4.

Bij ons verder onderzoek van de zaak dienen wij ons derhalve bezig te houden met de vorm en de gevolgen van de Ierse maatregelen, waarbij verschillende gezichtspunten — voor een deel wederom aan zaak 88/77 ontleend — in aanmerking moeten worden genomen. Zo is de vraag gesteld of de vangstbeperking niet als een maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve invoerbeperking in de zin van artikel 30 EEG-Verdrag is te beschouwen en als zodanig ongeoorloofd is, en of de litigieuze Ierse verordeningen wel echte instandhoudingsmaatregelen zijn. Voorts is betoogd dat de maatregelen in verscheidene opzichten inbreuk maken op het discriminatieverbod, dat hun gevolgen voor de gemeenschappelijke marktordening niet tot het strikt noodzakelijke zijn beperkt en dat zij schadelijk kunnen zijn voor de onderhandelingen met derde landen, die volgens de besluiten van 's-Gravenhage door de Commissie moeten worden gevoerd. a) Het eerstgenoemde punt lijkt de minste problemen op te leveren, indien wij ons tenminste tot essentiële aspecten beperken. Ten deze is betoogd dat 's Raads verordening nr. 100/76 van 19 januari 1976 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijprodukten (PB 1976, L 20 blz. 1) ook bepalingen betreffende de produktie bevat en in artikel 18, lid 2, de toepassing van kwantitatieve beperkingen verbiedt. Volgens de in de rechtspraak ontwikkelde algemene definitie van kwantitatieve beperkingen (zie inzonderheid het arrest van 30 oktober 1974, zaak 190/73, Van Haaster, Jurispr. 1976, blz. 1123) zouden ook produktiebeperkingen onder dat verbod vallen. De in casu opgelegde vangstbeperking zou, omdat zij te ver gaat, niet met een beroep op artikel 36 EEG-Verdrag te rechtvaardigen zijn. Een aangepaste quotaregeling zou voldoende zijn geweest, terwijl ook toepassing van de procedure van bijlage VI bij de besluiten van 's-Gravenhage, die de medewerking van de Commissie verlangt, denkbaar ware geweest. Mijns inziens kan dit verwijt eenvoudig worden weerlegd met een verwijzing naar het arrest-Kramer. Daarin werd overwogen dat met de inkrimping van de visserijactiviteit de instandhouding van de visstand wordt nagestreefd. Ook wanneer dit — zo vervolgde het Hof — op korte termijn leidt tot een vermindering van de hoeveelheden die tussen de betrokken Lid-Staten kunnen worden verhandeld, dan is zo'n maatregel toch niet strijdig met het Verdrag, aangezien zij noodzakelijk is om op lange termijn een optimale en bestendige opbrengst van de visserij te verzekeren. Anderzijds lijkt de opmerking over een mogelijke quotaregeling even irrelevant als de — uiteindelijk op hetzelfde neerkomende — opmerking over de procedure van bijlage VI van de Haagse besluiten, aangezien het daarbij niet gaat om zuiver unilaterale maatregelen zoals die welke thans in geding zijn. Bovendien mag men niet over het hoofd zien dat Ierland, met zijn uitnodiging aan de andere Lid-Staten om visserijprogramma's in te dienen, van de aanvang af een andere oplossing heeft nagestreefd. Ik meen dan ook — maar meer dan een voorlopig oordeel is dit niet — dat de principiële geoorloofdheid van de Ierse maatregelen niet kan worden betwijfeld op de grond dat het ingevolge het Verdrag verboden maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen zouden zijn. Hiermee wil overigens niets zijn gezegd over de vraag of zij verder gingen dan noodzakelijk was en mitsdien deswege als verboden maatregelen kunnen worden gekwalificeerd. Op dit aspect zullen wij in samenhang met andere overwegingen nog moeten terugkomen. b) Vervolgens de vraag of maatregelen die enkel schepen van een bepaalde grootte en een bepaald motorvermogen van de visserij uitsluiten, echte instandhoudingsmaatregelen zijn. Dit wordt met name door de Commissie in twijfel getrokken. De Ierse regering stelt daartegenover dat reeds volgens oudere Ierse regelingen (Sea Fisheries Act 1952, Sea Fisheries (Amendment) Act 1959, en Licensing of Sea-Fishing Vessels Regulations 1960) vaartuigen van een bepaalde grootte een vergunning moesten hebben en niet in bepaalde zones mochten vissen. Voorts betoogt zij dat ook bij de maatregelen die in de zaak-Kramer in geding waren en die door een internationale commissie waren aanbevolen, de grootte van de schepen een rol speelde zonder dat daarop uit dien hoofde kritiek is geoefend. Ten slotte merkt zij op dat ook in de door de Commissie voorgestelde instandhoudingsmaatregelen van december 1976 en januari 1977 dergelijke aspecten in aanmerking werden genomen evenals in de gemeenschapsverordeningen nrs. 194/77 en 746/77 betreffende de visserijrechten van derde landen (PB 1976, L 46, blz. 25; 1977, L 90, blz. 8). De Commissie alsmede enige interveniënten brengen hiertegen in dat de Ierse maatregelen reeds hierom geen passende instandhoudingsmaatregelen zijn omdat het in de lijn der verwachting ligt dat de uitgesloten schepen andere wateren zullen opzoeken en daar overbevissing dreigen te veroorzaken. Voorbeelden van instandhoudingsmaatregelen, zeggen zij, zijn te vinden in artikel 4 van verordening nr. 101/76 en daar wordt gesproken van vangstbeperkingen voor bepaalde vissoorten en van beperkingen ten aanzien van visgronden, visperioden, vismethoden en vistuigen. Echte instandhoudingsmaatregelen — men zie de gebruikelijke voorschriften van internationale akkoorden en organisaties — zouden in werkelijkheid zijn afgestemd op de biologische kenmerken van bepaalde gebieden en daarvan kan met betrekking tot de Ierse Zee niet worden gesproken; bovendien zouden zij differentiëren naar vissoorten en visgrootte. Doel ervan zou met name zijn de vaststelling van een maximaal te vangen hoeveelheid en de verdeling hiervan over de verschillende belanghebbenden. Daartoe wordt het aantal toegelaten vaartuigen en de duur van de periode bepaald. Vaak worden ook voorschriften gegeven ten aanzien van de vismethode en — met name met het oog op paaigronden en jonge visbestanden — ten aanzien van vistuigen, bij voorbeeld maaswijdte en dergelijke. Het beroep op oudere Ierse regelingen zou niet steekhoudend zijn, omdat die alleen voor de kustwateren golden en daarnaast een sterk sociaalpolitiek karakter hadden. Hetzelfde zou gelden voor de aangehaalde Commissievoorstellen, die enkel op de 12-mijlszone betrekking hadden en die, afgezien van sociaal- en regionaalpolitieke oogmerken, vooral dienden ter bescherming van bijzonder kwetsbare zones (paaigronden) en daarom bepalingen over verboden vistuigen bevatten. Evenmin zou men zich kunnen beroepen op de verordeningen betreffende visserijrechten van derde landen. Dat waren namelijk geen zuivere instandhoudingsmaatregelen; afgezien van de regelingen voor de Spaanse vissersvloot, waarin rekening is gehouden met de tot nog toe gebruikte vaartuigen, gaat het in die verordeningen niet enkel om schepen van geheel andere grootte, maar ook om een quotaregeling en, in verband hiermee, om een beperking van het aantal grote schepen. Ten slotte diende men ook nog te bedenken dat de litigieuze Ierse maatregelen geen beperking inhielden van het aantal toegelaten kleine vaartuigen. De uitgesloten grote schepen hadden dus zonder meer door kleine vervangen kunnen worden, waarbij men bovendien niet mocht vergeten dat kleinere schepen, al naargelang de vismethode en de bestemming van de gevangen vis, soms een groter gevaar voor de visstand kunnen opleveren dan grote schepen. Met betrekking tot deze argumentatie kan op de eerste plaats worden gezegd dat de bewering dat de Ierse maatregelen een schadelijk effect hebben in andere wateren en daar het gevaar van overbevissing vergroten, weinig overtuigend klinkt. Natuurlijk zou een volledige globale regeling voor alle visserijzones de beste oplossing zijn. Maar in de resolutie van 's-Gravenhage is juist voor het geval dat een dergelijke globale regeling niet tijdig tot stand zou komen, de mogelijkheid van eenzijdige nationale maatregelen voorzien. Aangezien elke nationale maatregel beperkende werking heeft, kan men hem bezwaarlijk ongeoorloofd achten op grond dat hij gevaarlijk is voor andere zeegebieden waarheen de uitgesloten schepen zouden kunnen uitwijken. Verder geef ik toe — maar dit pleit reeds tegen de Ierse maatregelen — dat ideale instandhoudingsmaatregelen er stellig zo uit zouden moeten zien als door de Commissie is geschetst. Overtuigend lijkt mij ook het betoog van de Commissie met betrekking tot hetgeen de Ierse regering heeft opgemerkt over vroegere Ierse regelingen, over de maatregelen die in de zaak-Kramer in geding waren, en over de Commissievoorstellen van begin vorig jaar. Inderdaad is het een wezenlijk verschil of maatregelen betrekking hebben op kustzones met bijzonder kwetsbare visbestanden dan wel op een zeer groot zeegebied, nog ervan afgezien dat bij de Commissievoorstellen een essentiële motivering van regionaal- en sociaalpolitieke aard meespeelde, die bij eenzijdige nationale maatregelen niet per se aanwezig behoeft te zijn. Voorts bevatten de Ierse maatregelen geen beperkingen voor kleine vaartuigen, waardoor zij op langere termijn elk beschermend effect zouden verliezen. Men denke slechts aan de verklaring van de Nederlandse regering, dat de uitgesloten grote schepen op vrij korte termijn door kleinere kunnen worden vervangen — en gezien haar samenstelling zou dit ook voor de Franse vloot kunnen gelden —, en aan de opmerking van de verdachten in het aan zaak 88/77 ten grondslag liggende hoofdgeding, dat kleinere schepen bij toepassing van bepaalde vistechnieken en bij een bepaalde bestemming van de vangst (verwerking tot vismeel) een grotere bedreiging kunnen opleveren voor de visbestanden dan grote schepen, die enkel voor menselijke consumptie vissen en de vangst meteen aan boord verwerken. Anderzijds zullen wij bij de beoordeling van de zaak ook rekening moeten houden met de omstandigheid dat er spoed geboden was met de nationale maatregelen en dat Ierland maar weinig mogelijkheden heeft om controle uit te oefenen. Bovendien valt niet te ontkennen dat de Ierse maatregelen op korte termijn stellig tot een vangstbeperking en daarmee tot bescherming van de visbestanden hebben geleid. De grote schepen konden immers niet onmiddellijk door kleinere worden vervangen en vanwege de afstand tot het betrokken zeegebied en de weersomstandigheden daar, zijn de actiemogelijkheden van kleinere schepen uit de andere Lid-Staten beperkt. De Ierse regering had naar haar zeggen trouwens alleen maar overgangsmaatregelen op het oog, die later door visserijprogramma's of gemeenschapsmaatregelen moesten worden vervangen. Na onderzoek van alle ten deze relevante aspecten blijft dus de twijfel bestaan of de litigieuze maatregelen daadwerkelijk echte instandhoudingsmaatregelen zijn. Om een definitief oordeel te kunnen vellen, zou men mijns inziens deskundigen moeten raadplegen, maar ik geloof niet dat het noodzakelijk is daartoe over te gaan. Ik geef er de voorkeur aan een ander aspect van de zaak onder de loep te nemen, ten aanzien waarvan mij wel een stellig antwoord mogelijk lijkt. c) Hiermee kom ik tot het verwijt — en dit is wel de kern van de gehele zaak — dat de Ierse maatregelen in strijd zijn met het discriminatieverbod. Dit verwijt steunt op bijlage VI van de besluiten van 's-Gravenhage, waarin wordt gezegd dat de Lid-Staten op niet-discriminerende wijze passende maatregelen kunnen nemen. Bovendien bepaalt het reeds aangehaalde artikel 2 van verordening nr. 101/76, dat verschillen in behandeling ten opzichte van andere Lid-Staten ongeoorloofd zijn en dat voor de vissersvaartuigen van de Lid-Staten „gelijke voorwaarden ten aanzien van de toegang tot en de bevissing van de visgronden” in het onder de soevereiniteit of jurisdictie der Lid-Staten vallende zeegebied moeten gelden. De Commissie heeft ten deze aangetoond dat het in de Ierse maatregelen gehanteerde criterium van scheepsgrootte en motorvermogen zeer verschillende gevolgen heeft voor de vissersvloten van de Lid-Staten, met name ten aanzien van de schepen die vroeger steeds in de betrokken wateren hebben gevist en nu daar niet meer mogen komen. Enerzijds blijken er verschillen te bestaan wanneer men de situatie van andere betrokken Lid-Staten vergelijkt met die van de Ierse vloot, en anderzijds bij vergelijking van de overige Lid-Staten onderling. Daarnaast hebben de verdachten in het aan zaak 88/77 ten grondslag liggende hoofdgeding betoogd dat er ook van discriminatie sprake is in de verhouding tussen grote uitgesloten schepen en kleine toegelaten vaartuigen. Afgezien van de reeds besproken tegenwerping dat verordening nr. 101/76 niet voor de 200-mijlszone geldt, brengt de Ierse regering allereerst hiertegen in, dat in werkelijkheid geen onderscheid naar nationaliteit wordt gemaakt, doch dat objectieve, voor iedereen gelijke criteria worden toegepast. Dat de uitwerking daarvan verschillend is, is ten aanzien van het discriminatieverbod irrelevant. Wat het effect voor de Nederlandse vloot betreft, stelt de Ierse regering dat deze nog niet zo lang in de Ierse wateren vist. En met betrekking tot het feit dat de Ierse vloot praktisch niet door de maatregelen wordt getroffen, ware in elk geval doorslaggevend dat zich daar een bijzondere situatie voordoet, omdat de Ierse vloot vanwege haar structuur geheel op de Ierse wateren is aangewezen en deze voor haar dus van vitaal belang zijn. Derhalve zouden er goede redenen bestaan — in de zin van de toepasselijke rechtspraak — om de Ierse visserij-industrie te ontzien; het zou er enkel om gaan een noodzakelijk evenwicht tot stand te brengen. De Ierse regering beroept zich ten deze op verklaringen van de gemeenschapsorganen, die de Ierse visserij-industrie herhaaldelijk privileges hebben toegekend. In de besluiten van 's-Gravenhage bij voorbeeld heeft de Raad bevestigd dat het met het oog op de speciale Ierse problemen noodzakelijk is een gestadige en geleidelijke ontwikkeling van de Ierse visserij-industrie te bevorderen, en ook de Commissie heeft in haar voorstellen van maart 1977 erkend dat de omvang van de Ierse vangsten ook in het kader van gemeenschappelijke instandhoudingsmaatregelen ten opzichte van 1976 met omstreeks 20 % mocht toenemen. Met betrekking tot dit belangrijkste twistpunt van de procedure wil ik er vooraf op wijzen dat rechtens niet zozeer bijlage VI van de Haagse besluiten als wel het meergenoemde artikel 2 van verordening nr. 101/76 het primaire criterium is. Om misverstand te voorkomen zij hieraan toegevoegd dat mijns inziens met bijlage VI geenszins een beperking van het criterium van artikel 2 is beoogd, maar dat daarin de reeds in artikel 2 vervatte gedachte enkel verkort is weergegeven. Ook meen ik nog te moeten wijzen op 's Hofs rechtspraak ter zake van het principiële discriminatieverbod en het beginsel van de gelijke behandeling. Daaraan hebben wij ons in de eerste plaats te houden; daarentegen is de rechtspraak van het Europese Hof voor de rechten van de mens, waarop de Ierse regering zich tijdens de mondelinge behandeling heeft beroepen, veel minder relevant, niet in de laatste plaats vanwege de afwijkende formuleringen van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Zo is in het arrest van 17 juli 1963 (zaak 13/63, Italië/Commissie, Jurispr. 1963, blz. 355) overwogen dat vergelijkbare gevallen ingevolge het discriminatieverbod niet verschillend mogen worden behandeld, waarbij het aankomt op de vraag of er van materiële discriminatie sprake is. Het arrest van 12 februari 1974 (zaak 152/73, Sotgiu, Jurispr. 1974, blz. 153) beklemtoont dat het niet slechts gaat om openlijke en uitdrukkelijke discriminaties, doch ook om verkapte vormen van discriminatie en dat daarbij niet moet worden gelet op de juridische kwalificatie, maar op de concrete gevolgen. In het arrest van 2 juli 1974 (zaak 153/73, Holtz & Willemsen, Jurispr. 1974, blz. 675) wordt voorts gewezen op het vereiste van objectieve maatstaven, die een evenredige verdeling van voor- en nadelen moeten waarborgen. Wanneer men de Ierse maatregelen in dit licht beziet, dan kan men om te beginnen al niet anders dan constateren dat de gekozen criteria praktisch geen gevolgen hadden voor de Ierse vloot die in het betrokken gebied actief was: slechts twee schepen immers werden van de visserij uitgesloten. Deze twee schepen waren echter eerst in 1975 in dienst gesteld en van één ervan staat vast dat het nooit in het betrokken gebied heeft gevist. Daarentegen werden van de 407 Franse schepen die normalerwijze in de Ierse wateren vissen, er 101 (dat wil zeggen circa 25 %) uitgesloten. Wat Nederland betreft, staat vast dat een aanzienlijk deel van de Nederlandse vloot al jarenlang in de Ierse wateren vist, dus alleszins „oude rechten” kan doen gelden waarmee in casu rekening moet worden gehouden. Van de 42 Nederlandse schepen die volgens gegevens van de Nederlandse regering voor de visserij bij Ierland zijn uitgerust, werden er op grond van de door Ierland toegepaste criteria 35 van de visvangst uitgesloten, en zulks ofschoon de Nederlandse vloot die traditioneel in dat gebied actief was, sinds 1975 toch al met een derde was ingekrompen. Dat de Ierse maatregelen sterk uiteenlopende gevolgen hebben voor de verschillende Lid-Staten, valt dus niet te betwisten. Hiertegen kan niet worden ingebracht dat de negatieve gevolgen voor de Franse en Nederlandse vloot deels kunnen worden opgevangen door kleinere schepen in te zetten. Het is namelijk niet bekend hoeveel van de omstreeks 3700 kleinere Franse en omstreeks 460 kleinere Nederlandse schepen — de IJs-selmeervloot niet meegerekend — voor gebruik in andere wateren geschikt zijn. In elk geval staat vast — anders zouden de Ierse maatregelen trouwens geen zin hebben gehad — dat een onmiddellijke omschakeling van de vissersvloot en dus onmiddellijke compensatie niet mogelijk was. Daarenboven zijn kleinere vaartuigen in ver verwijderde zeegebieden, waar het vaak zeer stormachtig is, zo beperkt in hun actiemogelijkheden, dat op vangsten van een omvang als met grotere schepen mogelijk zijn, niet kan worden gerekend. Genoemde uiteenlopende gevolgen zijn mijns inziens ook niet te rechtvaardigen met een beroep op de bijzondere situatie van de Ierse visserij-industrie: enerzijds schepen die, anders dan de grote Nederlandse en Franse vaartuigen, niet naar andere visgronden kunnen uitwijken, anderzijds de noodzaak tot verdere ontwikkeling. Verschillende overwegingen maken echter duidelijk dat de argumenten van de Ierse regering niet voldoende objectief zijn om de toets van het beginsel van gelijke behandeling te kunnen doorstaan. In de eerste plaats is geenszins duidelijk of de uitgesloten Franse en Nederlandse schepen inderdaad in andere zeegebieden hun verliezen zouden kunnen compenseren en of dit niet veel grotere kosten zou meebrengen. Vervolgens kan men terecht betwijfelen of het in dit verband hoegenaamd verdedigbaar is alle omstandigheden van de betrokken bedrijfstak in aanmerking te nemen. Volgens artikel 2 van verordening nr. 101/76 gaat het er in de eerste plaats om de gelijke toegang tot de Ierse wateren te waarborgen, en zo gezien is het de vergelijking van de situatie vóór en na de invoering van de Ierse maatregelen, die de doorslag geeft. Wanneer Ierland er verder op wijst dat de gemeenschapsorganen bij verschillende gelegenheden van een noodzakelijke ontwikkeling van de Ierse visserij-industrie hebben gesproken, dan behoeft men daarbij niet per se alleen aan grotere vangstquota te denken — een andere mogelijkheid, aldus de Commissie, is bij voorbeeld overheidssteun —, maar het belangrijkste is dat het daarbij enkel ging om intentieverklaringen in verband met een nog te verwezenlijken interne regeling — verklaringen die dienden ter verduidelijking van bepaalde onderdelen van een gemeenschappelijk beleid dat ook met andere factoren rekening zal moeten houden. Wat evenwel bij een communautaire regeling mogelijk is — in het kader van het sociale en regionale beleid of in de vorm van overheidssteun —, kan stellig niet door de afzonderlijke Lid-Staten in het kader van eenzijdige nationale maatregelen worden ingevoerd. Kan derhalve bezwaarlijk worden betwijfeld dat de Ierse maatregelen tot een discriminatie van de Franse en de Nederlandse vissersvloot tegenover de Ierse hebben geleid, daarnaast valt er een verschil in behandeling te constateren wanneer men enkel de situatie van de andere Lid-Staten — dus zonder Ierland — onderling vergelijkt. Dit geldt al voor de verhouding tussen Frankrijk en Nederland: men behoeft slechts te denken aan de hiervóór genoemde aantallen schepen van beide landen, die traditioneel in de Ierse wateren hebben gevist en nu zijn uitgesloten, en aan het feit dat Frankrijk, vanwege de afstand en het aantal kleine schepen dat het bezit, eerder in staat zal zijn kleinere schepen in te zetten. Het geldt bovendien voor de verhouding tussen Frankrijk en Nederland enerzijds en Groot-Brittannië anderzijds: volgens het verzoekschrift van de Commissie immers wordt de Britse vloot die tot nu toe in het betrokken zeegebied heeft gevist, in het geheel niet door de Ierse maatregelen getroffen. Tegen de aldus aantoonbare inbreuk op het discriminatieverbod — de vraag of er ook discriminatie plaats vindt van grote schepen ten opzichte van kleine schepen kan mijns inziens onbesproken blijven — kan tenslotte ook niet worden ingebracht dat elke doeltreffende instandhoudingsmaatregel uiteenlopende gevolgen heeft, en dat wegens de controlemogelijkheden waarover Ierland beschikt, aan andere eenzijdige maatregelen niet viel te denken. Het argument dat alle instandhoudingsmaatregelen — bij een algeheel vangstverbod kan het anders liggen — noodzakelijkerwijze uiteenlopende gevolgen hebben, kan mij niet overtuigen. In elk geval bestaan er met betrekking tot de Ierse maatregelen, die een groot zeegebied betreffen, ernstige, niet weerlegde twijfels aan de juistheid van deze stelling en het is mijns inziens niet bewezen dat andere, niet of minder discriminerende maatregelen volstrekt ondenkbaar waren. Zo heeft de Commissie bij voorbeeld gewezen op de mogelijkheid van vangstverboden van een beperkte periode of een bepaald gebied. Verder had men kunnen denken aan een aanzienlijke beperking van de Ierse vangsten of aan een aan de vangsten van 1976 gerelateerde stand-still-regeling, waarmee Ierland in maart 1977 akkoord is gegaan, nog geheel afgezien van het feit dat niet is komen vast te staan dat een spoedige vervanging van de getroffen maatregelen door visserijprogramma's is gestrand op de houding van andere Lid-Staten bij de onderhandelingen met Ierland. Aan het eind van deze paragraaf moeten wij mitsdien vaststellen dat de Commissie de Ierse regering terecht een schending van een essentieel beginsel van verordening nr. 101/76 verwijt en dat dit voldoende grond biedt om een inbreuk op het gemeenschapsrecht te constateren. d) Hiermee is een bespreking van de overige problematiek van de zaak eigenlijk overbodig geworden. Ik wil echter nog kort ingaan op de vraag hoe het staat met het principe dat nationale instandhoudingsmaatregelen zich tot het absoluut noodzakelijke moeten beperken, en inzonderheid met het vereiste dat men dient te zorgen voor de geringst mogelijke uitwerking op het gemeenschappelijk beleid en het functioneren van de gemeenschappelijke markt. Bovendien willen wij nog enkele woorden wijden aan de beweerde nadelige invloed van de Ierse maatregelen op de onderhandelingen van de Commissie met derde landen. aa) Met betrekking tot het eerste punt beroept de Commissie zich op de rechtspraak van het Hof over de toepassing van het proportionaliteitsbeginsel. In het arrest van 30 april 1974 (zaak 155/73, Sacchi, Jurispr. 1974, blz. 409) heeft het Hof bij voorbeeld overwogen dat ingrijpende maatregelen slechts zijn geoorloofd voor zover ze strikt noodzakelijk zijn, terwijl volgens het arrest van 20 mei 1976 (zaak 104/75, De Peijper, Jurispr. 1976, blz. 613) erop moet worden toegezien dat beschermende maatregelen niet verder gaan dan noodzakelijk is en slechts regelingen bevatten welke de minst beperkende werking hebben. Van bijzonder belang is in casu het reeds vermelde arrest-Kramer, waarin erop is gewezen dat nationale maatregelen de doelstellingen en de werking van het communautaire stelsel niet in gevaar mogen brengen, en dat met name de toepassing van vangstbeperkingen zodanig moet geschieden, dat de gevolgen voor de goede werking van de gemeenschappelijke marktordening tot een minimum beperkt blijven. Er zijn goede gronden om aan te nemen dat bij de uitvaardiging van de Ierse maatregelen hiermee onvoldoende rekening is gehouden. Daarbij laat ik in het midden — geheel onaannemelijk is het niet — of de Ierse maatregelen een belemmering vormen voor het in voorbereiding zijnde gemeenschappelijk beleid en of zij de onderhandelingen over een interne regeling nadelig kunnen beïnvloeden en aldus een akkoord moeilijker bereikbaar maken. Mijns inziens kunnen wij met de volgende overwegingen volstaan: — Het schijnt wel vast te staan dat de getroffen maatregelen zowel in biologisch als in geografisch opzicht veel verder gaan dan noodzakelijk is. Zij hebben betrekking op een zeer groot gebied, namelijk 25 % van de Ierse wateren, en daarmee op bijna de gehele visrijke zone daarvan. Bovendien gelden zij voor alle vissoorten zonder onderscheid. De Ierse regering heeft echter geen argumenten van biologische aard aangevoerd waaruit zou blijken dat het gevaar van overbevissing inderdaad zo groot is, en inzonderheid heeft zij niet de gemotiveerde stelling van de Commissie weerlegd dat de Ierse wateren niet één grote ecologische zone vormen en dat niet alle daar voorkomende vissoorten gelijkelijk bescherming behoeven. In elk geval kan hier terecht worden gewezen op de reeds vermelde vermindering van de vangsten van derde landen, waardoor de druk op de visgronden aanmerkelijk is verlicht. De Commisie heeft dan ook op goede gronden de vraag opgeworpen of minder vérgaande maatregelen niet voldoende zouden zijn geweest, bij voorbeeld de hiervoor bedoelde, aan 1976 gerelateerde stand-still-regeling. — Daarnaast is voor wat de vorm van de Ierse maatregelen betreft, terecht gewezen op de in verordening nr. 101/76 neergelegde structuurpolitieke doelen: rationele exploitatie van de biologische rijkdommen van de zee, vergroting van de produktiviteit, herstructurering van de vloten in de zin van technische vooruitgang en dergelijke. Voor een sector in recessie, die grote economische problemen heeft, zijn die doelen stellig van bijzonder belang. Zij worden echter tegengewerkt door maatregelen die grote en moderne schepen van de visvangst uitsluiten en tot een omschakeling van de vloot op kleinere, minder moderne vaartuigen leiden. Op zijn minst kan dit alles dus grond opleveren voor nieuwe ernstige twijfels aan de verenigbaarheid van de Ierse maatregelen met de beginselen van het gemeenschapsrecht. De beschikbare gegevens laten een diepgaand onderzoek van deze aspecten echter niet toe. Zo een onderzoek is trouwens ook niet noodzakelijk, daar het verwijt van discriminatie voldoende is om het beroep van de Commissie te doen slagen. bb) Ten aanzien van de negatieve gevolgen der Ierse maatregelen voor de onderhandelingen met derde landen merken wij het volgende op. Onder verwijzing naar het arrest-Kramer en het advies 1/76 betoogt de Commissie dat de Lid-Staten gehouden zijn naar buiten gemeenschappelijk op te treden, en dat de Gemeenschap bevoegd is overeenkomsten op het gebied van de marktordening voor visserijprodukten aan te gaan. In 's-Gravenhage is het voeren van de onderhandelingen dan ook aan de Commissie opgedragen en er zijn onderhandelingen ingeleid om te komen tot overeenkomsten op basis van wederkerigheid. Het is onaanvaardbaar dat afzonderlijke Lid-Staten als het ware eenzijdig het aan de Commissie verleende mandaat terugnemen en die onderhandelingen door hun eenzijdig optreden storen. En zo een storing, met name door een verzwakking van de positie van de Gemeenschap, is het voorzienbare gevolg van maatregelen als de Ierse. De Commissie geeft daarvan enkele voorbeelden. De Ierse regering brengt daartegen in dat zijzelf aan die onderhandelingen deelneemt en niets heeft gemerkt van moeilijkheden die aan haar maatregelen te wijten zouden zijn. Trouwens, zolang nationale instandhoudingsmaatregelen mogelijk zijn, moet men bij de besprekingen met derde landen daarmee rekening houden. Voorlopig gaat het overigens nog slechts om de opstelling van raamovereenkomsten en niet om de vaststelling van quota, viszones en dergelijke, en in elk geval zijn deze details afhankelijk van de structuur van de nog niet afgevoerde interne regeling. Ten deze moet enerzijds worden opgemerkt dat de door de Commissie genoemde voorbeelden van nadelige gevolgen bij de onderhandelingen met derde landen weinig indrukwekkend zijn. Ik herinner eraan dat in dit verband gesproken is over derde landen die slechts met de afzonderlijke Lid-Staten akkoorden wilden sluiten, en andere die de bevoegdheid der Commissie om overeenkomsten op dit gebied aan te gaan en de naleving ervan te, verzekeren, in twijfel trokken, over dreigingen met tegenmaatregelen ten einde het evenwicht in bestaande overeenkomsten te herstellen, en over de verklaring van Noorwegen dat de toepassing van de Ierse maatregelen op enkele Noorse schepen aanleiding kon geven tot het eisen van nieuwe onderhandelingen over bestaande overeenkomsten. Wat dit laatste betreft, heeft Ierland onweersproken verklaard dat de uitsluiting van de Noorse schepen op een misverstand berustte en dat dit inmiddels is opgehelderd. Bovendien mogen wij niet vergeten dat met sommige derde landen daadwerkelijk vangstbeperkingen konden worden overeengekomen. Anderzijds dienen eenzijdige nationale maatregelen,' waarmee bij de onderhandelingen met derde landen inderdaad nog rekening moest worden gehouden, natuurlijk wel een zodanige vorm te hebben dat het onmiskenbaar instandhoudingsmaatregelen zijn, en zich tot het allernoodzakelijkste te beperken. Anders zouden zij de positie van de Gemeenschap bij die onderhandelingen daadwerkelijk en onnodig kunnen schaden. Zoals wij zagen, valt ernstig te betwijfelen of de Ierse maatregelen wel aan deze voorwaarden voldoen. In elk geval is het niet uitgesloten dat ook in dit opzicht kritiek op die maatregelen mogelijk is. Ik wil mij tot deze suggestie beperken, omdat een diepgaand onderzoek zonder meer gegevens dan waarover wij beschikken, ook hier onmogelijk lijkt; noodzakelijk is het ook niet, daar immers het juist bevonden verwijt van discriminatie volstaat om het beroep van de Commissie gegrond te verklaren.