Alvorens op het onderhavige geval in te gaan, lijkt het nuttig eerst een blik te werpen op enkele van de gevallen waarin het Hof van Justitie zich reeds heeft moeten bezighouden met de kwestie van de evenredigheid van sancties voor de niet-nakoming van bepaalde verplichtingen.

In het arrest Buitoni ( 15 ) ging het om certificaten voor de invoer van tomatenpuree uit derde landen. De certificaten werden slechts afgegeven wanneer de verzoeker van tevoren een waarborg had gesteld, die werd vrijgegeven zodra de invoerbewijzen waren overgelegd. Voor het overleggen van deze bewijzen was in de desbetreffende verordening van de Commissie een termijn van zes maanden voorzien, die — zoals het in een van de overwegingen van de considerans van de verordening heette — „voor een goed administratief beheer” was ingevoerd. Volgens de verordening werd de waarborg verbeurd indien de bewijzen niet binnen deze termijn waren geleverd. Het Hof overwoog, dat deze „forfaitaire sanctie”, die werd toegepast bij een inbreuk die duidelijk minder ernstig was dan de niet-nakoming van de verplichting die de waarborg zelf diende te garanderen, „te streng” en daarmee dus onevenredig moest worden geacht. ( 16 )

In het arrest RUMI ( 17 ) ging het om steun die werd toegekend voor de vervoedering van gedenatureerde magere-melkpoeder aan dieren. De steun was in dat geval niet uitbetaald, omdat de Commissie van mening was, dat bij de denaturering in geringe mate van de voorgeschreven waarden was afgeweken. Het Hof wees erop, dat het risico dat het betrokken produkt voor andere doeleinden werd gebruikt, groot was en de Commissie derhalve het recht had, „strikte voorwaarden” te stellen. Volgens het Hof was de Commissie gerechtigd, bepalingen vast te stellen „op grond waarvan men de steun en de waarborg verliest bij niet-nakoming van de hoofdverbintenis van de inschrijving, en behoefde die sanctie niet te differentiëren naar de ernst van het verzuim van de inschrijver”. ( 18 ) In zijn arrest Société laitière de Gacé ( 19 ) kwam het Hof tot een soortgelijke uitspraak.

Het arrest Fromançais ( 20 ) had betrekking op inschrijvingen voor de verkoop van boter tegen verlaagde prijs voor bepaalde doeleinden. De inschrijver was verplicht de boter binnen een bepaalde termijn te laten verwerken. Volgens de verordening werd de door de inschrijver te stellen waarborg verbeurd indien de verwerking niet binnen deze termijn plaatsvond. Het Hof stelde vast, dat deze regeling ertoe strekte, speculatie te voorkomen. Dit doel was „van het grootste belang” voor de goede werking van het stelsel. Het leidde hieruit af, dat het niet vrijgeven van de gehele waarborg in geval van overschrijding van deze termijn een evenredige maatregel vormde. ( 21 )

In het arrest Maas ( 22 ) ten slotte ging het om steun voor de uitvoer van graan in het kader van de voedselhulp voor Ethiopië. De verscheping moest binnen een bepaalde termijn plaatsvinden; bovendien mochten volgens het bepaalde in de desbetreffende verordening geen schepen worden ingezet die meer dan vijftien jaar oud waren. Niet-naleving van deze voorschriften leidde tot verbeurte van de te stellen waarborg. Het Hof overwoog, dat een lichte overschrijding van de verschepingstermijn de verbeurte van de waarborg niet rechtvaardigde, wanneer zij het „goed functioneren” van het voedselhulpsysteem niet schaadde. ( 23 ) Wat het ingezette schip betrof, wees het Hof erop, dat de betrokkene het interventiebureau tevoren had ingelicht, zoals door de toepasselijke bepalingen werd voorgeschreven. Het interventiebureau zou derhalve niet-nakoming van de verplichting hebben kunnen beletten door tegen de keuze van dit schip bezwaar te maken. Bovendien wees het Hof erop, dat een recentere verordening betreffende voedselhulp aan Lesotho geen overeenkomstige verplichting meer bevatte. Het leidde daaruit af, dat de Commissie zelf deze verplichting „niet van fundamentele betekenis voor een correcte uitvoering van het transport” achtte. De volledige verbeurte van de waarborg moest derhalve als een onevenredige sanctie worden beschouwd. ( 24 )