2.

Verordening no. 104/65 houdende vaststelling van de referentieprijzen voor tafeldruiven van de open grond berust enerzijds op artikel 11, lid 2, van Verordening no. 23 houdende de geleidelijke totstandbrenging van een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit, zoals gewijzigd bij Verordening no. 65/65, en anderzijds op Verordening no. 99/65 betreffende de wijze van toepassing van genoemd artikel 11, lid 2. De Commissie wijdde een gedetailleerde uiteenzetting aan de werking van het systeem van berekening van de referentieprijs en de verschillende handelingen welke tot vaststelling van een referentieprijs van 15,9 rekeneenheden voor de maand oktober 1965 hebben geleid. Tot staving van haar betoog heeft zij een „werkdocument” overgelegd, waarin de verschillende etappes dezer prijsvaststelling op de voet worden gevolgd. Zonder op de details van de uiteenzetting der Commissie in te gaan, brengen wij in herinnering dat volgens artikel 11, lid 2, van Verordening no. 23, de referentieprijs in beginsel voor een jaar wordt vastgesteld, doch dat elk jaar kan worden verdeeld in verschillende perioden binnen welke de prijzen een betrekkelijke stabiliteit vertonen en dat de referentieprijs gelijk is aan het rekenkundig gemiddelde van de produktieprijzen van elke Lid-Staat, verhoogd met een zeker bedrag. In elke Lid-Staat worden de produktieprijzen waargenomen voor de produkten of variëteiten, welke een aanzienlijk deel vertegenwoordigen van de in het gehele jaar of gedurende een deel daarvan in de handel gebrachte produktie (voor wat tafeldruiven betreft gaat het in feite alleen om Italië en Frankrijk). De waarneming der prijzen vindt plaats op de representatieve markt of markten in de produktiegebieden met de laagste prijzen; ten aanzien van die markten kan voorts naar gelang van de variëteiten worden gedifferentieerd. De prijs komt overeen met het gemiddelde van de prijzen die tijdens de drie jaren voorafgaande aan die van vaststelling van de referentieprijs zijn waargenomen; bij de vaststelling van dit gemiddelde worden evenwel prijzen die — gezien de op bedoelde markt waargenomen normale schommelingen — uitzonderlijk hoog of uitzonderlijk laag kunnen worden geacht, buiten beschouwing gelaten. Men verkrijgt zo eerst het gemiddelde der produktieprijzen per periode en per variëteit in een Lid-Staat, vervolgens — uitgaande van de prijzen der variëteiten — een gemiddelde prijs per Lid-Staat van het produkt waarvoor de referentieprijs moet worden vastgesteld, en ten slotte vormt het rekenkundig gemiddelde der aldus voor iedere Lid-Staat berekende gemiddelden de in artikel 11, lid 2, van Verordening no. 23, bedoelde referentieprijs. Dit stelsel is bijzonder ingewikkeld; maar in dit geding gaat het er eigenlijk alleen om, in hoeverre bij de vaststelling van de Italiaanse produktieprijs in de maand oktober en mitsdien ter bepaling van de referentieprijs voor de gehele Gemeenschap met een bepaalde variëteit, de variëteit Ohanez, rekening is gehouden. Men deelt de verschillende druivensoorten in naarmate zij vroeg, noch vroeg noch laat ( 2 ) dan wel laat rijp zijn. Ohanez is een late variëteit, welker gemiddelde opbrengst volgens de — overigens door de firma Beus bestreden — schatting van het Ministerie van Landbouw van de Italiaanse Republiek omstreeks 10000 ton bedraagt, of wel ruim een vierde van de totale opbrengst der late variëteiten aldaar, welke weer 4,5 % van de totale jaarproduktie beloopt. Deze variëteit, welke midden september rijp is, werd ondanks haar geringe quantum beschouwd — en in aanmerking genomen — als representatief voor een aanzienlijk deel van de gedurende een gedeelte van dat jaar in de handel gebrachte produktie. Men heeft het in het belang van het gemeenschappelijk landbouwbeleid wenselijk geacht de — het minst verbreide — late variëteiten te begunstigen en aldus, zowel in het belang van de producent als van de consument, de perioden tijdens welke de uit de gemeenschapslanden afkomstige druiven op de markt worden aangeboden te verlengen. De Commissie wijst er in dit verband op, dat de in de Franse versie van Verordening no. 23 gebezigde term „considérable” („partie con-sidérable de la production commercialisée”) niet uitsluitend in kwantitatieve zin moet worden verstaan, doch mede betrekking heeft op het meer of minder grote belang dier produkten uit een oogpunt van de verwezenlijking van de doelstellingen van het landbouwbeleid, zodat zij ook naar hun onderscheiden waarde moeten worden beoordeeld; voor deze stelling zou volgens de Commissie ook steun zijn te vinden in de Duitse tekst („… wesentlichen Teil…”). Uit het in het dossier aanwezige „werkdocument” blijkt in hoeverre de variëteit Ohanez een rol heeft gespeeld bij de bepaling van de referentieprijs voor de maand oktober 1965 op grondslag van de prijs der drie voorafgegane jaren; het staat als onbetwist vast, dat met deze variëteit in dezelfde mate werd rekening gehouden als met de variëteit Regina, dus dat men beide variëteiten in aanmerking nemende van het rekenkundig gemiddelde en niet van het gewogen gemiddelde der noteringen is uitgegaan. Welnu, de variëteit Regina, welke de meeest gekweekte variëteit van de tweede soort is, vertegenwoordigt ten minste 50 % van de totale Italiaanse jaarproduktie; hoewel nauwkeurige cijfers ontbreken, schijnt niet te worden bestreden dat de produktie dezer variëteit veel groter is dan die van de variëteit Ohanez. Trouwens, wanneer men nagaat hoeveel noteringen gedurende deze periode voor elk van beide variëteiten tot stand kwamen, blijkt nog eens ten overvloede, dat zij kwantitatief nauwelijks kunnen worden vergeleken. Uitgaande van deze feitelijke gegevens heeft men twee — onderling samenhangende — bezwaren tegen Verordening no. 104/65 ontwikkeld. Men heeft in de eerste plaats de wijze van berekening, welke ter vaststelling van de referentieprijs werd gebezigd, bestreden zonder dat uit het betoog van de firma Beus duidelijk valt af te leiden, of zij bedoelt te zeggen dat de variëteit Ohanez niet als representatief voor een aanzienlijk deel van de in de handel gebrachte produktie mocht worden beschouwd dan wel alleen heeft willen stellen, dat men het gemiddelde der prijzen van beide variëteiten had moeten „wegen”. Wat dit eerste aspect betreft moge ik in herinnering brengen, dat men, om uit te maken of een variëteit een aanzienlijk deel van de in de handel gebrachte produktie vertegenwoordigt, stellig het in aanmerking genomen tijdvak, dat wil zeggen de maand oktober, en niet het gehele jaar heeft te bezien; anderzijds menen wij, dat deze beoordeling niet uitsluitend een kwantitatieve moet zijn, doch dat rekening dient te worden gehouden met de doelstellingen van het landbouwbeleid; het behoeft om de hierboven uiteengezette redenen niet a priori onredelijk worden geacht wanneer men tracht vooral de late en de vroege variëteiten tot ontwikkeling te brengen, doch ik zou er mij van willen onthouden de innerlijke waarde van dit beleid, welke naar ik meen ter beoordeling van de Commissie staat, te controleren. Ondanks het betrekkelijk geringe quantum van de produktie der hierbedoelde druivensoort in de maand oktober komt het ons derhalve niet in strijd voor met artikel 11, lid 2, van Verordening no. 23, de variëteit Ohanez te rekenen tot die, welke voor de referentieprijs in de maand oktober in aanmerking mogen worden genomen. Moet men anderzijds — en hiermede komt het tweede aspect aan de orde — uitgaan van het rekenkundig gemiddelde der variëteiten Ohanez en Regina (zoals in casu geschied is) dan wel van het gewogen gemiddelde? Ten gunste van de tweede opvatting gevoelt men zich terstond geneigd te wijzen op de geheel verschillende marktquanta waarvan met betrekking tot deze beide variëteiten kennelijk sprake is en op het feit, dat het a prima vista ongerijmd lijkt, wanneer ze op voet van gelijkheid worden behandeld. Artikel 11 van Verordening no. 23, waarop Verordening no. 104/65 berust, luidt als volgt : „De referentieprijs is gelijk aan het rekenkundig gemiddelde van de produktieprijzen van elke Lid-Staat, verhoogd met het in de vierde alinea vastgestelde bedrag. Deze produktieprijzen stemmen overeen met het gemiddelde van de prijzen die, tijdens de drie jaren voorafgaande aan de datum van vaststelling van de referentieprijs voor een binnenlands produkt … zijn waargenomen.” Alleen in het eerste, niet in het — ons thans bezighoudende — tweede geval wordt derhalve met zoveel woorden van een rekenkundig gemiddelde gesproken en de firma Beus leidt hieruit af, dat in het tweede geval met een gewogen gemiddelde moet worden gewerkt. Men kan met de Commissie betreuren, dat het litigieuze voorschrift niet nauwkeuriger werd geredigeerd, niettemin acht ik de stelling van de firma Beus met het spraakgebruik in strijd en derhalve onaanvaardbaar. Wordt zonder meer van een„gemiddelde” gesproken, dan is het rekenkundig gemiddelde bedoeld; wil men daarentegen een gewogen gemiddelde zien toegepast, dan wordt dat met zoveel woorden gezegd en aangegeven volgens welke maatstaf dit „wegen” moet geschieden. Terwijl immers een ieder weer, hoe een rekenkundig gemiddelde moet worden berekend, verschillen de gewogen gemiddelden ad infinitum al naar gelang van de toegepaste methode en de waarde, welke men aan de onderscheiden factoren toekent. De firma Beus, die het gemiddelde der produktieprijzen wenst te zien gewogen, heeft haar standpunt in zoverre trouwens nimmer gepreciseerd: moet het quantum van elke betrokken variëteit in de loop van het gehele jaar of alleen gedurende de betrokken periode in aanmerking worden genomen? Ook wanneer de prijzen van iedere variëteit bekend zijn zal men de quanta moeilijk nauwkeurig kunnen aangeven. Of moet nog een andere wijze van berekening worden toegepast? De Commissie voert trouwens een aan het landbouwbeleid ontleende reden aan, waarom volgens haar van weging geen sprake kan zijn: het zou de vroege en late variëteiten benadelen, variëteiten welke steeds een betrekkelijk gering deel van de totale produktie uitmaken, doch welker produktie juist dient te worden aangemoedigd. Ik geloof derhalve dat er, gezien de bewoordingen van artikel 11, geen termen aanwezig zijn het toegepaste systeem te verwerpen. U zult zich echter herinneren, dat de advocaat van de firma Beus ter zitting niet slechts de wettigheid van een systeem, waarin met de variëteit 'Ohanez rekening wordt gehouden, heeft betwist, doch bovendien toepassing van dat systeem in zekere zin ondoelmatig heeft geacht, en wel zulks op grond van een publikatie van de heer Vivona : „Vitigni di Mensa”, blijkens welke de late variëteiten geen toekomst zouden hebben: de produktiekosten zijn hoog, zij komen op de markt op een ogenblik waarop de consument meer belangstelling voor andere fruitsoorten, sinaasappelen of appelen, aan de dag legt. Weinig bemoedigende situatie, die volgens hem ook blijkt uit de mening van de Süd-Deutsche Zeitung, volgens welke de variëteit Ohanez niet erg gewild is, omdat zij te hard van schil is… Dit alles is zeer interessant en was voor ons ook bijzonder leerzaam; het houdt evenwel geen rechtstreeks verband met de U gestelde vraag, immers al moge de Commissie de waarde der late variëteiten overschatten of zich in de vermoedelijke smaak der consumenten vergissen, tot onwettigheid harer beslissing leidt zulks niet. Voorts werd tegen Verordening no. 104/65 een bezwaar van andere orde ingebracht: zij zou onvoldoende met redenen zijn omkleed. Reeds in de maand juni van dit jaar hadden wij de gelegenheid ons omtrent de motivering van bestuurshandeligen van verordenende strekking uit te spreken, namelijk bij de behandeling van Verordening no. 144/65. Wij voegen daaraan thans toe, dat de in casu aangevochten verordennig het voorschrift van artikel 11, lid 2, van Verordening no. 23 analyseert en Ohanez noemt als één der belangrijkste in de Gemeenschap gekweekte variëteiten, welke bij de bepaling van het rekenkundig gemiddelde van de produktieprijs in aanmerking worden genomen. Zulk een redengeving lijkt ons, gezien de aard der rechtshandeling, voldoende en ik meen niet, dat daarenboven vermelding van alle in het „werkdocument” voorkomende gegevens mag worden verlangd. Wij menen derhalve, dat met Verordening no. 104/65 — aangevochten als grondslag van Verordening no. 144/65 — een juiste toepassing is gegeven aan de Verordeningen nos. 23 nieuw en 99/65. Men heeft vervolgens aangevoerd, dat dan Verordening no. 23 zelf onwettig is, immers in strijd is met het Verdrag, met name met de artikelen 39 en 110. Aan deze kwestie willen wij dan ten slotte nog een enkel woord wijden.