Zaak C‑344/01

Bondsrepubliek Duitsland

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„EOGFL – Uitgaven uitgesloten van communautaire financiering – Zoogkoeienpremie – Controles door Commissie in bepaalde Länder – Extrapolatie van vaststellingen naar andere Länder – Bewijslast – Beginsel van loyale samenwerking”

Samenvatting van het arrest

1. Landbouw – EOGFL – Goedkeuring van rekeningen – Weigering uitgaven ten laste te nemen die gevolg zijn van onregelmatigheden bij toepassing van gemeenschapsregeling – Betwisting door betrokken lidstaat – Bewijslast – Verdeling tussen Commissie en lidstaat – Lidstaat met federale structuur

(Verordening nr. 729/70, art. 8, lid 1)

2. Lidstaten – Verplichtingen – Verplichting tot loyale samenwerking met gemeenschapsinstellingen – Wederkerigheid – Toepassing op regels inzake verdeling van bewijslast in geschillen betreffende goedkeuring van EOGFL-rekeningen

(Art. 10 EG)

1. Inzake de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid door het EOGFL behoeft de Commissie, ten bewijze van een schending van de regels van de gemeenschappelijke ordening der landbouwmarkten, de ontoereikendheid van de door de nationale administraties verrichte controles of de onregelmatigheid van de door hen voorgelegde cijfers niet uitputtend aan te tonen, maar moet zij alleen een bewijs leveren voor de ernstige en redelijke twijfel die zij omtrent die controles en cijfers koestert. Deze verlichting van de bewijslast voor de Commissie is te verklaren door het feit dat de lidstaat zelf het best in staat is de voor de goedkeuring van de EOGFL-rekeningen benodigde gegevens te verzamelen en te verifiëren, zodat de lidstaat gedetailleerd en volledig dient te bewijzen dat controles zijn verricht en dat zijn cijfers juist zijn en, in voorkomend geval, dat de beweringen van de Commissie onjuist zijn.

Deze regels inzake de verdeling van de bewijslast tussen de Commissie en de lidstaten zijn van toepassing ongeacht de interne structuur van een lidstaat. De lidstaten zijn namelijk zelf verantwoordelijk voor schendingen van de regels inzake de gemeenschappelijke ordening der landbouwmarkten, zoals blijkt uit artikel 8, lid 1, van verordening nr. 729/70 betreffende de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het staat immers niet aan de Commissie zich uit te laten over de verdeling van de bevoegdheden volgens de institutionele bepalingen van elke lidstaat en over de respectieve verplichtingen die in een staat met een federale structuur rusten op de federale autoriteiten en op de autoriteiten van de deelstaten, en evenmin kan die verdeling van bevoegdheden volstaan om, in het kader van de verdeling van de bewijslast in geval van schending van de regels inzake de gemeenschappelijke ordening der landbouwmarkten, de verplichtingen van de lidstaten tegenover de Gemeenschap te wijzigen.

(cf. punten 58‑60)

2. Het uit artikel 10 EG voortvloeiende beginsel van loyale samenwerking brengt voor de lidstaten de verplichting mee alle dienstige maatregelen te nemen om de draagwijdte en de doeltreffendheid van het gemeenschapsrecht te waarborgen, en verlangt dat de gemeenschapsinstellingen en de lidstaten over en weer loyaal samenwerken. Dit beginsel komt tot uiting in de regels betreffende de verdeling van de bewijslast in geschillen inzake de goedkeuring van de EOGFL-rekeningen. Deze regels verlangen zowel van de Commissie als van de lidstaten een actieve bijdrage en sporen deze instanties aldus aan om loyaal samen te werken bij de vaststelling of al dan niet sprake is van een schending van de regels van de gemeenschappelijke ordening der landbouwmarkten. Hieruit volgt dat, wanneer de regels inzake de verdeling van de bewijslast correct zijn toegepast, artikel 10 EG in beginsel is nageleefd.

(cf. punten 79‑81)