Conclusie van advocaat-generaal Jacobs van 16 maart 1995. - MINISTRE DES FINANCES TEGEN SOCIETE PARDO & FILS EN CAMICAS SARL. - VERZOEKEN OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING: COUR D'APPEL DE PAU - FRANKRIJK. - GEMEENSCHAPPELIJK DOUANETARIEF - TARIEFPOSTEN - DRANKEN - BEREIDE WIJN VAN VERSE DRUIVEN - SANGRIA. - GEVOEGDE ZAKEN C-59/94 EN C-64/94.



Jurisprudentie 1995 bladzijde I-03159



Conclusie van de advocaat generaal

++++

1 Verzoeksters in het hoofdgeding, Société Pardo & Fils en Camicas SARL (hierna respectievelijk: "Pardo" en "Camicas"), zijn Franse douane-expediteurs. In 1988 en 1989 voerden zij in Frankrijk "sangria" in voor rekening van hun respectieve Spaanse klanten. Opgemerkt zij, dat de douanerelaties tussen Spanje en de andere Lid-Staten in die periode onderworpen waren aan overgangsbepalingen voortvloeiend uit de toetreding van Spanje tot de Europese Gemeenschappen. Dientengevolge moesten over bepaalde goederen nog douanerechten worden betaald in de handel tussen Spanje en de rest van de Gemeenschap.

2 Verzoeksters gaven de goederen bij de Franse douane aan onder post 2205 van de gecombineerde nomenclatuur, "vermout en andere wijn van verse druiven, bereid met aromatische planten of met aromatische stoffen". De Franse douane betwistte deze indeling. Zij stelde, dat "sangria" moest worden ingedeeld onder post 2206, die van toepassing is op "andere gegiste dranken (bij voorbeeld appelwijn, perewijn, honigdrank) (...)", waarvoor hogere douanerechten gelden. Dit meningsverschil gaf aanleiding tot een procedure voor het Franse gerecht en heeft uiteindelijk geleid tot een verzoek van de Cour d'appel de Pau om een prejudiciële beslissing. De prejudiciële vraag luidt als volgt:

"Moet de als sangria bekende drank, die voor meer dan 50 % is bereid uit wijn van verse druiven (post 2204), onder post 2205 of 2206 van het gemeenschappelijk douanetarief worden ingedeeld?"

3 De gecombineerde nomenclatuur van het gemeenschappelijk douanetarief is neergelegd in bijlage I bij verordening (EEG) nr. 2658/87 van de Raad van 23 juli 1987 met betrekking tot de tarief- en statistieknomenclatuur en het gemeenschappelijk douanetarief.(1) Ingevolge artikel 12 van die verordening stelt de Commissie jaarlijks bij verordening "een volledige versie vast van de gecombineerde nomenclatuur, met de daarbij behorende tarieven van invoerrechten van het gemeenschappelijk douanetarief zoals die voortvloeit uit door de Raad of de Commissie vastgestelde bepalingen". Ten tijde van de litigieuze invoer waren de toepasselijke versies van de gecombineerde nomenclatuur die van de oorspronkelijke verordening nr. 2658/87 en die van bijlage I bij verordening (EEG) nr. 3174/88 van de Commissie van 21 september 1988.(2) De tekst van de betrokken posten was in beide verordeningen gelijkluidend.

4 Het Hof heeft herhaaldelijk geoordeeld, dat het beslissende criterium voor de tariefindeling van goederen moet worden gezocht in hun objectieve kenmerken en eigenschappen, zoals deze in de posten en de postonderverdelingen van de gecombineerde nomenclatuur en in de aantekeningen bij de afdelingen of hoofdstukken zijn omschreven.(3)

5 Met betrekking tot de objectieve kenmerken en eigenschappen van de betrokken goederen bevatten de verwijzingsbeschikkingen niet veel gegevens, behalve dat het gaat om een drank van de soort die bekend is als "sangria", die voor meer dan 50 % uit wijn van verse druiven bestaat. Nadere gegevens zijn te vinden in de opmerkingen van de Franse regering, waarin wordt verklaard, dat geen van de partijen de analyse lijkt te betwisten die door de zogenoemde "Commission de conciliation et d'expertise douanière" is uitgevoerd en volgens welke het onder de benaming "sangria" ingevoerde produkt een mengsel was van wijn, water, suiker en vruchtenextracten. De Franse regering verklaart eveneens, dat het produkt 30 tot 36 % water bevatte en een alcoholgehalte van 6,97 % vol had.

6 Het woordenboek van de Real Academia Española omschrijft sangria als een verfrissende drank op basis van water en wijn, met suiker, citroen en andere toevoegingen. Een grotendeels gelijkluidende, doch wat meer gedetailleerde definitie van sangria is opgenomen in artikel 2, lid 3, sub a, van verordening (EEG) nr. 1601/91 van de Raad van 10 juni 1991 tot vaststelling van de algemene voorschriften betreffende de definitie, de aanduiding en de aanbiedingsvorm van gearomatiseerde wijnen, gearomatiseerde dranken op basis van wijn en gearomatiseerde cocktails van wijnbouwprodukten.(4) Volgens deze bepaling is sangria een "drank verkregen op basis van wijn, gearomatiseerd door toevoeging van extracten of natuurlijke essences van citrusvruchten, met of zonder sap van deze vruchten, eventueel met toevoeging van specerijen, die wordt verzoet, en waaraan CO2 wordt toegevoegd en die een effectief alcohol-volumegehalte heeft van minder dan 12 % vol". Artikel 4, lid 2, van de verordening preciseert, dat toevoeging van water is toegestaan, voor zover dit de aard van de drank niet verandert. Hoewel de verordening niet van kracht was op het moment dat de betrokken goederen werden ingevoerd, kan zij niettemin in één opzicht indirect van belang zijn. Hierop zal ik later terugkomen (zie hieronder punt 11).

7 Het lijdt geen twijfel, dat de betrokken sangria, indien zij geen water en suiker bevatte, onder post 2205 van de gecombineerde nomenclatuur moest worden ingedeeld. Zij zou dan precies beantwoorden aan de omschrijving "vermout en andere wijn van verse druiven, bereid met aromatische planten of met aromatische stoffen". De vraag rijst, of de toevoeging van water en suiker deze indeling beïnvloedt. Op dit punt zijn de algemene regels voor de interpretatie van de gecombineerde nomenclatuur, die zijn opgenomen in titel I.A van het eerste deel van de bijlage die de gecombineerde nomenclatuur bevat, van nut. Algemene regel 2. b bepaalt:

"Onder een in een post vermelde stof wordt niet alleen verstaan die stof in zuivere staat, doch ook vermengd of verbonden met andere stoffen. Evenzo worden onder werken van een genoemde stof niet alleen verstaan die werken die geheel uit die stof bestaan, doch ook werken die gedeeltelijk uit die stof bestaan. De vorenbedoelde mengsels en samengestelde werken worden ingedeeld met inachtneming van de onder 3 vermelde beginselen."

8 Algemene regel 3 luidt als volgt:

"Indien goederen met toepassing van het bepaalde onder 2b), of om enige andere reden vatbaar zijn voor indeling onder twee of meer posten, geschiedt de indeling als volgt:

a) de post met de meest specifieke omschrijving heeft voorrang boven posten met een meer algemene strekking. Indien echter twee of meer posten elk afzonderlijk slechts betrekking hebben op een gedeelte van de stoffen of bestanddelen waaruit een mengsel of een goed is samengesteld of op een gedeelte van de artikelen, in het geval van goederen in stellen of assortimenten opgemaakt voor de verkoop in het klein, worden die posten, met betrekking tot bedoelde mengsels en goederen, aangemerkt als even specifiek, zelfs indien een van de andere posten daarvan een volledigere of nauwkeurigere omschrijving geeft;

b) mengsels, werken die zijn samengesteld uit of met verschillende stoffen dan wel zijn vervaardigd door samenvoeging van verschillende goederen, zomede goederen in stellen of assortimenten opgemaakt voor de verkoop in het klein, waarvan de indeling niet mogelijk is aan de hand van het bepaalde onder 3a), worden ingedeeld naar de stof of naar het goed waaraan de mengsels, de werken, de stellen of de assortimenten hun wezenlijk karakter ontlenen, indien dit kan worden bepaald;

c) in de gevallen waarin de indeling aan de hand van het bepaalde onder 3a) en 3b) niet mogelijk is, wordt van de verschillende in aanmerking komende posten, de post toegepast die in volgorde van nummering het laatst is geplaatst."

9 Uit algemene regel 3. b volgt, dat de indeling van sangria afhankelijk is van de stof of het bestanddeel waaraan zij haar wezenlijk karakter ontleent. Naar mijn mening zijn de stoffen die het wezenlijk karakter bepalen van sangria die voor meer dan 50 % uit wijn van verse druiven bestaat, in beginsel deze wijn zelf en het vruchtenextract waarmee hij is gearomatiseerd. Tenzij zij in zeer grote hoeveelheden worden toegevoegd, kunnen water en suiker het wezenlijk karakter van de drank niet veranderen. Vanwege zijn neutraal karakter is water niet in staat een dergelijk effect teweeg te brengen. Een whisky verandert bij voorbeeld niet van karakter door het enkele feit dat hij verdund wordt met water. Hetzelfde geldt voor suiker. Het is onwaarschijnlijk, dat de toevoeging, in redelijke hoeveelheden, van suiker of enigerlei andere zoetstof het wezenlijk karakter van een drank verandert, althans niet in zodanige mate, dat dit de indeling van de drank onder een andere post van de gecombineerde nomenclatuur tot gevolg heeft. Vermout wordt bij voorbeeld geen appel- of perewijn louter omdat er suiker aan wordt toegevoegd; het wordt gezoete vermout.

10 Uit het voorgaande volgt, dat sangria van de hierboven beschreven soort, onder post 2205 valt. De indeling van sangria onder post 2205 wordt bevestigd in de door de Commissie uitgegeven Toelichtingen op de gecombineerde nomenclatuur, waarin wordt vermeld, dat post 2205 "sangria, zijnde een drank op basis van wijn, gearomatiseerd met b.v. citroenen of sinaasappelen", omvat. Dit wordt eveneens bevestigd in de toelichtingen uitgegeven door de Internationale douaneraad, die als hulpmiddel bij de uitlegging van de gecombineerde nomenclatuur mogen worden gebruikt.(5) In de toelichting bij post 2204 worden "dranken op basis van wijn, bedoeld bij post 22.05" van deze post uitgesloten. De uitdrukking "op basis van wijn" impliceert, dat onder post 2205 vallende dranken bepaalde hoeveelheden andere vloeistoffen dan wijn, met name water, mogen bevatten. Evenzo worden in de toelichtingen bij post 2208 "vermout en andere aperitieven die bereid zijn met wijn van verse druiven (post 22.05)", van deze post uitgesloten.

11 Twee na de invoer van de betrokken goederen vastgestelde verordeningen, te weten verordening nr. 1601/91, waarnaar ik reeds heb verwezen, en verordening (EEG) nr. 2593/93 van de Commissie van 21 september 1993 tot wijziging van bijlage I bij verordening nr. 2658/87(6), bevatten bijkomende elementen ter ondersteuning van de opvatting waartoe ik hierboven ben gekomen. De in de eerstgenoemde verordening gegeven definitie van sangria (zie hierboven punt 6) is niet van rechtstreeks belang, omdat die definitie - afgezien van het feit dat de verordening ratione temporis niet toepasselijk is - niet tot doel heeft, te bepalen wat met de in de gecombineerde nomenclatuur gebruikte termen wordt bedoeld, maar louter te bepalen, welke dranken wettig als sangria mogen worden omschreven. Dit blijkt uit artikel 6, dat het gebruik van de in artikel 2 bedoelde benamingen beperkt tot de daarin gedefinieerde dranken. Opgemerkt dient te worden, dat het volgens artikel 4, lid 2, is toegestaan, water toe te voegen aan de in de verordening bedoelde dranken - dus ook aan vermout, omschreven in artikel 2, lid 2, sub a -, mits het toegevoegde water de aard van de drank niet verandert. Het is dus duidelijk, dat de gemeenschapswetgever, althans in 1991, van mening was, dat de toevoeging van water op zich vermout niet in een andere soort drank verandert. Wat dit betreft, verkondigden de opstellers van de verordening slechts een logische opvatting, die evenzeer gold op het moment van de litigieuze invoer.

12 Bij artikel 1 van verordening nr. 2593/93 wordt in hoofdstuk 22 van de gecombineerde nomenclatuur een bijkomende "aanvullende aantekening" ingevoegd, die luidt als volgt:

"Voor de toepassing van post 2205 worden enkel als vermout en andere wijn van verse druiven, bereid met aromatische planten of met aromatische stoffen, aangemerkt: dergelijke produkten, met een effectief alcohol-volumegehalte van 7 % vol of meer."

Indien verordening nr. 2593/93 op het relevante moment van kracht ware geweest, hadden de betrokken goederen dus niet onder post 2205 kunnen worden ingedeeld, omdat volgens de analyse waarnaar de Franse regering verwijst, hun alcohol-volumegehalte iets minder dan 7 % vol bedroeg. Gelukkig voor verzoeksters in het hoofdgeding kan deze verordening geen terugwerkende kracht hebben, zoals blijkt uit het arrest Biegi(7), waarin het Hof verklaarde: "Een verordening waarin de voorwaarden voor indeling onder een post of postonderverdeling worden vastgesteld, is constitutief van aard en kan geen terugwerkende kracht hebben".(8) Opgemerkt zij evenwel, dat in de tweede overweging van de considerans van verordening nr. 2593/93 wordt verklaard, dat:

"het voor een uniforme toepassing van de gecombineerde nomenclatuur dienstig is bepalingen vast te stellen betreffende de indeling van vermout en andere wijn van verse druiven, bereid met aromatische planten of met aromatische stoffen, vallende onder post 2205; dat aan de gearomatiseerde wijnen met name aanzienlijke hoeveelheden vloeistof zoals vruchtesappen, siropen en water kunnen worden toegevoegd en dat het derhalve moeilijk kan blijken te zijn deze te onderscheiden van de mengsels van gegiste dranken met alcoholvrije dranken, vallende onder post 2206 (...)"

Dit verleent bijkomende steun aan de opvatting, dat de toevoeging van water op zichzelf niet tot gevolg heeft, dat een gearomatiseerde wijn van post 2205 wordt uitgesloten. Dienaangaande kan de verklaring in de considerans zuiver declaratoir worden geacht en derhalve van belang voor gebeurtenissen van vóór de vaststelling van de verordening. Uiteraard kan dit niet worden gezegd van de vaststelling van een minimumgehalte aan alcohol.

13 De Franse regering verwijst in haar opmerkingen naar een door het Comité nomenclatuur van het gemeenschappelijk douanetarief goedgekeurd indelingsbesluit, volgens hetwelk een koolzuurhoudende drank die wijn (ongeveer 40 %), suikerstroop (ongeveer 10 %), natuurlijke aromastoffen (ongeveer 2 %), een kleine hoeveelheid kaliumsorbaat en citroenzuur, en water bevat, moet worden ingedeeld onder post 2207 (die in de oude versie van de gecombineerde nomenclatuur overeenkwam met de huidige post 2206).(9) Ongeacht de waarde die aan dit besluit moet worden toegekend, kan het naar mijn mening gevolgen hebben voor de indeling van de goederen in deze zaak. Het volstaat op te merken, dat de door Pardo en Camicas ingevoerde sangria een aanzienlijk hoger percentage wijn bevat.

Conclusie

14 Mitsdien geef ik het Hof in overweging, de door de Cour d'appel de Pau gestelde vraag te beantwoorden als volgt:

"De uitdrukking `vermout en andere wijn van verse druiven, bereid met aromatische planten of met aromatische stoffen' in post 2205 van de gecombineerde nomenclatuur van het gemeenschappelijk douanetarief in de versies neergelegd in bijlage I bij verordening (EEG) nr. 2658/87 van de Raad en in bijlage I bij verordening (EEG) nr. 3174/88 van de Commissie, moet aldus worden uitgelegd, dat daaronder ook valt een als sangria omschreven drank bestaande uit wijn van verse druiven (meer dan 50 %), water, suiker en vruchtenextracten."

(1) - PB 1987, L 256, blz. 1.

(2) - PB 1988, L 298, blz. 1.

(3) - Zie bij voorbeeld arrest van 7 mei 1991, zaak C-120/90, Post, Jurispr. 1991, blz. I-2391, r.o. 11.

(4) - PB 1991, L 149, blz. 1.

(5) - Zie bij voorbeeld arrest van 18 september 1990, zaak C-265/89, Vismans Nederland, Jurispr. 1990, blz. I-3411, r.o. 18.

(6) - PB 1993, L 238, blz. 18.

(7) - Arrest van 28 maart 1979, zaak 158/78, Jurispr. 1979, blz. 1103.

(8) - Ibid., r.o. 11.

(9) - PB 1987, C 222, blz. 2.