Zaak C‑609/13 P

Duravit AG e.a.

tegen

Europese Commissie

„Hogere voorziening – Mededinging – Mededingingsregelingen – Belgische, Duitse, Franse, Italiaanse, Nederlandse en Oostenrijkse markt van badkamersanitair – Onderlinge afstemming van de verkoopprijzen en uitwisseling van commercieel gevoelige informatie – Verordening (EG) nr. 1/2003 – Artikel 31 – Motiveringsplicht”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 26 januari 2017

Mededinging–Administratieve procedure–Besluit van de Commissie waarbij een inbreuk wordt vastgesteld bestaande in de sluiting van een de mededinging verstorende overeenkomst–Besluit dat is gebaseerd op bewijs dat op toereikende wijze het bestaan van een inbreuk aantoont–Bewijslast van de ondernemingen die het bestaan van de inbreuk betwisten

De bij artikel 31 van verordening nr. 1/2003 aan de Unierechter toegekende volledige rechtsmacht heeft uitsluitend betrekking op de opgelegde sanctie en op niet het litigieuze besluit in zijn geheel. Voorts komt noch de volledige rechtsmacht noch de wettigheidstoetsing neer op ambtshalve toezicht, zodat die niet verlangen dat het Gerecht ambtshalve het dossier volledig opnieuw onderzoekt, los van de door de verzoeker geformuleerde grieven. Bovendien wordt de volledige rechtsmacht uitgeoefend in een procedure op tegenspraak. Behoudens de middelen van openbare orde, staat het derhalve niet aan het Gerecht om ambtshalve onderzoek te verrichten, los van de exacte middelen die voor hem zijn aangevoerd, of om een autonome discretionaire beslissing te nemen over de door de Commissie vastgestelde geldboete, maar om uitspraak te doen op de middelen die hem zijn voorgelegd. (zie punten 31, 36, 42, 43)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punt 47)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punt 49)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punten 56‑62)

Het begrip onderling afgestemde feitelijke gedraging in de zin van artikel 101, lid 1, VWEU is een vorm van coördinatie tussen ondernemingen die, zonder dat het tot een eigenlijke overeenkomst komt, de risico’s van de onderlinge concurrentie welbewust vervangt door een feitelijke samenwerking. De voor het bestaan van een onderling afgestemde feitelijke gedraging in de zin van die bepaling vereiste coördinatie en samenwerking moeten dan ook worden begrepen tegen de achtergrond van de in de VWEU-bepalingen inzake de mededinging besloten liggende voorstelling, dat iedere marktdeelnemer zelfstandig moet bepalen welk beleid hij op de interne markt zal voeren. Deze eis van zelfstandigheid staat onverbiddelijk in de weg aan elk al dan niet rechtstreeks contact tussen ondernemers waardoor het marktgedrag van een bestaande of mogelijke concurrent wordt beïnvloed of deze wordt geïnformeerd over beslissingen of afwegingen van de betrokken marktdeelnemer wat het eigen marktgedrag betreft, wanneer dit contact tot doel of ten gevolge heeft dat mededingingsvoorwaarden ontstaan die, gelet op de aard van de producten of verleende diensten, de grootte en het aantal van de ondernemingen en de omvang van de betrokken markt, niet met de normale voorwaarden van die markt overeenkomen. Daaruit volgt dat het opnemen van contact, bestaande in een poging om tot overeenstemming over de prijzen te komen, een door die bepaling verboden onderling afgestemde feitelijke gedraging is. (zie punten 70‑73)

De op het Gerecht rustende verplichting om zijn arresten te motiveren kan in beginsel niet zo ver gaan dat het Gerecht de in een zaak gekozen oplossing moet rechtvaardigen tegen de achtergrond van de oplossing waarvoor het heeft gekozen in een andere zaak die hem is voorgelegd, ook al heeft deze betrekking op hetzelfde besluit van de Commissie inzake een procedure op grond van artikel 101 VWEU. (zie punt 90)

Van schending van het recht op toegang tot het dossier is geen sprake wanneer de Commissie in haar besluit waarbij een inbreuk op artikel 101, lid 1, VWEU wordt vastgesteld, verwijst naar aantekeningen van een bijeenkomst die ten eerste voor de partijen toegankelijk waren gemaakt vóór de gerechtelijke procedure, ten tweede zijn vermeld in de mededeling van punten van bezwaar die aan het Commissiebesluit is voorafgegaan, en ten derde voorwerp van debat zijn geweest voor het Gerecht. Voor het overige kan de omstandigheid dat dit besluit niet naar die aantekeningen in hun geheel verwijst, maar alleen naar een pagina daarvan of een bijlage daarbij, geen schending van de rechten van de verdediging opleveren. Dergelijke verwijzingen volstaan immers om te achterhalen welk document bedoeld wordt. (zie punten 101, 103)

Een betoog dat schriftelijk wordt gehouden op verzoek van het Gerecht en dient ter verduidelijking van bepaalde discussiepunten voordat daarover tijdens de terechtzitting de standpunten worden uitgewisseld, kan niet worden geacht te laat te zijn gehouden. (zie punt 104)

Het staat uitsluitend ter beoordeling van het Gerecht of de gegevens waarover het beschikt betreffende de aan hem voorgelegde zaken, eventueel aanvulling behoeven. Zelfs wanneer een door een partij geformuleerd verzoek om getuigen te horen nauwkeurig de feiten aangeeft waarop dit verhoor betrekking dient te hebben, alsmede de redenen die dit verhoor rechtvaardigen, staat het aan het Gerecht om de relevantie van dit verzoek voor het voorwerp van het geding en de noodzaak om die getuigen te horen te beoordelen. Deze beoordelingsbevoegdheid van het Gerecht is te verenigen met het grondrecht op een eerlijk proces en in het bijzonder met artikel 6, lid 3, onder d), van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Laatstgenoemde bepaling schrijft namelijk niet de oproeping van alle getuigen voor, maar beoogt een volledige gelijkwaardigheid van procedurele rechten, die verzekert dat degene tegen wie een vervolging is ingesteld, in de litigieuze procedure in haar geheel genomen de mogelijkheid heeft gehad om de op hem rustende verdenking naar behoren en voldoende te betwisten. (zie punten 108‑110)