Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

Gemeenschapsrecht - Rechtstreekse werking - Nationale heffingen die onverenigbaar zijn met gemeenschapsrecht - Terugbetaling - Modaliteiten - Toepassing van nationaal recht - Vervaltermijnen - Toelaatbaarheid - Voorwaarden - Inachtneming van beginsel van doeltreffendheid van gemeenschapsrecht - Inachtneming van beginsel van gelijkwaardigheid van voorwaarden voor terugvordering met voorwaarden welke voor soortgelijke nationale vorderingen gelden

Samenvatting

$$Bij gebreke van een communautaire regeling inzake terugbetaling van ten onrechte geïnde nationale heffingen is het een aangelegenheid van de rechtsorde van elke lidstaat om de bevoegde rechter aan te wijzen en de procesregels te geven voor de rechtsvorderingen ter bescherming van de rechten die de justitiabelen aan de rechtstreekse werking van het gemeenschapsrecht ontlenen, met dien verstande dat die regels niet ongunstiger mogen zijn dan die voor soortgelijke nationale vorderingen (beginsel van gelijkwaardigheid) en dat zij de uitoefening van de rechten welke de nationale rechter heeft te handhaven, in de praktijk niet onmogelijk of uiterst moeilijk mogen maken (doeltreffendheidsbeginsel).

Wat in de eerste plaats het beginsel van de volle werking betreft, beantwoordt de vaststelling van redelijke beroepstermijnen in de vorm van vervaltermijnen in beginsel daaraan, aangezien zij de toepassing vormt van het grondbeginsel van rechtszekerheid. Dergelijke termijnen zijn immers niet van dien aard dat zij de uitoefening van de door de communautaire rechtsorde verleende rechten in de praktijk onmogelijk of uiterst moeilijk maken, zelfs waar het verstrijken van die termijnen per definitie de gehele of gedeeltelijke afwijzing van de vordering meebrengt. Een nationale termijn die teruggaat tot ten minste vier en ten hoogste vijf jaar vóór het jaar van de uitspraak van de rechterlijke beslissing waarbij de aan de heffing ten grondslag liggende rechtsregel onverenigbaar met een hogere rechtsregel is verklaard, is in dit opzicht als redelijk te beschouwen.

In de tweede plaats onderstelt inachtneming van het gelijkwaardigheidsbeginsel, dat wanneer het om gelijksoortige heffingen of rechten gaat, de nationale procedure evenzeer geldt voor beroepen gebaseerd op schending van het gemeenschapsrecht als voor beroepen gebaseerd op schending van het nationale recht. Dit beginsel kan evenwel niet aldus worden uitgelegd dat een lidstaat verplicht is zijn gunstigste nationale verjaringsregeling toe te passen op alle vorderingen tot terugbetaling van in strijd met het gemeenschapsrecht geheven heffingen of rechten. Het gemeenschapsrecht staat dus in beginsel niet eraan in de weg, dat de wettelijke regeling van een lidstaat, naast een algemene verjaringstermijn voor rechtsvorderingen uit onverschuldigde betaling tussen particulieren, bijzondere, minder gunstige regels kent voor bezwaar en beroep in rechte tegen heffingen en andere belastingen. Dit zou slechts anders zijn indien die regels enkel gelden voor op het gemeenschapsrecht gebaseerde vorderingen tot terugbetaling van die heffingen of belastingen.

Bijgevolg verzet het gemeenschapsrecht zich niet tegen een nationale regeling volgens welke op het gebied van het belastingrecht de vordering uit onverschuldigde betaling die gebaseerd wordt op een nationale of communautaire rechterlijke beslissing waarbij een nationale rechtsregel onverenigbaar met een hogere nationale rechtsregel of met een communautaire rechtsregel is verklaard, enkel betrekking kan hebben op de periode na 1 januari van het vierde jaar voorafgaand aan het jaar waarin de onverenigbaarheid door de rechter is vastgesteld.

( cf. punten 20-24, 29-30, 37 en dictum )