Gevoegde zaken C‑162/01 P en C‑163/01 P

Edouard Bouma en Bernard M. J. B. Beusmans

tegen

Raad van de Europese Unie

en

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Beroep tot schadevergoeding – Niet-contractuele aansprakelijkheid – Melk – Extra heffing – Referentiehoeveelheid – Producenten die verbintenis tot niet-levering zijn aangegaan – SLOM 1983-producenten – Niet-hervatten van productie na afloop van verbintenis”

Samenvatting van het arrest

1. Landbouw – Gemeenschappelijke ordening van markten – Melk en zuivelproducten – Extra heffing op melk – Toekenning van referentiehoeveelheden die van heffing zijn vrijgesteld – Producenten die hun leveringen hebben opgeschort op grond van stelsel van premies voor niet in handel brengen of omschakeling – Toekenning van specifieke referentiehoeveelheid – Beperking van kring van begunstigden door vaststelling a posteriori van uiterste datum voor einde van niet-leverings‑ of omschakelingsperiode – Toelaatbaarheid – Keuze van datum waardoor producenten worden uitgesloten wier verbintenis in loop van referentiejaar, maar vóór die datum is verstreken – Vertrouwensbeginsel – Schending

(Verordeningen van de Raad nr. 1078/77 en nr. 857/84, art. 2 en 3 bis, lid 1)

2. Landbouw – Gemeenschappelijke ordening van markten – Melk en zuivelproducten – Extra heffing op melk – Toekenning van referentiehoeveelheden die van heffing zijn vrijgesteld – Producenten die hun leveringen hebben opgeschort op grond van stelsel van premies voor niet in handel brengen of omschakeling – Schadevergoeding – Voorwaarden

(Verordeningen nrs. 1078/77, 857/84 en 2187/93 van de Raad)

3. Niet-contractuele aansprakelijkheid – Voorwaarden – Onrechtmatige gedraging van instellingen – Melkproducenten aan wie in kader van extra-heffingregeling referentiehoeveelheden zijn onthouden nadat zij hun leveringen hadden opgeschort uit hoofde van stelsel van premies voor niet in handel brengen – Noodzaak om voornemen aan te tonen, melkproductie te hervatten na afloop van verbintenis tot niet in handel brengen

(Art. 288, tweede alinea, EG; verordeningen nrs. 1078/77 en 857/84 van de Raad)

1. In het kader van de toekenning van de van de extra heffing op melk vrijgestelde referentiehoeveelheden mocht de gemeenschapswetgever voor het einde van de niet-leveringsperiode een uiterste datum invoeren om de producenten die gedurende het gehele of een gedeelte van het referentiejaar om andere redenen dan een niet-leveringsverbintenis geen melk hadden geleverd, van artikel 3 bis van verordening nr. 857/84, zoals gewijzigd bij verordening nr. 764/89, uit te sluiten.

Alleen ten aanzien van producenten die een gewettigd vertrouwen zouden kunnen stellen in hervatting van hun productie, mocht een dergelijke uiterste datum niet zodanig worden vastgesteld dat als gevolg daarvan de producenten die ter uitvoering van de uit hoofde van verordening nr. 1078/77 aangegane verbintenis gedurende het gehele of een gedeelte van het referentiejaar geen melk hadden geleverd, van artikel 3 bis van verordening nr. 857/84 werden uitgesloten.

(cf. punten 50‑51)

2. Daar bij verordening nr. 1639/91 tot wijziging van verordening nr. 857/84 niet wordt vastgesteld onder welke voorwaarden een producent die een niet-leverings‑ of omschakelingsverbintenis is aangegaan, schadevergoeding kan vorderen, en de vergoeding uit hoofde van verordening nr. 2187/93 op zichzelf staat, aangezien het met deze verordening ingevoerde stelsel een alternatief vormt voor de rechterlijke beslechting van het geschil en een extra weg opent voor het verkrijgen van schadevergoeding, kunnen de voorwaarden waaronder producenten in hun hoedanigheid van producenten die een niet-leverings‑ of omschakelingsverbintenis zijn aangegaan, schadevergoeding kunnen vorderen, alleen voortvloeien uit de uitlegging die het Hof aan de voorschriften op dit gebied heeft gegeven.

(cf. punt 72)

3. Voor de aansprakelijkheid van de Gemeenschap voor schade die aan bepaalde melkproducenten is veroorzaakt ten gevolge van de toepassing van verordening nr. 857/84, zoals gewijzigd bij verordening nr. 764/89, is vereist dat de producenten hun voornemen om de melkproductie na afloop van hun niet-leveringsverbintenis te hervatten, duidelijk kenbaar hebben gemaakt.

Bijgevolg moeten de betrokken producenten na afloop van hun uit hoofde van verordening nr. 1078/77 aangegane verbintenis hun voornemen kenbaar maken om de melkproductie te hervatten door weer met die productie te beginnen of althans door maatregelen daartoe te treffen, zoals het doen van investeringen en het verrichten van reparaties of van onderhoudswerkzaamheden aan de voor die productie benodigde installaties.

(cf. punten 89‑90)