De eerste vraag valt duidelijk binnen het kader van het hoofdstuk van het EEG-Verdrag dat handelt over de afschaffing van de kwantitatieve beperkingen tussen de Lid-Staten. Zoals gezegd moet worden onderzocht of een nationale regeling van minimumprijzen zoals vastgesteld bij de Prijsverordening Gedistilleerde Dranken in strijd is met het aan de Lid-Staten opgelegde verbod van artikel 30 EEG-Verdrag om maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen toe te passen. Artikel 34 speelt in casu geen rol, omdat het gaat om een regeling van detailhandelsprijzen en er derhalve geen invloed wordt uitgeoefend op de exporten; het verbod van maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve uitvoerbeperkingen doet hier dan ook niet ter zake.

Volgens vaste jurisprudentie van Uw Hof treft het genoemde verbod niet alleen de nationale maatregelen die werkelijk een beperkende invloed op het handelsverkeer hebben. Het is voldoende dat de handelsregeling van een Lid-Staat — zij het slechts potentieel en indirect — de intracommunautaire handel kan belemmeren, om deze als een maatregel van gelijke werking te kunnen beschouwen.

Dit werd in algemene zin voor elke nationale handelsregeling, ongeacht het agrarische of industriële karakter van het produkt en derhalve los van het bestaan van een gemeenschappelijke marktordening, duidelijk beslist in het arrest van 11 juli 1974 in de zaak 8/74, Dassonville (Jurispr. 1974, blz. 837 en volgende); en het werd met betrekking tot produkten die onder een gemeenschappelijke marktordening vallen herhaald in het arrest van 30 oktober 1974 in de zaak 190/73, Van Haaster (Jurispr. 1974, blz. 1123 en volgende).

Een nationale minimum-prijsregeling valt ongetwijfeld binnen het kader van „handelsregelingen”; daarom geldt ook hiervoor de zoeven weergegeven interpretatie.

Wat meer in het bijzonder de nationale maatregelen tot vaststelling van de prijzen betreft, heeft het Hof meermaals gelegenheid gehad criteria aan te duiden omtrent de verenigbaarheid van de vaststelling van maximum prijzen met de werking van een bepaalde gemeenschappelijke marktordening (met name zij gewezen op het arrest van 23 januari 1975 in de zaak 31/74, Galli, Jurispr. 1975, blz. 47; en de arresten van 26 februari 1976 in de zaak 65/75, Tasca, en in de gevoegde zaken 88 tot 90/75, SADAM, Jurispr. 1976, blz. 291 resp. blz. 323).

Terwijl het arrest Galli, waarin het hoofdzakelijk gaat om het bestaan en de gevolgen van een gemeenschappelijke marktordening, weinig zinvolle gegevens voor de onderhavige zaak lijkt te bieden, wordt in de arresten Tasca en SADAM ook de draagwijdte van artikel 30 van het Verdrag ten aanzien van nationale interventiemaatregelen in de prijzensector gepreciseerd.

Nadat Uw Hof in deze uitspraken bovengenoemde interpretatie met betrekking tot het begrip „maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen” had bevestigd, preciseerde het dat „een zonder onderscheid op nationale en geïmporteerde produkten toepasselijke maximumprijs weliswaar op zichzelf geen maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve beperking vormt, doch een dergelijke werking wel kan krijgen bij vaststelling op een zodanig peil dat de afzet van de geïmporteerde produkten hetzij onmogelijk, hetzij moeilijker wordt dan die van nationale produkten; dat een maximumprijs, althans voor zover deze van toepassing is op geïmporteerde produkten, derhalve een maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve beperking vormt, met name wanneer die prijs op een zo laag peil wordt vastgesteld dat — gezien de algemene situatie van geïmporteerde produkten in vergelijking met die van nationale produkten — handelaren die het produkt in de betrokken Lid-Staten wensen in te voeren, dit slechts met verlies zouden kunnen doen” (overwegingen 27 en 28 van het arrest Tasca, overwegingen 35 en 36 van het arrest SADAM).

Meer recent verwees Uw Hof in het arrest van 16 november 1977 in de zaak 13/77, NV GB Inno-BM tegen Vereniging van de Kleinhandelaars in Tabak (overweging nr. 52) ook naar dit criterium in verband met nationale maatregelen die tot gevolg hadden dat de verkoopprijs van de fabrikant werd omgezet in een vaste prijs, opgelegd bij de verkoop en détail van sigaretten.

Opgemerkt zij dat, terwijl het in het hoofdgeding in de zaak Tasca ging om het gedrag van een particulier, hetgeen bestond in de overschrijding van de bij de nationale regeling toegestane maximumprijzen, er in de zaak Inno werd verkocht tegen lagere prijzen dan de opgelegde prijs.

In het eerste geval kon de schending van het verbod van maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen ontstaan wanneer, bij de vaststelling van het maximumprijspeil, de nationale autoriteiten geen rekening hadden gehouden met de eventueel hogere kosten van de geïmporteerde produkten, in verhouding tot die van vergelijkbare nationale produkten. Het had dan ook moeilijk, ja zelfs onmogelijk kunnen worden, dat produkten van de andere Staten een afzetgebied in de betrokken Staat behielden.

Bij oplegging van een vaste prijs zoals in de zaak Inno, geldt dezelfde overweging met betrekking tot het aldaar opgelegde verbod om een hogere prijs toe te passen; het Hof heeft dan ook nadrukkelijk verwezen naar het begrip „maximumprijs”. In het arrest Inno werd daarentegen niets naders vermeld betreffende met name het karakter van „minimumprijs” dat eigen is aan de vaste prijs, en dit karakter is uiteindelijk in de uitspraak van het Hof ook niet in aanmerking genomen.

Anderzijds dient ook te worden vermeld dat in de zaak Inno de nationale maatregel welke in hoofdzaak om fiscale redenen was getroffen, zich er toe beperkte om bindende werking te verlenen aan de door de fabrikant vrijelijk gekozen prijs; doch in het onderhavige geval vormt de eenvormige minimumprijs die bij ontbreken van een bekendmaking van prijslijsten van buitenlandse fabrikanten de enige schijnt te zijn welke in de praktijk voor niet-Nederlandse produkten in aanmerking komt, een geheel van bovenaf vastgestelde prijs, waarbij in elk geval geen voorafgaand overleg is gepleegd met niet-Nederlandse producenten.

Zodoende kan men stellen dat in de rechtspraak van Uw Hof inzake nationale prijsregelingen, de problemen in verband met een verplichte minimumprijsregeling nog niet rechtstreeks zijn behandeld. Desalniettemin vloeien uit deze rechtspraak twee nuttige aanwijzingen voort. In de eerste plaats wordt elke prijsregeling die het handelsverkeer tussen de Lid-Staten al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel, belemmert als een maatregel van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen beschouwd. In de tweede plaats, en meer specifiek, kan een door de overheid opgelegde prijs, die weliswaar zonder onderscheid op nationale en buitenlandse produkten wordt toegepast, een maatregel van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen vormen bij vaststelling op een zodanig peil dat de afzet van de geïmporteerde produkten hetzij onmogelijk hetzij moeilijker wordt dan die van nationale produkten. Wij zullen nog zien tot welk resultaat deze aanwijzingen kunnen leiden in de onderhavige zaak.

In dit verband en vooral met betrekking tot het tweede zojuist genoemde criterium is ten slotte nog te wijzen op richtlijn nr. 70/50 van de Commissie van 22 december 1969, gebaseerd op de bepalingen van artikel 33, lid 7, EEG-Verdrag, houdende opheffing van de maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen, niet bedoeld in andere krachtens het EEG-Verdrag vastgestelde bepalingen. Deze schrijft uitdrukkelijk de opheffing voor van de maatregelen die „de prijzen van de produkten, alleen aan de hand van de kostprijs of van de kwaliteit van de nationale produkten, op een dusdanig peil vaststellen dat hierdoor een invoerbelemmering ontstaat” (artikel 2, lid 3, sub e) en van de maatregelen die een ingevoerd produkt duurder maken (artikel 2, lid 3, sub f). Dit bevestigt indirect dat de negatieve invloed van een verplicht en algemeen minimumprijspeil op de import en de handel in geïmporteerde produkten niet kan worden uitgesloten.