Zaak C‑3/17

Sporting Odds Ltd

tegen

Nemzeti Adó- és Vámhivatal Központi Irányítása

(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Fővárosi Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság)

„Prejudiciële verwijzing – Vrij verrichten van diensten – Artikel 56 VWEU – Artikel 4, lid 3, VEU – Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Beperkingen – Kansspelen – Nationale regeling – Exploitatie van bepaalde vormen van kansspelen door de staat – Exclusiviteit – Concessiestelsel voor andere vormen van spelen – Vergunningsvereiste – Administratieve sanctie”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Zesde kamer) van 28 februari 2018

Vrij verrichten van diensten–Beperkingen–Kansspelen–Onderzoek door de nationale rechterlijke instantie van de verenigbaarheid met het Unierecht van een nationale regeling waarbij het gebruik van een fundamentele vrijheid van de Europese Unie wordt beperkt–Geen ambtshalve onderzoek of deze regeling evenredig is Bewijslast rustend op de partijen–Toelaatbaarheid

Vrij verrichten van diensten–Beperkingen–Kansspelen–Nationale regeling waarbij een stelsel van concessies en vergunningen voor de organisatie van onlinekansspelen wordt ingesteld–Onmogelijkheid voor de in andere lidstaten gevestigde marktdeelnemers om in de praktijk een dergelijke concessie of vergunning te verkrijgen–Ontoelaatbaarheid–Niet-nakoming van de transparantieverplichting

Artikel 56 VWEU moet aldus worden uitgelegd dat het in beginsel niet in de weg staat aan een duaal stelsel voor de organisatie van de kansspelmarkt in het kader waarvan bepaalde soorten kansspelen onder het staatsmonopoliestelsel vallen, terwijl andere soorten onder het stelsel van concessies en vergunningen voor de organisatie van kansspelen vallen, voor zover de verwijzende rechterlijke instantie vaststelt dat met de regeling waarbij het vrij verrichten van diensten wordt beperkt, daadwerkelijk op een samenhangende en stelselmatige wijze de doelstellingen worden nagestreefd waarop de betrokken lidstaat zich beroept. (zie punt 33, dictum 1)

Artikel 56 VWEU moet aldus worden uitgelegd dat het in de weg staat aan een nationaal voorschrift als in het hoofdgeding aan de orde is, volgens hetwelk uitsluitend kansspelaanbieders die beschikken over een concessie voor een casino op het nationale grondgebied, een vergunning voor de organisatie van onlinekansspelen kunnen verkrijgen, aangezien dat voorschrift niet onmisbaar is om de nagestreefde doelstellingen te bereiken en er minder restrictieve maatregelen bestaan om die doelstellingen te bereiken. Hoewel het buiten kijf staat dat via het internet toegankelijke kansspelen andere en ernstigere risico’s op fraude door aanbieders jegens consumenten meebrengen dan traditionele kansspelen, omdat er geen direct contact is tussen de consument en de aanbieder (arrest van 8 september 2009, Liga Portuguesa de Futebol Profissional en Bwin International, C‑42/07, EU:C:2009:519, punt 70), moet het voorschrift in kwestie voldoen aan de voorwaarden die met betrekking tot de evenredigheid ervan voortvloeien uit de rechtspraak van het Hof (zie in die zin arrest van 6 maart 2007, Placanica e.a., C‑338/04, C‑359/04 en C‑360/04, EU:C:2007:133, punt 48). (zie punten 41, 44, dictum 2)

Artikel 56 VWEU moet aldus worden uitgelegd dat het in de weg staat aan een wettelijke regeling als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, waarbij een stelsel van concessies en vergunningen voor de organisatie van onlinekansspelen wordt ingevoerd, voor zover die regeling voorschriften bevat waardoor in andere lidstaten gevestigde aanbieders worden gediscrimineerd, dan wel niet-discriminerende voorschriften bevat die op niet-transparante wijze worden toegepast of aldus ten uitvoer worden gelegd dat bepaalde inschrijvers die gevestigd zijn in andere lidstaten, zich niet of moeilijker kandidaat kunnen stellen. (zie punt 49, dictum 3)

Artikel 56 VWEU en artikel 4, lid 3, VEU, gelezen in samenhang met de artikelen 47 en 48 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, moeten aldus worden uitgelegd dat zij niet in de weg staan aan een nationale wettelijke regeling als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, die niet voorschrijft dat ambtshalve wordt onderzocht of de maatregelen die het vrij verrichten van diensten beperken in de zin van artikel 56 VWEU, evenredig zijn, en die de bewijslast bij de partijen in de procedure legt. (zie punt 57, dictum 4)

Artikel 56 VWEU, gelezen in samenhang met de artikelen 47 en 48 van het Handvest, moet aldus worden uitgelegd dat de lidstaat die een beperkende regeling heeft ingevoerd, het bewijs dient te leveren dat er doelstellingen bestaan die een belemmering van een door het VWEU gewaarborgde fundamentele vrijheid kunnen rechtvaardigen, en dat deze belemmering evenredig is. Laat die lidstaat dit na, dan moet de nationale rechterlijke instantie alle gevolgen kunnen trekken die uit een dergelijke tekortkoming voortvloeien. (zie punt 60, dictum 5)

Artikel 56 VWEU moet aldus worden uitgelegd dat niet kan worden vastgesteld dat een lidstaat niet heeft voldaan aan de op hem rustende verplichting om een beperkende maatregel te rechtvaardigen, op grond dat hij geen analyse van de gevolgen van die maatregel heeft verstrekt toen deze werd ingevoerd in de nationale wetgeving of toen die maatregel werd onderzocht door de nationale rechter. De nationale rechterlijke instantie dient namelijk de omstandigheden die betrekking hebben op de vaststelling en uitvoering van een beperkende regeling, in hun geheel te beoordelen (arrest van 30 april 2014, Pfleger e.a., C‑390/12, EU:C:2014:281, punt 52), en kan niet volstaan met de constatering dat er geen voorafgaande studie naar de gevolgen van een regeling is uitgevoerd. (zie punten 64, 65, dictum 6)