Zaak T-251/00

Largaidère SCA en Canal+ SA

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Mededinging — Verordening (EEG) nr. 4064/89 — Wijziging van beschikking waarbij concentratie verenigbaar met gemeenschappelijke markt wordt verklaard — Beperkingen die rechtstreeks verband houden met en noodzakelijk zijn voor totstandkoming van concentratie (,Nevenrestricties') — Beroep tot nietigverklaring — Ontvankelijkheid — Voor beroep vatbare handelingen — Procesbelang — Rechtszekerheid — Gewettigd vertrouwen — Motivering”

Arrest van het Gerecht (Derde kamer — uitgebreid) van 20 november 2002 II-4829

Samenvatting van het arrest

Mededinging – Concentraties – Onderzoek door Commissie – Goedkeuringsbeschikking – Rechtszekerheid – Motivering met betrekking tot vraag of aangemelde concurrentiebeterkingen noodzakelijke nevenrestricties zijn – juridische beoordeling waarbij wezenlijke inhoud van in dispositief geformuleerde beslissing, wordt bepaald

Als handelingen die vatbaar zijn voor beroep tot nietigverklaring in de zin van artikel 230 EG zijn te beschouwen maatregelen die bindende rechtsgevolgen teweegbrengen, welke de belangen van de verzoeker kunnen aantasten doordat zij diens rechtspositie aanmerkelijk wijzigen. Om uit te maken of een handeling dergelijke gevolgen sorteert, moet te rade worden gegaan met de wezenlijke inhoud ervan. Zo kan tegen een beschikking waarbij de Commissie enkel de motivering van een voorafgaande beschikking heeft gewijzigd, een beroep tot nietigverklaring worden ingesteld, indien deze wijziging tot een wezenlijke verandering heeft geleid van hetgeen in het dispositief van de betrokken beschikking is beslist, waardoor de rechtssituatie van de adressaat ervan aanmerkelijk is gewijzigd. Hoewel namelijk vaststaat dat alleen het dispositief van een handeling bindende rechtsgevolgen teweeg kan brengen, en dus bezwarend kan zijn, neemt dit niet weg dat de motivering van een handeling in aanmerking moet worden genomen om te bepalen, wat precies in het dispositief is vastgesteld. (cf. punten 63-68)

Volgens artikel 6, lid 1, sub b, van verordening nr. 4064/89 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen, dekt de beschikking waarbij de concentratie verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt verklaard, ook de concurrentiebeperkingen die rechtstreeks verband houden met en noodzakelijk zijn voor de totstandbrenging van de concentratie. Gelet op de bewoordingen, de wetgevende context, de ontstaansgeschiedenis en het doel ervan, moet deze bepaling aldus worden uitgelegd dat wanneer de Commissie in de motivering van de beschikking houdende goedkeuring van een concentratie, de door de partijen bij deze concentratie aangemelde beperkingen heeft aangemerkt als nevenrestricties, geen nevenrestricties of nevenrestricties voor een beperkte duur, dit niet louter een juridisch niet-bindend standpunt is maar een juridische beoordeling die het wezen bepaalt van hetgeen de Commissie in het dispositief van deze beschikking heeft besloten. Indien dit niet het geval was, zouden de partijen bij een concentratie geen rechtszekerheid genieten ten aanzien van de concentratie in haar geheel, ofschoon dit geheel als economisch onlosmakelijk wordt erkend indien de voorwaarden van die bepaling daadwerkelijk zijn vervuld. Met de toevoeging aan verordening nr. 4064/89 van artikel 6, lid 1, heeft de gemeenschapswetgever een besluitvormingsprocedure willen creëren waardoor de partijen bij een concentratie in de zin van artikel 3 van deze verordening in ruil voor de dwingende regeling, in de artikelen 4 en 7 van deze verordening, van de aanmeldingsplicht en de opschortende werking daarvan, niet alleen rechtszekerheid genieten ten aanzien van de concentratie, maar ook van de beperkingen die zij hebben aangemeld als zijnde rechtstreeks verbonden met en noodzakelijk voor de totstandbrenging van die concentratie. Het zou indruisen tegen het beginsel van de doeltreffendheid van het toezicht op concentraties van communautaire dimensie, indien de partijen bij een concentratie werden verplicht deze beperkingen parallel aan de aanmelding krachtens verordening nr. 4064/89 ook nog aan te melden krachtens andere bepalingen, zoals die van verordening nr. 17, teneinde rechtszekerheid te genieten ten aanzien van de beperkingen die zij economisch onlosmakelijk met deze concentratie verbonden achten. In de inleiding van haar mededeling betreffende nevenrestricties heeft de Commissie trouwens zelf onderstreept, dat er „geen gevaar voor parallelle procedures bij de Commissie [bestaat] waarvan de ene betrekking zou hebben op de controle van de concentratie [uit hoofde van verordening nr. 4064] en de andere op de toepassing van de artikelen [81 EG en 82 EG] op de nevenrestricties bij deze concentratie”. (cf. punten 101, 103-104, 109)

Het orgaan dat bevoegd is een bepaalde rechtshandeling vast te stellen, is ook bevoegd deze in te trekken of te wijzigen door middel van een actus contrarius, tenzij deze bevoegdheid uitdrukkelijk is voorbehouden aan een ander orgaan. De intrekking met terugwerkende kracht van een rechtmatige bestuurshandeling waarbij subjectieve rechten of soortgelijke voordelen zijn toegekend, is in strijd met de algemene rechtsbeginselen; de intrekking met terugwerkende kracht van onrechtmatige bestuurshandelingen is daarentegen weliswaar toegestaan, doch slechts onder zeer strikte voorwaarden. Dit laatste is namelijk enkel mogelijk binnen een redelijke termijn en voorzover genoegzaam rekening wordt gehouden met het gewettigd vertrouwen van de begunstigde van de handeling, die op de rechtmatigheid ervan mocht vertrouwen. Het staat aan de instelling die de handeling heeft vastgesteld, om de onrechtmatigheid van de ingetrokken handeling aan te tonen en te bewijzen dat aan de overige voorwaarden voor intrekking met terugwerkende kracht van een onrechtmatige handeling is voldaan. (cf. punten 130, 139-141)