Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Beroep tot nietigverklaring – Procesbelang

(Art. 230, vierde alinea, EG)

2. Beroep tot nietigverklaring – Schorsing van behandeling van zaak voor Gerecht totdat Hof arrest heeft gewezen in zaak die geldigheid van zelfde handeling betreft

(Statuut van het Hof van Justitie, art. 54, derde alinea)

3. Steunmaatregelen van de staten – Begrip

(Art. 87, lid 1, EG)

4. Steunmaatregelen van de staten – Beschikking van Commissie waarbij wordt vastgesteld dat steunregeling onverenigbaar is met gemeenschappelijke markt

(Art. 88, lid 2, EG)

5. Steunmaatregelen van de staten – Beschikking van Commissie waarbij wordt vastgesteld dat steunregeling onverenigbaar is met gemeenschappelijke markt – Moeilijkheden bij uitvoering

6. Steunmaatregelen van de staten – Onderzoek door Commissie – Administratieve procedure – Verplichting van Commissie om belanghebbenden aan te manen hun opmerkingen in te dienen

(Art. 88, lid 2, EG)

Samenvatting

1. Een door een natuurlijke of rechtspersoon ingesteld beroep tot nietigverklaring is slechts ontvankelijk, indien de verzoeker belang heeft bij de nietigverklaring van de bestreden handeling. De verzoeker kan een beroep tot nietigverklaring van een beschikking slechts voortzetten zolang hij bij de nietigverklaring van de bestreden beschikking een persoonlijk belang behoudt.

Dat is niet het geval bij een onderneming die verzoekt om nietigverklaring van de beschikking waarbij de Commissie de onverenigbaarheid van de haar toegekende steun met de gemeenschappelijke markt heeft vastgesteld en de terugvordering van de betaalde bedragen heeft gelast, wanneer tegen de achtergrond van een overeenkomst die tot stand is gekomen na de samenwerking tussen de Commissie en de betrokken lidstaat om de problemen bij de uitvoering van deze beschikking op te lossen, op deze onderneming geen terugbetalingsverplichting meer rust.

(cf. punten 33‑35)

2. Wanneer bij het Hof en het Gerecht zaken aanhangig worden gemaakt die de geldigheid van dezelfde beschikking betreffen, en het Gerecht de behandeling heeft geschorst totdat het Hof arrest heeft gewezen, kunnen middelen en argumenten die het Hof reeds heeft afgewezen door het Gerecht om twee redenen niet zonder meer niet-ontvankelijk worden verklaard. Ten eerste wordt een zaak waarvan de behandeling voor het Gerecht op grond van artikel 54, derde alinea, van het Statuut van het Hof wordt geschorst totdat het Hof arrest heeft gewezen in een zaak die de geldigheid van dezelfde handeling betreft, niet onttrokken aan het Gerecht, dat ten volle en bij uitsluiting bevoegd blijft om er weer kennis van te nemen op de datum van de gebeurtenis die een einde maakt aan de schorsing. Ten tweede verbiedt de eerbiediging van de rechten van de verdediging dat middelen en argumenten die zijn aangevoerd in een beroep dat rechtsgeldig bij een rechterlijke instantie is ingesteld, worden afgewezen door een andere rechter, voor wie degene die het beroep heeft ingesteld, niet is kunnen verschijnen en zijn zaak niet heeft kunnen bepleiten.

Hoewel het beginsel van een goede rechtsbedeling, aan de verwezenlijking waarvan de partijen door hun gedrag meewerken, voor de partijen aanleiding kan zijn om hun beroep en hun verweer te beperken tot de vragen die werkelijk verschillen van die waarop het Hof uitspraak heeft gedaan, staat het niet aan het Gerecht dat op eigen gezag in de plaats van de partijen te doen door bepaalde reeds voor het Hof aangevoerde middelen niet-ontvankelijk te verklaren. Daarentegen kan met een niet-constructieve houding van een partij, waardoor kosten ontstaan die niet nodig zijn voor de beslechting van het geschil, rekening worden gehouden bij de verdeling van de kosten.

Indien evenwel het Gerecht een schorsing van de behandeling noodzakelijk heeft geoordeeld omdat zowel voor het Hof als voor hem de geldigheid van eenzelfde handeling ter discussie werd gesteld, en het duidelijk is dat het antwoord van het Hof in dit kader in acht moet worden genomen, dient het Gerecht niettemin als feitenrechter te toetsen of de door het Hof gegeven oplossing in het concrete geval ook kan gelden, gelet op de eventuele verschillen feitelijk of rechtens. Wanneer er verschillen zijn, dient het uit te maken of deze verschillen een reden zijn voor een andere oplossing dan het Hof heeft gekozen. Wanneer dergelijke verschillen ontbreken en een partij zich op dezelfde middelen blijft baseren als door het Hof reeds zijn afgewezen, kan dit voor het Gerecht aanleiding zijn om deze middelen bij met redenen omklede beschikking kennelijk ongegrond te verklaren.

(cf. punten 36‑39)

3. De Commissie mag concluderen dat een lidstaat door het verlenen van steun aan de pomphouders, waarmee wordt beoogd de inkomensverliezen ten gevolge van de gestegen accijnzen op lichte olie te compenseren, in feite de olieleverancier van deze tankstations geheel of gedeeltelijk compenseert voor de verplichtingen die deze heeft uit hoofde van een exclusieve afnameovereenkomst waarin een „clausule van prijsbeheer” is opgenomen, inhoudende dat hij een deel van de kosten van de door deze pomphouders aan het tappunt verleende prijskorting voor zijn rekening moet nemen, wanneer de voorwaarden op de binnenlandse en/of internationale markt een tijdelijke of blijvende aanpassing van deze kortingen wenselijk of noodzakelijk maken. Wanneer de steun onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, moet hij bijgevolg van de oliemaatschappij worden teruggevorderd.

Deze steun wordt terecht van de oliemaatschappij teruggevorderd, ook al is deze clausule van prijsbeheer niet dwingend en/of automatisch omdat de maatschappij zich het recht heeft voorbehouden om geen gebruik te maken van de clausule, wanneer deze dient te worden toegepast en de maatschappij haar daadwerkelijk in de door de Commissie beschreven omstandigheden heeft toegepast.

(cf. punten 53‑55, 60‑62)

4. Wanneer de Commissie te maken krijgt met een steunregeling, kan of moet zij het steunbedrag dat iedere begunstigde afzonderlijk heeft ontvangen, doorgaans niet precies vaststellen.

(cf. punt 67)

5. Indien een lidstaat zich heeft beroepen op moeilijkheden bij de uitvoering van de steunbeschikking van de Commissie, en hij deze moeilijkheden heeft opgelost door loyaal met de Commissie samen te werken, blijft de nationale rechter bevoegd ten aanzien van de uiteindelijk door deze lidstaat vastgestelde uitvoeringsmaatregelen. Deze feitelijke toestand blijft ook bestaan wanneer de Commissie met de door de betrokken lidstaat voorgestelde uitvoering heeft ingestemd. Deze instemming geeft slechts de mening van de Commissie weer dat deze uitvoering, gelet op de moeilijkheden waarmee de lidstaat is geconfronteerd, vanuit communautair oogpunt aanvaardbaar is, maar zij wijzigt in geen enkel opzicht de verantwoordelijkheid van de betrokken lidstaat om de problemen aan te wijzen en de wijze van oplossing ervan vast te stellen. Indien na deze instemming een geschil over de terugvordering van de steun zou bestaan, meer in het bijzonder aangaande de feitelijke vaststellingen in de bestreden beschikking of de exacte bepaling van het terug te vorderen reële voordeel, zou de nationale rechter deze aanhoudende moeilijkheden bij de uitvoering moeten oplossen met behulp van zijn nationale voorschriften, gelet op de bestreden beschikking, en voorzover dat vanwege die aanhoudende moeilijkheden nodig is, rekening houdend met de instemming van de Commissie. Bij twijfel kan de nationale rechter krachtens het beginsel van loyale samenwerking steeds inlichtingen bij de Commissie inwinnen of een prejudiciële vraag aan het Hof stellen.

(cf. punten 67, 69)

6. De administratieve procedure inzake staatssteun wordt uitsluitend tegen de betrokken lidstaat ingeleid. De steunontvangende ondernemingen worden in deze procedure slechts als belanghebbenden beschouwd. Hieruit volgt dat de steunontvangende onderneming zich niet kan beroepen op een recht van verweer als dat van personen tegen wie een procedure is ingeleid, maar enkel het recht heeft om gelet op de omstandigheden van het concrete geval op passende wijze bij de administratieve procedure te worden betrokken.

Krachtens artikel 88, lid 2, EG dient de Commissie de belanghebbenden aan te manen om tijdens de formele onderzoeksprocedure hun opmerkingen te maken. Met betrekking tot deze verplichting geldt de bekendmaking van een mededeling in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen als een doeltreffend middel om alle belanghebbenden van de inleiding van een procedure in kennis te stellen, en deze mededeling strekt er uitsluitend toe bij de belanghebbenden alle inlichtingen ter voorlichting van de Commissie met het oog op haar toekomstig beleid in te winnen. De steunontvangende onderneming kan bijgevolg geen schending van het beginsel van behoorlijk bestuur stellen, omdat de Commissie haar niet persoonlijk zou hebben verzocht om haar opmerkingen over de onderzoeksprocedure in te dienen. Daarentegen is de Commissie wel verplicht de belanghebbenden op nuttige wijze in staat te stellen om in het kader van een formele onderzoeksprocedure hun opmerkingen in te dienen. Hoewel deze verplichting niet impliceert dat de Commissie, wanneer zij ernstig twijfelt aan de verenigbaarheid van de betrokken financiële maatregel met de gemeenschappelijke markt, in haar mededeling betreffende de inleiding van deze procedure een volledige analyse van de betrokken steun moet maken, moet zij toch het kader van haar onderzoek op toereikende wijze vaststellen, zodat het recht van de belanghebbenden om hun opmerkingen in te dienen niet zinledig wordt.

(cf. punten 80‑83, 85)