ddrg/super_eurlex huggingface dataset:
Zaak C‑589/12

Commissioners for Her Majesty’s Revenue & Customs

tegen

GMAC UK plc

[verzoek van het Upper Tribunal (Tax and Chancery Chamber) om een prejudiciële beslissing]

„Prejudiciële verwijzing — Btw — Zesde richtlijn (77/388/EEG) — Artikel 11, C, lid 1, eerste alinea — Rechtstreekse werking — Verlaging van de maatstaf van heffing — Verrichting van twee handelingen betreffende dezelfde goederen — Leveringen van goederen — Auto’s die op grond van een huurkoopovereenkomst worden verkocht, teruggenomen en openbaar wederverkocht — Rechtsmisbruik”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Tweede kamer) van 3 september 2014

Harmonisatie van de belastingwetgeving – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde – Maatstaf van heffing – Verlaging in geval van gehele of gedeeltelijke niet-betaling – Ontbinding van een autohuurkoopovereenkomst waarbij de auto wordt wederverkocht – Lidstaat die een belastingplichtige verbiedt zich te beroepen op de rechtstreekse werking van de richtlijn met betrekking tot een dergelijke verlaging – Ontoelaatbaarheid – Voorwaarden

(Richtlijn 77/388 van de Raad, art. 11, C, lid 1, eerste alinea)

Artikel 11, C, lid 1, eerste alinea, van de Zesde richtlijn (77/388) betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting moet aldus worden uitgelegd dat bij ontbinding van een autohuurkoopovereenkomst waarbij de auto wordt wederverkocht, een lidstaat een belastingplichtige niet kan verbieden zich voor een handeling op de rechtstreekse werking van deze bepaling te beroepen op grond dat hij zich op bepalingen van nationaal recht kan beroepen voor een andere handeling betreffende dezelfde goederen en bij gezamenlijke toepassing van deze bepalingen globaal gezien een fiscaal resultaat ontstaat dat noch het nationaal recht, noch die richtlijn, indien afzonderlijk toegepast op deze handelingen, teweegbrengt of beoogt teweeg te brengen.

Artikel 11, C, lid 1, eerste alinea, van de Zesde richtlijn heeft immers rechtstreekse werking zodat het antwoord op de vraag of een belastingplichtige, na levering van een goed ter uitvoering van een huurkoopovereenkomst, het in deze bepaling toegekende recht op verlaging van de maatstaf van heffing heeft, afhangt van de omstandigheid dat zijn klanten hun betaalverplichting op grond van die overeenkomst geheel of gedeeltelijk niet nakomen.

Bijgevolg moet in geval van gehele of gedeeltelijke niet-betaling het bedrag van de maatstaf van heffing van de autohuurkoopovereenkomst worden afgestemd op de tegenprestatie die de belastingplichtige op grond van die overeenkomst daadwerkelijk ontvangt. De door deze belastingplichtige ontvangen tegenprestatie die een derde heeft voldaan op grond van een andere handeling, in casu de openbare verkoop van de door de huurkoper teruggegeven auto, is van geen invloed op de conclusie dat deze belastingplichtige zich in het kader van de huurkoopovereenkomst kan beroepen op de rechtstreekse werking van artikel 11, C, lid 1, eerste alinea, van de Zesde richtlijn.

(cf. punten 36, 42, 49 en dictum)
Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

Harmonisatie van wetgevingen – Procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten – Richtlijn 2004/18 – Gunning van opdrachten – Gronden voor uitsluiting van deelneming aan een opdracht – Beoordelingsvrijheid van de lidstaten – Niet-nakoming van de verplichtingen inzake de betaling van socialezekerheidsbijdragen – Toelaatbaarheid – Voorwaarden

(Art. 49 VWEU en 56 VWEU; richtlijn 2004/18 van het Europees Parlement en de Raad, art. 45, lid 2)

Samenvatting

De artikelen 49 VWEU en 56 VWEU en het evenredigheidsbeginsel moeten aldus worden uitgelegd dat zij niet in de weg staan aan een nationale regeling op grond waarvan aanbestedende diensten bij het plaatsen van overheidsopdrachten waarvan de waarde lager ligt dan het drempelbedrag dat is vastgesteld in artikel 7, sub c, van richtlijn 2004/18 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1177/2009, verplicht zijn een inschrijver die een inbreuk heeft begaan op het gebied van de betaling van socialezekerheidsbijdragen, uit te sluiten van de gunningsprocedure als het verschil tussen het verschuldigde en het betaalde bedrag groter is dan 100 EUR en 5 % van het verschuldigde bedrag.

Hoewel een dergelijke nationale regeling, die in de weg kan staan aan de deelname van inschrijvers aan een overheidsopdracht met een duidelijk grensoverschrijdend belang, een beperking in de zin van de artikelen 49 VWEU en 56 VWEU vormt, kan zij gerechtvaardigd zijn voor zover daarmee een legitiem doel van algemeen belang wordt nagestreefd en zij het evenredigheidsbeginsel eerbiedigt. Een aanwijzing dat een marktdeelnemer niet betrouwbaar, zorgvuldig en degelijk is wat zijn wettelijke en socialezekerheidsverplichtingen betreft, draagt ertoe bij dat een dergelijk legitiem doel wordt bereikt. Een dergelijke aanwijzing eerbiedigt daarnaast het evenredigheidsbeginsel indien de omschrijving van een precies drempelbedrag voor de uitsluiting van deelname aan overheidsopdrachten, zoals in de litigieuze nationale regeling, is gebaseerd op objectieve, niet-discriminerende en vooraf kenbare criteria. Deze criteria garanderen namelijk niet alleen gelijke behandeling van de inschrijvers, maar ook rechtszekerheid, een beginsel waarvan de inachtneming een voorwaarde is voor de evenredigheid van een beperkende maatregel.

Tot slot voorziet artikel 45, lid 2, van richtlijn 2004/18 met betrekking tot de hoogte van de uitsluitingsdrempel niet in een uniforme toepassing van de daarin genoemde uitsluitingsgronden op het niveau van de Unie en verleent zij de lidstaten de bevoegdheid de in deze bepaling opgestelde criteria te verlichten of te versoepelen. Artikel 45, lid 2, sub e, van richtlijn 2004/18 biedt de lidstaten de mogelijkheid om iedere marktdeelnemer die niet heeft voldaan aan zijn verplichtingen inzake de betaling van socialezekerheidsbijdragen, van deelneming aan een opdracht uit te sluiten, zonder dat een minimumbedrag voor achterstallige bijdragen is vastgesteld.

(cf. punten 30‑37, 39, 41 en dictum)
Verordening nr. 796/2004 houdende uitvoeringsbepalingen inzake de randvoorwaarden, de modulatie en het geïntegreerd beheers- en controlesysteem waarin is voorzien bij verordening nr. 1782/2003 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor regelingen inzake rechtstreekse steunverlening in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot vaststelling van bepaalde steunregelingen voor landbouwers, zoals gewijzigd bij verordening nr. 972/2007, moet aldus worden uitgelegd dat wanneer de geautomatiseerde kruiscontroles waarmee wordt geverifieerd of de door een landbouwer in zijn aanvraag voor bedrijfstoeslag aangegeven percelen voor steun in aanmerking komen, vanwege de lopende actualisering van het systeem voor de identificatie van de landbouwpercelen worden aangevuld met een verificatie op basis van recente luchtbeelden waaruit blijkt dat de aangifte van de landbouwer onjuistheden bevat, de bevoegde autoriteit niet gehouden is een veldinspectie uit te voeren, maar overeenkomstig artikel 24, lid 2, van die verordening beschikt over beoordelingsvrijheid met betrekking tot de dientengevolge te nemen maatregelen. In het bijzonder hoeft die autoriteit geen veldmeting van de betrokken percelen uit te voeren wanneer zij geen enkele twijfel koestert over de meetgegevens die zij heeft ontleend aan de luchtbeelden waarover zij beschikt.

(cf. punt 63 en dictum)
Artikel 17, lid 2, sub f, van richtlijn 2006/112 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde moet aldus worden uitgelegd dat de verzending of het vervoer van een goed slechts dan niet als overbrenging naar een andere lidstaat wordt aangemerkt, wanneer dat goed na bewerking in de lidstaat van aankomst van de verzending of het vervoer opnieuw wordt verzonden naar de belastingplichtige in de lidstaat waarvandaan het oorspronkelijk was verzonden of vervoerd.

Uitsluitend wanneer de overbrenging van een goed naar een andere lidstaat niet geschiedt met het oog op het eindverbruik van dat goed in die lidstaat, maar teneinde het aldaar te laten bewerken en het nadien opnieuw naar de lidstaat van oorsprong te verzenden, mag een dergelijke overbrenging namelijk niet als intracommunautaire levering worden gekwalificeerd.

De terugzending van het goed naar de belastingplichtige in de lidstaat waarvandaan het oorspronkelijk was verzonden of vervoerd, moet dus worden geacht een noodzakelijke voorwaarde voor de toepassing van artikel 17, lid 2, sub f, van die richtlijn te zijn.

(cf. punten 30‑32 en dictum)
Een kaderovereenkomst inzake partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek der Filipijnen, anderzijds, valt onder het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid, voor zover deze overeenkomst bijdraagt tot met name de in artikel 21, lid 2, sub d, VEU en artikel 208, lid 1, VWEU genoemde doelstellingen. De bepalingen van die kaderovereenkomst betreffende de overname van staatsburgers van de partijen bij de overeenkomst, betreffende vervoer en betreffende milieu, bevatten geen verplichtingen van zodanige strekking dat zou kunnen worden aangenomen dat zij andere doelen vormen dan die van ontwikkelingssamenwerking, die niet secundair of indirect zijn ten opzichte van laatstbedoelde doelen.

Het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Unie blijft immers niet beperkt tot maatregelen die er krachtens artikel 208 VWEU rechtstreeks op zijn gericht armoede uit te bannen, maar streeft tevens de doelen van artikel 21, lid 2, VEU na, zoals het in dat lid 2, sub d, genoemde doel van ondersteuning van de ontwikkeling van ontwikkelingslanden op economisch, sociaal en milieugebied, met uitbanning van de armoede als voornaamste doel. Daar de uitbanning van armoede veel aspecten heeft, veronderstelt de verwezenlijking van die doelstellingen volgens punt 12 van de verklaring over het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie, getiteld „De Europese consensus”, dat tal van ontwikkelingsactiviteiten worden ontplooid. In dat verband zijn migratie, daaronder begrepen de bestrijding van illegale immigratie, vervoer en milieu geïntegreerd in het in de Europese consensus omschreven ontwikkelingsbeleid.

Deze ruime opvatting van ontwikkelingssamenwerking heeft een concrete vorm gekregen door onder meer de vaststelling van verordening nr. 1905/2006 tot invoering van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking, waarin ter ondersteuning van het nastreven van die doelen is bepaald dat bijstand van de Unie wordt verleend middels geografische en thematische programma’s die een groot aantal aspecten omvatten.

(cf. punten 37, 42, 43, 47, 49, 59)
1)

De Franse Republiek is de verplichtingen niet nagekomen die op haar rusten krachtens richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde en met name artikel 148, sub a, c, en d, ervan, door voor handelingen als bedoeld in artikel 262, II, punten 2, 3, 6 en 7, van de Code général des impôts (algemeen belastingwetboek) niet als voorwaarde voor vrijstelling van belasting over de toegevoegde waarde te stellen dat schepen waarmee passagiersvervoer tegen betaling plaatsvindt en schepen die worden gebruikt voor de uitoefening van een commerciële activiteit, voor de vaart op volle zee worden gebruikt.
Artikel 57 van de Vierde richtlijn (78/660) op de grondslag van artikel 54, lid 3, sub g, van het Verdrag, betreffende de jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen, moet aldus worden uitgelegd dat het in de weg staat aan de regeling van een lidstaat die een onder het recht van die staat vallende dochteronderneming slechts vrijstelt van de bepalingen van deze richtlijn betreffende de inhoud, de controle en de openbaarmaking van de jaarrekening wanneer ook de moedermaatschappij onder het recht van die lidstaat valt.

Door gebruik te maken van de termen „recht van een lidstaat”, geeft artikel 57, sub a, van richtlijn 78/660 namelijk ondubbelzinnig aan dat voor de toepassing van de in dat artikel bedoelde vrijstelling, de moedermaatschappij mag vallen onder het recht van om het even welke lidstaat van de Unie en niet alleen onder het recht van de lidstaat van de dochteronderneming die zich op die vrijstelling wil beroepen. Deze uitlegging van die bewoordingen vindt steun in het feit dat, in tegenstelling tot die verwijzing naar de moedermaatschappij, de inleidende zin van dat artikel 57 aangeeft dat de lidstaten „onder hun nationale recht” vallende dochterondernemingen kunnen vrijstellen.

Bovendien kan een lidstaat, wanneer hij voor deze vrijstelling heeft geopteerd, in de voorwaarden voor de toepassing van die vrijstelling geen verschil in behandeling invoeren tussen in die staat gevestigde moedermaatschappijen en in een andere lidstaat gevestigde moedermaatschappijen.

(cf. punten 25‑27, 30 en dictum)
Artikel 49 VWEU kan niet worden toegepast op activiteiten die geen enkel aanknopingspunt hebben met een van de situaties waarop het Unierecht ziet, en waarvan alle relevante elementen geheel in de interne sfeer van één enkele lidstaat liggen. Wanneer een geding een lokaal karakter vertoont en de feiten geheel in de interne sfeer van één enkele lidstaat liggen, kan er immers niet van worden uitgegaan dat de orde zijnde regelingen grensoverschrijdende gevolgen hebben. Het is juist dat zelfs in een zuiver nationale situatie, een antwoord op vragen over de fundamentele vrijheden van het Unierecht voor de verwijzende rechter toch nuttig zou kunnen zijn, met name wanneer het nationale recht hem voorschrijft dat aan een nationale burger dezelfde rechten toekomen als een burger van een andere lidstaat in dezelfde situatie aan het Unierecht kan ontlenen.

In een situatie waarin de verzoekers, houders van door een gemeente afgegeven vergunningen voor de verhuur van auto’s met chauffeur, lijken te beogen, op andere voorwaarden dan die welke voor hen gelden, toegang te verkrijgen tot het grondgebied van een andere gemeente, niet om die activiteit duurzaam vanuit dat grondgebied uit te oefenen, maar om die activiteit eerder ad hoc te uit te oefenen vanuit andere gebieden, gaat het niet om de vrijheid van vestiging, maar, op het eerste gezicht, om het vrij verrichten van diensten. Krachtens artikel 58 VWEU wordt het vrij verrichten van diensten op vervoersgebied echter niet geregeld door artikel 56 VWEU, maar door titel VI van het derde deel van het VWEU, waarin het gaat over het gemeenschappelijke vervoersbeleid. Bovendien valt de verhuur met chauffeur in wezen niet binnen de werkingssfeer van de op grond van artikel 91, lid 1, VWEU met het oog op de liberalisering van de vervoersdiensten vastgestelde bepalingen. Bijgevolg zou een eventuele uitlegging van artikel 49 VWEU geen verband houden met een reëel geschil of met het voorwerp van het geding.

(cf. punten 36‑44 en dictum)
Het begrip regelgevingshandelingen die geen uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengen in de zin van artikel 263, vierde alinea, in fine, VWEU, moet worden uitgelegd in het licht van het doel van deze bepaling, die, zoals uit de ontstaansgeschiedenis ervan blijkt, beoogt te vermijden dat een particulier gedwongen is om het recht te schenden om toegang tot de rechter te krijgen. Wanneer een regelgevingshandeling rechtstreekse gevolgen heeft voor de rechtspositie van een natuurlijke of rechtspersoon, zonder dat daarvoor enige uitvoeringsmaatregel vereist is, loopt deze het risico verstoken te blijven van een effectieve rechterlijke bescherming indien hij niet rechtstreeks beroep kan instellen bij de rechter van de Unie om de rechtmatigheid van deze regelgevingshandeling te betwisten.

Dienaangaande moet in de eerste plaats worden vastgesteld dat wanneer een regelgevingshandeling uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengt, het rechterlijk toezicht op de eerbiediging van de rechtsorde van de Unie is verzekerd, ongeacht of deze maatregelen worden getroffen door de Unie of door de lidstaten. Natuurlijke of rechtspersonen die wegens de ontvankelijkheidsvoorwaarden van artikel 263, vierde alinea, VWEU een regelgevingshandeling van de Unie niet rechtstreeks voor de Unierechter kunnen aanvechten, kunnen zich tegen de toepassing van deze handeling verweren door beroep in te stellen tegen de uitvoeringsmaatregelen die deze handeling met zich meebrengt. Wanneer de uitvoering van dergelijke handelingen berust bij de instellingen, organen of instanties van de Unie, kunnen natuurlijke of rechtspersonen onder de voorwaarden van artikel 263, vierde alinea, VWEU bij de Unierechter rechtstreeks beroep instellen tegen de uitvoeringsmaatregelen en op grond van artikel 277 VWEU tot staving van dat beroep de onwettigheid van de betrokken basishandeling aanvoeren. Berust die uitvoering bij de lidstaten, dan kunnen deze personen de ongeldigheid van de betrokken basishandeling aanvoeren voor de nationale rechterlijke instanties en deze verzoeken om krachtens artikel 267 VWEU prejudiciële vragen aan het Hof te stellen.

In de tweede plaats moet de vraag of een regelgevingshandeling uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengt, worden beschouwd vanuit het gezichtspunt van de persoon die aanspraak maakt op het recht om beroep in te stellen op grond van artikel 263, vierde alinea, in fine, VWEU. Het is dus niet relevant of de betrokken handeling uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengt voor andere justitiabelen.

In de derde plaats moet bij de beoordeling of de bestreden handeling uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengt, uitsluitend worden uitgegaan van het voorwerp van het beroep. Indien een verzoekende partij slechts gedeeltelijke nietigverklaring van een handeling vordert, moeten enkel de uitvoeringsmaatregelen die het betrokken deel van de handeling eventueel met zich meebrengt, in voorkomend geval in aanmerking worden genomen.

(cf. punten 27‑31, 56‑58)
Artikel 16, lid 2, van richtlijn 2004/38 betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden moet in die zin worden uitgelegd dat perioden die in de gastlidstaat in de gevangenis zijn doorgebracht door een derdelander die familielid is van een burger van de Unie die gedurende die perioden een duurzaam verblijfsrecht heeft verworven in die lidstaat, niet kunnen worden meegeteld voor de verwerving, door die derdelander, van een duurzaam verblijfsrecht in de zin van die bepaling.

Overeenkomstig artikel 16, lid 2, kunnen familieleden van een burger van de Unie die niet de nationaliteit van een lidstaat bezitten, immers hoe dan ook slechts het duurzame verblijfsrecht verwerven indien niet alleen die burger zelf aan de voorwaarden van artikel 16, lid 1, van richtlijn 2004/38 voldoet, maar tevens deze familieleden tijdens de betrokken periode ononderbroken en legaal „bij” die burger hebben gewoond, waarbij het woord „bij” de voorwaarde dat die familieleden deze burger moeten begeleiden of zich bij hem moeten voegen, versterkt.

De Uniewetgever heeft de verkrijging van het recht van duurzaam verblijf op grond van artikel 16, lid 1, van richtlijn 2004/38 afhankelijk gesteld van de integratie van de burger van de Unie in de gastlidstaat.

Een dergelijke integratie, waarop de verwerving van het duurzame verblijfsrecht berust, stoelt niet alleen op territoriale en temporele aspecten, maar ook op kwalitatieve aspecten, die betrekking hebben op de mate van integratie in de gastlidstaat.

De oplegging van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf door de nationale rechter toont aan dat de betrokkene de door de samenleving van de gastlidstaat in diens strafrecht tot uitdrukking gebrachte waarden niet eerbiedigt, zodat de inaanmerkingneming van in de gevangenis doorgebrachte perioden voor de verwerving van het duurzame verblijfsrecht in de zin van artikel 16, lid 2, van richtlijn 2004/38 door de familieleden van een burger van de Unie die niet de nationaliteit van een lidstaat hebben, klaarblijkelijk zou indruisen tegen het doel dat door deze richtlijn met de instelling van dat verblijfsrecht wordt nagestreefd.

(cf. punten 23‑27, dictum 1)
Artikel 12, sub a, van richtlijn 95/46 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens moet in die zin worden uitgelegd dat het zich er niet tegen verzet dat voor de verstrekking van persoonsgegevens door een overheidsinstantie kosten in rekening worden gebracht, mits deze kosten niet bovenmatig zijn.

Het staat aan de lidstaten die betaling van kosten eisen als tegenprestatie voor de uitoefening van het recht van toegang tot de informatie bedoeld in artikel 12, sub a, van richtlijn 95/46 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, om het bedrag van die kosten vast te stellen op een niveau dat een juist evenwicht vormt tussen, enerzijds, het belang van de betrokkene bij de bescherming van zijn persoonlijke levenssfeer, met name middels zijn recht op verstrekking van gegevens in begrijpelijke vorm, teneinde zo nodig het recht op rectificatie, uitwissing of afscherming van de gegevens uit te oefenen indien de verwerking ervan niet overeenstemt met deze richtlijn, alsmede het recht om verzet aan te tekenen en om zich tot de rechter te wenden, en, anderzijds, de last die de verplichting tot verstrekking van deze gegevens inhoudt voor de voor de verwerking verantwoordelijke.

Wanneer een nationale overheidsinstantie kosten in rekening brengt als tegenprestatie voor de uitoefening, door een natuurlijke persoon, van het recht van toegang tot de hem betreffende persoonsgegevens, mag voorts het bedrag van die kosten, voor de toepassing van artikel 12, sub a, van richtlijn 95/46, niet uitgaan boven de kostprijs van de verstrekking van die gegevens. Een dergelijke bovengrens belet evenwel niet dat de lidstaten het bedrag van de kosten lager vaststellen teneinde iedere natuurlijke persoon te waarborgen dat dit recht van toegang werkzaam blijft.

Artikel 12, sub a, van richtlijn 95/46 moet derhalve in die zin worden uitgelegd dat, teneinde te waarborgen dat de ter zake van de uitoefening van het recht van toegang tot persoonsgegevens in rekening gebrachte kosten niet bovenmatig zijn in de zin van deze bepaling, het bedrag ervan niet mag uitgaan boven de kostprijs van de verstrekking van die gegevens. Het staat aan de nationale rechterlijke instantie een en ander na te gaan gelet op de omstandigheden van het hoofdgeding.

(cf. punten 28, 30, 31, dictum 2)