Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Procedure - Conclusie van advocaat-generaal - Wijze waarop conclusie is genomen

2 Sociale politiek - Mannelijke en vrouwelijke werknemers - Gelijke beloning - Uitsluiting van deeltijdwerknemers van bedrijfspensioenregeling - Maatregel waardoor aanzienlijk groter percentage vrouwelijke dan mannelijke werknemers wordt geraakt - Ontoelaatbaarheid bij ontbreken van objectieve rechtvaardigingsgronden - Mogelijkheid zich te beroepen op rechtstreekse werking van artikel 119 van Verdrag (de artikelen 117-120 van Verdrag zijn vervangen de door artikelen 136 EG-143 EG) - Beperking in tijd - Inaanmerkingneming van uitsluitend tijdvakken van arbeid gesitueerd na arrest van 8 april 1976, 43/75 - Beperking voortvloeiend uit arrest van 17 mei 1990, C-262/88 - Niet-toepasselijkheid

[EG-Verdrag, art. 119 (de artikelen 117-120 EG-Verdrag zijn vervangen door de artikelen 136 EG-143 EG); protocol nr. 2 ad artikel 119]

3 Sociale politiek - Mannelijke en vrouwelijke werknemers - Gelijke beloning - Artikel 119 van Verdrag (de artikelen 117-120 van Verdrag zijn vervangen door de artikelen 136 EG-143 EG) - Beperking van werking in tijd, voortvloeiend uit arrest van 8 april 1976, 43/75 - Geen beletsel voor nationale bepalingen die recht geven op aansluiting met terugwerkende kracht bij bedrijfspensioenregeling

[EG-Verdrag, art. 119 (de artikelen 117-120 EG-Verdrag zijn vervangen door de artikelen 136 EG-143 EG)]

4 Sociale politiek - Mannelijke en vrouwelijke werknemers - Gelijke beloning - Non-discriminatiebeginsel en artikel 119 van Verdrag (de artikelen 117-120 van Verdrag zijn vervangen door de artikelen 136 EG-143 EG) - Geen beletsel voor nationale bepalingen die recht geven op aansluiting met terugwerkende kracht bij bedrijfspensioenregeling, niettegenstaande risico van verstoring van mededinging - Voorrang van sociaal doel van artikel 119 van Verdrag

[EG-Verdrag, art. 119 (de artikelen 117-120 EG-Verdrag zijn vervangen door de artikelen 136 EG-143 EG)]

Samenvatting

1 Het feit dat het beslissingsvoorstel van de conclusie van de advocaat-generaal wordt voorgelezen ter terechtzitting van een andere kamer dan die welke over de zaak moet oordelen, betekent niet dat de voor het Hof toepasselijke regels of de aan partijen in het hoofdgeding toegekende rechten zijn geschonden. De rechters van de betrokken kamer kunnen immers kennis nemen van de conclusie van de advocaat-generaal doordat deze ter griffie van het Hof wordt neergelegd en het openbare karakter van deze conclusie is met name verzekerd doordat het beslissingsvoorstel ter openbare terechtzitting wordt voorgelezen en ter griffie wordt neergelegd.

(cf. punten 20-21)

6 De uitsluiting van deeltijdwerknemers van een bedrijfspensioenregeling is een bij artikel 119 van het Verdrag (de artikelen 117-120 van het Verdrag zijn vervangen door de artikelen 136 EG-143 EG) verboden discriminatie wanneer een aanzienlijk groter percentage vrouwelijke dan mannelijke werknemers door deze maatregel wordt geraakt en deze maatregel niet wordt gerechtvaardigd door objectieve factoren die niets van doen hebben met discriminatie op grond van geslacht.

In een dergelijk geval is de mogelijkheid om zich op de rechtstreekse werking van artikel 119 van het Verdrag te beroepen in zoverre in de tijd beperkt dat de tijdvakken van arbeid van die werknemers slechts vanaf 8 april 1976, de datum van uitspraak van het arrest Defrenne II, 43/75, in aanmerking kunnen worden genomen voor hun aansluiting met terugwerkende kracht bij een dergelijke regeling en voor de berekening van de uitkeringen waarop zij recht hebben, behalve in het geval van werknemers of hun rechtverkrijgenden die vóór die datum een rechtsvordering hebben ingesteld of een daarmee gelijk te stellen klacht hebben ingediend.

In dit verband heeft de zowel uit het arrest van 17 mei 1990, Barber, C-262/88, als protocol nr. 2 ad artikel 119 van het Verdrag volgende beperking van de werking in de tijd van artikel 119 alleen betrekking op de soorten van discriminatie waarvan de werkgevers en de pensioenregelingen op grond van de tijdelijke uitzonderingen die waren voorzien in het gemeenschapsrecht dat op het gebied van bedrijfspensioenen van toepassing kon zijn, redelijkerwijze mochten aannemen dat zij getolereerd werden. Met betrekking tot het recht op aansluiting bij bedrijfspensioenregelingen kon echter uit niets worden opgemaakt dat de betrokken beroepskringen zich hebben kunnen vergissen met betrekking tot de toepasselijkheid van artikel 119, aangezien het sinds het arrest van 13 mei 1986, Bilka, 170/84, duidelijk is dat discriminatie op grond van geslacht bij de toekenning van bedoeld recht strijdig is met deze bepaling.

Aangezien laatstgenoemd arrest geen enkele beperking in de tijd bevat, is de enige beperking ter zake, die welke volgt uit het arrest Defrenne II.

(cf. punten 29, 35-38, 40-41, dictum 1-2)

7 De uit het arrest van 8 april 1976, Defrenne II, 43/75, volgende beperking in de tijd van de mogelijkheid om zich op de rechtstreekse werking van artikel 119 van het Verdrag (de artikelen 117-120 van het Verdrag zijn vervangen door de artikelen 136 EG-143 EG) te beroepen, staat niet in de weg aan nationale bepalingen die een gelijkheidsbeginsel omvatten op grond waarvan deeltijdwerknemers recht hebben op aansluiting met terugwerkende kracht bij een bedrijfspensioenregeling en op uitkeringen krachtens die regeling.

Deze beperking had niet de bedoeling, voor de betrokken werknemers de mogelijkheid uit te sluiten om zich op nationale bepalingen te beroepen die een gelijkheidsbeginsel omvatten. Nationale bepalingen waardoor de toepassing van het beginsel van gelijke beloning van mannelijke en vrouwelijke werknemers wordt gewaarborgd, dragen er immers toe bij, dat aan artikel 119 van het Verdrag uitvoering wordt gegeven. In een dergelijk geval is het rechtszekerheidsbeginsel op grond waarvan het Hof bij wijze van uitzondering de mogelijkheid kan beperken om zich op een door het Hof uitgelegde bepaling te beroepen, niet van toepassing en staat het niet in de weg aan de toepassing van nationale bepalingen die een met het gemeenschapsrecht conform resultaat opleveren.

(cf. punten 46-48, 50, dictum 3)

8 Het gemeenschapsrecht, met name het verbod van discriminatie op grond van nationaliteit en artikel 119 van het Verdrag (de artikelen 117-120 EG-Verdrag zijn vervangen door de artikelen 136 EG-143 EG), staat niet in de weg aan bepalingen van een lidstaat die een gelijkheidsbeginsel omvatten op grond waarvan deeltijdwerknemers recht hebben op aansluiting met terugwerkende kracht bij een bedrijfspensioenregeling en op uitkeringen krachtens die regeling, niettegenstaande het risico van verstoringen van de mededinging tussen ondernemers uit de verschillende lidstaten ten nadele van de werkgevers in de eerste lidstaat.

In de eerste plaats kan namelijk de toepassing van een nationale wettelijke regeling niet met het discriminatieverbod in strijd worden geacht op de enkele grond dat andere lidstaten minder rigoureuze bepalingen toepassen.

In de tweede plaats is het economische doel van artikel 119 van het Verdrag, namelijk opheffing van mededingingsverstoringen tussen in verschillende lidstaten gevestigde ondernemingen, ondergeschikt aan het sociale doel van deze bepaling, dat de uitdrukking vormt van het fundamentele mensenrecht om niet op grond van geslacht te worden gediscrimineerd.

(cf. punten 52, 56-57, 59, dictum 4)