Hoewel de argumenten van beide partijen een deel van de waarheid bevatten, zijn zij mijns inziens vrij zwak. Men behoeft het meesterwerk van de renaissancedrukkunst, de beroemde bijbel van Mainz, er niet bij te halen en te herinneren aan het proces waarvan zijn schepper, Johann Gutenberg, het slachtoffer is geweest, om te erkennen dat het drukken niet enkel een dienstverrichting, maar een moeilijke en verfijnde kunst is, zelfs wanneer het gaat om de vervaardiging van een tijdschrift. Bovendien valt niet te ontkennen dat een uitgave een goed of een waar is, want het valt niet te ontkennen dat uitgaven zijn opgenomen onder post 49.02 van het gemeenschappelijk douanetarief. Ons probleem is echter niet, hoe de in artikel 80 van de Franse Financiewet bedoelde uitgaven naar gemeenschapsrecht gekwalificeerd moeten worden. Wat men van het Hof wil vernemen is, of die bepaling, waarbij, zoals gezegd, enkele fiscale voordelen enkel worden toegekend aan Franse persondernemingen die met Franse drukkers samenwerken, een maatregel vormt die de intracommunautaire handel in de door hen uitgegeven tijdschriften al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel kan belemmeren.

In dit verband wijs ik er vooreerst op, dat verweerster de beperkende gevolgen van genoemde bepaling niet betwist; ter terechtzitting heeft zij dit zelfs uitdrukkelijk toegegeven, waar zij stelde dat deze beperkingen een „gevolg waren van een belemmering van het (vrij) verrichten van diensten”. De vraag rijst dan, of de in artikel 80 neergelegde beperking de intracommunautaire handel concreet nadeel berokkent, dan wel, gelijk de Franse regering stelt, het vrij verrichten van diensten belemmert; daartoe behoeven wij de gewraakte bepaling maar van dichtbij te bekijken en ons af te vragen welke het praktische gevolg is van de eruit voortvloeiende beperking.

Zoals sub 1 gezegd, bestaan de door artikel 80 voorziene voordelen hierin, dat een voorziening kan worden getroffen ten laste van de winst van de onderneming of dat de kosten van de commerciële exploitatie van de krant of het tijdschrift op die winst in mindering kunnen worden gebracht. In beide gevallen bestaat het voordeel voor de onderneming dus hierin, dat een deel van de winst uit de verkoop van haar uitgaven buiten de belasting blijft. De gevolgen hiervan zijn duidelijk: door te bepalen dat de uitgevers „(dit voordeel) niet genieten voor het deel van hun uitgaven dat in het buitenland wordt gedrukt”, heeft de Franse wetgever in feite de winst uit de verkoop van in andere landen gedrukte uitgaven aan de belastingvrijstelling willen onttrekken.

Maar hiermee wordt ook duidelijk dat het praktische gevolg van de bepaling niet is het beperken van de vrijheid van dienstverrichting door drukkerijen, want dat levert de uitgever geen winst op; integendeel, de bepaling wil verhinderen dat het fiscale voordeel ook wordt toegekend voor winst die geheel of ten dele is behaald met de verkoop van Franse bladen die in het buitenland zijn gedrukt en vandaar in Frankrijk zijn ingevoerd om er in de handel te worden gebracht. Zo gezien, is de gelijke — en dus beperkende — werking van de maatregel rechtstreeks en daadwerkelijk. Meer nog: de maatregel is discriminerend. Ter terechtzitting heeft verweerster weliswaar verklaard dat de betrokken uitgaven voornamelijk in Frankrijk in de handel worden gebracht, maar zij heeft niet uitgesloten dat zij ook op andere markten van de Gemeenschap worden verkocht. Welnu, wordt het blad in Frankrijk gedrukt, dan levert de verkoop ervan in het buitenland de onderneming in elk geval belastingvrije winst op, terwijl dit niet het geval is wanneer de in het buitenland gedrukte exemplaren van hetzelfde blad in Frankrijk worden ingevoerd en verkocht of vandaar weer naar andere communautaire markten worden uitgevoerd.