Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Beroep tot nietigverklaring - Beroep tegen beschikking houdende bevestiging van niet binnen termijn bestreden beschikking - Niet-ontvankelijkheid

(EG-Verdrag, art. 173)

2 Beroep tot nietigverklaring - Arrest houdende nietigverklaring - Werking - Gevolgen van gedeeltelijke nietigverklaring door Hof van beschikking inzake procedure betreffende inbreuk op mededingingsregels - Nietigverklaring ten aanzien van adressaten van beschikking die geen beroep tot nietigverklaring hebben ingesteld - Geen

(EG-Verdrag, art. 173, 176 en 189)

3 Beroep tot nietigverklaring - Arrest houdende nietigverklaring - Werking - Gevolgen van gedeeltelijke nietigverklaring door Hof van beschikking inzake procedure betreffende inbreuk op mededingingsregels - Verplichting voor Commissie om beschikking opnieuw te onderzoeken ten aanzien van adressaten die geen beroep tot nietigverklaring hebben ingesteld - Draagwijdte

(EG-Verdrag, art. 173 en 176)

4 Handelingen van de instellingen - Intrekking - Onwettige handelingen - Beschikking waarbij geldboeten worden opgelegd wegens schending van gemeenschapsrecht - Voorwaarden

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 3 en 15)

5 Beroep tot nietigverklaring - Arrest houdende nietigverklaring - Werking - Gevolgen van gedeeltelijke nietigverklaring door Hof van beschikking inzake procedure betreffende inbreuk op mededingingsregels - Conclusie van Commissie op basis van nieuw onderzoek van beschikking, dat vaststellingen van inbreuken door adressaten die geen beroep tot nietigverklaring hebben ingesteld, onwettig zijn - Verplichting om in verband met onwettige vaststellingen betaalde geldboeten terug te betalen

(EG-Verdrag, art. 173)

6 Beroep tot nietigverklaring - Bevoegdheid van gemeenschapsrechter - Conclusies strekkende tot bevel om maatregelen te nemen ter uitvoering van arrest houdende nietigverklaring van beschikking en, inzonderheid, om krachtens nietigverklaarde beschikking betaalde geldboeten terug te betalen - Niet-ontvankelijkheid

(EG-Verdrag, art. 173 en 176)

Samenvatting

7 Het beroep tot nietigverklaring van een beschikking die slechts de bevestiging is van een eerdere beschikking waartegen niet tijdig is opgekomen, is niet-ontvankelijk.

8 Niets verbiedt de Commissie, zich in één beschikking over verschillende inbreuken op de mededingingsregels van het Verdrag uit te spreken, ook al hebben sommige van die inbreuken buiten sommige adressaten om plaatsgevonden, mits iedere adressaat uit de beschikking nauwkeurig kan opmaken, welke gedragingen hem worden verweten.

Een dergelijke beschikking, hoewel geredigeerd en bekendgemaakt in de vorm van één beschikking, moet worden aangemerkt als een bundel van individuele beschikkingen, waarbij ten aanzien van elk van de ondernemingen tot welke zij is gericht, wordt vastgesteld welke inbreuk(en) haar wordt (worden) verweten en waarbij haar in voorkomend geval een geldboete wordt opgelegd. Ingevolge artikel 189 van het Verdrag is elk van deze individuele beschikkingen verbindend in al haar onderdelen voor degene tot wie zij uitdrukkelijk is gericht. Wanneer een adressaat geen beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 173 van het Verdrag heeft ingesteld tegen de voor alle ondernemingen geldende beschikking, zover zij op hem betrekking heeft, blijft deze beschikking te zijnen aanzien nog geldig en verbindend.

Indien een adressaat beroep tot nietigverklaring instelt, worden derhalve aan de gemeenschapsrechter slechts die onderdelen van de beschikking voorgelegd die op de adressaat betrekking hebben. De onderdelen van de beschikking die op andere adressaten betrekking hebben, waartegen niet wordt opgekomen, maken daarentegen geen deel uit van het voorwerp van het geschil dat de gemeenschapsrechter dient te beslechten. De gemeenschapsrechter kan zich in het kader van een beroep tot nietigverklaring slechts uitspreken over het voorwerp van het geschil dat hem door partijen is voorgelegd. Derhalve kan een dergelijke voor alle ondernemingen geldende beschikking slechts nietig zijn verklaard met betrekking tot de adressaten die in hun beroep voor de gemeenschapsrechter in het gelijk zijn gesteld.

9 De formulering van artikel 176 van het Verdrag wettigt niet de conclusie, dat de in die bepaling bedoelde verplichting uitsluitend geldt voor de rechtsposities van de partijen bij het geding dat tot het betrokken arrest heeft geleid. A priori kan dus niet worden uitgesloten, dat de door de betrokken instelling te treffen maatregelen bij wijze van uitzondering het specifieke kader van het geding dat tot het arrest houdende nietigverklaring heeft geleid, te buiten kunnen gaan, teneinde de gevolgen van de in dit arrest vastgestelde onwettigheden op te heffen.

In bepaalde omstandigheden kan de betrokken instelling krachtens artikel 176 van het Verdrag verplicht zijn, op basis van een binnen een redelijke termijn ingediend verzoek te onderzoeken, of zij niet alleen ten aanzien van de in het gelijk gestelde partijen, doch ook ten aanzien van de adressaten van deze handeling die geen beroep tot nietigverklaring hebben ingesteld, maatregelen dient te nemen. Wanneer een arrest van het Hof tot gevolg heeft, dat de vaststelling van een schending van artikel 85, lid 1, van het Verdrag nietig wordt verklaard op grond dat de verweten onderling afgestemde feitelijke gedraging niet is komen vast te staan, zou het derhalve niet stroken met het wettigheidsbeginsel, indien de Commissie niet verplicht was, haar oorspronkelijke beschikking te onderzoeken ten aanzien van een andere partij bij dezelfde onderling afgestemde feitelijke gedraging die op identieke feiten is gebaseerd.

De draagwijdte van een dergelijke verplichting tot een nieuw onderzoek moet worden beoordeeld gelet op zowel het dictum als de rechtsoverwegingen van het arrest houdende nietigverklaring. Om zich te voegen naar een dergelijk arrest en hieraan volledig uitvoering te geven, moet de betrokken instelling namelijk niet alleen het dictum naleven, maar ook de rechtsoverwegingen die daartoe hebben geleid en er de noodzakelijke steun aan bieden, daar zij onontbeerlijk zijn om de nauwkeurige betekenis van het dictum te bepalen.

10 Er bestaan weliswaar geen specifieke bepalingen betreffende de intrekking of herroeping van beschikkingen die de Commissie heeft gegeven krachtens de artikelen 3 en 15 van verordening nr. 17, waarbij inbreuken op de artikelen 85 en 86 van het Verdrag worden vastgesteld en wegens deze inbreuken geldboeten worden opgelegd, doch deze verordening staat niet eraan in de weg, dat de Commissie een dergelijke beschikking ten gunste van de justitiabele opnieuw onderzoekt wanneer een element ervan onwettig is.

Onverminderd de bescherming van het gewettigd vertrouwen en het rechtszekerheidsbeginsel, hebben de gemeenschapsinstellingen het recht om beschikkingen waarbij aan de adressaat een voordeel is toegekend, in te trekken op grond dat zij onwettig zijn. A fortiori hebben zij dit recht in situaties waar de betrokken beschikking de justitiabele enkel lasten of sancties oplegt.

11 Mocht de Commissie op basis van een nieuw onderzoek van een beschikking inzake een procedure betreffende inbreuken op de mededingingsregels in het licht van een arrest waarbij deze beschikking gedeeltelijk nietig is verklaard, concluderen, dat bepaalde vaststellingen van inbreuken op artikel 85 van het Verdrag door de adressaten die geen beroep tot nietigverklaring hebben ingesteld, onwettig waren, dan is zij niet alleen gerechtigd, de in verband met deze vaststellingen betaalde geldboeten terug te betalen, doch is zij krachtens het wettigheidsbeginsel en het beginsel van behoorlijk bestuur hiertoe tevens verplicht, omdat anders artikel 176 van het Verdrag elk nuttig effect zou verliezen. In dit verband kunnen budgettaire voorschriften niet in de weg staan aan terugbetaling van de betrokken geldboeten. Op deze voorschriften, die tot doel hebben de regelmatigheid van het financiële beheer binnen de instellingen te verzekeren, kan geen beroep worden gedaan om de bescherming van de rechten van de justitiabelen te beperken, noch om de gemeenschapsinstellingen te beletten aan een arrest houdende nietigverklaring te voldoen.

12 In het kader van een beroep tot nietigverklaring ingediende conclusies, ertoe strekkende dat de Commissie wordt gelast alle maatregelen te treffen die nodig zijn ter uitvoering van een arrest houdende nietigverklaring van een beschikking en, inzonderheid, krachtens de nietigverklaarde beschikking betaalde geldboeten terug te betalen, zijn niet-ontvankelijk.

In het kader van een procedure tot nietigverklaring krachtens artikel 173 van het Verdrag is de gemeenschapsrechter immers niet bevoegd om bevelen tot de gemeenschapsinstellingen te richten. Bovendien voorziet artikel 176 van het Verdrag in een verdeling van bevoegdheden tussen het rechterlijk gezag en het administratief gezag, volgens welke de instelling waarvan de nietig verklaarde handeling is uitgegaan, dient te bepalen welke maatregelen nodig zijn ter uitvoering van een arrest houdende nietigverklaring, en onder toezicht van de gemeenschapsrechter de beoordelingsbevoegdheid waarover zij dienaangaande beschikt dient uit te oefenen met inachtneming van zowel het dictum en de rechtsoverwegingen van het uit te voeren arrest als de bepalingen van gemeenschapsrecht.