ddrg/super_eurlex huggingface dataset:
12

Artikel 7, lid 1, van deze regeling bepaalt: „De opdrachten van dit decreet kunnen in de volgende gevallen, na bekendmaking van een aankondiging van opdracht, onderhands worden geplaatst: a) in geval van onregelmatige inschrijvingen na een oproep tot inschrijving, een niet-openbare oproep tot inschrijving of een oproep tot inschrijving met mededinging, of in geval van inschrijvingen die onaanvaardbaar worden geacht volgens de bepalingen van artikel 11, artikel 12, lid 2, en de artikelen 18, 19 en 22 tot en met 25, op voorwaarde dat de opdrachtvoorwaarden niet wezenlijk worden gewijzigd; de aanbestedende diensten maken in dat geval een aankondiging van opdracht bekend, behalve als zij alle ondernemingen tot de procedure van gunning via onderhandelingen toelaten die voldoen aan de in de artikelen 11 tot en met 16 bedoelde criteria en die gedurende de bovengenoemde procedures offertes hebben ingediend die aan de formele eisen van de aanbestedingsprocedure voldoen; b) in buitengewone gevallen, indien het diensten betreft waarvan de aard of de onzekere omstandigheden een voorafgaande vaststelling van de totale prijs niet mogelijk maken; c) wanneer het, wegens de aard van de diensten waarop de opdracht betrekking heeft, met name in geval van intellectuele diensten of diensten in de zin van categorie 6 van bijlage 1, onmogelijk is de specificaties voor de opdracht voldoende nauwkeurig vast te stellen om de opdracht overeenkomstig de voorschriften inzake openbare of niet-openbare procedures door de keuze van de beste offerte te gunnen.”
8

Artikel 59 van het wetboek familierecht bepaalt: „(1) In geval van echtscheiding beslissen de echtgenoten in onderlinge overeenstemming over het gezag over en de opvoeding van de uit het huwelijk voortgekomen minderjarige kinderen, in het belang van deze laatsten. De rechter keurt de overeenkomst goed op grond van artikel 49, lid 5. (2) Wanneer de in lid 1 bedoelde overeenstemming niet wordt bereikt, beslist de rechter ambtshalve bij welke ouder de kinderen zullen leven en aan welke ouder het gezagsrecht wordt toegewezen, en bepaalt hij de maatregelen betreffende de uitoefening van dit recht evenals de omgangsregeling en de onderhoudsverplichtingen van de ouders. […] (7) In uitzonderlijke gevallen kan de rechter, indien de belangen van de kinderen dit vereisen, gelasten dat zij, met hun instemming, bij hun grootvader, grootmoeder, of binnen het gezin van andere familieleden of verwanten zullen leven. Als dit niet mogelijk is, wordt het kind in een pleeggezin of een door de directie sociale ondersteuning aangewezen speciale instelling geplaatst, dan wel in sociale huisvesting. In ieder geval stelt de rechter een regeling vast omtrent het omgangsrecht van de ouders met betrekking tot het kind. (8) Voor zover nodig, gelast het gerecht passende beschermingsmaatregelen om tenuitvoerlegging van de beslissing overeenkomstig de leden 2 en 7 te verzekeren, zoals: 1. de uitoefening van het omgangsrecht in aanwezigheid van een bepaalde persoon; 2. de uitoefening van het omgangsrecht op een bepaalde plaats; 3. het op zich nemen van de reiskosten van het kind en, indien nodig, van de reiskosten van de begeleidende persoon. (9) Bij een verandering in de omstandigheden kan het gerecht op verzoek van een van de ouders, van de directie sociale ondersteuning of ambtshalve de eerder opgelegde maatregelen wijzigen en nieuwe maatregelen nemen.”
45

Overeenkomstig de in punt 33 van het onderhavige arrest in herinnering gebrachte rechtspraak zal het bijgevolg aan de verwijzende rechter staan om allereerst te beoordelen of de in het hoofdgeding aan de orde zijnde systemen met name als orthopedische artikelen en toestellen in de zin van GN-onderverdeling 9021 10 10 kunnen worden gekwalificeerd. Hierbij zal hij rekening moeten houden met aantekening 6 op hoofdstuk 90, volgens welke orthopedische artikelen en toestellen dienen voor hetzij het voorkomen of verhelpen van lichamelijke misvormingen, hetzij het ondersteunen of op hun plaats houden van delen van het lichaam na ziekte, een operatie of een blessure.
Zaak C‑367/17

S

tegen

EA e.a.

(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door het Bundespatentgericht)

„Prejudiciële verwijzing – Landbouw – Verordening (EG) nr. 510/2006 – Artikel 4, lid 2, onder e) – Verordening (EU) nr. 1151/2012 – Artikel 7, lid 1, onder e) – Bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen – Verzoek tot wijziging van het productdossier – Ham afkomstig uit het gebied van het Zwarte Woud, Duitsland (‚Schwarzwälder Schinken’) – Clausules betreffende verpakking in het productiegebied – Toepasselijkheid van verordening (EG) nr. 510/2006 of verordening (EU) nr. 1151/2012”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 19 december 2018

Landbouw – Eenvormige wettelijke regelingen – Bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen – Door een beschermde geografische aanduiding beschermd product – Vereiste dat het product in zijn geografisch productiegebied wordt verpakt – Toelaatbaarheid – Voorwaarden – Evenredigheid – Toetsing door de nationale rechterlijke instantie

[Verordening nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad, art. 7, lid 1, e); verordening nr. 510/2006 van de Raad, art. 4, lid 2, e); verordening nr. 1898/2006 van de Commissie, art. 8]

Artikel 4, lid 2, onder e), van verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad van 20 maart 2006 inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen, juncto artikel 8 van verordening (EG) nr. 1898/2006 van de Commissie van 14 december 2006 houdende uitvoeringsbepalingen van verordening nr. 510/2006, en artikel 7, lid 1, onder e), van verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 21 november 2012 inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen moeten aldus worden uitgelegd dat het vereiste dat een door een beschermde geografische aanduiding beschermd product in zijn geografisch productiegebied wordt verpakt, is gerechtvaardigd overeenkomstig het voornoemde artikel 4, lid 2, onder e), indien dit een noodzakelijke en evenredige voorwaarde is voor het behoud van de kwaliteit van het product, het waarborgen van de oorsprong ervan of het verzekeren van de controle van het productdossier van de beschermde geografische aanduiding. Het staat aan de nationale rechter om te beoordelen of dit vereiste naar behoren is gerechtvaardigd door een van de bovengenoemde doelstellingen met betrekking tot de beschermde geografische aanduiding „Schwarzwälder Schinken”.

(zie punt 36 en dictum)
In dit verband kan een arrest dat gewoon een rechtstoestand bevestigt waarmee de verzoeker bekend is op het ogenblik dat hij hogere voorziening instelt, niet worden beschouwd als een gegeven op basis waarvan een nieuw middel kan worden aangedragen.

Volgens artikel 127, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof mogen in de loop van het geding geen nieuwe middelen worden voorgedragen, tenzij deze steunen op gegevens, rechtens of feitelijk, waarvan eerst in de loop van de behandeling is gebleken.

De conclusies van de partijen worden er in beginsel door gekenmerkt dat zij onveranderbaar zijn. Artikel 86 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, dat ziet op de aanpassing van het inleidend verzoekschrift, vormt een codificatie van bestaande rechtspraak over de uitzonderingen die op dit beginsel van onveranderbaarheid kunnen worden gemaakt. Het bepaalt dat wanneer een handeling waarvan om nietigverklaring wordt verzocht, door een andere handeling met hetzelfde voorwerp wordt vervangen of gewijzigd, de verzoeker vóór de sluiting van de mondelinge behandeling of vóór de beslissing van het Gerecht om zonder mondelinge behandeling uitspraak te doen, het verzoekschrift kan aanpassen om met dit nieuwe gegeven rekening te houden. Aangezien dat artikel een uitzondering is op het beginsel van onveranderbaarheid van het geding moet het eng worden uitgelegd.

Terwijl artikel 84 van dat Reglement de verzoeker slechts in de gelegenheid stelt om nieuwe middelen voor te dragen, biedt artikel 86 ervan hem de mogelijkheid om het voorwerp van het verzoekschrift te wijzigen, dat wil zeggen zijn conclusies te herformuleren wanneer het besluit waarvan om nietigverklaring wordt verzocht, wordt vervangen door of gewijzigd bij een ander besluit met hetzelfde voorwerp. Voor de aanpassing van het verzoekschrift is immers vereist dat de verzoeker een ondubbelzinnige en voldoende duidelijke en nauwkeurige uiteenzetting geeft van het voorwerp van de procedure en van zijn conclusies, teneinde te vermijden dat het Gerecht ultra petita uitspraak doet. In zoverre moet een memorie houdende aanpassing overeenkomstig artikel 86, lid 4, onder a), van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht met name de aangepaste conclusies bevatten.

(zie punten 52‑54, 56, 59)
Aangezien het onzeker is of een intrekking van het verbod op het in de handel brengen van tabaksproducten voor oraal gebruik positieve gevolgen zou hebben voor de gezondheid van consumenten die deze producten willen gebruiken als hulpmiddel bij het stoppen met roken en er bovendien risico’s zijn voor de gezondheid van andere consumenten, vooral van jongeren, kunnen artikel 1, onder c), en artikel 17 van richtlijn 2014/40 niet worden beschouwd als kennelijk ongeschikt om een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid te garanderen omdat zij in overeenstemming met het voorzorgsbeginsel beperkende maatregelen verlangen. Minder ingrijpende maatregelen, zoals voorzien voor de andere tabaksproducten in richtlijn 2014/40, met name de versterking van gezondheidswaarschuwingen en het verbod van gearomatiseerde tabaksproducten, zijn daarentegen niet even geschikt om de nagestreefde doelstelling te verwezenlijken.

Als gevolg van het grote groeipotentieel van tabaksproducten voor oraal gebruik, dat door de fabrikanten van die producten zelf wordt bevestigd, en van de introductie van rookvrije zones zijn deze producten namelijk bijzonder geëigend om personen die tot dan toe geen tabak verbruikten, met name jongeren, daartoe aan te zetten. Overigens zijn tabaksproducten voor oraal gebruik bijzonder gevaarlijk voor minderjarigen omdat hun verbruik nauwelijks in het oog valt. Deze producten worden namelijk gewoonlijk genoten door ze tussen het tandvlees en de bovenlip te nemen en daar op hun plaats te houden (zie in die zin arrest van 14 december 2004, Arnold André,C‑434/02, EU:C:2004:800, punt 19). Derhalve gaat het verbod op het in de handel brengen van tabaksproducten voor oraal gebruik niet kennelijk verder dan noodzakelijk is om het beoogde doel te bereiken, te weten een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid garanderen.

Met betrekking tot de doelstelling om de interne markt voor tabaksproducten en aanverwante producten beter te doen functioneren moet worden opgemerkt dat het in deze bepalingen neergelegde verbod op het in de handel brengen van tabaksproducten voor oraal gebruik tevens geschikt is om de interne markt voor tabaksproducten en aanverwante producten beter te doen functioneren. Het Hof heeft immers in punt 37 van zijn arrest van 14 december 2004, Swedish Match (C‑210/03, EU:C:2004:802), opgemerkt dat er op het moment van vaststelling van richtlijn 92/41 verschillen waren tussen de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten bedoeld om een halt toe te roepen aan de toenemende consumptie van voor de gezondheid schadelijke producten die nieuw waren op de markt van de lidstaten en waarvan bekend was dat zij een bijzondere aantrekkingskracht uitoefenden op jongeren. Derhalve brengen artikel 1, onder c), en artikel 17 van richtlijn 2014/40 geen kennelijk onevenredige nadelen met zich mee ten opzichte van de beoogde doelstellingen.

(zie punten 49‑53, 55, 56, 61)
1)

Door niet binnen de gestelde termijn de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen vast te stellen die nodig zijn om te voldoen aan uitvoeringsrichtlijn (EU) 2015/2392 van de Commissie van 17 december 2015 bij verordening (EU) nr. 596/2014 van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de melding van daadwerkelijke of potentiële inbreuken op deze verordening aan de bevoegde autoriteiten, en door de Europese Commissie niet in kennis te stellen van de tekst van de bepalingen die zijn vastgesteld om deze uitvoeringsrichtlijn in nationaal recht om te zetten, is het Koninkrijk Spanje de krachtens deze uitvoeringsrichtlijn, en met name artikel 13, lid 1, ervan, op hem rustende verplichtingen niet nagekomen.
Artikel 1, lid 2, van richtlijn 86/653/EEG van de Raad van 18 december 1986 inzake de coördinatie van de wetgevingen van de lidstaten inzake zelfstandige handelsagenten moet in die zin worden uitgelegd dat de omstandigheid dat een persoon die permanent is belast met hetzij het tot stand brengen van de verkoop of de aankoop van goederen voor een ander hetzij het tot stand brengen en sluiten van deze transacties in naam en voor rekening van die ander, zijn activiteit vanuit het bedrijf van laatstgenoemde uitoefent, niet eraan in de weg staat dat eerstgenoemde persoon als „handelsagent” in de zin van deze bepaling kan worden aangemerkt, mits deze omstandigheid deze persoon niet belet zijn activiteit zelfstandig uit oefenen, hetgeen de verwijzende rechterlijke instantie dient na te gaan.

Artikel 1, lid 2, van richtlijn 86/653 noemt immers drie noodzakelijke en voldoende voorwaarden om als „handelsagent” te kunnen worden aangemerkt. Ten eerste moet de betrokkene een zelfstandige tussenpersoon zijn. Ten tweede moet de betrokkene op basis van een overeenkomst permanent met de principaal verbonden zijn. Ten derde moet de betrokkene een activiteit uitoefenen die bestaat in hetzij het tot stand brengen van de verkoop of de aankoop van goederen voor de principaal hetzij het tot stand brengen en sluiten van deze transacties in naam en voor rekening van de principaal.

Om als „handelsagent” in de zin van artikel 1, lid 2, van richtlijn 86/653 te kunnen worden aangemerkt, volstaat het dus dat de betrokkene aan deze drie voorwaarden voldoet, ongeacht op welke wijze hij zijn activiteit uitoefent en mits hij niet valt onder de uitzonderingen waarin artikel 1, lid 3, en artikel 2 van deze richtlijn voorzien.

Vast staat in dit verband dat, aangezien deze richtlijn geen bepaling bevat die eist dat de handelsagent zijn activiteit ambulant of buiten de bedrijfsruimten van de principaal uitoefent, de door deze richtlijn verleende bescherming ook moet gelden voor personen die, zoals de betrokkene in het hoofdgeding, hun activiteit vanuit de bedrijfsruimten van de principaal uitoefenen (zie naar analogie arrest van 30 april 1998, Bellone, C‑215/97, EU:C:1998:189, punt 13).

(zie punten 23, 24, 28, 36, dictum 1)
Het criterium bestaande in het verlenen van steun aan de Iraanse regering – dat is neergelegd in artikel 20, lid 1, onder c), van besluit 2010/413, zoals gewijzigd bij besluit 2012/635, en in artikel 23, lid 2, onder d), van verordening nr. 267/2012, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1263/2012 – moet aldus worden begrepen dat het ziet op activiteiten van de betrokken persoon of entiteit die weliswaar als zodanig niet rechtstreeks of indirect verband houden met nucleaire proliferatie, maar deze kunnen bevorderen doordat daarbij aan de Iraanse regering middelen of faciliteiten van materiële, financiële of logistieke aard worden verstrekt die haar in staat stellen de proliferatie voort te zetten.

Voorts heeft dat criterium, gelezen tegen de achtergrond van de doelstellingen die de Raad nastreeft, betrekking op de vormen van steun aan de Iraanse regering die door het kwantitatieve of kwalitatieve belang ervan bijdragen tot de voortzetting van de Iraanse nucleaire activiteiten.

De cruciale vraag is bijgevolg of de activiteit van de betrokken persoon of entiteit nucleaire proliferatie kan bevorderen, gelet op het kwantitatieve of kwalitatieve belang ervan, doordat daarbij middelen of faciliteiten van materiële, logistieke of financiële aard aan de Iraanse regering worden verstrekt die deze in staat stellen de proliferatie voort te zetten.

(zie punten 52, 54, 55)
Artikel 56 VWEU moet in die zin worden uitgelegd dat het in de weg staat aan een regeling van een lidstaat zoals de regeling die in het hoofgeding aan de orde is, op grond waarvan de bevoegde autoriteiten een in deze lidstaat gevestigde bouwheer kunnen verplichten de betalingen aan zijn in een andere lidstaat gevestigde wederpartij stop te zetten en zelfs een waarborgsom te betalen die overeenkomt met het nog te betalen deel van de prijs van het werk, teneinde de betaling te waarborgen van de geldboete die aan deze wederpartij zou kunnen worden opgelegd ingeval komt vast te staan dat deze het arbeidsrecht van eerstgenoemde lidstaat heeft overtreden.

In dit verband zij erop gewezen dat de sociale bescherming van werknemers, de bestrijding van fraude – met name sociale fraude – en de voorkoming van misbruik dwingende redenen van algemeen belang zijn die een beperking van het vrij verrichten van diensten kunnen rechtvaardigen (zie in die zin arresten van 19 december 2012, Commissie/België,C‑577/10, EU:C:2012:814, punt 45, en 3 december 2014, De Clercq e.a.,C‑315/13, EU:C:2014:2408, punt 65 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Voor het antwoord op de vraag of een dergelijke regeling evenredig is aan deze doelstellingen, dient allereerst erop te worden gewezen dat deze regeling de bevoegde autoriteiten de mogelijkheid biedt om op basis van het bestaan van een „redelijk vermoeden van een administratieve overtreding” van de wettelijke regeling inzake het arbeidsrecht de bouwheer te verplichten zijn betalingen aan de dienstverrichter stop te zetten en een waarborgsom te betalen ten belope van het bedrag dat nog voor werk moet worden betaald. Deze regeling maakt het dus mogelijk dergelijke maatregelen te treffen nog vóór de bevoegde autoriteit een administratieve overtreding heeft vastgesteld die zou kunnen wijzen op fraude – met name sociale fraude –, misbruik en/of een praktijk die afbreuk kan doen aan de bescherming van de werknemers.

Verder biedt deze regeling de dienstverrichter ten opzichte van wie een dergelijk redelijk vermoeden bestaat, niet de mogelijkheid zijn opmerkingen over de hem ten laste gelegde feiten te maken vooraleer die maatregelen worden getroffen.

Ten slotte dient erop te worden gewezen dat het bedrag van de waarborgsom die aan de betrokken afnemer van de diensten kan worden opgelegd, volgens de in het hoofdgeding aan de orde zijnde nationale regeling overeenkomt met het bedrag dat nog voor het werk verschuldigd is op het tijdstip waarop deze maatregel wordt getroffen. Aangezien de bevoegde autoriteiten het bedrag van deze waarborg aldus kunnen vaststellen zonder rekening te houden met constructiefouten of andere fouten die de dienstverrichter bij de uitvoering van de overeenkomst voor de uitvoering van werken kan hebben gemaakt, kan dit bedrag aanzienlijk meer bedragen dan het bedrag dat de betrokken bouwheer normaliter bij de voltooiing van de werken had moeten betalen.

(zie punten 44, 46‑48, 50 en dictum)
Uit artikel 11, lid 1, van verordening nr. 479/2008 houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt blijkt dat de maatregelen ter herstructurering van wijngaarden tot doel hebben het concurrentievermogen van de wijnbouwers te verbeteren. Gelet op deze doelstelling kan een vrij eenvoudige maatregel die beperkt is tot het beter beheren van de wijngaard door de wijnstokken op verschillende manieren te beschermen en leidt tot een aanzienlijke toename van het concurrentievermogen voor de wijnbouwers, als een herstructureringsmaatregel worden aangemerkt. In het bijzonder volgt uit de bewoordingen van artikel 11, lid 3, van verordening nr. 479/2008 geenszins dat de maatregelen waarbij bestaande of zelfs eeuwenoude technieken worden aangewend, slechts voor steun voor de herstructurering van wijngaarden in aanmerking komen op voorwaarde dat zij worden gecombineerd met nieuwe technologieën of nieuwe concepten. Daar verordening nr. 479/2008 niets bepaalt over de subsidiabiliteit van maatregelen ter bescherming van wijngaarden tegen met name schade door wild of vogels, is er dan ook geen wettelijke grondslag om te weigeren dat een lidstaat een maatregel ter bescherming van wijngaarden tegen schade door dieren en vogels tot de maatregelen ter herstructurering en omschakeling van wijngaarden rekent, mits die maatregel bijdraagt tot de verbetering van het concurrentievermogen van de wijnbouwers in die lidstaat.

(zie punten 46, 47, 51, 52)
Richtlijn 93/13/EEG van de Raad van 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten, gelezen in samenhang met het gelijkwaardigheidsbeginsel, moet aldus worden uitgelegd dat zij in de weg staat aan een nationale regeling als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, op grond waarvan een consumentenorganisatie niet in het belang van de consument kan interveniëren in een betalingsbevelprocedure betreffende een individuele consument en evenmin verzet kan aantekenen tegen een dergelijk bevel wanneer die consument het betalingsbevel niet heeft betwist, indien in die regeling aan de interventie van consumentenorganisaties in door het Unierecht beheerste geschillen daadwerkelijk voorwaarden worden gesteld die minder gunstig zijn dan die welke gelden voor uitsluitend door het nationale recht beheerste geschillen, hetgeen de verwijzende rechter moet nagaan.

Richtlijn 93/13 moet aldus worden uitgelegd dat zij in de weg staat aan een nationale regeling als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, die weliswaar bij de afgifte van een betalingsbevel tegen een consument voorziet in de beoordeling van de oneerlijkheid van de bedingen in een tussen een verkoper en die consument gesloten overeenkomst, maar de bevoegdheid tot afgifte van dat betalingsbevel verleent aan een administratief functionaris van een rechterlijke instantie, die niet de hoedanigheid van rechter heeft, en voorts voorschrijft dat verzet binnen vijftien dagen moet worden aangetekend en inhoudelijk moet worden gemotiveerd, indien er van een dergelijke ambtshalve beoordeling geen sprake is bij de executie van dat bevel, hetgeen de verwijzende rechter moet nagegaan.

De omstandigheid dat de nationale regeling de bevoegdheid om betalingsbevelen af te geven toewijst aan een ambtenaar die niet de hoedanigheid van magistraat heeft, kan niet afdoen aan de nuttige werking van richtlijn 93/13, voor zover is bepaald dat bij de executie van het betalingsbevel of in geval van verzet tegen dit bevel een rechter nagaat of de betrokken overeenkomst geen dergelijk beding bevat.

Daarbij zij aangetekend dat, zoals in punt 46 van het onderhavige arrest in herinnering is gebracht, wanneer een dergelijke controle alleen in het stadium van verzet bestaat, het nuttig effect van richtlijn 93/13 enkel kan worden gegarandeerd indien de consument niet wordt ontmoedigd om een dergelijk verzet aan te tekenen.

In casu voorziet de in het hoofdgeding aan de orde zijnde nationale regeling echter in een termijn van slechts 15 dagen waarbinnen de consument verzet kan aantekenen tegen het betalingsbevel, en bovendien in de verplichting voor de consument om zijn verzet inhoudelijk te motiveren.

Bijgevolg bestaat er met een dergelijke regeling een niet onaanzienlijk risico dat de betrokken consument geen bezwaar aantekent en dat bijgevolg niet door een rechter ambtshalve kan worden getoetst of de betrokken overeenkomst oneerlijke bedingen bevat.

(zie punten 50‑54, dictum 2)