Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Handelingen van de instellingen - Toepassing ratione temporis - Onmiddellijke toepassing van nieuw procedurevoorschrift - Terugwerkende kracht van materiële rechtsregel - Voorwaarden - Regeling inzake kwijtschelding van invoerrechten

(Verordeningen van de Raad nr. 1430/79, art. 13, en nr. 2913/92, art. 239)

2 Eigen middelen van de Europese Gemeenschappen - Terugbetaling of kwijtschelding van in- of uitvoerrechten - Artikel 13 van verordening nr. 1430/79 - Beslissingsbevoegdheid van Commissie - Recht van betrokken marktdeelnemer om te worden gehoord - Strekking

(Verordening nr. 1430/79 van de Raad, art. 13)

3 Eigen middelen van de Europese Gemeenschappen - Terugbetaling of kwijtschelding van in- of uitvoerrechten - Artikel 13 van verordening nr. 1430/79 - Strekking - Beslissingsbevoegdheid van Commissie - Wijze van uitoefening - "Buitengewone omstandigheid" - Begrip - Ernstige tekortkoming van Commissie

(Verordening nr. 1430/79 van de Raad, art. 13)

4 Eigen middelen van de Europese Gemeenschappen - Terugbetaling of kwijtschelding van in- of uitvoerrechten - Schuldenaar die voldoet aan voorwaarden van artikel 13 van verordening nr. 1430/79 - Verplichting voor bevoegde autoriteiten om tot terugbetaling of kwijtschelding van rechten over te gaan - Vervulling van voorwaarden van artikel 5, lid 2, van verordening nr. 1697/79 - Geen noodzakelijke voorwaarde

(Verordeningen van de Raad nr. 1430/79, art. 13, en nr. 1697/79, art. 5, lid 2)

Samenvatting

5 Procedurevoorschriften worden doorgaans geacht te gelden voor alle bij hun inwerkingtreding aanhangige geschillen, doch dit is niet het geval met materiële rechtsregels. Laatstgenoemde regels worden integendeel geacht ten aanzien van vóór hun inwerkingtreding verworven rechtsposities alleen te gelden, voor zover er blijkens hun bewoordingen, doelstelling of opzet, zulke gevolgen aan dienen te worden toegekend.

Dit is niet het geval met de regel betreffende de kwijtschelding van invoerrechten, neergelegd in artikel 239 van verordening nr. 2913/92 tot vaststelling van het communautair douanewetboek, dat met ingang van 1 januari 1994 in de plaats is gekomen van de regeling van artikel 13 van verordening nr. 1430/79 betreffende terugbetaling of kwijtschelding van in- of uitvoerrechten; een verzoek om kwijtschelding van invoerrechten moet dus worden onderzocht op basis van laatstgenoemde bepaling, wanneer deze gold ten tijde van de invoer van de betrokken goederen en de aanvaarding van de desbetreffende aangiften voor het in het vrije verkeer brengen.

6 De eerbiediging van de rechten van de verdediging in iedere procedure tegen iemand die tot een bezwarend besluit kan leiden, is te beschouwen als een grondbeginsel van gemeenschapsrecht, dat zelfs bij ontbreken van iedere regeling inzake de betrokken procedure in acht moet worden genomen. Gelet op de beoordelingsmarge die de Commissie toekomt wanneer zij een beschikking geeft overeenkomstig de algemene billijkheidsclausule van artikel 13 van verordening nr. 1430/79, betreffende terugbetaling of kwijtschelding van in- of uitvoerrechten, dient de eerbiediging van het recht om te worden gehoord a fortiori te worden gegarandeerd in de krachtens deze verordening ingeleide procedures. Dit beginsel houdt in die context dus niet alleen in, dat de betrokkene de gelegenheid krijgt zich op doelmatige wijze te uiten over de relevantie van de feiten, maar ook dat hij zijn standpunt kan bepalen over ten minste de documenten waarop de Commissie zich heeft gebaseerd, en wanneer hem ernstige tekortkomingen worden verweten, dat hij toegang krijgt tot alle niet-vertrouwelijke administratieve stukken betreffende de bestreden beschikking.

Wanneer de Commissie meer in het bijzonder voornemens is af te wijken van het standpunt van de bevoegde nationale autoriteiten over de vraag of de betrokkene kennelijke nalatigheid in de zin van voormeld artikel 13 kan worden verweten, dient zij de betrokkene hierover te horen, want een dergelijke beslissing impliceert een ingewikkelde juridische beoordeling, die slechts kan plaatsvinden op basis van alle relevante feiten.

7 Artikel 13 van verordening nr. 1430/79 bepaalt, dat tot terugbetaling of kwijtschelding van invoerrechten kan worden overgegaan in bijzondere situaties, die het gevolg zijn van omstandigheden die geen manipulatie of klaarblijkelijke nalatigheid van de kant van de betrokkene inhouden. Dit artikel is een algemene billijkheidsclausule, die is bedoeld voor andere situaties dan die welke in de praktijk meestal aan de dag treden, en waarvoor bij de vaststelling van verordening nr. 1430/79 een bijzondere regeling kon worden getroffen. Artikel 13 moet met name worden toegepast wanneer de omstandigheden waardoor de betrekkingen tussen de marktdeelnemer en de administratie worden gekenmerkt, van dien aard zijn dat het niet billijk zou zijn om eerstgenoemde een nadeel te berokkenen dat hij normaliter niet zou hebben ondergaan.

Teneinde uit te maken of sprake is van een buitengewone omstandigheid in de zin van artikel 13, moet de Commissie de feitelijke elementen in hun geheel onderzoeken. Zij heeft in dit verband weliswaar een zekere beoordelingsbevoegdheid, doch moet bij de uitoefening van die bevoegdheid het belang dat de Gemeenschap heeft bij de naleving van de douaneregels afwegen tegen het belang dat de importeur te goeder trouw erbij heeft geen nadeel te lijden dat verder gaat dan het normale handelsrisico. Bij haar onderzoek van de gegrondheid van het verzoek om kwijtschelding, dient de Commissie dus niet uitsluitend rekening te houden met de handelwijze van de importeurs, doch dient zij eveneens rekening te houden met de gevolgen van haar eigen, eventueel onrechtmatige, handelwijze op de betrokken situatie.

Hoewel dus de overlegging, zelfs te goeder trouw, ter verkrijging van een preferentiële tariefbehandeling voor goederen die voor het vrije verkeer worden aangegeven, van documenten waarvan naderhand wordt vastgesteld dat zij vervalst zijn, op zich geen buitengewone omstandigheid is die een kwijtschelding van de rechten bij invoer rechtvaardigt, is deze regel geen beletsel voor een dergelijke kwijtschelding wanneer, in het geval van een tariefcontingent dat is vrijgesteld van invoerrechten, de Commissie, door het gebruik van het contingent niet naar behoren te controleren, te kort is gekomen aan haar verplichting om een juiste toepassing van het contingent te verzekeren en erop toe te zien dat het niet met gebruikmaking van vervalste certificaten werd overschreden.

8 Artikel 13 van verordening nr. 1430/79 bepaalt, dat de bevoegde autoriteiten tot terugbetaling of kwijtschelding van invoerrechten kunnen overgaan in bijzondere situaties die het gevolg zijn van omstandigheden die geen manipulatie of klaarblijkelijke nalatigheid van de kant van de betrokkene inhouden. Is voldaan aan deze twee voorwaarden, dan heeft de belastingschuldige aanspraak op terugbetaling of kwijtschelding van de invoerrechten; zo niet zou deze bepaling elke nuttige werking verliezen.

De kwijtschelding van invoerrechten kan dus niet afhankelijk worden gemaakt van de voorwaarde dat is voldaan aan de drie cumulatieve voorwaarden van artikel 5, lid 2, van verordening nr. 1697/79, inzake navordering van de betrokken rechten, te weten dat de rechten niet zijn geheven ten gevolge van een vergissing van de bevoegde autoriteiten, dat de belastingschuldige te goeder trouw heeft gehandeld en de vergissing van de bevoegde autoriteiten redelijkerwijs niet kon ontdekken, en dat hij heeft voldaan aan alle voorschriften van de geldende regeling inzake de douaneaangifte. Hoewel de twee voormelde bepalingen namelijk hetzelfde doel hebben, te weten betaling achteraf van in- of uitvoerrechten te beperken tot de gevallen waarin een dergelijke betaling gerechtvaardigd is en verenigbaar met een zo fundamenteel beginsel als het vertrouwensbeginsel, hebben zij toch niet dezelfde inhoud. Artikel 5, lid 2, van verordening nr. 1697/79 beoogt de bescherming van het gewettigd vertrouwen van de belastingschuldige in de juistheid van alle factoren die een rol spelen bij het besluit om al dan niet tot navordering van douanerechten over te gaan; artikel 13 van verordening nr. 1430/79 daarentegen is een algemeen billijkheidsclausule, en zou dit karakter verliezen indien in alle gevallen aan de voorwaarden van artikel 5, lid 2, moest zijn voldaan.