ARREST VAN HET HOF (TWEEDE KAMER) VAN 9 JULI 1987. - ASSOCIAZIONE NAZIONALE COMMERCIANTI INTERNAZIONALI DENTALI E SANITARI - ANCIDES TEGEN COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. - MEDEDINGING - TENTOONSTELLINGEN. - ZAAK 43/85.



Jurisprudentie 1987 bladzijde 03131



Samenvatting

Partijen

Overwegingen van het arrest

Beslissing inzake de kosten

Dictum



Trefwoorden

++++

1 . MEDEDINGING - ADMINISTRATIEVE PROCEDURE - HOREN - RECHT VAN DERDEN OM TE WORDEN GEHOORD - VOORWAARDEN

( VERORDENING NR.*17 VAN DE RAAD, ARTIKEL*19, LEDEN 1 EN 2; VERORDENING NR.*99/63 VAN DE COMMISSIE, ARTIKELEN 1, 5 EN*7 )

2 . MEDEDINGING - MEDEDINGINGSREGELINGEN - VERBOD - ONTHEFFING - VERLENGING - IN AANMERKING TE NEMEN ELEMENTEN - TOENAME VAN CONCENTRATIEGRAAD, DIE VAN INVLOED IS OP CONCURRENTIESTRUCTUUR VAN BETROKKEN MARKT

( EEG-VERDRAG, ARTIKEL*85, LID*3 )

Samenvatting

1 . KRACHTENS ARTIKEL*19, LID*1, VAN VERORDENING NR.*17 EN ARTIKEL*1 VAN VERORDENING NR.*99/63 IS DE COMMISSIE VERPLICHT ONDERNEMINGEN EN ONDERNEMERSVERENIGINGEN WIER OVEREENKOMSTEN OF GEDRAGINGEN WORDEN ONDERZOCHT, TE HOREN, DOCH NIET DERDEN . HET HOREN VAN DERDEN IS GEREGELD IN ARTIKEL*19, LID*2, VAN VERORDENING NR.*17 EN IN DE ARTIKELEN*5 EN*7 VAN VERORDENING NR.*99/63, DOCH IS SLECHTS VERPLICHT VOOR ZOVER DERDEN EEN VOLDOENDE BELANG AANNEMELIJK MAKEN EN DAADWERKELIJK VERZOEKEN OM TE WORDEN GEHOORD .

2 . DE TOENAME VAN DE CONCENTRATIEGRAAD OP DE MARKT IS EEN FACTOR WAARMEE BIJ HET ONDERZOEK VAN EEN VERZOEK OM VERLENGING VAN EEN VRIJSTELLING KRACHTENS ARTIKEL*85, LID*3, EEG-VERDRAG REKENING MOET WORDEN GEHOUDEN, INDIEN DEZE TOENAME VAN INVLOED IS OP DE CONCURRENTIESTRUCTUUR VAN DE BETROKKEN MARKT .

Partijen

IN ZAAK*43/85,

ASSOCIAZIONE NAZIONALE COMMERCIANTI INTERNAZIONALI DENTALI E SANITARI - ANCIDES, GEVESTIGD TE MILAAN, VERTEGENWOORDIGD DOOR G.*BATTISTINI EN M.*JANNI, ADVOCATEN TE MILAAN, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG TEN KANTORE VAN E.*ARENDT, ADVOCAAT ALDAAR, 34B, RUE*PHILIPPE-II,

VERZOEKSTER,

TEGEN

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, VERTEGENWOORDIGD DOOR HAAR JURIDISCH ADVISEUR A.*MCCLELLAN ALS GEMACHTIGDE, BIJGESTAAN DOOR S.*PIERI, EEN IN HET KADER VAN DE UITWISSELING MET NATIONALE AMBTENAREN BIJ DE COMMISSIE GEDETACHEERD ITALIAANS AMBTENAAR, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG BIJ G.*KREMLIS, LID VAN DE JURIDISCHE DIENST VAN DE COMMISSIE, BATIMENT JEAN MONNET, KIRCHBERG,

VERWEERSTER,

BETREFFENDE EEN BEROEP TOT NIETIGVERKLARING VAN BESCHIKKING 84/588 VAN DE COMMISSIE VAN 23*NOVEMBER 1984 INZAKE EEN PROCEDURE OP GROND VAN ARTIKEL*85 VAN HET EEG-VERDRAG ( PB*1984, L*322, BLZ.*10 ),

WIJST

HET HOF VAN JUSTITIE ( TWEEDE KAMER ),

ADVOCAAT-GENERAAL : SIR GORDON SLYNN

GRIFFIER : D.*LOUTERMAN, ADMINISTRATEUR

GEZIEN HET RAPPORT TER TERECHTZITTING EN TEN VERVOLGE OP DE MONDELINGE BEHANDELING OP 8*OKTOBER 1986,

GEHOORD DE CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL TER TERECHTZITTING VAN 27*NOVEMBER 1986,

HET NAVOLGENDE

ARREST

Overwegingen van het arrest

1 BIJ VERZOEKSCHRIFT, NEERGELEGD TER GRIFFIE VAN HET HOF OP 14*FEBRUARI 1985, HEEFT DE ASSOCIAZIONE NAZIONALE COMMERCIANTI INTERNAZIONALI DENTALI E SANITARI ( HIERNA : ANCIDES ) KRACHTENS ARTIKEL*173, TWEEDE ALINEA, EEG-VERDRAG BEROEP INGESTELD TOT NIETIGVERKLARING VAN BESCHIKKING*84/588 VAN DE COMMISSIE VAN 23*NOVEMBER 1984 INZAKE EEN PROCEDURE OP GROND VAN ARTIKEL*85 VAN HET EEG-VERDRAG ( IV/28.775 - UNIDI, PB*1984, L*322, BLZ.*10 ).

2 BIJ BESCHIKKING*84/588 VERLENGDE DE COMMISSIE DE GELDIGHEIDSDUUR VAN HAAR BESCHIKKING*75/498 VAN 17*JULI 1975 ( PB*1975, L*228, BLZ.*17 ), WAARBIJ ZIJ KRACHTENS ARTIKEL*85, LID*3, EEG-VERDRAG TOT EN MET 31*DECEMBER 1983 VRIJSTELLING HAD VERLEEND VOOR HET BESLUIT VAN DE UNIONE NAZIONALE INDUSTRIE DENTARIE ITALIANE ( HIERNA : UNIDI ) HOUDENDE VASTSTELLING VAN HET TENTOONSTELLINGSREGLEMENT VAN DE "EXPO DENTAL" ( TENTOONSTELLINGEN VAN TANDHEELKUNDIG MATERIAAL ).

3 BLIJKENS HET DOSSIER VERSCHILT HET "EXPO DENTAL"-REGLEMENT DAT IN BESCHIKKING*75/498 AAN DE ORDE WAS, OP TWEE BELANGRIJKE PUNTEN VAN DAT WAAROP BESCHIKKING*84/588 BETREKKING HEEFT . INGEVOLGE LAATSTBEDOELD REGLEMENT HEBBEN DE "EXPO DENTAL" JAARLIJKS PLAATS EN NIET MEER OM DE ACHTTIEN MAANDEN, EN IS HET VERBOD VOOR DE EXPOSANTEN OM AAN ANDERE MANIFESTATIES DEEL TE NEMEN, BIJGEVOLG NOG SLECHTS GELDIG GEDURENDE DE LAATSTE ZES MAANDEN VOOR DE VOLGENDE "EXPO DENTAL" EN NIET MEER GEDURENDE DE VROEGER VOORZIENE PERIODE VAN NEGEN MAANDEN . IN DE TWEEDE PLAATS KAN DE EXPOSANT VOORTAAN VERZET AANTEKENEN TEGEN BESLUITEN WAARBIJ HEM DE TOEGANG TOT DE "EXPO DENTAL" WORDT GEWEIGERD OF WAARBIJ HIJ VAN DE TENTOONSTELLING WORDT UITGESLOTEN, DOOR BINNEN ACHT DAGEN BEROEP IN TE STELLEN BIJ EEN ARBITRAGECOMMISSIE .

4 VOOR DE FEITEN EN DE ARGUMENTEN VAN PARTIJEN WORDT VERWEZEN NAAR HET RAPPORT TER TERECHTZITTING . DEZE ELEMENTEN VAN HET DOSSIER WORDEN HIERONDER SLECHTS WEERGEGEVEN, VOOR ZOVER DIT NOODZAKELIJK IS VOOR DE REDENERING VAN HET HOF .

5 MET BETREKKING TOT DE PROCEDURE BETOOGT DE ANCIDES, DAT DE COMMISSIE BIJ DE VASTSTELLING VAN DE LITIGIEUZE BESCHIKKING DE RECHTEN VAN DE VERDEDIGING HEEFT GESCHONDEN . DOOR DE NIEUWE OMSTANDIGHEDEN, WAAROP HAAR AANDACHT HAD MOETEN ZIJN GEVESTIGD DOOR DE BRIEF VAN DE ANCIDES VAN 7*JUNI 1984 IN ANTWOORD OP DE BIJ ARTIKEL*19, LID*3, VAN VERORDENING NR.*17 VOORZIENE MEDEDELING, ONVOLDOENDE ZORGVULDIG TE ONDERZOEKEN, ZOU DE COMMISSIE ARTIKEL*19 VAN VERORDENING NR.*17 VAN DE RAAD VAN 6*FEBRUARI 1962, EERSTE VERORDENING OVER DE TOEPASSING VAN DE ARTIKELEN 85 EN 86 EEG-VERDRAG ( PB*1962, BLZ.*204 ), EN DE ARTIKELEN 1, 5, 7, TOT EN MET 9 VAN VERORDENING NR.*99/63 VAN DE COMMISSIE VAN 25*JULI 1963 OVER HET HOREN VAN BELANGHEBBENEN EN DERDEN OVEREENKOMSTIG ARTIKEL*19, LEDEN 1 EN 2, VAN VERORDENING NR.*17 VAN DE RAAD ( PB*1963, BLZ.*2268 ) NIET HEBBEN NAGELEEFD . MET NAME ZOU ZIJ NOCH ANCIDES NOCH HAAR LEDEN HEBBEN GEHOORD .

6 TE DEZEN ZIJ HET VOLGENDE OPGEMERKT .

7 IN DE EERSTE PLAATS HEEFT ARTIKEL*19, LID*1, VAN VERORDENING NR.*17 EVENALS ARTIKEL*1 VAN VERORDENING NR.*99/63, DAT NAAR EERSTGENOEMDE BEPALING VERWIJST, DUIDELIJK BETREKKING OP HET HOREN VAN ONDERNEMINGEN EN ONDERNEMERSVERENIGINGEN WIER OVEREENKOMSTEN OF GEDRAGINGEN WORDEN ONDERZOCHT, EN NIET OP HET HOREN VAN DERDEN .

8 IN DE TWEEDE PLAATS IS DE COMMISSIE, ZOALS ZIJ TERECHT STELT, KRACHTENS ARTIKEL*19, LID*2, VAN VERORDENING NR.*17 EN DE ARTIKELEN 5 EN 7 VAN VERORDENING NR.*99/63 SLECHTS VERPLICHT TOT HET HOREN VAN NATUURLIJKE OF RECHTSPERSONEN DIE EEN VOLDOENDE BELANG AANNEMELIJK MAKEN, INDIEN DEZE HIER DAADWERKELIJK OM VERZOEKEN . AANGEZIEN DE ANCIDES NIET HEEFT VERZOCHT OM TE WORDEN GEHOORD, KAN DE COMMISSIE GEEN SCHENDING VAN DE BETROKKEN BEPALINGEN WORDEN VERWETEN .

9 IN DE DERDE PLAATS FALEN DE ARGUMENTEN DIE DE ANCIDES WIL ONTLENEN AAN DE ARTIKELEN*8 EN*9 VAN VERORDENING NR.*99/63, AANGEZIEN DEZE ARTIKELEN ALLEEN BETREKKING HEBBEN OP DE PROCEDUREREGELS DIE GELDEN IN HET GEVAL DAT DE COMMISSIE BESLUIT OF VERPLICHT IS, GELEGENHEID TOT MONDELINGE UITEENZETTINGEN TE GEVEN . IN CASU HEEFT GEEN MONDELINGE PROCEDURE PLAATSGEVONDEN EN DIT WAS OOK NIET VEREIST .

10 HIERAAN ZIJ TOEGEVOEGD, DAT DE ANCIDES IN IEDER GEVAL DE MOGELIJKHEID HEEFT GEHAD OM HAAR STANDPUNT KENBAAR TE MAKEN, TOEN ZIJ BIJ BRIEF VAN 7*JUNI 1984 ANTWOORDDE OP DE MEDEDELING KRACHTENS ARTIKEL*19, LID*3 VAN VERORDENING NR.*17 . DE STELLING VAN DE ANCIDES BETREFFENDE EEN SCHENDING VAN DE RECHTEN VAN DE VERDEDIGING TREFT DERHALVE GEEN DOEL .

11 TEN GRONDE BETOOGT DE ANCIDES, DAT DE COMMISSIE BIJ DE VASTSTELLING VAN DE LITIGIEUZE BESCHIKKING DE ARTIKELEN 85 EN 86 EEG-VERDRAG ONJUIST HEEFT TOEGEPAST .

12 IN DE EERSTE PLAATS BETOOGT DE ANCIDES IN HOOFDZAAK, DAT DE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE DE UNIDI EEN BEVOORRECHTE POSITIE VERSCHAFT DIE GELIJK STAAT MET EEN MACHTSPOSITIE . ZO ZOUDEN ALLE MARKTDEELNEMERS IN DE SECTOR TANDHEELKUNDIG MATERIAAL ALDUS GEDWONGEN ZIJN OM AAN DE "EXPO DENTAL" DEEL TE NEMEN . ER ZOU GEEN RUIMTE MEER ZIJN VOOR ANDERE ONDERNEMERSVERENIGINGEN DIE ZICH OP HET GEBIED VAN DE VERKOOPPROMOTIE BEWEGEN, EVENMIN ALS VOOR INDIVIDUELE ONDERNEMINGEN DIE ZELFSTANDIG HUN EIGEN TENTOONSTELLING WILLEN ORGANISEREN .

13 DIENAANGAANDE MOET IN DE EERSTE PLAATS WORDEN VASTGESTELD, DAT DE TOENAME VAN DE CONCENTRATIEGRAAD OP DE MARKT EEN FACTOR IS WAARMEE BIJ HET ONDERZOEK VAN EEN VERZOEK OM VERLENGING VAN EEN VRIJSTELLING KRACHTENS ARTIKEL*85, LID*3, EEG-VERDRAG REKENING MOET WORDEN GEHOUDEN, INDIEN DEZE TOENAME VAN INVLOED IS OP DE CONCURRENTIESTRUCTUUR VAN DE BETROKKEN MARKT .

14 IN CASU STOND HET AAN DE ANCIDES OM DE FEITELIJKE GEGEVENS TE VERSCHAFFEN, WAARUIT HET BESTAAN VAN EEN DERGELIJKE SITUATIE ZOU MOETEN BLIJKEN . VASTGESTELD MOET ECHTER WORDEN, DAT DE ANCIDES GEEN FEITEN HEEFT AANGEVOERD OP GROND WAARVAN HET HOF ZOU KUNNEN VASTSTELLEN, DAT DE UNIDI DAADWERKELIJK EEN MACHTSPOSITIE INNEEMT OF DAT ZIJ DAARVAN MISBRUIK HEEFT GEMAAKT .

15 BOVENDIEN IS DE MOGELIJKHEID DAT DE UNIDI EEN MACHTSPOSITIE INNEEMT, DES TE MINDER AANNEMELIJK, OMDAT DE ANCIDES THANS HAAR EIGEN CONCURRERENDE HANDELSBEURS ORGANISEERT EN ANDERE PROMOTIETECHNIEKEN DAN GROTE HANDELSBEURZEN, ZOALS DE DOOR DE FABRIKANTEN GEORGANISEERDE ZOGENOEMDE "OPEN HOUSES" EN DE TENTOONSTELLINGEN OP CONGRESSEN VAN SPECIALISTEN, IN BETEKENIS TOENEMEN . HIERAAN ZIJ TOEGEVOEGD, DAT HET BLIJKENS HET DOSSIER ALLE BETROKKEN FABRIKANTEN EN HUN HANDELSVERTEGENWOORDIGERS VRIJSTAAT OM AAN DEZE "OPEN HOUSES" EN TENTOONSTELLINGEN OP CONGRESSEN VAN SPECIALISTEN DEEL TE NEMEN .

16 DE ANCIDES HEEFT DERHALVE NIET AANGETOOND, DAT DE BETEKENIS VAN DE "EXPO DENTAL" TOT EEN ZODANIGE CONCENTRATIEGRAAD OP DE MARKT HEEFT GELEID, DAT NIET IS VOLDAAN AAN DE VEREISTEN VOOR EEN VRIJSTELLING KRACHTENS ARTIKEL*85, LID*3 .

17 VOORTS BETOOGT DE ANCIDES, DAT DE COMMISSIE DE BETEKENIS VAN DE WIJZIGINGEN DIE IN HET NIEUWE REGLEMENT VAN DE "EXPO DENTAL" WAREN AANGEBRACHT TEN OPZICHTE VAN HET REGLEMENT DAT IN DE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE VAN 1975 AAN DE ORDE WAS, VERKEERD HEEFT BEOORDEELD .

18 VOOREERST ZIJ EROP GEWEZEN DAT, AFGEZIEN VAN BOVENBEDOELDE WIJZIGINGEN, DIE HET SYSTEEM MINDER RESTRICTIEF DAN VOORHEEN LIJKEN TE HEBBEN GEMAAKT, HET IN HET ONDERHAVIGE BEROEP IN WEZEN OM HETZELFDE REGLEMENT GAAT ALS IN DE BESCHIKKING VAN 1975 . DE COMMISSIE MOCHT ER DERHALVE VAN UITGAAN, DAT HET HUIDIGE REGLEMENT VAN DE "EXPO DENTAL" OP HET EERSTE GEZICHT EVENZEER VOOR VRIJSTELLING IN AANMERKING KWAM ALS HET OUDE .

19 MET BETREKKING TOT DEZE WIJZIGINGEN BETOOGT DE ANCIDES IN DE EERSTE PLAATS, DAT DOOR HET BESLUIT VAN DE UNIDI OM DE "EXPO DENTAL" JAARLIJKS IN DE MAAND JUNI TE ORGANISEREN, EN DOORDAT HET VERBOD VOOR DE EXPOSANTEN OM AAN ANDERE MANIFESTATIES DEEL TE NEMEN TOT DE LAATSTE ZES MAANDEN VOOR DE "EXPO DENTAL" IS BEPERKT, ZIJ MEDE GELET OP DE ZOMERVAKANTIE IN ITALIE NOG SLECHTS OVER EEN ONREDELIJK KORTE TERMIJN BESCHIKT OM HAAR EIGEN TENTOONSTELLINGEN TE ORGANISEREN .

20 TE DEZEN MOET WORDEN VASTGESTELD, DAT HET DOOR DE COMMISSIE ONDERZOCHTE REGLEMENT VAN DE "EXPO DENTAL" NERGENS BEPAALT, DAT DE TENTOONSTELLING STEEDS IN JUNI MOET WORDEN GEHOUDEN . OVERIGENS IS TER TERECHTZITTING GEBLEKEN, DAT DE "EXPO DENTAL" 1986 IN SEPTEMBER HEEFT PLAATSGEHAD . DIT ARGUMENT MOET DERHALVE WORDEN VERWORPEN .

21 IN DE TWEEDE PLAATS BETOOGT DE ANCIDES DAT DE COMMISSIE DE BETEKENIS VAN DE ANDERE WIJZIGING IN HET REGLEMENT VAN DE "EXPO DENTAL", TE WETEN DE INSTELLING VAN EEN ARBITRAGECOMMISSIE VOOR VAN DE "EXPO DENTAL" UITGESLOTEN EXPOSANTEN, HEEFT OVERSCHAT .

22 DAARBIJ ZIJ OPGEMERKT DAT, GELIJK DE COMMISSIE IN HAAR LITIGIEUZE BESCHIKKING HEEFT UITEENGEZET, NA DE VASTSTELLING VAN BESCHIKKING*75/498 VERSCHEIDENE UITSLUITINGEN VAN DE "EXPO DENTAL" ZIJN UITGESPROKEN WEGENS INBREUK OP HET REGLEMENT . TEN EINDE EEN OBJECTIEVE TOEPASSING VAN DIT REGLEMENT TE VERZEKEREN, HEEFT DE COMMISSIE DE UNIDI VERZOCHT OM TE VOORZIEN IN DE MOGELIJKHEID VAN BEROEP BIJ EEN ARBITRAGECOMMISSIE .

23 DE ANCIDES STELT WELISWAAR DAT DEZE ARBITRAGECOMMISSIE GEBREKKIG FUNCTIONEERT, DOCH ZIJ HEEFT NIET AANGETOOND, DAT HET STANDPUNT VAN DE COMMISSIE DAT DE INSTELLING VAN DEZE COMMISSIE EEN VERBETERING VAN HET "EXPO DENTAL"-REGLEMENT BETEKENDE, FEITELIJK ONJUIST IS EN EEN KLAARBLIJKELIJKE BEOORDELINGSFOUT INHOUDT . DIT ARGUMENT FAALT DERHALVE .

24 TEN SLOTTE BETOOGT DE ANCIDES, DAT DE COMMISSIE GEEN REKENING HEEFT GEHOUDEN MET DE NIEUWE TENDENSEN OP DE MARKT VAN DE TENTOONSTELLINGEN VAN TANDHEELKUNDIG MATERIAAL, DIE VAN DIEN AARD ZOUDEN ZIJN DAT DE REDENERING WAAROP BESCHIKKING*75/498 IS GEBASEERD EN WAARNAAR DE LITIGIEUZE BESCHIKKING VERWIJST, NIET LANGER GELDT .

25 BIJ DE BEOORDELING VAN HET VERZOEK VAN DE UNIDI OM DE IN 1975 VERLEENDE VRIJSTELLING TE VERLENGEN, DIENDE DE COMMISSIE NA TE GAAN, OF DE MEDEDINGINGSSITUATIE NIET ZO STERK WAS GEWIJZIGD, DAT NIET LANGER WAS VOLDAAN AAN DE VOORWAARDEN VOOR VRIJSTELLING .

26 TE DEZEN ZIJ ERAAN HERINNERD, DAT DE COMMISSIE IN DE LITIGIEUZE BESCHIKKING UITDRUKKELIJK VERMELDT, DAT DE IN BESCHIKKING 75/498 GERELEVEERDE TENDENSEN MET NAME TEN AANZIEN VAN PROMOTIEMANIFESTATIES OP TANDHEELKUNDIG GEBIED IN ITALIE, TE WETEN DE ZOGENOEMDE "OPEN HOUSES", DE CONGRESSEN VOOR SPECIALISTEN WAARAAN TENTOONSTELLINGEN ZIJN VERBONDEN EN DE SECTORIELE TENTOONSTELLINGEN, DEZE SECTOR NOG STEEDS KENMERKEN . AANGEZIEN DIT PRECIES DEZELFDE TENDENSEN ZIJN ALS DIE WELKE DE ANCIDES AANVOERT OM DE VERANDERINGEN OP DE MARKT AAN TE TONEN, KAN DE COMMISSIE NIET WORDEN VERWETEN, DAT ZIJ BIJ DE VASTSTELLING VAN DE LITIGIEUZE BESCHIKKING GEEN REKENING HEEFT GEHOUDEN MET DE NIEUWE TENDENSEN OP DE MARKT .

27 UIT HET VOORGAANDE VOLGT, DAT HET BEROEP IN ZIJN GEHEEL MOET WORDEN VERWORPEN .

Beslissing inzake de kosten

KOSTEN

28 INGEVOLGE ARTIKEL*69, PARAGRAAF*2, VAN HET REGLEMENT VOOR DE PROCESVOERING MOET DE IN HET ONGELIJK GESTELDE PARTIJ IN DE KOSTEN WORDEN VERWEZEN . AANGEZIEN DE ANCIDES IN HET ONGELIJK IS GESTELD, DIENT ZIJ IN DE KOSTEN TE WORDEN VERWEZEN .

Dictum

HET HOF VAN JUSTITIE ( TWEEDE KAMER ),

RECHTDOENDE :

1 ) VERWERPT HET BEROEP .

2 ) VERWIJST DE ANCIDES IN DE KOSTEN .