Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Prejudiciële vragen – Voorlegging aan Hof – Nationale rechterlijke instantie in zin van artikel 35 EU – Begrip – Rechter belast met gerechtelijk vooronderzoek – Daaronder begrepen

(Art. 35 EU)

2. Prejudiciële vragen – Bevoegdheid van Hof – Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit ter harmonisatie van wetgevingen – Verzoek om uitlegging dat beginsel van conforme uitlegging van nationaal recht impliceert – Bevoegdheid om deze uitlegging te geven

(Art. 234 EG; art. 35 EU en 46, sub b, EU)

3. Europese Unie – Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Lidstaten – Verplichtingen – Verplichting tot loyale samenwerking met instellingen

4. Europese Unie – Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluiten ter harmonisatie van nationale wetgevingen – Uitvoering door lidstaten – Verplichting tot conforme uitlegging van nationaal recht – Grenzen – Inachtneming van algemene rechtsbeginselen – Uitlegging contra legem van nationaal recht – Ontoelaatbaarheid

(Art. 249, derde alinea, EG; art. 34, lid 2, sub b, EU)

5. Europese Unie – Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Status van slachtoffers in strafprocedures – Kaderbesluit 2001/220/JBZ – Bescherming van bijzonder kwetsbare slachtoffers – Wijze – Voorwaarden voor afleggen van getuigenverklaring door jonge kinderen – Horen buiten openbare terechtzitting en alvorens deze plaatsvindt – Toelaatbaarheid – Grenzen

(Kaderbesluit 2001/220/JBZ van de Raad, art. 2, 3 en 8, lid 4)

Samenvatting

1. Wanneer een lidstaat verklaart de bevoegdheid van het Hof te aanvaarden om een uitspraak te doen over de geldigheid en de uitlegging van de in artikel 35 EU bedoelde handelingen, is het Hof bevoegd de door een met het gerechtelijk vooronderzoek belaste rechter gestelde prejudiciële vraag te beantwoorden. Aangezien deze rechter optreedt in een strafprocedure, vervult hij namelijk een rechtsprekende functie, zodat hij moet worden aangemerkt als een rechterlijke instantie in de zin van dit artikel.

(cf. punten 20, 22)

2. Krachtens artikel 46, sub b, EU is de regeling van artikel 234 EG van toepassing op artikel 35 EU, onder de in laatstgenoemd artikel bedoelde voorwaarden. Evenals artikel 234 EG onderwerpt artikel 35 EU de prejudiciële verwijzing naar het Hof aan de voorwaarde, dat de nationale rechterlijke instantie een beslissing op dit punt noodzakelijk acht voor het wijzen van haar vonnis, zodat de rechtspraak van het Hof inzake de ontvankelijkheid van krachtens artikel 234 EG gestelde prejudiciële vragen in beginsel ook geldt voor prejudiciële verzoeken die krachtens artikel 35 EU bij het Hof worden ingediend.

Hieruit volgt dat het vermoeden van relevantie dat op de prejudiciële vragen van nationale rechterlijke instanties rust, slechts in uitzonderingsgevallen kan worden opgeheven, namelijk wanneer de gevraagde uitlegging van de in die vragen genoemde bepalingen van het recht van de Unie kennelijk geen verband houdt met het voorwerp van het hoofdgeding, wanneer het vraagstuk van louter hypothetische aard is of wanneer het Hof niet over de nodige feitelijke of juridische gegevens beschikt om een nuttig antwoord op de hem gestelde vragen te kunnen geven. Behoudens in deze uitzonderingsgevallen is het Hof in beginsel verplicht om te antwoorden op prejudiciële vragen betreffende de uitlegging van de in artikel 35, lid 1, EU bedoelde handelingen.

In deze context is het, los van de door het Verdrag van Amsterdam beoogde mate van integratie in het proces van totstandbrenging van een steeds hechter verbond tussen de volkeren van Europa in de zin van artikel 1, tweede alinea, EU, volkomen begrijpelijk dat de opstellers van het Verdrag betreffende de Europese Unie het nuttig hebben geacht om in het kader van titel VI van dit Verdrag, die is gewijd aan de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken, te voorzien in rechtsinstrumenten met analoge gevolgen als in het EG-Verdrag zijn voorzien, zodat deze op doeltreffende wijze bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Unie. De prejudiciële bevoegdheid van het Hof krachtens artikel 35 EU zou het grootste deel van haar nuttig effect verliezen, indien particulieren zich niet op kaderbesluiten konden beroepen teneinde een conforme uitlegging van het nationale recht af te dwingen voor de rechterlijke instanties van de lidstaten

(cf. punten 19, 28‑30, 36, 38)

3. Het zou voor de Unie moeilijk zijn haar taak doeltreffend te vervullen indien het beginsel van loyale samenwerking, dat onder meer inhoudt dat de lidstaten alle passende algemene en bijzondere maatregelen treffen om de nakoming van de voor hen uit het recht van de Europese Unie voortvloeiende verplichtingen te verzekeren, niet tevens gold in het kader van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken van titel VI van het EU-Verdrag, die overigens volledig is gegrondvest op de samenwerking tussen de lidstaten en de instellingen.

(cf. punt 42)

4. Het dwingende karakter van kaderbesluiten die in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie zijn vastgesteld, welke titel is gewijd aan de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken, is in identieke bewoordingen geformuleerd als het bepaalde in artikel 249, derde alinea, EG met betrekking tot richtlijnen. Het verplicht de nationale instanties tot conforme uitlegging van hun nationale recht. De nationale rechter die bij de toepassing van zijn interne recht tot uitlegging daarvan moet overgaan, is dan ook verplicht dit zo veel mogelijk te doen in het licht van de bewoordingen en het doel van het kaderbesluit, teneinde het daarmee beoogde resultaat te bereiken en aldus aan het bepaalde in artikel 34, lid 2, sub b, EU te voldoen

De verplichting van de nationale rechter om de inhoud van een kaderbesluit te betrekken bij de uitlegging van de relevante bepalingen van zijn nationale recht vindt echter haar grenzen in de algemene rechtsbeginselen en met name in het rechtszekerheidsbeginsel en het beginsel van non-retroactiviteit. Deze beginselen verzetten zich er onder meer tegen dat deze verplichting de strafrechtelijke aansprakelijkheid van degenen die in strijd met de bepalingen van een kaderbesluit handelen, zou kunnen bepalen of verzwaren uitsluitend op grond van een dergelijk besluit, onafhankelijk van een ter uitvoering ervan vastgestelde wet.

Voorts kan het beginsel van conforme uitlegging niet als grondslag dienen voor een uitlegging contra legem van het nationale recht. Dit beginsel vereist echter wél, dat de nationale rechter in voorkomend geval het nationale recht in zijn geheel beziet om te beoordelen of het zodanig kan worden toegepast dat het niet tot een met het kaderbesluit strijdig resultaat leidt.

(cf. punten 34, 43‑45, 47, 61 en dictum)

5. De artikelen 2, 3 en 8, lid 4, van kaderbesluit 2001/220/JBZ inzake de status van het slachtoffer in de strafprocedure sommen een aantal doelstellingen op, die er onder meer in bestaan, ervoor te zorgen dat bijzonder kwetsbare slachtoffers een specifieke behandeling kunnen krijgen die zo goed mogelijk aan hun situatie beantwoordt. Deze bepalingen moeten aldus worden uitgelegd dat de bevoegde nationale rechter de mogelijkheid moet hebben om jonge kinderen die het slachtoffer zeggen te zijn van mishandeling, toe te staan hun getuigenverklaring af te leggen onder voorwaarden die hun een passende bescherming garanderen, bijvoorbeeld buiten de openbare terechtzitting om en alvorens deze plaatsvindt. De omstandigheden waaronder verklaringen kunnen worden afgelegd, moeten echter volgens artikel 8, lid 4, van voornoemd kaderbesluit verenigbaar zijn met de grondbeginselen van het recht van de betrokken lidstaat en mogen de verdachte niet het recht op een eerlijk proces, zoals neergelegd in artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, ontnemen.

(cf. punten 54, 57, 59, 61 en dictum)