Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

++++

1. Handelingen van de instellingen ° Onaantastbaarheid ° Gestelde inbreuk ° Gelasten van instructiemaatregelen door gemeenschapsrechter ° Voorwaarden

2. Mededinging ° Mededingingsregelingen ° Aantasting van mededinging ° Onderlinge afstemming tussen aannemers van wijze waarop wordt gereageerd op offerteaanvraag ° Uitwisseling van informatie

(EEG-Verdrag, art. 85, lid 1)

3. Mededinging ° Mededingingsregelingen ° Aantasting van mededinging ° Gemeenschappelijke vaststelling, door aannemers die aan aanbesteding deelnemen, van calculatiekosten die in hun respectieve aanbiedingen moeten worden opgenomen

(EEG-Verdrag. art. 85, lid 1)

4. Mededinging ° Mededingingsregelingen ° Aantasting van mededinging ° Regeling in kader van beroepsorganisatie, die in aanbestedingsprocedure aannemer die na onderlinge afstemming tussen concurrenten laagste inschrijver blijkt, dient te beschermen

(EEG-Verdrag, art. 85, lid 1)

5. Mededinging ° Mededingingsregelingen ° Aantasting van mededinging ° Regeling in kader van beroepsorganisatie, die aangesloten aannemers bij aanbestedingen in gunstiger situatie plaatst dan andere

(EEG-Verdrag, art. 85, lid 1)

6. Mededinging ° Mededingingsregelingen ° Ongunstige beïnvloeding van handel tussen Lid-Staten ° Criteria ° Mededingingsregeling die gehele grondgebied van Lid-Staat bestrijkt

(EEG-Verdrag, art. 85, lid 1)

7. Mededinging ° Mededingingsregelingen ° Verbod ° Ongunstige beïnvloeding van handel tussen Lid-Staten ° Potentiële invloed ° Merkbare invloed

(EEG-Verdrag, art. 85, lid 1)

8. Mededinging ° Mededingingsregelingen ° Verbod ° Ontheffing ° Verplichting van Commissie, rekening te houden met bijzondere aard van sector van activiteiten van verzoekende ondernemingen

(EEG-Verdrag, art. 85, lid 3)

9. Mededinging ° Mededingingsregelingen ° Verbod ° Ontheffing ° Verplichting van onderneming, gegrondheid van haar verzoek aan te tonen

(EEG-Verdrag, art. 85, lid 3)

10. Handelingen van de instellingen ° Motivering ° Verplichting ° Draagwijdte ° Beschikking van Commissie, waarbij verzoek om ontheffing in kader van toepassing van mededingingsregels wordt afgewezen

(EEG-Verdrag, art. 190)

11. Beroep tot nietigverklaring ° Beschikking van Commissie op grond van artikel 85, lid 3, van Verdrag ° Ingewikkelde economische beoordeling ° Rechterlijke toetsing ° Grenzen

(EEG-Verdrag, art. 85, lid 3, en 173)

12. Gemeenschapsrecht ° Beginselen ° Subsidiariteitsbeginsel ° Beginsel, dat niet tot algemene rechtsbeginselen behoort voor inwerkingtreding van artikel 3 B EG-Verdrag

(EG-Verdrag, art, 3 B)

13. Mededinging ° Geldboeten ° Verbod om geldboeten op te leggen voor handelingen die binnen kader van aangemelde overeenkomst vallen ° Van aanmelding vrijgestelde en niet aangemelde overeenkomst ° Niet-toepasselijkheid

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 4, lid 2, en 15, lid 5, sub a)

14. Mededinging ° Gemeenschapsregels ° Inbreuken ° Opzet ° Begrip

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15)

15. Mededinging ° Geldboeten ° Bedrag ° Vaststelling ° In aanmerking genomen omzet ° Omzet van alle ondernemingen die lid zijn van ondernemersvereniging, gezamenlijk ° Toelaatbaarheid

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15, lid 2)

Samenvatting

1. Slechts bij een betwisting in het kader waarvan serieuze en overtuigende aanwijzingen van een inbreuk op het beginsel van onaantastbaarheid van gemeenschapshandelingen zijn verstrekt, kan het Gerecht de overlegging van een beschikking in de authentieke ta(a)l(en), die is geauthentiseerd door de handtekeningen van de voorzitter en de secretaris-generaal, gelasten teneinde te verifiëren of de betekende teksten in overeenstemming zijn met de door het college van Commissieleden vastgestelde tekst.

2. Een onderlinge afstemming tussen aannemers over de wijze waarop zij van plan zijn op een offerteaanvraag te reageren, en tijdens welke zij informatie uitwisselen die in het bijzonder betrekking heeft op de kosten van het aangeboden produkt, de bijzonderheden daarvan en de uitsplitsing van de prijsaanbiedingen, levert een schending van artikel 85, lid 1, van het Verdrag op, waar zij in het bijzonder ten doel en ten gevolge heeft dat het gedrag dat elke aannemer met betrekking tot het werk heeft besloten of van plan is te volgen, aan zijn concurrenten wordt bekendgemaakt en, voor zover zij ertoe kan leiden dat bepaalde condities van de transactie worden vastgesteld, welbewust een feitelijke samenwerking tussen aannemers in de plaats stelt voor de risico' s van de concurrentie.

3. Het gemeenschappelijk vaststellen van prijsverhogingen die alle aannemers die aan een aanbesteding deelnemen, in hun prijsaanbiedingen zullen opnemen, en die, daar zij worden geïnd door de aannemer aan wie het werk wordt gegund, doch worden afgedragen aan een beroepsorganisatie die deze dient te verdelen tussen alle aannemers die een aanbieding hebben ingediend, het mogelijk maken dat de aanbesteder het forfaitair geraamde bedrag van de door alle deelnemers aan de aanbesteding gemaakte calculatiekosten moet dragen, druist in tegen de in artikel 85, lid 1, sub a, van het Verdrag neergelegde verboden. Dit moet namelijk worden aangemerkt als het bepalen van een onderdeel van een prijs, beperkt de mededinging tussen de aannemers op het punt van hun calculatiekosten en leidt tot een algemene prijsverhoging.

4. Een regeling binnen een beroepsorganisatie, waarbij ingeval van werken die worden aanbesteed, door middel van overeenstemming tussen de betrokken aannemers en na vergelijking van de prijsaanbiedingen die zij van plan zijn in te dienen, de aannemer met de laagste prijsaanbieding kan worden aangewezen, die vervolgens bescherming geniet tegen het risico dat door zijn concurrenten herziene lagere prijsaanbiedingen worden ingediend en als enige over de inhoud van zijn aanbieding met de aanbesteder mag onderhandelen, druist in tegen de in artikel 85, lid 1, van het Verdrag neergelegde verboden.

Zelfs indien deze bescherming inderdaad wordt verleend aan de aannemer die vanuit het oogpunt van de aanbieders de beste aanbieding heeft gedaan, dan nog is het namelijk de aanbesteder die zich terzake een oordeel dient te vormen, waarbij hij eventueel subjectieve voorkeuren kan doen gelden, zoals de reputatie van de aannemer, zijn beschikbaarheid en zijn nabijheid.

5. Een regeling binnen een beroepsorganisatie, die een informatie-uitwisseling tussen de in een aanbesteding geïnteresseerde aannemers organiseert en bepaalde vormen van concurrentie uitsluit, valt onder de werkingssfeer van artikel 85, lid 1, van het Verdrag, tast door zijn bestaan zelf de vrijheid van de aannemers aan om zich al dan niet daarbij aan te sluiten, voor zover zij, door zich niet aan te sluiten, een aantal aan deze regeling verbonden voordelen verliezen en zij niet moeten concurreren met een groot aantal aannemers die onafhankelijk van elkaar optreden, doch met een bepaald aantal aannemers die gemeenschappelijke belangen hebben en over dezelfde informatie beschikken en dus een overeenkomstige gedragslijn volgen.

6. Een mededingingsregeling die het gehele grondgebied van een Lid-Staat bestrijkt, heeft naar haar aard een versterking van de nationale drempelvorming tot gevolg, hetgeen de in het Verdrag beoogde economische vervlechting doorkruist.

7. Opdat mededingingsregelingen onder het verbod van artikel 85, lid 1, van het Verdrag vallen, wordt niet verlangd dat zij het handelsverkeer merkbaar beïnvloeden, doch enkel dat zij een dergelijke invloed kunnen hebben. Wanneer een potentiële invloed volstaat, kan de toekomstige evolutie van het handelsverkeer in aanmerking worden genomen om de invloed van de mededingingsregeling op het handelsverkeer tussen Lid-Staten te beoordelen, ongeacht of deze al dan niet voorzienbaar was. Wat de merkbaarheid van deze invloed betreft, naarmate het handelsverkeer geringer is, kan het sterker door de mededingingsregeling worden beïnvloed.

8. In het kader van de bevoegdheid van de Commissie om krachtens artikel 85, lid 3, van het Verdrag ontheffing te verlenen van het verbod van artikel 85, lid 1, van het Verdrag, dient zij rekening te houden met de bijzondere aard van de verschillende economische sectoren en de aldaar optredende moeilijkheden.

9. De onderneming die om een ontheffing krachtens artikel 85, lid 3, van het Verdrag verzoekt, moet op basis van bewijsstukken aantonen dat een ontheffing gerechtvaardigd is.

Om die reden kan zij de Commissie niet verwijten, dat zij geen alternatieve oplossingen heeft aangedragen, noch dat zij niet heeft aangegeven wat haars inziens de verlening van een ontheffing zou rechtvaardigen.

10. In het kader van de toepassing van de mededingingsregels is de Commissie uit hoofde van haar motiveringsverplichting enkel gehouden de gegevens, feitelijk en rechtens, te vermelden, alsmede de overwegingen naar aanleiding waarvan zij een beschikking heeft gegeven waarbij het verzoek om ontheffing wordt afgewezen, zonder dat de ondernemingen kunnen verlangen dat zij ingaat op alle punten feitelijk en rechtens die zij in de loop van de administratieve procedure hebben aangevoerd.

11. De toetsing door de gemeenschapsrechter van ingewikkelde economische beoordelingen door de Commissie in het kader van de haar bij artikel 85, lid 3, van het Verdrag toegekende beoordelingsmarge met betrekking tot elk van de daarin genoemde vier voorwaarden, dient te worden beperkt tot de vraag of de procedurevoorschriften in acht zijn genomen, of de motivering afdoende is, of de feiten juist zijn weergegeven en of er geen sprake is van een kennelijk onjuiste beoordeling dan wel van misbruik van bevoegdheid.

12. Het subsidiariteitsbeginsel kon voor de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie niet als een algemeen rechtsbeginsel worden beschouwd, waaraan gemeenschapshandelingen moesten worden getoetst. Een voor de inwerkingtreding van artikel 3 B, tweede alinea, EG-Verdrag vastgestelde handeling mag niet aan deze bepaling worden getoetst, omdat deze bepaling anders terugwerkende kracht zou verkrijgen.

13. Het in artikel 15, lid 5, sub a, van verordening nr. 17 vervatte verbod om geldboetes op te leggen geldt enkel voor overeenkomsten die daadwerkelijk zijn aangemeld en niet voor overeenkomsten die krachtens artikel 4, lid 2, sub 1, van deze verordening van aanmelding zijn vrijgesteld. Zelfs indien een overeenkomst door artikel 4, lid 2, van verordening nr. 17 wordt gedekt, kan de Commissie de ondernemingen die deze overeenkomst hebben toegepast dus geldboetes opleggen, wanneer zij niet was aangemeld.

14. Voor het oordeel dat opzettelijk inbreuk is gemaakt op de mededingingsregels is het niet noodzakelijk, dat de onderneming zich ervan bewust was, het in deze regels neergelegde verbod te overtreden; het volstaat dat zij er niet onkundig van kon zijn, dat de gewraakte handelwijze ertoe strekte of ten gevolge had, dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt werd beperkt.

15. Het in artikel 15, lid 2, van verordening nr. 17 gebruikte genusbegrip "inbreuk", dat zonder onderscheid van toepassing is op overeenkomsten, onderlinge afgestemde feitelijke gedragingen en besluiten van ondernemersverenigingen, duidt erop dat de in deze bepaling voorziene maxima gelijkelijk gelden voor overeenkomsten, onderling afgestemde feitelijke gedragingen en besluiten van ondernemersverenigingen. Daaruit volgt dat het maximum van 10 % van de omzet moet worden berekend op basis van de omzet die is behaald door elk van de ondernemingen die partij is bij de betrokken overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen, of door alle ondernemingen die lid zijn van de ondernemersverenigingen gezamenlijk, althans wanneer de vereniging op grond van haar interne regels haar leden kan binden. De juistheid van deze analyse wordt bevestigd door het feit dat bij de vaststelling van het bedrag van de geldboetes onder meer rekening kan worden gehouden met de invloed die de onderneming in het bijzonder als gevolg van haar omvang en haar economische macht, waarvoor de omzet van de onderneming een aanwijzing vormt, op de markt heeft kunnen uitoefenen. De invloed die een ondernemersvereniging op de markt heeft kunnen uitoefenen, hangt namelijk niet van haar eigen "omzet" af, die niets zegt over haar omvang of haar economische macht, maar wel van de omzet van haar leden, die een aanwijzing van haar omvang en haar economische macht vormt.