CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL

A. DUTHEILLET DE LAMOTHE

VAN 3 FEBRUARI 1971 ( 1 )

Mijnheer de President,

mijne heren Rechters,

Verzoeker, van Oostenrijkse afkomst, is op 16 augustus 1965 gehuwd met een ambtenares van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek op het gebied van de Kernenergie te Ispra.

Vanzelfsprekend zocht hij een werkkring die hem niet van zijn vrouw scheidde, en op 20 september 1965 slaagde hij erin een aanstelling te krijgen bij dezelfde instelling, waarbij hij later in vaste dienst werd benoemd.

Bij zijn indiensttreding had hij als zijn woonplaats de Oostenrijkse stad Graz opgegeven, waardoor hij ingevolge het Statuut recht had:

— enerzijds op een bijzondere dagvergoeding,

— anderzijds op de zogenaamde fictieve verhuiskosten, dat wil zeggen in feite een uitkering, welke de nieuw aangeworven ambtenaar in staat stelt ter plaatse een gedeelte van zijn meubilair aan te schaffen.

De administratie der instelling bemerkte echter dat hij in werkelijkheid bij zijn aanwerving op 20 september 1965 bij zijn vrouw te Ispra woonde en wel sinds zijn huwelijk.

Uit moreel oogpunt viel dit stellig slechts toe te juichen, doch in administratief opzicht veranderde hiermee alles.

Onder deze omstandigheden had hij namelijk geen recht op genoemde vergoedingen en uitkeringen.

De administratie stelde hem hiervan bij besluit van 27 juni 1966 op de hoogte.

De betrokkene wendde zich daarop tot de administratie met een reeks verzoeken en klachten, die successievelijk echter alle werden verworpen bij implicite of explicite gegeven besluiten.

Hij verzoekt U thans het laatste aldus gegeven besluit, namelijk dat van 20 maart 1970, nietig te verklaren.

Dat het beroep wegens overschrijding van de termijn niet-ontvankelijk is, staat ons inziens vast; het enige punt waarover men kan aarzelen, lijkt mij de rechtsgrond van de niet-ontvankelijk-heid, waarvoor ik ten minste twee mogelijkheden zie.

Als eenvoudigste oplossing zou men kunnen stellen dat het besluit van 20 maart 1970 niet meer is dan een bevestiging van een stilzwijgend besluit tot afwijzing van een voorafgaand administratief beroep.

Bij dit besluit van 20 maart 1970 werd namelijk een verzoek van 7 maart 1967 afgewezen.

Ingevolge artikel 91, lid 2, van het Statuut had de betrokkene dit voorafgaand beroep van 7 maart 1967 op 9 of 10 mei 1967 als afgewezen moeten beschouwen en vóór 11 of 12 juli 1967 een beroep in rechte moeten instellen.

Dit beroep is echter eerst op 6 augustus 1970, dus bijna drie jaar later, ter griffie van het Hof ingeschreven.

Weliswaar heeft verzoekers raadsman U verzocht te zijnen behoeve de — inmiddels verlaten — jurisprudentie van de Franse Conseil d'Etat op te halen, volgens welke administratieve besluiten, waarin is vermeld dat zij „na een nieuw onderzoek” of „na een nieuwe instructie van de zaak” zijn genomen, niet het karakter hebben van een enkele bevestiging van eerder implicite of explicite genomen besluiten van dezelfde strekking.

Ik wil U echter met de meeste klem voorstellen deze redenering niet te volgen.

De aangehaalde Franse jurisprudentie is namelijk typisch een oorlogsrechtspleging, waarmee de Conseil d'Etat heeft willen voorkomen dat aan rechtszoekenden die gedurende de oorlog 1914 — 1918 in militaire dienst waren, verval van rechten zou worden tegengeworpen, waaraan zij zich naar de wet moeilijk zouden kunnen onttrekken.

Weliswaar heeft de Franse Conseil d'Etat deze jurisprudentie ook tussen de beide oorlogen en zelfs nog enkele jaren na de tweede Wereldoorlog gehandhaafd.

Maar de werkingssfeer in de openbare dienst werd aanzienlijk beperkt, aangezien deze gunstige rechtspraak niet gold voor besluiten welke rechten voor andere ambtenaren deden ontstaan, zodat de meeste ambtenarenzaken (benoemingen, bevorderingen en vooral ontheffingen en ontslagen) werden uitgesloten.

De Franse Conseil d'Etat heeft dit standpunt ten slotte verlaten, oordelende dat de in het antwoord op ambtenarenberoepen vaak gebruikte uitdrukking „na een nieuw onderzoek” meestal slechts een beleefdheidsformule is en dat het in ieder geval ontoelaatbaar is de toepassing van procestermijnen afhankelijk te stellen van de vorm en niet van de inhoud van brieven van de overheid.

Zonder aarzeling stel ik U derhalve voor om evenals in Uw arresten van 14 april 1970, Nebe tegen Commissie, Jurisprudentie XVI, 1970, blz. 153, en van 25 juni 1970, Elz tegen Commissie, Jurisprudentie XVI, blz. 511, te overwegen dat het beroep tegen het bestreden besluit geacht moet worden te laat te zijn ingesteld, nu dit explicite gegeven besluit slechts het karakter heeft van bevestiging van een implicite genomen besluit, waartegen niet meer kan worden opgekomen.

Desgewenst kunt Gij echter ook op een andere rechtsgrond het beroep als tardief ingesteld verwerpen.

Het aanvankelijke besluit, waarbij aan verzoeker het recht op de door hem verlangde vergoedingen en uitkeringen werd ontzegd, dateert immers van 27 juni 1966.

Verzoeker stelt dat op grond van achtereenvolgende vroegere administratieve beroepen voor hem nog een termijn voor beroep in rechte openstond tot 6 augustus 1970.

Ik meen dat deze opvatting om twee redenen moet worden afgewezen:

1. Het behoud van de termijn voor het beroep in rechte door een voorafgaand beroep bij het orgaan van wie de handeling uitging, of, zoals het Statuut uitdrukkelijk zegt, bij het tot aanstelling bevoegde gezag (beide beroepen zijn van dezelfde aard), vormt op zichzelf reeds een afwijking van de algemene beginselen der procesvoering. In de administratieve rechtspraak van een aantal Lid-Staten komt deze figuur weliswaar voor, doch zij is noch in het Statuut, noch in het Reglement voor de procesvoering uitdrukkelijk voorzien. Hoewel zij ook in Uw rechtspraak is aanvaard, moet hieraan niet teveel uitbreiding worden gegeven.

2. Voor zover men aanneemt dat een voorafgaand administratief beroep de termijn voor beroep in rechte schorst, moet in overeenstemming met de dienovereenkomstige jurisprudentie eveneens worden aangenomen dat zulks slechts één keer mogelijk is. Ware het anders, dan zou men door middel van steeds nieuwe administratieve beroepen (bij het orgaan van wie de handeling uitging, of bij het tot de aanstelling bevoegde gezag) de stabiliteit der rechtsbetrekkingen, welke de vaste beroepstermijn juist beoogt te verschaffen en te waarborgen, jarenlang in het onzekere kunnen laten. Als U het mij veroorlooft, zou men met betrekking tot de beroepstermijn het voorafgaand administratief beroep (ongeacht de adressaat) kunnen vergelijken met een lucifer: hij is maar een keer te gebruiken.

Ook op deze tweede grond staat dus vast dat het beroep van de heer Kschwendt niet-ontvankelijk is. Derhalve concluderen wij zonder enige aarzeling :

— tot verwerping van het beroep van de heer Kschwendt als niet-ontvankelijk,

— tot verwijzing van verzoeker in de kosten van het geding.

( 1 ) Vertaald uit het Frans.