Reeds tal van malen heeft het Hof zich beziggehouden met de uitlegging van artikel 95, eerste alinea, EEG-Verdrag, volgens hetwelk het de Lid-Staten verboden is op produkten van de overige Lid-Staten „al dan niet rechtstreeks” hogere binnenlandse belastingen van welke aard ook te heffen dan die welke, al dan niet rechtstreeks, op gelijksoortige nationale produkten worden geheven. In de onderhavige zaak gaat het in wezen om de vraag of dat verbod ook geldt voor een belasting op goederenvervoer over de weg, die in bepaalde omstandigheden de produkten uit andere Lid-Staten zwaarder belast dan gelijksoortige nationale produkten die over een zelfde afstand geheel binnen de belastingheffende Staat worden vervoerd.

Ter oplossing van bepaalde moeilijkheden in de vervoersector stelde de regering van de Bondsrepubliek Duitsland in 1968 een „vervoerspolitiek programma voor de jaren 1968 tot 1972” vast. Zij meende het gebruik van de spoorwegen te moeten stimuleren om het wegennet te ontlasten, en besloot daartoe belastingmaatregelen in te voeren ten laste van het wegvervoer. Aldus kwam op 28 december 1968 het „Gesetz über die Besteuerung des Straßengüterverkehrs” tot stand, dat in de eerste plaats betrekking had op het wegvervoer over lange afstand. Krachtens deze wet was daarom alleen het goederenvervoer over korte afstand van de belasting vrijgesteld, dat wil zeggen vervoer binnen een straal van 50 km rond het centrum van de plaats waar de vervoersonderneming was gevestigd (deze zogenoemde „Nahzone” was reeds omschreven in artikel 2, lid 2, van het „Güterkraftverkehrsgesetz” van 17 oktober 1952). Voor vervoer dat niet binnen deze zone bleef, gold een belasting van 1 pfennig per ton/kilometer; wanneer de vervoerder echter eigen goederen vervoerde, zoals het geval is met verzoekster in het hoofdgeding, en het toegelaten gewicht meer dan 4 ton bedroeg, gold een hoger belastingtarief; het maximum bedroeg 5 pfennig per ton/kilometer indien het laadvermogen van het vervoermiddel groter was dan 6 ton.

De wet gaf een andere regeling voor de gevallen waarin het transport de Duitse grens in de ene of de andere richting overschreed. Vervoer naar en uit het buitenland was slechts vrij van belasting wanneer de Duitse laad-, respectievelijk losplaats niet meer dan 50 km van het punt was gelegen waar de grens werd overschreden (artikel 3, lid 5). In dit geval werd dus geabstraheerd van de plaats waar de vervoersonderneming was gevestigd, terwijl de belastbaarheid werd bepaald alsof de — Duitse dan wel buitenlandse — onderneming was gevestigd in de plaats waarin het voertuig de Duitse grens overschreed. Daardoor was het belastingvrije traject in dit geval kleiner dan de doorsnede (100 km) van een geheel binnen de grens gelegen „Nahzone”, en beperkt tot de 50 km tussen de grens en de laad- of losplaats. Ook indien internationaal vervoer op grond van de vestigingsplaats van de vervoersonderneming en de afstand tussen laad- en losplaats eigenlijk als belastingvrij „buurtvervoer” moest worden beschouwd, werd het dus uitsluitend vanwege het feit van de grensoverschrijding als vervoer over lange afstand behandeld, tenzij het onder de beperkte vrijstelling van artikel 3, lid 5, viel.

In de onderhavige zaak is het geding a quo aanhangig gemaakt door de firma Schöttle, gevestigd in Oberkollwangen, een onderneming voor personen- en goederenvervoer over korte afstand benevens groothandel in zand en grind. In het kader van laatstgenoemde activiteit haalde zij grind uit een groeve bij Lauterburg (Elzas) en vervoerde het naar afnemers in het gebied van Stuttgart. Had Lauterburg in Duitsland gelegen, dan had dat vervoer zich binnen de „Nahzone” van Oberkollwangen afgespeeld en had de firma Schöttle dus niet de belasting op goederenvervoer behoeven te betalen. Ook de vrijstelling voor internationaal vervoer overeenkomstig artikel 3, lid 5, gold niet voor de grindtransporten, omdat de afstand tussen Stuttgart en het punt waar de Frans-Duitse grens werd overschreden, meer dan 50 km bedroeg.

Met het oog op deze situatie heeft het Finanzgericht Baden-Württemberg, waarbij de firma Schötde beroep had ingesteld tegen de belastingaanslag, krachtens artikel 177 EEG-Verdrag het Hof vier prejudiciële vragen gesteld, die wij achtereenvolgens zullen bespreken.

Ten slotte zij opgemerkt dat de Duitse belastingdienst, nadat het Finanzgericht tot verwijzing had besloten, de firma Schötde haar belastingschuld heeft kwijtgescholden op grond dat de belasting in de bijzondere omstandigheden van het geval tot door de wetgever niet gewilde discriminatie leidde. De belastingdienst verzocht het Finanzgericht derhalve de verwijzingsbeschikking in te trekken omdat het beroep zonder voorwerp zou zijn geraakt. De firma Schötde verzette zich daartegen en het Finanzgericht besliste dat het beroep tot vernietiging door de kwijtschelding om redenen van billijkheid niet zonder voorwerp was geraakt, mede gelet op de mogelijke schade die verzoekster door de belastingmaatregel heeft geleden (verzoekster stelt ten koste van gevoelige commerciële verliezen de relatie met haar Franse grindleveranciers te hebben moeten verbreken en haar bedrijfsactiviteiten anders te hebben moeten inrichten).