Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Vrij verkeer van kapitaal – Verdragsbepalingen – Werkingssfeer – Open pensioenfondsen

(Art. 56 EG; richtlijn 88/361 van de Raad, bijlage I)

2. Vrij verkeer van kapitaal – Beperkingen – Open pensioenfondsen – Nationale regeling die buitenlandse investeringen van die fondsen beperkt

(Art. 56 EG en 58, lid 1, sub b, EG)

Samenvatting

1. Bedrijfspensioenfondsen die volgens het kapitalisatiebeginsel werken, oefenen, ondanks hun sociale doel en de verplichte aansluiting bij het pensioenstelsel waarvan zij een onderdeel vormen, een economische activiteit uit. Dit is het geval met open pensioenfondsen, waarvan de activa worden beheerd en belegd door onderscheiden vennootschappen die onder bezwarende titel en in de vorm van een aandelenvennootschap handelen. Aan de economische aard van de betrokken activiteiten wordt niet afgedaan door het feit dat de overheidsinstanties prudentieel toezicht op deze fondsen en vennootschappen uitoefenen of door het feit dat de staat waarborgt dat eventuele tekorten van deze fondsen worden gedekt.

Zelfs al zou worden aangenomen dat de aan deze fondsen toegewezen middelen publiek van aard zijn wanneer zij afkomstig zijn van bij de werkgevers van de betrokken werknemers geheven pensioenbijdragen, dit volstaat in ieder geval niet om uit te sluiten dat artikel 56 EG van toepassing is op transacties daarmee, zoals blijkt uit bijlage I bij richtlijn 88/361 voor de uitvoering van artikel 67 van het Verdrag [dit artikel is ingetrokken bij het Verdrag van Amsterdam], naar luid waarvan het begrip kapitaalbewegingen met name slaat op verrichtingen die betrekking hebben op de tegoeden of verplichtingen van de lidstaten en andere publiekrechtelijke diensten en instellingen.

(cf. punten 40‑41)

2. Een nationale regeling die aan open pensioenfondsen zowel kwantitatieve als kwalitatieve beperkingen oplegt met betrekking tot beleggingen in het buitenland, heeft ook een restrictief gevolg voor in andere lidstaten gevestigde vennootschappen, voor zover zij deze belemmert in het bijeenbrengen van kapitaal in de betrokken lidstaat, aangezien de verwerving van met name aandelen en rechten van deelneming van instellingen voor collectieve belegging door die regeling wordt beperkt.

Dergelijke beperkingen kunnen niet worden gerechtvaardigd op grond van artikel 58, lid 1, sub b, EG, aangezien die nationale regeling weliswaar de concrete inhoud van de op deze pensioenfondsen van toepassing zijnde prudentiële regels vaststelt, maar geenszins tot doel heeft om overtredingen van de wetten en voorschriften met betrekking tot het bedrijfseconomische toezicht op financiële instellingen tegen te gaan, zodat zij niet onder de in dat artikel neergelegde uitzondering valt.

De beperkingen in kwestie kunnen evenmin worden gerechtvaardigd op grond van dwingende vereisten van algemeen belang. Het belang om, met name door de vaststelling van prudentiële regels, de stabiliteit en de veiligheid van de door een pensioenfonds beheerde activa te verzekeren, is immers weliswaar een dwingend vereiste van algemeen belang dat beperkingen van het vrije kapitaalverkeer kan rechtvaardigen, maar dergelijke beperkingen moeten geschikt zijn om het nagestreefde doel te bereiken en mogen niet verder gaan dan hiervoor noodzakelijk is. De moeilijkheden voor die fondsen om de risico’s van buitenlandse beleggingen in te schatten, kunnen geen rechtvaardiging zijn voor de kwantitatieve en kwalitatieve beperkingen inzake beleggingen in in andere lidstaten uitgegeven financiële instrumenten. De wettelijke regelingen van de lidstaten op het gebied van bekendmaking van informatie over financiële producten en bescherming van beleggers en consumenten zijn immers grotendeels geharmoniseerd op het niveau van de Unie, waardoor het ontstaan van een Europese gemeenschappelijke kapitaalmarkt wordt vergemakkelijkt. Dergelijke maatregelen kunnen evenmin worden gerechtvaardigd op grond dat zij door de nationale toezichthoudende autoriteiten gemakkelijker kunnen worden uitgevoerd, hetgeen zelfs geldt in het kader van een ontluikend socialezekerheidsstelsel, noch op grond dat bepaalde van die maatregelen ertoe strekken deze fondsen te beschermen tegen het risico dat zij aanvullende of excessieve kosten zouden moeten dragen, aangezien de belegger dergelijke kosten in ieder geval in aanmerking moet nemen wanneer hij zijn beleggingen kiest, ongeacht de plaats van belegging.

Bijgevolg komt een lidstaat die wettelijke bepalingen handhaaft die aan open pensioenfondsen zowel kwantitatieve als kwalitatieve beperkingen opleggen met betrekking tot beleggingen in het buitenland en daardoor de beleggingen van die pensioenfondsen in de andere lidstaten beperken, de krachtens artikel 56 EG op hem rustende verplichtingen niet na.

(cf. punten 51‑52, 56‑58, 65‑67, 69‑71, 73 en dictum)