Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Milieu - Bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen - Richtlijn 91/676 - Vaststelling van "door verontreiniging beïnvloede wateren" - Aanwijzing van "kwetsbare zones" - Criteria - Toepassing van richtlijn die naar gelang van lidstaten kan verschillen - Toelaatbaarheid

(Richtlijn 91/676 van de Raad, art. 2, sub j, en 3, leden 1 en 2, en bijlage I)

2 Milieu - Bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen - Richtlijn 91/676 - Vaststelling van "door verontreiniging beïnvloede wateren" - Evenredigheidsbeginsel - Beginselen dat vervuiler betaalt en dat milieuaantastingen bij voorrang aan bron dienen te worden bestreden - Eigendomsrecht - Schending - Geen

(Richtlijn 91/676 van de Raad, art. 3, lid 1, en 5, leden 3, 6 en 7, en bijlage III)

Samenvatting

1 De artikelen 2, sub j, en 3, lid 1, van alsmede bijlage I bij richtlijn 91/676 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen, moeten aldus worden uitgelegd, dat zoete oppervlaktewateren als "door verontreiniging beïnvloede wateren" zijn aan te merken en derhalve alle bekende stukken land die in die wateren afwateren en tot de verontreiniging daarvan bijdragen, overeenkomstig artikel 3, lid 2, van die richtlijn als "kwetsbare zones" zijn aan te wijzen, wanneer die wateren een nitraatconcentratie van meer dan 50 mg/l bevatten en de betrokken lidstaat van mening is, dat de lozing van stikstofverbindingen uit agrarische bronnen "aanzienlijk bijdraagt" tot die totale nitraatconcentratie.

Aan het gemeenschapsrecht kan evenwel geen nauwkeurig omschreven criterium worden ontleend aan de hand waarvan in elk concreet geval kan worden nagegaan, of de lozing van stikstofverbindingen uit agrarische bronnen in aanzienlijke mate bijdraagt tot de verontreiniging, zodat de richtlijn door de lidstaten verschillend kan worden toegepast. Een dergelijk gevolg druist evenwel niet in tegen de aard van de richtlijn, daar deze geen harmonisatie van de nationale wettelijke regelingen ter zake beoogt, doch tot doel heeft de instrumenten te creëren die noodzakelijk zijn om in de Gemeenschap de bescherming van de wateren tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen te waarborgen. De gemeenschapswetgever heeft dat gevolg noodzakelijkerwijs aanvaard toen hij de lidstaten in voornoemde bijlage I een ruime beoordelingsvrijheid verleende voor de vaststelling van de in artikel 3, lid 1, bedoelde wateren.

2 Het feit dat de concentratie van nitraten uit agrarische bronnen in de wateren die overeenkomstig artikel 3, lid 1, van richtlijn 91/676 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen, als "door verontreiniging beïnvloede wateren" zijn vastgesteld, op zichzelf niet meer dan 50 mg/l mag bedragen, is noch in strijd met het evenredigheidsbeginsel, noch met de beginselen dat de vervuiler betaalt en dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden, noch met het fundamentele eigendomsrecht van de betrokken landbouwers.

De in artikel 5, leden 3, 6 en 7, van en in bijlage III bij de richtlijn voorziene maatregelen betreffende de actieprogramma's voor de kwetsbare zones, de passende controleprogramma's om de doeltreffendheid daarvan te beoordelen en de codes van goede landbouwpraktijken, zijn namelijk soepel genoeg om de lidstaten in staat te stellen het evenredigheidsbeginsel te eerbiedigen.

Wat het beginsel dat de vervuiler betaalt betreft, de richtlijn houdt niet in, dat de landbouwers lasten moeten dragen voor het wegwerken van een verontreiniging waaraan zij niet hebben bijgedragen, aangezien het aan de lidstaten staat om bij de uitvoering van de richtlijn rekening te houden met de andere bronnen van verontreiniging en, met inaanmerkingneming van de omstandigheden, de landbouwers geen onnodige lasten in verband met het wegwerken van de verontreiniging te laten dragen. Zo bezien, lijkt het beginsel dat de vervuiler betaalt, de uitdrukking te zijn van het evenredigheidsbeginsel. Hetzelfde geldt voor het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden.

Ten slotte verbinden de actieprogramma's waarin artikel 5 voorziet en die de in bijlage III bij de richtlijn bedoelde verplichte maatregelen moeten bevatten, een aantal voorwaarden aan het op of in de bodem brengen van meststoffen en dierlijke mest, zodat zij de betrokken landbouwers in het genot van hun eigendomsrecht kunnen beperken, doch de regeling waarin voornoemd artikel 5 voorziet, beantwoordt aan vereisten verband houdend met de bescherming van de volksgezondheid, en streeft dus een doel van algemeen belang na, zonder dat het eigendomsrecht in zijn kern wordt aangetast. De instellingen en de lidstaten zijn bij het nastreven van een dergelijk doel weliswaar aan het evenredigheidsbeginsel gebonden, doch de richtlijn is niet in strijd met dat beginsel.