Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Procedure – Interventie – Exceptie van niet-ontvankelijkheid niet opgeworpen door verweerder – Niet-ontvankelijkheid – Niet-ontvankelijkheidsgronden van openbare orde – Ambtshalve onderzoek door rechter

(Statuut van het Hof van Justitie, art. 40, vierde alinea, en 53; Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 113 en 116, lid 3)

2. Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Beschikking tot afsluiting van krachtens verordening nr. 17 naar aanleiding van klacht ingeleide procedure – Indiener van klacht – Derde onderneming waarvan rechtmatig belang om in kader van administratieve procedure opmerkingen in te dienen, is erkend – Ontvankelijkheid

(Art. 81 EG, 82 EG en 230, vierde alinea, EG; verordening nr. 17 van de Raad)

3. Mededinging – Gemeenschapsregels – Ondernemersverenigingen – Begrip – Nationale voetbalfederaties – Daaronder begrepen

(Art. 2 EG en 81 EG)

4. Mededinging – Gemeenschapsregels – Ondernemersverenigingen – Begrip – Internationale voetbalfederatie – Daaronder begrepen

(Art. 81 EG)

5. Mededinging – Mededingingsregelingen – Besluiten van ondernemersverenigingen – Begrip – Reglement van Fédération internationale de football betreffende activiteit van spelersmakelaars – Daaronder begrepen

(Art. 81 EG)

6. Mededinging – Administratieve procedure – Onderzoek van klachten – Klacht betreffende reglementering van economische activiteit die niet sport betreft, door privaatrechtelijke instantie die niet door overheid met die taak is belast – Beschikking tot afsluiting van administratieve procedure – Rechterlijk toezicht beperkt tot beoordeling door Commissie met betrekking tot mededingingsregels

(Verordening nr. 17 van de Raad)

7. Mededinging – Administratieve procedure – Onderzoek van klachten – Inaanmerkingneming van aan instructie van zaak verbonden gemeenschapsbelang – Beoordelingscriteria – Beoordelingsvrijheid van Commissie – Grenzen – Rechterlijke toetsing

(Art. 81 EG, 82 EG en 85, lid 1, EG)

8. Mededinging – Mededingingsregelingen – Verbod – Ontheffing – Reglement van Fédération internationale de football betreffende activiteit van spelersmakelaars – Invoering van licentie als voorwaarde voor uitoefening van beroep – Doelstelling van professionalisering en collectieve organisatie van makelaars – Toelaatbaarheid

(Art. 81, lid 3, EG)

9. Mededinging – Machtspositie – Collectieve machtspositie – Begrip – Collectieve eenheid – Voorwaarden

(Art. 82 EG)

10. Mededinging – Machtspositie – Collectieve machtspositie – Voorwaarden – Positie van Fédération internationale de football op markt van diensten van spelersmakelaars

(Art. 82 EG)

Samenvatting

1. De conclusies van een verzoek tot interventie kunnen enkel strekken tot ondersteuning van de conclusies van een van de partijen bij het geding. Een interveniënt kan derhalve geen exceptie van niet-ontvankelijkheid aanvoeren wanneer deze niet is opgeworpen door de partij aan wier zijde hij tot interventie is toegelaten.

Volgens artikel 113 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht kan dit laatste evenwel in iedere stand van het geding ambtshalve middelen van niet-ontvankelijkheid onderzoeken die van openbare orde zijn, daaronder begrepen die welke door de interveniënten worden aangevoerd.

(cf. punten 35‑37)

2. De weigering door de Commissie om een procedure voort te zetten die is ingeleid op basis van een op grond van verordening nr. 17 ingediende klacht en de afwijzing van die klacht zijn bezwarend voor de indiener daarvan, die over een beroepsmogelijkheid moet beschikken ter bescherming van zijn wettige belangen. Evenzo kan een derde onderneming die naar het oordeel van de Commissie een rechtmatig belang had om in het kader van een dergelijke procedure opmerkingen in te dienen, beroep instellen tegen de beschikking waarbij die procedure definitief wordt gesloten.

(cf. punt 38)

3. De nationale verenigingen die voetbalclubs vertegenwoordigen welke voetbal als een economische activiteit beoefenen en die bijgevolg ondernemingen zijn in de zin van artikel 81 EG, zijn ondernemersverenigingen in de zin van dezelfde bepaling.

De omstandigheid dat die nationale verenigingen naast de zogenoemde beroepsclubs ook zogenoemde amateurclubs vertegenwoordigen, kan niet afdoen aan deze beoordeling. De eenzijdige kwalificatie, door een sportvereniging of ‑federatie, van sportlieden of clubs als „amateurs” sluit op zich niet uit dat deze economische activiteiten in de zin van artikel 2 EG uitoefenen.

(cf. punten 69‑70)

4. De Fédération internationale de football (FIFA) vormt een ondernemersvereniging in de zin van artikel 81 EG. Zij is immers een vereniging van nationale verenigingen, die zelf zowel ondernemersverenigingen zijn aangezien hun leden clubs zijn die een economische activiteit verrichten, als ondernemingen omdat zij zelf een economische activiteit verrichten doordat zij volgens de statuten van de FIFA verplicht zijn deel te nemen aan de door deze laatste georganiseerde competities, haar een percentage van de bruto-opbrengst van elke internationale match moeten afdragen en in dezelfde statuten samen met de FIFA worden erkend als eigenaar van de exclusieve rechten van uitzending en wederuitzending van de betrokken sportevenementen.

Artikel 81 EG is immers van toepassing op verenigingen, voorzover hun eigen activiteit of die van de aangesloten ondernemingen ertoe strekt de in die bepaling bedoelde gevolgen teweeg te brengen. Het juridisch kader waarin besluiten van ondernemingen worden genomen en de kwalificatie die in de diverse nationale rechtsorden aan dit kader wordt gegeven, hebben geen invloed op de toepasselijkheid van de communautaire mededingingsregels.

(cf. punten 71‑72)

5. Het reglement dat de Fédération internationale de football (FIFA) heeft vastgesteld ter regulering van de activiteit van spelersmakelaars, een economische activiteit van verrichten van diensten, houdt geen verband met de specificiteit van de sport zoals omschreven in de rechtspraak van het Hof, en vormt bijgevolg een besluit van een ondernemersvereniging in de zin van artikel 81, lid 1, EG, dat onder de communautaire mededingingregels valt aangezien een dergelijk besluit gevolgen teweegbrengt in de Gemeenschap.

Enerzijds is het door de FIFA vastgesteld op eigen gezag en niet krachtens regelgevende bevoegdheden die haar door de overheid zouden zijn verleend in het kader van een erkende taak van algemeen belang met betrekking tot de sportactiviteit, terwijl het anderzijds, aangezien het verbindend is voor de nationale verenigingen die lid zijn van de Fédération internationale, welke een door deze laatste goed te keuren soortgelijke reglementering moeten opstellen, alsmede voor de clubs, de spelers en de spelersmakelaars, uiting geeft aan de wil van de FIFA, het gedrag van haar leden te coördineren ten aanzien van de activiteit van spelersmakelaars.

(cf. punten 73‑75)

6. De reglementering van een economische activiteit, die fundamentele vrijheden raakt, behoort in beginsel tot de bevoegdheid van de overheid. Er kan niet zonder meer van worden uitgegaan dat de reglementering van een economische activiteit die noch de specificiteit van de sport noch de interne organisatievrijheid van sportverenigingen betreft, door een privaatrechtelijke instantie die niet door de overheid met die taak is belast, in beginsel verenigbaar is met het gemeenschapsrecht.

Het rechterlijk toezicht in het kader van een beroep dat betrekking heeft op de wettigheid van een beschikking die de Commissie heeft gegeven na afloop van een procedure die is ingeleid op basis van een klacht krachtens verordening nr. 17, voor de behandeling waarvan de Commissie geen andere bevoegdheden kon gebruiken dan die waarover zij in dat kader beschikt, blijft noodzakelijkerwijs beperkt tot de mededingingsregels en tot de beoordeling door de Commissie van de inbreuken die het litigieuze reglement daarop zou hebben gemaakt. Bij dit toezicht kan dus niet worden onderzocht, of andere verdragsbepalingen zijn geëerbiedigd, tenzij de eventuele miskenning daarvan gelijktijdig een schending van de mededingingsregels oplevert. Evenzo zou de eventuele schending van fundamentele beginselen slechts kunnen worden onderzocht indien deze tot uiting zou komen in een inbreuk op de mededingingsregels.

(cf. punten 76‑79)

7. Wanneer de Commissie het communautaire belang van een klacht op mededingingsgebied onderzoekt, hangt de beoordeling van dat belang af van de feitelijke en juridische omstandigheden van elke zaak, die van geval tot geval aanzienlijk kunnen verschillen, en niet van vooraf bepaalde criteria die verplicht moeten worden toegepast. Bijgevolg dient niet het aantal beoordelingscriteria dat de Commissie in haar beschouwing kan betrekken te worden beperkt, terwijl de Commissie evenmin moet worden verplicht, uitsluitend bepaalde criteria te hanteren.

Voorts moet de Commissie, die ingevolge artikel 85, lid 1, EG voor de toepassing van de artikelen 81 EG en 82 EG dient te waken, het communautaire mededingingsbeleid definiëren en ten uitvoer leggen en beschikt zij daartoe over een discretionaire bevoegdheid bij de behandeling van klachten. Deze bevoegdheid is echter niet onbeperkt en de Commissie moet in elk individueel geval de ernst en de duur van de inbreuken op de mededinging alsmede het voortduren van de gevolgen daarvan beoordelen.

Wanneer de gemeenschapsrechter de uitoefening door de Commissie van de haar verleende discretionaire bevoegdheid toetst, mag hij bovendien niet zijn beoordeling van het communautaire belang in de plaats stellen van die van de Commissie, doch dient hij na te gaan of de litigieuze beschikking niet op feitelijk onjuiste gegevens berust en niet onrechtmatig is wegens verkeerde toepassing van het recht, een kennelijke onjuiste beoordeling of misbruik van bevoegdheid.

(cf. punten 80‑81, 120)

8. De licentie van spelersmakelaar, die door een reglement van de Fédération internationale de football (FIFA) verplicht is gesteld en als voorwaarde geldt voor de uitoefening van dat beroep, vormt een belemmering voor de toegang tot deze economische activiteit en heeft dan ook noodzakelijkerwijs een ongunstige invloed op de mededinging.

Aangezien de FIFA evenwel een dubbele doelstelling van professionalisering en morele verheffing van de activiteit van spelersmakelaar beoogt ten einde de spelers – die een loopbaan van korte duur hebben – te beschermen, terwijl de mededinging door het licentiestelsel niet wordt uitgeschakeld – dit stelsel lijkt veeleer te leiden tot een kwalitatieve selectie, die strookt met de doelstelling van professionalisering van de activiteit van spelersmakelaar, dan tot een kwantitatieve beperking van de toegang – en ten slotte de huidige situatie waarin de spelersmakelaars hun activiteit uitoefenen, wordt gekenmerkt door een nagenoeg geheel ontbreken van nationale regelgeving en door het niet-bestaan van een collectieve organisatie van spelersmakelaars, kunnen de beperkingen die uit het verplichte karakter van de licentie voortvloeien, in aanmerking komen voor een ontheffing op basis van artikel 81, lid 3, EG.

(cf. punten 101‑104)

9. Artikel 82 EG heeft betrekking op het gedrag van een of meer marktdeelnemers die misbruik maken van een economische machtssituatie en aldus de daadwerkelijke mededinging op de betrokken markt verhinderen, waardoor deze marktdeelnemer de mogelijkheid krijgt zich jegens zijn concurrenten, zijn afnemers en, uiteindelijk, de consumenten, in belangrijke mate onafhankelijk te gedragen.

De in dit artikel gebezigde uitdrukking „meer ondernemingen” impliceert, dat een machtspositie kan worden ingenomen door twee of meer economische entiteiten, die juridisch onafhankelijk zijn van elkaar, mits zij, economisch gezien, gezamenlijk optreden of gezamenlijk handelen op een specifieke markt, als een collectieve eenheid.

Om het bestaan van een collectieve machtspositie vast te stellen moet aan drie cumulatieve voorwaarden voldaan zijn: in de eerste plaats moet elk lid van het dominerende oligopolie het gedrag van de andere leden kunnen kennen, teneinde na te gaan of zij wel één front vormen; in de tweede plaats is het noodzakelijk dat de situatie van stilzwijgende coördinatie duurzaam kan worden gehandhaafd, dat wil zeggen er moet een stimulans bestaan om niet van de gemeenschappelijke gedragslijn op de markt af te wijken; in de derde plaats mag de waarschijnlijke reactie van de werkelijke en potentiële concurrenten en van de consument de van de gemeenschappelijke gedragslijn verwachte resultaten niet aan het wankelen brengen.

(cf. punten 109‑111)

10. De Fédération internationale de football (FIFA) bezit een collectieve machtspositie op de markt van diensten van spelersmakelaars, aangezien de tenuitvoerlegging van haar reglement betreffende de activiteiten van spelersmakelaar tot gevolg kan hebben dat ondernemingen die op de betrokken markt actief zijn, te weten de clubs, zich wat hun gedrag op een bepaalde markt betreft, zodanig met elkaar hebben verbonden, dat zij op deze markt ten opzichte van hun concurrenten, hun handelspartners en de consument als een collectieve eenheid optreden.

Doordat het reglement verbindend is voor de nationale verenigingen die lid van de FIFA zijn, en voor de daarin gegroepeerde clubs, zijn deze instanties, wat hun gedrag betreft, duurzaam met elkaar verbonden door regels die zij aanvaarden en waartegen de andere marktdeelnemers (spelers en spelersmakelaars) zich niet kunnen verzetten, op straffe van sancties die in het bijzonder voor spelersmakelaars kunnen leiden tot uitsluiting van de markt. Een dergelijke situatie kenmerkt aldus een collectieve machtspositie van de clubs op de markt van dienstverrichting door spelersmakelaars, aangezien de clubs via de door hen aanvaarde reglementering bepalen onder welke voorwaarden de betrokken diensten moeten worden verricht.

De omstandigheid dat de FIFA zelf geen marktdeelnemer is als koper van diensten van spelersmakelaars op de betrokken markt en dat haar optreden voortspruit uit een regelgevende activiteit, die zij meent te kunnen uitoefenen ten aanzien van de economische activiteit van de spelersmakelaars, is voor de toepassing van artikel 82 EG irrelevant, aangezien deze federatie een emanatie vormt van de nationale verenigingen en van de clubs, de daadwerkelijke kopers van diensten van spelersmakelaars, en zij op deze markt bijgevolg optreedt via haar leden.

(cf. punten 112‑116)