ARREST VAN HET GERECHT (Vierde kamer)

9 juli 1997

Zaak T-156/95

D. Echauz Brigaldi e.a.

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Ambtenaren — Besluiten van Commissie houdende weigering van buitengewoon verlof voor verkiezingen en reisdagen — Ontvankelijkheid”

Volledige Spaanse tekst II-509

Betreft:

Beroep tot, enerzijds, nietigverklaring van de besluiten van de Commissie van 2 mei 1995 houdende weigering om verzoekers buitengewoon verlof voor verkiezingen en reisdagen toe kennen om hen in staat te stellen hun stemrecht uit te oefenen in Spanje, waar zij hun officiële woonplaats hadden behouden en waar zij waren gaan stemmen voor de verkiezing van het Europees Parlement in juni 1994, en anderzijds, veroordeling van de Commissie om elke ambtenaar de reisdagen toe te kennen die hij heeft gebruikt om in Spanje te gaan stemmen of hem het daarmee overeenkomende bedrag te betalen.

Beslissing:

Verwerping.

Resumé van het arrest

Artikel 57 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen (Statuut) bepaalt, dat aan een ambtenaar, op zijn verzoek, bij wijze van uitzondering een buitengewoon verlof kan worden verleend. Bijlage V bij het Statuut bevat de nadere bepalingen betreffende de verlening van dit verlof. Volgens de bij de interne richtlijn van de Commissie van 24 januari 1992 betreffende buitengewoon verlof en reisdagen voor verkiezingen, ten uitvoer gelegde standpuntbepaling nr. 201/92 van het college van hoofden van administratie kan geen buitengewoon verlof en reisdagen worden verleend wanneer de betrokkene per brief of bij de diplomatieke of consulaire vertegenwoordiging kan stemmen, onverminderd de mogelijkheid voor ambtenaren en andere personeelsleden om bij andere verkiezingen hun stemrecht uit te oefenen. Het Koninkrijk Spanje biedt zijn in het buitenland wonende burgers de mogelijkheid, zich bij hun consulaat te laten inschrijven en vervolgens per brief te stemmen. Het daartoe in de consulaten bijgehouden register heet Censo Electoral de Residentes Ausentes (CERA).

Verzoekers, allen Spaanse ambtenaren van de Commissie, hebben na hun aanwerving hun officiële woonplaats in Spanje behouden. Zij vragen om buitengewoon verlof en reisdagen om in Spanje te kunnen gaan stemmen voor de verkiezing van het Europees Parlement op 12 juni 1994. Bij eerdere verkiezingen in Spanje sedert hun aanwerving als ambtenaar van de Commissie hebben zij die mogelijkheid gekregen. Eind september 1994 vernemen zij, dat de dagen die zij hebben gebruikt om in Spanje te gaan stemmen, niet als buitengewoon verlof of reisdagen zijn aangemerkt.

Enkele verzoekers (ambtenaren van lijst A) dienen tussen 15 en 19 december 1994 klachten in krachtens artikel 90, lid 2, van het Statuut.

Op 8 mei 1995 krijgen zijn allen een schriftelijk negatief antwoord waarin melding wordt gemaakt van het besluit dat de Commissie op 2 mei 1995 jegens hen heeft genomen. Dit besluit wordt hun ten vroegste op 10 mei officieel ter kennis gebracht.

Andere verzoekers (ambtenaren van lijst B) dienen hun klacht in krachtens artikel 90, lid 2, van het Statuut op 14 of 15 december 1994. Omdat zij van de Commissie geen antwoord hebben gekregen, stellen zij in hun op 9 augustus 1995 ter griffie van het Gerecht neergelegd verzoekschrift, dat hun klachten stilzwijgend zijn afgewezen.

In repliek verklaren alle ambtenaren van lijst B evenwel, dat zij na de instelling van het onderhavige beroep een tardief uitdrukkelijk negatief antwoord hebben gekregen.

De ontvankelijkheid

Niet betwist wordt, dat de ambtenaren van lijst B hun klacht op 14 of 15 december 1994 hebben ingediend. Volgens artikel 90, lid 2, van het Statuut geldt het uitblijven van een uitdrukkelijk antwoord van de Commissie gedurende een termijn van vier maanden vanaf de dag van de indiening van de klacht als een stilzwijgend besluit tot afwijzing, waartegen beroep kan worden ingesteld. Ingevolge artikel 91, lid 3, van het Statuut moet het beroep tegen een dergelijk stilzwijgend besluit tot afwijzing worden ingesteld binnen een termijn van drie maanden vanaf de datum van dat besluit. Het beroep is evenwel pas op 9 augustus 1995 ingesteld, dus na het verstrijken van de in het Statuut gestelde termijn vermeerderd met de toepasselijke termijn wegens afstand. Verzoekers voeren ter rechtvaardiging van de tardieve indiening van hun verzoekschrift enkel de proceseconomie aan. De in de artikelen 90 en 91 van het Statuut genoemde termijnen zijn evenwel van openbare orde en, aangezien zij zijn ingesteld om de duidelijkheid en zekerheid van de rechtssituaties te waarborgen, zijn zij geen middel waarover de partijen of de rechters naar believen kunnen beschikken (r.o. 19).

Referentie: Hof 7 mei 1986, Barcella e.a./Commissie, 191/84, Jurispr. biz. 1541, r.o. 12; Hof 4 februari 1987, Pressler-Hoeft/Rekenkamer, 302/85, Jurispr. biz. 513, r.o. 5; Gerecht 14 juli 1993, Knijff/Rekenkarner, T-55/92, Jurispr. biz. II-823, r.o. 27; Gerecht 22 september 1994, Carrer e.a./Hof van Justitie, T-495/93, JurAmbt. biz. II-651, r.o. 20

Het Gerecht kan het door de ambtenaren van lijst B ingestelde beroep derhalve niet-ontvankelijk verklaren, aangezien tussen partijen in confesso is, dat deze ambtenaren hun beroep na het verstrijken van de termijn hebben ingesteld (r.o. 20).

Dat de ambtenaren van lijst B na de instelling van het beroep een uitdrukkelijk besluit tot afwijzing van hun klacht hebben ontvangen, vormt geen rechtvaardigingsgrond voor verlenging van de beroepstermijn. In artikel 91, lid 3, van het Statuut staat duidelijk, dat een na een stilzwijgende afwijzing afgekomen uitdrukkelijk besluit tot afwijzing van een klacht de beroepstermijn van drie maanden alleen dan opnieuw doet ingaan wanneer het binnen de beroepstermijn is afgekomen. In het onderhavige geval hebben de ambtenaren van lijst B de uitdrukkelijke afwijzingsbesluiten pas na het verstrijken van de beroepstermijn ontvangen, zodat daarvoor geen nieuwe beroepstermijn is ingegaan (r.o. 21).

Hieruit volgt, dat het door de ambtenaren van lijst B ingestelde beroep niet-ontvankelijk moet worden verklaard (r.o. 22).

Het uitdrukkelijke besluit tot afwijzing van de klacht kan wel degelijk een voor beroep vatbare handeling vormen, daar het beroep dat door een ambtenaar formeel tegen de uitdrukkelijke of stilzwijgende afwijzing van een krachtens artikel 90, lid 2, van het Statuut ingediende voorafgaande administratieve klacht is ingesteld, tot gevolg heeft, dat het Gerecht uitspraak dient te doen over het bezwarend besluit waartegen de klacht was ingediend (r.o. 23).

Referentie: Gerecht 16 oktober 1996, Capitanio/Commissie, T-36/94, JurAmbt. blz. II-1297, r.o. 33, en de aldaar aangehaalde arresten

Verzoekers' vordering, dat het Gerecht de Commissie gelast hun de opgenomen reisdagen toe te kennen of hun het daarmee overeenkomende bedrag te betalen, is niet-ontvankelijk omdat het Gerecht niet zonder inbreuk te maken op de prerogatieven van de instellingen bevelen kan geven aan deze laatste of zich in hun plaats kan stellen (r.o. 24).

Referentie: Gerecht 20 maart 1991, Pérez-Minguez Casariego/Commissie, T-l/90, Jurispr. blz. II-143, r.o. 91; Gerecht 27 juni 1991, Valverde Mordt/Hof van Justitie, T-156/89, Jurispr. blz. II-407, r.o. 150

Ontvankelijk is enkel de vordering tot nietigverklaring van de besluiten van de Commissie van 2 mei 1995 houdende weigering om aan de ambtenaren van lijst A buitengewoon verlof voor verkiezingen alsmede reisdagen toe te kennen (r.o. 25).

Ten gronde

Tot staving van hun vordering voeren verzoekers vier middelen aan, te weten: kennelijk verkeerde beoordeling van de feiten en van het recht, schending van het discriminatieverbod, niet-inachtneming van de „overlegprocedure” voor de wijziging van het stelsel van buitengewoon verlof voor verkiezingen en schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen (r.o. 26).

Het eerste middel: kennelijk verkeerde beoordeling van de feiten en van het recht

Verzoekers beroepen zich op artikel 12, sub b, van het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Gemeenschappen, een bijlage bij het Verdrag van 8 april 1965 tot instelling van één Raad en één Commissie welke de Europese Gemeenschappen gemeen hebben (protocol). Dit artikel bepaalt, dat de ambtenaren en overige personeelsleden van de Gemeenschappen, ongeacht hun nationaliteit, op het grondgebied van elk der Lid-Staten tezamen met hun echtgenoten en de te hunnen laste zijnde verwanten zijn vrijgesteld van immigratiebeperkingen en vreemdelingenregistratie. Volgens deze bepaling mogen de gemeenschapsambtenaren hun officiële woonplaats in hun land van herkomst behouden. Verzoekers mochten derhalve niet worden verplicht, hun woonplaats in België te vestigen teneinde het recht te verkrijgen om per brief te stemmen (r.o. 28).

Omdat de ambtenaren ingevolge artikel 20 van het Statuut verplicht zijn in hun standplaats of op een passende afstand daarvan te wonen, bepaalt artikel 12, sub b, van het protocol, dat zij van immigratiebeperkingen en vreemdelingenregistratie zijn vrijgesteld, zodat zij zich gemakkelijker in om het even welke Lid-Staat kunnen vestigen. Artikel 12, sub b, betreft dus vooral de betrekkingen tussen de ambtenaren en de Lid-Staat van tewerkstelling. Het ziet daarentegen niet op de betrekkingen tussen de ambtenaren en hun staat van herkomst (r.o. 35).

Het tweede middel: schending van het discriminatieverbod

Discriminatie bestaat in het verschillend behandelen van vergelijkbare situaties wanneer dit niet objectief gerechtvaardigd is (r.o. 47).

Referentie: Hof 4 februari 1982, Buyl e.a./Commissie, 817/79, Jurispr. blz. 245, r.o. 29; Hof 2 december 1982, Micheli e.a./Commissie, 198/81-202/81, Jurispr. blz. 4145, r.o. 6; Gerecht 26 oktober 1993, Reinarz/Commissie, T-6/92 en T-52/92, Jurispr. blz. II-1047, r.o. 103

Sommige instellingen kennen weliswaar buitengewoon verlof voor verkiezingen toe, doch aangezien zij daartoe volgens het Statuut niet rechtens verplicht zijn, gaat het daarbij om onverplicht toegekende faciliteiten. Bijgevolg was de Commissie, althans in het onderhavige geval, niet verplicht haar ambtenaren en personeelsleden dezelfde behandeling te laten wedervaren als de ambtenaren van de Raad en het Economisch en Sociaal Comité genieten. Dat ambtenaren van andere instellingen de betrokken verlofdagen hebben gekregen, levert derhalve geen schending van het discriminatieverbod op (r.o. 48).

Referentie: Hof 18 januari 1990, Maurissen en Union syndicale/Rekenkamer, C-193/87 en C-194/87, Jurispr. blz. I-95, r.o. 26 en 27

De Commissie heeft vergelijkbare situaties niet zonder objectieve rechtvaardigingsgrond verschillend behandeld. Verzoekers hebben geen bewijzen aangedragen voor hun stelling, dat het besluit van de Commissie een discriminatie op grond van nationaliteit oplevert. De weigering van de Commissie was immers niet gebaseerd op hun nationaliteit, maar op de omstandigheid dat zij niet voldeden aan de in standpuntbepaling 201/92 gestelde voorwaarden voor de toekenning van buitengewoon verlof voor verkiezingen en reisdagen (r.o. 49).

Het derde middel: niet-inachtneming van de „overlegprocedure” voor de wijziging van het stelsel van buitengewoon verlof voor verkiezingen

De uitdrukking „algemene uitvoeringsbepalingen” in artikel 110 van het Statuut heeft allereerst betrekking op de uitvoeringsmaatregelen waarin een aantal bijzondere bepalingen van het Statuut uitdrukkelijk voorzien. Bij gebreke van een uitdrukkelijk voorschrift kan de verplichting om uitvoeringsmaatregelen te treffen waarvoor de formele voorwaarden van dat artikel gelden, slechts bij wijze van uitzondering worden erkend, namelijk ingeval de bepalingen van het Statuut dermate onduidelijk en onnauwkeurig zijn dat zij niet zonder willekeur kunnen worden toegepast. Artikel 57 van het Statuut en artikel 6 van bijlage V bij het Statuut zijn geen dergelijke bijzondere bepalingen (r.o. 53).

Referentie: Hof 8 juli 1965, Willame/Commissie, 110/63, Jurispr. blz. 902

Het vierde middel: schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen

Op het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen kan een ambtenaar zich slechts beroepen wanneer de administratie bij hem gegronde verwachtingen heeft gewekt. Dat de administratie verzoekers in het verleden buitengewoon verlof en reisdagen had toegekend, vormt geen gedraging die dergelijke verwachtingen kon wekken (r.o. 57).

Referentie: Gerecht 17 december 1992, Holtbecker/Commissie, T-20/91, Jurispr. blz. II-2599, r.o. 53; Gerecht 18 februari 1993, McAvoy/Parlement, T-45/91, Jurispr. blz. II-83, r.o. 56

Dictum:

Het beroep wordt verworpen.