Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Normatieve handeling – Richtlijn

(Art. 230, vierde alinea, EG en 249 EG)

2. Beroep tot nietigverklaring – Beroep ingesteld door Europees economisch samenwerkingsverband – Ontvankelijkheid – Voorwaarden

(Art. 230, vierde alinea, EG; verordening nr. 2137/85 van de Raad)

3. Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Richtlijn betreffende onderlinge aanpassing van wetgevingen van lidstaten inzake cosmetische producten – Beroep ingesteld door Europees economisch samenwerkingsverband van verenigingen van ondernemingen die chemische producten vervaardigen – Niet-ontvankelijkheid

(Art. 230, vierde alinea, EG; richtlijn 2003/15 van het Europees Parlement en de Raad)

4. Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Richtlijn betreffende onderlinge aanpassing van wetgevingen van lidstaten inzake cosmetische producten – Handeling die bepaalde marktdeelnemers rechtstreeks en/of individueel kan raken wegens vóór inwerkingtreding ervan gesloten overeenkomsten – Voorwaarden

(Art. 230, vierde alinea, EG; richtlijn 2003/15 van het Europees Parlement en de Raad)

5. Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Beroep ingesteld door vereniging van ondernemingen die heeft deelgenomen aan procedure tot vaststelling van handeling – Ontvankelijkheid – Voorwaarden

(Art. 230, vierde alinea, EG)

6. Europese Gemeenschappen – Rechterlijk toezicht op wettigheid van handelingen van instellingen – Handelingen van algemene strekking – Verplichting van nationale rechter om nationale procedurevoorschriften aldus toe te passen dat wettigheid van gemeenschapshandelingen van algemene strekking kan worden betwist – Inleiding van beroep tot nietigverklaring voor gemeenschapsrechter indien nationale procedurevoorschriften onoverkomelijke hindernis vormen – Uitgesloten

(Art. 230, vierde alinea, EG)

Samenvatting

1. Hoewel artikel 230, vierde alinea, EG niet uitdrukkelijk spreekt over de ontvankelijkheid van door particulieren ingestelde beroepen tot nietigverklaring van een richtlijn, volstaat dat op zich niet om dergelijke beroepen niet-ontvankelijk te verklaren. Bovendien kunnen de gemeenschapsinstellingen de door die verdragsbepaling aan particulieren geboden rechtsbescherming niet eenvoudig door de keuze van de vorm van de handeling uitsluiten. Dat de bestreden handeling naar de aard ervan een algemene strekking heeft, en geen beschikking in de zin van artikel 249 EG is, sluit op zich dus nog niet uit dat een particulier daartegen beroep tot nietigverklaring kan instellen.

(cf. punten 34, 37)

2. De ontvankelijkheid van een beroep tot nietigverklaring ingesteld door een vereniging die is opgericht om de gezamenlijke belangen van een groep justitiabelen te behartigen, hangt ervan af – wanneer zij geen eigen belang heeft bij het instellen van dit beroep – of de leden van deze vereniging dit beroep individueel hadden kunnen instellen. Deze regel moet ook gelden voor een Europees economisch samenwerkingsverband (EESV), dat in de zin van artikel 3 van verordening nr. 2137/85 tot instelling van EESV’s alleen tot doel heeft de economische werkzaamheid van zijn leden te vergemakkelijken of te ontwikkelen, zodat deze aldus hun eigen resultaten kunnen verbeteren; het heeft voor hen dus alleen een ondersteunende functie.

(cf. punt 43)

3. Het beroep tot nietigverklaring ingesteld door een Europees economisch samenwerkingsverband van twee verenigingen van ondernemingen die chemische producten vervaardigen, tegen richtlijn 2003/15 tot wijziging van richtlijn 76/768 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake cosmetische producten, is niet-ontvankelijk.

De desastreuze gevolgen die de bij deze richtlijn ingevoerde verboden en de daarin gegeven toestemming om op etiketten te vermelden dat geen dierproeven zijn verricht, zullen hebben voor de concurrentiepositie van de ondernemingen die worden vertegenwoordigd door de betrokken verenigingen, karakteriseren hen namelijk niet ten opzichte van andere ondernemingen die niet aan de cosmeticasector leveren, of die zich tot deze markt beperken maar hun ingrediënten niet op dieren testen of geen stoffen gebruiken die als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting zijn ingedeeld. Dienaangaande volstaat de omstandigheid dat bepaalde marktdeelnemers door een handeling van algemene strekking economisch sterker worden getroffen dan hun concurrenten, namelijk niet om aan te nemen dat zij door die handeling individueel worden geraakt.

Bovendien brengt de omstandigheid dat dezelfde ondernemingen in bepaalde landen de belangrijkste van de sector zijn, niet mee dat zij dienen te worden beschouwd als behorend tot een kring van marktdeelnemers die aan de hand van de kenmerken van de betrokken producten of van de door hen ontplooide economische activiteiten individualiseerbaar en identificeerbaar zijn, daar een handelsactiviteit in beginsel kan worden uitgeoefend door iedere willekeurige onderneming, die zich feitelijk of potentieel in dezelfde situatie als die van die marktdeelnemers kan bevinden.

Evenmin kan het bestaan van rechtsbescherming voor de knowhow, zoals een octrooi, en voor de zakengeheimen van de ondernemingen die worden vertegenwoordigd door de leden van het verzoekende verband, hen karakteriseren ten opzichte van alle andere producenten van chemische producten die door richtlijn 2003/15 worden geraakt. Enerzijds kunnen deze producenten de genoemde bescherming evenzeer inroepen voor zichzelf, want de productie en het in de handel brengen van producten vindt dikwijls plaats onder bescherming van intellectuele-eigendomsrechten. Anderzijds identificeert ieder octrooi weliswaar het product dat het beschermt, doch verhindert deze richtlijn niet het gebruik van een specifiek octrooi, zodat een eventuele aantasting van intellectuele-eigendomsrechten alleen het gevolg is van de niet persoonsgebonden omstandigheid van de productie van stoffen voor gebruik in de cosmetica-industrie.

(cf. punten 46‑47, 49, 57)

4. Opdat een beroep op contractuele verplichtingen kan leiden tot de ontvankelijkheid van een beroep tot nietigverklaring van een normatieve handeling als richtlijn 2003/15 tot wijziging van richtlijn 76/768 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake cosmetische producten, is krachtens artikel 230, vierde alinea, EG in de eerste plaats vereist dat de instellingen krachtens een hogere rechtsregel dan de betrokken handeling specifiek rekening behoorden te houden met de situatie van de verzoekende ondernemingen ten opzichte van die van elke andere door deze handeling geraakte persoon. In de tweede plaats moeten deze ondernemingen betrokken zijn bij reeds afgesloten overeenkomsten waarvan de uitvoering, die was voorzien tijdens de geldigheidsduur van de bestreden handeling, geheel of gedeeltelijk wordt verhinderd.

(cf. punt 53)

5. Al kan het feit dat een vereniging van ondernemingen een rol heeft gespeeld in de procedure die tot de vaststelling van een handeling van algemene strekking heeft geleid, grond opleveren voor de ontvankelijkheid van een door deze vereniging ingesteld beroep tot nietigverklaring van een dergelijke handeling, zelfs wanneer de leden van die vereniging niet rechtstreeks en individueel door die handeling worden geraakt, kan het feit dat een persoon vrijwillig heeft deelgenomen aan de voorbereiding van een handeling van wetgevende aard in het kader van een procedure die niet in de medewerking van particulieren voorziet, hem, anders dan in het geval van deelneming aan een procedure die in een dergelijke medewerking voorziet, geen recht van beroep tegen deze handeling verlenen.

(cf. punten 63‑65)

6. Behalve dat het de taak van de lidstaten is te voorzien in een stelsel van rechtsmiddelen en procedures dat de eerbiediging van het recht op een effectieve bescherming in rechte verzekert, en eventuele leemten in de Verdragen in dat opzicht aan te vullen, kan een uitlegging van de ontvankelijkheidsregels van artikel 230 EG, volgens welke de gemeenschapsrechter een beroep tot nietigverklaring ontvankelijk moet verklaren wanneer hij na een concreet onderzoek van de nationale procesregels vaststelt dat deze regels een particulier niet toestaan een beroep in te stellen waarmee hij de geldigheid van de betwiste gemeenschapshandeling kan aanvechten, niet worden aanvaard. In een dergelijk stelsel zou de communautaire rechter immers in elk concreet geval het nationale procesrecht moeten onderzoeken en uitleggen, hetgeen de grenzen van zijn bevoegdheid in het kader van het toezicht op de wettigheid van de gemeenschapshandelingen te buiten zou gaan.

(cf. punt 70)