Zaak T‑218/17

HF

tegen

Europees Parlement

„Openbare dienst – Arbeidscontractanten – Artikel 24 van het Statuut – Verzoek om bijstand – Artikel 12 bis van het Statuut – Psychisch geweld – Adviescomité intimidatie en voorkoming van intimidatie op het werk – Besluit tot afwijzing van het verzoek om bijstand – Recht om te worden gehoord – Beginsel van hoor en wederhoor – Weigering van kennisgeving van het advies van het adviescomité en de verslagen van de getuigenverhoren – Duur van de administratieve procedure – Redelijke termijn”

Samenvatting – Arrest van het Gerecht (Eerste kamer – uitgebreid) van 29 juni 2018

Op de eerbiediging van de rechten van de verdediging als bedoeld in artikel 48 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie kan slechts een beroep worden gedaan in het kader van een procedure die wordt ingeleid tegen een persoon en die tot een voor hem bezwarend besluit kan leiden waarin de administratie uitgaat van elementen die voor hem belastend zijn. Een administratieve onderzoeksprocedure die is opgestart na een door een ambtenaar of functionaris ingediend verzoek om bijstand in de zin van artikel 24 van het Statuut wegens door een derde, ambtenaar of functionaris, begane feiten die psychisch geweld in de zin van artikel 12 bis van het Statuut zouden vormen, wordt weliswaar op zijn verzoek ingesteld, maar kan niet worden beschouwd als een onderzoeksprocedure die tegen die ambtenaar of functionaris is ingeleid. De rol van de indiener van het verzoek om bijstand die feiten van intimidatie aanvoert, bestaat immers hoofdzakelijk in zijn samenwerking bij het goede verloop van het administratief onderzoek om de feiten vast te stellen. In het kader van de door de administratie gevolgde procedure om uitspraak te doen over een verzoek om bijstand gebaseerd op schending van artikel 12 bis van het Statuut, kan de indiener van dit verzoek dus niet de eerbiediging van de rechten van verdediging als bedoeld in artikel 48 van het Handvest als zodanig eisen, en zulks, in dit kader, ook niet in de vorm van een schending van het beginsel van hoor en wederhoor. Erkend moet echter worden dat de indiener van een verzoek om bijstand zich als vermeend slachtoffer kan beroepen op andere procedurele rechten dan de rechten van de verdediging in de zin van artikel 48 van het Handvest, die niet even uitgebreid zijn als laatstgenoemde rechten en die uiteindelijk sorteren onder het recht op behoorlijk bestuur, zoals thans voorzien in artikel 41 van het Handvest. Ter eerbiediging van het recht op behoorlijk bestuur moet de indiener van het verzoek om bijstand dus, overeenkomstig artikel 41, lid 2, onder a), van het Handvest, noodzakelijkerwijs naar behoren worden gehoord voordat het besluit tot afwijzing van het verzoek om bijstand door de administratie wordt vastgesteld. Dit brengt mee dat de betrokkene vooraf moet worden gehoord over de gronden die de administratie wil aanvoeren tot staving van de afwijzing van het verzoek. (zie punten 66‑68, 70, 74)

In het kader van de door de administratie gevolgde procedure om uitspraak te doen over een verzoek om bijstand gebaseerd op schending van artikel 12 bis van het Statuut, kan de vermeende geweldpleger niet de eerbiediging van de rechten van verdediging als bedoeld in artikel 48 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie als zodanig eisen, en zulks, in dit kader, ook niet in de vorm van een schending van het beginsel van hoor en wederhoor. De vermeende geweldpleger kan weliswaar persoonlijk in opspraak worden gebracht in het verzoek om bijstand dat heeft geleid tot de instelling van het administratief onderzoek en zal zich, reeds in dit stadium, hebben te verdedigen tegen beschuldigingen jegens hem die het rechtvaardigen dat hij eventueel verschillende keren kan worden gehoord in het kader van het onderzoek; pas in een latere fase van de procedure, indien een tuchtprocedure tegen hem zou worden ingeleid, in casu door het inschakelen van de tuchtraad, zou hij zich echter kunnen beroepen op de rechten van verdediging in de zin van artikel 48 van het Handvest en met name op het beginsel van hoor en wederhoor, waarbij benadrukt zij dat het Statuut enkel voorziet in een recht om te worden gehoord over het principe van de inleiding van de tuchtprocedure en dat de procedure pas een contradictoir karakter verkrijgt na de inschakeling van de tuchtraad. (zie punten 68, 69)

Onder voorbehoud van de bescherming van de belangen van de bij het onderzoek betrokken personen en van hen die in het kader van een onderzoek naar psychisch geweld als getuige zijn gehoord, verbiedt geen enkele statutaire bepaling dat het eindrapport van het onderzoek wordt toegezonden aan een derde die een gerechtvaardigd belang heeft om daarvan kennis te nemen, zoals het geval is bij de persoon die een verzoek om bijstand uit hoofde van artikel 24 van het Statuut heeft ingediend en hierbij schending van artikel 12 bis van het Statuut heeft aangevoerd. Wanneer de administratie besluit om advies in te winnen bij een adviescomité, waaraan zij de zorg voor een administratief onderzoek toevertrouwt en, in het besluit in antwoord op het verzoek om bijstand, rekening houdt met het aldus door dit comité uitgebrachte advies, moet dit advies, dat aanbevelend van aard is en kan worden opgesteld in een niet-vertrouwelijke vorm waarbij de anonimiteit van de getuigen wordt gerespecteerd, krachtens het recht om te worden gehoord van de indiener van het verzoek, dus in beginsel aan hem worden toegezonden, en dit zelfs al voorzien de interne regels inzake intimidatie niet in een dergelijke toezending. (zie punten 79, 80)

Ter verzekering van een doeltreffende uitvoering van het verbod van elke vorm van psychisch geweld of seksuele intimidatie op het werk, kan de administratie in beginsel voorzien in de mogelijkheid om de getuigen, die bereid worden gevonden om in een geval van vermeend psychisch geweld hun versie van de feiten te geven, de garantie te bieden dat hun getuigenissen vertrouwelijk zullen blijven, ten aanzien van zowel de vermeende geweldpleger als het vermeende slachtoffer, althans in het kader van de procedure voor de behandeling van een verzoek om bijstand in de zin van artikel 24 van het Statuut. Aangezien in het kader van de behandeling van een verzoek om bijstand een van de aan de administratie gestelde doelen immers erin bestaat de rust binnen de dienst te herstellen, kan de kennisneming van de inhoud van de getuigenissen, door zowel de vermeende geweldpleger als het vermeende slachtoffer, dit doel ondermijnen doordat de onderlinge animositeit binnen de dienst opnieuw wordt aangewakkerd en de personen die een relevante getuigenverklaring kunnen afleggen, hiervan in de toekomst worden afgehouden. Voorts is een instelling die informatie ontvangt die volledig vrijwillig wordt verstrekt, doch met een verzoek om geheimhouding teneinde de anonimiteit van de informant te waarborgen, wanneer zij die informatie aanvaardt, gehouden om een dergelijke voorwaarde in acht te nemen. Dit kan ook het geval zijn wanneer ambtenaren en andere personeelsleden willen getuigen teneinde de administratie in staat te stellen een duidelijk beeld te krijgen van de feiten die het voorwerp van een verzoek om bijstand zijn, maar in ruil hiervoor eisen dat hun anonimiteit wordt gewaarborgd tegenover de vermeende geweldpleger en/of het vermeende slachtoffer, waarbij benadrukt zij dat ook al is hun deelneming uit het oogpunt van het Statuur wenselijk, zij niet noodzakelijkerwijs gehouden zijn om aan het onderzoek mee te werken door hun getuigenissen te geven. Wanneer het om een onderzoek naar vermeende intimidatie gaat, kan de administratie dus zonder schending van het recht om te worden gehoord als bedoeld in artikel 41 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie weigeren om de verslagen van de getuigenverhoren in de precontentieuze fase aan de klager toe te zenden. (zie punten 83‑85, 87)

Een entiteit belast met een administratief onderzoek naar intimidatie, dat de aan haar overgelegde dossiers op evenredige wijze moet onderzoeken, beschikt over een ruime beoordelingsbevoegdheid met betrekking tot de wijze waarop het onderzoek wordt geleid en met name met betrekking tot de beoordeling van de kwaliteit en het nut van de door de getuigen verleende medewerking. Het adviescomité is dus geenszins verplicht om alle door de klager voorgestelde getuigen in het kader van het onderzoek op te roepen. Ook al is het wenselijk dat zij meewerken aan een administratief onderzoek, de ambtenaren en andere personeelsleden van een instelling, ongeacht of zij in actieve dienst of gepensioneerd zijn, zijn uit statutair oogpunt niet noodzakelijkerwijs verplicht om voor een entiteit zoals het adviescomité als getuige te verschijnen. (zie punten 97, 99, 101)

Wat het comité betreft dat is belast met een onderzoek naar vermeende intimidatie, bestaat er weliswaar geen volledige pariteit tussen de door de administratie en de door de personeelsvertegenwoordiging aangewezen leden, doch er bestaan voldoende waarborgen dat het advies dat het comité voor de administratie moet formuleren en vaststellen, voldoende onpartijdig en objectief is, gelet op ten eerste de aanwezigheid van een raadgevend arts van de instelling in het adviescomité, ten tweede de omstandigheid dat in de interne regels inzake intimidatie van de betrokken instelling is vastgelegd dat het adviescomité zijn werkzaamheden volstrekt autonoom en onafhankelijk en in strikte vertrouwelijkheid verricht, en ten derde het collegiale karakter van de beraadslagingen. De omstandigheid dat de voorzitter van het adviescomité bovendien het hoofd van de eenheid Human Resources van het directoraat Resources van het DG Personeel van de betrokken instelling is, betekent niet dat hij gezag uitoefent of kan uitoefenen over het personeel en, derhalve, over de beraadslagingen van het adviescomité evenals over de strekking van de getuigenissen die de getuigen hebben afgelegd. (zie punten 103, 104)