ARREST VAN HET GERECHT (Tweede kamer)

27 november 1997

Zaak T-20/96

S. Pascall

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Ambtenaren — Tijdelijk functionaris der wetenschappelijke of technische groepen — Aanstelling in ambt dat onder huishoudelijke begroting valt — Intrekking van besluit houdende toekenning van extra salaristrap voor buitengewone verdiensten”

Volledige Franse tekst II-977

Betreft:

Beroep tot nietigverklaring van het besluit van de Commissie van 26 juni 1995 houdende intrekking van haar besluit van 18 oktober 1994 waarbij aan verzoeker een extra salaristrap was toegekend.

Beslissing:

Verwerping.

Resumé van het arrest

Per 1 februari 1985 wordt verzoeker door zijn werkgever, British Telecom, gedetacheerd bij de Commissie.

Op 1 december 1986 treedt hij in dienst van de Commissie als tijdelijke functionaris in de rang A 5, salaristrap 3, bezoldigd uit de onderzoekbegroting. Hij wordt tewerkgesteld bij het directoraatgeneraal Telecommunicatie, informatiemarkt en exploitatie van de onderzoekresultaten (DG XIII).

Bij besluit van 13 maart 1990 wordt aan verzoeker, die op dat ogenblik in de rang A 5, salaristrap 4, is ingedeeld, in het kader van de bevorderingsronde 1989 een extra salaristrap voor buitengewone verdiensten toegekend krachtens artikel 97, lid 1, van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen (Statuut), dat ingevolge artikel 10, vierde alinea, van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen (Regeling andere personeelsleden) van toepassing is op de tijdelijke functionarissen.

Op 19 april 1991 wordt aan verzoeker meegedeeld, dat de begrotingsautoriteit zijn ambt heeft „heringedeeld”. Daarbij werd zijn onder artikel 2, sub a, van de Regeling andere personeelsleden vallend tijdelijk ambt omgezet in een vast ambt bezoldigd uit de onderzoekbegroting (artikel 2, sub d, van de Regeling andere personeelsleden).

Op 1 oktober 1991 wordt verzoekers overeenkomst gewijzigd en wordt hij per 1 augustus 1991 ingedeeld in de rang A 4, salaristrap 3. Zijn salarisanciënniteit wordt bepaald op 1 juli 1990. Het betrokken ambt valt onder de onderzoekbegroting.

Aan het einde van intern vergelijkend onderzoek COM/T/A/92 wordt hij op de lijst van geschikte kandidaten geplaatst. Op 16 oktober 1992 wordt hij daarvan officieel in kennis gesteld.

Bij een op 3 juni 1994 officieel ter kennis gebracht besluit van de directeurgeneraal van het directoraatgeneraal Personeelszaken en algemeen beheer (DG IX) van 16 mei 1994 wordt verzoeker per 1 april 1994 aangesteld als ambtenaar op proef in de hoedanigheid van hoofdadministrateur in de rang A 4, salaristrap 4, met salarisanciënniteit vanaf 1 juli 1992. Hij wordt tewerkgesteld in een ambt bij DG XIII, eenheid 2 „Budgettaire aangelegenheden, Rekenkamer” (een ambt dat rechtstreeks onder de directeurgeneraal ressorteert). Dit ambt valt onder de huishoudelijke begroting.

Op 1 juli 1994 bereikt verzoeker overeenkomstig artikel 44 van het Statuut salaristrap 5 van zijn rang.

Bij een niet-gedateerd besluit van de directeurgeneraal van DG XIII, dat verzoeker op 19 augustus 1994 officieel ter kennis wordt gebracht, wordt deze laatste samen met zijn ambt per 2 april 1994 opnieuw toegewezen aan zijn vroegere eenheid [DG XIII, directoraat C „Telematicatoepassingen (netwerken en diensten)”, eenheid 6 „Telematicatoepassingen ten behoeve van vervoer”].

Ondertussen loopt de procedure voor de toekenning van een extra salaristrap in het kader van de bevorderingsronde 1994.

Op 14 juli 1994 stelt de Commissie een besluit vast betreffende de „bevordering/wijziging van indeling van ambtenaren of tijdelijke functionarissen die worden bezoldigd uit de onderzoekkredieten, wetenschappelijke en technische groepen — administratieve groep”. In het op DG XIII betrekking hebbende gedeelte van dit besluit komt verzoekers naam voor onder de rubriek „ambtenaren”.

Op 18 oktober 1994 stelt het tot aanstelling bevoegd gezag een besluit vast waarvan artikel 1 luidt als volgt:

„De heer Stephen Pascali (personeelsnummer 59847 D), ambtenaar in de rang A 4, salaristrap 5, krijgt een extra salaristrap en wordt bijgevolg ingedeeld in salaristrap 6 van die rang.”

Bij besluit van 27 januari 1995 wordt verzoeker per 1 januari 1995 in vaste dienst aangesteld.

Bij nota van 25 januari 1995, waarin wordt verwezen naar een „besluit van het bevorderingscomité van 14 juli 1994”, delen twee hoofden van een eenheid van directoraat A „Personeelszaken” van DG IX het hoofd van verzoekers eenheid mee, dat verzoeker na zijn aanstelling op de huishoudelijke begroting „niet meer in aanmerking kwam voor [een] extra salaristrap” en dat „de situatie [zou worden] geregulariseerd” door middel van een inhouding op zijn bezoldiging.

Op 8 maart 1995 ontvangt verzoeker een nota van een ambtenaar van afdeling 4 „Bezoldigingen en vergoeding van kosten” van directoraat B „Rechten en verplichtingen” van DG IX. In die nota, die betrekking heeft op de „schrapping van de salaristrapverhoging”, wordt meegedeeld, dat „overeenkomstig de betrokken maatregel” vanaf april 1995 op verzoekers bezoldiging een bedrag van 72856 BFR zal worden ingehouden.

De aangekondigde inhoudingen op de bezoldiging worden niet verricht, maar vanaf maart 1995 ontvangt verzoeker niet meer de bezoldiging die overeenkomt met de rang A 4, salaristrap 6, maar de bezoldiging die overeenkomt met de rang A 4, salaristrap 5.

Bij brief van 30 mei 1995 zendt het hoofd van een eenheid van directoraat A van DG IX verzoekers raadsman een afschrift van een besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag van 31 mei 1995 (sic) houdende intrekking van het besluit van 18 oktober 1994 waarbij aan verzoeker een extra salaristrap was toegekend, en terugvordering van de uit hoofde van die salaristrap betaalde bedragen.

Dit besluit van 31 mei 1995 wordt ingetrokken en vervangen door een besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag van 26 juni 1995, dat luidt als volgt:

„Artikel 1

Het besluit van 18 oktober 1994 waarbij aan de heer Stephen Pascali per 1 augustus 1994 een extra salaristrap is toegekend, wordt ingetrokken.

Artikel 2

De bedragen die deze sedert 1 augustus 1994 uit hoofde van die extra salaristrap ten onrechte heeft ontvangen, worden niet teruggevorderd.”

In de considerans van het besluit erkent het tot aanstelling bevoegd gezag, dat verzoeker niet kon weten dat de ontvangen bedragen niet verschuldigd waren, en geeft het derhalve toe, dat artikel 85 van het Statuut, betreffende de terugvordering van hetgeen onverschuldigd is betaald, niet kan worden toegepast.

Op 27 september 1995 dient verzoeker een klacht in tegen laatstgenoemd besluit. Die klacht wordt stilzwijgend afgewezen. Na de instelling van het beroep neemt de Commissie een uitdrukkelijk besluit tot afwijzing, dat evenwel niet voorkomt in het dossier van deze zaak.

Ten gronde

Het middel inzake schending van de motiveringsplicht

Het eerste middel was niet aangevoerd in de klacht. Het Gerecht onderzoekt evenwel ambtshalve, of de motiveringsplicht in acht is genomen. De verplichting om een besluit te motiveren heeft tot doel, de gemeenschapsrechter in staat te stellen de wettigheid van het besluit te toetsen en de betrokkene voldoende aanwijzingen te geven om te kunnen uitmaken, of het besluit gegrond is dan wel een gebrek vertoont op grond waarvan de wettigheid ervan kan worden betwist. Aan deze verplichting is voldaan wanneer de omstreden handeling is verricht in een context die de betrokken ambtenaar bekend was, zodat hij de strekking van de jegens hem getroffen maatregel kon begrijpen (r.o. 43 en 44).

Referentie: Hof 26 november 1981, Michel/Parlement, 195/80, Jurispr. blz. 2861, r.o. 22; Gerecht 16 december 1993, Turner/Commissie, T-80/92, Jurispr. blz. II-1465, r.o. 62; Gerecht 14 juli 1994, Grynberg en Hall/Commissie, T-534/93, JurAmbt. blz. II-595, r.o. 59

In het onderhavige geval bevatten de achtereenvolgende standpuntbepalingen van de diensten van de Commissie en van het tot aanstelling bevoegd gezag een aantal tegenspraken. De brief van 30 mei 1995 enhet bestreden besluit zelf geven evenwel voldoende duidelijk aan, om welke redenen dit besluit is genomen. Aangezien verzoeker na de ontvangst van de nota's van 25 januari en 8 maart 1995 de omstreden context kende, stelde die motivering hem in staat de gegrondheid van het besluit na te gaan. Zij stelt ook het Gerecht in staat de wettigheid van dit besluit te toetsen (r.o. 45-47).

Het tweede en het derde middel inzake, respectievelijk, schending van het rechtszekerheidsbeginsel en schending van het beginsel van het gewettigd vertrouwen

Verzoeker stelt allereerst, dat het ingetrokken besluit volgens de regels was vastgesteld, en dat een volgens de regels vastgesteld besluit dat subjectieve rechten heeft toegekend, niet kan worden ingetrokken. Ten tweede voert hij aan dat, zelfs al ware het ingetrokken besluit niet volgens de regels vastgesteld, de Commissie niet heeft gehandeld binnen de voorwaarden waaronder een besluit met inachtneming van het rechtszekerheidsbeginsel, de bescherming van het gewettigd vertrouwen en het evenredigheidsbeginsel kan worden ingetrokken (r.o. 61).

Derhalve dient meteen de wettigheid van de handeling van 18 oktober 1994 te worden onderzocht (r.o. 62).

Dit besluit is vastgesteld op basis van artikel 97, leden 1 en 3, van het Statuut. Voor de toepassing van artikel 97 is vereist, dat de ambtenaar wordt bezoldigd uit de onderzoek- en investeringskredieten (r.o. 63).

Artikel 97 van het Statuut was niet meer op verzoeker van toepassing vanaf 1 april 1994, de datum waarop hij is aangesteld als ambtenaar op proef in de hoedanigheid van hoofdadministrateur in de rang A 4, salaristrap 4, en is tewerkgesteld in een ambt bij DG XIII dat wordt bezoldigd uit de huishoudelijke begroting (r.o. 64 en 65).

Verzoekers vroegere situatie is niet hersteld door het niet-gedateerde besluit van de directeurgeneraal van DG XIII, dat verzoeker op 19 augustus 1994 officieel ter kennis is gebracht en volgens hetwelk de toewijzing van verzoeker en zijn ambt per 2 april 1994 in het belang van de dienst is „gewijzigd” in die zin dat de betrokkene aan zijn vroegere eenheid bij DG XIII is toegewezen. Uit de bewoordingen van dit besluit blijkt immers duidelijk, dat het gaat om een nieuwe toewijzing van de ambtenaar, een maatregel die per definitie een verplaatsing van de ambtenaar met zijn ambt veronderstelt en derhalve een wijziging van dit ambt uitsluit, anders dan bij een overgang het geval is (r.o. 66).

Al heeft dit besluit dus geleid tot een wijziging van de tewerkstelling van verzoeker, dat wil zeggen van zijn functie binnen DG XIII, de vaststelling waarvan onder de interne bevoegdheid van de instelling ter zake van de organisatie van de dienst valt, het heeft geen gevolgen gehad voor het ambt zelf zoals dit op de begroting is opgevoerd (r.o. 67).

Referentie: Gerecht 6 juli 1993, Rasmussen/Commissie, T-32/92, Jurispr. blz. II-765, r.o. 39; Hof 9 augustus 1994, Rasmussen/Commissie, C-398/93 P, Jurispr. blz. I-4043, r.o. 14

Uit het voorgaande volgt, dat het besluit van 18 oktober 1994 waarbij een extra salaristrap (rang A 4, salaristrap 6) was toegekend, geen rechtsgrondslag had en derhalve onwettig was (r.o. 70).

Derhalve moet worden nagegaan, of de Commissie de voorwaarden voor de intrekking van een onwettige administratieve handeling in acht heeft genomen (r.o. 71).

Al heeft elke gemeenschapsinstelling die vaststelt dat een door haar verrichte handeling onwettig is, het recht deze handeling binnen een redelijke termijn met terugwerkende kracht in te trekken, toch kan dit recht worden beperkt door de noodzaak het gewettigd vertrouwen te respecteren van degene die op de wettigheid van de handeling mocht vertrouwen (r.o. 72).

Referentie: Hof 3 maart 1982, Alpha Steel/Commissie, 14/81, Jurispr. biz. 749, r.o. 10-12; Hof 26 februari 1987, Consorzio Cooperative d'Abruzzo/Commissie, 15/85, Jurispr. biz. 1005, r.o. 12-17; Hof 20 juni 1991, Cargill/Commissie, C-248/89, Jurispr. blz. I-2987, r.o. 20; Hof 20 juni 1991, Cargill, C-365/89. Jurispr. blz. I-3045, r.o. 18

In zijn arrest van 17 april 1997, de Compte/Parlement (C-90/95 P, Jurispr. blz. I-1999, r.o. 39), heeft het Hof geoordeeld, dat zodra een gewettigd vertrouwen is ontstaan in de wettigheid van een administratieve handeling, dit vertrouwen achteraf niet meer ter discussie mag worden gesteld, tenzij aan enig algemeen belang de voorrang moet worden gegeven boven het belang van de betrokkene bij de handhaving van een situatie die hij als stabiel kon beschouwen. Verder heeft het Hof gepreciseerd (r.o. 36 en 38), dat het gewettigd vertrouwen in de ingetrokken handeling is ontstaan wanneer degene tot wie de handeling was gericht, op de schijn van wettigheid ervan mocht vertrouwen, en dat het beslissende tijdstip voor de beoordeling van het ontstaan van een dergelijk gewettigd vertrouwen de datum van kennisgeving van de handeling is (r.o. 73).

In de onderhavige zaak was het ingetrokken besluit gebaseerd op een bepaling, artikel 97 van het Statuut, die niet meer van toepassing was op verzoeker. Het besluit had derhalve geen rechtsgrondslag. In die omstandigheden kan niet worden aangenomen, dat bij verzoeker een gewettigd vertrouwen was ontstaan in de toekenning van een extra salaristrap bij het besluit van 18 oktober 1994. Bijgevolg had de administratie het recht, die handeling in te trekken, mits zij dit binnen een redelijke termijn deed. Een termijn van iets meer dan twee maanden moet als redelijk worden aangemerkt, terwijl een termijn van meer dan twee jaar als overdreven moet worden beschouwd (r.o. 75-78).

Referentie: Alpha Steel/Commissie, reeds aangehaald, r.o. 12, Consorzio Cooperative d'Abruzzo/Commissie, reeds aangehaald, r.o. 15 en 16

In de omstandigheden van het onderhavige geval moet de termijn waarbinnen de verwerende instelling het besluit van 18 oktober 1994 heeft ingetrokken, als redelijk worden aangemerkt (r.o. 80).

Dictum:

Het beroep wordt verworpen.