ARREST VAN HET GERECHT (Vierde kamer)

6 juni 1996

Zaak T-262/94

J. Baivvir

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Ambtenaren — Exceptie van onwettigheid — Overeenstemming tussen klacht en beroep — Nieuwe berekeningsmethode voor loopbaanprofielen van categorieën B, C en D bij Commissie — Lijst van meest voor bevordering in aanmerking komende ambtenaren — Artikelen 5, lid 3, en 45 Statuut — Non-discriminatiebeginsel — Kennelijk verkeerde beoordeling van feiten en recht — Beroep tot schadevergoeding”

Volledige Franse tekst II-739

Betreft:

Beroep tot, enerzijds, nietigverklaring van de lijst van de voor de bevorderingsronde 1993 meest voor bevordering tot de rang B 4 in aanmerking komende ambtenaren, voor zover verzoekers naam daar niet op voorkomt, en anderzijds, reconstructie van verzoekers loopbaan als ambtenaar van de rang B 4, salaristrap 2, vanaf 1 januari 1993 en vergoeding van de morele schade die hij heeft geleden.

Beslissing:

Verwerping.

Resumé van het arrest

Verzoeker wordt op 1 mei 1988 aangesteld als ambtenaar van de rang C 5 bij de Commissie en op 27 februari 1992, nadat hij voor een extern vergelijkend onderzoek is geslaagd, als ambtenaar van de rang B 5, salaristrap 1, met ingang van 1 maart 1992.

Op 9 juli 1992 stelt de Commissie een „Nieuwe berekeningsmethode voor de loopbaanprofielen - Categorieën B, C en D - Huishoudelijke begroting” vast. Volgens punt 1, sub b, van dit besluit wordt een aantal punten voor de leeftijd toegekend aan, enerzijds, de voor bevordering in aanmerking komende niet-transcategoriale ambtenaren van dezelfde rang, die hun gehele loopbaan in dezelfde categorie B, C of D hebben doorgebracht, en anderzijds de voor bevordering in aanmerking komende transcategoriale ambtenaren van dezelfde rang, die een gedeelte van hun loopbaan in een lagere categorie hebben doorgebracht.

Op 1 december 1992 stellen verzoeker en twee andere ambtenaren bij het Gerecht een beroep in tegen hun aanstellingsbesluit voor zover zij daarbij worden ingedeeld in de eerste salaristrap van hun rang, zonder anciënniteit. Bij arrest van 28 september 1993, Baiwir e.a./Commissie (T-103/92, T-104/92 en T-105/92, Jurispr. blz. II-987) verklaart het Gerecht de bestreden besluiten nietig, voor zover verzoekers' salaristrapindeling daarbij is verricht op basis van artikel 46 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen (Statuut), betreffende bevordering, en niet op basis van artikel 32 van het Statuut, betreffende aanwerving. Bij besluit van 3 februari 1994, dat het besluit van 27 februari 1992 vervangt, wordt verzoeker met terugwerkende kracht tot 1 maart 1992 ingedeeld in de rang B 5, salaristrap 3.

Bij nota van 12 februari 1993 laat het hoofd van eenheid 6 („Personeelszaken B, C en D”) van directoraat A („Personeelszaken”) van directoraatgeneraal IX (Personeelszaken en algemeen beheer) (eenheid IX.A.6) van de Commissie verzoeker weten, dat voor de bevorderingsronde 1993 een nieuwe methode voor de berekening van de loopbaanprofielen in werking treedt, en dat die op hem zal worden toegepast. Uit die nota blijkt, dat verzoeker voor de berekening van de punten voor de leeftijd als transcategoriaal is ingedeeld.

Het tot aanstelling bevoegd gezag plaatst verzoeker noch op de lijst van de voor de bevorderingsronde 1993 meest voor bevordering tot de rang B 4 in aanmerking komende ambtenaren van de rang B 5, noch op de lijst van de ambtenaren die tot de rang B 4 worden bevorderd.

Op 22 november 1993 dient verzoeker een klacht als bedoeld in artikel 90, lid 2, van het Statuut in. Daarin verzoekt hij om verbetering van de lijst van de voor de bevorderingsronde 1993 meest voor bevordering tot de rang B 4 in aanmerking komende ambtenaren en om herziening, aan de hand van het arrest Baiwir e.a./Commissie, van de lijst van bevorderingen. Bij besluit van 12 april 1994 wijst de Commissie deze klacht af.

De vordering tot nietigverklaring

Tot staving van zijn vordering tot nietigverklaring voert verzoeker vier middelen aan, te weten: schending van het Statuut, schending van de beginselen van non-discriminatie en bescherming van het gewettigd vertrouwen, niet-inachtneming van het arrest Baiwir e.a./Commissie en kennelijk verkeerde beoordeling van de feiten en van het recht (r.o. 23).

De ontvankelijkheid

Doordat het besluit van 9 juli 1992 een gedragsregel formuleert die aangeeft welke praktijk zal worden gevolgd, vormt het een handeling van algemene strekking die bij wege van een exceptie van onwettigheid kan worden aangevochten (r.o. 32-34).

Referentie: Hof 18 maart 1975, Acton e.a./Commissie, 44/74, 46/74 en 49/74, Jurispr. blz. 383, r.o. 7; Hof 10 december 1987, Del Plato e.a./Commissie, 181/86, 182/86, 183/86 en 184/86, Jurispr. blz. 4991, r.o. 9 en 10; Gerecht 27 oktober 1994, Chavane de Dalmassy e.a./Commissie, T-64/92, JurAmbt. blz. II-723, r.o. 41

Evenwel niet alle door verzoeker aangevoerde middelen brengen het besluit van 9 juli 1992 in geding. Dat besluit maakt immers enkel onderscheid tussen transcategorialen en niet-transcategorialen, terwijl daarin geen sprake is van de twee andere door verzoeker betwiste onderscheiden, namelijk die tussen interne en externe transcategorialen en die tussen transcategorialen waarvoor wel en transcategorialen waarvoor niet van het leeftijdsvereiste is afgeweken. Voor zover het beroep betrekking heeft op deze laatste twee onderscheiden, brengt het dus niet het besluit van 9 juli 1992, maar de toepassing op verzoeker van het door de Commissie ingevoerde nieuwe systeem in geding (r.o. 35 en 36).

Ook het gedeelte van het eerste middel dat het in het besluit van 9 juli 1992 gemaakte onderscheid tussen transcategorialen en niet-transcategorialen in geding brengt, is ontvankelijk, omdat verzoeker in zijn verzoekschrift impliciet een exceptie van onwettigheid heeft opgeworpen tegen dat besluit (r.o. 37-39).

Referentie: Hof 17 december 1959, Société des fonderies de Pont-à-Mousson/HogeAutoriteit, 14/59, Jurispr. blz. 481,504

Verder heeft verzoeker tijdens de precontentieuze procedure in verschillende documenten, waaronder zijn bij de klacht betreffende deze zaak gevoegd verzoek, zijn eerste middel aangevoerd, zodat de Commissie met voldoende nauwkeurigheid kennis heeft kunnen nemen van de grieven die verzoeker dienaangaande heeft geformuleerd (r.o. 40-44).

Referentie: Hof 1 juli 1976. Sergy/Commissie, 58/75, Jurispr. blz. 1139, r.o. 32; Hof 20 mei 1987, Geist/Commissie, 242/85, Jurispr. blz. 2181, r.o. 9; Hof 26 januari 1989, Koutchoumoff/Commissie, 224/87, Jurispr. blz. 99, r.o. 10; Hof 14 maart 1989, Del Arno Martinez/Parlement, 133/88, Jurispr. blz. 689, r.o. 9; Gerecht 29 maart 1990, Alexandrakis/Commissie, T-57/89, Jurispr. blz. II-143, r.o. 8; Gerecht 3 maart 1993, Booss en Fischer/Commissie, T-58/91, Jurispr. blz. II-147, r.o. 83; Gerecht 30 maart 1993, Vardakas/Commissie, T-4/92, Jurispr. blz. II-357, r.o. 16

Bovendien blijkt uit de klacht, dat verzoeker impliciet vraagt om voor de vaststelling van zijn loopbaanprofiel na het arrest Baiwir e.a./Commissie als niet-transcategoriaal te worden aangemerkt. Het Gerecht heeft de betrokken besluiten evenwel juist wegens ongelijke behandeling nietig verklaard. Bijgevolg houdt het tweede onderdeel van het tweede middel van het onderhavige beroep, betreffende schending van het non-discriminatiebeginsel, nauw verband met de klacht (r.o. 45).

De klacht bevat daarentegen geen uitdrukkelijke of impliciete verwijzing naar de in het tweede onderdeel van het tweede middel van het beroep gestelde schending van het beginsel van de bescherming van het gewettigd vertrouwen (r.o. 46).

Ten slotte wordt het vierde middel, te weten dat de Commissie bij de vaststelling van de lijst van de meest verdienstelijke ambtenaren de feiten en het recht kennelijk verkeerd heeft beoordeeld, in een van de laatste alinea's van de klacht opgeworpen, namelijk waar verzoeker stelt, dat de directoratengeneraal zich in een situatie bevinden waarin zij „de verdienste niet als voornaamste criterium bij de bevorderingsronde kunnen hanteren”, en waar hij de stelling van de Commissie, dat het loopbaanprofiel slechts consultatief is, in twijfel trekt (r.o. 47).

Ten gronde

Het middel inzake schending van het Statuut

Wat het onderscheid tussen transcategorialen en niet-transcategorialen betreft, heeft de indeling van een groep voor bevordering in aanmerking komende ambtenaren als transcategoriaal tot gevolg, dat deze groep door de verschillende wijze van berekening van de punten voor de leeftijd, anders wordt behandeld dan de andere voor bevordering in aanmerking komende ambtenaren. Derhalve moet worden nagegaan, of dit verschil in behandeling objectief gerechtvaardigd is (r.o. 70).

Referentie: Gerecht 9 februari 1994, Lacruz Bassols/Hof van Justitie, T-109/92, JurAmbt. blz. II-105, r.o. 87

Het onderscheid tussen transcategorialen en niet-transcategorialen is ingevoerd om rekening te houden met het verschillend leeftijdsprofiel van deze twee groepen en derhalve om te vermijden, dat de tweede groep ten onrechte wordt benadeeld ten opzichte van de eerste groep (r.o. 71).

De transcategorialen zijn in de regel ouder dan de niet-transcategorialen en voor degenen die aan een extern vergelijkend onderzoek hebben deelgenomen, diende normaliter te worden afgeweken van de leeftijdsgrens voor toelating tot het vergelijkend onderzoek. Zonder dit onderscheid zouden de transcategorialen dus worden bevoordeeld ten opzichte van de niet-transcategorialen, terwijl zij hun ervaring niet in de hogere categorie hebben opgedaan, maar in een lagere categorie met betrekking tot een ander soort werk. Om dit te vermijden voorziet de nieuwe methode in de toekenning van punten voor de leeftijd, waarbij de leeftijd van de niet-transcategorialen wordt vergeleken met de gemiddelde leeftijd van de niet-transcategorialen en die van de transcategorialen met de gemiddelde leeftijd van de transcategorialen. Gepreciseerd zij evenwel, dat de leeftijd van de externe transcategorialen voor wie niet van de leeftijdsvoorwaarde voor toelating tot het vergelijkend onderzoek diende te worden afgeweken, wordt vergeleken met de gemiddelde leeftijd van de niet-transcategorialen. Wat hun leeftijd betreft, bevinden dezen zich immers in een situatie die vergelijkbaar is met die van de ambtenaren die rechtstreeks van buiten in een bepaalde categorie worden aangeworven (r.o. 72 en 73).

Bijgevolg moet het in het besluit van 9 juli 1992 gemaakte onderscheid tussen transcategorialen en niet-transcategorialen als objectief gerechtvaardigd worden beschouwd (r.o. 74).

Kan evenmin worden aanvaard het argument dat verzoeker ontleent aan de omstandigheid dat die procedure verschilt van die welke bij de andere instellingen gangbaar is, daar verzoeker niet heeft aangetoond, dat de Commissie haar beoordelingsvrijheid kennelijk verkeerd heeft gebruikt (r.o. 76).

Referentie: Hof 3 december 1981, Bakke ďAloya/Raad, 280/80, biz. 2887, r.o. 17

Het onderscheid tussen transcategorialen en niet-transcategorialen maakt het leeftijdscriterium ook niet vooraf bepalend ten opzichte van het onderzoek van de verdiensten. Het loopbaanprofiel is immers slechts een van de elementen aan de hand waarvan het verloop van de loopbaan van de voor bevordering in aanmerking komende ambtenaren wordt beoordeeld (r.o. 77 en 79).

Referentie: Hof 1 juli 1976, De Wind/Commissie, 62/75, Jurispr. blz. 1167, r.o. 17; Hof 24 maart 1983, Colussi/Parlement, 298/81, Jurispr. blz. 1131, r.o. 22; Hof 17 januari 1989, Vainker/Parlement, 293/87, Jurispr. blz. 23, r.o. 16; Gerecht 10 juli 1992, Mergen/Commissie, T-53/91, Jurispr. blz. II-2041, r.o. 33

Wat betreft het onderscheid tussen interne en externe transcategorialen en tussen transcategorialen voor wie wel en transcategorialen voor wie niet van de leeftijdsgrens is afgeweken, heeft verzoeker er geen enkel belang bij te doen vaststellen, dat die twee onderscheiden hem niet kunnen worden tegengeworpen, daar hij in elk geval als transcategoriaal zou zijn ingedeeld (r.o. 80).

Het middel inzake schending van het non-discriminatiebeginsel

De gelijkstelling van een deel van de externe transcategoriale kandidaten voor een zelfde bevordering met niet-transcategorialen op grond dat voor eerstgenoemden niet diende te worden afgeweken van de leeftijdsvoorwaarde, en het verschil dat deze gelijkstelling meebrengt ter zake van de berekening van de punten voor de leeftijd met oog op de vaststelling van het loopbaanprofiel, hebben in beginsel tot gevolg, dat deze kandidaten anders worden behandeld dan de transcategorialen voor wie die afwijking diende te worden verricht. Derhalve moet worden nagegaan, of dit verschil in behandeling objectief gerechtvaardigd is (r.o. 95).

Referentie: Lacruz Bassols/Hof van Justitie, reeds aangehaald, r.o. 87

Dit onderscheid is ingevoerd om te voorkomen, dat de transcategorialen voor wie niet van de leeftijdsvoorwaarde moest worden afgeweken, zouden worden benadeeld ten opzichte van de niet-transcategorialen. Uit leeftijdsoogpunt bevinden deze twee groepen ambtenaren zich immers in dezelfde situatie, anders dan de transcategorialen voor wie die afwijking diende te worden verricht, en die per definitie ouder zijn. Deze laatsten beroepen zich overigens op een bij de Commissie opgedane ervaring in een lagere categorie, waaraan andere taken worden opgedragen. Het omstreden onderscheid moet dus als objectief gerechtvaardigd worden beschouwd (r.o. 96).

Het middel inzake niet-inachtneming van het arrest Baiwir e.a./Commissie

In de eerste plaats verschilt de zaak die tot het arrest Baiwir e.a./Commissie heeft geleid, van de onderhavige zaak doordat het daar gaat om de indeling in salaristrap en niet om de bevorderingsprocedure (r.o. 106).

Wat deze laatste procedure betreft, bevat het Statuut geen enkele specifieke verplichting voor het tot aanstelling bevoegd gezag om rekening te houden met de beroepservaring die de ambtenaar vóór zijn indiensttreding had opgedaan. Bovendien speelt deze ervaring geen rol bij de vaststelling van het loopbaanprofiel van een ambtenaar. Voor de bevorderingsprocedure kan de overgang van een ambtenaar naar een hogere categorie dus niet als het begin van een nieuwe loopbaan worden beschouwd (r.o. 109).

In de tweede plaats heeft het Gerecht in het arrest Baiwir e.a./Commissie vastgesteld, dat de afwijking van de leeftijdsgrens „in geen verhouding stond tot de gevolgen van de ongelijke behandeling” waarvan verzoeksters het slachtoffer waren, en dat die afwijking het verschil in behandeling niet kon rechtvaardigen. Deze vaststelling berust op het feit, dat aangezien de leeftijd geen criterium is voor de indeling in salaristrap, de afwijking van de leeftijdsgrens geen verband houdt met die indeling. De leeftijd wordt daarentegen wel in aanmerking genomen voor de berekening van het loopbaanprofiel van de voor bevordering in aanmerking komende ambtenaren. De externe transcategorialen voor wie van de leeftijdsvoorwaarde is afgeweken, zijn evenwel per definitie ouder dan de externe transcategorialen voor wie geen afwijking is verricht, en dan de niet-transcategorialen, terwijl zij hun ervaring binnen de Commissie niet hebben opgedaan in de hogere categorie, maar in een lagere categorie. Bijgevolg is het verschil in behandeling tussen de externe transcategorialen voor wie wel en die voor wie niet van de leeftijdsvoorwaarde is afgeweken, objectief gerechtvaardigd (r.o. 111).

Ten derde houdt het argument inzake schending van artikel 45 van het Statuut, doordat de ervaring en de verdiensten van de ambtenaren niet in aanmerking zijn genomen, geen verband met de gestelde niet-inachtneming van het arrest Baiwir e.a./Commissie (r.o. 112).

Het middel inzake kennelijk verkeerde beoordeling van de feiten en van het recht

Het eerste onderdeel van dit middel, namelijk dat de Commissie verzoeker tot de categorie van transcategorialen blijft rekenen op de enkele grond dat de leeftijdsvoorwaarde voor hem niet is toegepast, valt samen met het tweede en het derde middel (r.o. 136).

Het tweede onderdeel, namelijk dat de Commissie voor de vaststelling van de lijst van de meest verdienstelijke ambtenaren geen rekening heeft gehouden met verzoekers verdiensten, maar zich uitsluitend op de leeftijd en de anciënniteit heeft gebaseerd, is reeds in het kader van het eerste middel ongegrond verklaard (r.o. 137).

Vervolgens blijkt uit de stukken, dat DG XIX bij de voorbereiding van zijn lijst van in volgorde voor bevordering voorgedragen ambtenaren enerzijds de verdiensten van iedere in het DG tewerkgestelde en voor bevordering tot de rang B 4 in aanmerking komende ambtenaar heeft onderzocht, en zich anderzijds niet enkel op de beoordelingsrapporten van deze ambtenaren heeft gebaseerd, maar ook andere aspecten van de verdiensten van de kandidaten dan leeftijd en anciënniteit in de rang in aanmerking heeft genomen. Het tot aanstelling bevoegd gezag heeft deze aspecten beoordeeld in het kader van de ruime discretionaire bevoegdheid die het ter zake bezit, en heeft daarvan niet op een kennelijk verkeerde wijze gebruik gemaakt (r.o. 138-140).

Referentie: Hof 21 april 1983, Ragusa/Commissie. 282/81. Jurispr. blz. 1245, r.o. 9; Hof 23 oktober 1986, Vaysse/Commissie, 26/85. Jurispr. blz. 3131, r.o. 26; Hof 4 februari 1987, Bouteiller/Commissie, 324/85, Jurispr. blz. 529, r.o. 6; Hof 5 februari 1987, Huybrechts/Commissie, 306/85, Jurispr. blz. 629, r.o. 9; Hof 16 december 1987, Delauche/Commissie, 111/86. Jurispr. blz. 5345. r.o. 18; Gerecht 30 januari 1992. Schönherr/ESC, T-25/90, Jurispr. blz. II-63, r.o. 20; Gerecht 25 februari 1992, Schloh/Raad, T-11/91, Jurispr. blz. II-203. r.o. 51; Gerecht 25 november 1993. X/Commissie, T-89/91, T-21/92 en T-89/92, Jurispr. blz. II-1235, r.o. 34, 48 en 49; Gerecht 9 februari 1994. Latham/Commissie, T-3/92, JurAmbt. blz. II-83. r.o. 50; Gerecht 30 november 1995, Branco/Rekenkamer, T-507/93, JurAmbt. blz. II-797, r.o. 28

Verzoeker draagt evenmin be wij selementen aan voor zijn stelling, dat er geen vergelijkend onderzoek van de sollicitaties heeft plaatsgevonden (r.o. 142).

Referentie: Schönherr/ESC, reeds aangehaald, r.o. 25; Gerecht 13 juli 1995. Rasmussen/Commissie.T-557/93, Jurispr. blz. II-603, r.o. 33

Bovendien kunnen de leeftijd van de kandidaten en hun anciënniteit in de rang of in de dienst bij gelijke kwalificaties en verdiensten een beslissende factor zijn bij de keuze van het tot aanstelling bevoegd gezag (r.o. 143).

Referentie: Colussi/Parlement, reeds aangehaald, r.o. 22; Vainker/Parlement, reeds aangehaald, r.o. 16

De vordering tot schadevergoeding

Vorderingen tot vergoeding van materiële of morele schade moeten worden afgewezen wanneer zij nauw verband houden met een vordering tot nietigverklaring die zelf niet-ontvankelijk of ongegrond is verklaard (r.o. 151).

Referentie: Gerecht 19 oktober 1995, Obst/Commissie, T-562/93, Jurispr. blz. II-737, r.o. 88

Aangezien het argument, dat verzoeker onder een gebrek aan zorg en loyaliteit van de Commissie heeft geleden, geen nauw verband houdt met de vordering tot nietigverklaring, moet de ontvankelijkheid van de vordering tot schadevergoeding los van die van de vordering tot nietigverklaring worden beoordeeld, met name gelet op het regelmatig verloop van de voorafgaande administratieve procedure waarin de artikelen 90 en 91 van het Statuut voorzien. Volgens artikel 90, lid 1, van het Statuut moet deze procedure beginnen met een verzoek van de belanghebbende aan het tot aanstelling bevoegd gezag om de door het betrokken gedrag veroorzaakte schade te vergoeden. In het onderhavige geval heeft verzoeker evenwel geen dergelijk verzoek tot het tot aanstelling bevoegd gezag gericht (r.o. 152-154).

Referentie: Gerecht 25 september 1991, Marcato/Commissie, T-5/90, Jurispr. blz. II-731 r.o. 49 en 50

Dictum:

Het beroep wordt verworpen.