Zaak C-132/06

Commissie van de Europese Gemeenschappen

tegen

Italiaanse Republiek

„Niet-nakoming — Artikel 10 EG — Zesde btw-richtlijn — Verplichtingen in binnenlands verkeer — Controle van belastbare handelingen — Kwijtschelding”

Conclusie van advocaat-generaal E. Sharpston van 25 oktober 2007 I - 5460

Arrest van het Hof (Grote kamer) van 17 juli 2008 I - 5479

Samenvatting van het arrest

Fiscale bepalingen – Harmonisatie van wetgevingen – Omzetbelasting – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over toegevoegde waarde – Verplichtingen van belastingplichtigen

(Art. 10 EG; richtlijn 77/388 van de Raad, art. 2 en 22)

Komt de verplichtingen niet na die op hem rusten krachtens de artikelen 2 en 22 van de Zesde richtlijn (77/388) betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting en artikel 10 EG, een lidstaat in wiens wettelijke regeling algemeen en zonder onderscheid wordt afgezien van de controle van belastbare handelingen die zijn verricht in een aantal belastbare tijdvakken, in die zin dat

— een belastingplichtige die voor de belastbare tijdvakken tussen het eerste en het vierde jaar vóór de invoering van de betrokken wet — in bepaalde gevallen dus slechts één jaar vóór de invoering van die wet — zijn verplichtingen niet is nagekomen, aan elke controle kan ontsnappen binnen de grens van een bedrag dat gelijk is aan het dubbele van het belastingbedrag dat blijkt uit een aanvullende aangifte die is ingediend om de eerdere aangiften te rectificeren, en

— een belastingplichtige die voor de belastbare tijdvakken tussen het eerste en het vierde jaar vóór de invoering van die wet geen aangifte heeft ingediend, aan elke controle kan ontsnappen door een bedrag te betalen van 2 % van de belasting die verschuldigd is over de door hem gedane leveringen van goederen en verrichte diensten, en van 2 % van de tijdens diezelfde periode afgetrokken belasting, waarbij dit percentage 1,5 % bedraagt wanneer de input- of de outputbelasting meer dan 200000 EUR bedraagt, en 1 % bij bedragen boven 300000 EUR.

Door de uit de artikelen 2 en 22 van de Zesde richtlijn voor de belastingplichtigen voortvloeiende verplichtingen zeer korte tijd na het verstrijken van de termijnen waarover deze beschikken om de normaliter verschuldigde belastingbedragen te voldoen, te vervangen door andere verplichtingen die de betaling van deze bedragen niet omvatten, maakt een wettelijke regeling als die waar het hier om gaat, deze artikelen, die nochtans de fundamenten van het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde vormen, tot een dode letter en raakt zij dus aan de structuur zelf van deze belasting. Door de grote wanverhouding tussen de daadwerkelijk verschuldigde bedragen en de bedragen die worden betaald door de belastingplichtigen die de fiscale kwijtschelding willen verkrijgen, ontstaat nagenoeg een belastingvrijstelling.

Bijgevolg brengt een dergelijke wettelijke regeling de goede werking van het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde ernstig in gevaar. De bepalingen ervan ondermijnen het beginsel van fiscale neutraliteit doordat aanzienlijke verschillen in behandeling van de belastingplichtigen op het betrokken grondgebied worden ingevoerd. Om dezelfde reden doen die bepalingen afbreuk aan de verplichting om de gelijkheid van belastingheffing in alle lidstaten te waarborgen.

Voor zover — zoals in de vierde overweging van de considerans van de Zesde richtlijn wordt verklaard — het beginsel van fiscale neutraliteit een gemeenschappelijke markt met een gezonde mededinging beoogt tot stand te brengen, wordt de werking zelf van de gemeenschappelijke markt door die wettelijke regeling aangetast wanneer de belastingplichtigen in de betrokken lidstaat mogen verwachten dat zij een groot deel van hun belastingschulden niet hoeven te betalen.

De bestrijding van fraude is een doel dat door de Zesde richtlijn wordt erkend en nagestreefd. Zo worden de lidstaten in artikel 22, lid 8, van de Zesde richtlijn verzocht, in voorkomend geval aanvullende verplichtingen tot voorkoming van fraude op te leggen. Bovengenoemde wettelijke regeling heeft echter het tegenovergestelde effect, aangezien de belastingplichtigen die fraude hebben gepleegd, erdoor worden bevoordeeld.

Door een kwijtscheldingsmaatregel in te voeren zeer korte tijd na het verstrijken van de termijnen waarbinnen de belastingplichtigen de belasting over de toegevoegde waarde hadden moeten voldoen, en door betaling te vorderen van een bedrag dat zeer laag is vergeleken met de daadwerkelijk verschuldigde belasting, maakt die wettelijke regeling het de betrokken belastingplichtigen mogelijk, definitief te ontsnappen aan hun verplichtingen ter zake van de belasting over de toegevoegde waarde, ofschoon de nationale belastingautoriteiten tijdens de vier jaar vóór de datum van verjaring van de normaliter verschuldigde belasting ten minste een deel van deze belastingplichtigen op het spoor hadden kunnen komen. In deze zin vormt die wettelijke regeling een uitholling van de op elke lidstaat rustende verantwoordelijkheid om de juiste heffing van de belasting te waarborgen.

(cf. punten 9, 40-47, 52-53 en dictum)