Conclusie van advocaat-generaal Lenz van 24 maart 1988. - COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN TEGEN HELLEENSE REPUBLIEK. - BEROEP WEGENS NIET-NAKOMING - MAXIMUMPRIJZEN BIJ DE INVOER VAN SCHAPE- EN GEITEVLEES. - ZAAK 127/87.



Jurisprudentie 1988 bladzijde 03333



Conclusie van de advocaat generaal

++++

Mijnheer de President,

mijne heren Rechters,

A - Feiten

1 . In de onderhavige niet-nakomingsprocedure verzoekt de Commissie van de Europese Gemeenschappen, verzoekster, het Hof vast te stellen dat de Helleense Republiek, verweerster, door maximumprijzen vast te stellen voor de invoer van schapen en geiten en van vlees van deze dieren, de krachtens het EEG-Verdrag op haar rustende verplichtingen niet is nagekomen .

2 . Bij besluit van 19 maart 1984 bepaalde de Griekse minister van Handel, dat de facturen betreffende de invoer van schapen en geiten en van het vlees van deze dieren vooraf ter controle moesten worden voorgelegd aan een comité dat belast is met de deviezencontrole bij invoer . De facturen mochten worden goedgekeurd, indien de prijs niet hoger was dan 1 650 USD per ton voor levende dieren en 2 730 USD per ton voor vlees . Daarbij werd geen onderscheid gemaakt naar herkomst van de goederen . Het besluit gold derhalve zowel voor invoer vanuit de overige Lid-Staten van de Gemeenschap, als vanuit derde landen .

3 . Verzoekster ziet in verweersters gedrag een reeks inbreuken op het gemeenschapsrecht, te weten op het verbod van maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen, de beginselen van de gemeenschappelijke handelspolitiek, de overeenkomsten tussen de Europese Economische Gemeenschap en bepaalde derde landen en de bepalingen van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape - en geitevlees .

4 . Na verduidelijkingen ter terechtzitting, concludeerde verzoekster dat het den Hove behage :

- vast te stellen dat de Helleense Republiek, door haar nationale bepalingen en haar praktijk ter zake van de invoer van schapen en geiten en van het vlees van deze dieren, en met name door die invoer afhankelijk te stellen van de voorwaarde dat maximumprijzen worden geëerbiedigd, de verplichtingen niet is nagekomen die op haar rusten krachtens de artikelen 30 en 113 EEG-Verdrag, verordening nr . 1837/80 van de Raad, de verordeningen van de Commissie nrs . 19/82 en 20/82, alsmede krachtens de overeenkomsten in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Economische Gemeenschap en bepaalde derde landen inzake de handel in de sector schapen en geiten,

- de Helleense Republiek te verwijzen in de kosten .

5 . Verweerster concludeert dat het den Hove behage het beroep te verwerpen en verzoekster in de kosten te verwijzen .

6 . Zij acht de door haar getroffen maatregelen noodzakelijk voor de deviezencontrole en tevens in het belang van de verbruikers, die tegen te hoge invoerprijzen worden beschermd . Voorts waren de vastgestelde prijzen geen maximumprijzen, doch indicatieve prijzen, die de taak van de met de deviezencontrole belaste autoriteiten dienden te vergemakkelijken .

7 . Ter terechtzitting erkende verweerster evenwel, dat in de praktijk geen vergunningen werden afgegeven voor importen waarvan de prijs boven de door haar vastgestelde prijzen lag .

8 . Met betrekking tot de verhouding tussen de door verweerster vastgestelde prijzen en die welke door de Commissie zijn vastgesteld, heeft verzoekster ter terechtzitting algemene verklaringen afgelegd, doch geen concrete gegevens verstrekt .

9 . Beziet men de betrokken verordeningen, dan blijkt de verhouding evenwel als volgt te zijn : voor het verkoopseizoen 1984/1985 was in de sector schapevlees een basisprijs van 428,04 ecu vastgesteld en een interventieprijs van 363,83 ecu . ( 1 ) Op basis van de sedert 2 april 1984 voor de sector schapevlees geldende representatieve koers van 1 ecu = 90,5281 DR ( 2 ) komt men tot een basisprijs van 38 749,65 DR en een interventieprijs van 32 936,84 DR .

10 . Anderzijds bedraagt de door verweerster vastgestelde maximumprijs, uitgaande van de voor 4 april 1984 vastgestelde wisselkoers van 1 USD = 103,9 DR ( 3 ), 28 364,7 DR per ton voor schapevlees en 17 143,5 DR per ton voor levende dieren .

11 . Op verzoek van het Hof heeft verzoekster een aantal gegevens omtrent de prijzen overgelegd, waarbij zij echter tegelijkertijd verklaarde, dat de interventieprijs voor schapevlees in Griekenland niet van toepassing was, omdat de daartoe vereiste nationale uitvoeringsmaatregelen ontbraken . Voorts betoogde zij, dat de basisprijs de marktprijs niet beïnvloedde .

12 . Op de overige argumenten van partijen zal ik - voor zoveel als nodig - in mijn beoordeling rechtens ingaan .

B - Beoordeling rechtens

1 . De door verweerster vastgestelde prijzen

13 . Alvorens de feiten juridisch te onderzoeken, moet eerst worden opgehelderd, of de door verweerster vastgestelde prijzen inderdaad maximumprijzen zijn dan wel indicatieve prijzen .

14 . Volgens de brief van de Bank van Griekenland van 19 maart 1984 is het bij besluit van de minister van Handel van zelfde datum ingevoerde systeem bedoeld als een voorafgaande controle van prijzen van de betrokken importen . Niets in die brief wijst erop dat de vastgestelde prijzen alleen maar indicatieve prijzen zijn die ook overschreden mogen worden . Dezelfde opmerking geldt voor de latere regeling van 12 november 1987, die in even strikte bewoordingen is gesteld en waarin geen sprake is van uitzonderingen . Bovendien zij erop gewezen, dat verweerster ter terechtzitting heeft moeten toegeven, dat het bestaan van de door haar vastgestelde prijzen op zich reeds een prijsverlagende invloed had en dat in de praktijk niet tegen hogere prijzen werd ingevoerd .

15 . Deze vaststellingen volstaan mijns inziens om verzoeksters stelling, dat het werkelijk om maximumprijzen gaat, aannemelijk te achten . Verzoeksters stelling is gebaseerd op de tekst van het gewraakte besluit en op verweersters verklaringen ter terechtzitting .

16 . Bij de navolgende analyse moet dus worden uitgegaan van verzoeksters stelling, dat verweerster voor de hier bedoelde invoer maximumprijzen heeft vastgesteld .

2 . Schending van artikel 30 EEG-Verdrag

17 . Reeds in artikel 2, lid 3, sub a, van richtlijn 70/50 ( 4 ) rekende de Commissie tot de maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen, maatregelen die "minimum - of maximumprijzen voorschrijven beneden welke of boven welke de invoer wordt verboden, verminderd of afhankelijk gesteld van voorwaarden die een belemmering voor de invoer kunnen vormen ".

18 . Daar in Griekenland voor de nationale produktie geen vergelijkbare maximumprijzen zijn vastgesteld en de maximumprijzen dus alleen betrekking hebben op de invoer, is verweersters regeling een bij artikel 30 EEG-Verdrag verboden maatregel met gelijke werking als een kwantitatieve invoerbeperking, voor zover zij voor de invoer uit de overige Lid-Staten geldt . Aangezien verweersters besluit algemeen geformuleerd is en niet onderscheidt tussen invoer uit Lid-Staten en invoer uit derde landen, beïnvloedt zij tevens de invoer uit de overige staten van de Gemeenschap . Dat schapen en geiten alsook schape - en geitevlees vanuit de overige Lid-Staten niet in noemenswaardige hoeveelheden in Griekenland worden ingevoerd, is in dit verband niet van belang . Volgens vaste rechtspraak van het Hof is iedere handelsregeling van de Lid-Staten, die de intracommunautaire handel al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel kan belemmeren, als een maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve beperking te beschouwen . ( 5 ) Het is zonneklaar, dat een regeling inzake maximumprijzen, die aanzienlijk lager zijn dan die welke de Gemeenschap juist acht, de intracommunautaire handel in elk geval potentieel kan belemmeren . Het is mogelijk dat juist de hoogte van de maximumprijzen er de oorzaak van is, dat er tussen Griekenland en de rest van de Gemeenschap geen noemenswaardige handel in de betrokken produkten bestaat .

19 . Nu het om een controle vooraf gaat, is artikel 30 EEG-Verdrag de relevante bepaling en niet artikel 106, lid 2, dat van toepassing zou zijn wanneer de invoer in beginsel was toegelaten en alleen "de uitvoer" van de verkoopopbrengsten werd belemmerd .

20 . Bijgevolg is hier sprake van een inbreuk op artikel 30 EEG-Verdrag .

3 . Inbreuk op de prijsregeling van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape - en geitevlees .

21 . Volgens vaste rechtspraak van het Hof kunnen de Lid-Staten op de onder een gemeenschappelijke marktordening vallende domeinen, vooral wanneer zodanige ordening op een gemeenschappelijke prijzenregeling berust, niet langer met nationale, eenzijdig vastgestelde bepalingen ingrijpen in de vorming van de prijzen die in dezelfde produktie - of handelsfase zijn geregeld door de gemeenschappelijke ordening der markten . ( 6 ) Titel I van de gemeenschappelijke ordening der markten voor schape - en geitevlees ( 7 ) bevat een prijsregeling die onder meer voorziet in een jaarlijks vastgestelde basisprijs en een interventieprijs . Door de vaststelling van maximumprijzen voor de invoer van goederen kon dus worden ingegrepen in het prijsmechanisme van de gemeenschappelijke ordening, vooral wanneer wordt rekening gehouden met het feit dat de door verzoekster vastgestelde maximum invoerprijzen aanzienlijk lager waren dan de communautaire interventie - en basisprijs .

22 . Aanvankelijk had verzoekster in algemene termen gesteld dat de door verweerster vastgestelde maximum invoerprijzen bovenbedoeld effect op het prijsvormingsmechanisme hadden . Zij had de Griekse marktprijzen vergeleken met de voor het najaar 1987 ( een periode die in onderhavige zaak niet in geding is ) toegestane invoerprijzen . Verzoekster heeft evenwel geen concrete gegevens verstrekt met betrekking tot de invloed van de in 1984 vastgestelde maximumprijzen op de prijsregeling van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape - en geitevlees . Integendeel, in haar schriftelijk antwoord op een door het Hof ter terechtzitting gestelde vraag stelde zij, dat de basisprijs geen enkele invloed op de marktprijs had en dat de interventieprijs in Griekenland niet werd toegepast bij gebreke van specifieke nationale uitvoeringsmaatregelen . Of dit ontbreken van uitvoeringsmaatregelen een inbreuk op het Verdrag vormt, is in het onderhavige geding niet aan de orde, daar het eerst ter terechtzitting is opgeworpen .

23 . Volgens vaste rechtspraak van het Hof ( 8 ) dienen de Lid-Staten, wanneer de Gemeenschap krachtens artikel 40 EEG-Verdrag een regeling voor de totstandkoming van een gemeenschappelijke ordening der markten in een bepaalde sector heeft vastgesteld, zich te onthouden van elke maatregel met de strekking daarvan af te wijken of er inbreuk op te maken . Wanneer echter de prijsregeling van de gemeenschappelijke ordening der markten voor schape - en geitevlees in Griekenland in het geheel niet wordt toegepast, had verzoekster in concreto moeten aantonen, hoe door de vaststelling van maximum invoerprijzen een inbreuk op die prijsregeling wordt gemaakt, of waardoor van die gemeenschappelijke regeling wordt afgeweken . Daaromtrent heeft verzoekster evenwel geen concrete gegevens verstrekt .

24 . Verzoekster heeft derhalve niet concludent aangetoond, dat verweerster door de vaststelling van maximum invoerprijzen heeft ingegrepen in de prijsregeling van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape - en geitevlees .

4 . Inbreuk op de regeling voor het handelsverkeer met derde landen

25 . Ten aanzien van de invoer uit derde landen ziet verzoekster in verweersters vaststelling van maximum invoerprijzen een ongeoorloofde nationale handelspolitieke maatregel, die in strijd is met artikel 113 EEG-Verdrag, met artikel 20 van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape - en geitevlees, alsook met een reeks overeenkomsten betreffende de handel in de sector schapen en geiten tussen de Gemeenschap en derde landen en met de daarop betrekking hebbende uitvoeringsmaatregelen van de Commissie .

26 . Verweerster brengt daartegen in, dat de door haar vastgestelde maximum invoerprijzen maatregelen voor de deviezencontrole zijn en geen handelspolitieke maatregelen .

27 . Artikel 20, lid 2, van verordening nr . 1837/80 verbiedt in het handelsverkeer met derde landen - behoudens andersluidende bepalingen van deze verordening of afwijkingen waartoe de Raad besluit - de toepassing van enige kwantitatieve beperking of maatregel van gelijke werking .

28 . Bovendien heeft de Gemeenschap met een reeks derde landen overeenkomsten inzake vrijwillige beperking gesloten inzake de handel in de sector schapen en geiten . ( 9 ) Ingevolge deze overeenkomsten, die krachtens artikel 228, lid 2, EEG-Verdrag ook voor de Lid-Staten verbindend zijn, is de Gemeenschap als tegenprestatie voor de uitvoerbeperking verplicht om alle nodige bepalingen vast te stellen om de automatische afgifte van een invoercertificaat voor bovengenoemde produkten, van oorsprong uit de betrokken staat, afhankelijk te stellen van de overlegging van een door de bevoegde organen van de staat van uitvoer afgegeven uitvoercertificaat . Krachtens de verordeningen nrs . 19/82 en 20/82 van de Commissie ( 10 ) wordt het invoercertificaat de eerste werkdag na de dag van indiening van de aanvraag afgegeven; daarbij behoeft enkel het door de staat van uitvoer afgegeven certificaat voor uitvoer te worden overgelegd . Gelet op deze regeling is er geen ruimte voor nadere voorwaarden die de Lid-Staten voor de betrokken invoer eenzijdig zouden kunnen vaststellen .

29 . De door verweerster vastgestelde maximum invoerprijzen, die moeten worden nageleefd als voorwaarde voor de afgifte van het invoercertificaat, zijn derhalve niet in overeenstemming met de bepalingen van de verordeningen nrs . 19/82 en 20/82, met hogerbedoelde overeenkomsten met een aantal derde landen en met artikel 20 van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape - en geitevlees . Door in strijd met de communautaire bevoegdheid om de gemeenschappelijke handelspolitiek tot stand te brengen, maximum invoerprijzen vast te stellen, heeft verweerster bijgevolg de artikelen 113, 189, lid 2, en 228, lid 2, EEG-Verdrag geschonden .

5 . De deviezencontrole

30 . Op verzoeksters argument dat de door haar getroffen maatregelen noodzakelijk en dus geoorloofd zijn voor de controle op illegale deviezenbewegingen, kan worden geantwoord, dat volgens vaste rechtspraak van het Hof een nationale regeling ongeoorloofd is, wanneer de met die regeling nagestreefde doeleinden even doeltreffend kunnen worden bereikt door minder restrictieve maatregelen, zoals een steekproefsgewijze controle en passende sancties . ( 11 )

31 . Daar deze redenering ook voor het onderhavige geding ten volle geldt - zo zijn bij voorbeeld een steekproefsgewijze controle van de invoertransacties en sancties op onregelmatige deviezenbewegingen denkbaar -, zijn verweersters maatregelen evenmin te rechtvaardigen vanuit het oogpunt van de deviezencontrole .

6 . Kosten

32 . Aangezien verzoekster op de wezenlijke punten in het gelijk wordt gesteld, dient verweerster in de kosten te worden verwezen .

C - Conclusie

33 . Gelet op het voorgaande geef ik in overweging :

"1 ) Vast te stellen dat de Helleense Republiek, door haar nationale bepalingen en haar praktijk ter zake van de invoer van schapen en geiten en van vlees van deze dieren, en met name door die invoer - in strijd met de regeling voor het handelsverkeer met derde landen van artikel 20 van verordening nr . 1837/80, de bepalingen van de verordeningen nrs . 19/82 en 20/82 van de Commissie en de verplichtingen die voortvloeien uit sommige overeenkomsten met derde landen ter zake van de handel in de sector schape - en geitevlees - afhankelijk te stellen van de voorwaarde dat maximumprijzen worden geëerbiedigd, de verplichtingen niet is nagekomen die op haar rusten krachtens de artikelen 30, 113, 189, tweede alinea, en 228, lid 2, EEG-Verdrag .

2 ) De Helleense Republiek wordt verwezen in de kosten ."

(*) Vertaald uit het Duits .

( 1 ) Verordening nr . 873/84 ( PB 1984, L 90, blz . 42 ).

( 2 ) Verordening nr . 855/84, bijlage V ( PB 1984, L 90, blz . 1 ).

( 3 ) PB 1984, C 94, blz . 1 .

( 4 ) Richtlijn 70/50 van de Commissie van 22 december 1969 gebaseerd op de bepalingen van artikel 33, lid 7, houdende opheffing van de maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen, niet bedoeld in andere krachtens het EEG-Verdrag vastgestelde bepalingen ( PB 1970, L 13, blz . 29 ).

( 5 ) Arrest van 11 juli 1974, zaak 8/74, Dassonville, Jurispr . 1974, blz . 837, r.o . 5 .

( 6 ) Arrest van 29 juni 1978, zaak 154/77, strafzaak tegen Dechmann, Jurispr . 1978, blz . 1573, r.o . 16 en 17 .

( 7 ) Verordening nr . 1837/80 van de Raad van 27 juni 1980 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape - en geitevlees ( PB 1980, L 183, blz . 1 ).

( 8 ) Arresten van 7 februari 1984, zaak 237/82, Jongeneel Kaas, Jurispr . 1984, blz . 483, r.o . 12 en van 4 februari 1988, zaak 255/86, Commissie/België, Jurispr . 1988, blz . 693 .

( 9 ) Bijv . met Bulgarije ( PB 1982, L 43 ), Hongarije ( PB 1981, L 150 ), Polen ( PB 1981, L 137 ), Roemenië ( PB 1981, L 137 ), Tsjechoslowakije ( PB 1982, L 204 ).

( 10 ) PB 1982, L 3, blz . 18, resp . blz . 26 .

( 11 ) Arrest van 16 december 1986, zaak 124/85, Commissie/Griekenland, Jurispr . 1986, blz . 3935, r.o . 13 .