ARREST VAN HET HOF VAN 29 JUNI 1978. - BENZINE EN PETROLEUM HANDELSMAATSCHAPPIJ BV EN ANDEREN TEGEN COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. - (" AARDOLIECRISIS "). - ZAAK NO. 77/77.



Jurisprudentie 1978 bladzijde 01513

Griekse bijz. uitgave bladzijde 00483

Portugese bijz. uitgave bladzijde 00525

Spaanse bijz. uitgave bladzijde 00459



Samenvatting

Partijen

Onderwerp

Overwegingen van het arrest

Beslissing inzake de kosten

Dictum



Trefwoorden

1 . BEROEP TOT NIETIGVERKLARING - BESCHIKKING , HOUDENDE VASTSTELLING VAN EEN INBREUK OP DE MEDEDINGINGSVOORSCHRIFTEN - GELDSTRAFFEN - NIET-OPLEGGING DAARVAN - PROCESBELANG

( EEG-VERDRAG , ARTT . 85 , 86 EN 173 , TWEEDE ALINEA )

2 . CONJUNCTUURBELEID - BEVOORRADINGSMOEILIJKHEDEN - COMMUNAUTAIRE MAATREGELEN - ACHTERWEGE BLIJVEN DAARVAN - MACHTSPOSITIE - MISBRUIK - VERBOD - DOOR DE COMMISSIE TE BETRACHTEN WAAKZAAMHEID

( EEG-VERDRAG , ARTT . 86 EN 103 )

3 . MEDEDINGING - MACHTSPOSITIE - MARKT VOOR HET BETROKKEN PRODUKT - BEVOORRADINGSMOEILIJKHEDEN - BEPERKINGEN VAN DE LEVERINGEN AAN KOPERS - VERSCHILLEND REDUCTIEPERCENTAGE - MISBRUIK - AFWEZIGHEID DAARVAN - TOEPASSING VAN EENZELFDE PERCENTAGE - VERPLICHTING - RECHTSGRONDSLAG

( EEG-VERDRAG , ARTT . 86 EN 103 )

Samenvatting

1 . WANNEER IN EEN KRACHTENS DE ARTIKELEN 85 EN 86 VAN HET VERDRAG GENOMEN BESCHIKKING DE OPLEGGING VAN GELDSTRAFFEN ACHTERWEGE BLIJFT , SLUIT ZULKS NIET UIT DAT DE GEADRESSEERDEN ER BELANG BIJ HEBBEN DE RECHTMATIGHEID DIER BESCHIKKING DOOR HET HOF VAN JUSTITIE TE DOEN ONDERZOEKEN , EN DERHALVE EEN BEROEP TOT NIETIGVERKLARING KRACHTENS ARTIKEL 173 VAN HET VERDRAG IN TE STELLEN .

2 . HET ONTBREKEN VAN EEN OP ARTIKEL 103 VAN HET VERDRAG GEBASEERDE REGELING WELKE BIJ DE CONJUNCTUUR PASSENDE MAATREGELEN MOGELIJK MAAKT , VERMAG DE COMMISSIE NIET TE ONTSLAAN VAN HAAR VERPLICHTING OM ONDER ALLE OMSTANDIGHEDEN , ZOWEL ONDER NORMALE MARKTVOORWAARDEN ALS ONDER BIJZONDERE VOORWAARDEN WAARBIJ DE MEDEDINGINGSPOSITIE DER ONDERNEMERS BIJZONDER ERNSTIG WORDT BEDREIGD , OP EEN STIPTE NALEVING VAN HET VERBOD VAN ARTIKEL 86 VAN HET VERDRAG TOE TE ZIEN .

3 . DAT EEN LEVERANCIER DIE EEN MACHTSPOSITIE INNEEMT , IN TIJD VAN SCHAARSTE OP LEVERINGEN AAN EEN ZIJNER GELEGENHEIDSAFNEMERS EEN ANDER KORTINGSPERCENTAGE TOEPAST DAN OP DIE AAN DOOR LANGLOPENDE CONTRACTEN GEBONDEN AFNEMERS , IS NIET ALS MISBRUIK VAN DIE MACHTSPOSITIE TE BESCHOUWEN .

IN ZULK EEN GEVAL KAN DE VERPLICHTING OM JEGENS ALLE AFNEMERS EENZELFDE REDUCTIEPERCENTAGE TOE TE PASSEN , SLECHTS VOORTVLOEIEN UIT MAATREGELEN GENOMEN IN HET KADER VAN HET VERDRAG , IN HET BIJZONDER VAN ARTIKEL 103 , DAN WEL , BIJ GEBREKE DAARVAN , GENOMEN DOOR DE NATIONALE GEZAGSORGANEN .

Partijen

IN DE ZAAK 77/77

1 . BENZINE EN PETROLEUM HANDELSMAATSCHAPPIJ BV TE AMSTERDAM ,

2 . BRITISH PETROLEUM RAFFINADERIJ NEDERLAND NV TE ROZENBURG ,

3 . BRITISH PETROLEUM MAATSCHAPPIJ NEDERLAND BV TE AMSTERDAM ,

TEN DEZE VERTEGENWOORDIGD EN BIJGESTAAN DOOR G . VAN HECKE , ADVOCAAT BIJ HET HOF VAN CASSATIE TE BRUSSEL , L . P . VAN DEN BLINK , ADVOCAAT TE AMSTERDAM , I . VAN BAEL , ADVOCAAT TE BRUSSEL EN D . J . GIJLSTRA , ADVOCAAT TE AMSTERDAM , DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG BIJ DE ALDAAR GEVESTIGDE ADVOCAAT J . C . WOLTER , 2 , RUE GOETHE ,

VERZOEKSTERS ,

TEGEN

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN , TEN DEZE VERTEGENWOORDIGD DOOR HAAR JURIDISCH ADVISEUR B . VAN DER ESCH , ALS GEMACHTIGDE , DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG BIJ HAAR JURIDISCH ADVISEUR M . CERVINO , BATIMENT JEAN MONNET , KIRCHBERG ,

VERWEERSTER ,

Onderwerp

BETREFFENDE : NIETIGVERKLARING VAN DE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VAN 19 APRIL 1977 INZAKE EEN PROCEDURE OP GROND VAN ARTIKEL 86 VAN HET EEG-VERDRAG ( IV/28.841 - ABG/AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN WERKZAAM IN NEDERLAND ; PB L 117 VAN 1977 )

Overwegingen van het arrest

1OVERWEGENDE DAT DE NEDERLANDSE VENNOOTSCHAPPEN BENZINE EN PETROLEUM HANDELSMAATSCHAPPIJ BV , BRITISH PETROLEUM RAFFINADERIJ NEDERLAND NV EN BRITISH PETROLEUM MAATSCHAPPIJ NEDERLAND BV ( HIERNA TEZAMEN TE NOEMEN : BP ) IN EEN OP 1 JULI 1977 TER GRIFFIE INGEKOMEN VERZOEKSCHRIFT HET HOF HEBBEN VERZOCHT OM VERNIETIGING VAN BESCHIKKING 77/327/EEG , DOOR DE COMMISSIE OP 19 APRIL 1977 VASTGESTELD NA INGEWONNEN ADVIES VAN HET ADVIESCOMITE VOOR MEDEDINGINGSREGELINGEN EN ECONOMISCHE MACHTSPOSITIES , BETREFFENDE EEN PROCEDURE OP GROND VAN ARTIKEL 86 VAN HET EEG-VERDRAG , AANGEVANGEN BIJ EEN DAARTOE STREKKEND , OP 4 JANUARI 1974 AAN DE COMMISSIE GEDAAN VERZOEK VAN DE NEDERLANDSE MAATSCHAPPIJEN AARDOLIE BELANGEN GEMEENSCHAP BV ( ABG ) EN AVIA NEDERLAND CV ( AVIA );

2DAT BEDOELDE BESCHIKKING OP 25 APRIL 1977 IS BETEKEND AAN DE GEADRESSEERDEN , DIE IN NEDERLAND DE PRODUKTIE EN DE VERHANDELING VAN AARDOLIEPRODUKTEN BEDRIJVEN , EN IS GEPLAATST IN HET PUBLIKATIEBLAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN NR . L 117 VAN 9 MEI 1977 , BLZ . 1 ;

3DAT DE COMMISSIE BIJ DE BESTREDEN BESCHIKKING DEZE VENNOOTSCHAPPEN TEN LASTE LEGT DAT ZIJ IN DE CRISISPERIODE NOVEMBER 1973 - MAART 1974 JEGENS ABG , DIE TEN BEHOEVE VAN DE NEGENTIEN LEDEN VAN DE AVIA-GROEP ALS AANKOOPCENTRALE OPTREEDT , MISBRUIK VAN EEN MACHTSPOSITIE ZOU HEBBEN GEMAAKT ;

4DAT HET IN DE BESTREDEN BESCHIKKING BEDOELDE TIJDVAK DE PERIODE IS WAARIN ZICH MET BETREKKING TOT AARDOLIEPRODUKTEN EEN BEVOORRADINGSCRISIS VOORDEED , WELKE , VEROORZAAKT DOOR DE PRODUKTIEBEPERKING WAARTOE IN NOVEMBER 1973 IN EEN GROOT AANTAL PRODUCERENDE LANDEN WERD OVERGEGAAN , ZICH MET NAME IN NEDERLAND DEED GEVOELEN ALS GEVOLG VAN HET EMBARGO WAARVAN DIE STAAT VANAF DECEMBER 1973 HET VOORWERP IS GEWEEST , HETWELK TOT EEN AANZIENLIJKE VERMINDERING VAN DE IMPORTEN VAN RUWE AARDOLIE HEEFT GELEID ;

5DAT DE COMMISSIE , HOEWEL ZIJ BP VERWIJT ARTIKEL 86 VAN HET VERDRAG TE HEBBEN GESCHONDEN , NIETTEMIN IN AANMERKING HEEFT GENOMEN DAT HET OPTREDEN VAN HET RIJKSBUREAU VOOR AARDOLIE PRODUKTEN , INGESTELD BIJ MINISTERIEEL BESLUIT 573/814 VAN 13 NOVEMBER 1973 , BIJ DE AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN TWIJFEL HEEFT KUNNEN DOEN RIJZEN AANGAANDE HUN VERPLICHTINGEN JEGENS HUN AFNEMERS , ALSOOK DAT BP HEEFT KUNNEN MENEN DAT DE VOORSCHOTTEN IN BENZINE OP DE RUWE AARDOLIE HAAR GEDEELTELIJK KONDEN ONTLASTEN VAN DE VERPLICHTING GEDURENDE DE CRISIS AAN ABG TE LEVEREN ;

6DAT ZIJ , MEER IN HET ALGEMEEN , HEEFT GEMEEND DAT DE OP DE NEDERLANDSE MARKT HEERSENDE ONZEKERHEID DOORDAT MEN NIET WIST HOE DE CRISIS ZICH GING ONTWIKKELEN , DE BEOORDELING WELKE KORTINGEN OP DE LEVERINGEN MOESTEN WORDEN TOEGEPAST HEEFT BEMOEILIJKT ;

7DAT OP GROND VAN EEN EN ANDER DE BESTREDEN BESCHIKKING HEEFT GEOORDEELD DAT ER TER ZAKE GEEN AANLEIDING BESTOND OM AAN BP GELDBOETEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 15 , LID 2 , VAN VERORDENING 17 OP TE LEGGEN ;

8OVERWEGENDE DAT VERZOEKSTERS DAARENTEGEN BETOGEN DAT DE COMMISSIE IN CASU IS UITGEGAAN VAN EEN MACHTSPOSITIE-BEGRIP DAT OP EEN ONJUISTE LEZING VAN ARTIKEL 86 VAN HET VERDRAG BERUST EN DAT ZIJ HET AAN BP GEMAAKTE VERWIJT DIE POSITIE TE HEBBEN MISBRUIKT , OP EEN ONGENOEGZAME BEOORDELING DER FEITELIJKE EN JURIDISCHE MARKTVOORWAARDEN GRONDT ;

9DAT ZIJ VOORTS BETOGEN DAT EEN OPTREDEN DER COMMISSIE KRACHTENS ARTIKEL 86 VAN HET VERDRAG IN DIT GEVAL WEL BIJZONDER ONTOELAATBAAR IS ' ' IN HET LICHT VAN ' S RAADS RICHTLIJN 73/238/EEG VAN 24 JULI 1973 BETREFFENDE DE MAATREGELEN TER VERMINDERING VAN DE GEVOLGEN VAN MOEILIJKHEDEN BIJ DE BEVOORRADING MET RUWE AARDOLIE EN MET AARDOLIEPRODUKTEN ' ' ( PB L 228 VAN 1973 , BLZ . 1 - WAARBIJ DE REGERINGEN , EN NIET DE AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN MET DE VERDELING VAN DE BESCHIKBARE RUWE PETROLEUM EN AARDOLIEPRODUKTEN ZOUDEN ZIJN BELAST ;

10DAT IN HET TIJDVAK VAN BEPERKTE BEVOORRADING IN 1973-1974 JUIST DE NOODZAAK VAN DUIDELIJKER AFBAKENING DER VERANTWOORDELIJKHEDEN ZOU ZIJN GEBLEKEN , ALSOOK DE BEHOEFTE AAN RICHTLIJNEN , UIT HOOFDE VAN ARTIKEL 103 VAN HET VERDRAG EN GERICHT ZOWEL TOT DE GROTE AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN DIE ZICH MET DE BEVOORRADING BEZIG HOUDEN ALS TOT DE REGERINGEN ;

11DAT VERZOEKSTERS TEN SLOTTE BETOGEN DAT DE OMSTANDIGHEID DAT HUN IN DE BESTREDEN BESCHIKKING GEEN GELDBOETE WERD OPGELEGD , NIET VERMAG AF TE DOEN AAN HUN BELANG DOOR HET HOF DE ONGEGRONDHEID TE ZIEN UITGESPROKEN VAN HET VERWIJT HEN GEMAAKT DOOR DIE BESCHIKKING WELKE , ZO ZIJ IN STAND BLEEF , BOVENDIEN GROND ZOU KUNNEN VERSCHAFFEN AAN EEN TEGEN BP BIJ DE NATIONALE RECHTER IN TE STELLEN SCHADEVERGOEDINGSACTIE ;

12OVERWEGENDE DAT DE COMMISSIE VOLGENS DE ARTIKELEN 15 , LID 1 , EN 16 , LID 1 , VAN VERORDENING 17 , BIJ BESCHIKKING AAN ONDERNEMINGEN OF ONDERNEMINGSVERENIGINGEN GELDBOETEN DAN WEL DWANGSOMMEN ' ' KAN ' ' OPLEGGEN ;

13DAT WANNEER IN EEN KRACHTENS DE ARTIKELEN 85 EN 86 VAN HET VERDRAG GENOMEN BESCHIKKING DE OPLEGGING VAN GELDSTRAFFEN ACHTERWEGE BLIJFT , ZULKS NIET UITSLUIT DAT DE GEADRESSEERDEN ER BELANG BIJ HEBBEN DE RECHTMATIGHEID DIER BESCHIKKING DOOR HET HOF VAN JUSTITIE TE DOEN ONDERZOEKEN , EN DERHALVE EEN BEROEP TOT NIETIGVERKLARING KRACHTENS ARTIKEL 173 VAN HET VERDRAG IN TE STELLEN ;

14OVERWEGENDE VOORTS DAT ZO ARTIKEL 103 VAN HET VERDRAG MET DE BEPALING DAT ' ' DE LID-STATEN . . . HUN CONJUNCTUURPOLITIEK ( BESCHOUWEN ) ALS EEN AANGELEGENHEID VAN GEMEENSCHAPPELIJK BELANG ' ' , DE GEMEENSCHAP AL DE MOGELIJKHEID BIEDT OM DOOR PASSENDE MAATREGELEN EN MET INACHTNEMING VAN DE COMMUNAUTAIRE DOELSTELLINGEN , HET HOOFD TE BIEDEN AAN CONJUNCTURELE BEZWAREN , HET VAN TOEPASSING IS IN SAMENHANG MET DE BEPALINGEN BETREFFENDE HET GEMEENSCHAPPELIJK ECONOMISCH BELEID , EN DERHALVE OP EEN ANDER PLAN DAN DAT DER VERDRAGSBEPALINGEN BETREFFENDE DE MEDEDINGING , ZOALS IN DE ARTIKELEN 85 EN 86 VERVAT ;

15DAT DAN OOK HET ONTBREKEN VAN EEN GENOEGZAME , IN HET BIJZONDER OP ARTIKEL 103 VAN HET VERDRAG GEBASEERDE REGELING WELKE BIJ DE CONJUNCTUUR PASSENDE MAATREGELEN MOGELIJK MAAKT , OFSCHOON HET EEN MISKENNING INHOUDT VAN HET BEGINSEL DER GEMEENSCHAPPELIJKE SOLIDARITEIT , DAT TOT DE FUNDAMENTEN DER GEMEENSCHAP BEHOORT , ALSOOK EEN VERZUIM DAT TE ERNSTIGER MOET WORDEN GEACHT NU IN LID 4 VAN ARTIKEL 103 JUIST UITDRUKKELIJK IS BEPAALD DAT ' ' DE BIJ DIT ARTIKEL BEPAALDE PROCEDURES . . . EVENEENS VAN TOEPASSING ( ZIJN ) INGEVAL ZICH MOEILIJKHEDEN VOORDOEN IN DE VOORZIENING VAN BEPAALDE PRODUKTEN ' ' , DE COMMISSIE NOCHTANS NIET VERMAG TE ONTSLAAN VAN HAAR VERPLICHTING OM ONDER ALLE OMSTANDIGHEDEN , ZOWEL ONDER NORMALE MARKTVOORWAARDEN ALS ONDER BIJZONDERE VOORWAARDEN WAARBIJ DE MEDEDINGINGSPOSITIE DER ONDERNEMERS BIJZONDER ERNSTIG WORDT BEDREIGD , OP EEN STIPTE NALEVING VAN HET VERBOD VAN ARTIKEL 86 VAN HET VERDRAG TOE TE ZIEN ;

16OVERWEGENDE DAT DE BESTREDEN BESCHIKKING TOT DE VASTSTELLING KOMT , DAT IN CASU EEN MACHTSPOSITIE WERD INGENOMEN NIET SLECHS DOOR BP JEGENS HAAR KOPERS , DOCH EVENEENS DOOR DE ONDERSCHEIDEN GROTE INTERNATIONALE AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN DIE IN NEDERLAND RAFFINEREN OF DOEN RAFFINEREN , JEGENS HUN ONDERSCHEIDEN AFNEMERS ;

17DAT AAN DIE VASTSTELLING VOORAL OVERWEGINGEN VAN ALGEMENE AARD TEN GRONDSLAG WORDEN GELEGD , VERBAND HOUDENDE MET DE OMSTANDIGHEDEN WELKE ZICH , WAT DE BEVOORRADING MET AARDOLIEPRODUKTEN BETREFT , GEDURENDE DE CRISIS OP DE NEDERLANDSE MARKT VOORDEDEN , ALSOOK MET DE STAND DER HANDELSBETREKKINGEN WAARTOE HET OP EEN MARKT ALS DE ONDERHAVIGE ONVERMIJDELIJK ZOU KOMEN ' ' TUSSEN . . . DE VERKOPERS DIE OVER AANZIENLIJKE MARKTAANDELEN EN OVER VOORRADEN BESCHIKKEN EN . . . HUN AFNEMERS ' ' ;

18OVERWEGENDE DAT IN DE EERSTE PLAATS DIENT TE WORDEN ONDERZOCHT OF , ZELFS AL MOCHTEN SPECIFIEKE MARKTOMSTANDIGHEDEN ALS DE ONDERHAVIGE AAN DE IN NEDERLAND GEVESTIGDE GROTE AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN JEGENS HUN ONDERSCHEIDEN AFNEMERS OP HET GRONDGEBIED VAN DIE STAAT AAN MACHTSPOSITIE HEBBEN VERZEKERD , DE FEITELIJKE EN JURIDISCHE ELEMENTEN WELKE DE COMMISSIE INROEPT OM MEER IN HET BIJZONDER HET INDIVIDUEEL GEDRAG VAN BP TIJDENS DE CRISIS TE KWALIFICEREN , VEROORLOVEN DIT GEDRAG ALS WEDERRECHTELIJK MISBRUIK IN DE ZIN VAN ARTIKEL 86 VAN HET VERDRAG AAN TE MERKEN ;

19OVERWEGENDE DAT IN DE BESTREDEN BESCHIKKING AAN BP WORDT VERWETEN DAT ZIJ MISBRUIK HEEFT GEMAAKT VAN HAAR MACHTSPOSITIE OP DE BETROKKEN MARKT DOOR ZONDER DAARVOOR EEN OBJECTIEVE VERKLARING TE KUNNEN GEVEN HAAR LEVERINGEN AAN ABG AANZIENLIJK TE BEPERKEN , EN WEL IN VEEL VERDERGAANDE MATE DAN DE LEVERINGEN AAN AL HAAR ANDERE AFNEMERS ;

20DAT ZIJ ZODOENDE AAN DEZE MAATSCHAPPIJ VERWIJT ABG ' S MARKTPOSITIE STELLIG , RECHTSTREEKS EN WEZENLIJK TE HEBBEN BENADEELD EN ZICH TE HEBBEN GEDRAGEN OP EEN WIJZE WELKE HET BESTAAN VAN ABG IN GEVAAR KON BRENGEN ;

21DAT AL WORDT IN GENOEMDE BESCHIKKING AAN ONDERNEMINGEN MET EEN MACHTSPOSITIE DE MOGELIJKHEID TOEGEGEVEN OM REKENING TE HOUDEN MET BEPAALDE BIJZONDERHEDEN EN BEPAALDE VERSCHILLEN IN DE POSITIE HUNNER AFNEMERS DAARIN TOCH WORDT OVERWOGEN DAT EEN ONDERNEMING MET EEN MACHTSPOSITIE , WIL ZIJ MISBRUIKEN ALS BEDOELD IN ARTIKEL 86 VERMIJDEN , DE BESCHIKBARE HOEVEELHEDEN ' ' OP BILLIJKE WIJZE ' ' OVER AL HAAR AFNEMERS MOET VERDELEN ;

22DAT TEN AANZIEN VAN ZODANIGE VERDELING VOORTS NADER WORDT VASTGESTELD DAT INGEVAL VAN EEN ALGEMENE BEVOORRADINGSCRISIS ALLE ZELFSTANDIGE ONDERNEMINGEN IN DE EERSTE PLAATS VAN HUN VASTE LEVERANCIERS AFHANKELIJK ZIJN , EN DAT DE KORTINGEN OP DE LEVERINGEN AAN AFNEMERS IN PERIODEN VAN SCHAARSTE DIENDEN TE WORDEN TOEGEPAST OP BASIS VAN EEN REFERENTIEPERIODE , ALS HOEDANIG HET AAN DE CRISIS VOORAFGAANDE JAAR ZOU MOETEN WORDEN AANGEHOUDEN ;

23DAT IN DE BESCHIKKING OP GROND VAN DIT EEN EN ANDER WORDT GECONCLUDEERD DAT BP JEGENS ABG HEEFT GEDISCRIMINEERD , AANGEZIEN DE DOOR BP AAN ABG TOEGESTANE VOORSCHOTTEN VAN BEZINE OP RUWE AARDOLIE IN CASU GEEN ' ' ANDERE ' ' BEHANDELING VAN ABG DAN DIE VAN ANDERE AFNEMERS RECHTVAARDIGDEN ;

24OVERWEGENDE DAT VASTSTAAT DAT BP OP 21 NOVEMBER 1972 HAAR SINDS 1968 BESTAANDE OVEREENKOMST MET ABG HEEFT OPGEZEGD EN DAARMEDE HAAR HANDELSBETREKKINGEN MET DIE VENNOOTSCHAP , WAT HAAR BEVOORRADING MET MOTORBRANDSTOF BETREFT , HEEFT BEEINDIGD ;

25DAT NA DE OPZEGGING DIER OVEREENKOMST , WELKE IN OP 17 JANUARI 1973 TUSSEN BP EN ABG GEWISSELDE BRIEVEN IS BEVESTIGD , LAATSTGENOEMDE VENNOOTSCHAP , MET NAME OP ADVIES VAN DE NEDERLANDSE REGERING , HEEFT GETRACHT OP DE INTERNATIONALE MARKT RUWE AARDOLIE AAN TE KOPEN VOOR RAFFINAGE ;

26DAT VOORTS TUSSEN BP EN ABG IS OVEREENGEKOMEN DAT ABG , TER VERKRIJGING VAN MOTORBRANDSTOF UIT HAAR EIGEN RUWE AARDOLIE , BP ' S RAFFINAGE-CAPACITEIT MOCHT GEBRUIKEN ;

27DAT BP , GEZIEN DIE OVEREENKOMST - EN NADAT ABG REEDS VOOR DE CRISIS MOEILIJKHEDEN HAD ONDERVONDEN BIJ HAAR POGINGEN ZICHZELF MET RUWE AARDOLIE TE BEVOORRADEN - AAN ABG BENZINEVOORSCHOTTEN TOT EEN HOEVEELHEID VAN 250 000 M RUWE AARDOLIE UIT HAAR EIGEN VOORRAAD HEEFT TOEGEKEND , WELK VOORSCHOT ABG VOOR 1 JANUARI 1974 MOEST RESTITUEREN ;

28DAT BP ' S OPZEGGING - IN NOVEMBER 1972 - VAN HAAR HANDELSBETREKKINGEN MET ABG , BLIJKENS DE BESTREDEN BESCHIKKING , PLAATS VOND IN HET KADER VAN DE REORGANISATIE VAN BP ' S OPERATIONELE ACTIVITEITEN , DIE NOODZAKELIJK WAS GEWORDEN DOOR DE NATIONALISATIE VAN OMVANGRIJKE BELANGEN IN DE PRODUKTIESECTOREN EN DOOR HET NEMEN VAN DEELNEMINGEN IN DE WINNINGSBEDRIJVEN DOOR DE OLIEPRODUCERENDE STATEN , EN DERHALVE HAAR VERKLARING VINDT IN OVERWEGINGEN WELKE VREEMD WAREN AAN HAAR BETREKKING TOT ABG ;

29DAT DAARUIT VOLGT DAT ABG JEGENS BP TIJDENS DE CRISIS , EN REEDS VANAF NOVEMBER 1972 , WAT DE BEVOORRADING MET MOTORBRANDSTOF BETREFT , NIET LANGER DE POSITIE VAN EEN CONTRACTUELE AFNEMER , DOCH DIE VAN EEN GELEGENHEIDSAFNEMER INNAM ;

30DAT HET IN DE BESTREDEN BESCHIKKING GEHULDIGD BEGINSEL DAT DE KORTINGEN OP DE LEVERINGEN HADDEN MOETEN WORDEN BECIJFERD OP BASIS VAN EEN PERIODE WELKE BEPAALD IS OP HET JAAR VOORAFGAANDE AAN DE CRISIS , AL IS HET AANNEMELIJK WANNEER ER IN DIE PERIODE TUSSEN VERKOPER EN AFNEMER BESTENDIGE BEVOORRADINGSRELATIES ZIJN AANGEHOUDEN NIET KAN WORDEN TOEGEPAST ALS DE LEVERANCIER IN DE LOOP VAN DIE PERIODE HEEFT OPGEHOUDEN ZULKE RELATIES MET ZIJN AFNEMER TE ONDERHOUDEN , VOORAL OMDAT IN AANMERKING MOET WORDEN GENOMEN DAT DE PLANNING VAN ELKE ONDERNEMING NORMALITER OP REDELIJKE PROGNOSES GEBASEERD IS ;

31DAT BOVENDIEN DE DOOR BP KRACHTENS DE ' ' PROCESSING ' ' -OVEREENKOMST TOEGESTANE VOORSCHOTTEN VAN BENZINE OP RUWE AARDOLIE , DIE HEBBEN PLAATSGEVONDEN IN HET KADER VAN EEN OVEREENKOMST WELKE UITSLUITEND DE RAFFINAGE VAN DOOR ABG GELEVERDE RUWE AARDOLIE , DOCH NIET HAAR BEVOORRADING MET MOTORBRANDSTOF BETROF , GEEN DEUGDELIJK ARGUMENT OPLEVERDEN OM DE DOOR ABG IN CASU TEN OPZICHTE VAN BP INGENOMEN POSITIE GEDURENDE VOORMELDE REFERENTIEPERIODE GELIJK TE STELLEN MET DIE VAN EEN TRADITIONELE AFNEMER VAN BP ;

32DAT WAAR ABG JEGENS BP OM AL DEZE REDENEN REEDS VERSCHEIDENE MAANDEN VOORDAT DE CRISIS UITBRAK DE POSITIE VAN EEN GELEGENHEIDSAFNEMER INNAM , AAN BP NIET KAN WORDEN VERWETEN HAAR GEDURENDE DE CRISIS EEN MINDER VOORDELIGE BEHANDELING TE HEBBEN GEGEVEN DAN HAAR TRADITIONELE KLANTENKRING ;

33DAT GEZIEN DE SCHAARSTE AAN AARDOLIEPRODUKTEN WELKE GEDURENDE BEDOELD TIJDVAK OVER DE GEHELE LIJN INTRAD EN DE DWANGPOSITIE WAARIN DE GEHELE NEDERLANDSE MARKT ZICH BEVOND , TOEPASSING DOOR BP OP ABG VAN EENZELFDE OF NAGENOEG EENZELFDE REDUCTIEPERCENTAGE ALS OP HAAR TRADITIONELE AFNEMERS , ZOU ZIJN NEERGEKOMEN OP EEN BELANGRIJKE VERMINDERING VAN DE LEVERINGEN WAAROP DIE AFNEMERS REKENDEN ;

34DAT DE PLICHT VAN EEN LEVERANCIER OM IN TIJD VAN SCHAARSTE OP ZIJN LEVERINGEN AAN ALLE AFNEMERS , ONGEACHT DE MET ZIJN TRADITIONELE AFNEMERS AANGEGANE VERBINTENISSEN , EENZELFDE REDUCTIEPERCENTAGE TOE TE PASSEN , SLECHTS ZOU KUNNEN VOORTVLOEIEN UIT MAATREGELEN GENOMEN IN HET KADER VAN HET VERDRAG , IN HET BIJZONDER VAN ARTIKEL 103 , DAN WEL , BIJ GEBREKE DAARVAN , DOOR DE NATIONALE GEZAGSORGANEN ;

35OVERWEGENDE DAT DE NEDERLANDSE OVERHEID BIJ ONTBREKEN VAN ZULKE COMMUNAUTAIRE MAATREGELEN , IN HET KADER VAN DE DISTRIBUTIEWET 1939 OP 13 NOVEMBER 1973 VOORMELD RIJKSBUREAU VOOR AARDOLIE PRODUKTEN ( RBAP ) HEEFT INGESTELD , TEN EINDE HET HOOFD TE BIEDEN AAN DE MOEILIJKHEDEN , GEDURENDE DE CRISIS DOOR DE KOPERS VAN AARDOLIEPRODUKTEN ONDERVONDEN ;

36DAT VOLGENS EEN OFFICIELE MEDEDELING IN DE NEDERLANDSE STAATSCOURANT VAN 14 NOVEMBER 1973 , HET RBAP BELAST WAS MET HET REGELEN VAN DE VOORZIENING MET AARDOLIEPRODUKTEN EN , VOOR HET GEVAL DAT DE ONTWIKKELINGEN DAARTOE AANLEIDING ZOUDEN GEVEN , EEN EVENTUELE DISTRIBUTIE VAN DEZE PRODUKTEN VOOR TE BEREIDEN EN DEZE TE ZIJNER TIJD UIT TE VOEREN ;

37DAT UIT DE DOOR DE NEDERLANDSE OVERHEID GEGEVEN BESCHRIJVING , ZOALS DIE IN DE BESTREDEN BESCHIKKING IS WEERGEGEVEN , BLIJKT DAT ZOWEL IN HET TIJDVAK VAN 12 JANUARI TOT 4 FEBRUARI 1974 ALS BUITEN DIE PERIODE HET RBAP DE IN MOEILIJKHEDEN VERKERENDE VERBRUIKERS OF HANDELAREN HEEFT ONDERSTEUND ;

38DAT HET RBAP DAARTOE AANSTONDS EEN SPECIAAL VERDELINGSPROGRAMMA HEEFT OPGESTELD , TEN EINDE IN DE BEHOEFTEN VAN ABG TE VOORZIEN ZONDER EVENWEL DE GROTE AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN , BP DAARONDER BEGREPEN , TE DWINGEN BIJ HAAR LEVERINGEN AAN ALLE AFNEMERS EENZELFDE REDUCTIEPERCENTAGE TOE TE PASSEN ;

39DAT ABG ZICH IN HET TIJDVAK VAN SCHAARSTE DOOR TUSSENKOMST VAN HET RBAP VOOR HAAR VOORZIENING MET MOTORBRANDSTOF HEEFT KUNNEN WENDEN TOT DE ANDERE GROTE AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN DIE IN DE OLIE CONTACT COMMISSIE ( OCC ) WAREN VERENIGD ;

40DAT TROUWENS , HOEWEL HET OPTREDEN VAN HET RBAP GEEN DWINGEND KARAKTER HAD , DOCH BEPERKT BLEEF TOT EEN BEROEP OP VRIJWILLIGE BIJDRAGEN VAN DE AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN , ABG NIETTEMIN VAN DE ZIJDE VAN DE NATIONALE GEZAGSORGANEN , AANVANKELIJK HANDELENDE BIJ WEGE VAN HET RBAP EN VERVOLGENS RECHTSTREEKS DOOR DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN , VOORTDURENDE STEUN HEEFT ONDERVONDEN WELKE , NAAR MATE ZIJ ERNSTIGER IN MOEILIJKHEDEN GERAAKTE , OP EEN STEEDS DUIDELIJKER INTERVENTIE NEERKWAM , BESTAANDE IN EEN BEHARTIGING DOOR HET RPAP VAN DE BEHOEFTEN AAN MOTORBRANDSTOF VAN ABG ' S NIET-CONTRACTUELE AFNEMERS , DE OPRICHTING VAN EEN POOL , UITSLUITEND BESTEMD TER BEVOORRADING VAN ABG , ALSOOK , TOEN ABG ' S POSITIE KRITIEK WERD , IN TOT DE GROTE AARDOLIEMAATSCHAPPIJEN GERICHTE BESLUITEN DIE BEVOORRADINGSDWANG INHIELDEN ;

41DAT UIT BIJLAGE 1 DER BESCHIKKING BOVENDIEN BLIJKT DAT ABG GEDURENDE DE SCHAARSTEPERIODE , DE MAAND FEBRUARI 1974 UITGEZONDERD , BUITEN DE IN HET OCC VERENIGDE OLIEMAATSCHAPPIJEN OM VAN DE ZIJDE VAN 13 ANDERE MAATSCHAPPIJEN HOEVEELHEDEN MOTORBRANDSTOF HEEFT KUNNEN BETREKKEN DIE GEDURENDE DE EERSTE DRIE MAANDEN VAN DE CRISIS 32,5 % A 37 % VAN HAAR NORMALE BEVOORRADING HEBBEN BELOPEN ;

42DAT TEN SLOTTE VASTSTAAT DAT ABG , DANKZIJ DEZE STEUN EN DE DOOR DE MARKT GEBODEN BEVOORRADINGSMOGELIJKHEDEN , BUITEN DE LEVERANTIES VAN BP OM IN DE LOOP VAN DE CRISIS HEEFT KUNNEN BESCHIKKEN OVER EEN BEVOORRADING WELKE , OFSCHOON VAN BEPERKTE OMVANG , VOORAL ALS GEVOLG VAN HET FEIT DAT DE PRODUKTEN OVER DE GEHELE LIJN SCHAARS WERDEN , HAAR NOCHTANS IN STAAT HEEFT GESTELD DE AAN DE CRISIS VERBONDEN MOEILIJKHEDEN TEBOVEN TE KOMEN ;

43DAT HET , GEZIEN DEZE OMSTANDIGHEDEN , DAN OOK NIET BLIJKT DAT BP IN DE GEGEVEN OMSTANDIGHEDEN JEGENS ABG MISBRUIK VAN EEN MACHTSPOSITIE HEEFT GEMAAKT IN DE ZIN VAN ARTIKEL 86 VAN HET VERDRAG ;

44DAT DIT ZO ZIJNDE , DE BESTREDEN BESCHIKKING DIENT TE WORDEN VERNIETIGD ;

Beslissing inzake de kosten

TEN AANZIEN VAN DE KOSTEN

45OVERWEGENDE DAT VOLGENS ARTIKEL 69 , LID 2 , VAN HET REGLEMENT VOOR DE PROCESVOERING , DE IN HET ONGELIJK GESTELDE PARTIJ IN DE KOSTEN WORDT VERWEZEN ;

46DAT VERWEERSTER IN HET ONGELIJK GESTELD IS EN DERHALVE IN DE KOSTEN MOET WORDEN VERWEZEN ;

Dictum

HET HOF VAN JUSTITIE ,

RECHTDOENDE :

1 . VERNIETIGT DE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE VAN 19 APRIL 1977 ( 77/327 / EEG ), GEPLAATST IN HET PUBLIKATIEBLAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN NR . L 117 VAN 9 MEI 1977 , BLZ . 1 ;

2 . VERWIJST VERWEERSTER IN DE KOSTEN VAN HET GEDING .