Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Mededinging – Gemeenschapsregels – Inbreuken – Toerekening – Moedermaatschappij en dochterondernemingen – Economische eenheid – Beoordelingscriteria

(Art. 81 EG)

2. Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang – Beschikking houdende toepassing van mededingingsregels – Beschikking met meer dan één adressaat – Noodzaak van toereikende motivering, met name ten aanzien van entiteit die voor inbreuk aansprakelijk wordt gehouden

(Art. 81 EG en 253 EG)

3. Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang – Beschikking houdende toepassing van mededingingsregels – Motivering op basis van niet in mededeling van punten van bezwaar uiteengezet gegeven – Ontoelaatbaarheid

(Art. 81 EG en 253 EG)

4. Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang – Beschikking houdende toepassing van mededingingsregels – Regularisering van motiveringsgebrek tijdens gerechtelijke procedure – Ontoelaatbaarheid

(Art. 81 EG en 253 EG)

5. Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang – Beschikking houdende toepassing van mededingingsregels – Inaanmerkingneming van informatie die niet is opgenomen in beschikking houdende aansprakelijkstelling van onderneming bij beoordeling van wettigheid van motivering van beschikking – Ontoelaatbaarheid

(Art. 81 EG en 253 EG)

Samenvatting

1. Het gedrag van een dochteronderneming kan aan de moedermaatschappij worden toegerekend, met name wanneer de dochteronderneming, hoewel zij een afzonderlijke rechtspersoonlijkheid heeft, niet zelfstandig haar marktgedrag bepaalt, maar in hoofdzaak de haar door de moedermaatschappij verstrekte instructies volgt, inzonderheid gelet op de economische, organisatorische en juridische banden die de twee juridische entiteiten verenigen. In een dergelijke situatie maken de moedermaatschappij en haar dochteronderneming namelijk deel uit van één economische eenheid en vormen zij dus één enkele onderneming in de zin van artikel 81 EG.

In het bijzondere geval waarin een moedermaatschappij 100 % van het kapitaal in handen heeft van haar dochteronderneming die een inbreuk op de mededingingsregels van de Unie heeft gepleegd, kan deze moedermaatschappij beslissende invloed op het gedrag van deze dochter uitoefenen, en verder bestaat er een weerlegbaar vermoeden dat die moedermaatschappij metterdaad een dergelijke invloed uitoefent.

In die omstandigheden volstaat het dat de Commissie bewijst dat het gehele kapitaal van een dochteronderneming in handen is van haar moedermaatschappij om aan te nemen dat deze laatste beslissende invloed heeft op het commerciële beleid van de dochter. De Commissie kan de moedermaatschappij vervolgens hoofdelijk aansprakelijk stellen voor de betrokken inbreuk, tenzij de moedermaatschappij, die dat vermoeden moet weerleggen, afdoende bewijzen overlegt die aantonen dat haar dochteronderneming zich op de markt autonoom gedraagt.

Bij de beoordeling of een dochteronderneming autonoom haar marktgedrag bepaalt, dient rekening te worden gehouden met alle relevante factoren betreffende de economische, organisatorische en juridische banden tussen deze dochteronderneming en haar moedermaatschappij, die in elk geval anders kunnen zijn en waarvan dus geen uitputtende lijst kan worden opgesteld.

(cf. punten 26‑30)

2. Wat de motivering van een beschikking van de Commissie in een procedure op grond van artikel 81 EG betreft, is de Commissie niet verplicht een standpunt te bepalen ten aanzien van alle door de belanghebbenden voorgedragen argumenten, maar zij kan volstaan met een uiteenzetting van de feiten en rechtsoverwegingen die in het bestek van haar beschikking van wezenlijk belang zijn. In het bijzonder hoeft zij geen standpunt te bepalen over gegevens die kennelijk niet ter zake doen of die zonder betekenis dan wel duidelijk bijkomstig zijn.

Wanneer een beschikking in een procedure op grond van artikel 81 EG meer dan één adressaat heeft en de vraag rijst aan wie de inbreuk moet worden toegerekend, moet zij een toereikende motivering bevatten ten aanzien van alle adressaten, in het bijzonder van degenen aan wie volgens de bewoordingen van deze beschikking de inbreuk wordt toegerekend. Zo moet een dergelijke beschikking bij aansprakelijkstelling van een moedermaatschappij voor het inbreukmakend gedrag van haar dochter omstandig de redenen ter rechtvaardiging van de toerekenbaarheid van de inbreuk aan deze onderneming uiteenzetten.

Wanneer in deze context een moedermaatschappij niet alleen wijst op het feit dat zij een holding vormde die haar dochter als een gewone financiële investering via een tussenholding beheerde, maar ook op een geheel van bijzondere omstandigheden die ten tijde van de inbreuk de betrekkingen tussen de betrokken ondernemingen kenmerkten, en het door haar aangevoerde geen stellingen zonder meer zijn, maar gedetailleerde informatie over de werking van de holding samen met verklaringen van de bestuurders van de betrokken ondernemingen, correspondentie met derden en een aantal interne documenten van de betrokken ondernemingen uit de inbreukperiode bevatten, is de Commissie ertoe gehouden een standpunt te bepalen over deze argumenten door te onderzoeken of gelet op alle relevante gegevens over de economische, organisatorische en juridische banden tussen de betrokken ondernemingen, de moedermaatschappij heeft aangetoond dat haar dochter zich op de markt autonoom gedroeg, en in voorkomend geval uit te leggen waarom het door de moedermaatschappij gestelde onvoldoende is om het betrokken vermoeden te weerleggen. De plicht van de Commissie tot motivering van haar beschikking op dit punt blijkt duidelijk uit de weerlegbaarheid van het vermoeden betreffende de uitoefening van een beslissende invloed door de moeder op de dochter waarvan zij 100 % van het kapitaal in handen heeft, dat de moedermaatschappij moet weerleggen door een bewijs inzake alle economische, organisatorische en juridische banden tussen haarzelf en haar dochter.

(cf. punten 57‑58, 71, 73, 75‑77)

3. Een gegeven dat niet is uiteengezet in de mededeling van punten van bezwaar en waarover een onderneming, die adressaat is van een beschikking van de Commissie houdende vaststelling van een inbreuk op de mededingingsregels, in de administratieve procedure geen standpunt kon bepalen, kan deze onderneming niet worden tegengeworpen. Bijgevolg kan de Commissie zich daarop niet beroepen als motivering van haar beschikking.

(cf. punt 83)

4. De motivering van een beschikking van de Commissie in een procedure op grond van artikel 81 EG dient in beginsel tegelijk met het bezwarende besluit aan de betrokkene te worden meegedeeld. Het ontbreken van motivering kan dus niet worden geregulariseerd doordat de betrokkene tijdens de procedure voor de rechter kennis krijgt van de redenen van de beschikking. Het ontbreken van motivering kan derhalve niet in de loop van het geding worden verholpen.

(cf. punten 89‑90)

5. Wat beroepen betreft tegen beschikkingen van de Commissie houdende oplegging van geldboeten aan ondernemingen wegens schending van de mededingingsregels, is het Gerecht bevoegd om in het kader van de uitoefening van zijn volledige rechtsmacht de geschiktheid van het bedrag van de geldboeten te beoordelen. Bij deze beoordeling kan in bepaalde omstandigheden weliswaar extra informatie in aanmerking worden genomen, maar niet bij de toetsing of de plicht tot motivering van de beschikking houdende vaststelling van de inbreuk is nagekomen, wanneer deze op wettigheid wordt getoetst.

Het Gerecht kan derhalve niet-nakoming van de motiveringsplicht door de Commissie in het kader van de vaststelling van geldboeten wegens inbreuken op artikel 81, lid 1, EG vaststellen en erop wijzen dat deze niet-nakoming, ingeval de door de Commissie gegeven oplossing ten gronde moet worden bevestigd, geen nietigverklaring van de betrokken beschikking of wijziging van het bedrag van de geldboeten meebrengt, maar zulks geldt niet bij de toetsing van de wettigheid van een beschikking van de Commissie wat de aansprakelijkstelling van de betrokken onderneming betreft.

(cf. punten 91‑93)