Zaak C‑319/02

Procedure ingeleid door Petri Manninen

(verzoek van de Korkein hallinto-oikeus om een prejudiciële beslissing)

„Inkomstenbelasting – Belastingkrediet voor dividenden van Finse vennootschappen – Artikelen 56 EG en 58 EG – Samenhang van belastingstelsel”

Samenvatting van het arrest

Vrij verkeer van kapitaal – Beperkingen – Belastingkrediet verleend aan belastingplichtigen voor dividenden van naamloze vennootschappen – Beperking tot nationale vennootschappen – Ontoelaatbaarheid – Rechtvaardiging – Geen

(Art. 56 EG en 58 EG)

De artikelen 56 EG en 58 EG verzetten zich tegen een nationale regeling krachtens welke een in een lidstaat onbeperkt belastingplichtige persoon geen recht heeft op een belastingkrediet voor dividenden die hem worden uitgekeerd door naamloze vennootschappen, een belastingkrediet waarbij de vennootschapsbelasting die door deze vennootschappen is verschuldigd, wordt verrekend met de door de aandeelhouder verschuldigde belasting op inkomsten uit kapitalen, wanneer deze vennootschappen niet in deze staat zijn gevestigd.

Een dergelijke belastingregeling vormt een beperking van het vrije kapitaalverkeer omdat zij tot gevolg heeft dat in de betrokken lidstaat onbeperkt belastingplichtige personen ervan worden afgeschrikt hun kapitaal te beleggen in vennootschappen die zijn gevestigd in een andere lidstaat; zij heeft ook een restrictief gevolg voor in andere lidstaten gevestigde vennootschappen, in zoverre zij hen belemmert in het bijeenbrengen van kapitaal in de betrokken lidstaat.

Deze regeling kan niet worden gerechtvaardigd door een objectief verschillende situatie die overeenkomstig artikel 58, lid 1, sub a, EG grond kan opleveren voor een verschil in behandeling. Ten aanzien van een belastingregeling ter vermijding van dubbele belasting – vennootschapsbelasting en vervolgens inkomstenbelasting – over de winsten die worden uitgekeerd door de vennootschap waarin is belegd, verkeren in de betrokken lidstaat onbeperkt belastingplichtige aandeelhouders immers in een vergelijkbare situatie, ongeacht of zij dividenden ontvangen van een in deze lidstaat gevestigde vennootschap dan wel van een vennootschap met zetel in een andere lidstaat, aangezien de dividenden in beide gevallen, het belastingkrediet buiten beschouwing gelaten, dubbel kunnen worden belast.

Bovendien kan deze regeling niet worden beschouwd als een uitvloeisel van het territorialiteitsbeginsel, aangezien dit beginsel zich er niet tegen verzet dat een belastingkrediet wordt toegekend voor dividenden die zijn uitgekeerd door in andere lidstaten gevestigde vennootschappen. Gelet op artikel 58, lid 1, sub a, EG kan het territorialiteitsbeginsel hoe dan ook niet rechtvaardigen dat dividenden die worden uitgekeerd door in de betrokken lidstaat gevestigde vennootschappen, en die welke worden uitgekeerd door in andere lidstaten gevestigde vennootschappen, verschillend worden behandeld wanneer de categorieën van dividenden die door dit verschil in behandeling worden getroffen, in dezelfde objectieve situatie verkeren.

Voorts is deze belastingregeling, hoewel zij berust op een verband tussen het fiscale voordeel en de compenserende heffing, door te bepalen dat het aan de in de betrokken lidstaat onbeperkt belastingplichtige aandeelhouder toegekende belastingkrediet wordt berekend op basis van de vennootschapsbelasting die de in deze lidstaat gevestigde vennootschap verschuldigd is over de door haar uitgekeerde dividenden, niet noodzakelijk om de samenhang van de nationale belastingregeling te bewaren. Gelet op de doelstelling van vermijding van dubbele belasting zou de samenhang van de nationale belastingregeling immers niet in gevaar worden gebracht door aan een aandeelhouder die aandelen van een in een andere lidstaat gevestigde vennootschap bezit, een belastingkrediet toe te kennen dat zou worden berekend op basis van de vennootschapsbelasting die deze vennootschap in laatstgenoemde lidstaat verschuldigd is, en zou dit voor het vrije kapitaalverkeer een minder restrictieve maatregel zijn.

Wat de derving van fiscale inkomsten uit dividenden van in andere lidstaten gevestigde vennootschappen betreft, deze kan niet worden aangemerkt als een dwingende reden van algemeen belang die kan worden ingeroepen ter rechtvaardiging van een maatregel die in beginsel in strijd is met een fundamentele vrijheid.

(cf. punten 20, 22‑24, 32‑36, 38-39, 44‑46, 49, 55 en dictum)