Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Mededinging - Vervoer - Mededingingsregels - Luchtvervoer - Verordening nr. 3975/87 - Werkingssfeer - Activiteiten die rechtstreeks betrekking hebben op verrichten van luchtvervoerdiensten - Daaronder begrepen - Luchthavenbeheer - Daarvan uitgesloten

(Verordeningen nrs. 17, 141 en 3975/87 van de Raad)

2. Mededinging - Gemeenschapsregels - Onderneming - Begrip - Overheidsinstelling die onder publiek domein vallende luchthaveninstallaties beheert

[EG-Verdrag, art. 85 en 86 (thans art. 81 EG en 82 EG)]

3. Mededinging - Machtspositie - Begrip - Machtspositie begunstigd door wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

4. Mededinging - Machtspositie - Gedraging op gedomineerde markt die gevolgen heeft voor verwante markt - Toepassing van artikel 86 van Verdrag (thans artikel 82 EG) - Voorwaarden

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

5. Mededinging - Machtspositie - Misbruik - Begrip - Ontbreken van onrechtmatige gedraging

[EG-Verdrag, art. 86 (thans art. 82 EG)]

6. Mededinging - Ondernemingen belast met beheer van diensten van algemeen economisch belang - Onderwerping aan verdragsregels - Uitzondering - Strikte uitlegging - Cumulatieve voorwaarden

[EG-Verdrag, art. 90, lid 2 (thans art. 86, lid 2, EG)]

Samenvatting

1. Verordening nr. 3975/87 tot vaststelling van de wijze van toepassing van de mededingingsregels op ondernemingen in de sector luchtvervoer, een specifieke verordening, is enkel van toepassing op activiteiten die rechtstreeks betrekking hebben op het verrichten van luchtvervoerdiensten. De activiteiten die niet rechtstreeks betrekking hebben op een dergelijke dienstverrichting, vallen onder verordening nr. 17, die een algemene strekking heeft.

In dat verband houden de luchthavenbeheersdiensten, die niet bestaan in grondafhandelingsdiensten maar op een aan deze activiteit voorafgaande markt worden verricht, te weten de terbeschikkingstelling van de luchthaveninfrastructuur en luchthavenbeheersdiensten aan de grondafhandelingsdiensten, slechts zijdelings verband met het luchtvervoer, want zij vormen geen vervoerdiensten en zelfs geen activiteiten die rechtstreeks verband houden met het verrichten van luchtvervoerdiensten.

( cf. punten 43, 46 )

2. In het communautaire mededingingsrecht omvat het begrip onderneming elke eenheid die een economische activiteit uitoefent, ongeacht haar rechtsvorm en de wijze waarop zij wordt gefinancierd, en is elke activiteit die bestaat in het aanbieden van goederen en diensten op een bepaalde markt, een economische activiteit.

Verder blijven de mededingingsbepalingen van het Verdrag van toepassing op activiteiten van een orgaan die kunnen worden losgemaakt van die welke het als overheidsinstantie uitoefent. Hieruit volgt dat de omstandigheid dat een overheidsinstelling onder het gezag van de minister is geplaatst en zich bezighoudt met het beheer van installaties die onder het publiek domein vallen, op zich niet kan uitsluiten dat het als een onderneming in de zin van artikel 86 van het Verdrag (thans artikel 82 EG) kan worden beschouwd.

Het ter beschikking van luchtvaartmaatschappijen en verschillende dienstverrichters stellen van luchthaveninstallaties door een overheidsinstelling tegen betaling van een vergoeding waarvan het tarief vrijelijk door haar is vastgesteld, alsmede het beheer ervan, zijn activiteiten van economische aard die weliswaar op het publiek domein worden verricht, maar daardoor nog niet de uitoefening van een overheidstaak vormen.

( cf. punten 107-109, 121-122, 125 )

3. De in artikel 86 van het Verdrag (thans artikel 82 EG) bedoelde machtspositie betreft een situatie waarin een onderneming economische macht bezit die haar in de gelegenheid stelt de handhaving van een daadwerkelijke mededinging op de betrokken markt te verhinderen doordat zij haar de mogelijkheid biedt, zich in aanzienlijke mate onafhankelijk te gedragen ten opzichte van haar concurrenten, haar klanten en uiteindelijk de consumenten. Dat de afwezigheid of de beperking van de mededinging in de hand wordt gewerkt door wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen, sluit de toepassing van artikel 86 van het Verdrag niet uit.

( cf. punten 147-148 )

4. Misbruik van een machtspositie op een markt kan worden veroordeeld wegens de gevolgen ervan op een andere markt. Alleen in het andere geval, namelijk wanneer het misbruik op een andere dan de gedomineerde markt plaatsvindt, is volgens het arrest van 14 november 1996, Tetra Pak, C-333/94 P, artikel 86 van het Verdrag (thans artikel 82 EG), behoudens bijzondere omstandigheden, niet van toepassing.

Wanneer de onderneming die de dienst ontvangt, werkzaam is op een andere markt dan die waarop de aanbieder van de dienst aanwezig is, zijn de toepassingsvoorwaarden van artikel 86 van het Verdrag dus vervuld, wanneer de ontvanger wegens de door de aanbieder ingenomen machtspositie, ten opzichte van laatstgenoemde in een situatie van economische afhankelijkheid komt te verkeren, zonder dat het noodzakelijk is dat zij op dezelfde markt aanwezig zijn. Het volstaat, dat de dienst van de aanbieder voor de ontvanger noodzakelijk is voor de uitoefening van zijn eigen activiteit.

( cf. punten 164-165 )

5. Het begrip misbruik is een objectief begrip dat doelt op de gedragingen van een in een machtspositie verkerende onderneming die de structuur van een markt kunnen beïnvloeden. Ook de versterking van de door een onderneming ingenomen machtspositie kan misbruik opleveren en verboden zijn door artikel 86 van het Verdrag (thans artikel 82 EG), ongeacht de daartoe aangewende middelen of handelwijzen, zelfs wanneer geen sprake is van enige onrechtmatige gedraging.

( cf. punt 170 )

6. De in artikel 90, lid 2, van het Verdrag (thans artikel 86, lid 2, EG) voorziene uitzondering op de toepassing van de mededingingsregels moet strikt worden uitgelegd en kan slechts een rol spelen onder twee voorwaarden, in de eerste plaats dat de onderneming door de overheid is belast met het beheer van een dienst van algemeen economisch belang, en in de tweede plaats dat de toepassing van de verdragsregels de vervulling van de aan deze onderneming toevertrouwde bijzondere taak verhindert en het belang van de Gemeenschap niet wordt geschaad.

( cf. punt 227 )