Artikel 2, lid 1, van verordening nr. 521/77 noemt de soorten vrijwaringsmaatregelen die de Commissie kan treffen. Het is dus deze lijst van mogelijke maatregelen die in casu als referentie dient: de invoering van een extra bedrag, te heffen bij overschrijding van de vooraf vastgestelde quota, komt er als zodanig niet in voor. Het Hof heeft de Commissie echter een zekere discretionaire bevoegdheid toegekend:

— in het arrest-Dürbeck (reeds aangehaald) achtte het de Commissie bevoegd om met bepaalde derde landen over zelfbeperkingsovereenkomsten te onderhandelen; in die zaak ging het echter niet om een nieuwe vrijwaringsmaatregel, maar juist om een actie ter voorkoming van nieuwe vrijwaringsmaatregelen, door een compromis te zoeken tussen het belang van de exporterende landen en het vereiste van stabiliteit op de betrokken communautaire markt;

— daarentegen heeft het Hof, na conclusie in gelijke zin van advocaat-generaal Roemer, in het arrest van 13 mei 1971 (gevoegde zaken 41-44/70, International Fruit Company, Jurispr. 1971, blz. 411) de wettigheid bevestigd van een door de Commissie getroffen nieuwe vrijwaringsmaatregel, enerzijds omdat hij overeenkomst vertoonde met een van de soorten maatregelen die in de basisregeling zijn vermeld (r.o. 63), en anderzijds omdat hij een minder beperkende werking had (r.o. 64 en 65).

De instelling van een nieuwe vrijwaringsmaatregel veronderstelt dus dat aan tenminste twee bijkomende voorwaarden is voldaan : hij moet van dezelfde aard zijn als, en minder beperkend dan de maatregel waarvoor hij in de plaats komt. De door de Commissie ingevoerde vrijwaringsmaatregel voldoet echter niet aan het vereiste van overeenkomstigheid: de enige bepaling waaraan men hem zou kunnen trachten aan te knopen, is die betreffende de invoering van een „stelsel van minimumprijzen”, bedoeld in artikel 2, sub c, van verordening nr. 521/77.

Met de Commissie ben ik van mening dat zulk een aanknoping kunstmatig is. Weliswaar is bij de berekening van het extra bedrag uitgegaan van de kostprijs van Franse champignons, maar het doel ervan is niet, de prijs van het ingevoerde produkt tot dat niveau te verhogen, aangezien het slechts wordt geheven over importen boven het voor elk land vastgestelde quotum.

De vrijwaringsmaatregel berust dus vooral op een quotaregeling, waarvan de naleving wordt verzekerd door het heffen van een dissuasief bedoeld extra bedrag. Ondanks dit dissuasieve karakter kan het ook niet op één lijn worden gesteld met de klassieke maatregelen van opschorting of stopzetting van de invoer (artikel 2, sub a, van verordening nr. 521/77), aangezien het de traditionele handelsstromen in stand laat (derde overweging van de considerans).

Het is dus een maatregel sui generis, die als zodanig niet op artikel 2, lid 1, kan worden gebaseerd. Deze bepaling, vastgesteld krachtens artikel 14, lid 2, van verordening nr. 516/77, machtigt de Commissie om de passende vrijwaringsmaatregelen te nemen die daarin zijn omschreven. Bij de uitoefening van haar aanpassingsbevoegdheid moet zij zich dus wel houden aan die omschrijving in de basisregeling: zij mag andere maatregelen nemen, doch enkel indien deze een minder beperkende „variant” zijn van de door de Raad omschreven maatregelen. Zonder de grenzen van haar machtiging te overschrijden, kan zij echter niet een atypische vrijwaringsmaatregel invoeren. In verband met vrijwaringsmaatregelen op grond van artikel 115 EEG-Verdrag heeft het Hof overigens geoordeeld dat deze, als afwijking van de artikelen 9 en 30 EEG-Verdrag, „strikt moeten worden uitgelegd en toegepast” (arresten van 23. 11. 1971, zaak 62/70, Bock, Jurispr. 1971, blz. 897, r.o. 14; en 8. 4. 1976, zaak 29/75, Kaufhof, Jurispr. 1976, blz. 431, r.o. 5). Deze oplossing lijkt mij te transponeren op het onderhavige geval; zij veronderstelt in elk geval, dat de Commissie gebonden is door de verklaarde wil van de Raad; anders zou artikel 2, lid 1, zijn nuttig effect verliezen. Deze conclusie is te meer gerechtvaardigd op het gebied van artikel 13, lid 2, van verordening nr. 516/77.