Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Mededinging - Administratieve procedure - Taalregime - Mededeling van punten van bezwaar en eindbeschikking - Keuze van taal die in derde land gevestigde onderneming in haar correspondentie met haar eigen verkoopkantoren in lidstaten van Gemeenschap heeft gebezigd - Bijlagen bij mededeling van punten van bezwaar - Terbeschikkingstelling in oorspronkelijke taal

(Verordening nr. 1 van de Raad; verordening nr. 17 van de Raad, art. 19; verordening nr. 99/63 van de Commissie, art. 2)

2 Handelingen van de instellingen - Individuele beschikking - Kennisgeving - Begrip - Voor eensluidend gewaarmerkte kopie - Toelaatbaarheid

(EG-Verdrag, art. 191)

3 Mededinging - Administratieve procedure - Mededeling van punten van bezwaar - Toezending in de vorm van niet-ondertekend document in bijlage bij brief die door directeur-generaal Concurrentie is ondertekend - Toelaatbaarheid

(Verordening nr. 99/63 van de Commissie, art. 2)

4 Handelingen van de instellingen - Motivering - Verplichting - Draagwijdte - Beschikking tot toepassing van mededingingsregels

(EG-Verdrag, art. 190)

5 Mededinging - Administratieve procedure - Beëindiging van inbreuken - Aan ondernemingen opgelegde verplichtingen - Evenredigheid - Criteria

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 3, lid 1)

6 Mededinging - Geldboeten - Bedrag - Vaststelling - In aanmerking genomen omzet - Omzet van alle ondernemingen die lid zijn van ondernemersvereniging gezamenlijk - Toelaatbaarheid

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15, lid 2)

7 Handelingen van de instellingen - Motivering - Verplichting - Draagwijdte - Beschikking waarbij aan meerdere ondernemingen geldboete wordt opgelegd wegens inbreuk op mededingingsregels

(EG-Verdrag, art. 190; verordening nr. 17 van de Raad, art. 15)

8 Mededinging - Geldboeten - Bedrag - Vaststelling - Criteria - Zwaarte van inbreuken - Verzwarende omstandigheden - Verhulling van mededingingsregeling - Bewijs voortvloeiend uit ontbreken van aantekeningen betreffende vergaderingen van bij mededingingsregeling betrokken ondernemingen

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15)

9 Mededinging - Geldboeten - Bedrag - Vaststelling - Criteria - Zwaarte en duur van inbreuken - Beoordelingsfactoren - Mogelijkheid om niveau van geldboeten te verhogen ter versterking van preventieve werking

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15, lid 2)

10 Mededinging - Geldboeten - Bedrag - Vaststelling - Criteria - Houding van onderneming tijdens administratieve procedure

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15)

Samenvatting

11 Krachtens de gemeenschapsregeling mag de Commissie, wanneer er geen officiële taal van de Gemeenschap uitdrukkelijk van toepassing is in de betrekkingen tussen de Commissie en een in een derde land gevestigde onderneming die aan een inbreuk op de communautaire mededingingsregels heeft deelgenomen, als taal voor de mededeling van de punten van bezwaar en van de beschikking de taal kiezen die deze onderneming in haar correspondentie met haar eigen verkoopbureaus in de lidstaten van de Gemeenschap heeft gebruikt, en niet de taal van de lidstaat waarin haar gemachtigde woont.

Enerzijds bevat verordening nr. 1 namelijk slechts voorschriften betreffende de regeling van het taalgebruik die geldt tussen de Gemeenschap en een lidstaat of een persoon die onder de jurisdictie van een lidstaat ressorteert. Verder schrijft artikel 2 van verordening nr. 99/63, noch artikel 6 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens - zo een onderneming waartegen een onderzoek op het gebied van het mededingingsrecht loopt, zich al op deze laatste bepaling kan beroepen - voor, dat stukken moeten worden toegezonden in de taal van de lidstaat waarin de gevolmachtigde woont. Ten slotte dient bij de keuze van de taal van de mededeling van de punten van bezwaar en de beschikking rekening te worden gehouden met de betrekking waarin de betrokken onderneming, binnen de Gemeenschap, tot een lidstaat der Gemeenschap staat.

Verder moeten de bijlagen bij de mededeling van de punten van bezwaar, die niet van de Commissie afkomstig zijn, worden beschouwd als bewijsstukken waarop de Commissie zich baseert, en moeten deze dus aan de adressaat ter kennis worden gebracht, zoals zij zijn.

12 Van een beschikking is naar behoren kennis gegeven, in de zin van het Verdrag, zodra zij is medegedeeld aan degene tot wie zij is gericht, en deze in staat is gesteld daarvan kennis te nemen.

Wat de regelmatigheid van de kennisgeving betreft, geen enkele bepaling van gemeenschapsrecht sluit uit, dat van de beschikking kennis wordt gegeven in de vorm van een voor eensluidend gewaarmerkte kopie, of dat van een rectificatiebeschikking afzonderlijk kennis wordt gegeven. Een kopie van een beschikking tot toepassing van de communautaire mededingingsregels die de naam van het lid van de Commissie, belast met het mededingingsbeleid, draagt, alsmede de vermelding "voor eensluidend gewaarmerkte kopie" ("certified copy") en die eveneens is ondertekend door de secretaris-generaal van de Commissie, is regelmatig en heeft dezelfde rechtskracht als de originele handeling die door het college van leden is aanvaard en in de door het reglement van orde van de Commissie voorgeschreven vorm is geauthentiseerd.

13 In het kader van de administratieve procedure op het gebied van het mededingingsrecht kan de mededeling van de punten van bezwaar geldig aan de betrokken onderneming worden toegezonden in de vorm van een niet-ondertekend document, dat in bijlage is gevoegd bij een brief welke door de directeur-generaal Concurrentie van de Commissie is ondertekend.

Door de brief te ondertekenen handelt de directeur-generaal Concurrentie van de Commissie niet in het kader van een delegatie van bevoegdheden, doch enkel op basis van een tekeningsbevoegdheid die hij van het bevoegde lid van de Commissie heeft ontvangen. Een dergelijke delegatie van de tekeningsbevoegdheid vormt het normale middel voor de Commissie om haar bevoegdheid uit te oefenen. Overigens vereist artikel 2, lid 1, van verordening nr. 99/63 niet, dat de mededeling van de punten van bezwaar zelf een met de hand geschreven handtekening draagt, noch dat het formeel uit één enkele akte bestaat.

14 De verplichting tot motivering van een individuele beschikking heeft tot doel, de gemeenschapsrechter in staat te stellen de wettigheid van de beschikking te onderzoeken, en de betrokkene voldoende gegevens te verschaffen om na te gaan of de beschikking gegrond is dan wel een gebrek vertoont op grond waarvan de wettigheid kan worden betwist, met dien verstande dat de omvang van de motiveringsplicht afhankelijk is van de aard der betrokken handeling en van de omstandigheden waaronder deze is vastgesteld.

Weliswaar is de Commissie krachtens artikel 190 van het Verdrag gehouden, haar beschikkingen met redenen te omkleden met vermelding van de feitelijke en juridische gegevens waarvan de wettigheid van de maatregel afhangt en van de overwegingen naar aanleiding waarvan zij haar beschikking heeft gegeven, doch niet is vereist, dat zij ingaat op alle punten van feitelijke of juridische aard, die tijdens de administratieve procedure zijn opgeworpen.

Wanneer een beschikking een toereikende motivering bevat op grond waarvan het mogelijk is om na te gaan waarom de vastgestelde handelingen als overeenkomst en als onderling afgestemde feitelijke gedragingen zijn gekwalificeerd, behoeft de Commissie niet elk van de betrokken handelingen afzonderlijk als overeenkomst of onderling afgestemde feitelijke gedraging te kwalificeren.

15 De toepassing van artikel 3, lid 1, van verordening nr. 17 kan het verbod omvatten, zekere activiteiten, praktijken of toestanden te continueren, waarvan de onrechtmatigheid is vastgesteld, doch ook het verbod van gelijkaardige gedragingen in de toekomst. Voor zover de toepassing van deze bepaling moet zijn afgestemd op de vastgestelde inbreuk, is de Commissie bevoegd te preciseren, aan welke verplichtingen de betrokken ondernemingen moeten voldoen om een einde aan deze inbreuk te maken. Dergelijke op de ondernemingen rustende verplichtingen mogen evenwel niet verder gaan dan hetgeen passend en noodzakelijk is om het gestelde doel te bereiken, namelijk het herstel van een rechtsconforme toestand.

Een verbod dat de uitwisseling van zuiver statistische informatie dient te beletten, die niet als individuele of individualiseerbare informatie kan worden aangemerkt, voldoet niet aan de voor de toepassing van artikel 3, lid 1, van verordening nr. 17 gestelde voorwaarden, wanneer uit de beschikking niet blijkt, dat de Commissie de uitwisseling van statistische gegevens op zichzelf als een inbreuk op artikel 85, lid 1, van het Verdrag heeft beschouwd; het enkele feit dat een systeem van uitwisseling van statistische informatie met een mededingingsverstorend oogmerk kan worden gebruikt, maakt het nog niet in strijd met deze bepaling, omdat in dergelijke omstandigheden de mededingingsverstorende gevolgen daarvan in het concrete geval moeten worden vastgesteld.

16 Het in artikel 15, lid 2, van verordening nr. 17 gebruikte genusbegrip "inbreuk", dat zonder onderscheid van toepassing is op overeenkomsten, onderling afgestemde feitelijke gedragingen en besluiten van ondernemersverenigingen, duidt erop, dat de in deze bepaling voorziene maxima gelijkelijk gelden voor overeenkomsten, onderling afgestemde feitelijke gedragingen en besluiten van ondernemersverenigingen. Daaruit volgt dat het maximum van 10 % van de omzet moet worden berekend op basis van de omzet die is behaald door elk van de ondernemingen die partij is bij de betrokken overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen, of door alle ondernemingen die lid zijn van de ondernemersverenigingen gezamenlijk, althans wanneer de vereniging op grond van haar interne regels haar leden kan binden. De juistheid van deze analyse wordt bevestigd door het feit dat de invloed die een ondernemersvereniging op de markt heeft kunnen uitoefenen, niet van haar eigen "omzet" afhangt, die niets zegt over haar omvang of haar economische macht, maar wel van de omzet van haar leden, die een aanwijzing van haar omvang en haar economische macht vormt.

Wanneer een vereniging op eigen naam en voor rekening van de bij haar aangesloten ondernemingen het product verkoopt waarop de inbreuk betrekking heeft, zij nauwe juridische en feitelijke betrekkingen met de bij haar aangesloten ondernemingen onderhoudt en de vereniging geen enkel eigen economisch belang bij een deelneming aan de heimelijke verstandhouding betreffende de prijzen heeft, geeft de waarde van deze verkopen een aanwijzing van de werkelijke omvang en economische macht van de vereniging en kan zij door de Commissie dus als grondslag voor de berekening van het maximum van de op te leggen geldboete worden gebruikt.

17 De verplichting tot motivering van een individuele beschikking heeft tot doel, de gemeenschapsrechter in staat te stellen de wettigheid van de beschikking te onderzoeken, en de betrokkene voldoende gegevens te verschaffen om na te gaan of de beschikking gegrond is dan wel een gebrek vertoont op grond waarvan de wettigheid kan worden betwist, met dien verstande dat de omvang van de motiveringsplicht afhankelijk is van de aard der betrokken handeling en van de omstandigheden waaronder deze is vastgesteld.

Bij een beschikking waarbij aan meerdere ondernemingen een geldboete wordt opgelegd wegens een inbreuk op de communautaire mededingingsregels, moet de omvang van de motiveringsplicht in het bijzonder worden bepaald met inachtneming van het feit dat de zwaarte van de inbreuken moet worden vastgesteld op basis van een groot aantal factoren, zoals onder meer de bijzondere omstandigheden van de zaak, de context daarvan en de preventieve werking van de geldboeten, zonder dat een dwingende of uitputtende lijst van verplicht in aanmerking te nemen criteria is opgesteld.

Bovendien beschikt de Commissie bij de vaststelling van het bedrag van elke geldboete over een beoordelingsmarge en kan zij niet verplicht worden geacht om daartoe een precieze mathematische formule toe te passen.

Ten slotte moet de motivering van de beschikking in de beschikking zelf voorkomen en kunnen latere verklaringen van de Commissie, behoudens bijzondere omstandigheden, niet in aanmerking worden genomen.

Wanneer de Commissie in een beschikking een inbreuk op de mededingingsregels vaststelt en de ondernemingen die daaraan hebben deelgenomen een geldboete oplegt, moet zij, indien zij bepaalde basisfactoren bij de vaststelling van het bedrag van de geldboeten stelselmatig in aanmerking heeft genomen, deze factoren in de beschikking zelf vermelden, om de ondernemingen tot wie zij is gericht, in staat te stellen de juistheid van het niveau van de geldboete te verifiëren en na te gaan of er eventueel sprake is van discriminatie.

18 Het feit dat de ondernemingen die bij een prijsafspraak betrokken waren, de aankondiging van de onderling afgestemde prijsverhogingen hebben gearrangeerd en dat zij werden ontmoedigd aantekeningen betreffende vergaderingen over dit onderwerp te maken, bewijst dat zij zich van de onrechtmatigheid van hun gedrag bewust waren en dat zij maatregelen hebben genomen om de afspraak te verhullen. Dergelijke maatregelen kan de Commissie bij de beoordeling van de zwaarte van de inbreuk als verzwarende omstandigheden in aanmerking nemen.

Het ontbreken van officiële notulen en het nagenoeg volledig ontbreken van interne notities betreffende deze vergaderingen kunnen, gelet op het aantal, de duur in de tijd en de aard van de betrokken besprekingen, genoegzaam bewijs opleveren voor het feit dat degenen die de vergaderingen bijwoonden, werden ontmoedigd aantekeningen te maken.

19 Bij de vaststelling van het bedrag van de geldboete wegens inbreuk op de communautaire mededingingsregels moet rekening worden gehouden met de zwaarte en de duur van de inbreuk. De zwaarte van de inbreuken moet worden vastgesteld met inachtneming van een groot aantal factoren, zoals onder meer de bijzondere omstandigheden van de zaak, de context daarvan en de preventieve werking van de geldboeten, zonder dat een dwingende of uitputtende lijst van verplicht in aanmerking te nemen criteria is opgesteld.

Bij haar beoordeling van het algemene niveau van de geldboeten mag de Commissie rekening houden met het feit dat nog steeds betrekkelijk vaak evidente inbreuken op de communautaire mededingingsregels worden gemaakt en mag zij derhalve het niveau van de geldboeten verhogen om de preventieve werking ervan te versterken. Bijgevolg behoeft het feit dat de Commissie in het verleden voor sommige soorten van inbreuken geldboeten van een bepaald niveau heeft opgelegd, haar niet te verhinderen, dit niveau binnen de in verordening nr. 17 gestelde grenzen te verhogen, indien zulks noodzakelijk blijkt om de uitvoering van het communautaire mededingingsbeleid te verzekeren.

Verder kan de Commissie bij de vaststelling van het algemene niveau van de geldboeten in het bijzonder rekening houden met de lange duur en het evidente karakter van een inbreuk op artikel 85, lid 1, van het Verdrag, die is gepleegd in weerwil van de waarschuwing die had moeten uitgaan van de vroegere beschikkingspraktijk van de Commissie.

20 Bij de vaststelling van het bedrag van de voor een inbreuk op de communautaire mededingingsregels op te leggen geldboete is een verlaging van de geldboete wegens medewerking tijdens de administratieve procedure slechts gerechtvaardigd, indien het gedrag de Commissie in staat heeft gesteld om een inbreuk met minder moeilijkheden vast te stellen en daaraan in voorkomend geval een einde te maken.

Wanneer een onderneming in haar antwoord op de mededeling van de punten van bezwaar de kern van de daarin door de Commissie gestelde feiten ontkent, mag de Commissie zich op het standpunt stellen, dat de onderneming zich niet op een wijze heeft gedragen die een verlaging van de geldboete wegens medewerking tijdens de administratieve procedure rechtvaardigt.