ARREST VAN HET GERECHT (Tweede kamer)

4 maart 1998

Zaak T-146/96

M. De Abreu

tegen

Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen

„Ambtenaren op proef — Aanstelling van gewezen tijdelijke functionaris — Handhaving van salarisancienniteit — Beginsel van gelijke behandeling — Exceptie van onwettigheid”

Volledige Franse tekst II-281

Betreft:

Beroep tot nietigverklaring van het besluit van het Hof van Justitie van 5 september 1995 houdende aanstelling van verzoekster als ambtenaartypiste, voor zover verzoekster daarbij wordt ingedeeld in de rang C 4, salaristrap 3.

Beslissing:

Nietigverklaring.

Resumé van het arrest

Verzoekster werkt als typiste in de rang C 3, salaristrap 4, bij het kabinet van een rechter van het Hof van Justitie. Zij heeft het statuut van tijdelijk functionaris in de zin van artikel 2, sub c, van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen (Regeling andere personeelsleden).

Zij slaagt voor het algemeen vergelijkend onderzoek EUR/C/22, dat door verweerder en het Europees Parlement werd georganiseerd voor de aanwerving van typistes (PB 1992, C 47 A), en wordt op 30 september 1992 op de reservelijst geplaatst. Bij besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag van 5 december 1995 wordt zij aangesteld als ambtenaar op proef. Zij wordt tewerkgesteld bij de vertaaldirectie en tegelijkertijd ter beschikking gesteld van het kabinet van bovengenoemde rechter, waar zij nog steeds werkt.

Bij het aanstellingsbesluit wordt verzoekster met toepassing van artikel 32 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen (Statuut) ingedeeld in de rang C 4, salaristrap 3.

Op 1 april 1996 dient verzoekster een klacht in waarin zij die indeling in salaristrap 3 betwist. Zij beroept zich met name op artikel 8 van verordening (EEG, Euratom, EGKS) nr. 3947/92 van de Raad van 21 december 1992 tot wijziging van het Statuut en van de Regeling andere personeelsleden (PB L 404, biz. 1; omstreden verordening of verordening), waarbij aan artikel 32 van het Statuut een derde alinea wordt toegevoegd, die luidt als volgt:

„De tijdelijke functionaris die is ingedeeld overeenkomstig de door de instelling vastgestelde indelingscriteria, behoudt de salarisanciënniteit die hij tijdens zijn diensttijd als tijdelijk functionaris had verworven, wanneer hij onmiddellijk na deze diensttijd tot ambtenaar in dezelfde rang wordt benoemd. ”

Bij besluit van het Klachtencomité van 10 juni 1996 wordt de klacht afgewezen, met name op grond dat verzoekster niet onmiddellijk na haar diensttijd als tijdelijk functionaris tot ambtenaar „in dezelfde rang” was benoemd, en dat artikel 32, derde alinea, van het Statuut derhalve niet van toepassing was.

Op 24 mei 1996 wordt verzoekster per 1 juli 1996 in vaste dienst aangesteld en ingedeeld in de rang C 4, salaristrap 3. Op 18 juni 1996 wordt zij eveneens per 1 juli 1996 bij bovengenoemd kabinet gedetacheerd en ingedeeld in de rang C 3, salaristrap 5.

De ontvankelijkheid van het beroep

De met het onderhavige beroep bestreden handeling, te weten verzoeksters indeling in salaristrap bij haar aanstelling als ambtenaar, valt onder andere statuutsbepalingen dan de hogere indeling die zij heeft gekregen wegens de werkzaamheden die zij op basis van een detachering in de zin van artikel 37, sub a, tweede streepje, van het Statuut bij bovengenoemd kabinet verricht. Anders dan een aanstelling in vaste dienst is detachering precair, in die zin dat de detachering op elk ogenblik kan worden beëindigd op verzoek van degene bij wie de betrokken ambtenaar is gedetacheerd. Verzoekster kan dus op elk ogenblik worden teruggeplaatst in de betwiste salaristrap van de rang C 4, waarin zij als ambtenaar is ingedeeld. Derhalve vormt deze indeling voor verzoekster een handeling die haar virtueel en latent bezwaart, zelfs tijdens de periode van haar detachering (punt 16).

Bijgevolg heeft de betrokken detachering verzoeksters procesbelang niet weggenomen, zodat het onderhavige beroep ontvankelijk moet worden verklaard (punt 17).

De tegen artikel 8 van de omstreden verordening en artikel 32, derde alinea, van het Statuut opgeworpen exceptie van onwettigheid

De ontvankelijkheid van de exceptie van onwettigheid

Met de in artikel 184 van het Verdrag bedoelde exceptie van onwettigheid kan iedere procespartij, met het oog op de nietigverklaring van een tot haar gerichte beschikking, de rechtsgeldigheid betwisten van de regelgevende handeling die aan die beschikking ten grondslag ligt (punt 24).

Referentie: Hof 19 januari 1984, Andersen e.a./Parlement, 262/80, Jurispr. blz. 195, punt 6; Hof 11 juli 1985, Salerno e.a./Commissie en Raad, 87/77, 130/77, 22/83, 9/84 en 10/84, Jurispr. blz. 2523, punt 36; Gerecht 26 oktober 1993, Reinarz/Commissie, T-6/92 en T-52/92, Jurispr. blz. II-1047, punt 56; Gerecht 27 oktober 1994, Chavanede Dalmassy e.a./Commissie, T-64/92, JurAmbt. blz. II-723, punt 414

In het onderhavige geval vormt de omstreden bepaling waartegen de exceptie van onwettigheid is opgeworpen, formeel niet de rechtsgrondslag van het bestreden besluit. Dit besluit is in feite vastgesteld op basis van artikel 32, tweede alinea, van het Statuut en het tot aanstelling bevoegd gezag heeft de omstreden bepaling waarop verzoekster zich beroept, juist niet toegepast. De exceptie van onwettigheid blijkt derhalve niet te zijn gericht tegen de regelgevende handeling die de rechtstreekse rechtsgrondslag voor het voor verzoekster bezwarend besluit vormt, maar slechts tegen één element („in dezelfde rang”) van de omstreden bepaling, daar verzoekster aanvoert, dat zij enkel wegens het ontbreken van dat element niet in aanmerking komt voor toepassing van die bepaling (punt 25).

Om uit te maken, of een tegen een dergelijke toepassingsvoorwaarde gerichte exceptie van onwettigheid onder artikel 184 van het Verdrag valt, dient eraan te worden herinnerd, dat volgens de tekst zelf van artikel 184 van het Verdrag de exceptie van onwettigheid openstaat voor iedere partij bij een geschil „waarbij een (...) verordening (...) in het geding is”. Wegens de noodzaak een doeltreffende wettigheidscontrole te verzekeren, strekt de werkingssfeer van dat artikel zich bovendien uit tot handelingen die, ofschoon geen verordening in formele zin, soortgelijke gevolgen sorteren (punt 26).

Referentie: Hof 6 maart 1979, Simmenthal/Commissie, 92/78, Jurispr. blz. 777, punten 39-41

Bijgevolg kan de exceptie van onwettigheid worden opgeworpen tegen elke regelgevende bepaling die relevant was voor de vaststelling van het administratieve besluit waarvan de nietigverklaring wordt gevorderd; dit is het geval met het criterium „in dezelfde rang”, dat een rol heeft gespeeld bij de vaststelling van het bestreden besluit (punten 27 en 29).

Bijgevolg staat in beginsel niets eraan in de weg, dat krachtens artikel 184 van het Verdrag een normatieve handeling ten dele niet-toepasselijk wordt verklaard. Daarbij dient geen onderscheid te worden gemaakt tussen het geval van een complexe normatieve regeling die ten dele ongeldig is wegens de onwettigheid van een specifieke bepaling, en het geval van een normatieve bepaling die ten dele ongeldig is wegens de onwettigheid van een bepaald element ervan, mits dat element kan worden losgemaakt van het geheel. Het element „in dezelfde rang” kan worden losgemaakt van het geheel van artikel 32, derde alinea, van het Statuut, zonder dat die bepaling daardoor ophoudt rechtsgevolgen te sorteren (punten 34 en 35).

Referentie: Hof 28 juni 1972, Jamet/Commissie, 37/71, Jurispr. blz. 483, punt 11

Schending van het beginsel van gelijke behandeling

Er is sprake van schending van het beginsel van gelijke behandeling wanneer twee categorieën van personen waarvan de rechtspositie en de feitelijke situatie niet wezenlijk verschillen, verschillend worden behandeld. Dit beginsel eist derhalve, dat vergelijkbare situaties niet verschillend worden behandeld tenzij dit objectief gerechtvaardigd is (punt 53).

Referentie: Gerecht 15 maart 1994, La Pietra/Commissie, T-100/92, JurAmbt. blz. II-275, punt 50; Gerecht 21 februari 1995, Campo Ebro e.a./Raad, T-472/93, Jurispr. blz. II-421, punt 82; Hof 9 november 1995, Francovich, C-479/93, Jurispr. blz. I-3843, punt 23

Het in artikel 32, derde alinea, van het Statuut vervatte criterium „in dezelfde rang”, dat de — overigens gulle — gunstregeling van die bepaling voorbehoudt voor tijdelijke functionarissen die, ongeacht hun verdiensten, toevallig de gelegenheid krijgen zich aan te melden voor een vergelijkend onderzoek voor de aanwerving van ambtenaren in de rang die zij op dat ogenblik juist bezitten, en iedere functionaris in de eerst hogere rang daarvan uitsluit, is in strijd met het beginsel van gelijke behandeling (punten 66 en 71).

Dictum?

Het besluit van het Hof van Justitie van 5 december 1995 houdende aanstelling van verzoekster in het ambt van typiste in de rang C 4, wordt nietig verklaard voor zover verzoekster daarbij wordt ingedeeld in salaristrap 3 van die rang.