Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Mededinging – Administratieve procedure – Verplichtingen van Commissie – Inachtneming van redelijke termijn – Schending – Gevolgen

(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 41, lid 1; verordening nr. 17 van de Raad)

2. Mededinging – Administratieve procedure – Verplichtingen van Commissie – Inachtneming van beginsel van vermoeden van onschuld – Draagwijdte

3. Mededinging – Administratieve procedure – Toegang tot dossier – Doel – Eerbiediging van rechten van verdediging – Schending – Gevolgen

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 19, lid 1; verordening nr. 99/63 van de Commissie, art. 3 en 7-9)

4. Mededinging – Mededingingsregelingen – Aanmelding – Gevolgen – Werkingssfeer – Overeenkomsten met zelfde inhoud als regelmatig aangemelde overeenkomst – Verzwaring of uitbreiding van beperkingen of invoering van nieuwe beperkingen – Nieuwe formele aanmelding vereist

(Verordening nr. 17 van de Raad)

5. Mededinging – Mededingingsregelingen – Aantasting van mededinging – Stelsel van selectieve distributie – Bedingen die passieve verkopen door erkende distributeurs verbieden – Onrechtmatigheid

(Art. 81, lid 1, EG)

6. Mededinging – Gemeenschapsregels – Toepassing door Commissie – Autonomie ten opzichte van toepassing van vergelijkbare nationale regels door nationale instantie

(Art. 81 EG en 82 EG)

7. Mededinging – Mededingingsregelingen – Aantasting van mededinging –Beoordelingscriteria – Mededingingbeperkend doel – Vaststelling toereikend

(Art. 81, lid 1, EG)

8. Mededinging – Mededingingsregelingen – Stelsel van selectieve distributie – Beperking van prijsconcurrentie – Draagwijdte

(Art. 81, lid 1, EG)

9. Mededinging – Mededingingsregelingen – Verbod – Ontheffing – Voorwaarden – Bewijslast – Cumulatief karakter van voorwaarden voor ontheffing

(Art. 81, lid 3, EG)

10. Mededinging – Mededingingsregelingen – Verbod – Groepsvrijstelling – Verordening nr. 123/85 – Verordening nr. 1475/95 – Werkingssfeer – Bouwmachines – Daarvan uitgesloten

(Verordeningen van de Commissie nr. 123/85, art. 1, en nr. 1475/95, art. 1)

11. Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Criteria – Zwaarte van inbreuken – Rechterlijke toetsing

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15, lid 2)

12. Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Beoordelingsvrijheid van Commissie – Vergelijking van gegevens van verschillende zaken – Indicatief – Vergelijking op basis van omzetcijfer – Bedrag van aan verschillende ondernemingen opgelegde geldboeten dat overeenstemt met verschillende percentages van hun respectieve omzetten – Schending van gelijkheidsbeginsel – Geen

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15, lid 2)

Samenvatting

1. De inachtneming van een redelijke termijn bij het voeren van administratieve procedures op het gebied van het mededingingsbeleid is een algemeen beginsel van gemeenschapsrecht waarvan de gemeenschapsrechter de eerbiediging verzekert en dat in artikel 41, lid 1, van het op 7 december 2000 te Nice afgekondigde Handvest van de grondrechten van de Europese Unie als een onderdeel van het recht op behoorlijk bestuur is opgenomen.

De schending van het beginsel van de redelijke termijn rechtvaardigt evenwel alleen dan de nietigverklaring van een beschikking die aan het einde van een administratieve mededingingsprocedure is gegeven, wanneer zij ook een schending van de rechten van verdediging van de betrokken onderneming impliceert. Wanneer niet is aangetoond dat de betrokken onderneming zich door het overdreven lange tijdsverloop minder doeltreffend heeft kunnen verdedigen, heeft de niet-inachtneming van het beginsel van een redelijke termijn immers geen gevolgen voor de geldigheid van de administratieve procedure.

(cf. punten 36, 40)

2. Het vermoeden van onschuld maakt deel uit van de communautaire rechtsorde en is van toepassing op procedures betreffende inbreuken op de voor ondernemingen geldende mededingingsregels die tot het opleggen van geldboeten of dwangsommen kunnen leiden.

Het loutere feit dat de Commissie achtereenvolgens twee mededelingen van punten van bezwaar heeft vastgesteld, betekent nog niet dat het vermoeden van onschuld is geschonden. Bovendien zou de Commissie slechts kunnen worden verweten dat zij van een algemeen vermoeden van schuld van de betrokken onderneming is uitgegaan, indien haar feitelijke vaststellingen in de beschikking niet werden geschraagd door de bewijselementen die zij heeft aangevoerd.

(cf. punten 50, 53)

3. De toegang tot het dossier is een van de procedurele waarborgen ter bescherming van de rechten van de verdediging. Schending van het recht van toegang tot het dossier van de Commissie in de procedure voorafgaand aan de vaststelling van een mededingingsbeschikking, kan in beginsel tot nietigverklaring van die beschikking leiden wanneer de rechten van de verdediging van de betrokken onderneming zijn geschonden. Die schending wordt in een dergelijk geval niet goedgemaakt door het enkele feit dat de toegang mogelijk is geworden tijdens de procedure in rechte waarin het beroep tot nietigverklaring van deze beschikking is behandeld. Wanneer in dit stadium toegang is gegeven, behoeft de betrokken onderneming niet aan te tonen dat, indien zij toegang tot de niet-overgelegde documenten had gekregen, de beschikking van de Commissie anders zou hebben geluid, doch enkel dat zij die stukken voor haar verdediging had kunnen gebruiken.

(cf. punt 64)

4. De aanmelding heeft slechts gevolgen voor door dezelfde onderneming gesloten overeenkomsten met dezelfde inhoud. Het gebruik van het formulier A/B is verplicht en vormt een wezenlijke voorwaarde voor de geldigheid van de aanmelding; een nieuwe aanmelding moet worden verricht in geval van verzwaring of uitbreiding van de beperkingen, en a fortiori in geval van invoering van nieuwe beperkingen. Alleen in het specifieke geval van een vernieuwing van een verzoek om ontheffing kan worden volstaan met de toezending van het verzoek om vernieuwing tezamen met de wijzigingen, zonder dat een nieuwe formele aanmelding is vereist.

(cf. punt 79)

5. Een in het kader van een systeem van disctributieovereenkomsten opgelegde beperking op de passieve verkopen door erkende distributeurs, waarbij het dezen onmogelijk wordt gemaakt of wordt ontraden om te verkopen, niet alleen aan niet-erkende distributeurs, maar ook aan erkende distributeurs buiten hun verkoopgebied en aan eindgebruikers, heeft tot doel en tot gevolg de afzetgebieden te beperken en de markten op te splitsen en is verboden door artikel 81, lid 1, sub b en c, EG.

(cf. punt 85)

6. Eventuele punten van overeenkomst tussen het mededingingsrecht van een lidstaat en het stelsel van de artikelen 81 EG en 82 EG kunnen in geen geval afdoen aan de autonomie waarover de Commissie bij de toepassing van deze bepalingen beschikt, noch haar ertoe verplichten om zich op hetzelfde standpunt te plaatsen als de instanties die met de toepassing van die nationale wettelijke regeling zijn belast.

(cf. punt 93)

7. De omstandigheid dat aan een beding van een overeenkomst dat ertoe strekt de mededinging te beperken, door de contractpartijen geen uitvoering is gegeven, is niet voldoende om dit beding aan het verbod van artikel 81, lid 1, EG te onttrekken.

(cf. punt 103)

8. Een beperking van de prijsconcurrentie is inherent aan een selectief distributiesysteem. Wederverkopers mogen niet worden verplicht om bepaalde prijzen toe te passen, maar bij ontbreken van onderling afgestemde feitelijke gedragingen met het oog op de daadwerkelijke toepassing van adviesprijzen, beperkt de mededeling van dergelijke prijzen de mededinging niet, evenmin als de toepassing van een passende winstmarge voor de wederverkopers. Daarentegen moet wél worden opgetreden tegen een toenemende verstarring van de prijsstructuur, die een doeltreffende prijsconcurrentie kan verhinderen.

(cf. punt 131)

9. Het staat aan de onderneming die krachtens artikel 81, lid 3, EG een verzoek om ontheffing indient, om aan de hand van bewijsmateriaal aan te tonen dat een ontheffing economisch gerechtvaardigd is en te bewijzen dat zij voldoet aan de vier voorwaarden van deze bepaling, die cumulatief zijn. Zij dient eveneens aan te tonen dat de mededingingsbeperkingen voldoen aan de doelstellingen van artikel 81, lid 3, EG en dat deze doelstellingen niet zonder invoering van deze beperkingen kunnen worden bereikt.

(cf. punt 162)

10. Verordening nr. 123/85 betreffende de toepassing van artikel [81], lid 3, [EG] op groepen afzet- en klantenserviceovereenkomsten inzake motorvoertuigen verwijst volgens de bewoordingen van artikel 1 ervan naar „bepaalde, voor het gebruik op de openbare weg bestemde drie- of meerwielige motorvoertuigen”; verordening nr. 1475/95, waarbij verordening nr. 123/85 wordt vervangen, voegt hieraan toe dat deze voertuigen nieuw moeten zijn. Verordeningen waarbij een groepsvrijstelling wordt verleend, moeten strikt worden uitgelegd. Het is duidelijk dat de bouwmachines zijn ontworpen voor grondverzet- en bouwwerken en dat zij, voorzover zij op de openbare weg kunnen worden gebruikt, niet voor dat gebruik bestemd zijn in de zin van de betrokken vrijstellingsverordening. De betrokken producten vallen dus niet onder deze verordening, die niet van overeenkomstige toepassing kan zijn op andere categorieën van voertuigen dan de daarin genoemde.

(cf. punt 164)

11. Het bedrag van de wegens een inbreuk op de mededingingsregels opgelegde geldboete moet worden vastgesteld met inachtneming van de omstandigheden waarin de inbreuk heeft plaatsgevonden, en van de zwaarte ervan; bij de beoordeling van de zwaarte van de inbreuk dient met name rekening te worden gehouden met de daaruit voortvloeiende beperkingen van de mededinging. De vaststelling van het bedrag van de geldboete is weliswaar een instrument van het mededingingsbeleid van de Commissie om het gedrag van de ondernemingen zodanig te sturen dat zij de mededingingsregels naleven, doch het staat aan het Gerecht om te controleren of het bedrag van de opgelegde geldboete in verhouding staat tot de zwaarte en de duur van de inbreuk. Met name dient het Gerecht de zwaarte van de inbreuk af te wegen tegen de door verzoekster aangevoerde omstandigheden.

(cf. punt 179)

12. Wanneer de Commissie aan een onderneming wegens een inbreuk op de mededingingsregels een geldboete oplegt, dient zij, zoals elke instelling in het kader van al haar activiteiten, het gelijkheidsbeginsel in acht te nemen, dat zich ertegen verzet dat vergelijkbare situaties verschillend en verschillende situaties gelijk worden behandeld, tenzij een dergelijke behandeling objectief gerechtvaardigd is.

Ongeacht welke vergelijkingen de Commissie nuttig heeft geacht voor de vaststelling van het bedrag van de aan een onderneming opgelegde geldboete, deze elementen kunnen slechts indicatief zijn, aangezien de omstandigheden in de verschillende zaken, zoals de betrokken markten, producten, landen, ondernemingen en perioden niet dezelfde zijn. Wat de vergelijking op basis van de omzetcijfers betreft, stelt artikel 15, lid 2, van verordening nr. 17 weliswaar een bovengrens aan het bedrag van de geldboeten, maar impliceert het niet dat de Commissie bij de vaststelling van het bedrag van de geldboeten op basis van de zwaarte en de duur van de betrokken inbreuk verplicht is uit te gaan van bedragen die op de omzet van de betrokken ondernemingen zijn gebaseerd.

De Commissie beoordeelt de zwaarte van de inbreuk aan de hand van een groot aantal factoren, zonder dat er sprake is van een dwingende of uitputtende lijst van in aanmerking te nemen criteria. Haar vroegere beschikkingspraktijk is op zich niet het rechtskader voor de geldboeten in mededingingszaken, aangezien dit kader uitsluitend in verordening nr. 17 is vastgelegd. Bovendien is de Commissie niet verplicht om een precieze mathematische formule toe te passen, noch voor het totale bedrag van de geldboete, noch voor de verschillende onderdelen ervan.

Zo betekent het feit dat het bedrag van de aan de verschillende ondernemingen opgelegde geldboeten overeenstemt met verschillende percentages van hun respectieve omzetten, niet dat sprake is van een ongelijke behandeling.

(cf. punten 187-189)