ARREST VAN HET GERECHT VOOR AMBTENARENZAKEN

VAN DE EUROPESE UNIE (Eerste kamer)

16 juli 2015

EJ en anderen

tegen

Europese Commissie

„Openbare dienst — Ambtenaren — Hervorming van het Statuut — Verordening nr. 1023/2013 — Standaardfuncties — Overgangsregels voor de indeling in standaardfuncties — Artikel 30, lid 2, van bijlage XIII bij het Statuut — Juristen van de rang AD 13 van de juridische dienst van de Commissie — Positie van ‚juridisch adviseurs’ en ‚leden van de juridische dienst’ — Modaliteiten voor toegang tot de rang AD 13 onder het Statuut van 2004 — Bevordering krachtens artikel 45 van het Statuut — Aanstelling krachtens artikel 29, lid 1, van het Statuut — Indeling in de standaardfuncties ‚adviseur of gelijkwaardig’ en ‚administrateur in de overgangsfase’ — Bezwarend besluit — Begrip ‚aanzienlijke verantwoordelijkheden’ — Begrip ‚bijzondere verantwoordelijkheden’ — Gelijke behandeling — Mogelijkheid van bevordering naar de rang AD 14 — Gewettigd vertrouwen — Beginsel van rechtszekerheid”

Betreft:

Beroep, ingesteld krachtens artikel 270 VWEU, van toepassing op het EGA-Verdrag op grond van artikel 106 bis ervan, waarmee EJ en 19 andere verzoekers, wier geanonimiseerde namen zijn opgenomen in de bijlage, in wezen vragen om nietigverklaring van de individuele besluiten die hun inziens door het tot aanstelling bevoegd gezag van de Europese Commissie zijn vastgesteld na de inwerkingtreding, op 1 januari 2014, van verordening (EU, Euratom) nr. 1023/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2013 tot wijziging van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie en de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Unie (PB L 287, blz. 15), en waarbij zij worden ingedeeld in het ambt dat binnen de Commissie wordt genoemd „hoofdadministrateur in de overgangsfase”, welk overeenkomt met de standaardfunctie „administrateur in de overgangsfase”, zoals ingevoerd bij de voormelde verordening.

Beslissing:

De individuele besluiten, zoals geconcretiseerd in een vermelding die na 1 januari 2014 is opgenomen in de op de computer vastgelegde persoonsdossiers van verzoekers, welke zijn vastgesteld door het tot aanstelling bevoegd gezag van de Europese Commissie en waarbij EJ en de andere verzoekers wier geanonimiseerde namen zijn opgenomen in de bijlage worden ingedeeld in het ambt dat binnen de Europese Commissie „hoofdadministrateur in de overgangsfase” wordt genoemd en overeenkomt met de in het Statuut genoemde standaardfunctie „administrateur in de overgangsfase”, worden nietig verklaard. De Europese Commissie draagt haar eigen kosten en wordt verwezen in de kosten van EJ en van de andere verzoekers wier geanonimiseerde namen zijn opgenomen in de bijlage. De Raad van de Europese Unie draagt zijn eigen kosten.

Samenvatting

Ambtenaren – Loopbaan – Invoering van overgangsregels met de overgang van het oude naar het nieuwe loopbaansysteem voor ambtenaren – Regels voor de indeling in standaardfuncties – Indeling van ambtenaren van de rang AD 13 die de functie van „lid van de juridische dienst” of van „juridisch adviseur” van de Commissie uitoefenen – Indeling van leden van de juridische dienst in de standaardfunctie „administrateur in de overgangsfase” en van juridisch adviseurs in de standaardfunctie „adviseur of gelijkwaardig” – Ontoelaatbaarheid – Schending van het gelijkheidsbeginsel

Een besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag dat is genomen na de inwerkingtreding van verordening nr. 1023/2013, tot wijziging van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie en van de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Unie, en waarbij een ambtenaar van de Commissie van de rang AD 13 die bij de juridische dienst in een ambt van „lid van de juridische dienst” is tewerkgesteld wordt ingedeeld in de standaardfunctie „administrateur in de overgangsfase”, zoals ingevoerd bij die verordening, vormt een bezwarend besluit in de zin van de artikelen 90, lid 2, en 91, lid 1, van het Statuut. Evenals de bewoordingen van artikel 30, lid 2, onder c) en d), van bijlage XIII bij het Statuut, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1023/2013 (hierna: „nieuw Statuut”), het tot aanstelling bevoegd gezag de mogelijkheid boden om met ingang van 1 januari 2014 ervan uit te gaan dat de „juridisch adviseurs” van de rang AD 13 die bij de juridische dienst zijn tewerkgesteld ambten vervullen die gelijkwaardig zijn aan die van „adviseurs” in de zin van die verordening of ervan uit te gaan dat de leden van de kabinetten van de Commissarissen werkzaamheden uitoefenen die gelijkwaardig zijn aan die van „hoofden van een eenheid”, sloten deze immers niet uit dat „leden van de juridische dienst” van de rang AD 13 die eveneens bij de juridische dienst waren tewerkgesteld, gelet op de werkzaamheden die zij uit dien hoofde uitoefenden en welke gelijk waren aan die van de „juridisch adviseurs” die bij diezelfde juridische dienst waren tewerkgesteld, ook konden werden ingedeeld in de standaardfunctie „adviseur of gelijkwaardig”, daar het begrip „gelijkwaardig” bepalend is voor de indeling in die standaardfunctie. De wetgever van de Unie had niet reeds, in de wijzigingen die bij verordening nr. 723/2004 in het Statuut zijn aangebracht (hierna: „Statuut van 2004”), specifiek besloten dat „leden van de juridische dienst” van de rang AD 13 moesten worden ingedeeld in de standaardfunctie „administrateur in de overgangsfase”, daar die benaming uitdrukkelijk is opgenomen in het nieuwe Statuut. Het is dus uitsluitend het gevolg van de weigering van het tot aanstelling bevoegd gezag om ervan uit te gaan dat een juridisch adviseur van de rang AD 13 op 31 december 2013 werkzaamheden uitoefende die gelijkwaardig waren aan die van „adviseurs” of van „hoofden van een eenheid”, welke standaardfuncties zijn voorzien in het Statuut van 2004, dat een lid van de juridische dienst van dezelfde rang krachtens artikel 30, lid 2, onder b), van bijlage XIII bij het nieuwe Statuut automatisch is ingedeeld in de standaardfunctie „administrateur in de overgangsfase” zoals voorzien in het nieuwe Statuut, welk ambt de oude standaardfunctie van „administrateur” dekte zoals voorzien in het Statuut van 2004. Aangezien die indeling tot gevolg heeft dat de loopbaan van de betrokken ambtenaar in de rang AD 13 wordt geblokkeerd, heeft het indelingsbesluit ontegenzeglijk bindende rechtsgevolgen die de belangen van die ambtenaar rechtstreeks en onmiddellijk raken, en wel doordat zij zijn rechtspositie kenmerkend wijzigen. Voorts vormt het besluit geen voorbereidende handeling, aangezien het rechtsgevolgen teweeg kan brengen die nu reeds de belangen van de betrokken ambtenaar raken, en dit ongeacht de totstandkoming van een eventueel later besluit waarbij bevordering naar de rang AD 14 op grond van artikel 45 van het nieuwe Statuut wordt geweigerd. (cf. punten 40, 42, 44, 45 en 47) Referentie: Hof: arrest van 14 februari 1989, Bossi/Commissie, 346/87, EU:C:1989:59, punt 23 Gerecht van eerste aanleg: arresten van 18 december 1992, Cimenteries CBR e.a./Commissie, T‑10/92-T‑12/92 en T‑15/92, EU:T:1992:123, en van 18 september 2008, Angé Serrano e.a./Parlement, T‑47/05, EU:T:2008:384, punt 61 en aldaar aangehaalde rechtspraak

Uit de bewoordingen van artikel 30, lid 2, van bijlage XIII bij het Statuut volgt dat het tot aanstelling bevoegd gezag met ingang van 1 januari 2014, na de inwerkingtreding van verordening nr. 1023/2013, tot wijziging van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie en de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Unie, de ambtenaren die op 31 december 2013 in dienst waren en werkzaam waren binnen de functiegroep AD indeelt in verschillende standaardfuncties die in die bepaling worden genoemd, hetgeen impliceert dat het gezag formeel die besluiten tot indeling in de standaardfuncties neemt en deze overeenkomstig artikel 25, lid 2, van het Statuut zoals gewijzigd bij verordening nr. 1023/2013, schriftelijk meedeelt aan de betrokken ambtenaren. Een klacht gericht tegen een indelingsbesluit zoals dat is geconcretiseerd door een wijziging in het persoonsdossier van de betrokkene dat is vastgelegd in het computersysteem voor het personeelsbeheer genaamd „Sysper2” is niet voortijdig ingediend, aangezien die wijziging daadwerkelijk een afspiegeling vormt van een besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag dat technisch gezien door zijn diensten is uitgevoerd en dat, gelet op het recht op behoorlijk bestuur zoals neergelegd in artikel 41 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en krachtens artikel 25, lid 2, van het Statuut, schriftelijk had moeten worden meegedeeld aan de betrokkene. (cf. punten 41 en 48)

Vanaf de inwerkingtreding van het Statuut zoals gewijzigd bij verordening nr. 1023/2013, moesten ambtenaren van de rang AD 13 die op 31 december 2013 in dienst waren middels een besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag worden ingedeeld in één van de drie standaardfuncties die in afwijking van artikel 30, lid 2, van bijlage XIII bij het gewijzigde Statuut waren voorzien voor administrateurs die op die datum een ambt van de rang AD 13 vervulden, namelijk „hoofd van een eenheid of gelijkwaardig” respectievelijk „adviseur of gelijkwaardig” dan wel „administrateur in de overgangsfase”. Wat de indeling betreft van ambtenaren die atypische functies vervulden zoals „juridisch adviseur” bij de juridische dienst van de Commissie, was het tot aanstelling bevoegd gezag verplicht om te bepalen of de ambten van de rang AD 13, naar analogie van de ambten van de rang AD 13 die binnen de Commissie „juridisch adviseur” werden genoemd en die het, gelet op de aard en de omvang van de uitgeoefende werkzaamheden, had aangemerkt als gelijkwaardig aan die van „adviseurs”, in het licht van de aard en de omvang van de in die specifieke ambten uitgeoefende werkzaamheden eveneens konden worden aangemerkt als gelijkwaardig aan die van „adviseurs”, zodat zij konden worden ingedeeld in de standaardfunctie „adviseur of gelijkwaardig” in de zin van artikel 30, lid 2, onder d), van het Statuut, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1023/2013. In dit opzicht bevat artikel 30, lid 2, van bijlage XIII bij het gewijzigde Statuut geen enkel criterium op grond waarvan het tot aanstelling bevoegd gezag kan bepalen of een jurist van de rang AD 13 die op 31 december 2013 een ambt vervulde dat binnen zijn instelling „lid van de juridische dienst” werd genoemd, was tewerkgesteld in een ambt dat gelijkwaardig was aan de standaardfunctie „adviseur” zoals opgenomen in de lijst van ambten in bijlage I bij het Statuut welke betrekking heeft op alle instellingen en alle diensten daarvan, en niet alleen op hun juridische diensten. Bij de beoordeling van die gelijkwaardigheid beschikt dat gezag dus over een bepaalde vrijheid, met andere woorden over een beoordelingsmarge, die moet worden uitgeoefend in het licht van de overwegingen 17 tot en met 19 van verordening nr. 1023/2013 en in elk geval met eerbiediging van het beginsel van gelijke behandeling. (cf. punten 56, 63 en 64)

De rechtsverhouding tussen de ambtenaren en de administratie is statutair en niet contractueel van aard, zodat de rechten en de verplichtingen van de ambtenaren op elk moment door de wetgever kunnen worden gewijzigd en de wetten waarbij een rechtsvoorschrift wordt gewijzigd, zoals de verordeningen tot wijziging van het Statuut, behoudens uitzondering in beginsel van toepassing zijn op de toekomstige gevolgen van onder de oude wet ontstane situaties, behalve voor situaties die onder de vroegere regel zijn ontstaan en definitief tot stand zijn gekomen en die verworven rechten in het leven roepen. In dit verband wordt een recht als verworven beschouwd wanneer het rechtscheppende feit ervan zich vóór de wetswijziging heeft voorgedaan. Dit geldt echter niet voor een recht waarvan het rechtscheppende feit niet is ontstaan onder de wettelijke regeling die is gewijzigd. Wanneer ambtenaren tot de datum van inwerkingtreding van het Statuut zoals gewijzigd bij verordening nr. 1023/2013 uitsluitend in aanmerking kwamen voor bevordering en deze bevordering afhankelijk was van een besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag dat het op dat moment nog niet had genomen, kunnen deze ambtenaren geen verworven recht op het behoud van een mogelijkheid van bevordering na die datum geldend maken. (cf. punten 58 en 59) Referentie: Hof: arresten van 19 maart 1975, Gillet/Commissie, 28/74, EU:C:1975:46, punt 4, en van 22 december 2008, Centeno Mediavilla e.a./Commissie, C‑443/07 P, EU:C:2008:767, punten 60‑65 en aldaar aangehaalde rechtspraak