Zaak C‑496/99 P

Commissie van de Europese Gemeenschappen

tegen

CAS Succhi di Frutta SpA

„Hogere voorziening – Gemeenschappelijk landbouwbeleid – Voedselhulp –Inschrijvingsprocedure – Beschikking van Commissie tot wijziging van voorwaarden na gunning – Betaling aan opdrachtnemers bestaande uit andere dan in bericht van inschrijving gepreciseerde vruchten”

Samenvatting van het arrest

1. Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke of rechtspersonen – Handelingen die hen rechtstreeks en individueel raken – Beschikking van Commissie waarbij na gunning voorwaarden van gunning worden gewijzigd – Beroep ingesteld door niet-gekozen inschrijver – Ontvankelijkheid

[EG-Verdrag, art. 173, vierde alinea (thans, na wijziging, art. 230, vierde alinea, EG)]

2. Beroep tot nietigverklaring – Procesbelang – Beroep door niet-gekozen inschrijver ingesteld tegen beschikking die rechtstreeks invloed heeft op voorwaarden van door verschillende inschrijvers in te dienen offerte – Ontvankelijkheid

[EG-Verdrag, art.173 (thans, na wijziging, art. 230 EG)]

3. Landbouw – Gemeenschappelijk landbouwbeleid – Voedselhulp – Gratis levering van landbouwproducten bestemd voor bevolking van Armenië en Azerbeidzjan – Verordening nr. 228/96 – Systeem van openbare inschrijving – Beginsel van gelijke behandeling van inschrijvers en beginsel van doorzichtigheid – Draagwijdte – Wijziging door aanbestedende dienst, na gunning, van een van voorwaarden ervan – Schending

(Verordening nr. 228/96 van de Commissie)

1. In het kader van een openbare inschrijving moeten de inschrijvers zich tot de gemeenschapsrechter kunnen wenden teneinde de gehele procedure op haar wettigheid te laten toetsen, ongeacht of zij uiteindelijk werden gekozen of afgewezen. Indien alleen de opdrachtnemers in voorkomend geval tegen een beschikking tot wijziging van de voorwaarden van de aanbesteding zouden kunnen opkomen, zou tegen de schendingen van het recht die de aanbestedende dienst na de gunning van de opdracht zou hebben begaan, doch die de rechtmatigheid van de gehele aanbestedingsprocedure in het gedrang zouden brengen, niet kunnen worden opgetreden inzoverre zij geen invloed hebben op de situatie van de opdrachtnemer of opdrachtnemers. Dit resultaat zou onverenigbaar zijn met zowel artikel 173, vierde alinea, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 230, vierde alinea, EG), dat alle door een bestreden handeling rechtstreeks en individueel geraakte particulieren een rechtsmiddel biedt, als met het fundamentele beginsel dat in een rechtsgemeenschap de eerbiediging van de legaliteit naar behoren dient te worden verzekerd.

Bijgevolg moet een niet-gekozen inschrijver worden geacht rechtstreeks te zijn geraakt door een beschikking die, ofschoon zij pas achteraf door de aanbestedende dienst werd vastgesteld, rechtstreeks van invloed kon zijn op de inhoud zelf van de door de inschrijver ingediende offerte alsook op de gelijkheid van kansen van alle aan de betrokken procedure deelnemende ondernemingen.

(cf. punten 59, 61‑64, 66)

2. In het kader van een openbare inschrijving heeft een niet-gekozen inschrijver een belang om de nietigverklaring te vorderen van een beschikking die een rechtstreekse invloed heeft op de voorwaarden van de door de verschillende inschrijvers in te dienen offerte, en in het bijzonder om de gemeenschapsrechter een eventuele onrechtmatigheid van de aanbestedende dienst te laten vaststellen. Op een dergelijke vaststelling kan dan eventueel een vordering tot schadevergoeding worden gebaseerd om de niet-gekozen inschrijver op passende wijze recht te laten wedervaren.

(cf. punten 82‑83)

3. Gelet op zowel het belang als de doelstelling en het nuttig effect van de beginselen van gelijke behandeling van de inschrijvers en van doorzichtigheid, moet de naleving hiervan eveneens worden verzekerd wanneer het gaat om een bijzondere inschrijving als deze van verordening nr. 228/96 betreffende de levering van vruchtensap en vruchtenjam bestemd voor de bevolking van Armenië en Azerbeidzjan, waarbij eventueel wel rekening mag worden gehouden met de specifieke kenmerken van deze procedure. In een dergelijke context dient de Commissie, in haar hoedanigheid van aanbestedende dienst, de door haarzelf vastgestelde criteria nauwgezet in acht te nemen, en dit tot aan het einde van de fase van uitvoering van de betrokken aanbesteding. Derhalve is het haar niet toegestaan om de algemene opzet van de inschrijving te veranderen door nadien eenzijdig één van de essentiële voorwaarden ervan te wijzigen, in het bijzonder een bepaling welke – indien zij in het inschrijvingsbericht had gestaan – de inschrijvers in staat zou hebben gesteld een inhoudelijk andere offerte in te dienen.

Wanneer zij in de relevante toepasselijke bepalingen niet uitdrukkelijk hiertoe is gemachtigd, kan de aanbestedende dienst na de toewijzing van de opdracht en bovendien bij wege van een beschikking waarvan de inhoud afwijkt van de bepalingen van de eerder vastgestelde verordeningen, niet een belangrijke inschrijvingsvoorwaarde als die betreffende de wijze van betaling van de te leveren producten wijzigen zonder de aanvankelijke voorschriften die de toewijzing van de opdracht regelden, te omzeilen. Bovendien zou een dergelijke praktijk onvermijdelijk de beginselen van doorzichtigheid en gelijke behandeling van de inschrijvers schenden, aangezien de uniforme toepassing van de inschrijvingsvoorwaarden en de objectiviteit van de procedure niet langer zouden zijn gewaarborgd.

(cf. punten 112, 115‑117, 120‑121)