Eerste vaststelling: in elk van de U voorgelegde tabellen vindt men naast het bedrag van de verbruiks- en produktiebelasting dat van de douanerechten, geheven hetzij op de in het buitenland door de ondernemer gekochte produkten, hetzij op de hem door haar binnenlandse leveranciers geleverde produkten. Bij de beoordeling der wettigheid der restitutie werd rekening gehouden met het beloop van deze duanerechten, hetwelk in het algemeen hoger is dan dat van de verbruiksbelastingen.

Het geding betreft echter de vraag of de Italiaanse wetgeving en praktijk verenigbaar zijn met artikel 96 van het Verdrag, hetwelk slechts op de teruggave van binnenlandse belastingen ziet en, indien één ding zeker is, dan is het wel dat douanerechten geen belasting in de zin van het Verdrag zijn en dus ook niet krachtens voornoemd artikel kunnen worden teruggegeven. Dit betekent overigens niet dat zij niet, althans gedeeltelijk, krachtens artikel 10 voor restitutie in aanmerking komen. Hoewel de Commissie zowel bij de schriftelijke als de mondelinge behandeling het door de Italiaanse Republiek aangenomen quantum besprak, heeft zij, noch in haar advies, noch bij haar beroep, het beginsel van deze teruggave betwist, hoewel het in de titel van beide litigieuze wetten werd vermeld.

In werkelijkheid schijnt het dat partijen gedurende de uitvoerige gedachtenwisseling die sedert 1960 werd voortgezet beiden van oordeel waren dat de douanerechtelijke component niet door artikel 96 wordt beheerst, doch zonder hieruit expliciet alle consequenties te trekken. Twee stukken uit het dossier schijnen dit te bevestigen. In haar brief van 14 april 1962 aan de minister voor de Industrie van de Italiaanse Republiek neemt de Commissie akte van een besluit waarbij ingevolge de toepassing van artikel 10 van het Verdrag de toen van kracht zijnde tarieven voor de teruggave globaal met 35 % werden verlaagd, en meende zij daaruit te mogen afleiden, dat het gehandhaafde deel der teruggave overeenkwam met het bedrag der indirecte belastingen, hetwelk gecontroleerd diende te worden „naar de fiscale bepalingen van het Verdrag, en met name artikel 96”. Harerzijds verklaarde de Italiaanse Regering in een nota van 4 maart 1963 dat de fiscale teruggaven, alsmede de teruggaven van de douanerechten op de hulpstoffen welke in de geëxporteerde produkten waren verwerkt, naar haar mening beoordeeld moesten worden volgens de specifieke verdragsbepalingen, dat wil zeggen de artikelen 10 en 96.

Wat hiervan ook zij, de vraag kwam in het geding niet aan de orde en in de overwegingen van Uw arrest wordt van de douanerechten in het geheel niet gesproken. De bewijsopdracht aan de Italiaanse Republiek betrof echter de teruggave van de binnenlandse belastingen.

Aldus rijst het volgende probleem. Mag men bij de beoordeling van de vraag of deze teruggave het bedrag der werkelijk geheven belastingen niet overtreft — noodzakelijke voorwaarde voor de wettigheid, naar artikel 96, van een globaal tarief — de douanerechten opnemen onder de belastingen waarmede rekening mag worden gehouden? Hoewel, gelijk gezegd, dit punt nimmer werd opgeworpen, menen wij toch, gezien de in Uw arrest van 1965 gevolgde gedachtengang, dat het antwoord ontkennend moet zijn. Immers, betrekt men deze rechten bij de grondslagen van de berekening voor de equivalentie tussen belasting en teruggave en oordeelt men vervolgens dat deze praktijk niet met artikel 96 in strijd is, hoewel dit artikel slechts de teruggave van de binnenlandse belastingen voorziet, dan komt men rechtstreeks met de tekst van deze bepaling in strijd.

Nog eens, dit sluit niet noodzakelijkerwijs iedere teruggave van douanerechten uit, doch deze kan niet krachtens artikel 96 geschieden, gelijk de Italiaanse Republiek ten onrechte meent, wier misslag juist hierin bestaat dat zij bij wege van één enkele legislatieve handeling globaal restitutie wil verlenen van heterogene belastingen. Deze handelwijze, hoewel op nationaal niveau begrijpelijk, kan gezien de eisen van het Verdrag niet meer worden gevolgd.

Verenigt Uw Hof zich met onze opvatting, dan zal het onderzoek van de 7 tabellen in kaartvorm met betrekking tot produkten die in het bijzonder werden onderzocht, U ertoe moeten leiden slechts de binnenlandse belastingen in de zin van artikel 96 met de tarieven der globale teruggave te vergelijken. Men zal ons ten goede houden dat wij de gemaakte berekeningen niet in bijzonder behandelen, doch ons tot het resultaat daarvan beperken en eveneens dat wij, ingevolge het verlangen van de Italiaanse Regering, de namen der ondernemingen waarvan die produkten afkomstig zijn niet vermelden. De hier te trekken conclusies zijn vrij eenvoudig. Gelijk bekend, heeft de Commissie vrij stellig enkele op de kaarten vermelde elementen van binnenlandse beastingen betwist; ook indien men deze bezwaren verwerpt, indien men het juist acht, dat het totaal dier belastingen in aanmerking wordt genomen, is het resultaat het volgende: het globale tarief voor de teruggave (X lire per kg) blijft lager dan het totaal der binnenlandse belastingen op de beide types van automobielen (9 lire per kg, tegenover respectievelijk 12.03 en 10.22); het overschrijdt evenwel het totaal voor koelkasten (teruggave eveneens van 9 lire per kg, tegenover respectievelijk 5-40 en 5.75); het is eveneens hoger voor de pannen (teruggave van 44 lire per kg tegenover 24.57 en 26.36 te restitueren binnenlandse belastingen).

Wij menen dan ook op grond van Uw arrest van 1 december 1965 het volgende te moeten concluderen: daar de Italiaanse Republiek niet is geslaagd in het haar opgelegde bewijs dat de door haar gekozen globale methode in alle gevallen binnen de dwingend voorgeschreven grenzen van artikel 96 blijft, levert het aanwenden van die methode een schending harerzijds van bedoeld artikel op.

Anderzijds betreft het hier een wellicht vergeeflijke misslag en met de door U te geven beslissing wordt het debat stellig niet gesloten. Niet geheel ten onrechte merkte de gemachtigde van verweerster bij pleidooi op dat artikel 96 voor de berekening der teruggaven geen enkele methode definieert en dat de Commissie, die de Italiaanse Republiek de bevoegdheid ontzegt een globale methode toe te passen, geen enkel initiatief heeft genomen om de te volgen weg aan te geven: noch verordening, noch richtlijn (zoals bij voorbeeld die welke zij krachtens artikel 122 aan de Raad voorstelde voor de bij dezelfde wet verleende teruggaven bij uitvoer naar derde landen). Het zal aan partijen staan om gezamenlijk de consequenties uit Uw arrest te trekken en tot overeenstemming te geraken over een methode die aan de eisen zowel van artikel 96 als van de praktijk voldoet.