Het EEG-Verdrag bevat geen uitdrukkelijke bepaling die de bevoegdheid van de Gemeenschap ten aanzien van het voedselhulpbeleid regelt. Wegens een hele reeks factoren, zoals de bevoegdheid van de Gemeenschap op het gebied van het landbouwbeleid, de handelspolitiek en de binnen de sfeer van het ontwikkelingsbeleid vallende associatie van de landen en gebieden overzee (vierde deel van het EEG-Verdrag), en de later op grond daarvan gesloten overeenkomsten, lag het evenwel voor de hand, naast de Lid-Staten de Gemeenschap ook op het gebied van de voedselhulp een rol toe te bedelen.

Daartoe was reeds in de oorspronkelijke verordening nr. 359/67/EEG van de Raad van 25 juli 1967 houdende een gemeenschappelijke ordening van de rijstmarkt (PB L 174 van 1967, blz. 1), zoals gewijzigd bij verordening nr. 668/75 (PB L 71 van 1975, blz. 18), een bepaling over de beschikbaarstelling van rijst voor voedselhulp opgenomen. Evenzo bepaalt ook de thans geldende verordening nr. 1418/76 van de Raad van 21 juni 1976 houdende een gemeenschappelijke ordening van de rijstmarkt (PB L 166 van 1976, blz. 1 — hierna: rijstmarktverordening) in artikel 25 onder meer, dat de beschikbaarstelling van rijst voor voedselhulp geschiedt door aankoop daarvan op de markt van de Gemeenschap of door het gebruik van rijst uit de voorraden van de interventiebureaus. Volgens lid 2 van deze bepaling worden de criteria voor de beschikbaarstelling, met name voor de aankoop op de markt van de Gemeenschap en het gebruik van rijst uit de voorraden van de interventiebureaus, op voorstel van de Commissie door de Raad vastgesteld.

De Raad heeft van deze mogelijkheid gebruik gemaakt met verordening nr. 2750/75 van 29 oktober 1975 tot vaststelling van de criteria voor de beschikbaarstelling van voor voedselhulp bestemd graan (PB L 281 van 1975, blz. 89 — hierna: beschikbaarstellingsverordening). Luidens de tweede overweging van haar considerans heeft deze verordening onder meer tot doel, te voorkomen dat de graanmarkt wordt verstoord door het aan de markt onttrekken van voor voedselhulp bestemd graan. Daarom bepaalt artikel 4, dat voor de in de verordening bedoelde aankopen in de Gemeenschap door de interventiebureaus openbare inschrijvingen worden gehouden. Artikel 6 bepaalt, dat bij een communautaire actie de Commissie na bestudering van de marktsituatie overeenkomstig de in de rijstmarktverordening vastgestelde procedure de voorwaarden voor beschikbaarstelling vaststelt. Artikel 7, lid 4_, machtigt de Commissie, zodra in beginsel tot een communautaire spoedactie is besloten, de met de uitvoering daarvan belaste Lid-Staat aan te wijzen.

Omdat volgens de Raad bij aanwending van de in deze verordening bedoelde procedure van openbare inschrijving niet steeds zo soepel en snel kon worden opgetreden ais wenselijk was, heeft hij bij verordening nr. 696/76 (verordening van 25. 3. 1976 houdende afwijking van Verordening (EEG) nr. 2750/75 voor wat betreft de procedures voor de beschikbaarstelling van voor voedselhulp bestemd graan, PB L 83 van 1976, blz. 8) de mogelijkheid geschapen, in uitzonderingsgevallen een andere procedure dan de aanbesteding te volgen.

Van deze mogelijkheid heeft de Commissie in de litigieuze beschikking van 10 september 1976 gebruik gemaakt.

Uit deze aan de beschikking ten grondslag liggende handelingen, die uitsluitend op de verdragsbepalingen betreffende de landbouw berusten, blijkt mijns inziens reeds duidelijk, dat de communautaire voedselhulp, in zoverre het om de beschikbaarstelling van graan ging, op het betrokken tijdstip tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid behoorde.

Zij maken voorts duidelijk, dat de Gemeenschap voor de uitvoering van dit voedselhulpbeleid bij gebreke van eigen uitvoerende organen evenals op het gebied van het landbouwbeleid een beroep deed op de medewerking van de nationale interventiebureaus. Zelfs wanneer deze interventiebureaus het gemeenschapsrecht rechtstreeks, dat wil zeggen zonder medewerking van organen van de Lid-Staten, ten uitvoer leggen, blijven zij nationale uitvoerende organen, die niet als lasthebber van de Commissie maar als vertegenwoordiger van hun Lid-Staat handelen.

Dit komt niet in de laatste plaats ook tot uiting in de Italiaanse rechtshandelingen die ENR de hoedanigheid van interventiebureau verlenen (de ministeriële besluiten van 22. 10. 1964 en 27. 10. 1967) en waaruit blijkt, dat ENR als interventiebureau bij de vervulling van de in de rijstmarktverordening vermelde taken voor rekening, in het belang en onder het toezicht van de Italiaanse Staat handelt.

Tenslotte wordt in's Hofs rechtspraak inzake de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Gemeenschap op het gebied van het landbouwbeleid, die ook in casu toepassing kan vinden, rekening gehouden met deze bevoegdheidsverdeling. Volgens's Hofs vaste rechtspraak (zie met name de arresten van 12. 10. 1979, zaak 12/79, Wagner, Jurispr. 1979, blz. 3657, en 10 juni 1982, zaak 217/81, Interagra, Jurispr. 1982, blz. 2233) beoogt het in de artikelen 178 en 215 EEG-Verdrag bedoelde beroep tot schadevergoeding niet, het Hof van Justitie in staat te stellen, de geldigheid te onderzoeken van besluiten van de nationale interventiebureaus die met de toepassing van bepaalde maatregelen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn belast. Het Hof heeft het optreden van de interventiebureaus op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid dus steeds beschouwd als een administratief handelen van de Lid-Staten bij de toepassing van het gemeenschapsrecht, waarop de nationale rechter controle heeft uit te oefenen.

Het is niet anders, wanneer de nationale interventiebureaus ter uitvoering van de hun in het kader van het communautaire voedselhulpbeleid opgedragen taken overeenkomsten sluiten met ondernemingen. Ook in dat geval handelen zij niet als lasthebber van de Commissie, maar als vertegenwoordiger van de Lid-Staat waarvan zij een orgaan zijn.