De Hoge Autoriteit stelt allereerst dat beide beroepen tardief zijn. Immers de verzoekende vennootschappen ontvingen de kennisgeving der bestreden beschikkingen respectievelijk op 20 maart 1965 (Simet) en 19 maart 1965 (Feram). De op 21 april 1965 uit Turijn bij aangetekend postpakket verzonden verzoekschriften, kwamen op vrijdag 30 april 1965 te 17.00 uur bij de douane te Luxemburg aan, doch wegens de beide daaropvolgende feestdagen (zaterdag 1 en zondag 2 mei 1965) ontving het Hof hiervan eerst op 3 mei bericht en deed de stukken op 4 mei in ontvangst nemen, op welke datum zij ook werden ingeschreven. De Hoge Autoriteit merkt op dat, rekening houdende met de termijn „voor afstand” voor Italië, het verzoekschrift van Simet uiterlijk op 30 april 1965 en dat van Feram op 29 april 1965 ter Griffie van het Hof had moeten binnenkomen. Dit verweer heeft zij bij twee incidentele vorderingen overeenkomstig artikel 91 van het Reglement voor de procesvoering gevoerd, doch, gelijk U bekend, werden deze incidenten bij beschikkingen van 13 juli 1965 met de hoofdzaak gevoegd.

De ter zake toe te passen regels zijn de volgende.

Blijkens artikel 33, derde lid, van het E.G.K.S.-Verdrag, moeten de beroepen „worden ingesteld binnen een termijn van één maand te rekenen … van de dag van kennisgeving van de bestreden handeling”. Hierbij zij opgemerkt dat, anders dan de Hoge Autoriteit meent, het hier niet een termijn van 30 dagen, doch van 1 maand, betreft, welke derhalve varieert met het aantal dagen der verschillende maanden. Dit wil dus zeggen dat, wanneer een onderneming de kennisgeving ener beschikking op de 20° van een bepaalde maand ontving, de beroepstermijn op de 21o aanvangt en in alle gevallen eindigt in de avond van de 20o van de volgende maand.

Hieraan moeten nog de termijnen „wegens afstand” worden toegevoegd gelijk die krachtens artikel 39 van het Protocol betreffende het Statuut van het Hof van Justitie der E.G.K.S. in het Reglement zijn voorzien. Volgens Bijlage II tot genoemd Reglement worden de termijnen, „tenzij partijen haar gewone verblijfplaats in het Groothertogdom Luxemburg hebben, wegens afstand verlengd in voege als voor elk land afzonderlijk bepaald” en wel voor Italië met 10 dagen. Uit de gebezigde bewoordingen blijkt, dat het hier niet een nieuwe termijn betreft welke onmiddellijk op de voorafgaande volgt en als zodanig aan eigen regels is onderworpen, doch uitsluitend een eenvoudige verlenging van de beroepstermijn. In het zoeven geciteerde voorbeeld zou derhalve de normaliter op de 20e aflopende termijn voor een in Italië gevestigde verzoeker dus worden verlengd tot de avond van de 30e.

Bovendien, wanneer deze termijn — al of niet wegens afstand verlengd — op een zondag of een wettige feestdag verstrijkt, eindigt hij eerst aan het einde van de volgende werkdag.

Ten slotte zij er nog op gewezen dat krachtens artikel 37, paragraaf 3, van het Reglement voor de procesvoering „voor de berekening van de procestermijnen slechts de dag van nederlegging ter Griffie geldt”. Op deze bepaling, welke Uw Hof reeds enkele malen heeft toegepast, zullen wij hieronder nog terugkomen.

Het komt ons niet twijfelachtig voor dat deze regels — gelijk in het algemeen ook in de nationale rechtsstelsels — van openbare orde zijn en overtreding daarvan tot verval van recht leidt. De raadsman van verzoeksters heeft bij pleidooi tegen deze opvatting twee argumenten aangevoerd. Hij beriep zich allereerst op artikel 39 van het E.G.K.S.-protocol waar wordt bepaald : „Verval van instantie wegens het verstrijken van termijnen kan geenszins worden tegengeworpen wanneer de betrokkene het bestaan aantoont van toeval of overmacht”. Het betreft hier evenwel een uitzondering welke de regel bevestigt en krachtens dit voorschrift staat het aan verzoeker de feiten te bewijzen waarop hij zich ter rechtvaardiging van zijn verzuim beroept. Voorts werd artikel 82 van het Reglement voor de procesvoering ingeroepen : „De krachtens dit reglement bepaalde termijnen kunnen worden verlengd door de autoriteit, die deze termijnen heeft vastgesteld”. Men lette echter op de zeer beperkte strekking van deze bepaling. Procestermijnen kunnen op twee wijzen worden vastgesteld: ten eerste bij een algemeen en abstract voorschrift hetwelk op alle gedingen of een gehele categorie van gedingen van toepassing is, gelijk de beroepstermijn en de termijn wegens afstand, vastgesteld in het Verdrag, in het Protocol en in het Reglement; de termijn kan voorts bij een individuele beschikking worden bepaald en wel van geval tot geval op grond van bepaalde omstandigheden, zo bij voorbeeld de termijnen voor repliek en dupliek welke krachtens artikel 41 van het Reglement door de President van het Hof, dan wel de Kamerpresident, mogen worden vastgesteld. Leest men dit artikel in verband met artikel 40, dan kan de President alleen in zodanige gevallen — de enige dus waarin de termijn krachtens het Reglement werd bepaald — de door hem gegeven termijn verlengen. Doch zulks geldt geenszins voor de imperatief voorgeschreven beroepstermijn en de termijn wegens afstand.

Passen wij deze regels op de onderhavige zaken toe.

De op 21 april 1965 per postpakket uit Turijn verzonden verzoekschriften werden op dinsdag 4 mei 1965 ter Griffie van het Hof geregistreerd; zij waren bij een op dezelfde dag verzonden aangetekende brief aangekondigd. Deze laatste mededeling werd op 23 april 1965 ter Griffie ontvangen, doch daar zij geen enkele rechtsvordering inhield, kon zij niet als een verzoekschrift worden beschouwd.

Het is notoir, aldus verzoeksters, dat de verzending van poststukken van Italië naar Luxemburg normaal 3 of 4 dagen, of hoogstens 5 dagen pleegt te duren. De uitzonderlijke vertraging welke in het onderhavige geval optrad, zou derhalve slechts aan een verzuim der posterijen mogen worden toegeschreven, zij het dat niet nauwkeurig vaststaat of het hier de Italiaanse dan wel de Luxemburgse diensten betreft. Doch, wat hiervan ook zij, zij levert in ieder geval toeval of overmacht op in de zin van artikel 39 van het Protocol.

Deze opvatting ontmoet verschillende bezwaren. De eerste is, dat de met de verzending van post gemoeide tijd bepaald wordt door de gekozen wijze van verzending. Wanneer verzoeksters spreken van een normaal tijdsverloop van 3 tot 5 dagen, dan geldt zulks zeer zeker voor gewone of aangetekende brieven (zoals blijkt uit de verzending van de hierbovenbedoelde aangetekende brief aan de Griffie). Doch, behalve verschillende snellere vormen van verzending (telegram, telex, expressebrief), zijn er ook nog andere, goedkopere en notoir minder vlugge, zoals het postpakket, gelijk Simet en' Feram deden en waarmede voor de afstand Turijn-Luxemburg redelijkerwijs een tijdsverloop van 10 dagen gemoeid pleegt te zijn. Daar de beroepstermijn zonder enige nadere voorwaarde is vastgesteld, zijn verzoekers gehouden de processtukken te doen uitgaan op een zodanig tijdstip dat zij, gezien de vrijelijk gekozen wijze van verzending, rijdig ter Griffie binnenkomen.

Voorts, en zonder ons in een nader onderzoek van de verschillende rechtsstelsels der Lid-Staten te begeven, kunnen toeval en overmacht grosso modo worden gedefinieerd als van buiten komende gebeurtenissen die van de wil van de debiteuren afhankelijk zijn in die zin dat hij ze noch kon voorzien noch de gevolgen daarvan voorkomen. Hiervan kan zeker niet worden gesproken wanneer het een verschil van enkele dagen in de duur van een postzending betreft, immers met deze mogelijkheid dient men van tevoren rekening te houden en een zodanige vertraging kan door het kiezen van een voldoende tijdsmarge worden voorkomen. Gelijk de Hoge Autoriteit terecht bij pleidooi heeft opgemerkt, verschilt dit geval ten enenmale van de situatie welke tengevolge van langdurige stakingen of natuurrampen, als die welke onlangs Italië troffen, kan ontstaan. Het is dan ook niet voldoende wanneer verzoeksters, die krachtens artikel 39 van het E.G.K.S.-protocol„het bestaan van toeval of overmacht” moeten bewijzen, slechts een dienstverzuim der posterijen stellen en daarbij zelfs niet ingaan op de vraag of het hier de Italiaanse dan wel de Luxemburgse diensten betreft.

Zonder aarzelen wijzen wij dan ook de opvatting af dat hier van toeval of overmacht sprake is. Er blijft evenwel nog een delicate vraag te behandelen. De diensten van het Hof ontvingen het bericht dat de als pakketten verzoniden verzoekschriften bij de plaatselijke douane waren gearriveerd, eerst op 3 mei 1965 en deden deze stukken op 4 mei 1965 tevens de dag van inschrijving ter Griffie, afhalen. Uit de nadere verklaringen van de douane blijkt echter dat de pakketten vrijdag 30 april 1965 te 17.00 uur te Luxemburg waren aangekomen, dat wil dus zeggen, voor Simet — die op 20 maart 1965 de kennisgeving der bestreden beschikking had ontvangen — op de laatste dag van de beroepstermijn en voor Feram — die haar beschikking op 19 maart 1965 ontving — een dag na het verstrijken van bedoelde termijn.

Welke van deze beide data: 30 april of 4 mei — aankomst te Luxemburg of inschrijving ter Griffie — dient nu in aanmerking te worden genomen? In beginsel de tweede en wel ingevolge artikel 37 van het Reglement voor de procesvoering, waarin wordt bepaald dat slechts de dag van nederlegging ter Griffie voor de berekening der procestermijnen geldt. Aldus Uw arrest van 17 juli 1959 in de gevoegde zaken 36 tot 41-58 (Jurisprudentie, Deel V, blz. 359) waarbij de stelling der Italiaanse verzoekers dat de dag van afzending beslissend is, werd afgewezen. De bepaling geeft in het algemeen geen aanleiding tot moeilijkheden, daar het verzoekschrift gewoonlijk hetzij door de verzoeker zelf, hetzij door middel van de posterijen, ter Griffie wordt gedeponeerd, waar men het dan in ontvangst neemt en inschrijft. De vraag is evenwel of deze regels even strikt moeten worden toegepast wanneer, gelijk in casu, de diensten van het Hof het stuk moeten afhalen ter plaatse waar het ingevolge voorschriften hetzij van de douane, hetzij van de posterijen, moet worden gedeponeerd. Vaststaat dat de requesten op 30 april 1965 te Luxemburg aankwamen en de diensten van het Hof deze, althans in theorie, op dezelfde dag hadden kunnen afhalen en registreren. Inderdaad: in theorie; immers daarbij wordt verondersteld dat bedoelde diensten onverwijld van de aankomst der stukken op de hoogte worden gesteld, hetgeen gelijk U bekend, niet het geval was. Niettemin schijnt ons een dergelijke mogelijkheid reeds voldoende de regel van artikel 37 niet al te strikt toe te passen. Ik ben dan ook geneigd aan te nemen dat de dag van aankomst te Luxemburg in casu gelijk staat met nederlegging van de verzoekschriften ter Griffie.

Ingevolge deze bijzonder welwillende interpretatie kan dus het beroep van de vennootschap Simet ontvankelijk worden geoordeeld, doch — en wel op grond van de hierboven gegeven overwegingen — niet dat van Feram. Dit ontheft ons evenwel niet van de taak de gegrondheid van beide beroepen te onderzoeken.