Met betrekking tot het eerste punt merkt de Commissie in de eerste plaats op dat, ook al zijn voor slechts twee kaassoorten, namelijk Grana padano en Parmigiano reggiano, interventieprijzen vastgesteld, alle soorten in het algemeen voordeel trekken uit de gemeenschappelijke zuivelmarktordening, aangezien zij worden beschermd door concrete maatregelen zoals heffingen bij invoer. Binnen de betrokken gemeenschappelijke marktordening constateert de Commissie een algemene afhankelijkheidsverhouding tussen de prijs van kaas en die van boter en melkpoeder, twee produkten waarvoor in interventiemaatregelen is voorzien. Een dergelijke verhouding bestaat volgens haar voor alle kaassoorten, ook voor uit schape- of geitemelk bereide kaas. Bovendien zijn roquefort en andere, uit koemelk bereide blauwe kaassoorten qua verkoopprijs afhankelijk van elkaar, aangezien de prijs van roquefort verandert met de wijzigingen van de prijs van de overige daarmee concurrerende blauwe kaassoorten.

Ten bewijze van de door haar gestelde algemene afhankelijkheidsverhouding herinnert de Commissie aan de opmerkingen van advocaat-generaal Roemer in zijn conclusie van 26 juni 1973 in zaak 5/73 (Balkan). Het ging toen over de vraag of de prijs van kaas (en met name van een Bulgaarse geitekaas waarop bij invoer compenserende bedragen waren toegepast) afhankelijk is van de interventieprijs voor boter en magere-melkpoeder. Advocaat-generaal Roemer stelde toen onder meer het volgende: „Ook al bestaat er geen nauw verband tussen de prijzen van kaas en genoemde interventieprijzen, dan is toch weinig aannemelijk dat ze geheel los van elkaar zouden staan. De interventieprijzen voor boter en magere-melkpoeder garanderen toch in elk geval een minimumprijsniveau voor kaas” (Jurispr. 1973, blz. 1130).

Het Hof volgde deze opvatting. In het arrest-Balkan van 24 oktober 1973 (Jurispr. 1973, blz. 1091, r.o. 39) erkende het Hof immers dat een prijsrelatie tussen kaas enerzijds en boter en mageremelkpoeder anderzijds, met name wat de drempelprijs betreft, wordt gelegd door's Raads verordeningen nr. 804/68 van 27 juni 1968 en nr. 823/68 van 28 juni 1968 houdende vaststelling van de produktengroepen en de bijzondere voorschriften betreffende de berekening van de heffingen in de sector melk en zuivelprodukten. Meer onlangs heeft het Hof nog eens de gelegenheid gehad het begrip afhankelijkheid in voornoemd artikel 1, lid 2, van verordening nr. 974/71, ruim uit te leggen. In zijn arrest van 3 mei 1978 (zaak 131/77, Milac, Jurispr. 1978, blz. 1041) overwoog het immers dat „de prijs van een produkt, dat onder de gemeenschappelijke marktordening valt, afhankelijk is van de prijs van een produkt waarvoor in het kader van de gemeenschappelijke ordening der landbouwmarkten is voorzien in interventiemaatregelen, indien eerstgenoemde prijs merkbaar schommelt onder de invloed van wijzigingen van laatstgenoemde prijs” (r.o. 5). Deze twee precedenten lijken mij beslissend.

De fabrikanten van roquefort betogen evenwel dat deze kaas, anders dan de eveneens uit schapemelk bereide kaas waarop het arrest-Balkan betrekking had, bijzondere kenmerken vertoont, waardoor hij aan de mededinging met andere kaas en aan de werking van de communautaire interventieregeling ontsnapt. Ook in het vonnis van de verwijzende rechter zelf is sprake van het bijzondere karakter van roquefort, waardoor het verdedigbaar zou zijn te twijfelen aan de geldigheid van de gemeenschapsverordeningen waarbij de betaling van monetair compenserende bedragen bij uitvoer werd vastgesteld.

Vaststaat dat roquefort van andere, gelijksoortige produkten verschilt omdat hij uit schapemelk is bereid; dit neemt evenwel niet weg dat hij behoort tot de categorie „blauwe” kaas (ook wel „geaderde kas” genoemd) en dat dit, vanuit het standpunt van de verbruiker gezien, het meest opvallende en wezenlijke kenmerk ervan is. Het is, dunkt mij, echter onjuist te stellen dat bedoeld produkt niet aan de mededinging bloot staat omdat het „uniek” zou zijn: in de ogen van de gemiddelde verbruiker is het smaakverschil tussen roquefort en andere blauwe kaas niet van dien aard, dat eerstgenoemde onvervangbaar is.

Wat de prijzen betreft, is het bekend dat roquefort, juist omdat hij uit schapemelk is bereid, van oudsher tenminste zo'n 30 % duurder is dan andere, uit koemelk bereide blauwe kaas. Doch van belang is hier enkel de bestendige verhouding tussen de prijs van beide produkten. Uit de door de Commissie verstrekte cijfers, die ten processe op generlei wijze zijn betwist, blijkt dat tussen 1974 en 1978 zowel de opwaartse als neerwaartse schommelingen in de prijs van roquefort, een parallel verloop te zien gaven met de prijs van vergelijkbare, uit koemelk bereide kaassoorten, gelijk de Franse „bleu des Causses” en „bleu d'Auvergne”.

De roquefortfabrikanten betoogden dat het prijspeil van schapemelk in Frankrijk aanmerkelijk hoger ligt dan dat van koemelk, en bepaald wordt door de produktie van roquefort, de belangrijkste afzet voor dit produkt. Als dit juist is, dan is het aannemelijk dat de prijsschommeling van roquefort wordt beïnvloed door andere factoren dan de prijs van schapemelk, en met name door de ontwikkeling op de markt van uit koemelk bereide blauwe kaas. Aangezien immers de produktie van roquefort veel geringer is dan die van andere, gelijksoortige, uit koemelk bereide kaas, moet worden aangenomen dat het de prijs van laatstgenoemde kaas is die de prijs van roquefort beïnvloedt, en niet omgekeerd.

Tenslotte moet nog worden opgemerkt dat roquefort, althans indirect, in gelijke mate als andere „blauwe” kaas uit de Gemeenschap profiteert van de bescherming die wordt geboden door het op alle geaderde kaas toepasselijke stelsel van heffingen.

Ik deel mitsdien de mening van de Commissie dat roquefort moet worden geacht op gelijke wijze als andere kaassoorten deel uit te maken van de gehele melk- en zuivelmarkt, en dat de prijs van roquefort een van de prijzen is die afhankelijk is van de prijs van produkten waarvoor in het kader van de gemeenschappelijke ordening van de zuivelmarkt in interventiemaatregelen is voorzien (boter en melkpoeder).