Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

++++

1 . Steunmaatregelen van Staten - Voorgenomen steunmaatregelen - Geen kennisgeving - Uitvoering vóór definitieve beschikking van Commissie - Bevoegdheid van Commissie om Lid-Staten bevelen te geven - Weigering om bevel op te volgen - Gevolgen

( EEG-Verdrag, artikel 93, leden 2 en 3 )

2 . Gemeenschapsrecht - Beginselen - Rechtszekerheid - Steunmaatregelen van Staten - Onderzoek van voorgenomen steunmaatregelen door Commissie - Ongebruikelijke duur - Rechtvaardiging - Houding van betrokken Lid-Staat

( EEG-Verdrag, artikel 93 )

3 . Gemeenschapsrecht - Beginselen - Rechten van verdediging - Toepassing op door Commissie ingeleide administratieve procedures - Onderzoek van voorgenomen steunmaatregelen - Draagwijdte

( EEG-Verdrag, artikel 93, lid 2 )

4 . Steunmaatregelen van Staten - Beschikking van Commissie waarin zij vaststelt dat niet-aangemelde steunmaatregel onverenigbaar is met gemeenschappelijke markt - Motiveringsplicht - Draagwijdte

( EEG-Verdrag, artikel 93, lid 3, en 190 )

5 . Steunmaatregelen van Staten - Begrip - Door Lid-Staat aan onderneming verleende financiële steun - Beoordelingscriterium - Situatie van onderneming ten opzichte van particuliere kapitaalmarkten

( EEG-Verdrag, artikel 92 )

6 . Steunmaatregelen van Staten - Verbod - Afwijkingen - Steun die als verenigbaar met gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd - Beoordelingsbevoegdheid van Commissie - Verwijzing naar communautair kader - Zodanige verandering van voorwaarden waaronder handelsverkeer plaatsvindt, dat gemeenschappelijk belang wordt geschaad

( EEG-Verdrag, artikel 92, lid 3, sub c )

Samenvatting

1 . Terwijl de in artikel 93, lid 3, eerste volzin, EEG-Verdrag neergelegde verplichting tot aanmelding van voorgenomen steunmaatregelen beoogt te verzekeren, dat de Commissie in het algemene belang van de Gemeenschap tijdig toezicht kan uitoefenen op elk voornemen tot invoering of wijziging van steunmaatregelen, beoogt het in artikel 93, lid 3, laatste volzin, voorziene uitvoeringsverbod te waarborgen, dat een steunregeling geen gevolgen heeft voordat de Commissie een redelijke tijd heeft gehad om het ontwerp nauwkeurig te onderzoeken en, in voorkomend geval, de procedure van artikel 93, lid 2, in te leiden .

Wil dit systeem effectief zijn, dan moeten er conservatoire maatregelen kunnen worden genomen om schending van de regels van artikel 93, lid 3, EEG-Verdrag tegen te gaan, en om de gerechtvaardigde belangen van de Lid-Staten veilig te stellen, moet er tegen die maatregelen beroep kunnen worden ingesteld . Wanneer de Commissie vaststelt dat een steunmaatregel zonder voorafgaande aanmelding is ingevoerd of gewijzigd, beschikt zij derhalve over een bevoegdheid om de Lid-Staten bevelen te geven . Na de betrokken Lid-Staat in de gelegenheid te hebben gesteld, zijn opmerkingen te maken, kan zij hem middels een voorlopige beschikking - in afwachting van de uitkomst van het onderzoek van de steunmaatregel - gelasten, de betaling van de steun onmiddellijk op te schorten en de Commissie, binnen de door haar vastgestelde termijn, alle documenten, inlichtingen en gegevens te verschaffen die nodig zijn om de steunmaatregel te onderzoeken op zijn verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt . Zij beschikt over dezelfde bevoegdheid wanneer de steunmaatregel wél bij haar is aangemeld, maar de betrokken Lid-Staat, zonder de afloop van de procedure van artikel 93, leden 2 en 3, EEG-Verdrag af te wachten, de maatregel in strijd met het in artikel 93, lid 3, neergelegde verbod tot uitvoering brengt .

Wanneer de Lid-Staat het bevel van de Commissie om de gevraagde inlichtingen te verstrekken, volledig opvolgt, moet laatstgenoemde overeenkomstig de procedure van artikel 93, leden 2 en 3, EEG-Verdrag onderzoeken, of de steunmaatregel verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt . Laat de Lid-Staat niettegenstaande het bevel van de Commissie evenwel na, de gevraagde inlichtingen te verstrekken, dan is de Commissie bevoegd de procedure te beëindigen en op basis van de haar ter beschikking staande gegevens vast te stellen, of de steunmaatregel al dan niet verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt . In voorkomend geval kan in deze beschikking terugvordering van de reeds betaalde steun worden gelast .

Indien de Lid-Staat niettegenstaande het bevel van de Commissie de betaling van de steun niet opschort, is de Commissie gerechtigd deze verdragsschending, hangende het onderzoek ten gronde, rechtstreeks aan het Hof van Justitie voor te leggen . Gelet op de spoedeisendheid is een dergelijk beroep gerechtvaardigd, aangezien er een bevel is uitgevaardigd nadat de betrokken Lid-Staat in de gelegenheid is gesteld zijn opmerkingen kenbaar te maken, en dus na een contradictoire precontentieuze procedure, zoals in geval van de in artikel 93, lid 2, tweede alinea, EEG-Verdrag voorziene beroepsgang, die niet meer dan een variant is van het beroep wegens niet-nakoming, specifiek aangepast aan de bijzondere problemen die steunmaatregelen van staten meebrengen voor de mededinging in de gemeenschappelijke markt .

2 . Wanneer de Commissie, nadat zij niet overeenkomstig artikel 93, lid 3, EEG-Verdrag tijdig op de hoogte is gebracht om haar opmerkingen te maken over de voorgenomen steunmaatregelen en slechts onvolledige gegevens heeft ontvangen, zich een periode voor beraad en onderzoek gunt alvorens een Lid-Staat overeenkomstig artikel 93, lid 2, in gebreke te stellen, schendt zij het algemene rechtszekerheidsbeginsel niet . Haar kan evenmin woren verweten, vrij veel tijd te hebben laten verstrijken alvorens haar definitieve beschikking te geven, wanneer zij door de houding van de betrokken Lid-Staat slechts zeer laat over alle gegevens beschikte die nodig waren om de steunmaatregelen te onderzoeken op hun verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt .

3 . De eerbiediging van de rechten van de verdediging in iedere procedure tegen een persoon, die tot een voor deze laatste nadelige handeling kan leiden, is te beschouwen als een grondbeginsel van gemeenschapsrecht, dat zelfs bij gebreke van enig specifiek voorschrift omtrent de te volgen procedure in acht moet worden genomen . Toegepast op het onderzoek van voorgenomen steunmaatregelen door de Commissie brengt dit beginsel mee, dat de betrokken Lid-Staat in staat moet zijn gesteld, naar behoren zijn standpunt kenbaar te maken met betrekking tot de door belanghebbende derden overeenkomstig artikel 93, lid 2, EEG-Verdrag ingediende opmerkingen, waarop de Commissie haar beschikking wil gronden . In de mate waarin de Lid-Staat niet in staat is gesteld zijn mening over die opmerkingen kenbaar te maken, kan de Commissie ze in haar beschikking niet tegen die Lid-Staat gebruiken zonder de rechten van de verdediging te schenden . Een dergelijke schending van de rechten van de verdediging kan evenwel slechts tot nietigverklaring leiden, indien de procedure zonder die onregelmatigheid een andere afloop had kunnen hebben .

4 . Wanneer een Lid-Staat steun heeft verleend zonder het steunvoornemen vooraf bij de Commissie te hebben aangemeld, behoeft de beschikking houdende vaststelling van de onverenigbaarheid van die steun met de gemeenschappelijke markt niet te worden gemotiveerd door de werkelijke invloed van de steun op de mededinging en op het handelsverkeer tussen Lid-Staten aan te tonen . Anders zouden Lid-Staten die steun verlenen zonder zich te houden aan de in artikel 93, lid 3, EEG-Verdrag neergelegde aanmeldingsplicht, worden bevoordeeld boven Lid-Staten die hun steunvoornemens wél aanmelden .

5 . Om te bepalen of door een Lid-Staat aan een onderneming toegekende financiële bijdragen het karakter van staatssteun hebben, moet het criterium worden toegepast dat is gebaseerd op de mogelijkheden voor de onderneming om de betrokken bedragen op de particuliere kapitaalmarkten te verkrijgen .

6 . In het kader van artikel 92, lid 3, EEG-Verdrag beschikt de Commissie over een ruime beoordelingsvrijheid, waarvan de uitoefening een afweging van economische en sociale gegevens impliceert, die dient te geschieden in een communautair kader . Zonder de grenzen van haar beoordelingsbevoegdheid te overschrijden, kan de Commissie dan ook tot het oordeel komen, dat steunmaatregelen die de kosten van de begunstigde onderneming hebben verlaagd, waardoor de concurrentiepositie van andere fabrikanten in de Gemeenschap werd verzwakt, die tot dusver hun bedrijven draaiende hadden weten te houden door zelf bekostigde herstructurering en verbetering van produktiviteit en kwaliteit, en die nu wellicht uit de markt werden gedrongen, niet in aanmerking komen voor toepassing van de in artikel 92, lid 3, sub c, EEG-Verdrag voorziene uitzondering voor steunmaatregelen die zijn bedoeld om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad .