Zaak C‑71/14

East Sussex County Council

tegen

Information Commissioner

(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door het First-tier Tribunal)

„Prejudiciële verwijzing — Verdrag van Aarhus — Richtlijn 2003/4/EG — Artikelen 5 en 6 — Toegang van het publiek tot milieu-informatie — Vergoeding voor het verstrekken van milieu-informatie — Begrip ‚redelijk bedrag’ — Kosten van het bijhouden van een databank en algemene kosten — Toegang tot de rechter — Bestuursrechtelijk en rechterlijk toezicht op de beslissing waarbij een vergoeding wordt opgelegd”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 6 oktober 2015

Prejudiciële vragen — Bevoegdheid van het Hof — Grenzen — Kennelijk irrelevante vragen en hypothetische vragen gesteld in een context waarin een nuttig antwoord is uitgesloten — Vragen zonder verband met het voorwerp van het hoofdgeding — Niet-ontvankelijkheid

Artikel 5, lid 2, van richtlijn 2003/4 inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie moet aldus worden uitgelegd dat de vergoeding die wordt opgelegd voor het verstrekken van een bepaald type milieu-informatie geen deel mag omvatten van de kosten voor het bijhouden van een daartoe door de overheidsinstantie gebruikte databank, maar wel de bij de bepaling van deze vergoeding naar behoren in aanmerking genomen algemene kosten die verband houden met de arbeidstijd die het personeel van deze instantie besteedt aan het beantwoorden van de verschillende informatieverzoeken, mits het totaalbedrag van die vergoeding redelijk is. Uit artikel 5, lid 1, van richtlijn 2003/4, juncto artikel 3, lid 5, c), van deze richtlijn, volgt immers dat in beginsel slechts de kosten die niet uit het opstellen en bijhouden van die registers, lijsten en raadplegingsinstrumenten voortvloeien, aan het verstrekken van milieu-informatie toe te rekenen zijn en waarvoor de nationale overheidsinstanties krachtens artikel 5, lid 2, van richtlijn 2003/4 een vergoeding kunnen verlangen. De betrokken kosten omvatten niet alleen de kosten voor het frankeren en fotokopiëren, maar ook de kosten die kunnen worden toegerekend aan de arbeidstijd die het personeel van de betrokken overheidsinstantie heeft besteed aan het beantwoorden van een concreet informatieverzoek, waartoe onder meer de tijd behoort voor het opzoeken van de informatie in kwestie en om deze informatie in de gevraagde vorm te stellen. Bovendien kunnen, gelet op het gebruik van het begrip „werkelijk gemaakte kosten” in overweging 18 van richtlijn 2003/4, de naar behoren bepaalde algemene kosten in beginsel in aanmerking worden genomen voor de berekening van de vergoeding waarin artikel 5, lid 2, van deze richtlijn voorziet. Dat bij de berekening van deze vergoeding ook rekening wordt gehouden met de algemene kosten, strookt immers met de gebruikelijke boekhoudkundige beginselen. Deze kosten moeten bij de berekening van die vergoeding echter buiten beschouwing worden gelaten voor zover zij verband houden met een kostenbestanddeel dat onder het verstrekken van milieu-informatie valt. (cf. punten 34, 36, 39, 40, 45, dictum 1)

Wat de tweede bij artikel 5, lid 2, van richtlijn 2003/4 inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie gestelde voorwaarde betreft, volgens welke de totale in deze bepaling voorziene vergoeding een redelijk bedrag niet te boven mag gaan, dient elke uitlegging van het begrip „redelijk bedrag” die personen die informatie willen verkrijgen, hiervan kan weerhouden of hun toegangsrecht kan beperken, te worden uitgesloten. Ter beoordeling of een krachtens artikel 5, lid 2, van richtlijn 2003/4 opgelegde vergoeding een ontradend effect heeft, moet rekening worden gehouden met zowel de economische situatie van de aanvrager van de informatie als het algemene belang van de bescherming van het milieu. Deze beoordeling kan dan ook niet uitsluitend worden gebaseerd op de economische situatie van de belanghebbende, maar moet tevens berusten op een objectief onderzoek van het bedrag van deze vergoeding. In zoverre mag die vergoeding de financiële mogelijkheden van de betrokkene niet te boven gaan, noch in elk geval objectief gezien kennelijk onredelijk zijn. Het enkele feit dat een vergoeding de betrokken personen er ten aanzien van hun economische situatie niet van kan weerhouden om informatie aan te vragen, ontslaat de overheidsinstantie overigens niet van haar verplichting om er eveneens voor te zorgen dat die vergoedingen niet onredelijk zijn voor het publiek, rekening houdend met het algemene belang van de bescherming van het milieu. (cf. punten 42‑44)

Zie de tekst van de beslissing. (cf. punten 48, 49)

Artikel 6 van richtlijn 2003/4 inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie moet aldus worden uitgelegd dat het zich niet verzet tegen een nationale regeling volgens de redelijkheid van de voor het verstrekken van een bepaald type milieu-informatie verlangde vergoeding slechts het voorwerp is van een beperkte bestuursrechtelijke en rechterlijke toetsing, zoals die waarin het toepasselijke nationale recht voorziet, op voorwaarde dat dit toezicht wordt uitgeoefend op basis van objectieve gegevens en – in overeenstemming met het gelijkwaardigheids‑ en het doeltreffendheidsbeginsel – betrekking heeft op de vraag of de overheidsinstantie die deze vergoeding oplegt, de voorwaarden van artikel 5, lid 2, van deze richtlijn heeft nageleefd, waarbij het aan de nationale rechter staat om dit te verifiëren. Op basis van de in richtlijn 2003/4 gebruikte bewoordingen „opnieuw kan worden onderzocht” en „bestuursrechtelijk kan worden getoetst” in artikel 6, lid 1, van deze richtlijn, alsmede de woorden „kan worden getoetst” in lid 2 van dat artikel, kan immers niet worden achterhaald welke omvang het door deze richtlijn verlangde bestuursrechtelijk en rechterlijk toezicht dient te hebben. Bij gebreke van een Unierechtelijke precisering op dit gebied behoort de vaststelling van de omvang van deze toetsing tot de rechtsorde van de lidstaten, met inachtneming van het gelijkwaardigheids‑ en het doeltreffendheidsbeginsel. Dat in dit verband sprake is van een doeltreffend bestuursrechtelijk en rechterlijk toezicht op de oplegging van een vergoeding voor het verstrekken van dergelijke informatie, houdt intrinsiek verband met de verwezenlijking van de doelstelling die de wetgever van de Unie met de vaststelling van deze richtlijn heeft beoogd te verzekeren, namelijk dat het Unierecht verenigbaar is met het Verdrag van Aarhus, waartoe hij een algemene regeling heeft ingevoerd die ervoor moet zorgen dat elke natuurlijke of rechtspersoon van een lidstaat recht heeft op toegang tot milieu-informatie waarover overheidsinstanties beschikken of die voor hen wordt beheerd, zonder dat hij een belang hoeft aan te tonen. (cf. punten 53, 56, 61, dictum 2)