CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL K. ROEMER

VAN 27 NOVEMBER 1969 ( 1 )

Mijnheer de President,

mijne heren Rechters,

Verzoeker in het onderhavige geding trad op 5 oktober 1961 in dienst van de Hoge Autoriteit der Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Hij was daar bij het Directoraat-Generaal Staal werkzaam als ambtenaar in de rang A 6 en werd — na de fusie der executieven — met dezelfde rang bij het Directoraat Staal, Directoraat-Generaal III, van de gemeenschappelijke Commissie tewerkgesteld. — Na inwerkingtreding van de ons uit andere gedingen bekende Verordening no. 259/68, op grond waarvan de Commissie „ten einde haar diensten te rationaliseren … ten aanzien van haar ambtenaren … maatregelen tot beeindiging van de dienst …” mocht nemen, vroeg verzoeker overeenkomstig artikel 4, § 3, dezer Verordening op 8 april 1968 om „een maatregel tot beëindiging van de dienst”. In een brief van het Directoraat-Generaal Personeel en Administratie werd hem medegedeeld dat de Commissie bereid was aan zijn verzoek gevolg te geven; hem zou later een verklarend overzicht van zijn financiële aanspraken worden toegezonden. Bij brief van voornoemd Directoraat-Generaal van 21 juni 1968 werd aan verzoeker bericht, dat de Commissie bij beschikking van 20 juni 1968 tot beëindiging van zijn dienstverband met ingang van 1 oktober 1968 had besloten. Hierbij werd hij tevens uitgenodigd om te kiezen tussen betaling van een ouderdomspensioen en uitkering van een onmiddellijk ingaande vergoeding, alsmede — voor het geval hij uitkering van het pensioen zou kiezen — tussen toepassing van artikel 5 der Verordening no. 259/68 en toepassing van artikel 34 van het op 1 juli 1956 in werking getreden Personeelsstatuut van de E.G.K.S. Ten einde verzoeker bij het bepalen van zijn keus bij te staan werd hem, gelijk in de brief van 29 mei 1968 aangekondigd, bij nota van het Directoraat-Generaal Personeel en Administratie van 16 september 1968 een verklarend overzicht toegezonden waaruit hij kon zien welke uitkeringen te verwachten waren bij toepassing van artikel 5 der Verordening no. 259/68 en welke bij toepassing van artikel 34 van het Personeelsstatuut der E.G.K.S. Met de inhoud van dit stuk ging verzoeker evenwel niet akkoord, voor zover het de interpretatie van artikel 34 betrof. Met name acht hij de opvatting onjuist, dat bij uitkering van het ouderdomspensioen vóór het bereiken van de leeftijd van 60 jaar een evenredige korting werd toegepast en in dat geval geen kindertoelage zou worden betaald. Derhalve wendde hij zich met een bezwaarschrift van 27 september 1968 tot de Voorzitter van de Commissie met verzoek de hem toegezonden verklarende toelichting in de door hem gewilde zin te herzien. Op diezelfde dag deelde hij het Directoraat-Generaal Personeel en Administratie mede dat hij met de beëindiging van de dienst per 1 oktober 1968 instemde en dat hij uitkering van het ouderdomspensioen koos. De hem bij artikel 7 der Verordening no. 259/68 geopende keus meende hij evenwel te moeten uitstellen totdat op zijn klacht zou zijn beslist. — In antwoord op bedoeld bezwaarschrift ontving verzoeker (naar hij stelt op 13 november 1968) een brief van voornoemd Directoraat-Generaal waarin werd gezegd dat de argumenten van het bezwaarschrift niet konden worden aanvaard en het in het verklarend overzicht ingenomen standpunt moest worden gehandhaafd.

Dit was voor verzoeker aanleiding zich tot het Hof te wenden, hetgeen bij het op 16 december 1968 ingestelde beroep geschiedde. Hierbij vordert verzoeker het volgende :

1. Nietig te verklaren de hem als bijlage tot de nota van 16 september 1968 gezonden beschikking en wel voor zover zij de toepassing van artikel 34 van het Personeelsstatuut der E.G.K.S. betreft.

2. Voor recht te verklaren dat ook bij toepassing van dit artikel de § § 7 en 8 van artikel 5 der Verordening no. 259/68 in acht moeten worden genomen. De Commissie, verweerster, acht het beroep niet ontvankelijk, althans ongegrond. Wij gaan thans tot de behandeling van deze geschilpunten over.

Beoordeling rechtens

I — Ten aanzien van de ontvankelijkheid

Gelijk reeds gezegd, acht de Commissie het beroep niet ontvankelijk, althans is zij van oordeel dat er op zijn minst ernstige twijfel aangaande de ontvankelijkheid rijst. Deze grieven willen wij allereerst onderzoeken.

Voornamelijk met een beroep op de recht spraak van het Hof met betrekking tot het begrip beschikking, stelt de Commissie dat de bestreden handeling (dat wil zeggen het verklarende overzicht hetwelk verzoeker met de nota van 16 september 1968 ontving) niet als een bezwarend besluit in de zin van artikel 91 van het Personeelsstatuut mag worden beschouwd. De handeling heeft geen enkel rechtsgevolg en brengt geen wijziging in de situatie rechtens, doch verstrekt slechts vrijblijvend een toelichting over de interpretatie van het Statuut. Dat deze kwalificatie juist is, zou uit de desbetreffende mededeling in de Personeels-koerier van de Commissie van 16 april 1968 blijken, alsmede uit het feit dat de nota slechts door de plaatsvervangend Directeur-Generaal Personeel en Administratie en niet namens de Commissie ondertekend was.

Inderdaad valt tegen deze bedenkingen niets aan te voeren. In de rechtspraak — vooral op het E.G.K.S.-Verdrag — werd namelijk herhaaldelijk ten aanzien van het begrip beschikking beslist dat daartoe wordt vereist dat de Hoge Autoriteit op ondubbelzinnige wijze te kennen geeft welke houding zij besloten heeft aan te nemen in geval bepaalde voorwaarden zouden zijn vervuld ( 2 ), dat in bijzonderheden de gevolgen rechtens zijn omschreven welke aan een gedraging van de adressaat zullen worden verbonden ( 3 ), dan wel wanneer een — onder bepaalde voorwaarden — voor toepassing vatbare regel wordt gesteld ( 4 ). Hieruit volgt met name — en wel met algemene geldigheid — dat het aankomt op de wil van het bestuur zich op een bepaalde wijze te binden. Bij de onderhavige handeling bestond deze wil zonder twijfel niet. Beslissend is in dit verband allereerst de reeds genoemde in de Personeels-koerier van 16 april 1968 gepubliceerde mededeling. Daarbij heeft de Commissie met betrekking tot de financiële gevolgen van een ontslag krachtens de Verordening no. 259/68 uitdrukkelijk verklaard dat haar diensten bereid waren tot het geven van inlichtingen, doch dat deze met het oog op de complexe aard der te behandelen bepalingen, alsmede gezien de omvang der veelal uiteenlopende aanvragen als onverbindend moesten worden beschouwd. Derhalve kan daarvan inderdaad — gelijk de Commissie opmerkt — niet gezegd worden dat zij „definitieve uitspraken” ( 5 ) zijn, dat zij „individuele belangen beslissend” treffen, dan wel dat zij toepassing van een wet op een bijzonder geval opleveren, hetgeen ongetwijfeld ook in de vorm van een bindende vaststelling mogelijk is. Zodanige toepassing valt veeleer, wat pensioenuitkeringen betreft, eerst kort voor hun verschijnen te verwachten, in ons geval dus kort voor het einde van het tijdvak van vergoedingen van artikel 34, in 1972, en aangenomen dat voor een bepaalde pensioensoort wordt geopteerd (hetgeen ten tijde van de mededeling van 16 september 1968 nog niet geschied was). — Voorts is nog van belang, dat bedoelde mededeling alleen van de plaatsvervangende Directeur-Generaal Administratie en Personeel uitging en niet namens de Commissie, dat wil zeggen, het alleen tot aanstellen bevoegde gezag, werd gedaan. Op dit punt zij herinnerd aan het analoge geval (Deel VII, blz. 142) waarin een brief van het hoofd der afdeling Markt van de Hoge Autoriteit daarom niet als een voor beroep vatbare handeling werd aangemerkt, daar hij niet namens de Hoge Autoriteit was ondertekend. Dit alles noopt er ongetwijfeld toe de bestreden mededeling het karakter ener beschikking te ontzeggen en de daarop betrekking hebbende vordering tot nietigverklaring niet ontvankelijk te verklaren.

Intussen zijn hiermede de beschouwingen inzake de ontvankelijkheid niet afgesloten. Immers, niemand zal willen betwisten dat het hoogst onbevredigend ware indien men op het huidige ogenblik iedere mogelijkheid van een rechterlijke beantwoording der opgeworpen vragen zou uitsluiten. Immers volgens her stelsel van Verordening no. 259/68 wordt van verzoeker thans uitoefening van het optierecht verlangd. Gezien de daaraan verbonden onmiddellijke gevolgen kan dit slechts zinvol geschie den, indien hij vooraf over zijn rechtspositie wordt ingelicht. Het belang bij een onmiddellijk antwoord zou hoogstens kunnen worden betwist indien verzoeker later de mogelijkheid had op zijn keus terug te komen, bijvoorbeeld in geval van een vergeefs beroep tegen de vaststelling van zijn pensioen naar artikel 34 (dat wil zeggen bij afwijzing van zijn interpretatie dezer bepaling), of indien de Commissie haar standpunt grondig zou herzien. Hiervan kan men echter niet uitgaan, terwijl het ook nog twijfelachtig voorkomt of later eventueel een doeltreffende compensatie door middel van schadevergoeding denkbaar is.

Gezien deze situatie zou onzes inziens de volgende oplossing gekozen moeten worden. Gelijk U weet, kent het Duitse ambtenarenrecht het begrip „Fürsorgepflicht des Dienstherrn” (plicht tot het verlenen van hulpbetoon). Hieraan is een echte, in rechte afdwingbare, aan spraak van de ambtenaar verbonden. Deze vordering kan gericht zijn op het verkrijgen van advies, dan wel van inlichtingen over de rechtsgevolgen van een verbindende verklaring en voordat zij is afgelegd ( 6 ). Het stelsel van het Europese ambtenarenrecht schijnt zich tegen erkenning van zodanig rechtsinstituut niet te verzetten. Volgt men deze opvatting, dan kan ervan worden uitgegaan dat verzoeker een aanspraak in die zin geldend maakte toen hij zich op 27 september 1968 tot de Voorzitter van de Commissie wendde met het verzoek de juistheid van zijn interpretatie van het Personeelsstatuut te erkennen en derhalve authentiek vast te stellen. — Wat daarna is geschied weten wij uit de feiten. Verzoeker ontving een brief van de Directeur-Generaal Administratie en Personeel van 18 oktober 1968, waarmede de inhoud van de nota van 16 september 1968 werd bevestigd. Nu komen inderdaad in deze mededeling formuleringen voor die aan een verbindende verklaring zouden kunnen doen denken. Dat zulks niet in de bedoeling lag vernamen wij van de Commissie; veeleer moest op dit antwoord ook de in de mededeling van 16 april 1968 gegeven kwalificatie van toepassing zijn, dat wil zeggen het zou eveneens niet verbindend zijn. Inderdaad kan worden gezegd dat dit antwoord niet voor beroep vatbaar was, daar het evenmin van het tot aanstelling bevoegde gezag, doch van de Directeur-Generaal Administratie en Personeel uitging. — Wanneer dit echter zo is, dan kan naar het stelsel van het Personeelsstatuut slechts worden vastgesteld dat door het verstrijken van een termijn van twee maanden na ontvangst van verzoekers klacht stilzwijgend afwijzend werd beschikt. Dit levert ingevolge artikel 91, paragraaf 2 van het Personeelsstatuut een voor beroep vatbare handeling op, zodat de ontvankelijkheid van het beroep zou kunnen worden erkend mits de eis dienovereenkomstig wordt geduid, gelijk dit in eerdere gedingen geschiedde.

Voor het overige kan nog worden gezegd dat bij aanvaarding van deze constructie de bedenkingen die de Commissie met het oog op andere adressaten van de verklarende nota van 16 september 1968 heeft voorgedragen, ongegrond zijn. Voor hen begonnen — juist omdat het geen voor beroep vatbare handelingen betrof — termijnen waarbinnen inlichtingen moesten worden verstrekt niet te lopen. Hun blijft derhalve de mogelijkheid open later, zo nodig, andere oplossingen door middel van een beroep te verkrijgen, gelijk deze mededelingen ook voor de Commissie geen beletsel vormen te allen tijde haar opvatting te herzien.

Tenslotte moet nog worden opgemerkt dat men het beroep ook als vordering tot het verkrijgen van een declaratoire uitspraak ontvankelijk zou kunnen achten (niet als een verzoek om interpretatie, gelijk de Commissie meent). In artikel 91 van het Personeelsstatuut is namelijk niet alleen sprake van beroepen tot nietigverklaring of tot het doen verrichten van een bepaalde bestuurshandeling, doch in het algemeen van geschillen van geldelijke aard. Hiertoe kan ook een meningsverschil over de financiële gevolgen van het beëindigen van de dienst krachtens Verordening no. 259/68 worden gerekend. Zodanig geschil behoeft niet steeds een vordering tot veroordeling ten gevolge te hebben, met name wanneer de aanspraken nog niet opeisbaar zijn en de vereiste keus nog niet werd gedaan. Hier komt veeleer een verzoek om een declaratoire uitspraak — gelijk verzoeker inderdaad ook heeft geformuleerd — in aanmerking; nauwkeuriger gezegd: een beroep tot vaststelling van de inhoud van één der verschillende rechtsbetrekkingen waaruit verzoeker moet kiezen. Meer dan een redelijk belang is hiertoe niet vereist. Dat het hieraan niet ontbreekt, valt niet te betwijfelen, met name daar verzoeker bij de door hem voor juist gehouden interpretatie der desbetreffende bepalingen, in geval hij voor artikel 34 opteert, een financieel voordeel zou hebben.

Samenvattend menen wij dan ook dat de ontvankelijkheid van het beroep vaststaat en wel onverschillig of men het beschouwt als een vordering tot het verkrijgen van een declaratoire uitspraak, dan wel als een eis tot nietigverklaring van een stilzwijgend besluit tot afwijzing.

II — Ten principale

Ten principale gaat het geschil, gelijk reeds aangeduid, om de financiële gevolgen der beeindiging van de dienst overeenkomstig artikel 4 van Verordening no. 259/68, of nauwkeuriger gezegd: — nadat verzoeker de daartoe vereiste verklaring zal hebben gedaan — om de gevolgen die intreden wanneer een maatregel tot terbeschikkingstelling overeenkomstig artikel 4, paragraaf 2, 2e lid, van Verordening no. 259/68, dan wel een vergoeding wegens het afzien van aanspraak op pensioen overeenkomstig artikel 6 niet in aanmerking komt (hetgeen bij korte diensttijd mogelijk was). Deze gevolgen worden in beginsel in artikel 5 omschreven. Volgens deze bepaling heeft de ambtenaar die de dienst verlaat recht op een vergoeding welke gedurende een periode van zes maanden gelijk is aan zijn laatste bezoldiging, vervolgens trapsgewijze afneemt en, tegen het einde van een periode welke naar leeftijd en anciënniteit wordt berekend, 60 % van zijn basissalaris bedraagt. Bij het bereiken van de 55-jarige leeftijd ontstaat aanspraak op pensioen en wel zonder dat de in artikel 9 van bijlage VIII van het Statuut bedoelde korting wordt toegepast. De ambtenaar heeft bovendien recht op de toelage voor ten laste komende kinderen indien hij vóór het bereiken van de 60-jarige leeftijd recht op pensioen verkrijgt. — Wanneer een ambtenaar (gelijk verzoeker) vóór 1 januari 1962 de voordelen uit het Personeelsstatuut der E.G.K.S. werden toegekend kan hij — in geval hij niet de rang A 1 of A 2 bekleedde — overeenkomstig artikel 7 verlangen dat zijn „financiële aanspraken worden vastgesteld op grond van de bepalingen van artikel 34 van het Personeelsstatuut van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en van artikel 50 van het Algemeen Reglement van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal”. Derhalve ontvangt een ambtenaar die de dienst verlaat gedurende een tijdvak van twee jaar een vergoeding gelijk aan de bezoldiging van artikel 47, 1, van het Personeelsstatuut der E.G.K.S., en over de twee volgende jaren de helft daarvan. Aansluitend heeft hij aanspraak op een pensioen waarbij overeenkomstig artikel 50 van het Algemeen Reglement het dubbele van het aantal dienstjaren dat tot de pensionering inderdaad was vervuld wordt toegerekend.

Het geschil gaat nu over de vraag of, in geval de regeling van artikel 34 wordt gekozen, bij uitkering van het pensioen vóór het einde van het 60e levensjaar een korting mag worden toegepast en of in dat geval aanspraak op kindertoelage bestaat. Twee oplossingen zijn mogelijk: of wel wordt ook bij toepassing van artikel 7 der Verordening no. 259/68 — gelijk verzoeker voorstaat — acht geslagen op de bepalingen van paragraaf 7, 4e lid, en van paragraaf 8 van artikel 5, of wel men deelt het standpunt van de Commissie. In het laatste geval, dat wil zeggen naar de opvatting van de Commissie, komt men bij toepassing van artikel 5 na afloop van het voor verzoeker geldende tijdvak van vergoedingen (dus met ingang van 1 december 1973) tot een pensioensaanspraak (met inbegrip van de kindertoelagen) ten bedrage van Bfr. 12327,— en bij toepassing van artikel 34 van het Personeelsstatuut der E.G.K.S. na afloop van de (kortete, vierjarige) periode van vergoedingen, dat wil zeggen met ingang van 1 oktober 1972, tot een pensioensaanspraak ten bedrag van Bfr. 11552,—, die bij het bereiken van het 60e levensjaar (in 1976) tot Bfr. 15274.— zou stijgen.

Voor de beantwoording van de vraag welke der beide opvattingen de juiste is, verdient het aanbeveling de pensioenregeling en het punt van de kindertoelage afzonderlijk te behandelen.

1. Het pensioen

a) Verzoeker meent voor zijn stelling een argument te kunnen ontlenen aan het feit dat in artikel 7 der Verordening no. 259/68 slechts met betrekking tot „financiële aanspraken” naar artikel 34 van het Personeelsstatuut E.G.K.S. wordt verwezen. Uit deze formulering, dat wil zeggen uit de omstandigheid dat niet zonder meer van „rechten” wordt gesproken, leidt hij af dat de verwijzing geen betrekking heeft op rechten van sociale zekerheid (waartoe hij behalve de gezinstoelage ook het pensioen rekent). Dat deze opvatting niet overtuigend is laat zich gemakkelijk aantonen. — Zou in artikel 7 inderdaad slechts van „rechten” sprake zijn, dan waren daaronder alle rechten van artikel 34 begrepen en derhalve ook het recht op wedertewerkstelling. Kennelijk kan dit niet gewild zijn en het beperkende adjectief „financieel” werd dus zinvol gebezigd. — Bovendien kan worden opgemerkt dat de semantische betekenis van dit adjectief op aanspraken in geld wijst en derhalve ook op pensioensaanspraken. Daar bovendien in artikel 7 uitdrukkelijk naar artikel 50 van het Algemeen Reglement wordt verwezen, waarin uitsluitend over het pensioen wordt gehandeld, kan er geen twijfel aan bestaan dat de verwijzing in artikel 7 in elk geval mede de pensioenregeling betreft.

b) Voorts acht verzoeker het van belang dat artikel 7 van Verordening no. 259/68 behalve artikel 34 van het E.G.K.S.-Personeelsstatuut slechts artikel 50 van het vroegere Algemeen Reglement vermeldt, doch daarentegen niet artikel 59 hetwelk een evenredige korting op het pensioen voorziet wanneer dit vóór het 60e levensjaar wordt uitgekeerd. Wilde men, aldus verzoeker, naar de gehele vroegere pensioenregeling verwijzen, dan had met vermelding van artikel 34 kunnen worden volstaan daar in het laatste lid de voorwaarden van de pensioenregeling in het algemeen worden genoemd. Nu echter van de pensioenregeling slechts artikel 50 werd vermeld, moet daaruit worden afgeleid dat de wetgever haar overige voorschriften, met name artikel 59, buiten toepassing wilde laten. Inderdaad zou men op het eerste gezicht geneigd zijn deze deductie te volgen, doch, met de Commissie, moeten wij vaststellen dat ook zij tenslotte niet overtuigt. Van belang is allereerst dat een enkele verwijzing naar artikel 34 van het E.G.K.S.-Personeelsstatuut geen voldoende grondslag gevormd zou hebben voor de toepassing van artikel 50 van het vroegere Algemeen Reglement. Immers het betreft hier teksten die sedert de inwerkingtreding van het nieuwe E.G.K.S.-Personeelsstatuut (dat wil zeggen vanaf 1 januari 1962) niet meer van kracht zijn. Zouden derhalve delen van de vroegere pensioenregeling in het kader van Verordening no. 259/68 toepassing moeten verkrijgen, dan diende dit uitdrukkelijk te worden gezegd. Aldus gezien heeft het derhalve, niettegenstaande het laatste lid van artikel 34 waarin van de voorwaarden der — niet meer geldende — pensioenregeling sprake is, stellig zin in artikel 7 van Verordening no. 259/68, behalve artikel 34 van het Personeelsstatuut, artikel 50 van het Algemeen Reglement aan te halen. Bovendien moet worden opgemerkt dat het niet vermelden van het kortingsvoorschrift van artikel 59 om de hierna uiteen te zetten redenen de door verzoeker getroffen negatieve conclusie niet rechtvaardigt. Inderdaad bevatten de beide geciteerde bepalingen (artikel 34 en artikel 50) geen volledige regeling van de met het pensioen verband houdende vragen (men denke slechts aan de uitkeringsmodaliteiten of de rechten van de nagelaten betrekkingen). Derhalve moet in ieder geval op een omvattende pensioenregeling worden teruggegrepen. Wil men dat niet in dier voege doen dat via artikel 34, laatste lid, de gehele vroegere pensioenregeling der E.G.K.S. (met inbegrip van artikel 59) bindend wordt verklaard, dan komt redelijkerwijs — en op grond van hierna nog aan te voeren overwegingen — slechts toepassing van de thans geldende algemene pensioenregeling in aanmerking. Dit leidt evenwel tot hetzelfde resultaat als artikel 59, daar artikel 9 van bijlage VIII van het thans geldende Personeelsstatuut eveneens een korting van het pensioen bij uitkering vóór het einde van het 60e levensjaar voorziet.

c) Dat de tot dusver behandelde argumenten van verzoeker het door de Commissie ingenomen standpunt inderdaad niet kunnen aantasten, wordt nog duidelijker wanneer men de problemen van het onderhavige geval door een zinvolle interpretatie van het stelsel der Verordening no. 259/68 tracht op te lossen. Hierbij zijn de volgende overwegingen van belang. De Commissie heeft aangetoond dat artikel 5 der Verordening no. 259/68 een gesloten systeem voor de krachtens artikel 4 ontslagen ambtenaren bevat en dus niet slechts wijzigingen in of aanvullingen van de artikelen 41 en 50 van het Personeelsstatuut. Dit blijkt uit het feit dat artikel 5 gedeelten van genoemde statuutsbepalingen overneemt en niet slechts daarnaar verwijst. (Voor bijzonderheden verwijzen wij naar bladzijde 23 van de dupliek.) Gecombineerde toepassing van de artikelen 41 en 50 van het Personeelsstatuut met artikel 5 komt derhalve niet in aanmerking; genoemde statuutsbepalingen worden veeleer voor een bepaalde tijd voor de bijzondere regeling van artikel 5 vervangen. — Daarentegen heeft artikel 7 tot functie de rechtstoestand van het E.G.K.S.-Statuut in stand te houden en de bescherming van verkregen rechten te waarborgen. Het stemt in zoverre met artikel 99 van het Personeelsstatuut der Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal overeen, hetwelk op 1 januari 1962 in werking trad. Ook deze bepaling laat aan vroegere E.G.K.S.-ambtenaren de keus tussen toepassing van artikel 41 respectievelijk (voor A 1 en A 2 ambtenaren) van artikel 50 van het nieuwe Statuut enerzijds en toepassing van artikel 34 respectievelijk 42 van het op 1 juli 1956 in werking getreden E.G.K.S.-Statuut anderzijds. Een combinatie van beide systemen is daarentegen uitgesloten. — Men zou derhalve geneigd zijn in het kader van Hoofdstuk 2 der Verordening no. 259/68 van dezelfde beginselen uit te gaan en dus ook hier slechts een keus toe te laten tussen het bijzondere stelsel van artikel 5 (dat de artikelen 41 en 50 van het Personeelsstatuut vervangt) en de algemene, vroeger geldende regelingen der artikelen 34 en 42. Inderdaad zou een combinatie van beide regelingen, dat wil zeggen de poging de aan ieder van haar verbonden voordelen te combineren, de goede werking van het stelsel ernstig verstoren. In dit verband verwijzen wij naar de begunstigende bepaling van artikel 50 van het vroegere Algemeen Reglement, dat voor de berekening van de pensioensaanspraken het dubbele aantal vervulde dienstjaren toekent. Dit voordeel is inderdaad slechts op zijn plaats in een stelsel dat een kortere periode voor de uitkering van de vergoeding en korting van het pensioen bij vervroegde toekenning voorziet. Volgens artikel 5 daarentegen vindt zodanige verdubbeling niet plaats. In overeenstemming daarmee ontbreekt ook de korting op pensioensaanspraken. Voorts geldt volgens artikel 5 een langere periode van vergoedingen waartegenover weer andere inkomsten in rekening worden gebracht, hetgeen bij de regeling van artikel 34 niet het geval is. Bovendien zou aanvaarding van verzoekers stelling — en hiermede komen wij in dit verband tot een aanvullend argument van de Commissie — het evenwicht binnen artikel 7 verstoren hetwelk immers zowel naar artikel 34 als — voor A 1 en A 2 ambtenaren — naar artikel 42 van het oude Personeelsstatuut verwijst. Welke verschillen deze bepalingen met betrekking tot de duur van het vergoedingstijdvak en de mogelijkheid van verdubbeling der dienstjaren met zich brengen heeft de Commissie bij de mondelinge behandeling aangetoond. Met name is van belang dat krachtens artikel 42 na afloop van het vergoedingstijdvak een pensioen verschuldigd wordt ten belope van het bedrag (dus zonder korting) waarop de ambtenaar met 60 jaar aanspraak had kunnen maken indien hij op die leeftijd tweemaal zoveel pensioenjaren zou hebben verworven als op het tijdstip van pensionering. Bleef ook na toepassing van artikel 34 een korting op het pensioen achterwege, dan zou dit uiteindelijk voor A 1 en A 2 ambtenaren — die van de regeling van artikel 34 uitdrukkelijk werden uitgesloten — onder bepaalde omstandigheden tot toepassing van een minder gunstig stelsel leiden. Zodanig resultaat ware evenwel niet met zin en strekking van het in artikel 7 voorziene optierecht te verenigen. De interpretatie waarbij van Verordening no. 259/68 wordt uitgegaan levert derhalve noodzakelijkerwijs bevestiging van het standpunt der Commissie op, namelijk dat de korting op het pensioen slechts in het kader van de bijzondere regeling van artikel 5 en daarentegen niet bij toepassing van artikel 34 achterwege zou kunnen blijven.

d) Ook aan de tekst van artikel 5 valt een argument voor deze opvatting te ontlenen. In artikel 5, paragraaf 7, 4e lid, waarbij de korting op het pensioen wordt uitgesloten, wordt namelijk de formulering gebezigd „na afloop van deze periode”. Hiermede kan slechts het vergoedingstijdvak van artikel 5, eerste lid, bedoeld zijn. In het onmiddellijk daaraan voorafgaande lid is eveneens sprake van het geval „van de ambtenaar die recht heeft op de in lid 1 bedoelde vergoeding”. — Uit de opeenvolging van deze formuleringen blijkt inderdaad dat het voordeel van paragraaf 7, lid 4, slechts aan die ambtenaren mag toekomen wier rechtspositie in het kader van artikel 5 geregeld wordt, daarentegen niet aan ambtenaren voor wie — wat het beloop en de duur betreft — een vergoeding overeenkomstig de voorschriften van artikel 34 wordt vastgesteld. Omgekeerd wordt het aldus gevonden resultaat niet door verzoekers argument aangetast, dat toepassing van artikel 34 in de door de Commissie verdedigde zin hem geen enkel voordeel oplevert (hetgeen hij met een bij repliek geproduceerd overzicht tracht aan te tonen). — Op dit punt kan reeds dadelijk worden gezegd dat toepassing van artikel 34 niet steeds voordeliger moet zijn. Ware dit het geval, dan zou de wetgever geen optierecht hebben ingevoerd, doch toepassing van artikel 34 voor de E.G.K.S.-ambtenaren bij de wet hebben voorzien. — Bovendien wordt het antwoord op de vraag welke regeling voordeliger is uiteraard mede beïnvloed door de subjectieve verwachtingen van de individuele betrokkenen. In dit verband zij er nog op gewezen dat artikel 34 de betaling van de volle maandelijkse vergoeding van artikel 47 over een periode van twee jaar voorziet en een verrekening van inkomsten uit anderen hoofde niet kent. — Tenslotte kan in een geval hetwelk (wat leeftijd en anciënniteit betreft) van dat van verzoeker slechts gering verschilt de toepassing van artikel 34 ook in de door de Commissie gewilde zin stellig voordelen met zich brengen. De Commissie heeft dit bij dupliek overtuigend met verschillende voorbeelden aangetoond. Samenvattend kan derhalve worden geconcludeerd dat de door de Commissie met het oog op de pensioenregeling van artikel 7 gegeven interpretatie juist is.

2. De kindertoelage

Hetzelfde geldt, het zij thans reeds gezegd, voor het vraagstuk van de kindertoelage. Gelijk bekend, moet zij naar het oordeel van de Commissie aan gepensioneerden voor het einde van het 60e levensjaar slechts in het kader van de bijzondere regeling van artikel 5 worden uitgekeerd en daarentegen niet bij optie voor de toepassing van artikel 34. Weliswaar merkt verzoeker terecht op dat de in artikel 7 genoemde bepalingen (artikel 34 Personeelsstatuut en artikel 50 Algemeen Reglement) geen verband houden met de kindertoelage; maar zulk een oppervlakkige analyse kan uiteraard niet beslissend zijn, doch alleen wat het stelsel van Verordening no. 259/68 ons leert. Daarbij blijkt dat slechts de mogelijkheid bestaat te kiezen tussen de bijzondere regeling van artikel 5 (waarvan paragraaf 8 uitkering van de kindertoelage voor het einde van het 60e levensjaar voorziet) en het door de algemene regeling aangevulde stelsel van artikel 7. Daar de algemene regeling evenwel blijkens artikel 81 van het Personeelsstatuut de uitkering van de kindertoelage aan gepensioneerden van het bereiken van de 60-jarige leeftijd afhankelijk stelt, moet dit ook gelden voor hem die niet de toepassing van het bijzondere stelsel heeft gekozen.

Deze interpretatie vindt overigens nog bevestiging in een aan de tekst van artikel 5 ontleend argument. In zijn paragraaf 8, dat wil zeggen in het voorschrift waarbij uitkering van de kindertoelage aan gepensioneerden vóór het bereiken van de 60-jarige leeftijd wordt voorzien, wordt namelijk uitdrukkelijk verondersteld dat een ambtenaar „uit hoofde van de onderhavige bepalingen” vóór het bereiken van de 60-jarige leeftijd recht op pensioen verkregen heeft. De „onderhavige bepalingen” zijn ongetwijfeld slechts die van artikel 5 en daarentegen niet het gehele hoofdstuk 2 met inbegrip van artikel 7. Dit blijkt, gelijk de Commissie terecht opmerkt, uit de volgorde van de verschillende leden van artikel 5. Inderdaad is paragraaf 8 de logische voortzetting van de daaraan voorafgaande paragraaf, waarin sprake is van het onverkorte pensioen van ambtenaren die de 55-jarige leeftijd hebben bereikt. Wanneer echter, ingeval toepassing van artikel 7 wordt gekozen, het voordeel van artikel 5, paragraaf 7, lid 4, wegvalt, dient redelijkerwijze ook de toepassing van paragraaf 8 te worden uitgesloten.

Tegen het aldus gewonnen resultaat kan tenslotte evenmin worden aangevoerd dat de paragrafen 9 en 10 van artikel 5 voor ambtenaren die de dienst verlaten kennelijk van algemene gelding zijn, derhalve ook moeten worden toegepast wanneer de overgangsvergoeding en de pensioenaanspraken overeenkomstig artikel 7 worden vastgesteld. Gelijk de Commissie heeft aangetoond bevatten deze bepalingen niets anders dan een herhaling van algemene statutaire regels. Dit geldt met name voor paragraaf 9, waarvan de inhoud met artikel 6 van bijlage VII van het Personeelsstatuut overeenkomt. Ook moet het vanzelfsprekend worden geacht dat de algemene anciënniteitbonificatie die bij toepassing van de artikelen 41 en 50 van het Personeelsstatuut is voorzien (en waarop paragraaf 10 betrekking heeft) gelijkelijk voor het geval van beëindiging van de dienst krachtens artikel 4 van Verordening no. 259/68 geldt. — Deze bepalingen zijn derhalve niet aan de bijzondere regeling van artikel 5, paragrafen 1/8 gebonden, zij vormen geen bestanddeel van de bedoelde bijzondere regeling en kunnen derhalve ook in geval voor artikel 7 werd geopteerd, worden toegepast. Dat zij — uit een oogpunt van wetgevingstechniek niet bijzonder gelukkig — aan artikel 5 werden toegevoegd, vormt dan ook geenszins een argument voor de opvatting van verzoeker.

III. Samenvatting

De door de Commissie gegeven interpretatie van Verordening no. 259/68 schijnt ons rechtens juist: de onverkorte uitkering van het pensioen vóór het bereiken van de 60-jarige leeftijd en toekenning van de kindertoelage is in zodanig geval slechts mogelijk in het kader van de bijzondere regeling van artikel 5 van Verordening no. 259/68, doch niet in geval toepassing van artikel 34 van het vroegere Personeelsstatuut der E.G.K.S. en van artikel 50 van het Algemeen Reglement werd gekozen. Het beroep moet derhalve, ook indien het ontvankelijk wordt geoordeeld, als ongegrond worden verworpen.

Overeenkomstig de artikelen 69 en 70 van het Reglement voor de procesvoering brengt deze uitspraak voor verzoeker mede dat hij zijn eigen kosten draagt.

( 1 ) Vertaald uit het Duits.

( 2 ) zaken 1-57 + 14-57, Jurisprudentie Deel III, blz. 236.

zaak 8-55, Jurisprudentie Deel II, blz. 213.

( 3 ) zaken 7-56, 3-57 t/m 7-57, Jurisprudentie Deel III, blz. 118 /119.

( 4 ) zaken 1-57 + 14-57, Jurisprudentie Deel III, blz. 236.

( 5 ) zaken 42 + 49-59, Jurisprudentie Deel VII, blz. 106.

( 6 ) zie Kommentar zum Bundesbeamtengesetz von Plog-Wiedow, Anmerkung 7 zu S 79.