Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Beroep tot nietigverklaring - Grieven gericht tegen wettigheid van EGKS-Verdrag - Niet-ontvankelijkheid

(EGKS-Verdrag, art. 33, 36, 65 en 66)

2 Gemeenschapsrecht - Beginselen - Grondrechten - Eerbiediging verzekerd door gemeenschapsrechter - Inaanmerkingneming van Europees Verdrag voor rechten van de mens

(Verdrag betreffende Europese Unie, art. F, lid 2)

3 EGKS - Mededingingsregelingen - Administratieve procedure - Eerbiediging van rechten van verdediging - Procedurele waarborgen - Effectieve rechterlijke toetsing van beschikkingen van Commissie - Onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke instantie - Volledige rechtsmacht

(EGKS-Verdrag, art. 33, 36 en 65)

4 EGKS - Mededingingsregelingen - Verbod - Inbreuk gepleegd door groep en haar dochtermaatschappijen - Moeilijkheden bij identificatie van moedermaatschappij - Hoofdelijke aansprakelijkstelling van dochtermaatschappijen

(EGKS-Verdrag, art. 65, lid 5)

5 EGKS - Mededingingsregelingen - Administratieve procedure - Taalregeling - Bijlagen bij mededeling van punten van bezwaar - Terbeschikkingstelling in oorspronkelijke taal

6 EGKS - Mededingingsregelingen - Administratieve procedure - Verplichtingen van Commissie - Inachtneming van redelijke termijn

(EGKS-Verdrag, art. 65)

7 EGKS - Mededingingsregelingen - Geldboeten - Bedrag - Berekeningsmethoden - Omrekening van omzet van ondernemingen in referentiejaar in ecu tegen gemiddelde wisselkoers van dat jaar - Toelaatbaarheid

(EGKS-Verdrag, art. 65, lid 5)

8 EGKS - Mededingingsregelingen - Geldboeten - Bedrag - Vaststelling - Criteria - Zwaarte van inbreuken - Verzachtende omstandigheden - Gedrag dat afwijkt van wat in kartelverband is overeengekomen - Beoordeling

(EGKS-Verdrag, art. 65, lid 5)

9 EGKS - Mededingingsregelingen - Verbod - Inbreuken - Opzet - Begrip

(EGKS-Verdrag, art. 65, lid 1)

10 EGKS - Mededingingsregelingen - Geldboeten - Bedrag - Vaststelling - Criteria - Houding van onderneming tijdens administratieve procedure

(EGKS-Verdrag, art. 65, lid 5)

11 EGKS - Mededingingsregelingen - Geldboeten - Bedrag - Bepaling - Criteria - Zwaarte van inbreuken - Verzachtende omstandigheden - Staking van inbreuk na optreden van Commissie - Uitsluiting

(EGKS-Verdrag, art. 65, lid 5)

12 EGKS - Mededingingsregelingen - Geldboeten - Bedrag - Vaststelling - Bepaling van geldboete door gemeenschapsrechter - Volledige rechtsmacht

(EGKS-Verdrag, art. 36, tweede alinea)

Samenvatting

1 Een middel waarmee de wettigheid van het systeem van repressie van kartels of de wettigheid van het systeem van rechterlijk toezicht op bestuurshandelingen, zoals geregeld in respectievelijk de artikelen 65 en 66 en in de artikelen 33 en 36 EGKS-Verdrag, wordt bestreden, is niet-ontvankelijk.

Het Verdrag zelf is immers geen handeling van de Commissie en kan dus niet door de gemeenschapsrechter worden getoetst krachtens de artikelen 33 en 36.

2 De grondrechten behoren tot de algemene rechtsbeginselen waarvan de gemeenschapsrechter de eerbiediging verzekert. Hij laat zich hierbij leiden door de constitutionele tradities die aan de lidstaten gemeen zijn, en door de aanwijzingen die te vinden zijn in de internationale rechtsinstrumenten inzake de bescherming van de rechten van de mens, waaraan de lidstaten hebben meegewerkt of waarbij zij zich hebben aangesloten. In dit verband komt bijzondere betekenis toe aan het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, waarnaar onder meer wordt verwezen in artikel F, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie.

3 De Commissie dient de procedurele waarborgen van het gemeenschapsrecht te eerbiedigen in de administratieve procedure voorafgaand aan de totstandkoming van een beschikking waarbij een inbreuk op de mededingingsregels wordt vastgesteld en een geldboete ter zake wordt opgelegd in het kader van het EGKS-Verdrag. Deze procedurele waarborgen staan de cumulatie van de functies van aanklager en rechter bij de Commissie niet in de weg en brengen niet de verplichting mee voor de Commissie, haar werkzaamheden intern zo te organiseren, dat het is uitgesloten dat in een bepaalde zaak dezelfde ambtenaar zowel verificatie- als rapportagewerkzaamheden verricht.

Het vereiste van een effectieve rechterlijke toetsing van elke beslissing van de Commissie waarbij een inbreuk op de communautaire mededingingsregels wordt vastgesteld en bestraft, vormt een algemeen beginsel van gemeenschapsrecht, dat voortvloeit uit de gemeenschappelijke constitutionele tradities van de lidstaten. De onbeperkte toetsing van de sanctie krachtens artikel 36 EGKS-Verdrag door het Gerecht, een onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke instantie, in voorkomend geval in combinatie met de wettigheidstoetsing van de overige aspecten van de beschikking krachtens artikel 33 van het Verdrag, voldoet aan dit vereiste.

4 Handelingen van dochtermaatschappijen kunnen in bepaalde omstandigheden aan de moedermaatschappij, waarmee zij een economische eenheid vormen, worden toegerekend, wanneer de dochtermaatschappijen ondanks eigen rechtspersoonlijkheid hun marktgedrag niet zelfstandig bepalen, maar hoofdzakelijk de instructies opvolgen die worden verstrekt door de groep, die een stimulerende en coördinerende rol speelt.

In een situatie waarin een groep en haar dochterondernemingen in gelijke mate hebben deelgenomen aan inbreuken, zonder dat tussen de verschillende ondernemingen een onderscheid kan worden gemaakt naar deelnemingsgraad, maar waarin het wegens de samenstelling van de groep en de spreiding van het aandelenbezit onmogelijk of uiterst moeilijk is om de rechtspersoon aan het hoofd van de groep te identificeren die als coördinator van haar activiteiten aansprakelijk kon worden gesteld voor de door de verschillende groepsmaatschappijen gepleegde inbreuken, mag de Commissie de dochtermaatschappijen hoofdelijk aansprakelijk stellen voor alle gedragingen van de groep, om te vermijden dat door de formele scheiding van deze vennootschappen als gevolg van hun afzonderlijke rechtspersoonlijkheid hun gedragingen op de markt bij de toepassing van de mededingingsregels niet als eenheid zouden kunnen worden beschouwd.

5 In het kader van een administratieve procedure voorafgaand aan de totstandkoming van een beschikking waarbij inbreuken op de EGKS-mededingingsregels worden vastgesteld, kan van de Commissie niet worden geëist, dat zij meer stukken vertaalt dan waarop zij haar punten van bezwaar baseert. Deze laatste stukken moeten overigens worden beschouwd als de bewijsstukken waarop de Commissie zich baseert, en moeten derhalve zo, zoals zij zijn, aan de geadresseerde worden voorgelegd, zodat hij kennis kan nemen van de daaraan door de Commissie gegeven uitleg die als basis heeft gediend voor de mededeling van de punten van bezwaar en van de beschikking, en hij zijn rechten naar behoren kan verdedigen.

6 Volgens een algemeen beginsel van gemeenschapsrecht dient de Commissie binnen een redelijke termijn te beslissen na afloop van administratieve procedures op het gebied van de mededinging. Bij de beoordeling van de redelijkheid van de duur van de administratieve procedure moet rekening worden gehouden met de omstandigheden van elke zaak en in het bijzonder met de context ervan, de verschillende etappes van de procedure die de Commissie heeft gevolgd, het gedrag van de partijen tijdens de procedure, de ingewikkeldheid van de zaak alsmede het belang ervan voor de verschillende betrokken partijen.

7 Ingeval aan verschillende ondernemingen geldboeten wegens inbreuken op de mededingingsregels van het EGKS-Verdrag worden opgelegd, staat niets eraan in de weg, dat de Commissie het bedrag van de geldboete uitdrukt in ecu, een in de nationale valuta converteerbare munteenheid. Dit maakt het ondernemingen overigens gemakkelijker, de bedragen van de opgelegde geldboeten te vergelijken.

Voor de berekening van de geldboete kan de Commissie de omzet van de afzonderlijke ondernemingen in het referentiejaar - het laatste volledige jaar van de inbreukperiode - in ecu omrekenen tegen de gemiddelde wisselkoers van datzelfde jaar.

Om te beginnen moet de Commissie normaliter dezelfde berekeningsmethode gebruiken voor de aan ondernemingen op te leggen geldboeten wegens deelneming aan dezelfde inbreuk. Vervolgens moet zij, om de verschillende meegedeelde, in de nationale valuta van de betrokken ondernemingen uitgedrukte omzetcijfers te kunnen vergelijken, deze cijfers omrekenen in dezelfde munteenheid, zoals bijvoorbeeld de ecu, waarvan de waarde wordt bepaald door de waarde van elke nationale munteenheid van de lidstaten.

Aan de hand van de omzet van de afzonderlijke ondernemingen in de loop van het referentiejaar kan de Commissie de omvang en de economische macht van elke onderneming alsmede de omvang van de door elk van hen gepleegde inbreuk beoordelen, factoren die relevant zijn voor de beoordeling van de zwaarte van de door elke onderneming gepleegde inbreuk. Anderzijds kan zij met de omrekening van de betrokken omzetten in ecu tegen de gemiddelde wisselkoersen in het referentiejaar voorkomen, dat eventuele valutaschommelingen sedert de beëindiging van de inbreuk invloed hebben op de beoordeling van de relatieve omvang en economische macht van de ondernemingen, alsmede van de omvang van de door elk van hen gepleegde inbreuk en derhalve op de beoordeling van de zwaarte van deze inbreuk. De beoordeling van de zwaarte van de inbreuk dient namelijk betrekking te hebben op de economische realiteit zoals deze was op het tijdstip waarop deze inbreuk werd gepleegd.

Met de methode van berekening van de geldboete, waarbij de gemiddelde wisselkoers van het referentiejaar wordt gebruikt, kunnen de willekeurige effecten van wijzigingen in de reële waarde van de nationale munteenheden worden voorkomen, die tussen het referentiejaar en het jaar van vaststelling van de beschikking kunnen optreden. Deze methode kan er weliswaar toe leiden, dat een bepaalde onderneming een bedrag moet betalen dat in nationale munteenheid uitgedrukt nominaal hoger of lager is dan het bedrag dat zij had moeten betalen ingeval de wisselkoers van de datum van vaststelling van de beschikking werd toegepast, doch dit is slechts de logische consequentie van de schommelingen van de reële waarde van de verschillende nationale munteenheden.

8 Het feit dat een onderneming geen bijzonder actieve rol heeft gespeeld of niet als initiatiefnemer is opgetreden, pleit haar niet vrij van de deelname aan de inbreuk.

Dat een onderneming waarvan de deelname aan een onderlinge afstemming van prijzen met haar concurrenten is aangetoond, zich op de markt niet conform de met haar concurrenten overeengekomen wijze heeft gedragen, is niet noodzakelijkerwijs een verzachtende omstandigheid waarmee bij de vaststelling van de op te leggen geldboete rekening moet worden gehouden. Een onderneming die ondanks de onderlinge afstemming met haar concurrenten een min of meer zelfstandig marktbeleid voert, kan immers gewoonweg proberen zich het kartel ten nutte te maken.

9 Voor de kwalificatie van een inbreuk op de mededingingsregels als opzettelijk is niet vereist, dat de onderneming zich ervan bewust was, het verbod van artikel 65 EGKS-Verdrag te overtreden. Het volstaat dat de onderneming had moeten weten, dat de gewraakte handelwijze ertoe strekte de normale mededinging binnen de gemeenschappelijke markt te vervalsen.

10 Een verlaging van de geldboete wegens medewerking tijdens de administratieve procedure is slechts gerechtvaardigd, indien het gedrag van de beschuldigde onderneming de Commissie in staat heeft gesteld om een inbreuk met minder moeilijkheden vast te stellen en daaraan in voorkomend geval een einde te maken.

11 Staking van een door een onderneming opzettelijk gepleegde inbreuk op de mededingingsregels kan niet als verzachtende omstandigheid worden beschouwd, wanneer die staking is ingegeven door het optreden van de Commissie.

12 De bepaling van de hoogte van een geldboete door het Gerecht in het kader van de uitoefening van zijn volledige rechtsmacht is naar haar aard geen nauwkeurige wiskundige operatie. Overigens is het Gerecht niet gebonden aan de berekeningen van de Commissie, maar dient het met inachtneming van alle omstandigheden van het concrete geval een eigen oordeel te vormen.