In april 1971 nam de firma Miritz uit Göttingen uit haar open douanedepot een bepaalde hoeveelheid uit Italië ingevoerd distillaat van citrusvruchtenschillen, om deze in het vrije verkeer te brengen. Het betreft hier een geconcentreerd extract van verschillende aromatische stoffen in een oplossing van alcohol, dat onder tariefpost 33.04 II valt en dient als basisprodukt voor de bereiding van de dranken van tariefpost 22.06.

Het hoofddouanekantoor te Göttingen vorderde voor de inklaring van dit alcoholhoudende produkt bij beschikking van 18 mei 1971 een compenserende heffing („Ausgleichsabgabe”) overeenkomstig artikel 1, lid 1, van de Duitse wet van 23 december 1970 („Gesetz über die Erhebung einer besonderen Ausgleichsabgabe auf eingeführten Branntwein”). Tegen deze beschikking kwam de firma Miritz op grond van zowel het Duitse als het communautaire recht in beroep bij het Finanzgericht Hamburg dat haar bij vonnis van 28 juni 1972 op grond van het nationale recht in het gelijk stelde.

Het hoofddouanekantoor wendde zich daarop ter cassatie tot het Bundesfinanzhof, stellende dat ingevolge de wet van 23 december 1970 de toepassing van bedoelde „Ausgleichsabgabe” zowel naar nationaal als naar Gemeenschapsrecht alleszins rechtmatig was.

Het Bundesfinanzhof verzoekt U thans om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:

1. Is de instelling van een heffing die uitsluitend op uit andere Lid-Staten ingevoerde distillaten en ethylalcoholhoudende produkten drukt en waarvan de hoogte overeenkomt met de algemene belasting van soortgelijkeinheemse produkten door het „Branntweinmonopol”, zonder dat deze produkten uitdrukkelijk aan dezelfde compenserende heffing zijn onderworpen, in strijd met artikel 12, EEG-Verdrag?

2. Zo neen, is dan het opleggen van de sub 1 genoemde heffing in strijd met artikel 37, lid 2, EEG-Verdrag?

3. In geval de eerste of tweede vraag bevestigend wordt beantwoord, is dan de toepassing van de sub 1 genoemde heffing gedekt door artikel 37, lid 4, EEG-Verdrag?

Uit de opmerkingen van de betrokkenen, met name die van de Duitse regering en de Commissie, blijkt dat de „Ausgleichsabgabe”, die dient ter compensatie van het verschil tussen de prijs van in Duitsland geproduceerde alcohol en de lagere verkoopprijs in andere Lid-Staten, noch in formeel noch in economisch opzicht overeenkomt met de algemene belasting op soortgelijke inheemse produkten. Ter zitting heeft de vertegenwoordiger van de Bondsrepubliek bevestigd dat — afgezien van technische bijzonderheden — deze heffing in feite steeds gelijk is aan het verschil tussen de door het monopolie aan binnenlandse producenten betaalde prijs en de lagere prijs in het land van uitvoer.

De heffing doet denken aan het bijzondere recht op de invoer van ontbijtkoek (Einfuhrsonderabgabe), behandeld in de gevoegde zaken 2 en 3-62 (Commissie t. Groothertogdom Luxemburg en Koninkrijk België, Jurispr. 1962, blz. 855), en aan de „Sonderabgabe” op koelkasten, behandeld in de zaak 13-63 (Italiaanse Regering t. Commissie, Jurispr. 1963, blz. 355).

Zij is dus wel te onderscheiden van de heffing in de zaak 45-75 (Rewe). Immers, in die zaak gaat het om een heffing op grond van de wet van 1922 ter compensatie van de belasting op inheemse produkten en de administratieve kosten van het monopolie (Monopolausgleich), terwijl de onderhavige heffing een autonome beschermingsmaatregel is ter compensatie van het prijsverschil tussen inheemse en buitenlandse produkten.

Aangezien het Hof de beide zaken zelfs voor de mondelinge behandeling niet heeft willen voegen, zal ik trachten de dingen zorgvuldig te scheiden, doch anderzijds zoveel mogelijk aansluiten bij hetgeen Advocaat-Generaal Reischl onlangs in de zaak Rewe en Advocaat-Generaal Dutheillet de Lamothe destijds in de zaak 13-70 (Cinzano, Jurispr. 1970, blz. 1098) heeft opgemerkt over de zeer ingewikkelde inrichting van dit monopolie, daar ik geen betere analyse van deze regeling zou kunnen geven dan zij reeds hebben gedaan.

Ik wil er alleen op wijzen dat het Duitse monopolie vóór de inwerkingtreding van de wet van 23 december 1970 het alleenrecht had voor de invoer van ethylalcohol en ethylalcoholhoudende produkten in Duitsland. Destijds werd de rol van de Ausgleichsabgabe dus vervuld door dit exclusieve recht, dat — afgezien van bepaalde produkten — in feite neerkwam op een invoerverbod.

In een zeker verband met deze wet staat een aanbeveling die de Commissie kort voor het einde van de overgangsperiode aan de Bondsregering heeft gericht (PB L 31 van 9. 2. 1970, blz. 20).

In deze aanbeveling zegt de Commissie: „Bij de onvoorwaardelijke openstelling van de Duitse markt voor produkten uit de andere Lid-Staten vóór de inwerkingtreding van de gemeenschappelijke ordening der markten (voor ethylalcohol verkregen op basis van landbouwprodukten) zou … de verkoop van de Duitse ethylalcohol verkregen op basis van landbouwprodukten in het gedrang kunnen komen, alsmede de concurrentiedruk van Duitse gedistilleerde dranken, en dus de werkgelegenheid en de levensstandaard van de producenten van bepaalde landbouwgrondstoffen.” Onder verwijzing naar artikel 37, lid 4, oordeelde de Commissie dat het tot de inwerkingtreding van de gemeenschappelijke marktordening noodzakelijk kon zijn bijzondere maatregelen te nemen. De toepassing van een Ausgleichsabgabe bij de invoer van alcohol en alcoholhoudende dranken achtte zij derhalve geoorloofd.

Gevolg gevend aan deze aanbeveling stelde de Bondsrepubliek haar grenzen open, echter met toepassing van een heffing op de invoer van alcoholprodukten, waardoor, aldus de Commissie, in theorie de invoer in de Bondsrepubliek wel mogelijk werd gemaakt, doch dergelijke transacties in de praktijk economisch zonder belang bleven.

Ten slotte wil ik er op wijzen dat bedoelde wet tot stand kwam kort na het arrest in de zaak Cinzano, waarin het Hof besliste:

„Een heffing bij invoer van produkten uit andere Lid-Staten, welke met het bestaan van een nationaal monopolie verband houdt en voor het eerst na de inwerkingtreding van het Verdrag wordt toegepast, houdt geen inbreuk op artikel 37, lid 2, in zolang deze nieuwe heffing het ingevoerde produkt slechts in dezelfde mate treft als onder het monopolie vallende nationale produkten.”

Hoewel de Ausgleichsabgabe is geregeld in een bijzondere wet, hangt zij toch naar aard en opbouw nauw samen met het monopolie. Voor zover zij geldt voor alcohol op basis van landbouwprodukten, is zij evenzeer als het monopolie onderdeel van de nationale marktordening voor de betrokken landbouwprodukten.

Ruwe alcohol op basis van landbouwprodukten is kort voor afloop van de termijn bedoeld in artikel 38, lid 3, EEG-Verdrag bij 's Raads verordening nr. 7 bis van 18 december 1959 opgenomen in bijlage II van het Verdrag en daarmee erkend als landbouwprodukt in de zin van de artikelen 38 en 46 van het Verdrag. Volgens Uw arrest van 25 mei 1974 in de zaak 185-73 (König, Jurispr. 1974, blz. 617) wordt aan de geldigheid van deze verordening niet afgedaan doordat zij pas ruim een jaar na afloop van deze termijn in het Publikatieblad is verschenen.