Gezien 's Hofs jurisprudentie, lijdt het geen twijfel dat het verbod van maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve uitvoerbeperkingen in artikel 34, lid 1, EEG-Verdrag de Lid-Staten belet een uitvoervergunning voor te schrijven, ook indien deze aan elke aanvrager automatisch, kosteloos en onverwijld wordt afgegeven.

In het arrest International Fruit Company van 15 december 1971 (zaken 51-54/71, Jurispr. 1971, blz. 1107 e.v.) wordt immers duidelijk gezegd dat, behoudens de in het gemeenschapsrecht zelf vervatte uitzonderingen, de artikelen 30 en 34, lid 1, EEG-Verdrag in de weg staan aan de toepassing, in de intracommunautaire betrekkingen, van een nationale wetgeving waarbij, zij het zuiver formeel, het vereiste van in- of uitvoervergunningen of enig ander soortgelijk middel wordt gehandhaafd. Dit beginsel, dat werd verkondigd in een geval waarin de nationale autoriteiten de vergunningen automatisch afgaven of gemakkelijk uitzonderingen toestonden op de verplichting een vergunning aan te vragen, is tenslotte in volle omvang bevestigd in het arrest van 15 december 1976 in de zaak 41/76, Donckerwolcke.

In de onderhavige zaak gaat het niet slechts om de vervulling van een simpele formaliteit door de exporteur. Voor de uitvoer van de onderhavige produkten moet namelijk telkens door het daartoe aangewezen orgaan een certificaat worden uitgereikt waaruit blijkt dat de produkten voldoen aan bepaalde kwaliteitsnormen. Het is duidelijk dat deze belemmering van het vrije goederenverkeer veel ernstiger is dan wanneer voor de in- of uitvoer een vergunning moet worden aangevraagd, welke automatisch wordt afgegeven.

Indien nu reeds het voorschrijven van deze eenvoudige formaliteit is te beschouwen als een door het Verdrag verboden maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve beperking, dan geldt dit a fortiori voor de verplichte aanvrage van een kwaliteitscertificaat of van een vergunning die in feite neerkomt op een bewijs van kwaliteitscontrole. Dit voorschrift is duidelijk discriminerend van aard, omdat het alleen geldt voor exportprodukten en niet voor produkten die in Frankrijk zelf worden afgezet.

Het behoeft nauwelijks betoog dat hiervoor geen beroep kan worden gedaan op de uitzonderingsbepaling van artikel 36 EEG-Verdrag, omdat restrictieve uitvoermaatregeien ter bescherming van de kwaliteit van een produkt niet vallen onder de beperkingen van in- of uitvoer die in deze bepaling bij wijze van uitzondering worden toegelaten. Niettemin moet worden nagegaan of in verband met het openbaar nutskarakter van deze controle wellicht andere rechtvaardigingsgronden bestaan.

In mijn conclusie in de zaak 41/76, Donckerwolcke, heb ik opgemerkt dat wanneer men elke maatregel die het intracommunautaire handelsverkeer belemmert dan wel moeilijker of duurder maakt, strijdig acht met artikel 30 EEG-Verdrag, men onvoldoende rekening houdt met het doel van de afzonderlijke maatregelen, of beter gezegd met de verhouding tussen de beperkende werking en het doel dat wellicht in overeenstemming is met een communautair belang. Zoals ik toen ook heb gezegd, heeft het Hof in de zaak-Kramer uitgemaakt dat vangstbeperkende overheidsmaatregelen ter instandhouding van het visbestand, ook wanneer zij rechtstreeks een beperking van de produktie en dus van het handelsverkeer ten gevolge hebben, geen maatregelen van gelijke werking als een kwantitatieve beperking zijn (arrest van 14. 7. 1976 in de gevoegde zaken 3, 4 en 6/76).

Gezien deze recente jurisprudentie, rijst de vraag of dit niet ook geldt voor een handelsregeling die is gericht op een behoorlijk kwaliteitsniveau van de nationale exportprodukten. Volgens de Franse regering hebben de hierbedoelde voorschriften namelijk niet ten doel de Franse exporten te beperken, maar de kwaliteit der exportprodukten te garanderen ter bescherming van de goede naam der nationale produkten in het buitenland, terwijl gelijktijdig een garantie aan de communautaire gebruikers wordt geboden.

Uw rechtspraak bevat in zekere zin een precedent in het arrest 63/74 van 26 februari 1975 (Cadsky t. Istituto nazionale per il commercio estero, Jurispr. 1975, blz. 290) betreffende een geldelijke last op exporteurs wegens een kwaliteitscontrole welke door een Lid-Staat uitsluitend wordt toegepast op uitgevoerde produkten en gepaard gaat met een uitvoerverbod voor produkten die niet aan de kwaliteitsnormen van de nationale wettelijke regeling voldoen. In dit arrest heeft het Hof aangenomen dat bij ontbreken van een gemeenschappelijke kwaliteitscontrole, zodanige belemmering van het vrije goederenverkeer toelaatbaar kan worden geacht. Afgezien van het bijzonder hypothetische geval in dat arrest, moet echter worden opgemerkt dat het ging om een controle van groenten en fruit en dat op dit gebied de communautaire marktordeningsbepalingen gemeenschappelijke kwaliteitsvoorschriften omvatten, die gelden voor het in de handel brengen van alle betrokken produkten, ongeacht of deze bestemd zijn voor export of voor consumptie in het producerende land zelf. De bijzondere kenmerken van de landbouwregeling en de handhaving van nationale regelingen die nog niet zijn vervangen door een gemeenschappelijke ordening, zijn wellicht een verklaring waarom naar 's Hofs oordeel een kwaliteitscontrole in afwachting van een gemeenschapsregeling eventueel toelaatbaar kan zijn. De zin en de context van het geciteerde arrest zou echter geweld worden aangedaan, wanneer men daaruit zou willen afleiden dat bij ontbreken van gemeenschappelijke kwaliteitsnormen buiten het specifieke landbouwgebied verplichte nationale kwaliteitscontroles van alleen exportprodukten geoorloofd zijn.

Hiermee wil ik niets afdoen aan het nut van de kwaliteitsvoorschriften. De toepassing daarvan, ook alleen bij export, kan alleszins verenigbaar zijn met het Verdrag, indien zij zodanig geschiedt dat de exporteurs en de betrokken producenten de mogelijkheid behouden zich vrijwillig aan deze controle te onderwerpen ten einde de reputatie van hun produkt te verhogen, zoals reeds is opgemerkt met betrekking tot het nationale kwaliteitskeurmerk waarop de bovengenoemde zaak Cadsky betrekking had (conclusie van advocaat-generaal Trabucchi, 1975, blz. 293). Doch een verplichte controle, waarvan de uitslag bepalend is voor de exportmogelijkheid van het produkt is niet toelaatbaar, althans wanneer deze controle niet eveneens wordt toegepast op produkten voor binnenlandse afzet. Ieder verschil in de behandeling van produkten naar gelang van de bestemming doorkruist immers de fundamentele eenheid van de gemeenschappelijke markt