Tot goed begrip van de eerste vraag eerst twee opmerkingen.

De woorden „aan de Gemeenschap toekomende bedragen” moeten blijkens het redeverband niet woordelijk worden opgevat, als ging het om bedragen welke in de kas van de Gemeenschap vloeien. Dit was met de monetaire compenserende bedragen destijds niet het geval. Er kan dus slechts zijn gedacht om krachtens het gemeenschapsrecht geheven bedragen.

Voorts dient de vraagstelling, gezien de feiten, in die zin te worden ingeperkt dat alleen bij een vrijstelling op aan de zaak zelf ontleende billijkheidsgronden („Billigkeitserlaß aus sachbezogenen Gründen”) behoeft te worden stilgestaan, en wel in gevallen waarin de heffing met het doel der wettelijke regeling in strijd komt en de wetgever er ook niet aan heeft gedacht. Of een heffing op persoonlijke gronden dan wel in verband met de consequenties van vorm- en procedurevoorschriften had kunnen worden verleend, behoeft dus niet te worden onderzocht.

Verzoekster in het hoofdgeding geeft U in overweging de aldus gepreciseerde vragen in bevestigende zin te beantwoorden. Het komt er voor haar op aan dat in de communautaire verordening slechts een machtiging tot toepassing van de monetaire compenserende heffing te lezen viel. Daaruit volgt dat de heffingen, toegepast krachtens de Duitse verordening van 14 mei 1971 — betreffende een monetaire compenserende heffing in het belang van de Duitse landbouw — op het nationale recht berusten. Het betekent voorts dat een om billijkheidsredenen verleende vrijstelling van zulke heffingen door het Duitse procesrecht wordt geregeerd; immers volgens 's Hofs jurisprudentie (zaak 33/76, Rewe-Zentralfinanz eG en Rewe-Zentral AG tegen Landwirtschaftskammer für das Saarland, arrest van 16 december 1976) staat vast dat het treffen van procedureregelen — bij gebreke van een communautaire regeling — voorshands aan de Lid-Staten toevertrouwd blijft. Bovendien zij herinnerd aan de jurisprudentie betreffende de naar Duits recht mogelijke „Zolltarifauskünfte”: zij zijn aanvaard ofschoon er soms door kan worden afgeweken van volgens het gemeenschappelijk douanetarief nodige heffingen. Om zulke uitvoeringsmaatregelen zou het ook gaan bij de om billijkheidsredenen verleende vrijstelling van in het gemeenschapsrecht voorziene heffingen.

Daartegenover staat de door de Commissie en de Bondsregering verdedigde opvatting. Tot staving daarvan is met name door de Commissie betoogd dat de Lid-Staten niet bevoegd zijn regelingen te treffen inzake de vrijstelling om redenen van materiële billijkheid; de Gemeenschap heeft gebruik gemaakt van de haar volgens het Verdrag toekomende bevoegdheden en de heffingsvoorwaarden uitputtend geregeld. Het gaat dus niet aan dat de Lid-Staten met nationale maatregelen de draagwijdte van de communautaire regeling doorkruisen. In arresten betreffende vergelijkbare casusposities is reeds meermalen op dit beginsel gewezen.

Bij de beoordeling van de onderhavige zaak dient mijns inziens te worden uitgegaan van hetgeen het Hof reeds in voormelde zaak 5/73 voor recht verklaarde. In dat arrest is er de aandacht op gevestigd dat de communautaire regeling op het stuk van de monetaire compensatie die in verordening 974/71 te vinden is, op grond van artikel 103 van het EEG-Verdrag is vastgesteld. Eenzijdige maatregelen moesten worden vermeden; de op grond van artikel 103 getroffen maatregelen waren met het oog op de doelstellingen en de mechanismen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid geboden. Waar de rechtsgeldigheid der communautaire regeling, met inbegrip van de voorschriften, door de Commissie ter uitvoering van verordening 974/71 vastgesteld, geen twijfel leed, staat dus vast dat de organen van de Gemeenschap een juist gebruik hebben gemaakt van de bevoegdheden welke zij aan het Verdrag ontlenen.

Voorts zij eraan herinnerd dat er weliswaar in verordening 974/71 slechts een machtiging van de Lid-Staten te lezen valt, doch in artikel 7 dier verordening wordt met zoveel woorden bepaald dat van bedoelde machtiging geen partieel of tijdelijk gebruik mag worden gemaakt, zodat er geen nationaal beleid doorheen mag lopen.

Ten slotte dient te worden bedacht dat in het arrest 5/73 ten aanzien van het onderzoek naar de rechtsgeldigheid van verordening 974/71 en van de verordening waarin de Commissie voor de onderscheiden produkten compenserende bedragen had vastgesteld, met zoveel woorden is verklaard dat tegen de keuze van één enkele, forfaitaire maatstaf voor de vaststelling van de compenserende bedragen geen bezwaar kan worden gemaakt. Dat de compenserende bedragen niet in elk geval precies met de monetaire invloed van de revalutatie van de D-Mark overeenkwamen, is, naar uitdrukkelijk werd overwogen, niet als schending van het evenredigheidsbeginsel te beschouwen.

Hiertegenover verlangt verzoekster in het hoofdgeding nu dat men haar om billijkheidsredenen van de naar gemeenschapsrecht vastgestelde compenserende bedragen zal vrijstellen. De toepassing van het nationale „billijkheidsrecht” wordt bepleit met een beroep op het legislatieve doel van de communautaire regeling, en de Commissie heeft er terecht op gewezen dat in zoverre goeddeels dezelfde argumenten worden aangedragen als in de zaak 5/73; onder meer wordt wederom gesteld dat de revaluatie van de D-Mark de door verzoekster afgesloten transactie niet zou hebben beïnvloed omdat zij op D-Mark-basis was aangegaan.

Het gaat dus om niet meer of minder dan om wijziging van de communautaire regeling die in een rechtstreeks toepasselijke verordening is neergelegd en, naar in het arrest 43/72 (Merkur-Außenhandels-GmbH tegen Commissie EEG, arrest van 24 oktober 1973, Jurispr. 1973, blz. 1055) tot uitdrukking komt, een globaal karakter draagt. In de werkingssfeer dier regeling zou moeten worden ingegrepen, waarmede de toepasselijkheid van het gemeenschapsrecht ten dele in de lucht zou komen te hangen.

Ik acht het al dadelijk twijfelachtig hoe zulks met de regelen inzake de verdeling van bevoegdheden tussen Gemeenschap en Lid-Staten te rijmen valt, alsook met de voorrang van het gemeenschapsrecht en het beginsel dat het alom op dezelde wijze moet worden toegepast.

Kennelijk ten onrechte verwijst verzoekster in dit verband naar het arrest 33/76, waarin is overwogen dat de regeling van procedurekwesties voorshands, in afwachting van gemeenschapsrechtelijke bepalingen, aan de nationale rechtsorden is overgelaten. Het gaat in casu niet zozeer om de vraag of het materieelrechtelijk effect van een niet-inachtneming van nationale vorm- en procedurevoorschriften dient te worden aanvaard als wel om de aanvaardbaarheid van een puur materieelrechtelijke, immers door legislatieve doeleinden ingegeven billijkheidsbeslissing.

Het baat verzoekster al evenmin als zij komt aandragen met de jurisprudentie inzake de geoorloofdheid van voor de Staten bindende douanerechtelijke adviezen (verbindliche Zolltarifauskünfte) (zaak 30/71, Kurt Siemers & Co. tegen Hauptzollamt Bad Reichenhall, arrest van 24 november 1971, Jurispr. 1971, blz. 919). In zulke adviezen wordt immers alleen maar op de toepassing van het gemeenschapsrecht vooruitgelopen, waarbij vergissingen uiteraard niet zijn uitgesloten, terwijl in een om billijkheidsredenen verleende vrijstelling van gemeenschapsrechtelijk geregelde heffingen van dat gemeenschapsrecht kan worden afgeweken en een wijziging van dat recht op de koop toe zou worden genomen.

Wel heeft het zin te herinneren aan enige andere arresten waarin — met betrekking tot vergelijkbare casusposities — de toepassing van het nationale „billijkheidsrecht” of andere van het gemeenschapsrecht afwijkende nationale regelingen ondubbelzinnig is uitgesloten. Aldus is geschied in de zaak 31/70 (Deutsche Getreide- und Futtermittel-Handelsgesellschaft mbH tegen Hauptzollamt Hamburg-Altona, arrest van 15 december 1970, Jurispr. 1970, blz. 1055), waarin het ging om heffingen op door vochtinwerking minderwaardig geworden maīs. Aan de opmerking der Nederlandse regering dat het heffingspercentage naar Nederlands recht om redenen van billijkheid kon worden verlaagd, is stilzwijgend doch ten duidelijkste voorbijgegaan. Ook kan worden gewezen op het arrest 18/72 (NV Granaria Graaninkoopmaatschappij tegen Produktschap voor Veevoeder, arrest van 30 november 1972, Jurispr. 1972, blz. 1163) waarin overduidelijk te verstaan is gegeven dat nationale gezagsorganen niet met toepassing van het nationale recht om billijkheidsredenen vrijstelling van heffingen mogen verlenen. Het arrest laat er niet de minste twijfel over bestaan dat een doorkruising van de toepassing van het gemeenschapsrecht door nationale maatregelen der Lid-Staten met de geldende verdeling van bevoegdheden niet te verenigen valt.

Ten slotte is er het arrest 50/76 (Amsterdam Bulb BV tegen Produktschap voor Siergewassen, arrest van 2 februari 1977), waarin ten aanzien van een zeker minder sprekende casuspositie werd overwogen dat het niet op de weg van nationale bureaus ligt vrijstelling te verlenen van volgens het gemeenschapsrecht vastgestelde minimumprijzen.

Op grond van één en ander kan de eerste vraag mijns inziens slechts in ontkennende zin worden beantwoord: een nationale regelingsbevoegdheid volgens welke er om materiële billijkheidsgronden op het volledig door de communautaire regeling bestreken terrein van de monetaire compensatie vrijstellingen kunnen worden verleend ontbreekt, geheel onafhankelijk van de vraag of de heffingen in de kas van de Gemeenschap dan wel in die der Lid-Staten vloeien.