Zaak C-545/10

Europese Commissie

tegen

Tsjechische Republiek

„Niet-nakoming — Vervoer — Richtlijn 91/440/EEG — Ontwikkeling van spoorwegen in Gemeenschap — Artikel 10, lid 7 — Toezichthoudende instantie — Bevoegdheden — Richtlijn 2001/14/EG — Toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit — Artikel 4, lid 1 — Kaderregeling voor heffingen — Artikel 6, lid 2 — Stimulansen voor infrastructuurbeheerder om kosten van verschaffing van infrastructuur en hoogte van toegangsrechten te verminderen — Artikel 7, lid 3 — Vaststelling van heffingen voor minimumtoegangspakket en toegang via spoor tot voorzieningen — Rechtstreeks uit exploitatie van treindienst voortvloeiende kosten — Artikel 11 — Prestatieregeling — Artikel 30, lid 5 — Toezichthoudende instantie — Bevoegdheden — Administratief beroep tegen besluiten van toezichthoudende instantie”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 11 juli 2013

(Art. 258 VWEU; Statuut van het Hof van Justitie, art. 21, eerste alinea; Reglement voor de procesvoering van het Hof, art. 120, sub c)

Beroep wegens niet-nakoming – Onderzoek van gegrondheid door het Hof – In aanmerking te nemen situatie – Situatie bij verstrijken van in met redenen omkleed advies gestelde termijn

Een lidstaat die een maximumtarief vaststelt voor de toegang tot de spoorweginfrastructuur, komt de verplichtingen niet na die op hem rusten krachtens artikel 4, lid 1, van richtlijn 2001/14 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur. De vaststelling bij jaarlijks besluit van een maximumtarief voor het gebruik van de spoorweginfrastructuur beperkt de speelruimte van de infrastructuurbeheerder immers in een mate die onverenigbaar is met de doelstellingen van richtlijn 2001/14. In het bijzonder moet de infrastructuurbeheerder overeenkomstig artikel 8, lid 2, van richtlijn 2001/14 de mogelijkheid hebben om hogere rechten vast te stellen of te handhaven op basis van de langetermijnkosten van bepaalde investeringsprojecten. (cf. punten 36, 37, 40)

De lidstaten moeten krachtens artikel 6, lid 3, van richtlijn 2001/14 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur weliswaar rekening houden met de staat van de spoorweginfrastructuur wanneer zij artikel 6, leden 2 en 3, van die richtlijn toepassen, en de keuze van de te nemen stimulerende maatregelen en in het bijzonder de concrete doelstellingen die de lidstaten daarmee nastreven, moeten weliswaar verenigbaar zijn met de vereisten inzake veiligheid en kwaliteit van de spoorweginfrastructuurdienst, maar de lidstaten moeten er ook voor zorgen dat meerjarige financieringsovereenkomsten worden gesloten die stimulerende maatregelen bevatten om de kosten van de verschaffing van infrastructuur en de hoogte van de toegangsrechten te verminderen, of moeten daartoe een regelgevend kader vaststellen. (cf. punten 50, 52, 54)

Volgens artikel 7, lid 3, van richtlijn 2001/14 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur moet voor het minimumtoegangspakket en de toegang tot voorzieningen via het spoor een heffing worden vastgesteld die gelijk is aan de kosten die rechtstreeks uit de exploitatie van de treindienst voortvloeien, onverminderd de leden 4 en 5 van dat artikel 7 en artikel 8 van die richtlijn. De richtlijn definieert het begrip „kosten die rechtstreeks uit de exploitatie van de treindienst voortvloeien” – een economisch begrip waarvan de toepassing leidt tot grote praktische problemen – niet en nergens in het Unierecht wordt bepaald welke kosten wel en welke niet onder dat begrip vallen. Derhalve moet worden geoordeeld dat de lidstaten in de huidige stand van het Unierecht over een zekere beoordelingsmarge beschikken wanneer zij dat begrip omzetten en toepassen in het nationale recht. (cf. punten 62, 64, 65)

Zie de tekst van de beslissing. (cf. punten 70, 72, 116, 123)

Uit artikel 11, lid 1, van richtlijn 2001/14 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur volgt dat de lidstaten in de heffingsregelingen voor gebruik van de infrastructuur een prestatieregeling moeten opnemen om zowel de spoorwegondernemingen als de infrastructuurbeheerder te stimuleren de prestatie van het spoorwegnet te verbeteren. Wat voorts het type van stimulerende maatregelen betreft die de lidstaten kunnen treffen, blijven zij vrij in de keuze van de concrete maatregelen die deel uitmaken van de betrokken regeling, zolang deze een samenhangend en transparant geheel vormen dat als een „prestatieregeling” kan worden aangemerkt. Een regeling van financiële compensaties in de vorm van wederzijdse schadebedingen waarvan de regels contractueel worden vastgesteld, kan niet worden beschouwd als een volledige en adequate uitvoering van artikel 11 van richtlijn 2001/14, aangezien een dergelijke regeling, waarvan de toepassing afhangt van de wil van de contractpartijen, slechts facultatief is. Evenmin kan een nationale bepaling die slechts voorziet in geldboetes voor het geval dat niet wordt voldaan aan de verplichtingen die de exploitatie van het spoorwegnet beogen te garanderen, of dat geen maatregelen worden getroffen om storingen op het net te verhelpen, worden geacht een prestatieregeling in te stellen binnen een heffingsregeling voor gebruik van de infrastructuur in de zin van artikel 11. Hetzelfde geldt tot slot voor een bepaling die slechts voorziet in de toekenning van financiële middelen om de spoorweginfrastructuur te onderhouden of de staat ervan te verbeteren. (cf. punten 80, 82-84)

Zie de tekst van de beslissing. (cf. punten 85, 86)

Artikel 30 van richtlijn 2001/14 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur moet aldus worden uitgelegd dat de administratieve besluiten van de toezichthoudende instantie die de lidstaten krachtens artikel 30, lid 1 moeten instellen, slechts aan rechterlijke toetsing kunnen worden onderworpen. Artikel 30 van deze richtlijn verzet er zich dus tegen dat besluiten van de toezichthoudende instantie vóór een eventuele rechterlijke beoordeling dwingend worden onderworpen aan toetsing door een ander bestuursorgaan. (cf. punten 100, 102-104)

Zie de tekst van de beslissing. (cf. punten 108, 109)