Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Beroep tot nietigverklaring – Handelingen waartegen beroep kan worden ingesteld – Begrip – Handelingen die bindende rechtsgevolgen sorteren

(Art. 230, vierde alinea, EG; verordening nr. 659/1999 van de Raad, art. 4, lid 2, 10, lid 1, 20 en 25)

2. Steunmaatregelen van de staten – Begrip – Toekenning van voordelen die aan staat kan worden toegerekend

(Art. 87, lid 1, EG; richtlijn 92/81 van de Raad, art. 8, lid 1, sub b)

3. Steunmaatregelen van de staten – Onderzoek van klachten

(Art. 253 EG; richtlijn 92/81 van de Raad)

4. Vervoer – Luchtvervoer – Richtlijn 92/81

(Richtlijn 92/81 van de Raad, art. 8, lid 1, sub b)

Samenvatting

1. Alleen maatregelen die bindende rechtsgevolgen in het leven roepen welke de belangen van de verzoeker kunnen aantasten doordat zij diens rechtspositie aanmerkelijk wijzigen, vormen handelingen die vatbaar zijn voor een beroep tot nietigverklaring in de zin van artikel 230 EG. Zo staat beroep tot nietigverklaring open tegen alle door de instellingen vastgestelde regelingen, ongeacht de aard of de vorm ervan, die beogen rechtsgevolgen teweeg te brengen.

Zulks is het geval met een brief die de Commissie aan een klagende onderneming stuurt nadat zij informatie met betrekking tot beweerdelijk onrechtmatige steun heeft ontvangen die zij krachtens artikel 10, lid 1, van verordening nr. 659/1999 onverwijld aan een onderzoek moet onderwerpen, en waarin zij zich er niet toe beperkt overeenkomstig artikel 20 van deze verordening de klaagster te laten weten dat er onvoldoende gronden zijn om in de zaak een standpunt in te nemen, maar het duidelijke, gemotiveerde en definitieve standpunt inneemt, dat de betrokken maatregel geen steun vormt. Wanneer zij aldus handelt, kan zij namelijk enkel overeenkomstig artikel 4, lid 2, van deze verordening een beschikking vaststellen. De Commissie kan deze bijgevolg niet aan het toezicht van de gemeenschapsrechter onttrekken door te verklaren dat zij geen dergelijke beschikking heeft gegeven, te proberen ze in te trekken, of te besluiten deze beschikking in strijd met artikel 25 van verordening nr. 659/1999 niet tot de betrokken lidstaat te richten.

De reden waarom de Commissie tot de conclusie is gekomen dat er geen sprake is van steun, alsmede de omstandigheid dat in het kader van het eerste onderzoek een grondige en langdurige analyse van de in de klacht vervatte informatie niet nodig was, zijn in dit verband irrelevant.

Het is evenmin relevant dat de litigieuze brief niet voortvloeit uit een definitieve beschikking van het college van Commissieleden met betrekking tot de klacht, daar een dergelijke beschikking slechts op voorstel van het bevoegde Commissielid kan worden gegeven.

Ten slotte is het van geen belang dat de brief van de Commissie niet is bekendgemaakt; een handeling moet namelijk niet bekend zijn gemaakt om vatbaar te zijn voor beroep tot nietigverklaring.

(cf. punten 35, 41, 43, 49, 51‑52, 58‑59)

2. Artikel 87, lid 1, EG heeft betrekking op besluiten van de lidstaten, waardoor deze ter verwezenlijking van eigen economische en sociale doeleinden, eenzijdig en autonoom geldmiddelen ter beschikking van ondernemingen of andere rechtssubjecten stellen of hun voordelen verschaffen om de verwezenlijking van de nagestreefde economische of sociale doelstellingen te bevorderen. Voordelen kunnen dus slechts als steunmaatregelen in de zin van artikel 87, lid 1, EG, worden aangemerkt, wanneer zij meer in het bijzonder aan de staat kunnen worden toegerekend.

Dit geldt niet voor de belastingvrijstelling waarin wordt voorzien door een nationale regeling die enkel uitvoering geeft aan artikel 8, lid 1, sub b, van richtlijn 92/81 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns op minerale oliën, welke bepaling de lidstaten een duidelijke en nauwkeurige verplichting oplegt om brandstof die voor de commerciële luchtvaart wordt gebruikt, niet aan de geharmoniseerde accijns te onderwerpen. Met de omzetting van de vrijstelling in nationaal recht voeren de lidstaten overeenkomstig hun verdragsverplichtingen immers enkel communautaire bepalingen uit. De betrokken nationale bepaling kan dan ook niet aan de lidstaat worden toegerekend, maar vloeit in werkelijkheid voort uit een handeling van de gemeenschapswetgever. In dit verband is niet van belang dat de vrijstelling met staatsmiddelen is bekostigd, omdat de vraag of een steunmaatregel aan een staat moet worden toegerekend, verschilt van de vraag of de steun met staatsmiddelen is bekostigd. Het gaat immers om onderscheiden en cumulatieve voorwaarden. Daar niet is voldaan aan bepaalde van de voor de toepassing van artikel 87 EG essentiële voorwaarden, valt een dergelijke vrijstelling niet binnen de werkingssfeer van dit artikel.

(cf. punten 99‑104)

3. De door artikel 253 EG geëiste motivering moet beantwoorden aan de aard van de betrokken handeling en de redenering van de instelling die de handeling heeft verricht, duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking doen komen, zodat de belanghebbenden kennis kunnen nemen van de rechtvaardigingsgronden van de genomen maatregel en de bevoegde rechter zijn toezicht kan uitoefenen. Het motiveringsvereiste moet worden beoordeeld aan de hand van de omstandigheden van het geval, waarbij met name rekening moet worden gehouden met de inhoud van de handeling, de aard van de redengeving en het belang dat de adressaten of andere personen die door de handeling rechtstreeks en individueel worden geraakt, bij een verklaring kunnen hebben. Het is niet noodzakelijk dat alle relevante gegevens feitelijk of rechtens in de motivering worden gespecificeerd, aangezien bij de vraag of de motivering van een handeling aan de eisen van artikel 253 EG voldoet, niet alleen acht moet worden geslagen op de bewoordingen ervan, doch ook op de context en op het geheel van rechtsregels die de betrokken materie beheersen.

Een beschikking van de Commissie houdende afwijzing van een klacht op grond dat de betwiste belastingvrijstelling de uitvoering van richtlijn 92/81 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns op minerale oliën vormt, en niet als een steunmaatregel was bedoeld, voldoet aan dat vereiste, daar deze motivering – hoewel beknopt – toch voldoende duidelijk en begrijpelijk is.

(cf. punten 119‑120)

4. Het beginsel van gelijke behandeling verbiedt dat vergelijkbare situaties verschillend worden behandeld, zodat bepaalde ondernemers ten opzichte van sommige anderen worden benadeeld, tenzij een dergelijke behandeling objectief gerechtvaardigd is.

De belastingvrijstelling voor vliegtuigbrandstof, gebaseerd op artikel 8, lid 1, sub b, van richtlijn 92/81 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns op minerale oliën en op de bepaling ter omzetting van dat artikel in nationaal recht, schendt het beginsel van gelijke behandeling niet, daar de situatie van luchtvaartmaatschappijen kennelijk verschilt van die van spoorwegmaatschappijen. Wat hun operationele kenmerken, hun kostenstructuur en de wettelijke bepalingen die op hen van toepassing zijn betreft, zijn de diensten van luchtvervoer en vervoer per spoor namelijk zeer verschillend en niet vergelijkbaar in de zin van het beginsel van gelijke behandeling. Verder is dit verschil in behandeling hoe dan ook objectief gerechtvaardigd, gelet op de ruime beoordelingsvrijheid van de Raad wat de objectieve rechtvaardiging van een eventuele verschillende behandeling betreft. Gelet op de internationale praktijk die erin bestaat vliegtuigbrandstof vrij te stellen van accijnzen, zoals neergelegd in het Verdrag van Chicago van 7 december 19944 inzake de internationale burgerluchtvaart, alsmede in bilaterale overeenkomsten tussen staten, zou de mededinging tussen communautaire luchtvaartmaatschappijen en ondernemingen uit derde staten worden vervalst, indien de gemeenschapswetgever eenzijdig accijnzen op deze brandstof zou heffen.

(cf. punten 137‑139)