Artikel 17 VWEU kan aan die conclusie niet afdoen. Om te beginnen komen de bewoordingen van deze bepaling immers in wezen overeen met die van de aan de slotakte van het Verdrag van Amsterdam gehechte verklaring nr. 11 betreffende de status van kerken en niet-confessionele organisaties. Het feit dat deze verklaring expliciet wordt vermeld in overweging 24 van richtlijn 2000/78 maakt duidelijk dat de Uniewetgever bij het vaststellen van die richtlijn, en met name van artikel 4, lid 2, daarvan, rekening heeft gehouden met die verklaring, aangezien die bepaling immers verwijst naar de nationale wettelijke regelingen en naar de nationale praktijken die golden op de datum van vaststelling van de richtlijn. Voorts drukt artikel 17 VWEU weliswaar de neutraliteit van de Unie uit ten aanzien van de manier waarop de lidstaten hun betrekkingen met kerken en religieuze verenigingen of gemeenschappen organiseren, maar dit artikel is niet van dien aard dat het een doeltreffend rechterlijk toezicht op de naleving van de criteria van artikel 4, lid 2, van richtlijn 2000/78 uitsluit (zie in die zin arrest van 17 april 2018, Egenberger, C 414/16 , EU:C:2018:257 , punten 56 ‑ 58 ).

Deze tweede alinea bevat immers, vergeleken met de eerste alinea van artikel 4, lid 2, van deze richtlijn, de nadere toelichting dat één van de beroepsvereisten die een kerk of een andere publieke of particuliere organisatie waarvan de grondslag op religie of overtuiging is gebaseerd, van haar werknemers kan eisen, de verplichting betreft dat deze personen een houding van goede trouw en loyaliteit aan de grondslag van deze kerk of organisatie aannemen. Zoals met name blijkt uit de zinsnede „[m]its de bepalingen van deze richtlijn voor het overige worden geëerbiedigd”, moet deze bevoegdheid om deze eisen te stellen evenwel worden uitgeoefend onder eerbiediging van de andere bepalingen van richtlijn 2000/78, in het bijzonder de voorwaarden van artikel 4, lid 2, eerste alinea, van deze richtlijn. In voorkomend geval moet er een doeltreffend rechterlijk toezicht op deze voorwaarden kunnen worden uitgeoefend, zoals in punt 43 van dit arrest in herinnering is gebracht.

anderzijds, een verschillende behandeling van leidinggevende werknemers al naargelang hun geloofsopvatting, wat betreft de vereisten een houding van goede trouw en loyaliteit aan de genoemde grondslag aan te nemen, alleen dan verenigbaar is met de genoemde richtlijn indien, gelet op de aard van de betrokken beroepsactiviteiten of de context waarin deze worden uitgeoefend, het geloof of de overtuigingen, gezien de grondslag van de betrokken kerk of organisatie, een wezenlijk, legitiem en gerechtvaardigd beroepsvereiste vormen dat strookt met het evenredigheidsbeginsel, waarbij het aan de nationale rechter staat om dit te toetsen.

enerzijds, een kerk of een andere organisatie waarvan de grondslag op godsdienst of overtuiging is gebaseerd en die een ziekenhuis in de vorm van een privaatrechtelijke kapitaalvennootschap exploiteert, niet kan besluiten haar leidinggevende werknemers afhankelijk van hun geloofsopvatting te verplichten tot een houding van goede trouw en loyaliteit aan deze grondslag zonder dat deze beslissing in voorkomend geval onderworpen kan worden aan doeltreffend rechterlijk toezicht waarmee kan worden gewaarborgd dat is voldaan aan de criteria van artikel 4, lid 2, van die richtlijn, en

Een nationale rechterlijke instantie waarbij een geding tussen twee particuliere partijen aanhangig is, is gehouden om, wanneer het voor haar onmogelijk is het toepasselijke nationale recht in overeenstemming met artikel 4, lid 2, van richtlijn 2000/78 uit te leggen, binnen de grenzen van haar bevoegdheden de rechtsbescherming te verzekeren die voor de justitiabelen voortvloeit uit de algemene beginselen van het Unierecht, zoals het verbod van discriminatie op grond van godsdienst of overtuiging dat voortaan in artikel 21 van het Handvest is neergelegd, en de volle werking van de daaruit voortvloeiende rechten te waarborgen door zo nodig elke hiermee strijdige nationale bepaling buiten toepassing te laten.

Het Hof heeft bovendien geoordeeld dat het vereiste van Unierechtconforme uitlegging voor de nationale rechterlijke instanties de verplichting inhoudt om in voorkomend geval vaste rechtspraak te wijzigen wanneer deze berust op een met de doelstellingen van een richtlijn onverenigbare uitlegging van het nationale recht (arrest van 17 april 2018, Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, punt 72en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Voor het geval dat het voor deze rechterlijke instantie onmogelijk is om een dergelijke richtlijnconforme uitlegging aan de in het hoofdgeding aan de orde zijnde nationale bepaling te geven, moet om te beginnen in herinnering worden gebracht dat het beginsel van gelijke behandeling in arbeid en beroep niet bij richtlijn 2000/78 zelf is ingevoerd, maar zijn oorsprong vindt in verschillende internationale instrumenten en in de gemeenschappelijke constitutionele tradities van de lidstaten. De richtlijn beoogt enkel in die materies een algemeen kader te creëren voor de bestrijding van discriminatie op diversie gronden waaronder godsdienst of overtuiging, zoals uit het opschrift en artikel 1 van deze richtlijn volgt (arrest van 17 april 2018, Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, punt 75en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Voorts is een nationale rechterlijke instantie in de in het vorige punt weergegeven situatie verplicht om binnen de grenzen van haar bevoegdheden de juridische bescherming die voor particulieren uit het Unierecht voortvloeit, te verzekeren, en de volle werking van het Unierecht te waarborgen door, zo nodig, elke met het verbod van discriminatie op grond van godsdienst of overtuiging strijdige bepaling van de nationale regeling buiten toepassing te laten (zie, met betrekking tot het verbod van discriminatie op grond van leeftijd, arrest van 19 april 2016, DI, C‑441/14, EU:C:2016:278, punt 35).

Vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, waarin aan het Handvest dezelfde juridische waarde werd toegekend als aan de Verdragen, vloeide dit beginsel voort uit de gemeenschappelijke constitutionele tradities van de lidstaten. Het voortaan in artikel 21 van het Handvest neergelegde verbod van discriminatie op grond van godsdienst of overtuiging, is derhalve als algemeen beginsel van het Unierecht bindend en volstaat op zich om aan particulieren een recht te verlenen dat deze als zodanig kunnen doen gelden in een geding tussen hen op een gebied dat onder het Unierecht valt (zie in die zin arrest van 17 april 2018, Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, punt 76).

(zie punten 64, 67‑69, 71, dictum 2)