Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

Beroep tot nietigverklaring - Natuurlijke of rechtspersonen - Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken - Richtlijn betreffende onderlinge aanpassing van wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van lidstaten op gebied van reclame en sponsoring voor tabaksproducten - Beroep van ondernemingen die op markt reclame maken voor die producten - Niet-ontvankelijkheid

[EG-Verdrag, art. 173, vierde alinea (thans, na wijziging, art. 230, vierde alinea, EG); richtlijn 98/43 van de Raad]

Samenvatting

$$Is niet-ontvankelijk het beroep tot nietigverklaring van richtlijn 98/43 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten op het gebied van reclame en sponsoring voor tabaksproducten, dat wordt ingesteld door ondernemingen die andere dan tabaksproducten onder de naam van tabaksproducten verkopen en door ondernemingen die reclame maken voor tabaksproducten.

Immers, enerzijds voorziet artikel 173, vierde alinea, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 230, vierde alinea, EG) voor particulieren niet in een rechtstreeks beroep voor de gemeenschapsrechter tegen richtlijnen. Ook al zouden richtlijnen in strijd met de bewoordingen van die bepaling met verordeningen kunnen worden gelijkgesteld om een beroep tegen een beschikking genomen in de vorm" van een richtlijn mogelijk maken, richtlijn 98/43 is geen verkapte" beschikking en bevat geen specifieke bepalingen die het karakter van een individuele beschikking hebben. In feite gaat het om een normatieve handeling, want zij heeft in het algemeen en in abstracto betrekking op alle marktdeelnemers in de lidstaten die vanaf een bepaald moment aan de in de richtlijn genoemde voorwaarden voldoen, en zij moet bovendien, om in de lidstaten te kunnen worden toegepast, door middel van nationale uitvoeringsbepalingen in elke nationale rechtsorde worden opgenomen.

Anderzijds kan een normatieve handeling die op alle belanghebbende marktdeelnemers van toepassing is, weliswaar enkelen van hen rechtstreeks en individueel raken, maar dat is niet het geval met de betrokken richtlijn. Immers, om verzoeksters rechtstreeks te kunnen raken is vereist dat de bestreden communautaire maatregel rechtstreeks gevolgen heeft voor hun rechtspositie en aan degenen tot wie hij is gericht en die met de uitvoering ervan zijn belast, geen enkele beoordelingsvrijheid laat, omdat die uitvoering volstrekt automatisch verloopt en enkel uit de communautaire regeling voortvloeit zonder toepassing van tussenliggende regels. Richtlijn 98/43, die de lidstaten dwingt om marktdeelnemers verplichtingen op te leggen, kan die verplichtingen evenwel niet zelf aan verzoeksters opleggen en kan hen dus niet rechtstreeks raken. Subsidiair laat de richtlijn de lidstaten een beoordelingsvrijheid van dien aard dat is uitgesloten dat verzoeksters door die richtlijn rechtstreeks worden geraakt. Hieruit volgt, dat de richtlijn als zodanig geen gevolgen heeft voor de rechtspositie van verzoeksters.

Ten slotte kan het door verzoeksters ingestelde beroep tot nietigverklaring niet ontvankelijk worden verklaard op grond van de ontoereikendheid van de rechtsbescherming als gevolg van het ontbreken van interne rechtswegen waarlangs de geldigheid van de bestreden richtlijn, in voorkomend geval via een prejudiciële verwijzing krachtens artikel 177 van het Verdrag (thans artikel 234 EG), kan worden getoetst, omdat het beginsel van de gelijkheid van alle justitiabelen ter zake van de voorwaarden voor toegang tot de gemeenschapsrechter via een beroep tot nietigverklaring vereist dat die voorwaarden niet afhankelijk zijn van de bijzonderheden van het rechtstelsel van de betrokken lidstaat en van de relatieve ondoeltreffendheid van de prejudiciële verwijzing ten opzichte van het rechtstreekse beroep tot nietigverklaring, aangezien die omstandigheid, zo zij al vaststaat, het Gerecht niet kan toestaan zich in de plaats te stellen van de communautaire constituerende wetgever om een wijziging aan te brengen in het stelsel van rechtsmiddelen en procedures dat is vastgesteld bij de artikelen 173 en 177 van het Verdrag, alsmede bij artikel 178 van het Verdrag (thans artikel 235 EG) en waarbij aan het Hof en het Gerecht het toezicht op de wettigheid van de handelingen van de instellingen is opgedragen.

Bovendien blijkt niet dat verzoeksters zijn verstoken van elk recht van beroep tegen de eventuele gevolgen van richtlijn 98/43. De belanghebbenden kunnen die handeling immers in elk geval, voorzover zij van mening zijn dat zij daaruit rechtstreeks voortvloeiende schade lijden, in het geding brengen in het kader van de procedure inzake niet-contractuele aansprakelijkheid bedoeld in de artikelen 178 van het Verdrag en 215 van het Verdrag (thans artikel 288 EG).

( cf. punten 27-28, 30, 52, 70-71, 74-75, 77 )