ARREST VAN HET GERECHT (Tweede kamer)

26 juni 1996

Zaak T-91/95

L. de NU en C. Impens

tegen

Raad van de Europese Unie

„Ambtenaren — Intern vergelijkend onderzoek tot ‚herwaardering’ — Maatregelen ter uitvoering van arrest houdende nietigverklaring — Artikel 176 EG-Verdrag — Nieuw examen — Herindeling — Geen terugwerkende kracht — Materiële en morele schade — Vergoeding”

Volledige Franse tekst II-959

Betreft:

Beroep tot, voor ieder van verzoeksters, enerzijds, nietigverklaring van het besluit van de Raad van 15 juni 1994 en, voor zoveel nodig, van het besluit van de Raad van 9 juni 1994 houdende uitdrukkelijke, respectievelijk stilzwijgende, afwijzing van het verzoek om vergoeding van de schade die zij hebben geleden doordat de Raad ontoereikende maatregelen heeft getroffen ter uitvoering van het arrest van het Gerecht van 11 februari 1993, Raiola-Denti e.a./Raad (T-22/91, Jurispr. blz. II-69), alsmede van het besluit van de Raad van 4 januari 1995 houdende uitdrukkelijke afwijzing van de latere klacht, en anderzijds, veroordeling van de Raad om aan ieder van hen een bedrag van 500000 BFR te betalen ter vergoeding van materiële schade en een symbolisch bedrag van 1 ECU ter vergoeding van morele schade.

Beslissing:

Nietigverklaring en veroordeling van de Raad tot vergoeding van de geleden materiële en morele schade. Verwerping voor het overige.

Resumé van het arrest

Op 26 oktober 1990 publiceert de Raad aankondiging van intern vergelijkend onderzoek B/228. Dit vergelijkend onderzoek wordt georganiseerd ter voorziening in vijftien ambten van adjunct-assistent van de rang B 5 en biedt ambtenaren van de rang C 1 de mogelijkheid hun ambt tot die rang te laten „herwaarderen”.

Bij individuele mededeling van 4 december 1990 worden verzoeksters, destijds ambtenaren van de Raad in de rang Cl, tot het examen van het vergelijkend onderzoek toegelaten. Omdat zij door de jury niet op de lijst van geschikte kandidaten van dit vergelijkend onderzoek zijn geplaatst, stellen verzoeksters samen met andere belanghebbenden op 13 april 1991 een beroep in tot nietigverklaring van, onder meer, de besluiten die de jury heeft genomen „na de besluiten waarbij zij tot het examen van het vergelijkend onderzoek zijn toegelaten”. Bij arrest van 11 februari 1993, Raiola-Denti e.a./Raad (T-22/91, Jurispr. blz. II-69) oordeelt het Gerecht, dat het examen niet overeenkomstig de aankondiging van vergelijkend onderzoek B/228 was verlopen omdat de jury die aankondiging had geschonden en het voorziene taaiexamen alle inhoud had ontnomen. Om die redenen verklaart het Gerecht „de verrichtingen die hebben plaatsgevonden na de besluiten tot toelating van de kandidaten tot het examen van intern vergelijkend onderzoek B/228” nietig.

Daarop besluit de Raad, enerzijds, de besluiten houdende herindeling van de voor vergelijkend onderzoek B/228 geslaagde kandidaten per 1 januari 1991 te handhaven, en anderzijds, op 1 september 1993 een aankondiging van intern vergelijkend onderzoek B/228 bis te publiceren. Dit laatste vergelijkend onderzoek stond open voor de kandidaten die bij individuele mededeling van 4 december 1990 tot het examen van vergelijkend onderzoek B/228 waren toegelaten, en werd georganiseerd ter voorziening, bij wege van herwaardering van ambten van de rang C 1, in zes ambten van adjunct-assistent van de.rang B 5. De aard en de wijze van cijferbeoordeling van het examen van vergelijkend onderzoek B/228 bis zijn identiek aan die vergelijkend onderzoek B/228.

Verzoeksters, die zich voor vergelijkend onderzoek B/228 bis hadden aangemeld, worden na afloop van het examen op de lijst van geschikte kandidaten geplaatst en hun ambt wordt per 1 januari 1994 tot de rang B 5 geherwaardeerd.

Van oordeel dat deze herindeling door de Raad de schade die is veroorzaakt dooide weigering van de jury om hen op de lijst van geschikte kandidaten van vergelijkend onderzoek B/228 te plaatsen, in feite niet heeft vergoed, daar zij door die weigering een herindeling per 1 januari 1991 zijn misgelopen, dienen verzoeksters op 9 februari 1994 krachtens artikel 90, lid 1, van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen (Statuut) een verzoek in strekkende tot vergoeding van de materiële en morele schade die zij huns inziens hebben geleden door het onregelmatige besluit van de jury van vergelijkend onderzoek B/228, welke schade zij op 500000 BFR ramen. Verder vorderen zij vergoeding van alle kosten die hun in het kader van de nieuwe precontentieuze procedure zijn opgekomen.

Dit verzoek wordt stilzwijgend en vervolgens, bij een op 15 juni 1994 aan verzoeksters ter kennis gebracht besluit, uitdrukkelijk afgewezen.

Op 6 september 1994 dienen verzoeksters krachtens artikel 90, lid 2, van het Statuut een klacht in tegen het afwijzend besluit.

Bij besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag van 4 januari 1995 wordt de klacht uitdrukkelijk afgewezen.

Ten gronde

Ter nakoming van de door artikel 176 van het Verdrag opgelegde verplichting dient de instelling waarvan de door de gemeenschapsrechter nietig verklaarde handeling uitgaat, te bepalen welke maatregelen nodig zijn ter uitvoering van het arrest houdende nietigverklaring, met dien verstande dat zij bij de uitoefening van die bevoegdheid zowel de gemeenschapsregels als het dictum en de rechtsoverwegingen van het arrest moet naleven. Wanneer de uitvoering van het arrest houdende nietigverklaring bijzondere moeilijkheden oplevert, kan de betrokken instelling aan de verplichting van artikel 176 van het Verdrag voldoen door een beslissing te nemen welke de betrokkenen redelijkerwijs compensatie kan bieden voor het nadeel dat zij hebben geleden. In een geval als het onderhavige dient de betrokken instelling de inachtneming van de beginselen van gelijke behandeling van de ambtenaren en gerechtvaardigd uitzicht op de loopbaan te verzekeren (r.o. 34 en 35).

Referentie: Hof 4 maart 1964, Lasalle/Parlement, 15/63, Jurispr. blz. 59; Hof 6 mei 1969, Reinarz/Commissie, 17/68, Jurispr. blz. 61; Hof 16 maart 1971, Bernardi/Parlement, 48/70, Jurispr. blz. 175, r.o. 27; Hof 26 april 1988, Asteris e.a./Commissie, 97/86, 193/86, 99/86 en 215/86, Jurispr. blz. 2181; Hof 9 augustus 1994, Parlement/Meskens, C-412/92P, Jurispr. blz. I-3757, r.o. 28;Gerecht 8 oktober 1992, Meskens/Parlement.T-84/91, Jurispr. blz. II-2335, r.o. 80; Gerecht 17 maart 1994, Hoyer/Commissie, T-43/91, JurAmbt. blz. II-297, r.o. 64; Gerecht 27 oktober 1994, Mancini/Commissie, T-508/93, JurAmbt. blz. H-761; Gerecht 21 februari 1995, Moat/Commissie, T-506/93, JurAmbt. blz. II-147, r.o. 37

Door haar weigering om verzoeksters herindeling, net als die van de voor vergelijkend onderzoek B/228 geslaagde kandidaten, per 1 januari 1991 te laten ingaan, heeft de Raad verzoeksters een kans ontnomen om binnen de in het Statuut gestelde termijnen eerder tot de rang B 4 en vervolgens eerder tot de rang B 3 te worden bevorderd en aldus hun loopbaan op dezelfde wijze te zien verlopen als die van de voor vergelijkend onderzoek B/228 geslaagde kandidaten. Deze laatsten zijn allen bevorderd en drie ervan komen thans in aanmerking voor bevordering tot de rang B 2 en drie anderen voor bevordering tot de rang B 3. Indien verzoeksters in januari 1991 in de rang B 5 waren heringedeeld, zouden zij immers in juli 1991 eventueel tot de rang B 4 en op 1 juli 1993 tot de rang B 3 kunnen zijn bevorderd en op laatstgenoemde datum zou hun nettobezoldiging meer hebben bedragen dan zij op dat ogenblik daadwerkelijk ontvingen (r.o. 38).

Verzoeksters loopbaanvooruitzichten zijn daardoor dus nadelig beïnvloed ten opzichte van de loopbaanvooruitzichten van de voor vergelijkend onderzoek B/228 geslaagde kandidaten. De Raad had reeds bij de organisatie van vergelijkend onderzoek B/228 bis kunnen bepalen, dat de herindeling van de geslaagde kandidaten op dezelfde datum zou ingaan als de herindeling van de voor vergelijkend onderzoek B/228 geslaagde kandidaten. Daar de Raad niet vooraf aan die oplossing had gedacht, had hij bij de behandeling van verzoeksters daarop gerichte verzoek de besluiten houdende herindeling per 1 januari 1994 moeten intrekken en vervolgens, ter verzekering van een gelijke behandeling, de loopbaan van de betrokkenen moeten reconstrueren om hun dezelfde anciënniteit in de categorie B toe kennen als die van de voor vergelijkend onderzoek B/228 geslaagde kandidaten (r.o. 39).

Referentie: Hof 6 oktober 1982, Williams/Rekenkamer, 9/81, Jurispr. blz. 3301; Hof 1 december 1983, Blomefield/Commissie, 190/82, Jurispr. blz. 3981

Deze oplossing impliceerde niet, dat verzoeksters het recht hadden reeds op de lijst van geschikte kandidaten van vergelijkend onderzoek B/228 te worden geplaatst (r.o. 40).

Enerzijds betreft de gevraagde terugwerkende kracht niet verzoeksters hypothetisch slagen voor vergelijkend onderzoek B/228 met een daaraanvolgende plaatsing op de desbetreffende lijst van geschikte kandidaten, maar de gevolgen die moeten worden verbonden aan hun daadwerkelijk slagen voor vergelijkend onderzoek B/228 bis (r.o. 41).

Anderzijds waren de twee vergelijkende onderzoeken niet duidelijk gescheiden. Vergelijkend onderzoek B/228 was immers verre van afgesloten, maar was nog open en het onderzoek door het tot aanstelling bevoegd gezag van de bij de mededeling van 4 december 1990 toegelaten kandidaten was nog niet voltooid, zodat de Raad door het organiseren van vergelijkend onderzoek B/228 bis in feite niet meer heeft gedaan dan het heropenen van de verrichtingen van vergelijkend onderzoek B/228 voor de kandidaten die na afloop van het voorgaande examen niet op de lijst van geschikte kandidaten waren geplaatst. De kandidaten die zijn geslaagd voor het op basis van aankondiging B/228 georganiseerde examen, en die welke zijn geslaagd voor het op basis van aankondiging B/228 bis georganiseerde examen, moeten dus worden geacht voor een en hetzelfde vergelijkend onderzoek te zijn geslaagd en moeten derhalve ter zake van de gevolgen van de herindeling op dezelfde wijze worden behandeld (r.o. 42).

Daar de Raad in strijd met artikel 176 van het Verdrag heeft geweigerd, de maatregelen te treffen die deze gelijke behandeling zouden hebben gewaarborgd, moet hij de schade vergoeden die deze schending van artikel 176 daadwerkelijk heeft veroorzaakt (r.o. 44 en 45).

Verzoeksters maken aannemelijk dat zij recht hebben op vergoeding van de schade die voortvloeit uit het feit dat zij niet op hetzelfde ogenblik als de voor vergelijkend onderzoek B/228 geslaagde kandidaten in de categorie B zijn ingedeeld, omdat zij in elk geval een kans hebben verloren om hun loopbaan in de toekomst op vergelijkbare wijze te zien verlopen als die van de voor vergelijkend onderzoek B/228 geslaagde kandidaten (r.o. 47).

De door verzoeksters daadwerkelijk geleden morele schade houdt verband met hun langdurige onzekerheid over het verloop van hun loopbaan. Wat dit betreft, werd het onderhavige geval gekenmerkt door belangrijke onregelmatigheden in het verloop van het op basis van aankondiging B/228 georganiseerd examen, door een ernstige inbreuk op verzoeksters' recht op een regelmatig verloop van dat examen en door het feit, dat de weigering van de Raad om hen op dezelfde voet te behandelen als hun per 1 januari 1991 heringedeelde collega's, gebeurde op een ogenblik waarop verzoeksters reeds voor het op basis van aankondiging B/228 bis georganiseerde examen waren geslaagd (r.o. 48-50).

Het Gerecht raamt de door ieder van de verzoeksters geleden schade, materiële en morele schade samengenomen, ex aequo et bono op 500000 BFR.

Referentie: Gerecht 9 februari 1994.Latham/Commissie.T-82/91, JurAmbt. blz. II-61; Gerecht 9 februari 1994, Latham/Commissie.T-3/92. JurAmbt. blz. II-83

Dictum:

De besluiten van de Raad van 9 en 15 juni 1994 houdende afwijzing van de door verzoeksters op 9 februari 1994 geformuleerde verzoeken om schadevergoeding, en het besluit van 4 januari 1995 houdende afwijzing van verzoeksters' klacht van 6 september 1994 worden nietig verklaard.

De Raad wordt veroordeeld om aan iedere verzoekster een bedrag van 500000 BFR te betalen ter vergoeding van de materiële en morele schade samengenomen.

Het beroep wordt verworpen voor het overige.