Zaak T‑852/16

Access Info Europe

tegen

Europese Commissie

„Toegang tot documenten – Verordening (EG) nr. 1049/2001 – Verklaringen EU‑Turkije van 8 en 18 maart 2016 – Uitvoering van de desbetreffende maatregelen door de Europese Unie of door de lidstaten – Documenten die zijn opgesteld of ontvangen door de juridische dienst van een instelling – Juridisch advies – Beoordeling van de rechtmatigheid van de maatregelen die zijn genomen ter uitvoering van de verklaring EU‑Turkije van 18 maart 2016 – Weigering van toegang – Artikel 4, lid 1, onder a), van verordening nr. 1049/2001 – Uitzondering ter bescherming van het openbaar belang wat betreft de internationale betrekkingen – Artikel 4, lid 2, tweede streepje, van verordening nr. 1049/2001 – Uitzondering ter bescherming van gerechtelijke procedures – Uitzondering ter bescherming van juridisch advies”

Samenvatting – Arrest van het Gerecht (Eerste kamer) van 7 februari 2018

Instellingen van de Europese Unie–Recht van toegang van het publiek tot documenten–Verordening nr. 1049/2001–Uitzonderingen op het recht van toegang tot documenten–Bescherming van gerechtelijke procedures–Omvang–Memories die door een lidstaat bij de Unierechter zijn ingediend in aanhangige zaken–Algemeen vermoeden dat de uitzondering op het recht van toegang van toepassing is

Instellingen van de Europese Unie–Recht van toegang van het publiek tot documenten–Verordening nr. 1049/2001–Uitzonderingen op het recht van toegang tot documenten–Bescherming van het algemeen belang–Internationale betrekkingen–Omvang–E-mails van een instelling waarbij een brief is gevoegd die betrekking heeft op de door een derde land verleende garanties ter zake van de wijze waarop het staatsburgers van een ander derde land behandelt–Daaronder begrepen

Zie de tekst van de beslissing. (zie punten 35‑37, 60)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punt 40)

Met betrekking tot de toegang van het publiek tot documenten is het zo dat door de openbaarmaking van gegevens die verband houden met de doelstellingen die de Unie en haar lidstaten in hun besluiten nastreven, met name wanneer daarin wordt ingegaan op de specifieke inhoud van een voorgenomen internationale overeenkomst of de strategische doelstellingen van de Unie bij onderhandelingen, het vertrouwensklimaat wordt geschaad dat heerst bij de onderhandelingen die plaatsvinden op het tijdstip van vaststelling van het besluit waarbij toegang tot de documenten die deze gegevens bevatten wordt geweigerd. In de context van internationale onderhandelingen kunnen de standpunten van de Unie per definitie evolueren naargelang van het verloop van die onderhandelingen en de door de verschillende deelnemers in dat kader gedane concessies en bereikte compromissen. Derhalve kan de formulering van de onderhandelingsstandpunten een aantal tactische overwegingen van de zijde van de onderhandelaars, waaronder de Unie zelf, inhouden, zodat door openbaarmaking van de standpunten van de Unie in internationale onderhandelingen de bescherming van het openbaar belang wat betreft de internationale betrekkingen kan worden ondermijnd. Ten aanzien van e-mails die opmerkingen van de juridische dienst bevatten over een bij die e‑mails gevoegde brief die betrekking heeft op de door een derde land verleende garanties ter zake van de wijze waarop staatsburgers van een ander derde land door eerstgenoemd derde land moeten worden behandeld, beroept een instelling zich dan ook zonder blijk te geven van een kennelijke beoordelingsfout op de uitzondering ter bescherming van de internationale betrekkingen van artikel 4, lid 1, van verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie. (zie punten 43‑46)

Bij een besluit waarbij toegang wordt geweigerd tot documenten waarvan de overlegging in strijd kan zijn met de uitzondering ter bescherming van het openbaar belang wat betreft de internationale betrekkingen als bedoeld in artikel 4, lid 1, onder a), derde streepje, van verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, hoeft de betrokken instelling in de motivering van de handeling niet aan te geven welke gevoelige inhoud van de gevraagde documenten niet door openbaarmaking kan worden bekendgemaakt, als daardoor informatie wordt vrijgegeven die de genoemde uitzondering beoogt te beschermen. Een instelling waaraan om toegang tot documenten is verzocht die zien op internationale onderhandelingen, kan dus zonder blijk te geven van een kennelijke beoordelingsfout weigeren om toegang te verlenen op grond van de omstandigheid dat er door de openbaarmaking van die documenten sprake zou zijn van een concreet risico dat de positie van de Unie in de dialoog met een derde land wordt bemoeilijkt en daarmee de internationale betrekkingen van de Unie worden ondermijnd. Voorts mag die instelling zich beperken tot een beknopte uiteenzetting van een dergelijke grond wanneer het verstrekken van nadere uitleg, in strijd met de reikwijdte van de dwingende bescherming waarin de wetgever volgens de bewoordingen van artikel 4, lid 1, van verordening nr. 1049/2001 heeft voorzien, de bekendmaking van de inhoud van de onder de bescherming van deze bepaling vallende documenten zou inhouden. (zie punten 51, 114)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punt 61)

De uitzondering met betrekking tot de bescherming van gerechtelijke procedures van artikel 4, lid 2, tweede streepje, van verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie houdt in dat de bescherming van het openbaar belang zich niet alleen verzet tegen openbaarmaking van de inhoud van documenten die uitsluitend voor een bepaalde gerechtelijke procedure zijn opgesteld, dat wil zeggen de neergelegde memories of stukken, maar ook van de inhoud van interne documenten van de instelling die betrekking hebben op het onderzoek in de lopende zaak, en van de inhoud van de briefwisseling tussen het betrokken directoraat-generaal en de juridische dienst van de instelling of een advocatenkantoor over de zaak. Deze afbakening van de reikwijdte van de uitzondering in die zaak strekt ertoe zowel de bescherming van de interne werkzaamheden van de Commissie als de vertrouwelijkheid en de eerbiediging van het beginsel van het beroepsgeheim van advocaten te verzekeren. (zie punt 62)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punten 63, 64, 67)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punten 82, 83)

Met betrekking tot documenten die juridische adviezen aan de kabinetten van de voorzitter van de Commissie, de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, en de commissaris voor binnenlandse zaken bevatten, waarom op korte termijn is verzocht om de vertegenwoordigers van de Commissie te ondersteunen in hun bijeenkomsten met de vertegenwoordigers van een lidstaat en een derde land, met het oog op de bepaling van de maatregelen die laatstgenoemden moeten vaststellen in het kader van de uitvoering van de afspraken die zijn gemaakt in de door de Unie en dat derde land gedane verklaringen over een migratiecrisis, zou de openbaarmaking van dergelijke voorbereidende en interne juridische adviezen, die zijn opgesteld met het oog op een politieke dialoog tussen de instelling en vertegenwoordigers van een lidstaat en een derde staat, naar verwachting afbreuk doen aan het belang van de Commissie om ter voorbereiding van haar definitieve standpunt als instelling eerlijke, objectieve en volledige juridische adviezen van haar verschillende diensten te vragen en te ontvangen, bovendien op een gebied dat politiek gevoelig ligt en in een context waarin met spoed een delicate migratiesituatie moet worden opgelost. Bij juridisch overleg tussen diensten, dat gepaard gaat met telefoonverkeer, is er immers sprake van voorbereidende werkzaamheden die onontbeerlijk zijn voor de goede werking van die instelling. De eerlijkheid, de objectiviteit, de volledigheid en de snelheid van juridisch advies, dat met spoed wordt gegeven door leden van de juridische dienst aan de voorzitter van de Commissie en aan het betrokken directoraat-generaal, worden aangetast indien de auteurs van dergelijke adviezen die met het oog op de voorbereiding van ontmoetingen tussen de leiders van deze instelling en die van een lidstaat en van een derde staat haastig worden opgesteld, erop moeten anticiperen dat de desbetreffende e‑mails ter beschikking van het publiek kunnen worden gesteld. (zie punten 86‑88)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punten 96‑99, 105)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punt 102)