Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Mededinging - Mededingingsregelingen - Overeenkomsten tussen ondernemingen - Begrip - Bilaterale of multilaterale handelingen - Daaronder begrepen - Eenzijdige handeling - Daarvan uitgesloten - Schijnbaar eenzijdige handeling - Noodzakelijkheid van bewijs van instemming van andere ondernemingen met deze handeling

[EG-Verdrag, art. 85, lid 1 (thans art. 81, lid 1, EG)]

2. Mededinging -Mededingingsregelingen - Overeenkomsten tussen ondernemingen - Begrip - Wilsovereenstemming met betrekking tot toekomstig marktgedrag - Daaronder begrepen - Wijze van wilsuitdrukking - Geen invloed

[EG-Verdrag, art. 85, lid 1 (thans art. 81, lid 1, EG)]

3. Mededinging - Mededingingsregelingen - Overeenkomsten tussen ondernemingen - Bewijs van bestaan van overeenkomst - Bestaan van wilsovereenstemming

[EG-Verdrag, art. 85, lid 1 (thans art. 81, lid 1, EG)]

4. Mededinging - Gemeenschapsregels - Materiële werkingssfeer - Gedraging die handel tussen lidstaten beïnvloedt, maar geen mededingingsregeling of misbruik van machtspositie vormt - Daarvan uitgesloten

[EG-Verdrag, art. 85, lid 1, en 86 (thans art. 81, lid 1, EG en 82 EG)]

Samenvatting

1. Uit de tekst van artikel 85, lid 1, eerste alinea, van het Verdrag (thans artikel 81, lid 1, eerste alinea, EG) volgt, dat het daarin neergelegde verbod uitsluitend geldt voor gedragingen die tussen twee of meer partijen zijn afgesproken, in de vorm van overeenkomsten tussen ondernemingen, besluiten van ondernemersverenigingen of onderling afgestemde feitelijke gedragingen. Een besluit dat een eenzijdige handelwijze van een onderneming vormt, ontsnapt dus aan het verbod van artikel 85, lid 1, van het Verdrag.

Een schijnbaar eenzijdige gedraging van een onderneming, die is vastgesteld in het kader van haar contractuele betrekkingen met haar handelspartners, kan in werkelijkheid de grondslag vormen van een overeenkomst tussen ondernemingen in de zin van artikel 85, lid 1, van het Verdrag, indien vaststaat dat deze handelspartners uitdrukkelijk of stilzwijgend met de handelwijze van de betrokken onderneming hebben ingestemd.

Er moet dus een onderscheid worden gemaakt tussen het geval waarin een onderneming een werkelijk eenzijdige maatregel heeft vastgesteld, dus zonder de uitdrukkelijke of stilzwijgende medewerking van een andere onderneming, en dat waarin de maatregel slechts schijnbaar eenzijdig is. De eerste categorie maatregelen valt buiten het bestek van artikel 85, lid 1, van het Verdrag, maar de maatregelen van de tweede categorie moeten worden geacht een overeenkomst tussen ondernemingen te behelzen, en kunnen dus binnen het toepassingsgebied van dit artikel vallen. Dit geldt met name voor mededingingsbeperkende gedragingen en maatregelen, die schijnbaar eenzijdig door de producent zijn vastgesteld in het kader van zijn contractuele betrekkingen met zijn wederverkopers, maar waarmee deze wederverkopers, althans stilzwijgend, hebben ingestemd.

De Commissie kan zich niet op het standpunt plaatsen dat een schijnbaar eenzijdige handelwijze van de producent in het kader van zijn contractuele betrekkingen met zijn wederverkopers, in werkelijkheid de grondslag vormt van een overeenkomst tussen ondernemingen in de zin van artikel 85, lid 1, van het Verdrag, behoudens wanneer zij het bewijs levert dat de andere contractpartijen uitdrukkelijk of stilzwijgend met de handelwijze van de producent hebben ingestemd.

( cf. punten 64, 66, 71-72, 111 )

2. Voor het bestaan van een overeenkomst in de zin van artikel 85, lid 1, van het Verdrag (thans artikel 81, lid 1, EG) volstaat, dat de betrokken ondernemingen hun gezamenlijke wil tot uitdrukking hebben gebracht om zich op de markt op een bepaalde wijze te gedragen. Wat de vorm van deze gemeenschappelijke wilsuiting betreft, volstaat dat een beding de uitdrukking vormt van de wil van de partijen om zich op de markt overeenkomstig de bewoordingen ervan te gedragen, zonder dat het daarbij om een naar nationaal recht bindende en geldige overeenkomst dient te gaan. Daaruit volgt, dat het wezenlijke element van het begrip overeenkomst in de zin van artikel 85, lid 1, van het Verdrag, het bestaan is van een wilsovereenstemming van ten minste twee partijen, ongeacht de vorm die daaraan wordt gegeven, voorzover zij de getrouwe weergave van die wilsovereenstemming is.

( cf. punten 67-69 )

3. Het bewijs van een overeenkomst tussen ondernemingen in de zin van artikel 85, lid 1, van het Verdrag (thans artikel 81, lid 1, EG) moet berusten op de rechtstreekse of indirecte vaststelling van het subjectief element dat de essentie vormt van het begrip overeenkomst, namelijk de wilsovereenstemming tussen marktdeelnemers over de tenuitvoerlegging van een beleid, het nastreven van een doel of het vastleggen van een bepaalde gedragslijn op de markt, ongeacht de wijze waarop uitdrukking wordt gegeven aan de wil van de partijen om zich op te markt te gedragen overeenkomstig de bewoordingen van de overeenkomst. De Commissie gaat voorbij aan het begrip wilsovereenstemming wanneer zij zich op het standpunt plaatst, dat de voortzetting door de groothandelaren van hun handelsbetrekkingen met de producent wanneer deze een nieuw beleid invoert en eenzijdig toepast, gelijkstaat met de instemming van de groothandelaren met dit beleid, terwijl hun gedragingen in feite duidelijk ingaan tegen dat beleid.

( cf. punt 173 )

4. Een onderneming kan op grond van het communautaire mededingingsrecht slechts een sanctie worden opgelegd, wanneer zij inbreuk heeft gemaakt op de verbodsbepalingen van de artikelen 85, lid 1, of 86 van het Verdrag (thans artikelen 81, lid 1, EG en 82 EG). Aan de toepassing van artikel 85, lid 1, zijn evenwel verschillende voorwaarden gesteld: a) er moet een overeenkomst zijn tussen ten minste twee ondernemingen of een soortgelijke situatie, zoals een besluit van een ondernemersvereniging of een tussen ondernemingen onderling afgestemde feitelijke gedraging, b) deze moeten potentieel ongunstige gevolgen hebben voor de handel tussen lidstaten, en c) zij moeten tot doel of tot gevolg hebben dat de mededinging aanmerkelijk wordt beperkt. Hieruit volgt, dat in het kader van dit artikel, de gevolgen van de handelwijze van een onderneming voor de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt slechts kunnen worden onderzocht wanneer reeds het bewijs is geleverd van het bestaan van een overeenkomst, een besluit van een ondernemersvereniging of een onderling afgestemde feitelijke gedraging in de zin van artikel 85, lid 1, van het Verdrag. Dit brengt mee dat deze bepaling niet tot doel heeft, zeer in het algemeen alle belemmeringen van de handel tussen lidstaten weg te nemen"; het doel is beperkter, want alleen de belemmeringen van de mededinging die het gevolg zijn van de gezamenlijke wil van ten minste twee partijen zijn ingevolge deze bepaling verboden.

Gelet op een en ander, is het recht van een producent die wordt geconfronteerd met een gebeurtenis die zijn belangen schaadt, zoals nevenimporten, om de zijns inziens gunstigste oplossing toe te passen, aan de verdragsbepalingen inzake mededinging alleen onderworpen, voorzover het daarbij gaat om de verbodsbepalingen van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag. Voorzover de producent daarbij dus geen misbruik maakt van een machtspositie, en er geen wilsovereenstemming is met zijn groothandelaren, kan hij het leveringsbeleid toepassen dat hij nodig acht, ook wanneer de toepassing van dit beleid, gelet op het doel ervan, zoals het belemmeren van parallelimporten, mededingingsbeperkingen teweeg kan brengen en de handel tussen lidstaten ongunstig kan beïnvloeden.

( cf. punten 174, 176 )