Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Steunmaatregelen van de staten – Begrip – Maatregelen ter compensatie van kosten van openbaredienstverplichtingen van onderneming – Daarvan uitgesloten – Voorwaarden genoemd in arrest van 24 juli 2003, C‑280/00

(Art. 87, lid 1, EG)

2. Hogere voorziening – Middelen – Toetsing door Hof van beoordeling van feiten en bewijzen – Uitgesloten, behoudens geval van onjuiste opvatting

(Art. 225 EG; Statuut van het Hof van Justitie, art. 58, eerste alinea)

3. Hogere voorziening – Middelen – Middel voorgedragen tegen rechtsoverweging van arrest die niet noodzakelijk is voor onderbouwing van dictum – Falend middel

(Art. 225 EG; Statuut van het Hof van Justitie, art. 58)

4. Beroep tot nietigverklaring – Beschikking van Commissie inzake staatssteun – Rechterlijke toetsing – Grenzen

(Art. 230 EG)

5. Steunmaatregelen van de staten – Begrip – Maatregelen ter compensatie van kosten van openbaredienstverplichtingen van onderneming – Daarvan uitgesloten – Voorwaarden genoemd in arrest van 24 juli 2003, C‑280/00

(Art. 87, lid 1, EG en 230 EG)

Samenvatting

1. Voor zover aan de andere voorwaarden van artikel 87, lid 1, EG is voldaan, worden als staatssteun beschouwd de maatregelen die, in welke vorm ook, ondernemingen rechtstreeks of indirect kunnen bevoordelen, of die moeten worden beschouwd als een economisch voordeel dat de begunstigde onderneming onder normale marktvoorwaarden niet zou hebben verkregen. Met betrekking tot ondernemingen die zijn belast met een dienst van algemeen economisch belang, valt een overheidsmaatregel die moet worden beschouwd als een vergoeding voor de prestaties die de begunstigde ondernemingen hebben verricht om openbaredienstverplichtingen uit te voeren, zodat deze ondernemingen in werkelijkheid geen financieel voordeel ontvangen en die maatregel dus niet tot gevolg heeft dat zij in een gunstiger mededingingspositie worden geplaatst dan hun concurrenten, in deze context niet onder artikel 87, lid 1, EG.

Om een compensatie in een concreet geval niet als staatssteun aan te merken, moet evenwel zijn voldaan aan een aantal voorwaarden, die zijn geformuleerd in het arrest van 24 juli 2003, Altmark, C‑280/00. In het bijzonder mag de vergoeding niet hoger zijn dan nodig is om de kosten van de uitvoering van de openbaredienstverplichtingen, rekening houdend met de opbrengsten alsmede met een redelijke winst uit de uitvoering van deze verplichtingen, geheel of gedeeltelijk te dekken. Daaruit volgt dat, wanneer de Commissie de geldigheid van een stelsel van financiering van een dienst van algemeen economisch belang aan artikel 87 EG moet toetsen, zij met name moet nagaan of aan deze voorwaarde is voldaan. De Commissie moet dus de door partijen in de administratieve procedure overgelegde bewijzen onderzoeken die relevant kunnen blijken in het kader van het onderzoek of er sprake is van een „voordeel” in de zin van artikel 87, lid 1, EG. De Commissie zou een andere methode dan die welke voortvloeit uit de toepassing van de in het arrest Altmark geformuleerde criteria mogen gebruiken wanneer zij om objectieve redenen zou zijn verhinderd de door partijen verstrekte inlichtingen te onderzoeken.

In het geval van overdrachten van staatsmiddelen aan een onderneming die is belast met een dienst van algemeen economisch belang, mag de Commissie niet aannemen dat die overdrachten een voordeel vormen in de zin van artikel 87, lid 1, EG wanneer zij heeft verzuimd te onderzoeken, ten eerste, of het totale bedrag van de overdrachten hoger was dan het totale bedrag van de extra kosten voor de begunstigde onderneming en, ten tweede, of die onderneming geen andere, met het verrichten van een dienst van algemeen economisch belang verband houdende netto extra kosten had gemaakt waarvoor zij aanspraak kon maken op een compensatie uit het totale bedrag van die overdrachten onder de in het arrest Altmark vermelde voorwaarden.

(cf. punten 38, 40‑44, 46‑47, 54, 57)

2. Uit artikel 225 EG en artikel 58, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie volgt dat het Hof niet bevoegd is om de feiten vast te stellen noch, in beginsel, om de bewijzen te onderzoeken die het Gerecht daarvoor in aanmerking heeft genomen. Wanneer deze bewijzen regelmatig zijn verkregen en de algemene rechtsbeginselen en de procedurevoorschriften inzake de bewijslast en de bewijsvoering zijn geëerbiedigd, staat het immers uitsluitend aan het Gerecht om te beoordelen, welke waarde moet worden gehecht aan de hem voorgelegde bewijzen. Deze beoordeling levert dus geen rechtsvraag op die als zodanig vatbaar is voor toetsing door het Hof, behoudens in het geval van een onjuiste opvatting van de bewijzen. Voorts moet een onjuiste opvatting duidelijk uit de stukken van het dossier blijken, zonder dat de feiten en de bewijzen opnieuw hoeven te worden beoordeeld.

(cf. punten 63‑64)

3. In het kader van een hogere voorziening kunnen grieven tegen ten overvloede geformuleerde overwegingen van een beslissing van het Gerecht niet tot vernietiging van die beslissing leiden, en zijn zij dus niet ter zake dienend.

(cf. punt 75)

4. Blijkens artikel 230 EG is het voorwerp van het beroep tot nietigverklaring de toetsing van de rechtmatigheid van de handelingen van de daarin genoemde gemeenschapsinstellingen. Het onderzoek van de in het kader van een dergelijk beroep aangevoerde middelen heeft niet tot doel noch tot gevolg dat het in de plaats komt van een volledig onderzoek van de zaak in het kader van een administratieve procedure.

In het geval van overdrachten van staatsmiddelen aan een onderneming die is belast met een dienst van algemeen economisch belang, kan het Gerecht, wanneer het de door de Commissie in de litigieuze beschikking gehanteerde methode onderzoekt om na te gaan of de overdrachten een voordeel konden vormen in de zin van artikel 87, lid 1, EG, niet worden verweten dat het zijn bevoegdheden in strijd met artikel 230 EG heeft overschreden wanneer zijn onderzoek enkel de rechterlijke toetsing van de rechtmatigheid van de litigieuze beschikking betrof zonder dat het daarbij de methode van de Commissie heeft vervangen door zijn eigen methode.

(cf. punten 84‑85, 87‑89)

5. De toetsing door de gemeenschapsrechter van de ingewikkelde economische analyse die de Commissie heeft gemaakt, moet zich noodzakelijkerwijs beperken tot de vraag of de procedurevoorschriften en het motiveringsvereiste in acht zijn genomen, of de feiten juist zijn weergegeven en of er geen sprake is van een kennelijk onjuiste beoordeling van de feiten dan wel van misbruik van bevoegdheid.

Er is sprake van een dergelijke ingewikkelde economische analyse wanneer de Commissie de geldigheid van een stelsel van financiering van een dienst van algemeen economisch belang aan artikel 87 EG toetst, hetgeen een onderzoek impliceert van de in het arrest van 24 juli 2003, Altmark, C‑280/00, geformuleerde voorwaarden. Het Gerecht hoeft niet alle door het Hof in het arrest Altmark geformuleerde criteria te onderzoeken, nadat de onrechtmatigheid van de beschikking van de Commissie op basis van een van deze voorwaarden is komen vast te staan.

(cf. punten 97‑98)