Zaak C‑616/15

Europese Commissie

tegen

Bondsrepubliek Duitsland

„Niet-nakoming - Fiscale bepalingen - Belasting over de toegevoegde waarde - Richtlijn 2006/112/EG - Artikel 132, lid 1, onder f) - Vrijstelling van btw voor diensten die door zelfstandige groeperingen van personen worden verleend aan hun leden - Beperking tot zelfstandige groeperingen waarvan de leden bepaalde specifieke beroepen uitoefenen”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 21 september 2017

Harmonisatie van de belastingwetgeving – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde – Vrijstellingen – Vrijstellingen voor bepaalde activiteiten van algemeen belang – Diensten verricht door zelfstandige groeperingen van personen die een activiteit uitoefenen welke is vrijgesteld, teneinde aan hun leden diensten te verlenen – Nationale regeling die de vrijstelling beperkt tot zelfstandige groeperingen waarvan de leden bepaalde specifieke beroepen uitoefenen – Niet-nakoming – Rechtvaardiging – Algemeen risico van verstoring van de mededinging – Ontoelaatbaarheid

[Richtlijn 2006/112 van de Raad, art. 132, lid 1, onder f)]

De lidstaat die de vrijstelling belasting over de toegevoegde waarde (btw) heeft beperkt tot zelfstandige groeperingen van personen waarvan de leden bepaalde specifieke beroepen uitoefenen, komt de verplichtingen niet na die op hem rusten krachtens artikel 132, lid 1, onder f), van richtlijn 2006/112 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde.

De door een zelfstandige groepering van personen verrichte diensten vallen immers onder de vrijstelling van artikel 132, lid 1, onder f), van richtlijn 2006/112, wanneer die diensten rechtstreeks bijdragen aan de uitoefening van de in artikel 132 van deze richtlijn vermelde activiteiten van algemeen belang.

Bovendien moet de werkingssfeer van de vrijstellingen van artikel 132 van richtlijn 2006/112 strikt worden uitgelegd, daar deze vrijstellingen afwijkingen zijn van het algemene beginsel dat btw wordt geheven over elke dienst die door een belastingplichtige onder bezwarende titel wordt verricht.

Hieruit volgt dat diensten die niet rechtstreeks aan de uitoefening van de in artikel 132 van richtlijn 2006/112 vermelde activiteiten van algemeen belang, maar aan de uitoefening van andere – met name door artikel 135 van deze richtlijn – vrijgestelde activiteiten bijdragen, niet onder de vrijstelling van artikel 132, lid 1, onder f), van deze richtlijn kunnen vallen.

Bijgevolg dient artikel 132, lid 1, onder f), van richtlijn 2006/112 aldus te worden uitgelegd dat de in deze bepaling vastgestelde vrijstelling alleen betrekking heeft op de zelfstandige groeperingen van personen waarvan de leden de in dit artikel vermelde activiteiten van algemeen belang uitoefenen. Derhalve moet de hoofdgrief van de Commissie, namelijk dat de werkingssfeer van de vrijstelling waarin artikel 132, lid 1, onder f), van richtlijn 2006/112 voorziet, niet is beperkt tot de zelfstandige groeperingen van personen waarvan de leden activiteiten van algemeen belang uitoefenen, worden afgewezen.

Om uit te maken of de toepassing van de in artikel 132, lid 1, onder f), van richtlijn 2006/112 bedoelde vrijstelling op een bepaalde activiteit de mededinging kan verstoren, dient erop te worden gewezen dat de lidstaten niet verplicht zijn dit vereiste letterlijk in hun nationale recht om te zetten. In dit verband mag de nationale wetgever inderdaad regels invoeren die door de bevoegde autoriteiten gemakkelijk kunnen worden gehandhaafd en gecontroleerd. Volgens artikel 131 van richtlijn 2006/112 stellen de lidstaten immers de voorwaarden voor de vrijstellingen vast, teneinde een juiste en eenvoudige toepassing van deze vrijstellingen te verzekeren. Deze voorwaarden mogen echter geen betrekking hebben op de definitie van de inhoud van de vrijstellingen waarin deze richtlijn voorziet.

(zie punten 48‑51, 64, 65, 72 en dictum)