Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Mededinging - Administratieve procedure - Eerbiediging van rechten van verdediging - Recht van betrokken partijen om hun standpunt over inaanmerkingneming van hun eigen argumenten kenbaar te maken - Geen

2 Mededinging - Machtspositie - Collectieve machtspositie - Begrip

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

3 Mededinging - Machtspositie - Collectieve machtspositie - Begrip - Gemeenschappelijk of individueel misbruik

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

4 Mededinging - Machtspositie - Bestaan - Zeer aanzienlijk marktaandeel - Doorgaans voldoende aanwijzing

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

5 Mededinging - Machtspositie - Misbruik - Begrip - Verplichtingen van onderneming met machtspositie

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

6 Mededinging - Machtspositie - Misbruik - Prijsstellingspraktijk die misbruik oplevert

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

7 Mededinging - Machtspositie - Misbruik - Discriminerende prijzen - Mededingingverstorende gevolgen voor concurrenten op verwante markt

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

8 Mededinging - Machtspositie - Misbruik - Selectieve en discriminerende kortingen door onderneming toegestaan aan klanten die invloed van mededinging ondergaan

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

9 Mededinging - Machtspositie - Misbruik - Getrouwheidskortingen bedoeld om klanten van onderneming ervan af te houden zich bij concurrerende producenten te bevoorraden - Streefcijferkortingen

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

10 Mededinging - Administratieve procedure - Verplichtingen van Commissie - Inachtneming van redelijke termijn - Beoordelingscriteria

(Verordening nr. 17 van de Raad)

Samenvatting

1 De omstandigheid dat rekening is gehouden met een argument dat door een onderneming is aangevoerd in de loop van de administratieve procedure die ertoe heeft geleid dat tegen haar een beschikking is vastgesteld wegens schending van de mededingingsregels, zonder dat deze onderneming de gelegenheid heeft gekregen vóór de vaststelling van de eindbeschikking haar standpunt ter zake kenbaar te maken, vormt op zichzelf geen schending van de rechten van de verdediging, a fortiori niet wanneer de inaanmerkingneming van dit argument de aard van de tegen haar aangevoerde bezwaren niet wijzigt. De betrokken onderneming heeft namelijk de gelegenheid gehad haar zienswijze over het door de Commissie in de mededeling van de punten van bezwaar ingenomen standpunt uiteen te zetten, en diende er dus rekening mee te houden, dat haar eigen toelichtingen de Commissie tot een wijziging van haar opvatting zou bewegen.

2 Een collectieve machtspositie houdt in dat verschillende ondernemingen samen, met name wegens de tussen hen bestaande banden, eenzelfde gedragslijn kunnen volgen op de markt, en in aanzienlijke mate onafhankelijk van de andere concurrenten, van hun klanten en, uiteindelijk, van de verbruikers kunnen handelen.

Het loutere feit van de onafhankelijkheid van de betrokken economische eenheden volstaat niet om uit te sluiten dat zij een collectieve machtspositie kunnen innemen. Overigens kan niet worden aanvaard dat ondernemingen waartussen een verticale band bestaat, hoewel zij niet in die mate zijn geïntegreerd dat zij één enkele onderneming vormen, misbruik zouden kunnen maken van een collectieve machtspositie.

3 Hoewel het bestaan van een collectieve machtspositie valt af te leiden uit de positie die de betrokken economische eenheden tezamen op de betrokken markt innemen, impliceert het misbruik niet noodzakelijk een handelwijze van alle betrokken ondernemingen. Wel moet kunnen worden vastgesteld, dat het misbruik een uitdrukking is van het bestaan van een dergelijke collectieve machtspositie. Hieruit volgt, dat ondernemingen die een collectieve machtspositie innemen, gezamenlijk of afzonderlijk daarvan misbruik kunnen maken. Het volstaat dat deze misbruiken verband houden met het gebruik van de collectieve machtspositie van de ondernemingen op de markt.

4 Een machtspositie kan resulteren uit verscheidene factoren, die elk afzonderlijk niet per se beslissend hoeven te zijn. Een van die factoren is evenwel het bezit van een zeer belangrijk marktaandeel, wat op zichzelf, afgezien van uitzonderlijke omstandigheden, het bewijs vormt van het bestaan van een sterke machtspositie. Een marktaandeel van meer dan 50 % vormt op zichzelf een bewijs van het bestaan van een machtspositie op de betrokken markt.

5 Het begrip misbruik van een machtspositie is een objectief begrip, dat betrekking heeft op de gedragingen van een onderneming met een machtspositie die invloed kunnen uitoefenen op de structuur van een markt waar, juist door de aanwezigheid van de betrokken onderneming, de mededinging reeds is verzwakt, en die ertoe leiden dat de handhaving of de ontwikkeling van de nog bestaande marktconcurrentie wordt tegengegaan met andere dan de gebruikelijke middelen bij een op ondernemersprestaties gebaseerde normale mededinging met goederen of diensten. Hieruit volgt, dat artikel 86 van het Verdrag (thans artikel 82 EG) een onderneming met een machtspositie verbiedt een concurrent uit te schakelen en aldus haar positie te versterken door gebruik te maken van andere middelen dan die welke passen in het kader van een mededinging op grond van verdiensten. In die optiek kan niet elke vorm van prijsconcurrentie als rechtmatig worden beschouwd. Het verbod van artikel 86 van het Verdrag vindt eveneens een rechtvaardiging in het streven om geen nadeel te berokkenen aan de consumenten.

Hoewel dus de vaststelling van het bestaan van een machtspositie op zichzelf geen verwijt jegens de betrokken onderneming inhoudt, is het wel zo, dat los van de oorzaken van die machtspositie, op de onderneming een bijzondere verantwoordelijkheid rust om niet door haar gedrag inbreuk te maken op een daadwerkelijke en onvervalste mededinging op de gemeenschappelijke markt. Ook verliest een onderneming met een machtspositie op die enkele grond zeker niet het recht haar eigen commerciële belangen tegen aanvallen te verdedigen, en dient die onderneming in de mate van het redelijke over de mogelijkheid te beschikken te handelen zoals zij ter verdediging van haar belangen wenselijk acht, doch dergelijke gedragingen zijn niet toelaatbaar wanneer zij juist dienen ter versterking van die machtspositie en tot misbruik ervan leiden.

6 Indien een onderneming een machtspositie inneemt, moeten, om vast te stellen of een bepaalde praktijk inzake prijsstelling een misbruik vormt, alle omstandigheden in aanmerking worden genomen, inzonderheid de criteria en modaliteiten voor het verlenen van de kortingen, en moet worden onderzocht of de korting een niet door een economische prestatie gerechtvaardigd voordeel is, en ten doel heeft de koper, wat zijn bevoorradingsbronnen betreft, geen - of minder - keus te laten, concurrenten de toegang tot de markt te belemmeren, jegens handelspartners ongelijke voorwaarden bij gelijkwaardige prestaties toe te passen, of de machtspositie te versterken door een vervalste mededinging. Van vervalsing van de mededinging is sprake, wanneer het door de onderneming met een machtspositie toegekend financieel voordeel niet gebaseerd is op een uit economisch oogpunt gerechtvaardigde tegenprestatie, doch ertoe strekt te beletten dat de afnemers van deze onderneming met een machtspositie zich bij concurrerende ondernemingen bevoorraden. Een van die omstandigheden kan hierin bestaan, dat de praktijk in kwestie deel uitmaakt van een plan van de onderneming met een machtspositie dat ten doel heeft een concurrent uit te schakelen.

7 Artikel 86 van het Verdrag (thans artikel 82 EG) is van toepassing op het feit dat een onderneming met een machtspositie op een bepaalde markt, zonder objectieve noodzaak een hulp- of afgeleide activiteit op een verwante maar onderscheiden markt waar zij geen machtspositie inneemt, naar zich toetrekt, met het risico dat alle mededinging op die markt wordt uitgeschakeld.

Valt onder artikel 86, de toekenning door een onderneming die een machtspositie inneemt op de markt voor industriesuiker, van discriminerende prijskortingen aan haar klanten, naargelang die al dan niet als met verzoekster concurrerende suikerverpakkers op de kleinhandelssuikermarkt actief zijn. In de eerste plaats bestaat er namelijk onmiskenbaar een verband tussen de markt voor industriesuiker en die voor kleinhandelssuiker. In de tweede plaats heeft de betrokken onderneming ook een machtspositie op de kleinhandelssuikermarkt. Dat er eventueel geen mededinging is tussen de klanten die kortingen ontvangen, en de concurrerende suikerverpakkers, sluit de toepassing van artikel 86, tweede alinea, sub c, van het Verdrag niet uit, aangezien de gewraakte discriminerende praktijk mededingingsbeperkende gevolgen teweegbrengt ten opzichte van de concurrerende suikerverpakkers op de kleinhandelssuikermarkt.

8 Het feit dat het prijsbeleid van marktdeelnemers die op een nationale markt actief zijn, een invloed heeft op het prijsbeleid van marktdeelnemers die op een aangrenzende nationale markt actief zijn, behoort tot de essentie van een gemeenschappelijke markt. Wanneer die invloed wordt belemmerd, mag dus worden gesproken van een belemmering van de verwezenlijking van de gemeenschappelijke markt, die afbreuk doet aan de werking van een effectieve en onvervalste mededinging, met name ten aanzien van de consumenten. Wanneer een dergelijke belemmering dus wordt teweeggebracht door een onderneming met een machtspositie, dient in beginsel te worden aangenomen dat sprake is van een met de bepalingen van artikel 86 van het Verdrag (thans artikel 82 EG) strijdig misbruik.

Wanneer een onderneming die 88 % van de betrokken markt in handen heeft, speciale kortingen toekent aan bepaalde klanten in grensgebieden, waar zij de invloed ondergaan van de concurrentie ten opzichte van de betrokken markt, vormt zulks een met artikel 86 strijdig misbruik. Deze onderneming kan zich ter rechtvaardiging van het selectief en discriminerend karakter van de toekenning van deze grenskortingen, en dus ter voorkoming van de toepassing van artikel 86 van het Verdrag, niet beroepen op de omstandigheid dat haar financiële middelen destijds ontoereikend waren; zo niet, zou het verbod van voormelde verdragsbepaling een louter formeel verbod zijn.

9 Door een onderneming met een machtspositie toegekende getrouwheidskortingen leveren een misbruik in de zin van artikel 86 van het Verdrag (thans artikel 82 EG) op, wanneer zij bedoeld zijn om, via de toekenning van financiële voordelen, de klanten ervan af te houden, zich bij concurrerende producenten te bevoorraden. Dus moet het geheel van omstandigheden worden beoordeeld, en met name de criteria en modaliteiten van toekenning van de korting, en moet worden onderzocht, of de korting ertoe strekt, via de toekenning van een voordeel dat niet is gebaseerd op een economische prestatie die de rechtvaardiging daarvan vormt, de klant, wat zijn bevoorradingsbronnen betreft, geen keuzemogelijkheid te laten dan wel deze keuzemogelijkheid te beperken, concurrenten de toegang tot de markt te belemmeren, ongelijke voorwaarden bij gelijkwaardige prestaties toe te passen jegens handelspartners, of de machtspositie te versterken door een vervalste mededinging.

Overigens komt de toekenning door een onderneming met een machtspositie van streefcijferkortingen, waarvan een van de onmiddellijke gevolgen was dat door de klanten voorraden werden aangelegd en minder aankopen werden verricht, neer op een belemmering van de normale ontwikkeling van de mededinging, hetgeen onverenigbaar is met het doel van een onvervalste mededinging binnen de gemeenschappelijke markt. De toekenning van deze kortingen berust niet op economische prestaties die dit voordeel rechtvaardigen, maar strekt ertoe de keuzemogelijkheid van de koper weg te nemen of te beperken, wat zijn bevoorradingsbronnen betreft, en andere leveranciers de toegang tot de markt te ontzeggen.

10 Dat de Commissie zich bij de vaststelling van beschikkingen aan het einde van administratieve procedures inzake mededinging aan een redelijke termijn moet houden, is een algemeen beginsel van gemeenschapsrecht. Of de duur van een administratieve procedure als redelijk is te beschouwen, moet evenwel worden beoordeeld op basis van de specifieke omstandigheden van elke zaak, en in het bijzonder met inachtneming van de context ervan, de verschillende fasen van de procedure die de Commissie heeft gevolgd, de handelwijze van partijen tijdens de procedure, en de ingewikkeldheid van de zaak.