Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Vrij verrichten van diensten – Diensten – Begrip – Medische zorg in andere lidstaat verstrekt en betaald door patiënt – Daaronder begrepen

(Art. 49 EG)

2. Sociale zekerheid van migrerende werknemers – Ziektekostenverzekering – Verstrekkingen verleend in andere lidstaat

(Verordening nr. 1408/71 van de Raad, art. 22)

3. Vrij verrichten van diensten – Beperkingen – Nationale regeling betreffende vergoeding van in andere lidstaat gemaakte ziektekosten

(Art. 49 EG)

Samenvatting

1. De tegen vergoeding verleende medische zorg valt binnen de werkingssfeer van de bepalingen inzake het vrij verrichten van diensten, ongeacht of het gaat om zorgverstrekking in een ziekenhuis dan wel daarbuiten.

Voorts sluit artikel 152, lid 5, EG niet uit dat de lidstaten op grond van andere Verdragsbepalingen, zoals artikel 49 EG, verplicht zijn hun nationale socialezekerheidsstelsel aan te passen, zonder dat echter kan worden aangenomen dat hun soevereine bevoegdheid ter zake daardoor wordt aangetast.

De omstandigheid dat een nationale regeling tot het gebied van de sociale zekerheid behoort en meer in het bijzonder op het gebied van de ziektekostenverzekering voorziet in verstrekkingen in natura in de plaats van in vergoeding van kosten, onttrekt de medische behandelingen niet aan de werkingssfeer van deze fundamentele vrijheid. Voorts houdt een medische verstrekking niet op een dienstverrichting in de zin van artikel 49 EG te zijn doordat de patiënt, na de buitenlandse dienstverrichter voor de ontvangen zorg te hebben betaald, vervolgens verzoekt om vergoeding van deze zorg door een nationaal gezondheidsstelsel.

Hieruit volgt dat artikel 49 EG van toepassing is op het gebied van de grensoverschrijdende gezondheidszorg.

(cf. punten 46, 49‑52)

2. Artikel 22 van verordening nr. 1408/71, zoals gewijzigd en bijgewerkt bij verordening nr. 118/97, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1992/2006, gaat niet uit van het beginsel dat voor elke behandeling in een andere lidstaat voorafgaande toestemming is vereist.

Dat een nationale maatregel eventueel in overeenstemming kan zijn met een bepaling van afgeleid recht, zoals bovengenoemd artikel 22, heeft niet tot gevolg dat deze maatregel buiten het bereik van de Verdragsbepalingen komt te vallen. Bovendien wil artikel 22, lid 1, van verordening nr. 1408/71 de verzekerde die van het bevoegde orgaan toestemming heeft gekregen om zich naar een andere lidstaat te begeven teneinde aldaar een passende behandeling te ondergaan, de mogelijkheid bieden om zonder extra kosten gebruik te maken van verstrekkingen in natura voor rekening van het bevoegde orgaan, maar volgens de wettelijke regeling van de staat waar de verstrekkingen worden verleend, met name wanneer de overbrenging wegens de gezondheidstoestand van betrokkene noodzakelijk is. Daarentegen strekt artikel 22 van verordening nr. 1408/71, gelet op het doel ervan, er niet toe een regeling vast te stellen voor de vergoeding door de lidstaat van aansluiting, volgens de tarieven van die lidstaat, van de kosten van in een andere lidstaat verstrekte zorg, en verzet dat artikel zich daar niet tegen, zelfs indien dit zonder voorafgaande toestemming is gebeurd.

(cf. punten 69‑70)

3. Een lidstaat komt de krachtens artikel 49 EG op hem rustende verplichtingen niet na wanneer hij, behoudens in de omstandigheden bedoeld in verordening nr. 1408/71, zoals gewijzigd en bijgewerkt bij verordening nr. 118/97, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1992/2006, niet voorziet in de mogelijkheid van vergoeding van de kosten voor in een andere lidstaat verstrekte ambulante gezondheidszorg, die niet het gebruik van zware en dure apparatuur vereist die in de nationale wettelijke regeling limitatief is opgesomd, dan wel, wanneer deze lidstaat, in het geval dat de nationale regeling tot vaststelling van de voorwaarden voor vergoeding van in het buitenland gemaakte ziektekosten wel voorziet in de mogelijkheid van vergoeding van bedoelde zorg, die vergoeding afhankelijk stelt van een voorafgaande toestemming.

Een dergelijke regeling belet de betrokken patiënten weliswaar niet rechtstreeks zich tot een in een andere lidstaat gevestigde medische dienstverrichter te wenden, doch alleen al het vooruitzicht op financieel verlies in het geval van een niet-vergoeding van de ziektekosten door het nationale gezondheidsstelsel als gevolg van een negatieve administratieve beslissing kan hen kennelijk reeds afschrikken. Een verdere afschrikkende factor voor grensoverschrijdend gebruik van prestaties op het gebied van de gezondheidszorg is de complexiteit van de toestemmingsprocedure wanneer deze uit drie fasen bestaat. Aangezien de nationale regeling slechts in betaling van de kosten van de in het buitenland verstrekte gezondheidszorg voorziet in het uitzonderlijke geval dat het nationale gezondheidsstelsel niet over een gepaste behandeling voor de bij dit stelsel aangesloten patiënt beschikt, kan dit vereiste naar de aard ervan het aantal gevallen waarin toestemming kan worden gekregen, bovendien aanzienlijk beperken.

Een dergelijke beperking wordt niet gerechtvaardigd door een risico op ernstige aantasting van het financiële evenwicht van het socialezekerheidsstelsel aangezien uit de aan het Hof overgelegde stukken niet blijkt dat het wegvallen van de voorwaarde van voorafgaande toestemming voor in een andere lidstaat verstrekte ambulante gezondheidszorg zou leiden tot een dermate grote toename van het grensverkeer van patiënten dat daardoor, ondanks taalbarrières, geografische afstand en kosten voor verblijf in het buitenland, het financiële evenwicht van het nationale socialezekerheidsstelsel ernstig zou worden aangetast en dus het algehele niveau van de bescherming van de volksgezondheid zou worden bedreigd, hetgeen een goede grond zou zijn voor een belemmering van het fundamentele beginsel van vrij verrichten van diensten.

Voorts kan het vereiste van voorafgaande toestemming voor de vergoeding van de betrokken ziektekosten niet worden gerechtvaardigd met een beroep op redenen betreffende de bescherming van de volksgezondheid die verband houden met de noodzaak van controle van in het buitenland verleende medische zorg. De wezenlijke kenmerken van het nationale stelsel, zoals het ontbreken van een vergoedingsregeling voor de ziektekosten en de verplichting om naar een huisarts te gaan voor doorverwijzing naar een specialist, kunnen evenmin het vereiste van een dergelijke voorafgaande toestemming rechtvaardigen.

In elk geval zijn de redenen met betrekking tot het restrictieve karakter van het vereiste van een voorafgaande toestemming alsook met betrekking tot het ontbreken van gegronde rechtvaardiging ervan, uiteraard a fortiori van toepassing wanneer het gaat om ambulante medische zorg waarvoor geen enkele mogelijkheid tot vergoeding bestaat.

(cf. punten 62‑63, 76, 83‑84, 88, 92, 95 en dictum)