3.

Waar dus het eerste deel van de prejudiciële vraag bevestigend moet worden beantwoord, zal ik verder nog nagaan of de denatureringspremie ook van de ontvanger kan worden teruggevorderd) wanneer een derde met wie hij geen contractuele betrekkingen onderhield, de gedenatureerde suiker in strijd met de bestemming heeft gebruikt. Daarbij moet in aanmerking worden genomen, dat verordening nr. 100/72 niet een bepaling bevat als de latere verordening (EEG) nr. 1320/77 van de Commissie van 20 juni 1977 betreffende de opening van een openbare inschrijving voor de vaststelli ig van de premies voor witte suiker bestemd voor bijenvoeding (PB L 152 van 1977, blz. 18), volgens welke bij niet-naleving van de denatureringsverplichting „de denatureringspremie van de begunstigde wordt teruggevorderd door de Lid-Staat die de betaling heeft gedaan”. Anderzijds zou het interventiebureau dat de bestreden beschikking heeft gegeven waarbij de terugbetaling werd gevorderd, paragraaf 10, lid 1, van de Duitse denatureringspremieverordening in deze zin willen zien uitgelegd. Het tweede gedeelte van de vraag kan dus slechts aldus worden verstaan, dat de verwijzende rechter die moet beslissen of de Duitse regeling verenigbaar is met het gemeenschapsrecht, opgehelderd wil zien of de gemeenschapsvoorschriften in de weg staan aan een regeling als vervat in paragraaf 10, lid 1, van de Duitse denatureringspremieverordening. Verzoekster in het hoofdgeding voert ter zake subsidiair aan, dat zij niet aansprakelijk mag worden gesteld voor een gebruik van de gedenatureerde suiker door latere afnemers in strijd met de bestemming, daar een dergelijke verplichting op niet mis te verstane wijze duidelijk in de wettelijke bepalingen had moet worden neergelegd. In zoverre zou in casu terugvordering zijn uitgesloten op grond van de beginselen van rechtsduidelijkheid en rechtszekerheid. Ten aanzien van dit betoog, dat het vraagstuk betreft of een ten onrechte uitgekeerde premie ook van de ontvanger kan worden teruggevorderd wanneer derden de gedenatureerde suiker buiten zijn schuld in strijd met de bestemming hebben gebruikt, wil ik erop wijzen dat het Hof van Justitie in zijn arrest van 14 maart 1973 (zaak 57/72, Westzucker GmbH, Jurispr. 1973, blz. 321) heeft verklaard, dat de Commissie ingevolge artikel 9, lid 8, van verordening nr. 1009/67 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector suiker (PB L 308 van 1967, blz. 1), over de nodige bevoegdheden beschikt ter verzekering van de goede werking van de denatureringspremieregeling. Omdat de Commissie niet over een eigen uitvoeringsapparaat beschikt, heeft zij in artikel 19 van verordening nr. 100/72 de Lid-Staten gemachtigd en gelast, alle nodige maatregelen te nemen om te waarborgen dat de „gedenatureerde suiker slechts zal worden gebruikt voor voederdoeleinden”. Ook al blijkt uit deze verordening, in tegenstelling tot de reeds door mij genoemde latere verordening nr. 1320/77, niet uitdrukkelijk dat ten onrechte ontvangen premies moeten worden terugbetaald, toch kan niet worden betwist dat juist een dergelijke terugbetalingsverplichting recht laat wedervaren aan de strekking, alsmede aan het doel en de goede werking van de onderhavige voorschriften; zij dient dus te worden aangemerkt als een maatregel die nodig is om de goede werking van de denatureringspremieregeling te waarborgen. Hierbij wil ik allereerst herinneren aan het feit dat het Hof van Justitie in de arresten van 28 juni 1979 (zaak 206/78, Beljatzky, en zaak 217/78, Corman, Jurispr. 1979, blz. 2273 en 2287) de navordering van compenserende bedragen ingeval de goederen niet de vastgestelde bestemming hadden gekregen, rechtmatig achtte, hoewel dit rechtsgevolg niet was voorzien in de in die zaak in geding zijnde verordening nr. 1259/72, waarin uitdrukkelijk het lagere bedrag was vastgelegd. Bovendien mag niet worden vergeten, dat controle slechts zin heeft wanneer daaraan als consequentie wordt verbonden dat de premie kan worden teruggevorderd. In tegenstelling tot hetgeen verzoekster in het hoofdgeding meent, moet mijns inziens bij de beoordeling van het onderhavige geval eveneens rekening worden gehouden met de overwegingen in de arresten van 11 mei 1977 (gevoegde zaken 99 en 100/76, „Beste Boter” en Hoche, Jurispr. 1977, blz. 861) en 13 december 1979 (zaak 42/79, Milch-, Fett- und Eier-Kontor GmbH, Jurispr. 1979, blz. 3703), die ook betrekking hadden op de waarborg dat het goed bij doorverkoop overeenkomstig de wettelijke bestemming zou worden gebruikt. Beide zaken betroffen de vraag of de koper van opslagboter aansprakelijk is voor het gedrag van derden. Anders dan in de onderhavige verordening nr. 100/72 bevatten de aan deze arresten ten gronde liggende verordeningen nrs. 1259/72 van de Commissie van 16 juli 1972 (PB L 139 van 1972, blz. 18) en 1308/68 van de Commissie van 28 augustus 1968 (PB L 214 van 1968, blz. 10) ook een meer gedetailleerde regeling om te verzekeren dat het goed overeenkomstig de wettelijke bestemming wordt gebruikt. Een beroep op deze arresten is echter gerechtvaardigd omdat beide zaken gevallen van doorverkoop betroffen waarvoor de sanctieregeling juist niet met zoveel woorden gold. In beide gevallen heeft het Hof van Justitie met het oog op de effectiviteit van de controleregeling verklaard, dat de koper van opslagboter niet van zijn daarmee verband houdende verplichting wordt bevrijd door de goederen door te verkopen en dat zijn verplichting in te staan voor een gebruik overeenkomstig hun bestemming, in stand blijft. In casu dient hetzelfde te gelden. Ook de denatureringsregeling voor suiker is een bijzondere maatregel waarmee wordt beoogd, het suikeroverschot onder zeer gunstige voorwaarden aan te wenden voor voederdoeleinden. Derhalve dienden door middel van controles adequate voorzorgsmaatregelen te worden getroffen, teneinde te verzekeren dat de aldus verkochte suiker niet op de normale markt werd afgezet, doch daadwerkelijk als voedermiddel werd gebruikt. Zou de koper zich van deze uit de aankoop van goedkopere suiker voortvloeiende verplichting kunnen bevrijden door deze suiker door te verkopen, dan zou een dergelijke mogelijkheid om voor de hand liggende redenen een leemte in de bij verordening nr. 100/72 ingevoerde regeling vormen, waardoor de doelstellingen en goede werking ervan in gevaar konden komen. Daarom kan geen bezwaar worden gemaakt, wanneer de Lid-Staten in verband met een dergelijk gevaar voor misbruik vasthouden aan de verplichting van de premieontvanger, ook voor gebruik overeenkomstig de bestemming in te staan ingeval derden het goed gebruiken. In deze situatie kan ook geen sprake zijn van een inbreuk op het beginsel van rechtszekerheid of van rechtsduidelijkheid of zelfs, zoals de verwijzende rechter meent, van een inbreuk op het beginsel „nulla poena sine culpa”. Zoals ik reeds heb gezegd, blijkt uit het globale kader van de onderhavige bepalingen in samenhang met de doelstellingen van deze denatureringsregeling voldoende duidelijk — uiteindelijk hebben we hier te maken met het beheer van overheidsprestaties — dat de premie slechts diende te worden toegekend onder voorbehoud dat de gedenatureerde suiker overeenkomstig zijn bestemming werd gebruikt. Bovendien wordt in de onderhavige denatureringspremiebeschikking uitdrukkelijk erop gewezen dat ten onrechte ontvangen premies moeten worden terugbetaald. Blijkens de clausule waarmee verzoekster zich financieel probeerde in te dekken, wist zij kennelijk ook dat de Gemeenschap haar met de uitbetaling na de denaturering verantwoordelijk had gemaakt voor de gemeenschapsmiddelen. Wordt de premie teruggevorderd omdat de betrokken suiker niet overeenkomstig de voorgeschreven bestemming is gebruikt, dan kan er geen sprake zijn van „schuld” of „poena” in de zin van genoemd beginsel. Om de uiteengezette redenen kan verder ook het middel betreffende de inbreuk op het evenredigheidsbeginsel niet slagen. Met inachtneming van de omstandigheid dat verzoekster in het hoofdgeding, zich bewust van de eventueel bestaande terugbetalingsverplichting, vrijwillig heeft deelgenomen aan de denatureringsoperatie, ben ik evenals de Commissie en het interventiebureau van mening, dat een dergelijke op de denatureringsonderneming rustende verplichting niet verder gaat dan hetgeen billijk en noodzakelijk is ter verwezenlijking van de dubbele doelstelling van de denatureringspremieregeling, te weten de ontlasting van de suikermarkt en het voor voederdoeleinden ter beschikking stellen van goedkopere suiker.