Zaak C-384/07

Wienstrom GmbH

tegen

Bundesminister für Wirtschaft und Arbeit

[verzoek van het Verwaltungsgerichtshof (Oostenrijk) om een prejudiciële beslissing]

„Staatssteun — Artikel 88, lid 3, EG — Steunmaatregelen die verenigbaar met gemeenschappelijke markt zijn verklaard — Geschil tussen begunstigde en nationale autoriteiten over bedrag van onrechtmatig tot uitvoering gebrachte steun — Rol van nationale rechter”

Arrest van het Hof (Tweede kamer) van 18 december 2008 I ‐ 10395

Samenvatting van het arrest

Steunmaatregelen van de staten – Voorgenomen steunmaatregelen – Toekenning van steun in strijd met verbod van artikel 88, lid 3, EG – Latere beschikking van Commissie waarbij steunmaatregel verenigbaar met gemeenschappelijke markt wordt verklaard

(Art. 88, lid 3, EG)

Wanneer een staatssteunvoornemen volgens de regels bij de Commissie is aangemeld en niet vóór de beschikking van de Commissie tot uitvoering is gebracht, kan het tot uitvoering worden gebracht vanaf de datum van die beschikking, in voorkomend geval zelfs voor een daaraan voorafgaande periode waarop de verenigbaar verklaarde maatregel betrekking heeft.

Wanneer de steun zonder inachtneming van artikel 88, lid 3, laatste zin, EG aan de begunstigde is toegekend, kan de nationale rechter ten gevolge van een verzoek van een andere marktdeelnemer genoodzaakt zijn om, zelfs nadat de Commissie een positieve beschikking heeft gegeven, uitspraak te doen over de geldigheid van de uitvoeringshandelingen en over de terugvordering van de toegekende financiële steun. In een dergelijk geval verplicht het gemeenschapsrecht de nationale rechter weliswaar om passende maatregelen te nemen om de gevolgen van de onrechtmatigheid daadwerkelijk op te heffen, maar verplicht het hem niet om de onrechtmatige steun volledig te doen terugbetalen, zelfs niet wanneer geen sprake is van uitzonderlijke omstandigheden. Op grond van het gemeenschapsrecht is de nationale rechter verplicht om de ontvanger van de steun te gelasten, rente te betalen ter zake van het tijdvak van onrechtmatigheid. In het kader van zijn nationale rechtsorde kan hij bovendien in voorkomend geval de terugvordering van de onrechtmatige steun gelasten, onverminderd het recht van de lidstaat om deze steunmaatregel later opnieuw tot uitvoering te brengen. Hij kan tevens genoopt zijn vorderingen tot vergoeding van de schade die is ontstaan wegens de onrechtmatigheid van de steunmaatregel, toe te wijzen.

Wanneer het onrechtmatig tot uitvoering brengen van een steunmaatregel wordt gevolgd door een positieve beschikking van de Commissie, staat het gemeenschapsrecht dus niet eraan in de weg dat de begunstigde enerzijds betaling vordert van de steun die hem voor de toekomst verschuldigd is, en anderzijds de vóór de positieve beschikking ontvangen steun behoudt, onverminderd de gevolgen die aan de onrechtmatigheid van de te vroeg betaalde steun dienen te worden verbonden. Doorslaggevend voor de mogelijkheid voor een begunstigde om betaling van steun met betrekking tot een aan een positieve beschikking voorafgaande periode te verkrijgen of om de reeds betaalde steun te behouden, is dus de vaststelling door de Commissie dat de steun verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

Het in artikel 88, lid 3, laatste zin, EG neergelegde verbod op het tot uitvoering brengen van staatssteun brengt voor de nationale rechter dus niet de verplichting mee om afwijzend te beslissen op een verzoek van een ontvanger van steun met betrekking tot het bedrag van de steun die is verschuldigd voor een periode die voorafgaat aan een beschikking van de Commissie waarbij die steun verenigbaar met de gemeenschappelijke markt is verklaard.

(cf. punten 26-31, 39 en dictum)