ARREST VAN HET GERECHT (Tweede kamer)

6 november 1997

Zaak T-15/96

L. Liao

tegen

Raad van de Europese Unie

„Ambtenaren — Beroep tot nietigverklaring — Te laat opgesteld beoordelingsrapport — Beroep tot schadevergoeding — Ontvankelijkheid — Schade”

Volledige Franse tekst II-897

Betreft:

Beroep tot nietigverklaring van het 6 november 1995 gedateerde definitieve beoordelingsrapport over de periode van 1 juli 1991 tot 30 juni 1993, dat verzoeker op 9 november 1995 officieel ter kennis is gebracht, alsmede tot toekenning van schadevergoeding.

Beslissing:

Verwerping.

Resumé van het arrest

Verzoeker is sedert 1 november 1990 ambtenaar in de rang B 5 van de Raad van de Europese Unie.

Het onderhavige beroep vindt zijn oorsprong in de opstelling van verzoekers beoordelingsrapport over de periode van 1 juli 1991 tot 30 juni 1993. Verzoeker ontvangt drie versies van dit beoordelingsrapport.

De eerste versie draagt de handtekening van de eerste beoordelaar onder de datum van 7 november 1994 en die van de tweede beoordelaar onder de datum van 28 november 1994. Verzoeker ondertekent het op 8 december 1994 en voegt er de navolgende commentaar aan toe: „Ik ben het niet eens met de beoordelingen van de eerste beoordelaar en wens een onderhoud met de tweede beoordelaar met het oog op de herziening van het rapport. ”

Bij brief van 25 april 1995 deelt de Raad verzoeker mee, dat een verzoek om herziening door het beoordelingscomité bij de tweede beoordelaar moet worden ingediend alvorens deze het rapport ondertekent. Bij brief van 12 mei 1995 wijst verzoeker de Raad erop, dat het beoordelingsrapport reeds door de eerste en de tweede beoordelaar was ondertekend toen hij het ontving. Hij kon dus onmogelijk om herziening verzoeken alvorens de tweede beoordelaar zijn visum had aangebracht.

Nadat verzoeker op 17 mei 1995 een onderhoud heeft gehad met de tweede beoordelaar, wordt op 19 mei 1995 een tweede versie van het beoordelingsrapport opgesteld. Deze versie dekt dezelfde beoordelingsperiode als de eerste versie en is ondertekend door de tweede beoordelaar en door de eerste beoordelaar als „geraadpleegde persoon”. Deze tweede versie bevestigt de beoordeling en de cijfers van de eerste versie van het beoordelingsrapport. Verzoeker ondertekent deze versie op 31 mei 1995 en voegt er de navolgende commentaar aan toe: „Ik ben het niet eens met de beoordelingen van de eerste en de tweede beoordelaar.”

Bij brief van 18 augustus 1995, ingeschreven bij de postkamer van de Raad op 22 augustus 1995, vraagt verzoeker, de tweede versie van het beoordelingsrapport, van 19 mei 1995, aan het beoordelingscomité voor te leggen.

Bij een op dezelfde dag ter griffie van het Gerecht neergelegde akte stelt verzoeker tegen de Raad een beroep (T-161/95) in, strekkende tot „nietigverklaring van het beoordelingsrapport over de periode van 1 juli 1991 tot 30 juni 1993” en tot toekenning van 250000 BFR ter vergoeding van materiële schade en 75000 BFR ter vergoeding van morele schade.

Na verzoeker en andere door hem opgeroepen personen te hebben gehoord, brengt het beoordelingscomité op 30 oktober 1995 een advies uit over het verzoek van 18 augustus 1995. In dat advies erkent het comité, dat de 7 november 1994 gedateerde eerste versie van het beoordelingsrapport „met aanzienlijke vertraging” is opgesteld, en stelt het vast, dat „de procedure tussen begin november 1994 en eind mei 1995 op een weinig bevredigende wijze lijkt te zijn gevoerd”. Het comité levert evenwel geen kritiek op de analytische beoordelingen die in dat rapport voorkomen.

Na het advies van het beoordelingscomité wordt op 6 november 1995 een definitief beoordelingsrapport over de periode van 1 juli 1991 tot 30 juni 1993 opgesteld. Dit rapport wordt verzoeker op 9 november 1995 officieel ter kennis gebracht. Wat de grond van de zaak betreft, bevestigt het de eerdere versie van 19 mei 1995.

Ten gronde

Tot staving van zijn beroep voert verzoeker twee middelen aan. Als eerste middel stelt hij schending van artikel 43 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen (Statuut), van het besluit van de Raad van 19 oktober 1981 houdende vaststelling van de algemene bepalingen ter uitvoering van artikel 43 van het Statuut, betreffende de beoordelingsrapporten, en van de bij de Raad gebruikte gids voor de beoordeling [Mededelingen van de administratie nr. 99/89 van 28 juli 1989 (gids voor de beoordeling)], doordat het omstreden beoordelingsrapport te laat is opgesteld. Als tweede middel stelt verzoeker, dat de procedure onregelmatig is omdat uit het onderzoek van de 7 november 1994 en 19 mei 1995 gedateerde versies van het beoordelingsrapport blijkt, dat de eerste en de tweede beoordelaar die versies van het beoordelingsrapport hebben ondertekend alvorens verzoeker de gelegenheid had gekregen opmerkingen te maken of om een onderhoud met de tweede beoordelaar te verzoeken (r.o. 19).

De vordering tot nietigverklaring

Tot staving van zijn beroep voert verzoeker twee middelen aan.

Het eerste middel: te late opstelling van het beoordelingsrapport

Anders dan verzoeker stelt, is het in de Mededelingen van de administratie nr. 68/93 van 9 juli 1993 gepubliceerde besluit waarbij de termijn voor de opstelling van de beoordelingsrapporten is bepaald op 1 november 1993 voor de eerste beoordelaars en op 1 januari 1994 voor de tweede beoordelaars, niet onwettig. Ofschoon volgens artikel 43 van het Statuut in samenhang met de artikelen 1 en 11 van de algemene uitvoeringsbepalingen om de twee jaar een beoordelingsrapport moet worden opgesteld en dit beoordelingsrapport „op 1 juli moet worden opgesteld”, beschikt de administratie na het verstrijken van de in de algemene uitvoeringsbepalingen gestelde termijn immers nog over een redelijke termijn om het beoordelingsrapport op te stellen. De in het onderhavige geval in acht genomen termijnen zijn redelijk, met name gelet op de eisen die in de algemene uitvoeringsbepalingen en de gids voor de beoordeling aan de beoordelingsprocedure worden gesteld (r.o. 32).

Referentie: Gerecht 1 december 1994, Ditterich/Commissie, T-79/92, JurAmbt. blz II-907 r.o. 72

Vervolgens kan de na 19 mei 1995 ontstane vertraging bij de opstelling van het beoordelingsrapport niet in aanmerking worden genomen. Aangezien verzoeker overeenkomstig de gids voor de beoordeling heeft verzocht, de zaak aan het beoordelingscomité voor te leggen, kan de extra vertraging die daaruit is voortgevloeid, immers niet aan de administratie worden toegerekend (r.o. 33).

Referentie: Hof 15 maart 1989, Bevan/Commissie, 140/87, Jurispr. blz. 701

Behoudens in uitzonderlijke omstandigheden kan een beoordelingsrapport evenwel niet om de enkele reden dat het in strijd met artikel 43 van het Statuut te laat is opgesteld, nietig worden verklaard. Indien een beoordelingsrapport immers nietig zou kunnen worden verklaard om de enkele reden dat het te laat is opgesteld, zou enerzijds na een bepaalde termijn geen beoordelingsrapport meer kunnen worden opgesteld, en anderzijds het beoordelingsrapport dat in de plaats van het nietig verklaarde rapport moet komen, in geen geval minder tardief kunnen zijn dan het eerste (r.o. 34).

Referentie: Gerecht 26 oktober 1994, Marcato/Commissie, T-18/93, JurAmbt. blz. II-681, r.o. 36; Gerecht 1 december 1994, Schneider/Commissie, T-54/92, JurAmbt. blz. II-887, r.o. 26 en 27; Gerecht 18 juni 1996, Vela Palacios/ESC, T-150/94, JurAmbt. blz. II-877, r.o. 52

Al kan de vertraging bij de opstelling van een beoordelingsrapport in voorkomend geval voor de betrokken ambtenaar een recht op vergoeding doen ontstaan, zij kan in geen geval de geldigheid van het beoordelingsrapport aantasten en bijgevolg ook geen grond voor nietigverklaring opleveren (r.o. 35).

Referentie: Hof 16 december 1987, Turner/Commissie, 178/86, Jurispr. blz. 5367, r.o. 8 en 9; Hof 9 februari 1988, Picciolo/Commissie, 1/87, Jurispr. blz. 711, r.o. 32; Bevan/Commissie, reeds aangehaald; Gerecht 24 januari 1991, Latham/Commissie, T-63/89, Jurispr. blz. II-19, r.o. 15

Het tweede middel: onregelmatigheid van de procedure

In het onderhavige geval is de bij de opstelling van de eerste versie van het beoordelingsrapport in november 1994 begane onregelmatigheid achteraf daadwerkelijk hersteld. Bijgevolg kan die onregelmatigheid niet worden geacht de geldigheid aan te tasten van de 6 november 1995 gedateerde definitieve versie van het beoordelingsrapport, die het voorwerp is van het onderhavige beroep. Hetzelfde geldt voor het feit dat de eerste beoordelaar de versie van 19 mei 1995 als „geraadpleegde persoon” heeft ondertekend (r.o. 45).

Referentie: Picciolo/Commissie, reeds aangehaald, r.o. 25

De vordering tot schadevergoeding

De ontvankelijkheid van het beroep

Ingevolge de artikelen 90 en 91 van het Statuut is voor de ontvankelijkheid van een beroep in rechte van een ambtenaar tegen de instelling waartoe hij behoort, in beginsel vereist, dat de in die artikelen bedoelde voorafgaande administratieve procedure regelmatig is verlopen. Deze regels zijn van openbare orde en partijen kunnen zich er niet aan onttrekken. Volgens artikel 113 van het Reglement voor de procesvoering kan het Gerecht in iedere stand van het geding ambtshalve middelen van niet-ontvankelijkheid die van openbare orde zijn, in behandeling nemen (r.o. 54).

Referentie: Gerecht 11 mei 1992, Whitehead/Commissie, T-34/91, Jurispr. blz. II-1723, r.o. 18 en 19

Volgens artikel 91, lid 2, van het Statuut is een beroep op het Gerecht slechts ontvankelijk indien tevoren bij het tot aanstelling bevoegd gezag een klacht in de zin van artikel 90, lid 2, van het Statuut is ingediend binnen de in dat artikel gestelde termijn, en op deze klacht een uitdrukkelijk of stilzwijgend besluit tot afwijzing is genomen. Artikel 90, lid 2, van het Statuut bepaalt, dat een ambtenaar bij het tot aanstelling bevoegd gezag een klacht kan indienen tegen een besluit waardoor hij zich bezwaard acht, hetzij omdat dit gezag een besluit heeft genomen, dan wel omdat het geen, bij het Statuut verplichte maatregel heeft genomen. Een bezwarend besluit kan onder meer bestaan in de stilzwijgende of uitdrukkelijke afwijzing van een verzoek dat de ambtenaar overeenkomstig artikel 90, lid 1, van het Statuut bij het tot aanstelling bevoegd gezag had ingediend (r.o. 55).

Wanneer het bezwarend besluit een beoordelingsrapport is, kan de ambtenaar evenwel, in afwijking van de procedure van de artikelen 90 en 91 van het Statuut, rechtstreeks bij de gemeenschapsrechter een beroep tot nietigverklaring van het betrokken rapport instellen. Deze afwijking vindt haar rechtvaardiging in het feit, dat het beoordelingsrapport de vrij geformuleerde mening van de beoordelaars en niet de beoordeling van het tot aanstelling bevoegd gezag bevat. Om analoge redenen als die welke het Hof heeft aanvaard met betrekking tot besluiten van jury's van vergelijkende onderzoeken, die naar hun aard door het tot aanstelling bevoegd gezag niet kunnen worden geannuleerd of gewijzigd, is de voorafgaande indiening van een klacht in de zin van artikel 90, lid 2, van het Statuut derhalve geen noodzakelijke voorwaarde om een beroep in rechte te kunnen instellen (r.o. 56).

Referentie: Hof 3 juli 1980, Grassi/Raad, 6/79 en 97/79, Jurispr. blz. 2141; Gerecht 16 juli 1992, Della Pietra/Commissie, T-1/91, Jurispr. blz. II-2145, r.o. 23; Gerecht 26 september 199ó! Maurissen/Rekenkamer, T-192/94, JurAmbt. blz. II-1229, r.o. 22

In het stelsel van beroepswegen dat door de artikelen 90 en 91 van het Statuut is ingesteld, is een beroep tot schadevergoeding, dat ten opzichte van het beroep tot nietigverklaring een zelfstandige beroepsweg vormt, slechts ontvankelijk indien het door een precontentieuze procedure overeenkomstig de statutaire bepalingen is voorafgegaan. Deze procedure verschilt naargelang de schade waarvan vergoeding is gevraagd, voortvloeit uit een bezwarend besluit in de zin van artikel 90, lid 2, van het Statuut, dan wel uit een gedraging van de administratie zonder besluitkarakter. In het eerste geval staat het aan de betrokkene, binnen de gestelde termijn bij het tot aanstelling bevoegd gezag een klacht in te dienen tegen het betrokken besluit. In het tweede geval daarentegen moet de administratieve procedure beginnen met het indienen van een verzoek tot schadevergoeding in de zin van artikel 90, lid 1, van het Statuut en in voorkomend geval worden voortgezet met een klacht tegen het besluit houdende afwijzing van het verzoek (r.o. 57).

Referentie: Gerecht 28 juni 1996, Y/Hof van Justitie, T-500/93, JurAmbt. blz. II-977, r.o. 64

Slechts wanneer er een rechtstreeks verband bestaat tussen het beroep tot nietigverklaring en het beroep tot schadevergoeding, is dit laatste als accessorium van het beroep tot nietigverklaring ontvankelijk zonder dat het per se moet zijn voorafgegaan door een verzoek aan het tot aanstelling bevoegd gezag om de gestelde schade te vergoeden en door een klacht waarmee de gegrondheid van de stilzwijgende of uitdrukkelijke afwijzing van het verzoek wordt betwist. Wanneer de gestelde schade niet het gevolg is van een handeling waarvan nietigverklaring wordt gevorderd, maar van een aantal fouten en nalatigheden die de administratie worden verweten, moet de precontentieuze procedure daarentegen dwingend aanvangen met een verzoek aan het tot aanstelling bevoegd gezag om die schade te vergoeden (r.o. 58).

Referentie: Y/Hof van Justitie, reeds aangehaald, r.o. 66

De precontentieuze procedure heeft tot doel, het tot aanstelling bevoegd gezag instaat te stellen met voldoende nauwkeurigheid kennis te nemen van de bezwaren van de belanghebbende alvorens een beroep in rechte wordt ingesteld, en een minnelijke schikking van de geschillen tussen ambtenaren of personeelsleden van de. Gemeenschappen en de instellingen mogelijk te maken (r.o. 64).

Referentie:Gerecht 16 december 1993, Moat/Commissie, T-58/92, Jurispr. blz. II-1443, r.o. 39; Gerecht 12 maart 1996, Weir/Commissie, T-361/94, JurAmbt. blz. II-381, r.o. 27 en 28

In het onderhavige geval is de vordering tot schadevergoeding uitsluitend op de tardieve opstelling van het beoordelingsrapport gebaseerd en heeft geen enkel middel tevens betrekking op de inhoud van dat rapport. In die omstandigheden stond niets eraan in de weg, dat het tot aanstelling bevoegd gezag de gegrondheid van de vordering zelf zou beoordelen en in voorkomend geval de zaak minnelijk zou regelen alvorens een beroep zou worden ingesteld. Verzoeker toestaan, een dergelijk beroep tot schadevergoeding in te stellen zonder voorafgaande precontentieuze procedure, zou derhalve niet in overeenstemming zijn met het doel van de artikelen 90 en 91 van het Statuut. In het door het Statuut gecreëerde stelsel van beroepswegen staat het in de eerste plaats aan het tot aanstelling bevoegd gezag, een dergelijke vordering te beoordelen in het kader van de in het Statuut voorziene precontentieuze procedure (r.o. 65 en 66).

De door verzoeker aangevoerde samenhang tussen het beroep tot nietigverklaring en het beroep tot schadevergoeding is geen voldoende grond voor de ontvankelijkheid van het beroep tot schadevergoeding wanneer de precontentieuze procedure volledig achterwege is gelaten (r.o. 67).

Uit het voorgaande volgt, dat de vordering tot schadevergoeding niet-ontvankelijk moet worden verklaard.

Ten overvloede zij hieraan toegevoegd, dat verzoeker niet heeft aangetoond dat de tardieve opstelling van het omstreden beoordelingsrapport hem materiële schade heeft berokkend. Hij heeft evenmin aangetoond, dat hij een „kans” om te worden bevorderd „heeft verloren”. Hij stond op de bevorderingslij sten voor de betrokken bevorderingsronden en het enkele ontbreken van een beoordelingsrapport bewijst niet afdoende, dat het tot aanstelling bevoegd gezag bij de vergelijking van de verdiensten van de belanghebbende ambtenaren zijn beoordelingsbevoegdheid heeft overschreden (r.o. 71 en 72).

Wat de morele schade betreft, kon de enkele omstandigheid dat verzoeker voldeed aan alle voorwaarden om te worden bevorderd, bij de betrokkene geen gewettigd vertrouwen doen ontstaan (r.o. 73).

Referentie: Gerecht 6 juni 1996, Baiwir/Commissie, T-262/94, JurAmbt. blz. II-739, r.o. 67

Wat betreft de morele schade voortvloeiend uit de onzekerheid en de ongerustheid die het niet bezitten van een regelmatig en volledig persoonsdossier bij verzoeker zou hebben teweeggebracht, deze schade is pas in repliek aangevoerd en door verzoeker niet nader gestaafd, althans niet voor de periode tot november 1994 (r.o. 74).

In die omstandigheden, en gelet op het feit dat verzoeker zich nog in een beginfase van zijn loopbaan bevindt, vormt de in het onderhavige arrest gedane vaststelling van het reeds door het beoordelingscomité gelaakte slechte beheer van zijn persoonsdossier door verweerder, in elk geval een passend herstel voor de door verzoeker gestelde morele schade (r.o. 75).

Dictum:

Het beroep wordt verworpen.