond, wanneer uit de omstandigheden van het concrete geval blijkt dat de belastingschuldige in een uitzonderlijke situatie verkeert vergeleken met de andere marktdeelnemers die dezelfde activiteit verrichten, en hij zonder de bijzondere omstandigheden het aan de boeking achteraf van de douanerechten verbonden nadeel niet zou hebben geleden.

De gebrekkige controle van de juiste toepassing van de associatieovereenkomst door de Commissie kan een dergelijke bijzondere situatie opleveren. De Commissie moet alle relevante feitelijke gegevens in haar oordeel betrekken teneinde uit te maken of de omstandigheden van een concreet geval een dergelijke bijzondere situatie opleveren. Hieruit volgt dat de Commissie bij de toepassing van artikel 239 van het communautair douanewetboek weliswaar over een beoordelingsmarge beschikt, maar dat dit haar niet ontslaat van haar verplichting, het belang van de Gemeenschap bij volledige inachtneming van de douanewetgeving — zowel de communautaire als die welke de Gemeenschap bindt — daadwerkelijk af te wegen tegen het belang van de marktdeelnemer te goeder trouw, geen schade te lijden die verder gaat dan het normale handelsrisico. De Commissie kan er bij het onderzoek van de gegrondheid van een verzoek om terugbetaling of kwijtschelding van invoerrechten dus niet mee volstaan de gedragingen en handelingen van de importeur en de exporteur te beoordelen, maar zij dient in het kader van haar verplichting tot toezicht en controle met name eveneens rekening te houden met de gevolgen van haar eigen gedragingen voor de concrete situatie in het betrokken geval.

Voorts volgt uit artikel 211 EG, uit artikel 7 van de associatieovereenkomst EEG-Turkije, alsook uit de vele ter uitvoering daarvan vastgestelde besluiten dat de Commissie zich, als hoedster van het EG-Verdrag en van de op de grondslag daarvan gesloten overeenkomsten, ervan dient te verzekeren dat een derde staat naar behoren de verplichtingen nakomt die hij op grond van een met de Gemeenschap gesloten overeenkomst is aangegaan, met gebruikmaking van de in de overeenkomst of de op basis daarvan vastgestelde besluiten voorziene middelen. In dit verband dient zij ten volle gebruik te maken van de prerogatieven waarover zij krachtens deze bepalingen beschikt, teneinde uitvoering te geven aan haar verplichting tot toezicht en controle op de juiste toepassing van deze overeenkomst. Volledig gebruik van die prerogatieven is te meer geboden wanneer de exporten die bestemd zijn voor dezelfde gemeenschapshaven, via dezelfde exportvennootschap en gedurende dezelfde referentieperiode worden verricht, onder geleide van zowel onregelmatige als onechte certificaten.

Daadwerkelijk toezicht op de inachtneming van de douaneregels betreffende de tariefpreferenties kan enkel worden uitgeoefend op basis van de overlegging van de specimens van de afdrukken van de in die douanekantoren gebruikte stempels en handtekeningen. De op de Commissie rustende verplichting erop toe te zien dat de associatieovereenkomst correct wordt toegepast, vereist dat zij en — via haar — de douaneautoriteiten van de lidstaten op elk ogenblik over alle elementen beschikken aan de hand waarvan zij op doeltreffende wijze controle kunnen uitoefenen. De specimens van stempelafdrukken en handtekeningen vormen ontegenzeglijk dergelijke elementen. In dit verband is de registratie van door de douaneautoriteiten afgegeven certificaten een onontbeerlijke praktijk in het internationale handelsverkeer en vloeit met betrekking tot de associatieovereenkomst EEG-Turkije de verplichting voor de Turkse autoriteiten tot registratie van de A.TR.1-certificaten uit de uitvoeringsbepalingen van deze overeenkomst voort, zodat ten aanzien van een situatie van dubbele invoer in de Gemeenschap, verricht onder geleide van A.TR.1-certificaten met hetzelfde registratienummer, waarvan het ene echt is en het andere onecht, de Commissie moet verifiëren of een dergelijke dubbele invoer inderdaad heeft plaatsgevonden.

Indien de Commissie in een bepaald geval geen volledig gebruik heeft gemaakt van de prerogatieven tot toezicht en controle waarover zij in het kader van de associatieovereenkomst beschikt om de correcte toepassing daarvan te verzekeren, levert haar tekortkoming dan ook een bijzondere situatie in de zin van artikel 239 van het communautair douanewetboek op die de terugbetaling of de kwijtschelding van de op basis van de onechte of onregelmatige certificaten geïnde invoerrechten rechtvaardigt.

(cf. punten 82, 88-89, 92-96, 99, 104-105, 117-118, 123-124, 126, 130-131, 136)