NL
Jur isprudentie
ECLI:EU:F:2011 :9 1ARREST VAN H ET GERECHT VOOR AMBTENARENZAKEN
(Tweede kamer)
8 februari 2011
Zaak F-95/09
Carina Sk areby
tegen
Europese Comm issie
„Openbare dienst — Ambtenaren — Psychisch geweld door hiërarchieke mee rdere — Artikelen 12 bis 
en 24 v an Statuut — Verzoek om bijstand — Redelijke termijn — Aanvang — Duur”
Betreft: Beroep, ingesteld kra chtens artikel 236 EG en artikel 152 EA, waarbij Skareby vraagt om, 
kort samengevat, nietigverklaring van het besluit van de Commissie van 4 maart 2009 
houdende weigering om ee n ad ministratief on derzoek in te stellen naar h et gestelde 
psychisch geweld waaraa n ee n van haar v oormalige hiërarchieke mee rderen zich schuldig 
zou hebben gemaakt.
Beslissing:Het besluit van d e C ommissie van 4 maart 2009 h oudende w eigering o m ee n 
administratief on derzoek in te stellen naar h et gestelde psychisch geweld waaraa n ee n 
van ve rzoeksters voormalige hiërarchieke mee rderen zich schuldig zou hebben gemaakt, 
wordt nietig verklaard . De Commissie zal alle ko sten dra gen.
Samenvatting
1. Ambtenaren — Beroep — Procesbelang
(Ambtenarenstatuut, art. 91)
2. Ambtenaren — Bijstandsverplichting van administratie — Uitvoering op ge bied v an psychisch 
geweld — Indiening van verzoek om b ijstand — Inachtneming van redelijke termijn
(Ambtenarenstatuut, art. 12 bis, 24 e n 90, lid 1)
3. Ambtenaren — Bijstandsverplichting van administratie — Uitvoering op ge bied v an psychisch 
geweld — Indiening van verzoek om b ijstand — Aanvang van in acht te nemen termijn
(Ambtenarenstatuut, art. 12 bis)
4. Ambtenaren — Bijstandsverplichting van administratie — Uitvoering op ge bied v an psychisch 
geweld — Indiening van verzoek om b ijstand — Inachtneming van redelijke termijn — Duur van termijn
(Statuut van het Hof van Justitie, art. 46; Ambtenarenstatuut, art. 24)
1. Met betrekking tot ee n zo ernstige kw estie als psychisch geweld m oet worden erkend da t de 
ambtenaar di e stelt da t hij het slachtoffer van psychisch geweld is en di e voor de rechter opkomt 
tegen de weigering van de instelling om ee n ve rzoek om b ijstand inhoudelijk te on derzoeken, in
2 ECLI:EU:F:2011 :9SAMENVATTING—ZAAKF-95/09
SKAREBY/COMM ISSIE
 beginsel het gerechtvaardi gd b elang b ehoudt da t in d e rechtspraak als voorwaard e voor de 
ontvankelijkheid van ee n beroep w ordt gesteld, ook al vraagt hij niet om ve rgoeding van de door het 
gestelde geweld ve roorzaakte schade no ch o m d e inleiding van ee n tuchtprocedure tegen d e 
vermeende dad er van het geweld en oo k al zou het geweld sinds mee rdere jaren zijn beëindigd.
Een dergelijke o plossing ligt op het eerste gezicht voor de hand wegens de ernst van het uitoefenen van 
psychisch geweld, dat extreem s chadelijke g evolgen voor de gezondheid van ee n pe rsoon ka n hebben. 
Het vermeende slachtoffer van psychisch geweld behoudt zijn procesbelang, ongeacht d e vraag of dat 
geweld voortduurt of dat de betrokken pe rsoon a ndere vorderingen en me t name s chadevorderingen 
indient, da n wel het recht o f de bedoeling heeft deze in te dienen in ve rband me t het psychisch 
geweld. De eve ntuele erkenning door de ad ministratie van het bestaan van psychisch geweld ka n op 
zich ee n heilzame w erking hebben voor de th erapeutische behandeling van het slachtoffer van 
psychisch geweld.
(cf. punten 23, 25 e n 26)
Referentie:
Gerecht voor ambtenarenzaken: 30 november 2009 , Wenig/Commissie, F-80/08, punt 35
2. De ee rbiediging van ee n termijn, die „redelijk” moet zijn, is ve reist in alle gevallen w aarin, bij 
ontbreken van ee n uitdrukkelijke b epaling, het rechtszekerheids- o f het ve rtrouwensbeginsel zich 
ertegen ve rzet dat de instellingen van de Unie en natuurlijke o f rechtspersonen handelen zonder aan 
termijnen gebonden te zijn, en aldus me t name d e stabiliteit van bestaande rechtssituaties in gevaar 
kunnen brengen.
Voor zover een ve rzoek om bijstand wegens vermeend psychisch geweld beoogt te doen vaststellen da t 
er sprake is van een on rechtmatige en foutieve g edraging van een ambtenaar o f functionaris en het niet 
uitgesloten is da t die gedraging, wanneer deze plaatsvond in de uitoefening van de functie van de 
vermeende dad er van het geweld, eve ntueel tot de aansprakelijkheid van de betrokken instelling ka n 
leiden, vertoont het ve rzoek om b ijstand w aarin di e gedraging aa n de orde w ordt gesteld ee n 
juridische ve rwantschap me t het ve rzoek om s chadevergoeding da t ee n ambtenaar o p basis van 
artikel 90, lid 1, van het Statuut bij de ad ministratie indient. O p het gebied van schadevorderingen 
vereist de rechtspraak echter de eerbiediging van ee n „redelijke” termijn. Erkend moet worden da t er 
ook ee n termijn bestaat waarbinnen de ambtenaar ee n ve rzoek om bijstand wegens psychisch geweld 
moet indienen.
(cf. punten 41, 43 e n 44)
Referentie:
Gerecht v an ee rste aa nleg: 6 juli 2004 , Huygens/Commissie, T-281/01, punten 42 e n 46-48; 5 oktober 2004 , 
Eagle e.a./Commissie, T-144/02, punten 57 e n 66
Gerecht v oor ambtenarenzaken: 11 mei 2010 , Nanopoulos/Commissie, F-30/08, punt 117, waartegen h ogere 
voorziening is ingesteld bij het Gerecht van de Europese Unie, zaak T-308/10 P; 9 juli 2010 , Marcuccio/Commissie, 
F-91/09, punt 32; waartegen hogere voorziening is ingesteld bij het Gerecht van de Europese Unie, zaak T-450/10 P
3. Volgens artikel 12 bis, lid 3, van het Statuut doet psychisch geweld zich gedurende lange tijd 
herhaaldelijk of systematisch voor. Psychisch geweld vormt dus een inbreuk die pe r definitie continu 
is, di e noo dzakelijkerwijs g edurende lange tijd p laatsvindt en h et bestaan v an h erhaalde of 
systematische handelingen ve reist, w il het worden geacht t e hebben plaatsgevonden. Bovendien 
kunnen de symptomen pas bepaalde tijd na de ee rste handelingen van psychisch geweld of de
ECLI:EU:F:2011 :9 3SAMENVATTING—ZAAKF-95/09
SKAREBY/COMM ISSIE
 volledige bewustwording van het slachtoffer van de strekking van di e handelingen blijken, daar h et 
slachtoffer dikwijls tijd no dig heeft om te beseffen wat er me t hem g ebeurt en om zich te bevrijden 
uit de greep v an de dad er.
Gezien de specifieke ke nmerken van psychisch geweld en het vereiste van rechtszekerheid, lijkt het dus 
juister om zich alleen te baseren op objectieve c riteria e n als aanvang van de termijn voor de indiening 
van ee n ve rzoek om bijstand wegens psychisch geweld de laatste handeling van de vermeende dad er 
van het psychisch geweld te nemen, of in elk geval het tijdstip vanaf hetwelk de vermeende dad er niet 
meer in staat is om zijn handelingen tegen het slachtoffer voort te zetten, en dit on geacht d e ke nnis 
van of de bewustwording door het slachtoffer van de verschillende handelingen van psychisch geweld 
alsook de handeling waard oor het foutieve g edrag van de ve rmeende dad er van psychisch geweld 
voortaan het „duurzame” of „systematische” kara kter kri jgt dat voor de vaststelling van het bestaan 
van da t geweld ve reist is.
(cf. punten 47 e n 49)
4. Gelet op de juridische ve rwantschap tussen het verzoek om schadevergoeding van ambtenaren en 
het verzoek om b ijstand gebaseerd o p het bestaan van psychisch geweld, en het on tbreken van elke 
relevante reden om geen rekening te houden me t de genoemde vergelijking, moet ten ee rste worden 
vastgesteld da t de termijn voor de indiening van ee n ve rzoek om b ijstand redelijk m oet zijn, ten 
tweede da t een duur van vijf jaar, in navolging van de termijn voorzien in ar tikel 46 v an het Statuut 
van het Hof van Justitie, in beginsel redelijk moet worden geacht om me t succes psychisch geweld bij 
de administratie te ku nnen me lden en haar b ijstand te vragen, me t name d oor om de instelling van een 
administratief on derzoek naar da t geweld te vragen. Die duur geeft imme rs de ad ministratie de 
mogelijkheid om volledig te voldoen aa n haar z orgplicht en aa n haar ve rplichtingen voortvloeiende uit 
artikel 24 v an het Statuut, door eve ntueel op eigen initiatief maatregelen te nemen. Tegelijkertijd 
beschikt d e betrokkene hierdoor over een voldoende lange termijn om d e instelling zijn vorderingen 
kenbaar t e maken. Door deze termijn ka n eve neens rekening worden gehouden me t de bijzondere 
kenmerken van het begrip psychisch geweld, namelijk het feit dat de symptomen pas bepaalde tijd na 
de eerste handelingen van psychisch geweld of de volledige bewustwording door het slachtoffer van de 
strekking van die handelingen ku nnen blijken, en het feit dat het slachtoffer dikwijls tijd no dig heeft 
om te beseffen wat er me t hem g ebeurt en om zich te bevrijden uit de greep v an de dad er.
Naar a nalogie van hetgeen op het gebied van beroepen tot schadevergoeding van ambtenaren is 
vastgesteld, kan de termijn van vijf jaar v oor de indiening van ee n ve rzoek om b ijstand w egens 
psychisch geweld echter niet als een strikte en on aantastbare regel worden beschouwd. Ook al is een 
verzoek om bijstand wegens psychisch geweld da t binnen de termijn van vijf jaar w ordt ingediend in 
beginsel on tvankelijk, di t ka n anders zijn in b ijzondere omstandigheden, die m oeten w orden 
beoordeeld aa n de hand van de belangen die op het spel staan, de ingewikkeldheid van de zaak en het 
gedrag van de betrokkene.
(cf. punten 53 e n 54)
Referentie:
Gerecht voor ambtenarenzaken: 4 november 2008 , Marcuccio/Commissie, F-87/07, punt 30