Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Handelingen van de instellingen – Keuze van rechtsgrondslag – Criteria – Handeling betreffende mengvoeders – Maatregel die rechtstreeks bijdraagt tot bescherming van volksgezondheid – Vaststelling op grondslag van artikel 152, lid 4, sub b, EG – Wettigheid

(Art. 152, lid 4, sub b, EG; richtlijn 2002/2 van het Europees Parlement en de Raad)

2. Bescherming van volksgezondheid – Mengvoeders – Richtlijn 2002/2 – Doel van bescherming van volksgezondheid – Objectief gerechtvaardigd verschil in behandeling

(Art. 152, lid 1, EG; richtlijn 2002/2 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, punt 1, sub b, en punt 4)

3. Bescherming van volksgezondheid – Mengvoeders – Richtlijn 2002/2 – Evenredigheidsbeginsel – Verplichting voor fabrikanten om klanten exacte samenstelling van voeder mee te delen – Schending – Verplichting om percentages van bestanddelen van voeder te vermelden – Schending – Geen

(Richtlijn 2002/2 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, punt 1, sub b, en punt 4)

4. Bescherming van volksgezondheid – Mengvoeders – Richtlijn 2002/2 – Toepassing – Voorwaarde – Vaststelling van positieve lijst van voedermiddelen met hun specifieke namen – Geen

(Richtlijn 2002/2 van het Europees Parlement en de Raad, overweging 10)

5. Handelingen van de instellingen – Toekenning van opschorting van tenuitvoerlegging van gemeenschapshandeling door nationale rechter – Prejudiciële verwijzing naar Hof ter beoordeling van geldigheid – Bevoegdheid van administratieve autoriteiten van andere lidstaten om in afwachting van arrest van Hof tenuitvoerlegging van die handeling op te schorten – Geen

Samenvatting

1. In het kader van het stelsel van bevoegdheden van de Gemeenschap moet de keuze van de rechtsgrondslag van een handeling berusten op objectieve gegevens, die voor rechterlijke toetsing vatbaar zijn. Tot die gegevens behoren met name het doel en de inhoud van de handeling. Richtlijn 2002/2 betreffende het verkeer van mengvoeders, is gebaseerd op artikel 152, lid 4, sub b, EG, dat de vaststelling mogelijk maakt van maatregelen op veterinair en fytosanitair gebied die rechtstreeks gericht zijn op de bescherming van de volksgezondheid. Uit onderzoek van de overwegingen van deze richtlijn blijkt dat de gemeenschapswetgever met de vaststelling van de bepalingen betreffende de vermelding van de bestanddelen van diervoeders in artikel 1, punt 1, sub b, en punt 4 wilde tegemoetkomen aan de noodzaak om over meer gedetailleerde informatie te beschikken inzake de vermelding van de bestanddelen van diervoeders, om met name de traceerbaarheid van mogelijk besmette voedermiddelen te verzekeren en om de betrokken partijen voedermiddelen op het spoor te komen, wat de volksgezondheid ten goede zal komen. Deze bepalingen kunnen dus rechtstreeks bijdragen tot de verwezenlijking van het doel van bescherming van de volksgezondheid en konden dus geldig worden vastgesteld op de grondslag van artikel 152, lid 4, sub b, EG.

(cf. punten 54‑57, 60)

2. Het door richtlijn 2002/2 betreffende het verkeer van mengvoeders beoogde doel, namelijk de bescherming van de volksgezondheid, zou een eventueel verschil in behandeling kunnen rechtvaardigen, met name gelet op de uit artikel 152, lid 1, EG voortvloeiende verplichting om bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Gemeenschap een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid te verzekeren. Zelfs al zou kunnen worden aangetoond dat dermate restrictieve maatregelen als die van artikel 1, punt 1, sub b, en punt 4, van deze richtlijn eveneens gerechtvaardigd zijn in sectoren waarin die maatregelen nog niet zijn getroffen, zoals de sector levensmiddelen voor menselijke consumptie, dan nog zou dit een onvoldoende reden zijn om aan te nemen dat de maatregelen die zijn vastgesteld in de sector waarvoor de betrokken gemeenschapsmaatregelen gelden, niet rechtmatig zijn wegens het discriminerende karakter ervan. Was dat anders, dan zou het niveau van bescherming van de volksgezondheid worden aangepast aan de minst beschermende regeling die er bestaat.

(cf. punten 64‑65)

3. Artikel 1, punt 1, sub b, van richtlijn 2002/2 betreffende het verkeer van mengvoeders, dat de fabrikanten van mengvoeders verplicht om op verzoek van de klant de exacte samenstelling van een voeder mee te delen, is, gelet op het evenredigheidsbeginsel, ongeldig. Deze verplichting doet immers ernstig afbreuk aan de economische belangen van de fabrikanten, aangezien zij hierdoor gedwongen zijn de formules van de samenstelling van hun producten te onthullen, met het gevaar dat die producten als voorbeeld worden gebruikt, eventueel door de klanten zelf, en dat zij niet kunnen profiteren van de investeringen die zij op het gebied van onderzoek en vernieuwing hebben gedaan.

Een dergelijke verplichting kan niet worden gerechtvaardigd door het beoogde doel van bescherming van de gezondheid en gaat kennelijk verder dan hetgeen noodzakelijk is om dat doel te bereiken. Om te beginnen staat deze verplichting los van enig probleem van besmetting van voedermiddelen en moet daaraan louter op verzoek van de klant worden voldaan. Bovendien zou door de vermelding, op het etiket, van percentages binnen gewichtspercentageklassen normaliter moeten kunnen worden bepaald welk voeder mogelijk besmet is, teneinde op grond van het aangegeven gewicht te beoordelen welk gevaar ervan uitgaat en eventueel te beslissen om het voorlopig terug te halen in afwachting van de resultaten van laboratoriumonderzoeken, of om de tracering van het product door de betrokken overheidsinstanties mogelijk te maken. Ten slotte, los van de controleprocedures betreffende de voedselveiligheid die zijn ingevoerd in het kader van verordening nr. 178/2002, die op dezelfde dag is vastgesteld als richtlijn 2002/2, bepaalt artikel 1, punt 5, van laatstgenoemde richtlijn dat de mengvoederfabrikanten verplicht zijn de met de officiële controles belaste instanties op verzoek elk document ter beschikking te stellen dat verband houdt met de samenstelling van de voeders die bestemd zijn om in het verkeer te worden gebracht, en aan de hand waarvan de betrouwbaarheid van de informatie op het etiket kan worden gecontroleerd.

Artikel 1, punt 4, van die richtlijn, dat de verplichting bevat om binnen gewichtspercentageklassen de percentages van de bestanddelen van een voeder aan te geven, is daarentegen niet in strijd met het evenredigheidsbeginsel, aangezien deze verplichting in het kader van de ruime beoordelingsvrijheid die de gemeenschapswetgever op dit gebied is toegekend een maatregel vormt die geschikt is om bij te dragen tot het doel van bescherming van de gezondheid van mens en dier. Die verplichting maakt het immers mogelijk om vast te stellen welke bestanddelen van een voeder mogelijk besmet zijn, zonder de resultaten van laboratoriumonderzoeken af te wachten, en dat voeder snel aan de consumptie te onttrekken.

(cf. punten 69, 76, 82‑86, dictum 3)

4. Richtlijn 2002/2, betreffende het verkeer van mengvoeders, moet aldus worden uitgelegd dat de toepassing ervan niet afhankelijk is van de vaststelling van de positieve lijst van grondstoffen met hun specifieke namen als bedoeld in overweging 10 van die richtlijn.

Uit de bewoordingen van deze overweging volgt immers dat het slechts om een wens van de gemeenschapswetgever kan gaan dat een voorstel voor een positieve lijst van grondstoffen wordt geformuleerd. Er wordt immers slechts gesproken van de uitvoering van een haalbaarheidsstudie, de opstelling van een verslag en de indiening van een passend voorstel waarin de conclusies van dit verslag zijn verdisconteerd. Voorts is de inhoud van deze overweging niet overgenomen in de bepalingen van de richtlijn en blijkt uit onderzoek van die richtlijn geenszins dat de uitvoering ervan afhankelijk zou zijn van de vaststelling van die positieve lijst. Meer in het bijzonder blijkt niet dat zonder een dergelijke lijst niet aan de etiketteringverplichting kan worden voldaan noch dat door de intrekking van richtlijn 91/357 tot vaststelling van de categorieën van ingrediënten die mogen worden gebruikt voor het etiketteren van mengvoeders voor andere dieren dan huisdieren, de uitvoering van richtlijn 2002/2 onmogelijk is geworden, aangezien de fabrikanten bij gebreke van een communautaire of zelfs een nationale regeling ter zake de gebruikelijke specifieke benamingen van de voedermiddelen kunnen gebruiken.

(cf. punten 95‑98, dictum 4)

5. Zelfs wanneer een rechterlijke instantie van een lidstaat heeft vastgesteld dat is voldaan aan de voorwaarden waaronder zij de tenuitvoerlegging van een gemeenschapshandeling kan opschorten, in het bijzonder wanneer de vraag van de geldigheid van die handeling reeds aan het Hof is voorgelegd, zijn de bevoegde nationale overheidsinstanties van de overige lidstaten niet bevoegd om die handeling op te schorten totdat het Hof van Justitie over de geldigheid ervan heeft beslist. Het staat immers alleen aan de nationale rechter om, rekening houdend met de bijzondere omstandigheden van de bij hem aanhangige zaak, na te gaan of wordt voldaan aan de voorwaarden voor toekenning van voorlopige maatregelen.

De samenhang van het stelsel van voorlopige rechtsbescherming verlangt immers dat de nationale rechter opschorting van de tenuitvoerlegging van een nationale bestuurshandeling kan gelasten, die is gebaseerd op een gemeenschapsverordening waarvan de wettigheid wordt betwist. De uniforme toepassing van het gemeenschapsrecht, een fundamenteel vereiste van de communautaire rechtsorde, brengt echter mee dat voor de opschorting van de tenuitvoerlegging van op een gemeenschapsverordening gebaseerde bestuurshandelingen, die met name ter zake van de indiening en de instructie van het verzoek door het nationale procesrecht wordt beheerst, in alle lidstaten in elk geval uniforme voorwaarden dienen te gelden, die dezelfde zijn als die welke voor het kort geding voor het Hof gelden. Teneinde na te gaan of wordt voldaan aan de voorwaarden van spoedeisendheid en het gevaar van ernstige en onherstelbare schade, dient de kortgedingrechter de bijzondere omstandigheden van ieder afzonderlijk geval te onderzoeken en de elementen te beoordelen aan de hand waarvan kan worden vastgesteld, of de onverwijlde tenuitvoerlegging van de handeling waaromtrent voorlopige maatregelen worden gevraagd, voor de verzoeker onomkeerbare nadelen meebrengt, die niet kunnen worden hersteld indien de gemeenschapshandeling ongeldig wordt verklaard. Als rechter die in het kader van zijn bevoegdheid het gemeenschapsrecht moet toepassen en derhalve gehouden is de volle werking van het gemeenschapsrecht te waarborgen, dient de nationale rechter bij wie een verzoek om een voorlopige maatregel is ingediend, rekening te houden met de afbreuk die de maatregel in kort geding kan doen aan de rechtsregeling die een gemeenschapshandeling in de gehele Gemeenschap tot stand heeft gebracht. Hij dient enerzijds het cumulatief effect dat ontstaat indien tal van rechters om dezelfde redenen eveneens maatregelen in kort geding treffen, en anderzijds de specifieke situatie die de verzoeker van de andere betrokken marktdeelnemers onderscheidt, in aanmerking te nemen. In het bijzonder wanneer de maatregelen in kort geding financiële risico’s voor de Gemeenschap kunnen meebrengen, dient de nationale rechter de mogelijkheid te hebben om van de verzoeker toereikende zekerheden te verlangen.

Nationale overheidsinstanties kunnen echter geen voorlopige maatregelen vaststellen met inachtneming van de daarvoor door het Hof gestelde voorwaarden. Om te beginnen kan de status zelf van die instanties in het algemeen niet garanderen dat zij evenveel onafhankelijkheid en onpartijdigheid aan de dag leggen als de nationale rechterlijke instanties. Evenzo is niet zeker dat voor dergelijke instanties de tegenspraak geldt die kenmerkend is voor het gerechtelijk debat en waardoor de argumenten van de verschillende partijen kunnen worden gehoord alvorens bij de vaststelling van een besluit de relevante belangen worden afgewogen.

(cf. punten 103‑109, 111, dictum 5)