Zaak C‑541/15

Procedure ingeleid door Mircea Florian Freitag

(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door het Amtsgericht Wuppertal)

„Prejudiciële verwijzing – Burgerschap van de Unie – Artikel 21 VWEU – Vrijheid om in de lidstaten te reizen en te verblijven – Staatsburger die zowel de nationaliteit van de lidstaat van zijn verblijf bezit als die van de lidstaat van zijn geboorte – Wijziging van de familienaam in de lidstaat van geboorte die niet heeft plaatsgevonden tijdens een gewoon verblijf in die lidstaat – Naam die overeenkomt met de geboortenaam – Verzoek tot inschrijving van die naam in het register van de burgerlijke stand van de lidstaat van verblijf – Afwijzing van dat verzoek – Grond – Naam die niet tijdens een gewoon verblijf is verworven – Bestaan in het nationale recht van andere procedures ter verkrijging van de erkenning van die naam”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Tweede kamer) van 8 juni 2017

Burgerschap van de Unie – Recht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven – Nationale regeling betreffende de voorwaarden voor inschrijving van de familienaam van een persoon in het register van de burgerlijke stand – Weigering van een lidstaat om van een van zijn staatsburgers, die eveneens de nationaliteit van een andere lidstaat bezit, de rechtmatig niet tijdens een gewoon verblijf in die andere lidstaat verworven familienaam, die overeenstemt met diens geboortenaam, te erkennen – Ontoelaatbaarheid – Beperking – Bestaan van andere nationale bepalingen die de erkenning van die naam mogelijk maken

(Art. 21 VWEU)

Artikel 21 VWEU moet aldus worden uitgelegd dat het zich ertegen verzet dat het bureau van de burgerlijke stand van een lidstaat weigert om de familienaam die een staatsburger van die lidstaat rechtmatig in een andere lidstaat – waarvan deze staatsburger eveneens de nationaliteit bezit – heeft verworven, en die overeenstemt met diens geboortenaam, te erkennen en in te schrijven in het register van de burgerlijke stand, en deze weigering baseert op een bepaling van nationaal recht die de mogelijkheid om middels een aangifte bij het bureau van de burgerlijke stand om een dergelijke inschrijving te verkrijgen afhankelijk stelt van de voorwaarde dat die naam is verworven tijdens een gewoon verblijf in die andere lidstaat, tenzij er in het nationale recht andere bepalingen bestaan die de erkenning van die naam daadwerkelijk mogelijk maken.

Uit vaste rechtspraak blijkt dat bij de huidige stand van het Unierecht de regels betreffende de inschrijving van de familienaam van een persoon in de akten van de burgerlijke stand weliswaar onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen, maar dat de lidstaten bij de uitoefening van deze bevoegdheid het Unierecht in acht dienen te nemen en in het bijzonder de bepalingen van het VWEU betreffende de vrijheid van elke burger van de Unie om op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven (arresten van 2 oktober 2003, Garcia Avello, C‑148/02, EU:C:2003:539, punt 25; 14 oktober 2008, Grunkin en Paul, C‑353/06, EU:C:2008:559, punt 16; 22 december 2010, Sayn-Wittgenstein,C‑208/09, EU:C:2010:806, punten 38 en 39; 12 mei 2011, Runevič-Vardyn en Wardyn, C‑391/09, EU:C:2011:291, punt 63, en 2 juni 2016, Bogendorff von Wolffersdorff, C‑438/14, EU:C:2016:401, punt 32).

Om een regeling als de Duitse regeling betreffende de naam in haar geheel als verenigbaar met het Unierecht te kunnen beschouwen, mogen de nationale bepalingen of procedures die het mogelijk maken een verzoek tot naamswijziging in te dienen, de uitoefening van de bij artikel 21 VWEU toegekende rechten niet onmogelijk of uiterst moeilijk maken. Uit het oogpunt van het Unierecht is het in beginsel van weinig belang op grond van welke nationale bepaling of procedure de verzoeker zijn rechten met betrekking tot zijn naam kan doen gelden.

Bij gebreke van een Unieregeling inzake de wijziging van de familienaam is het immers een aangelegenheid van het interne recht van elke lidstaat om de in het nationale recht voorziene voorwaarden te regelen die ertoe strekken, de rechten te beschermen die de justitiabelen aan het Unierecht ontlenen, mits die regels niet ongunstiger zijn dan die welke betrekking hebben op de rechten die hun oorsprong vinden in de nationale rechtsorde (gelijkwaardigheidsbeginsel), en de uitoefening van de door het Unierecht verleende rechten in de praktijk niet onmogelijk of uiterst moeilijk maken (doeltreffendheidbeginsel) (zie met name naar analogie arresten van 12 september 2006, Eman en Sevinger, C‑300/04, EU:C:2006:545, punt 67; 3 juli 2014, Kamino International Logistics en Datema Hellmann Worldwide Logistics, C‑129/13 en C‑130/13, EU:C:2014:2041, punt 75, en 8 maart 2017, Euro Park Service, C‑14/16, EU:C:2017:177, punt 36).

(zie punten 33, 41, 42, 47 en dictum)