4.

In tegengestelde zin, dat wil zeggen vóór de onwettigheid van de Belgische regeling, spreken zich uit de Commissie en, uiteraard, de verdachte in het hoofdgeding. De Commissie staaft haar opvatting met een keur van argumenten. Zij geeft toe, dat de Belgische regeling in overeenstemming is met de richtlijn van 23 oktober 1962 (de twee toevoegsels zijn niet in alle gevallen verboden, en voor snotolfeieren is het gebruik van stoffen van de bij de richtlijn gevoegde lijst toegelaten), maar meent dat zij in strijd is met het stelsel van de artikelen 30-36 van het Verdrag. Ten bewijze hiervan verwijst de Commissie om te beginnen naar de Mededeling die zij na het arrest van 20 februari 1979 (zaak 120/78, Rewe, „Cassis de Dijon”, Jurispr. 1979, blz. 649) aan de Lid-Staten heeft gezonden. Zij verklaarde daarin, dat technische en handelsregelingen die met name betrekking hebben op de samenstelling, aanduiding, presentatie en verpakking van produkten, in geen geval mogen leiden tot belemmeringen voor de verhandeling in een Lid-Staat van „een produkt dat in een andere Lid-Staat rechtmatig is geproduceerd en in de handel gebracht”. Dit is duidelijk niet het geval met regelingen als de hierbedoelde Belgische. Dergelijke regelingen kunnen echter aan het verbod van artikel 30 ontkomen, indien zij hun rechtvaardiging vinden in een der in artikel 36 genoemde gronden of in een van de in het arrest „Cassis de Dijon” omschreven dwingende vereisten. Vervolgens bespreekt de Commissie de lijn die door 's Hofs rechtspraak is getrokken in de reeds aangehaalde arresten Grunert, Kugelmann, Eyssen en Sandoz alsmede in de arresten van 30 november 1983 (zaak 227/82, Van Bennekom, Jurispr. 1983, blz. 3883) en 19 september 1984 (zaak 94/823, Albert Heijn, Jurispr. 1984, blz. 3263). Zoals bekend, gaat het in al deze arresten om nationale regelingen inzake toevoegsels in voedingsmiddelen, die beschouwd konden worden als maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen, maar die door de betrokken regeringen gerechtvaardigd werden geacht uit hoofde van bescherming van de gezondheid. Deze rechtspraak, aldus de Commissie, berust op de volgende criteria: a) in het gemeenschapsrecht is het gebruik van kleurstoffen nog niet geregeld, en het zijn dus de Lid-Staten die, gelet op de schadelijkheid van die stoffen, het gebruik ervan voor hun eigen grondgebied moeten regelen; b) die nationale regelingen mogen echter niet in strijd komen met de beginselen van het vrije goederenverkeer en in het bijzonder niet met het evenredigheidsbeginsel (vgl. artikel 36, laatste zin); van het verbod om een bepaalde stof te gebruiken, moet dus ontheffing kunnen worden verleend indien het gebruik ervan verenigbaar is met de gezondheidsbescherming en aan een werkelijke behoefte van levensmiddelentechnologie voldoet; c) de nationale instanties die zich ter rechtvaardiging van de handel beperkende maatregelen op artikel 36 beroepen, dienen in elk afzonderlijk geval aan te tonen dat die maatregelen noodzakelijk zijn voor een effectieve bescherming van de in dat artikel genoemde belangen en in het bijzonder voor de volksgezondheid; d) gelet op, enerzijds, de onzekerheden die er in wetenschappelijke kringen blijken te bestaan met betrekking tot de mate van schadelijkheid van kleurstoffen, en, anderzijds, de uiteenlopende voedingsgewoonten in de verschillende Lid-Staten, wettigt artikel 36 ook maatregelen die afwijken van die welke in een andere Lid-Staat met betrekking tot dezelfde stoffen gelden. Uitgaande van deze criteria beoordeelt de Commissie vervolgens de thans in geding zijnde regeling. Zoals gezegd, wijst zij erop, dat deze weliswaar in overeenstemming is met de richtlijn van 1962, doch dat de toepassing van de toelatingsprocedure op produkten die in een andere Lid-Staat rechtmatig zijn geproduceerd en in de handel gebracht, in strijd is met het stelsel van de artikelen 30-36. Dit volgt uit de rechtspraak van het Hof, volgens welke een Lid-Staat de invoer van een voedingsmiddel waaraan een kleurstof is toegevoegd, niet mag belemmeren wanneer a) die stof voorkomt op de lijst in bijlage van de richtlijn van 23 oktober 1962; b) de toevoeging van de kleurstof in de staat van oorsprong is toegestaan; c) de kleuring van het produkt aan een eis van levensmiddelentechnologie beantwoordt. Op het moment van invoer immers zijn het cochenillerood en het indigotine al twee controles gepasseerd. In de eerste plaats is, voordat besloten werd ze in de gemeenschappelijke lijst op te nemen, een onderzoek ingesteld naar hun schadelijkheid, waarbij rekening is gehouden met internationale wetenschappelijke inzichten en met name met de studies van het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding over de dosis die zonder gevaar voor de gezondheid dagelijks kan worden opgenomen. In tweede instantie zijn de risico's van het gebruik van de twee stoffen beoordeeld door de Lid-Staat van oorsprong in het kader van de toelatingsprocedure voor het gebruik van het produkt. Daarbij komt, dat de kleuring in het geval van snotolfeieren beantwoordt aan een onweerlegbare technologische behoefte. Derhalve, zo vervolgt de Commissie, zijn bepalingen als die welke in België van kracht zijn, maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen en vallen zij onder het verbod van artikel 30. Men zal tegenwerpen dat, nu de sector kleurstoffen nog slechts gedeeltelijk is geharmoniseerd, de Lid-Staten met een beroep op de afwijkingsbepaling van artikel 36 het vrije goederenverkeer kunnen beperken. De Commissie ontkent die mogelijkheid echter in het onderhavige geval. Haars inziens voldoet de thans bestreden regeling niet aan de vereisten die het Hof in die bepaling geïmpliceerd acht, omdat de invoer van gekleurde produkten er als het ware a priori door wordt belemmerd, namelijk zonder dat bewezen is dat die invoer een gevaar voor de gezondheid oplevert. Bovendien is het beroep van de regeringen op de arresten Eyssen, Sandoz en Van Bennekom niet ter zake, want in die zaken ging het om toevoegsels (nisine en vitaminen) die niet op de gemeenschappelijke lijsten voorkwamen, terwijl het thans gaat om twee stoffen die wel op de bij de richtlijn van 1962 gevoegde lijst zijn vermeld. Geschonden is in elk geval, zo meent de Commissie, het evenredigheidsbeginsel, omdat de toepassing van de toelatingsprocedure op ingevoerde produkten in geen verhouding lijkt te staan tot het door de wetgever beoogde doel. Hetzelfde resultaat zou heel wel kunnen worden bereikt door de importeur die een met kleurstoffen bereid produkt in de handel wenst te brengen, te verplichten dit aan de bevoegde instanties te melden. Rekening houdend met de voedingsgewoonten en de aanwezigheid op de markt van voedingsmiddelen die dezelfde kleurstof bevatten, zouden die instanties dan kunnen nagaan of de invoer van het produkt het risico meebrengt, dat de consument meer dan de dagelijks aanvaardbare dosis opneemt; het handelsverkeer zou daardoor in veel mindere mate worden belemmerd. De heer Motte van zijn kant houdt het erop, dat de onverenigbaarheid van de Belgische regeling met het gemeenschapsrecht nog door twee andere elementen wordt aangetoond: a) het koninklijk besluit van 27 juli 1978 maakt inbreuk op artikel 32 EEG-Verdrag, dat de Lid-Staten verbiedt, de op het tijdstip van inwerkingtreding van het Verdrag bestaande maatregelen beperkender te maken; b) de adviezen van de Belgische Hoge Gezondheidsraad over de noodzaak, het nut of de wenselijkheid van het gebruik van toevoegsels kunnen onmogelijk doorgaan voor in de zin van artikel 36 gerechtvaardigde maatregelen ter bescherming van de gezondheid.