2.

Wanneer wij ons vervolgens afvragen of men in mei 1969 terecht heeft aangenomen dat de voorwaarden voor toepassing van artikel 226 waren vervuld, dienen wij eerst in herinnering te brengen hoe de litigieuze beschikking der Commissie is gemotiveerd. Zoals bekend, werd overwogen dat de koersdaling van de Franse frank ertoe heeft geleid dat Frans graan beneden de interventieprijs op de Duitse markt kwam. Dientengevolge was ondanks een overvloedige Duitse oogst de invoer sterk toegenomen, Duits graan van de markt — en naar het interventiebureau — verdrongen en ook Frans graan rechtstreeks in Duitsland ter interventie aangeboden. Dit had voor het Duitse interventiebureau geleid tot opslagmoeilijkheden die de werking van het interventiestelsel dreigden te belemmeren. U weet dat verzoekster een en ander ten stelligste ontkent. Aan de hand van door haarzelf overgelegde cijfers heeft zij berekend dat er in mei met het oog op interventieaankopen nog opslagruimte voor omstreeks 1,5 miljoen ton graan beschikbaar was en er in augustus, naar men tevoren wist, opslagruimte voor 480000 ton zou vrijkomen. Bovendien kwamen er in dit stelsel door de onvoldoende maandelijkse verhoging der interventieprijzen tegen het einde van het verkoopseizoen toch steeds maar geringe hoeveelheden graan bij het interventiebureau terecht. Omdat de toeslagen (vergoedingen) op de interventieprijzen vanaf juni geheel kwamen te vervallen, viel er met ingang van die maand — waarin reeds de nieuwe, lagere interventieprijzen golden — in het geheel niet meer met verzoeken om overname te rekenen. Voor partijen die in mei nog mochten worden aangeboden was de beschikbare opslagcapaciteit echter ruimschoots voldoende en dat deze aanbiedingen tot een aanzienlijke verslechtering der opslagmogelijkheden zouden leiden, was onwaarschijnlijk. Zou men desondanks op de te verwachten aanbiedingen van granen uit de nieuwe oogst niet gerust zijn geweest, dan hadden er op zijn vroegst per 1 augustus 1969 vrijwaringsmaatregelen mogen worden genomen. Bovendien stond reeds in het voorjaar van 1969 vrijwel vast dat in de zomer van dat jaar in de Bondsrepubliek Duitsland de zogenaamde interventie B — subsidiëring van bij particulieren opgeslagen voorraden — zou worden ingevoerd om te voorkomen dat te grote hoeveelheden graan terstond door de interventiebureaus moesten worden opgeslagen. Bij het onderdak brengen van de nieuwe oogst behoefden dus geen moeilijkheden te worden gevreesd. Ik wil eerlijk toegeven dat ik na lezing van verzoeksters memorie zeer onder de indruk was van deze argumenten. Gezien het nogal schaarse cijfermateriaal dat vanwege de Commissie was verstrekt en gelet op het beginsel dat toepassing van de vrijwaringsclausules van het Verdrag steeds streng dient te worden beoordeeld, kon het ook niet anders. Doch nu het geding ten einde is, deins ik er na ampele bestudering van de zaak — en in het bijzonder wegens bepaalde aspecten — toch voor terug met het betoog van verzoekster mee te gaan, dat wil zeggen niet bewezen te achten dat de voorwaarden voor toepassing van artikel 226 waren vervuld. Laat mij dit nader mogen verklaren. Bij onze beoordeling moeten wij uitgaan van de opslagmogelijkheden zoals die in het kader van het interventiestelsel begin mei 1969 in de Bondsrepubliek Duitsland bestonden. Uit de toelichtingen van de Commissie (die met name wees op de noodzaak graansoorten van verschillende aard en hoedanigheid van tal van klanten, en ook graan dat moest worden gedroogd, op te slaan) blijkt wel dat niet van de bij contract gereserveerde maximum-capaciteit (7-7,5 miljoen ton) mocht worden uitgegaan, doch van een veel geringere werkelijke opslagmogelijkheid (tussen de 5,5 en 6 miljoen ton). Wanneer men hiervan de destijds reeds gebruikte opslagruimte (4,7 miljoen ton) aftrekt, dan blijkt dat er nog slechts opslagruimte in een orde van grootte van 1,3 miljoen ton beschikbaar was. Deze situatie mocht, gezien de te verwachten nieuwe oogst, werkelijk dreigend worden geacht. Bovendien moest er van worden uitgegaan dat er in het verkoopseizoen 1968-1969 zeer grote partijen werden overgenomen (volgens de cijfers van de Commissie uit de oogst-1968 in de Bondsrepubliek Duitsland ten naaste bij 2,7 miljoen ton). Voorts werd er een zeer goede nieuwe oogst verwacht, zodat de interventie waarschijnlijk niet sterk zou teruglopen (nog afgezien van de door verzoekster bestreden stelling van de Bondsregering, dat er reeds in mei door Duitse afnemers leveringscontracten voor 1,8 miljoen ton Frans graan uit de nieuwe oogst waren afgesloten). Ook de voor de nieuwe oogst in de Bondsrepubliek op handen zijnde interventie B (een premiestelsel voor opslag bij particulieren ter ontlasting van de normale interventie) kon het beeld niet aanzienlijk beïnvloeden. Weliswaar wettigde deze interventiemogelijkheid de verwachting dat bepaalde partijen niet rechtstreeks, langs de normale interventieweg, zouden worden overgenomen; het was echter, welbeschouwd, maar een tussenoplossing die niet uitsloot dat er in de loop van het verkoopseizoen toch nog grote hoeveelheden voor de interventiebureaus zouden overlbijven (dit bleek in de loop van het verkoopseizoen dan ook met 1,6 miljoen ton graan het geval te zijn). — Men kan ook stellig niet beweren dat de werking van het interventiestelsel in de maand mei 1969 niet door ernstige moeilijkheden werd bedreigd. Voorts kan niet worden ontkend dat de graanleveringen uit Frankrijk in aanzienlijke mate tot het ontstaan der moeilijkheden hebben bijgedragen. Wij vernamen dat de importen van Franse tarwe en gerst in het verkoopseizoen 1968-1969 tot en met de maand april meer dan eens zo groot zijn geweest als in het dienovereenkomstig tijdvak van het voorafgegane jaar en in de maand april alleen nagenoeg driemaal zo groot als in dezelfde maand van 1968. Omdat de importen ook in de volgende jaren nimmer zulk een omvang bereikten, moet ongetwijfeld worden aangenomen dat op deze wijze Duits graan in grote omvang van de markt is verdrongen, hetgeen wil zeggen dat de aanbiedingen ter interventie in dezelfde mate zijn gestegen. In deze toch al zeer gespannen situatie kon het er voor de verantwoordelijke instantie slechts om gaan of er in de maanden mei en juni met een aanmerkelijke verslechtering van de toestand moest worden gerekend, zodat vrijwaringsmaatregelen nog voor het begin van de nieuwe oogst gerechtvaardigd waren. Deze vraag is, zoals u weet, bevestigend beantwoord, en mijns inziens op goede gronden. Men kan daartegenover uiteraard niet — zoals verzoekster deed — stellen dat er na 8 mei 1969 nog maar 12000 ton Frans graan bij het Duitse interventiebureau ter overname is aangeboden, omdat dit reeds een gevolg van de getroffen vrijwaringsmaatregel is. Veeleer dient men zich af te vragen welke ontwikkeling men, gezien de reeds opgedane ervaringen, zonder vrijwaringsmaatregelen redelijkerwijze had mogen verwachten. Daarbij moest het te denken geven dat er tot en met 30 april 1969 reeds 385000 ton Frans graan door het Duitse interventiebureau was overgenomen en dat die hoeveelheid alleen al in de eerste week van mei 93000 ton bedroeg. Voorts was van belang dat er in mei nog toeslagen (vergoedingen) over de interventieprijzen werden verleend, zodat er in die maand stellig nog interventieaanbiedingen te verwachten waren. De Commissie heeft met verwijzing naar de voordelen welke dankzij de feitelijke devaluatie van de Franse frank met Frans graan konden worden behaald (de prijzen van dit graan kwamen, naar men weet, tot 40 DM beneden de Duitse interventieprijs te liggen) aangetoond, dat er zelfs in juni ondanks de lagere interventieprijzen nog met zulke aanbiedingen moest worden gerekend. Het was dan ook geenszins onrealistisch ook voor de maanden mei en juni 1969 nog een grote invloed van Frans graan bij het Duitse interventiebureau te verwachten en uit de later opgemaakte invoerstatistieken blijkt dan ook dat in het verder verloop van het verkoopseizoen 1968-1969 ondanks de vrijwaringsmaatregel nog 60000 ton Frans graan in de Bondsrepubliek is geïmporteerd. Hiermede wordt ondubbelzinnig aangetoond hoeveel Frans graan er destijds nog beschikbaar was en dus ter interventie kon worden aangeboden. Wanneer men hiertegenover de destijds in de Bondsrepubliek beschikbare opslagruimte (1,3 miljoen ton) stelt, dan lag het voor de hand een aanzienlijke verergering der reeds ernstige opslagmoeilijkheden te duchten. Dit gevaar was bovendien niet tot een kort tijdsbestek beperkt: de latere ontwikkeling heeft bevestigd dat men er niet op mocht rekenen dat de monetaire situatie spoedig weer in het reine zou komen. Gezien de bijzonderheden van de graanmarktordening mag er dus ook van worden uitgegaan dat hier van aanhoudende moeilijkheden in de zin van artikel 226 sprake was. Een en ander wettigt de conclusie dat de Commissie, die ten deze overigens over ruime discretionaire bevoegdheden beschikt, niet lichtvaardig heeft aangenomen dat in mei 1969 de voorwaarden voor toepassing van artikel 226 van het EEG-Verdrag waren vervuld.