Zaak C-157/06

Commissie van de Europese Gemeenschappen

tegen

Italiaanse Republiek

„Niet-nakoming — Overheidsopdrachten voor leveringen — Richtlijn 93/36/EEG — Gunning van overheidsopdrachten zonder voorafgaande aankondiging van opdracht — Lichte helikopters voor politie en nationale brandweer”

Arrest van het Hof (Tweede kamer) van 2 oktober 2008 I ‐ 7315

Samenvatting van het arrest

Harmonisatie van wetgevingen – Procedures voor plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen – Richtlijn 93/36 – Afwijkingen van gemeenschappelijke regels – Strikte uitlegging – Bescherming van wezenlijke belangen van veiligheid van lidstaat

(Art. 296, lid 1, sub b, EG; richtlijn 93/36 van de Raad, art. 2, lid 1, sub b, 3, 6 en 9)

Een lidstaat die een nationale regeling heeft vastgesteld waarbij een afwijking van de communautaire regeling inzake overheidsopdrachten voor leveringen wordt toegestaan voor de aankoop van lichte helikopters ten behoeve van de politie en de nationale brandweer, zonder dat is voldaan aan de voorwaarden die een dergelijke afwijking kunnen rechtvaardigen, voldoet niet aan de verplichtingen die op hem rusten krachtens richtlijn 93/36 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen, met name krachtens de artikelen 2, lid 1, sub b, 6 en 9 ervan.

Wat de in artikel 296, lid 1, sub b, EG gerechtvaardigde vereisten van nationaal belang betreft, kan elke lidstaat immers de maatregelen nemen die hij noodzakelijk acht voor de bescherming van de wezenlijke belangen van zijn veiligheid en die betrekking hebben op de productie van of de handel in wapens, munitie en oorlogsmateriaal, evenwel op voorwaarde dat die maatregelen de mededingingsverhoudingen op de gemeenschappelijke markt niet wijzigen voor producten die niet voor specifiek militaire doeleinden zijn bestemd.

Uit de bewoordingen van deze bepaling blijkt dat de betrokken producten bestemd moeten zijn voor specifiek militaire doeleinden. Hieruit volgt dat voor de aankoop van uitrusting waarvan weinig zeker is dat zij voor militaire doeleinden zal worden gebruikt, noodzakelijkerwijs de regels voor plaatsing van overheidsopdrachten moeten worden gevolgd. Wanneer vaststaat dat de nationale regeling betrekking heeft op helikopters die zeker voor civiele doeleinden zullen worden ingezet, terwijl de inzet ervan voor militaire doeleinden slechts een mogelijkheid is, kan de betrokken lidstaat zich niet met succes beroepen op artikel 296, lid 1, sub b, EG, waarnaar in artikel 3 van richtlijn 93/36 wordt verwezen, ter rechtvaardiging van een nationale regeling volgens welke deze helikopters kunnen worden aangekocht volgens de procedure van gunning via onderhandelingen.

Bovendien is een beroep op artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn 93/36 voor de aankoop van de betrokken helikopters onevenredig met het doel, de verspreiding van gevoelige informatie over de productie van deze helikopters te voorkomen, aangezien de betrokken lidstaat niet heeft aangetoond dat een dergelijk doel niet had kunnen worden bereikt in het kader van een oproep tot mededinging zoals die waarin deze richtlijn voorziet. Bijgevolg volstaat de loutere stelling dat de betrokken leveringen als geheim zijn aangemerkt, dat zij gepaard gaan met bijzondere veiligheidsmaatregelen of dat zij ter bescherming van de wezenlijke veiligheidsbelangen van de staat aan de gemeenschapsregels dienen te worden onttrokken, niet om aan te tonen dat daadwerkelijk uitzonderlijke omstandigheden bestaan die de in artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn 93/36 bedoelde afwijkingen rechtvaardigen.

(cf. punten 25-28, 31-34, dictum 1)