Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Beroep tot schadevergoeding - EGKS - Inleidend verzoekschrift - Aangevoerde middelen - Vergissing in aanduiding van toepasselijke bepaling - Geen invloed

(Art. 34 KS en 40, eerste alinea, KS)

2. Beroep tot schadevergoeding - EGKS - Schade veroorzaakt door beschikkingen - Grondslag voor vordering - Specifiek rechtsmiddel bedoeld in artikel 34 KS

(Art. 34 KS en 40, eerste alinea, KS)

3. Beroep tot schadevergoeding - EGKS - Schade veroorzaakt door beschikkingen - Vordering op grond van artikel 34, eerste alinea, derde zin, KS - Voorwaarden - Voorafgaande vaststelling van onrechtmatig handelen van Gemeenschap dat rechtstreekse en bijzondere schade heeft veroorzaakt - Inachtneming van redelijke termijn waarbinnen Commissie maatregelen tot herstel kan nemen - Aard van onrechtmatig handelen

(Art. 34, eerste alinea, tweede en derde zin, en tweede alinea, KS)

4. Gemeenschapsrecht - Beginselen - Verbod van ongerechtvaardigde verrijking van Gemeenschap - Algemene beginsel van gemeenschapsrecht

5. Beroep tot schadevergoeding - EGKS - Schade veroorzaakt door beschikkingen - Vordering op grond van artikel 34, eerste alinea, tweede zin, KS - Arrest waarbij aan onderneming wegens inbreuk op mededingingsregels opgelegde geldboete nietig wordt verklaard of wordt verlaagd - Verplichting tot nemen van maatregelen die noodzakelijk zijn om gevolgen van vastgestelde onwettigheid weg te werken - Omvang

(Art. 34, eerste alinea, tweede zin, KS)

Samenvatting

1. Er behoeft geen rekening te worden gehouden met eventuele door een verzoeker begane vergissingen in de aanwijzing van de op zijn vorderingen toepasselijke bepaling, wanneer het voorwerp van het geschil en de beknopte uiteenzetting van de ingeroepen middelen voldoende duidelijk uit het verzoekschrift blijken.

( cf. punt 36 )

2. Volgens de bewoordingen van de artikelen 34 KS en 40, eerste alinea, KS, voorziet artikel 34 KS voor het geval dat de gestelde schade voortvloeit uit een door de gemeenschapsrechter nietig verklaarde beschikking van de Commissie, in een specifiek rechtsmiddel dat verschilt van de algemene regeling betreffende de aansprakelijkheid van de Gemeenschap in artikel 40 KS. Daaruit volgt dat, wanneer geen andere dan de door de nietig verklaarde beschikking gevormde fout tot de gestelde schade heeft bijgedragen, de Gemeenschap enkel aansprakelijk kan worden gesteld op basis van artikel 34 KS.

( cf. punten 39-40 )

3. In artikel 34, eerste alinea, tweede en derde zin, KS wordt ten aanzien van de maatregelen die de Commissie moet nemen wanneer een zaak na nietigverklaring naar haar wordt terugverwezen, onderscheid gemaakt tussen de maatregelen die de tenuitvoerlegging van de beslissing tot nietigverklaring meebrengt, die ambtshalve en in elk geval moeten worden genomen zonder dat van enige fout sprake is, en de maatregelen met het karakter van schadevergoeding, die enkel moeten worden genomen voorzover de gemeenschapsrechter tevoren heeft vastgesteld dat aan de nietig verklaarde handeling een fout kleeft die de aansprakelijkheid van de Gemeenschap meebrengt, en dat de betrokken onderneming dientengevolge onmiddellijk een bijzonder nadeel heeft geleden. In beide gevallen is het beroep tot schadevergoeding krachtens artikel 34, tweede alinea, KS enkel ontvankelijk, wanneer de Commissie over een redelijke termijn heeft beschikt om de betrokken maatregelen te nemen.

Wat de aard betreft van de vereiste fout om aansprakelijkheid van de Gemeenschap uit hoofde van artikel 34, eerste alinea, derde zin, KS teweeg te brengen, blijkt zowel uit de bewoordingen van die bepaling als uit de rechtspraak van het Hof dat de enkele onwettigheid van een beschikking niet voldoende is. In zaken waarin het Hof zich moest uitspreken over de aansprakelijkheid van de Gemeenschap op basis van artikel 40 KS, heeft het gekozen voor kwalificaties als niet te verontschuldigen vergissingen" ernstige verwaarlozing van de verplichting tot het uitoefenen van toezicht" of duidelijk tekort aan zorgvuldigheid". Voor de beoordeling van de aard van de fout die op grond van artikel 34 KS dan wel artikel 40 KS de aansprakelijkheid van de Gemeenschap kan teweegbrengen, moet worden uitgegaan van de gebieden waarop en de voorwaarden waaronder de gemeenschapsinstelling optreedt. Daarbij dient vooral rekening te worden gehouden met de ingewikkeldheid van de situaties die de instelling moet regelen, de moeilijkheden bij de toepassing van de bepalingen en de beoordelingsvrijheid waarover de instelling ingevolge die bepalingen beschikt.

( cf. punten 44-45 )

4. Ongerechtvaardigde verrijking van de Gemeenschap is in strijd met de algemene beginselen van gemeenschapsrecht.

( cf. punt 55 )

5. Na een arrest tot nietigverklaring, dat ex tunc werkt en dus met terugwerkende kracht aan de nietig verklaarde handeling haar gelding ontneemt, is de verwerende instelling krachtens artikel 34 KS gehouden de maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn om de gevolgen van de vastgestelde juridische gebreken op te heffen, wat in het geval van een reeds uitgevoerde handeling kan meebrengen dat de verzoeker in de situatie wordt gebracht waarin hij zich vóór die handeling bevond.

Tot de maatregelen bedoeld in artikel 34, eerste alinea, tweede zin, KS behoort in het geval van een arrest tot nietigverklaring of tot verlaging van de aan een onderneming wegens inbreuk op de mededingingsregels van het Verdrag opgelegde boete, in de eerste plaats de verplichting van de Commissie om de door de betrokken onderneming betaalde geldboete geheel of gedeeltelijk terug te betalen, wanneer die betaling na de nietigverklaring als onverschuldigd moet worden aangemerkt. Die verplichting betreft niet enkel de hoofdsom van de onverschuldigd betaalde boete, maar ook de vertragingsrente over dat bedrag.

Enerzijds is de toekenning van vertragingsrente over het onverschuldigd betaalde bedrag een wezenlijk bestanddeel van de verplichting tot herstel van de oorspronkelijke toestand, die op de Commissie rust na een nietigverklaringsarrest of een krachtens de bevoegdheid tot onbeperkte toetsing gewezen arrest, omdat voor de volledige restitutie van de onverschuldigd betaalde geldboete geen enkel aspect - zoals het tijdsverloop - waardoor feitelijk de waarde ervan kan verminderen, buiten beschouwing mag worden gelaten. Een correcte uitvoering van een dergelijk arrest vereist dus dat, teneinde de betrokkene volledig in de situatie te brengen waarin hij zich rechtmatig zou bevinden wanneer de nietig verklaarde handeling niet was verricht, rekening wordt gehouden met het feit dat dit herstel pas plaats vindt na een min of meer lange periode gedurende welke hij niet heeft kunnen beschikken over de door hem onverschuldigd betaalde bedragen. Anderzijds zou het niet betalen van vertragingsrente kunnen leiden tot een ongerechtvaardigde verrijking van de Gemeenschap, wat in strijd zou zijn met de algemene beginselen van gemeenschapsrecht. Hieruit volgt, dat de Commissie niet alleen de hoofdsom van de ten onrechte geïnde geldboete, maar ook elke uit de ontvangst daarvan verkregen verrijking en elk voordeel moet terugbetalen.

Volgens een in het nationale recht van de lidstaten algemeen erkend beginsel in verband met de terugvordering van onverschuldigd betaalde bedragen op grond van het beginsel van het verbod van ongerechtvaardigde verrijking, is de betaling van rente over een onverschuldigd betaald kapitaal strikt accessoir aan het recht op terugbetaling van het kapitaal zelf. De bepaling van het als vertragingsrente verschuldigde bedrag hangt ten nauwste en noodzakelijkerwijze af van de hoogte van het onverschuldigd betaalde kapitaal en van het tijdsverloop tussen de onverschuldigde betaling, of althans de ingebrekestelling van de ontvangende instantie, en de terugbetaling ervan. Ten slotte hangt het recht op die rente niet af van het bewijs van een nadeel.

Wat het verschuldigde rentepercentage betreft, heeft volgens een in het nationale recht van de lidstaten algemeen erkend beginsel in verband met de terugvordering van onverschuldigd betaalde bedragen op grond van het beginsel van het verbod van ongerechtvaardigde verrijking, de verarmde in de regel recht op het laagste van de twee bedragen van de verrijking of verarming. Wanneer de verarming bestaat in het niet kunnen beschikken over een geldbedrag gedurende een bepaalde periode, wordt het terug te betalen bedrag in het algemeen berekend aan de hand van de wettelijke of gerechtelijke rente, zonder kapitalisatie. Deze beginselen behoren mutatis mutandis, gelet op de gelijkenis met een dergelijke vordering, in een beroep krachtens artikel 34, eerste alinea, tweede zin KS toepassing te vinden.

( cf. punten 50-56, 60-61 )