Zoals artikel 6, lid 3, VEU bevestigt, maken de door het Europees Verdrag voor de rechten van de mens (EVRM) gewaarborgde grondrechten als algemene beginselen weliswaar deel uit van het recht van de Unie en bepaalt artikel 52, lid 3, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie weliswaar dat rechten uit dit Handvest die corresponderen met rechten die zijn gegarandeerd door het EVRM, dezelfde inhoud en reikwijdte hebben als die welke er door genoemd verdrag aan worden toegekend, maar het EVRM is, zolang de Unie er geen partij bij is, geen formeel in de rechtsorde van de Unie opgenomen rechtsinstrument.

Het feit dat de beslissingen tot oplegging van geldboeten in mededingingszaken door de Commissie worden vastgesteld, is op zich niet in strijd met artikel 6 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Wat het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming betreft, dat thans in artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie is neergelegd als een algemeen beginsel van Unierecht en de tegenhanger van artikel 6, lid 1, EVRM in het Unierecht vormt, beschikt de Unierechter in het kader van het in het VWEU neergelegde rechtmatigheidstoezicht over volledige rechtsmacht, die hem overeenkomstig artikel 261 VWEU is verleend bij artikel 31 van verordening nr. 1/2003 en hem de bevoegdheid geeft zijn eigen beoordeling in de plaats te stellen van die van de Commissie en dus de opgelegde geldboete of dwangsom in te trekken, te verlagen of te verhogen. Aangezien het in de Verdragen bepaalde toezicht inhoudt dat de Unierechter een toezicht in feite en in rechte uitoefent en dat hij het bewijs kan beoordelen, de bestreden beslissing nietig kan verklaren en de boetebedragen kan wijzigen, is het in artikel 263 VWEU bedoelde rechtmatigheidstoezicht, aangevuld met de in artikel 31 van verordening nr. 1/2003 neergelegde volledige rechtsmacht ter zake van de hoogte van de geldboete, niet in strijd met het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming, dat thans in artikel 47 van het Handvest is verankerd.

De richtsnoeren voor de berekening van de geldboeten die wegens schending van mededingingsregels worden opgelegd, zijn noch wetgeving, noch gedelegeerde wetgeving in de zin van artikel 290, lid 1, VWEU, en vormen evenmin de rechtsgrond voor de geldboeten die op het gebied van de mededinging worden opgelegd. Alleen artikel 23 van verordening nr. 1/2003 vormt immers de grondslag voor laatstbedoelde geldboeten. Die richtsnoeren bevatten een gedragsregel voor de te volgen praktijk, waarvan de administratie in een concreet geval niet mag afwijken zonder daarvoor redenen te geven die verenigbaar zijn met het beginsel van gelijke behandeling, en beschrijven slechts de wijze waarop de Commissie de inbreuk onderzoekt en de criteria die deze zichzelf verplicht in aanmerking te nemen bij de vaststelling van de geldboete. Geen enkele verdragsbepaling verbiedt een instelling om een dergelijke indicatieve gedragsregel vast te leggen. De Commissie was dus bevoegd om deze richtsnoeren vast te stellen.

Het beginsel van persoonlijke aansprakelijkheid van rechtspersonen is weliswaar van bijzonder belang in het kader van de civielrechtelijke aansprakelijkheid, maar is niet relevant om te bepalen wie een inbreuk heeft gepleegd op het mededingingsrecht, dat immers rekening houdt met het concrete gedrag van de ondernemingen. De opstellers van de Verdragen hebben er immers voor geopteerd het begrip onderneming te gebruiken ter aanduiding van de pleger van een inbreuk op het mededingingsrecht, en niet het in artikel 54 VWEU gebruikte begrip vennootschap of rechtspersoon. Het begrip onderneming verwijst naar een economische eenheid, ook al bestaat die vanuit juridisch oogpunt uit verschillende natuurlijke of rechtspersonen. Bijgevolg moet een economische eenheid die de mededingingsregels overtreedt, de verantwoordelijkheid voor deze inbreuk dragen.

Om uit te maken of een dochteronderneming haar marktgedrag autonoom bepaalt, moet rekening worden gehouden met alle relevante factoren betreffende de economische, organisatorische en juridische banden tussen een dochteronderneming en haar moedermaatschappij, die in elk concreet geval anders kunnen zijn en waarvan dus geen uitputtende opsomming kan worden gegeven. In die context is het commerciële beleid slechts een van de betrokken factoren, dat bovendien niet restrictief hoeft te worden uitgelegd.

Het vermoeden dat een moedermaatschappij beslissende invloed uitoefent op haar dochteronderneming die zij volledig of bijna volledig in handen heeft, beoogt met name een evenwicht te scheppen tussen enerzijds het belang van de doelstelling om gedrag dat inbreuk maakt op de mededingingsregels, in het bijzonder op artikel 81 EG, te beteugelen en te voorkomen dat het zich opnieuw voordoet, en anderzijds de eisen die voortvloeien uit bepaalde algemene beginselen van het Unierecht, zoals onder meer het vermoeden van onschuld, het persoonlijke karakter van straffen en het rechtszekerheidsbeginsel, alsook de rechten van de verdediging, waaronder het beginsel van processuele gelijkheid. Het gaat echter om een weerlegbaar vermoeden. De entiteiten die het willen weerleggen, mogen alle factoren aanvoeren waaruit volgens hen blijkt dat de dochteronderneming en haar moedermaatschappij niet één enkele economische eenheid vormen maar dat de dochteronderneming zich op de markt autonoom gedraagt.

In het kader van de vaststelling van het bedrag van een wegens inbreuk op de communautaire mededingingsregels opgelegde boete is de concrete weerslag van een inbreuk op de markt weliswaar een factor die in aanmerking moet worden genomen om de zwaarte van de inbreuk te beoordelen, maar die factor is slechts één criterium uit een samenstel van andere, zoals de aard van de inbreuk en de omvang van de geografische markt. Het gevolg van een de mededinging verstorende praktijk is derhalve op zich geen beslissende maatstaf om te beoordelen of het bedrag van de geldboete passend is. In het bijzonder kan de bedoeling van een praktijk belangrijker zijn dan de gevolgen ervan, vooral wanneer het gaat om op zich zware inbreuken, zoals de verdeling van markten. Bovendien blijkt uit punt 1, A, eerste alinea, van de richtsnoeren voor de berekening van de geldboeten die wegens schending van de mededingingsregels worden opgelegd, dat deze weerslag alleen in aanmerking hoeft te worden genomen wanneer hij meetbaar is. Indien de Unierechter rekening houdt met de concrete weerslag van de betrokken inbreuk op de markt, gesteld al dat die daadwerkelijk kan worden gemeten, doet hij dat dus ten overvloede.

Wanneer de Unierechter de rechtmatigheid nagaat van een beschikking waarbij geldboeten wegens schending van de mededingingsregels worden opgelegd, kan hij zich niet verlaten op de beoordelingsmarge waarover de Commissie beschikt, noch inzake de keuze van de factoren die in aanmerking worden genomen bij de toepassing van de criteria die zijn vermeld in de richtsnoeren voor de berekening van de geldboeten die wegens schending van de mededingingsregels worden opgelegd, noch inzake de beoordeling van deze factoren, om af te zien van een grondig toezicht in rechte en in feite. Een dergelijke regel geldt ook wanneer de rechter nagaat of de Commissie de mededeling betreffende immuniteit tegen geldboeten en vermindering van geldboeten in kartelzaken in ruil voor de medewerking van de beschuldigde ondernemingen juist heeft toegepast. Hoe dan ook verzet het beginsel van gelijke behandeling er zich niet tegen dat alleen de onderneming die significant toegevoegde waarde creëert in de zin van punt 21 van de mededeling inzake medewerking van 2002 gunstiger wordt behandeld, aangezien die bepaling een legitiem doel nastreeft.

Het staat niet aan het Hof om, wanneer het zich in het kader van een hogere voorziening uitspreekt over rechtsvragen, uit billijkheidsoverwegingen zijn oordeel in de plaats te stellen van dat van het Gerecht, dat zich in de uitoefening van zijn volledige rechtsmacht heeft uitgesproken over het bedrag van de geldboeten die aan ondernemingen wegens schending van het Unierecht zijn opgelegd. Zo kan het Hof slechts vaststellen dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting doordat het bedrag van de geldboete onaangepast is, voor zover het van oordeel is dat de hoogte van de geldboete niet alleen onaangepast is, maar ook zodanig overdreven dat de geldboete onevenredig is.

In dit verband mag de vraag of een geldboete voor degene aan wie zij is opgelegd, een onevenredige last inhoudt, niet alleen aan de hand van het nominale bedrag ervan worden beoordeeld. Het antwoord op die vraag hangt met name ook af van de financiële draagkracht van degene aan wie de boete is opgelegd. Indien geldboeten worden opgelegd aan een onderneming die een economische eenheid vormt en slechts formeel uit verschillende rechtspersonen bestaat, mag geen rekening worden gehouden met de individuele draagkracht van elk van die rechtspersonen afzonderlijk.

(cf. punten 164, 165, 168, 169)