ddrg/super_eurlex huggingface dataset:
Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 30 april 2009 – CAS Succhi di Frutta / Commissie

(Zaak C‑497/06 P)

„Hogere voorziening – Niet-contractuele aansprakelijkheid – Aanbestedingsprocedure – Betaling in natura – Betaling van opdrachtnemers in andere vruchten dan die welke in bericht van aanbesteding zijn genoemd – Causaal verband”

1. Procedure – Gezag van gewijsde – Arrest van Hof houdende vaststelling dat verzoekster procesbelang heeft bij beroep tot nietigverklaring van beschikking van Commissie – Beschikking die door Hof als bezwarende handeling is aangemerkt (cf. punten 33‑35)

2. Niet-contractuele aansprakelijkheid – Voorwaarden – Onrechtmatigheid – Schade – Causaal verband – Cumulatieve voorwaarden (Art. 288, tweede alinea, EG) (cf. punten 39‑40)

3. Niet-contractuele aansprakelijkheid – Onrechtmatige gedraging van instellingen – Beschikking van Commissie houdende wijziging van voorwaarde voor plaatsing van opdracht (Art. 288, tweede alinea, EG) (cf. punten 60‑66)

4. Overheidsopdrachten van de Europese Gemeenschappen – Aanbestedingsprocedure – Kosten voor inschrijver – Recht op schadevergoeding – Geen – Uitzondering – Schending van gemeenschapsrecht (cf. punten 81‑82)

Voorwerp

Hogere voorziening ingesteld tegen het arrest van het Gerecht van eerste aanleg (Tweede kamer) van 13 september 2006, CAS Succhi di Frutta/Commissie (T‑226/01) waarbij het Gerecht heeft verworpen het beroep strekkende tot vergoeding van de schade die verzoekster stelt te hebben geleden door de beschikkingen van de Commissie C (96) 1916, van 22 juli 1996, en C (96) 2208, van 6 september 1996, die zijn gegeven in het kader van verordening (EG) nr. 228/96 van de Commissie van 7 februari 1996 betreffende de levering van vruchtensap en vruchtenjam bestemd voor de bevolkingen van Armenië en Azerbeidzjan (PB L 30, blz. 18)

Dictum

1) De hogere voorziening wordt afgewezen.
54

Onder die omstandigheden en overeenkomstig artikel 10 EG inzake de verplichting voor de lidstaten om de vervulling van de taak van de Commissie te vergemakkelijken die erin bestaat toe te zien op de eerbiediging van het Verdrag, moeten de lidstaten de Commissie de documenten ter beschikking stellen die nodig zijn om na te gaan of de eigen middelen van de Gemeenschap volgens de regels zijn overgemaakt. Zoals de advocaat-generaal in punt 168 van zijn conclusie heeft opgemerkt, staat een dergelijke verplichting er echter niet aan in de weg dat de lidstaten in een concreet geval en bij wijze van uitzondering op basis van artikel 296 EG de informatie die zij zenden, kunnen beperken tot bepaalde delen van een document of die informatie in het geheel kunnen weigeren te verstrekken.
2

Artikel 8 van verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad van 20 december 1993 inzake het gemeenschapsmerk (PB 1994, L 11, blz. 1), zoals gewijzigd bij verordening (EG) nr. 3288/94 van de Raad van 22 december 1994 (PB L 349, blz. 83; hierna: „verordening nr. 40/94”), bepaalt onder het opschrift „Relatieve weigeringsgronden” het volgende: „1. Na oppositie door de houder van een ouder merk wordt inschrijving van het aangevraagde merk geweigerd: […] b) wanneer het gelijk is aan of overeenstemt met het oudere merk en betrekking heeft op dezelfde of soortgelijke waren of diensten, indien daardoor verwarring bij het publiek kan ontstaan op het grondgebied waarop het oudere merk beschermd wordt; verwarring omvat het gevaar van associatie met het oudere merk. 2. Onder ‚oudere merken’ in de zin van lid 1 worden verstaan: a) de merken waarvan de datum van de aanvrage om inschrijving voorafgaat aan de datum van de aanvrage om een gemeenschapsmerk, waarbij in voorkomend geval rekening wordt gehouden met het ten behoeve van die merken ingeroepen recht van voorrang, en die behoren tot de volgende categorieën: i) gemeenschapsmerken, […] c) de merken die op de datum van indiening van de aanvrage om het gemeenschapsmerk of, in voorkomend geval van het ten behoeve van de aanvrage om het gemeenschapsmerk ingeroepen recht van voorrang, in een lidstaat algemeen bekend zijn in de zin van artikel 6 bis van het Verdrag van Parijs. […] 5. Na oppositie door de houder van een ouder merk in de zin van lid 2 wordt de inschrijving van het aangevraagde merk eveneens geweigerd wanneer het gelijk is aan of overeenstemt met het oudere merk en is aangevraagd voor waren of diensten die niet soortgelijk zijn aan die waarvoor het oudere merk ingeschreven is, indien het in geval van een ouder gemeenschapsmerk een in de Gemeenschap bekend merk en in geval van een ouder nationaal merk een in de betrokken lidstaat bekend merk betreft, en indien door het gebruik zonder geldige reden van het aangevraagde merk ongerechtvaardigd voordeel getrokken wordt uit of afbreuk gedaan wordt aan het onderscheidend vermogen of de reputatie van het oudere merk.”
2

Het Koninkrijk Zweden heeft vóór zijn toetreding tot de Europese Unie bilaterale investeringsovereenkomsten gesloten, gepubliceerd in Sveriges internationella överenskommelser (hierna: „SÖ”), met de Republiek Argentinië [overeenkomst in werking getreden op 28 september 1992 (SÖ 1992:91)], de Republiek Bolivia [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1992:19)], de Republiek Ivoorkust [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1966:31)], de Arabische Republiek Egypte [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1979:1)], Hongkong [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1994:19)], de Republiek Indonesië [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1993:68)], de Volksrepubliek China [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1982:28)], de Republiek Madagaskar [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1967:33)], Maleisië [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1979:17)], de Islamitische Republiek Pakistan [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1981:8)], de Republiek Peru [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1994:22)], de Republiek Senegal [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1968:22)], de Democratische Socialistische Republiek Sri Lanka [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1982:16)], de Republiek Tunesië [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1985:25)], de Socialistische Republiek Vietnam [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1994:69)], de Republiek Jemen [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1983:110)] en de voormalige Socialistische Federatieve Republiek Joegoslavië [overeenkomst in werking getreden op (SÖ 1979:29)].
36

Deze lidstaat preciseert dat de verwijzing in artikel 9, lid 14, van wet nr. 289/2002 naar „de belastingen bedoeld in lid 2” steeds aldus is uitgelegd dat de belastingen bedoeld in artikel 9, lid 2, sub a, van deze wet en de btw bedoeld in dat artikel 9, lid 2, sub b, afzonderlijk moeten worden beschouwd. Zo is erkend dat het voordeel van de automatische regularisatie van artikel 9 is uitgesloten wanneer tijdens alle betrokken jaren geen btw-aangifte is ingediend, ook al werden voor diezelfde jaren aangiften voor andere belastingen ingediend. Deze lidstaat voegt daaraan toe dat de belastingadministratie overeenkomstig artikel 9, lid 9, van wet nr. 289/2002 steeds het recht heeft de belasting die verschuldigd is op basis van de gegevens in de btw-aangifte in te vorderen en dat een belastingcontrole in elk geval steeds mogelijk is wanneer dient te worden nagegaan of er al dan niet een recht op teruggaaf van de belasting bestaat zoals dat uit deze aangifte zou moeten blijken.
41

Zelfs al zou richtlijn 77/799/EEG van de Raad van 19 december 1977 betreffende de wederzijdse bijstand van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten op het gebied van de directe belastingen (PB L 336, blz. 15), niet van toepassing zijn op het hoofdgeding, kan deze omstandigheid niet rechtvaardigen dat de methode voor de berekening van de waarde van deelnemingen in vennootschappen die in andere lidstaten zijn gevestigd, aldus is vormgegeven dat zij nadeliger is dan de methode voor de berekening van de waarde van deelnemingen in vennootschappen die in de betrokken lidstaat zijn gevestigd. De belastingautoriteiten kunnen immers de betrokken belastingplichtigen zelf alle bewijzen vragen die zij noodzakelijk achten om de waarde te berekenen van de deelnemingen die deze belastingplichtigen hebben in vennootschappen die in andere lidstaten zijn gevestigd (zie in die zin arrest van 25 oktober 2007, Geurts en Votgen, C-464/05, Jurispr. blz. I-9325, punt 28).
3

Artikel 5, met als titel „Rechten verbonden aan het merk”, van richtlijn 89/104 bepaalt: „1. Het ingeschreven merk geeft de houder een uitsluitend recht. Dit recht staat de houder toe iedere derde die niet zijn toestemming hiertoe heeft verkregen, het gebruik van een teken in het economisch verkeer te verbieden: a) wanneer dat gelijk is aan het merk en gebruikt wordt voor dezelfde waren of diensten als die waarvoor het merk ingeschreven is; b) dat gelijk is aan of overeenstemt met het merk en gebruikt wordt voor dezelfde of soortgelijke waren of diensten, indien daardoor bij het publiek verwarring kan ontstaan, inhoudende het gevaar van associatie met het merk. 2. Elke lidstaat kan tevens bepalen dat de houder gerechtigd is derden die zijn toestemming niet hebben gekregen, het gebruik in het economisch verkeer te verbieden van een teken dat gelijk is aan of overeenstemt met het merk voor waren of diensten die niet soortgelijk zijn aan die waarvoor het merk ingeschreven is, wanneer dit bekend is in de lidstaat en door het gebruik, zonder geldige reden, van het teken ongerechtvaardigd voordeel getrokken wordt uit of afbreuk wordt gedaan aan het onderscheidend vermogen of de reputatie van het merk. 3. Met name kan krachtens de leden 1 en 2 worden verboden: a) het aanbrengen van het teken op de waren of op hun verpakking; b) het aanbieden, in de handel brengen of daartoe in voorraad hebben van waren of het aanbieden of verrichten van diensten onder het teken; c) het invoeren of uitvoeren van waren onder het teken; d) het gebruik van het teken in stukken voor zakelijk gebruik en in advertenties. […] 5. De leden 1 tot en met 4 laten onverlet bepalingen in een lidstaat, betreffende bescherming tegen het gebruik van een teken anders dan ter onderscheiding van waren of diensten, indien door gebruik, zonder geldige reden, van dat teken ongerechtvaardigd voordeel wordt getrokken uit of afbreuk wordt gedaan aan het onderscheidend vermogen of de reputatie van het merk.”
40

Zonder dat het Hof uitspraak behoeft te doen over de vraag of de methode van afronding per artikel naar beneden voldoet aan de vereisten van het evenredigheidsbeginsel in de zin van artikel 2, eerste alinea, van de Eerste richtlijn, blijkt hoe dan ook met name uit de berekeningsvoorbeelden die zijn uiteengezet in de bij het Hof ingediende opmerkingen waarnaar de advocaat-generaal in punt 47 van haar conclusie verwijst, dat er berekeningswijzen zijn die aan voornoemde vereisten kunnen beantwoorden.
109

In dat verband kan uit het door de regering van het Verenigd Koninkrijk beklemtoonde feit dat een aantal gemeenschapsrechtelijke voorschriften, zoals artikel 3, lid 1, sub c, van richtlijn 76/207/EEG van de Raad van 9 februari 1976 betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de beroepsopleiding en de promotiekansen en ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden (PB L 39, blz. 40), zoals gewijzigd bij richtlijn 2002/73/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2002 (PB L 269, blz. 15), artikel 3, lid 1, sub c, van richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming (PB L 180, blz. 22), of artikel 3, lid 1, sub c, van richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (PB L 303, blz. 16), uitdrukkelijk bepalen dat het daarin gebruikte begrip werkgelegenheid en arbeidsvoorwaarden mede de beloning omvat, niet worden afgeleid dat het ontbreken van die vermelding in clausule 4 van de raamovereenkomst betekent dat het begrip arbeidsvoorwaarden voor de toepassing van die clausule geen betrekking heeft op financiële aspecten zoals die welke in het hoofdgeding aan de orde zijn.
Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 22 mei 2008 – Degussa / Commissie

(Zaak C‑266/06 P)

„Hogere voorziening – Mededinging – Mededingingsregeling – Markt voor methionine – Geldboete – Verordening nr. 17 – Artikel 15, lid 2 – Beginsel van legaliteit van sancties – Onjuiste opvatting van feiten – Evenredigheidsbeginsel – Beginsel van gelijke behandeling”

1. Gemeenschapsrecht – Algemene rechtsbeginselen – Rechtszekerheid – Legaliteit van sancties – Draagwijdte (cf. punten 38‑40, 44-46)

2. Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Beoordelingsvrijheid door artikel 15, lid 2, van verordening nr. 17 aan Commissie toegekend (Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15, lid 2; mededeling 98/C 9/03 van de Commissie) (cf. punten 50‑62)

3. Hogere voorziening – Middelen – Onjuiste beoordeling van feiten – Niet-ontvankelijkheid – Toetsing door Hof van beoordeling van bewijs – Uitgesloten, behoudens geval van onjuiste opvatting (Art. 225, lid 1, EG; Statuut van het Hof van Justitie, art. 58, eerste alinea) (cf. punten 72‑74, 86, 94)

4. Hogere voorziening – Bevoegdheid van Hof – Weer in geding brengen, op billijkheidsgronden, van oordeel van Gerecht over bedrag van aan onderneming opgelegde geldboete – Daarvan uitgesloten – Weer in geding brengen van dat oordeel wegens schending van non-discriminatiebeginsel – Daaronder begrepen (Art. 81, lid 1, EG; verordening nr. 17 van de Raad, art. 15, lid 2) (cf. punten 95, 114)

5. Hogere voorziening – Middelen – Ontoereikende of tegenstrijdige motivering – Ontvankelijkheid – Impliciete motivering door Gerecht – Toelaatbaarheid – Voorwaarden (Art. 225, lid 1, EG; Statuut van het Hof van Justitie, art. 36, 53, eerste alinea, en 58, eerste alinea) (cf. punten 102‑103)

6. Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Criteria – Noodzaak om onderscheid te maken tussen bij zelfde inbreuk betrokken ondernemingen naar gelang van totale omzet ervan – Geen (Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15, lid 2; mededeling 98/C 9/03 van de Commissie, punt 1 A, vijfde alinea) (cf. punten 119‑123)

Voorwerp

Hogere voorziening tegen het arrest van het Gerecht van eerste aanleg (Derde kamer) van 5 april 2006, Degussa AG / Commissie (T‑279/02), houdende gedeeltelijke verwerping van het beroep tot nietigverklaring van beschikking 2003/674/EG van de Commissie van 2 juli 2002 inzake een procedure op grond van artikel 81 van het EG-Verdrag en artikel 53 van de EER-Overeenkomst (PB L 255, blz. 1) – Mededingingsregeling betreffende de markt voor methionine –Vereisten met betrekking tot de boeteregeling van artikel 15, lid 2, van verordening nr. 17/62 die voortvloeien uit het legaliteitsbeginsel ter zake van strafbare handelingen en sancties

Dictum

1) De hogere voorziening wordt afgewezen.

2) Evonik Degussa GmbH wordt verwezen in de kosten.
Niet-nakoming – Verordening (EG) nr. 2037/2000 van het Europees Parlement en de Raad van 29 juni 2000 betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen (PB L 244, blz. 1) – Artikelen 16, lid 5, en 17, lid 1 – Verzuim om minimumopleidingseisen te bepalen voor personeel dat is belast met terugwinning, recycling, regeneratie en vernietiging van in artikel 2 van de verordening bedoelde gereguleerde stoffen in koelapparatuur, klimaatregelingsapparatuur, warmtepompsystemen, systemen voor brandbeveiliging en brandblusapparaten – Verzuim om uitvoerbare voorzorgsmaatregelen te treffen om lekkage van gereguleerde stoffen te voorkomen of tot een minimum te beperken en ontbreken van controles op lekkages
13

Artikel 17 van dit wetsbesluit, „Overgangs- en slotbepalingen”, die de voorschriften voor de behandeling van de bestaande stortplaatsen vaststelt, bepaalt: „1. De stortplaatsen waarvoor op de datum van de inwerkingtreding van het onderhavige besluit reeds een vergunning is verleend, mogen tot en met 31 december 2006 de afvalstoffen ontvangen waarvoor zij een vergunning hebben gekregen. 2. Tot en met 31 december 2006 is verwijdering in de nieuwe stortplaatsen toegestaan met inachtneming van de aanvaardbaarheidsvoorwaarden en -grenzen, die zijn vastgesteld bij het besluit van het interministerieel comité van 27 juli 1984, bekendgemaakt in de gewone bijlage bij [GURI] nr. 253 van 13 september 1984, […] wat betreft: a) in de stortplaatsen voor inerte afvalstoffen, de afvalstoffen die voorheen naar stortplaatsen van klasse II, type A, gingen; b) in de stortplaatsen voor ongevaarlijke afvalstoffen, de afvalstoffen die voorheen naar stortplaatsen van klasse I en II, type B, gingen; c) in de stortplaatsen voor gevaarlijke afvalstoffen, de afvalstoffen die voorheen naar stortplaatsen van klasse II, type C, en van klasse III gingen. 3. Binnen een termijn van zes maanden vanaf de inwerkingtreding van het onderhavige besluit legt de in lid 1 bedoelde vergunninghouder of de door hem gemachtigde exploitant van de stortplaats de bevoegde instantie een aanpassingsplan voor de stortplaats op basis van de in het onderhavige besluit bedoelde criteria, met inbegrip van de bij artikel 14 bedoelde financiële garanties, voor. 4. De bevoegde instantie keurt bij gemotiveerd besluit het in lid 3 bedoelde plan goed, verleent vergunning voor de voortzetting van de activiteit van de stortplaats en stelt de aanpassingswerken, de uitvoeringswijze en de einddatum voor de voltooiing ervan vast, zonder dat deze datum na 16 juli 2009 mag liggen. […] 5. Bij afwijzing van het in lid 3 bedoelde plan geeft de bevoegde instantie overeenkomstig artikel 12, lid 1, sub c, aan hoe en binnen welke termijn de stortplaats wordt gesloten. […]”
37

Teneinde vast te stellen of een in een andere lidstaat overeenkomstig richtlijn 91/414 vergund product moet worden geacht in de lidstaat van invoer reeds te zijn vergund, dienen de bevoegde instanties van deze lidstaat in de eerste plaats na te gaan of de invoer van een gewasbeschermingsmiddel waarvoor in een andere lidstaat een VHB is verleend, parallelinvoer is ten opzichte van een product waarvoor reeds een VHB geldt in de lidstaat van invoer, en in de tweede plaats op verzoek van de belanghebbenden te onderzoeken, of voor het betrokken product een VHB kan gelden die is afgegeven voor een gewasbeschermingsmiddel dat in die staat reeds in de handel is.
40

Deutsche Post en de Duitse regering betogen voorts dat artikel 12, vijfde streepje, van richtlijn 97/67 slechts een tariefbepaling is en dus niet tot gevolg kan hebben dat een lidstaat verplicht is, voor de diensten die onder de exclusieve vergunning van de leverancier van de universele postdienst vallen, de toegang tot deelprestaties open te stellen voor de concurrenten. De toegang tot het openbare postnetwerk is immers geregeld in artikel 11 van deze richtlijn, dat bepaalt dat deze toegang later wordt geregeld door de gemeenschapswetgever, die van deze machtiging evenwel nog geen gebruik heeft gemaakt.
18

In de hoofdgedingen zet de Court of Appeal (England and Wales) (Civil Division) vraagtekens bij de mogelijkheid van de betrokken Turkse staatsburgers om zich te beroepen op artikel 6, lid 1, van besluit nr. 1/80. Hij heeft de behandeling van de zaak daarom geschorst en het Hof de volgende prejudiciële vragen gesteld: „1) In een geval waarin — een Turks staatsburger tot het Verenigd Koninkrijk is toegelaten voor een periode van twee jaar om in dat land een plaatsing als au pair te aanvaarden in de zin van de [Immigration Rules]; […] — haar toelating tevens toestemming inhield om als zodanig werkzaam te zijn; […] — zij als zodanig langer dan een jaar ononderbroken werkzaam is geweest bij dezelfde werkgever terwijl haar toelating nog geldig was; […] — deze arbeid een reële en daadwerkelijke economische activiteit was, en — deze arbeid in overeenstemming was met de nationale wetgeving inzake arbeid en immigratie, is deze Turkse staatsburger dan zolang die arbeid voortduurt: — werknemer in de zin van artikel 6 van besluit nr. 1/80 […]? — een persoon die tot de legale arbeidsmarkt van het Verenigd Koninkrijk behoort in de zin van dat artikel? 2) In een geval waarin — een Turks staatsburger tot het Verenigd Koninkrijk is toegelaten ingevolge de [Immigration Rules] voor het volgen van een opleiding; […] — zijn toelating tevens toestemming inhield om elke arbeid in loondienst te verrichten voor maximaal 20 uur per week tijdens het studiejaar; […] — hij langer dan een jaar ononderbroken bij dezelfde werkgever in dienst is geweest terwijl zijn toelating nog geldig was; […] — deze arbeid een reële en daadwerkelijke economische activiteit was, en — deze arbeid in overeenstemming was met de nationale wetgeving inzake arbeid en immigratie, is deze Turkse staatsburger dan zolang die arbeid voortduurt: — werknemer in de zin van artikel 6 van besluit nr. 1/80 […]? — een persoon die tot de legale arbeidsmarkt van het Verenigd Koninkrijk behoort in de zin van dat artikel?”
Hogere voorziening tegen het arrest van het Gerecht van eerste aanleg (Vierde kamer) van 26 januari 2006, Stadtwerke Schwäbisch Hall e.a./Commissie (T‑92/02), waarbij het Gerecht heeft verworpen het beroep tot nietigverklaring van beschikking C(2001) 3967 def. van de Commissie van 11 december 2001 houdende vaststelling dat de Duitse regeling inzake belastingvrijstelling voor door de exploitanten van kerncentrales gevormde financiële reserves voor de verwijdering van hun radioactief afval en de definitieve stillegging van hun installaties, geen steunmaatregel van de staat in de zin van artikel 87, lid 1, EG is – Verplichting van de Commissie tot inleiding van contradictoire procedure van artikel 88, lid 2, EG in geval van beoordelingsmoeilijkheden of twijfel