Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Beroep tot nietigverklaring - Voor beroep vatbare handelingen - Handeling waartegen kan worden opgekomen door indiener van klacht inzake staatssteun - Brief van Commissie waarin aan klager wordt meegedeeld dat Commissie weigert om procedure van artikel 93, lid 2, van Verdrag (thans artikel 88, lid 2, EG) aan te vangen - Daarvan uitgesloten

[EG-Verdrag, art. 92 en 173 (thans, na wijziging, art. 87 EG en 230 EG) en art. 93, lid 2 (thans art. 88, lid 2, EG)]

2. Steunmaatregelen van de staten - Voorgenomen steunmaatregelen - Onderzoek door Commissie - Vooronderzoek en contradictoire procedure - Verenigbaarheid van steunmaatregel met gemeenschappelijke markt - Moeilijkheden bij beoordeling - Verplichting voor Commissie contradictoire procedure aan te vangen

[EG-Verdrag, art. 92, lid 1 (thans, na wijziging, art. 87, lid 1, EG) en art. 93, leden 2 en 3 (thans art. 88, leden 2 en 3, EG)]

3. Steunmaatregelen van de staten - Begrip - Maatregelen ter compensatie van kosten van openbaredienstverplichtingen van onderneming - Daaronder begrepen

[EG-Verdrag, art. 90, lid 2 (thans art. 86, lid 2, EG) en art. 92, lid 1 (thans, na wijziging, art. 87, lid 1, EG)]

4. Steunmaatregelen van de staten - Voorgenomen steunmaatregelen - Onderzoek door Commissie - Vooronderzoek en contradictoire procedure - Verenigbaarheid van steunmaatregel met gemeenschappelijke markt - Moeilijkheden bij beoordeling - Verplichting voor Commissie contradictoire procedure aan te vangen - Verzoek om nadere inlichtingen - Invloed

[EG-Verdrag, art. 92, lid 1 (thans, na wijziging, art. 87, lid 1, EG) en art. 93, leden 2 en 3 (thans art. 88, leden 2 en 3, EG)]

5. Steunmaatregelen van de staten - Voorgenomen steunmaatregelen - Onderzoek door Commissie - Vooronderzoek en contradictoire procedure - Verenigbaarheid van steunmaatregel met gemeenschappelijke markt - Moeilijkheden bij beoordeling - Verplichting voor Commissie contradictoire procedure aan te vangen - Vooronderzoek van niet-aangemelde overheidsmaatregelen dat aanzienlijk langer duurt dan normaal voor eerste onderzoek nodig is

[EG-Verdrag, art. 92, lid 1 (thans, na wijziging, art. 87, lid 1, EG) en art. 93, leden 2 en 3 (thans art. 88, leden 2 en 3, EG)]

Samenvatting

$$1. Beschikkingen die de Commissie op het gebied van staatssteun geeft, zijn steeds tot de betrokken lidstaten gericht. Dat geldt ook, wanneer die beschikkingen betrekking hebben op overheidsmaatregelen die in klachten als met het Verdrag strijdige staatssteun worden aangemerkt en de Commissie daarin weigert de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag (thans artikel 88, lid 2, EG) te openen, hetzij omdat zij van oordeel is dat de gewraakte maatregelen geen staatssteun in de zin van artikel 92 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87 EG) opleveren, hetzij omdat zij die maatregelen verenigbaar met de gemeenschappelijke markt acht. Indien de Commissie dergelijke beschikkingen geeft en de klagers daaromtrent overeenkomstig haar verplichting tot goed bestuur inlicht, moet de klager in voorkomend geval tegen de tot de lidstaat gerichte beschikking beroep tot nietigverklaring instellen, en niet tegen de aan hem gerichte brief waarbij hij van de beschikking in kennis wordt gesteld.

( cf. punt 45 )

2. De procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag (thans artikel 88, lid 2, EG) is volstrekt noodzakelijk wanneer de Commissie op ernstige problemen stuit bij de beoordeling van de vraag of een steunmaatregel verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. De Commissie mag zich dus slechts tot de voorafgaande fase van artikel 93, lid 3, van het Verdrag beperken om met betrekking tot een steunmaatregel een gunstige beslissing te nemen, indien zij na een eerste onderzoek tot de overtuiging kan komen, dat deze steunmaatregel verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Is de Commissie na dit eerste onderzoek evenwel tot de tegenovergestelde overtuiging gekomen, of heeft zij niet alle problemen weten op te lossen die zich bij de beoordeling van de verenigbaarheid van deze steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt stellen, dan is zij verplicht alle nodige adviezen in te winnen en daartoe de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag te openen.

Voorts moet de Commissie de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag openen wanneer zij bij een eerste onderzoek niet alle problemen heeft weten op te lossen die zich voordoen bij de vraag of een aan haar toetsing onderworpen overheidsmaatregel een steunmaatregel in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87, lid 1, EG) is, althans wanneer zij niet tot de overtuiging is gekomen dat deze maatregel, zelfs wanneer hij als staatssteun wordt aangemerkt, in ieder geval verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

( cf. punten 71-72 )

3. Artikel 92, lid 1, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87, lid 1, EG) maakt geen onderscheid naar de redenen of doelstellingen van maatregelen van de staten, doch gaat voor de kwalificatie van die maatregelen uit van de gevolgen ervan. Het begrip steunmaatregel is dus een objectief begrip, dat uitsluitend afhankelijk is van de vraag of een maatregel van de staat aan een of meer ondernemingen een voordeel toekent. Daaruit volgt in het bijzonder, dat de toekenning door de overheid van een financieel voordeel aan een onderneming ter compensatie van de openbaredienstverplichtingen die de onderneming op zich zou hebben genomen, geen gevolgen heeft voor de kwalificatie van deze maatregel als steunmaatregel in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag, ongeacht de inaanmerkingneming van dit element bij het onderzoek van de verenigbaarheid van de betrokken steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt in het kader van artikel 90, lid 2, van het Verdrag (thans artikel 86, lid 2, EG).

( cf. punten 83-84 )

4. Het loutere feit dat tijdens de fase van het vooronderzoek van een steunmaatregel tussen de Commissie en de betrokken lidstaat een dialoog tot stand is gekomen, en dat in die context door de Commissie nadere inlichtingen zijn gevraagd over de maatregelen waarover zij zich heeft uit te spreken, is op zich niet te beschouwen als een bewijs dat deze instelling met ernstige beoordelingsproblemen wordt geconfronteerd, zodat de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag (thans artikel 88, lid 2, EG) diende te worden geopend. Toch kan niet worden uitgesloten, dat de strekking van de besprekingen tussen de Commissie en de betrokken lidstaat tijdens deze preliminaire fase van de procedure in bepaalde omstandigheden het bestaan van dergelijke moeilijkheden aan het licht brengt.

( cf. punt 89 )

5. Een aanzienlijk langer tijdsverloop dan normalerwijs nodig is voor een eerste onderzoek in het kader van de bepalingen van artikel 93, lid 3, van het Verdrag (thans artikel 86, lid 3, EG), kan, in samenhang met andere elementen, tot de erkenning nopen dat de Commissie werd geconfronteerd met ernstige beoordelingsproblemen die het openen van de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag noodzakelijk maakten.

Wel is het zo dat, wanneer de litigieuze overheidsmaatregelen door de betrokken lidstaat niet zijn aangemeld, de Commissie geen vooronderzoek van deze maatregelen dient te verrichten binnen de termijn van twee maanden als bedoeld in de rechtspraak. Doch wanneer belanghebbende derden bij de Commissie klachten hebben ingediend, is de instelling gehouden in het kader van de in die bepaling bedoelde inleidende fase over te gaan tot een snel en onpartijdig onderzoek van deze klachten, in het belang van een goede toepassing van de fundamentele verdragsbepalingen inzake staatssteun. Hieruit volgt met name, dat de Commissie het vooronderzoek van overheidsmaatregelen waartegen krachtens artikel 92, lid 1, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87, lid 1, EG) een klacht is ingediend, niet voor onbepaalde duur mag laten aanslepen, wanneer zij een dergelijk onderzoek heeft aangevat.

Een termijn van meer dan 39 maanden vanaf de indiening van de eerste klacht, en van ongeveer 33 maanden nadat de klager zijn klacht heeft vervolledigd, is aanzienlijk langer dan de termijn die voor een eerste onderzoek normalerwijs nodig is, aangezien het eerste onderzoek uitsluitend tot doel heeft de Commissie in staat te stellen zich een eerste indruk te vormen over de kwalificatie van de maatregelen waarover zij zich heeft uit te spreken en over de verenigbaarheid daarvan met de gemeenschappelijke markt.

( cf. punten 102-107 )