De onderhavige zaak heeft echter ook betrekking op invoeren uit Senegal, een met de Gemeenschap geassocieerde staat. Daarom wordt het Hof in de derde plaats gevraagd of de term heffing van gelijke werking als een douanerecht in artikel 2, lid 1, van de Associatieovereenkomsten tussen de EEG en de Afrikaanse Staten en Madagascar, ondertekend te Jaoende op 20 juli 1963 en 29 juli 1969, dezelfde betekenis heeft als de onvereenkomstige term in artikel 13 EEG-Verdrag. Het Hof heeft zich reeds bevoegd verklaard om onder artikel 177 uitlegging te geven aan internationale overeenkomsten die de Gemeenschap ingevolge artikel 228 van het Verdrag heeft gesloten. Aldus stilzwijgend het arrest van 7 februari 1973, zaak 40-72 (Schroeder, Jurispr. 1973, blz. 125) en uitdrukkelijk het arrest van 30 april 1974, zaak 181-73 (Haegeman, Jurispr. 1974, blz. 459).

Tegen deze bevoegdverklaring zijn bedenkingen ingebracht voor zover zij ook geldt voor andere gevallen dan die waarin de prejudiciële uitlegging van de overeenkomst verband houdt met een vraag betreffende de uitlegging of geldigheid van een Gemeenschapshandeling. Men bedenke evenwel dat wanneer van een nationale rechter een uitspraak wordt gevraagd of een handeling of gedraging van een Lid-Staat in overeenstemming is met de verplichtingen van de Gemeenschap ingevolge een internationale overeenkomst die krachtens artikel 228, lid 2, EEG-Verdrag ook elke Lid-Staat afzonderlijk bindt, het stellig toelaatbaar, ja zelfs noodzakelijk is daarbij mede die overeenkomst in aanmerking te nemen om te kunnen bepalen welke de communautaire verplichting van de staat is, die ofschoon voortvloeiend uit het Verdrag, materieel omschreven is in de overeenkomst welke de Gemeenschap bindt.

Weliswaar is de overeenkomst noodzakelijkerwijze een twee- of meerzijdige rechtshandeling, die als zodanig niet met naar hun aard eenzijdige handelingen van de Gemeenschapsexecutieve kan worden vergeleken. Maar het bepalen van de draagwijdte van een communautaire verplichting van de staat is niettemin een vraag van uitlegging van het Gemeenschapsrecht, en om de prejudiciële bevoegdheid van het Hof in zulke gevallen te funderen, is het dus niet nodig een internationale overeenkomst met een handeling van een Gemeenschapsinstelling gelijk te stellen.

Zo gezien kan 's Hofs verwijzing in de zaak-Haegeman naar de Gemeenschapshandeling in verband met door de Gemeenschap gesloten internationale overeenkomsten als bedoeld in artikel 228, aldus worden begrepen, dat het internationale Verdrag, als een tot de internationale rechtsorde behorende rechtsregel, niet uit zichzelf rechtstreekse gevolgen heeft voor de onderdanen van de Gemeenschap, doch slechts door tussenkomst van een handeling van de Gemeenschapsexecutieve.

Dit vooropgesteld, willen wij thans overgaan tot de derde vraag van de Italiaanse rechter.

Vooreerst zij opgemerkt, dat de beide Overeenkomsten van Jaoende, zij het in andere vorm en in de gewijzigde omstandigheden van inmiddels onafhankelijk geworden landen, in wezen een voortzetting zijn van de oorspronkelijk eenzijdig door het EEG-Verdrag tot stand gebrachte associatie met de landen en gebieden overzee, nader geregeld in de krachtens artikel 136 aan het Verdrag gehechte Toepassingsovereenkomst.

Wat nu de betrokken bepalingen van de beide Overeenkomsten van Jaoende betreft, verwijst de eerste in artikel 2, lid 1, uitdrukkelijk naar de overeenkomstige bepalingen van het EEG-Verdrag (artikel 12 en volgende). Genoemd artikel bepaalt immers dat 'voor produkten van oorsprong uit de geassocieerde staten de douanerechten en heffingen van gelijke werking als dergelijke rechten bij invoer in de Lid-Staten geleidelijk worden afgeschaft zoals dit tussen de Lid-Staten geschiedt overeenkomstig de artikelen 12, 13, 14, 15 en 17 van het Verdrag en de genomen of nog te nemen besluiten over de versnelling van het tempo van verwezenlijking der doelstellingen van het Verdrag.'

Hieruit blijkt duidelijk dat de inhoud van het daar bedoelde begrip heffing van gelijke werking dezelfde is als in de genoemde artikelen van het Verdrag, al behoeft dit in de onder deze bepaling vallende internationale betrekkingen van de Gemeenschap niet alle gevolgen te hebben die daaruit voortvloeien binnen de gemeenschappelijke markt, waar zij immers slechts hun rechtvaardiging vinden in het integratieproces dat het EEG-Verdrag tussen de Lid-Staten op gang heeft gebracht. Evenmin kan een andere betekenis worden aangenomen in de tweede overeenkomst, die na het einde van de overgangsperiode in werking moest treden toen het handelsverkeer tussen de Lid-Staten volledig was geliberaliseerd, zodat het voldoende was te bepalen dat „produkten van oorsprong uit de geassocieerde staten met vrijdom van douanerechten en heffingen van gelijke werking in de Gemeenschap mogen worden ingevoerd”, waarbij evenwel de regeling voor deze produkten niet gunstiger mocht zijn dan die welke de Lid-Staten onderling toepassen.