Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Steunmaatregelen van de staten – Terugvordering van onrechtmatige steun – Verplichting – Verplichting tot onverwijlde en daadwerkelijke uitvoering van beschikking van Commissie

(Art. 88, lid 2, EG en 249 EG)

2. Beroep wegens niet-nakoming – Niet-nakoming van verplichting tot terugvordering van onrechtmatige steun – Verweermiddelen – Volstrekte onmogelijkheid van uitvoering

(Art. 10 EG, 88, lid 2, EG en 249 EG)

3. Steunmaatregelen van de staten – Terugvordering van onrechtmatige steun – Toepassing van nationaal recht – Voorwaarden en grenzen – Verplichtingen van nationale rechterlijke instanties

(Verordening nr. 659/1999 van de Raad, art. 14, lid 3)

Samenvatting

1. Een lidstaat die bij beschikking wordt gelast onrechtmatige steun terug te vorderen, is op grond van artikel 249 EG verplicht alle maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn om die beschikking ten uitvoer te leggen en dient ervoor te zorgen dat de verschuldigde bedragen daadwerkelijk worden terugbetaald. Terugvordering nadat de gestelde termijnen zijn verstreken, en wetgevende maatregelen die ertoe strekken te waarborgen dat de nationale rechterlijke instanties uitvoering geven aan een beschikking van de Commissie waarbij een lidstaat wordt gelast, onrechtmatige steun terug te vorderen, voldoen niet aan de vereisten van het Verdrag wanneer die maatregelen te laat worden genomen of ondoeltreffend blijken te zijn.

Een situatie waarin, nadat alle bij de beschikking van de Commissie gestelde termijnen zijn verstreken, een gedeelte van de onrechtmatige steun door de lidstaat nog niet is teruggevorderd, strookt duidelijk niet met de verplichting van de lidstaat om de verschuldigde bedragen daadwerkelijk terug te vorderen en levert schending op van de verplichting om deze beschikking onverwijld en daadwerkelijk uit te voeren. Deze vaststelling wordt niet op losse schroeven gezet door de omstandigheid dat ongeveer 90 % van het bedrag van de onrechtmatige steun was teruggevorderd op de datum van de terechtzitting voor het Hof in de onderhavige zaak.

(cf. punten 26‑27, 29‑30, 40)

2. Het enige verweer dat een lidstaat kan aanvoeren tegen een door de Commissie krachtens artikel 88, lid 2, EG ingesteld beroep wegens niet-nakoming, is de volstrekte onmogelijkheid is om de betrokken beschikking correct uit te voeren. Aan de voorwaarde van een volstrekte onmogelijkheid van uitvoering is niet voldaan wanneer de verwerende lidstaat zich ertoe beperkt, de Commissie in kennis te stellen van de juridische, politieke of praktische moeilijkheden die de uitvoering van de beschikking meebrengt, zonder tegen de betrokken ondernemingen tot werkelijke actie over te gaan om de steun terug te krijgen en zonder de Commissie alternatieven voor de uitvoering van de beschikking voor te stellen waardoor de moeilijkheden hadden kunnen worden overwonnen.

In het bijzonder kan het feit dat het volgens de betrokken lidstaat noodzakelijk is om de individuele situatie van elke onderneming te verifiëren teneinde in een voorafgaand onderzoek de begunstigden van de in de beschikking van de Commissie bedoelde voordelen te kunnen identificeren, geen rechtvaardiging vormen voor de niet-uitvoering van de beschikking.

Een lidstaat die bij de uitvoering van een staatssteunbeschikking van de Commissie op onvoorziene en onvoorzienbare moeilijkheden stuit of zich bewust wordt van gevolgen die de Commissie niet voor ogen heeft gehad, dient die problemen aan laatstgenoemde voor te leggen en daarbij passende wijzigingen van de betrokken beschikking voor te stellen. Op grond van de met name in artikel 10 EG tot uitdrukking gebrachte regel dat de lidstaten en de instellingen van de Unie over en weer tot loyale samenwerking verplicht zijn, moeten in een dergelijk geval de Commissie en de lidstaat te goeder trouw samenwerken om met volledige inachtneming van de verdragsbepalingen, in het bijzonder die betreffende steunmaatregelen, de moeilijkheden te overwinnen.

(cf. punten 32‑34, 37)

3. Hoewel ervan moet worden uitgegaan dat de toetsing door de nationale rechter van de formele rechtmatigheid van een nationale handeling strekkende tot terugvordering van onrechtmatige staatssteun slechts de toepassing vormt van het in het recht van de Unie geldende algemene beginsel van een effectieve rechtelijke bescherming, zijn de nationale rechterlijke instanties krachtens artikel 14, lid 3, van verordening nr. 659/1999 betreffende de toepassing van artikel 88 EG verplicht om de volle werking van de beschikking tot terugvordering van de onrechtmatige steun te waarborgen en tot een oplossing te komen die in overeenstemming is met het doel dat met die beschikking wordt nagestreefd. Wanneer de nietigverklaring van een nationale handeling tot uitvoering van een beschikking van de Commissie waarbij terugvordering van onrechtmatige steun wordt gelast, in de weg staat aan de onmiddellijke en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van deze beschikking, is die nietigverklaring immers onverenigbaar met de vereisten van artikel 14, lid 3, van die verordening.

(cf. punten 46‑47)