Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Hogere voorziening – Middelen – Ontoereikende motivering – Beroep strekkende tot vaststelling van niet-contractuele aansprakelijkheid van Gemeenschap – Onwettigheid van verordening nr. 2362/98 die beweerdelijk oorzaak is van gestelde schade – Arrest dat gestelde onwettigheid niet onderzoekt – Hogere voorziening gegrond

2. Niet-contractuele aansprakelijkheid – Voorwaarden – Onrechtmatigheid – Schade – Causaal verband

(Art. 288, tweede alinea, EG)

3. Landbouw – Gemeenschappelijke ordening van markten – Bananen – Invoerregeling – Tariefcontingent – Opening en verdeling – Delegatie aan Commissie van uitvoeringsbevoegdheid die ruime beoordelingsvrijheid impliceert – Ontbreken van kennelijke beoordelingsfout

(Art. 211 EG; verordening nr. 404/93 van de Raad, art. 19, lid 1, en 20; verordening nr. 2362/98 van de Commissie)

4. Gemeenschapsrecht – Beginselen – Grondrechten – Beperkingen – Toelaatbaarheid – Voorwaarden – Gemeenschappelijke ordening van markten – Tariefcontingenten voor invoer van bananen – Eigendomsrecht – Verkregen recht – Vrije uitoefening van beroepsactiviteit – Schending – Geen

(Art. 33 EG; verordening nr. 404/93 van de Raad; verordening nr. 2362/98 van de Commissie)

5. Landbouw – Gemeenschappelijke ordening van markten – Invoercertificaten – Toekenning van referentiehoeveelheden – Waarborg van beschikbaarheid van genoemde referentiehoeveelheden en van recht op uitvoer van die hoeveelheden – Geen

Samenvatting

1. Om elke aansprakelijkheid van de Commissie uit te sluiten, dient het Gerecht bij een beroep dat ertoe strekt, de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Gemeenschap vast te stellen, te onderzoeken of, afgezien van de moeilijkheden die rekwirantes ondervonden om hun referentiehoeveelheden en hun invoercertificaten ten volle te benutten, de gestelde schade niet juist zijn oorzaak vindt in de gestelde onwettigheid van verordening nr. 2362/98 houdende uitvoeringsbepalingen van verordening nr. 404/93 betreffende de regeling voor de invoer van bananen in de Gemeenschap, en in het bijzonder in de methode voor eenvormig beheer van de door de Commissie ingevoerde tariefcontingenten, die dan de rechtstreekse oorzaak zou zijn geweest van de commerciële moeilijkheden van de traditionele importeurs van bananen uit derde landen, die uiteindelijk ACS-bananen zouden hebben moeten invoeren.

Een dergelijk onderzoek door het Gerecht is te meer geboden omdat de vermeende onwettigheid van die verordening een wezenlijk onderdeel vormt van het door rekwirantes in hun beroepen gevoerde betoog. Zij hebben getracht aan te tonen dat deze regeling ongunstige gevolgen had voor de economische activiteit van de ondernemingen die traditioneel bananen uit derde landen invoeren, gezien de door hen ondervonden moeilijkheden om ACS-bananen in te kopen.

Door niet te onderzoeken of de gestelde onwettigheid van verordening nr. 2362/98 de oorzaak kan zijn van de gestelde schade, motiveert het Gerecht zijn arrest in dit verband onvoldoende.

(cf. punten 57‑59)

2. Voor de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Gemeenschap in de zin van artikel 288, tweede alinea, EG is vereist, dat een aantal voorwaarden zijn vervuld betreffende de onrechtmatigheid van de aan de gemeenschapsinstellingen verweten gedraging, het daadwerkelijk bestaan van schade en een causaal verband tussen de gedraging van de instelling en de gestelde schade.

(cf. punt 61)

3. Uit het stelsel van het Verdrag, in het kader waarvan artikel 211 EG moet worden gezien, en uit de eisen van de praktijk volgt, dat het begrip uitvoering ruim moet worden uitgelegd. Aangezien de Commissie als enige in staat is de ontwikkeling van de landbouwmarkten voortdurend en nauwlettend te volgen en de spoedmaatregelen te treffen die de situatie vereist, kan dit voor de Raad aanleiding zijn haar op dit gebied een ruime bevoegdheid te laten. De grenzen van die bevoegdheid moeten dan ook met name worden bepaald aan de hand van de algemene hoofddoelen van de betrokken marktordening.

De Commissie mag op landbouwgebied alle maatregelen treffen die nodig of doelmatig zijn voor de uitvoering van de basisregeling, voorzover zij niet in strijd zijn met deze regeling of met de uitvoeringsregeling van de Raad.

Daar de Commissie verordening nr. 2362/98 houdende uitvoeringsbepalingen van verordening nr. 404/93 betreffende de regeling voor de invoer van bananen in de Gemeenschap heeft vastgesteld op basis van artikel 19, lid 1, en artikel 20 van verordening nr. 404/93 welke haar belast met de taak, maatregelen voor het beheer van de tariefcontingenten vast te stellen waarbij rekening wordt gehouden met de traditionele handelsstromen, de nodige specifieke maatregelen te treffen om de overgang van de per 1 juli 1993 geldende invoerregeling naar de bij titel IV van verordening nr. 404/93 ingevoerde regeling te vergemakkelijken en de nodige maatregelen te nemen om toe te zien op de nakoming van de verplichtingen die voortvloeien uit de door de Gemeenschap overeenkomstig artikel 300 EG gesloten akkoorden, hebben rekwirantes niet aangetoond dat de Commissie de ter zake van toepassing zijnde basisregeling heeft miskend of de grenzen van de haar door de Raad gelaten beoordelingsvrijheid bij de keuze van de uitvoeringsbepalingen kennelijk heeft overschreden.

(cf. punten 74‑77, 81)

4. Zowel het eigendomsrecht als de vrije uitoefening van beroepsactiviteiten maken deel uit van de algemene beginselen van gemeenschapsrecht. Deze beginselen hebben echter geen absolute gelding, maar moeten in relatie tot hun functie in de maatschappij worden beschouwd. De uitoefening van het eigendomsrecht en de vrije uitoefening van beroepsactiviteiten kunnen dus, met name in het kader van een gemeenschappelijke marktordening, aan beperkingen worden onderworpen, mits die beperkingen daadwerkelijk beantwoorden aan doeleinden van algemeen belang die de Gemeenschap voor ogen heeft en, het nagestreefde doel in aanmerking genomen, niet zijn te beschouwen als een onevenredige en onduldbare ingreep waardoor de gewaarborgde rechten in hun kern worden aangetast.

Wat in de eerste plaats het eigendomsrecht van de importeurs van bananen uit derde landen betreft, doet de invoering van het communautaire contingent en de regeling voor de verdeling hiervan geen afbreuk aan dit recht. Geen enkele marktdeelnemer kan immers een eigendomsrecht doen gelden op een marktaandeel dat hij op een tijdstip vóór de invoering van een gemeenschappelijke marktordening in handen had, aangezien dit marktaandeel slechts een voorbijgaande economische positie is, die is blootgesteld aan de risico’s van een wijziging van omstandigheden. Een marktdeelnemer kan zich evenmin beroepen op een verkregen recht of op een gewettigd vertrouwen in het voortbestaan van een situatie die door besluiten van de gemeenschapsinstellingen in het kader van hun beoordelingsbevoegdheid kan worden gewijzigd.

Wat in de tweede plaats de gestelde aantasting van de vrije uitoefening van beroepsactiviteiten betreft, wijzigt de invoering van een methode voor eenvormig beheer van de tariefcontingenten, zoals die waarin verordening nr. 2362/98 houdende uitvoeringsbepalingen van verordening nr. 404/93 betreffende de regeling voor de invoer van bananen in de Gemeenschap, voorziet, daadwerkelijk de mededingingspositie van de importeurs van bananen uit derde landen, in zoverre overeenkomstig deze methode alle marktdeelnemers zonder onderscheid bananen kunnen invoeren, ongeacht de oorsprong ervan. Weliswaar concurreren de importeurs van bananen uit derde landen daardoor met de importeurs van ACS-bananen, maar zij zien hun invoer niet langer met 30 % verminderd ten gunste van de importeurs van ACS-bananen van categorie B, zoals in de vroegere regeling was bepaald. Bovendien kunnen zij in het kader van de nieuwe regeling eveneens ACS-bananen inkopen, daar de ingeroepen moeilijkheden om leveranciers te vinden die hun ACS-bananen kunnen verschaffen, geen afbreuk doen aan de rechtmatigheid van een regeling die hun juist het recht verleent om deze bananen in het kader van het communautaire contingent in te voeren. Hoe dan ook zijn de uit de opening van een tariefcontingent en de verdeelsleutel daarvan voortvloeiende beperkingen van de mogelijkheid om bananen uit derde landen in te voeren, inherent aan de invoering van een gemeenschappelijke marktordening die de verwezenlijking van de doelstellingen van artikel 33 EG alsook de naleving van de internationale verplichtingen van de Gemeenschap beoogt veilig te stellen. Deze beperkingen zijn dus geen onrechtmatige aantastingen van de vrije uitoefening van de beroepsactiviteiten van de traditionele importeurs van bananen uit derde landen.

(cf. punten 86, 88-91)

5. Een referentiehoeveelheid die in het kader van een gemeenschappelijke marktordening aan een marktdeelnemer is toegekend, vormt de maximumhoeveelheid ten belope waarvan deze marktdeelnemer in een bepaald jaar invoercertificaataanvragen kan indienen om de aan een tariefcontingent verbonden rechten te genieten. De toekenning van referentiehoeveelheden is dus geen waarborg voor de beschikbaarheid van deze hoeveelheden en verzekert de marktdeelnemers evenmin dat zij alle hoeveelheden die in het kader van het tariefcontingent zijn toegekend, daadwerkelijk naar de Gemeenschap mogen uitvoeren.

(cf. punt 87)