CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL K. ROEMER

VAN 30 NOVEMBER 1971 ( 1 )

Mijnheer de President,

mijne heren Rechters

Het Finanzgericht Hamburg heeft een aantal vragen gesteld inzake de uitlegging van verordening nr. 120/67 van de Raad van 13 juni 1967 (PB nr. 117, blz. 2269) houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector granen. Deze vragen zijn van belang in verband met de volgende feiten.

Verzoekster in het hoofdgeding importeerde in de loop van 1968 bepaalde hoeveelheden gerst en haver in Duitsland. Hiervoor waren overeenkomstig artikel 12 van verordening nr. 120/67 invoercertificaten afgegeven en wel met een geldigheidsduur tot en met 31 augustus voor de gerst en tot en met 30 september 1968 voor de haver. Voor de haver was de heffing in het certificaat geprefixeerd (zoals later in verordening nr. 1253/70 van de Raad van 29 juni 1970 (PB nr. L 143, blz. 1) uitdrukkelijk werd geregeld). De waren werden door het douanekantoor ingeklaard en vervolgens opgeslagen in het Abschöpfungsaufschublager ( 2 ) dat verzoekster op grond van vergunningen van het Hauptzollamt Husum van 25 en 30 januari 1967 in haar pakhuis te Husum aanhoudt.

Hierbij zij opgemerkt dat de destijds geldende Duitse douanewetgeving (paragrafen 42-46 van het Zollgesetz), die op grond van paragraaf 2 van het Abschöpfungserhebungsgesetz van 25 juli 1962 in het algemeen ook voor heffingen gold, onderscheid werd gemaakt tussen publieke en particuliere Zollgutlager (douane-entrepots) enerzijds en particuliere Zollaufschublager (entrepots met voorlopige vrijdom van invoerrechten) anderzijds. In Zollgutlager opgeslagen produkten waren nog niet ingeklaard en bleven Zollgut. In Zollaufschublager opgeslagen produkten waren wel ingeklaard doch — indien daarover invoerrechten verschuldigd waren — was daarvoor uitstel van betaling verleend en — indien heffingen verschuldigd waren — was het bedrag daarvan nog niet vastgesteld. Daarom stonden laatstgenoemde produkten onder douanecontrole (niet verzegeld) en bestonden bepaalde verplichtingen tot het bijhouden van registers en het doen van aangifte. Zij konden met vrijstelling van invoerrechten of heffingen ook worden heruitgevoerd.

Verzoekster deed voor de door haar opgeslagen waren op 1 augustus 1968 (voor de gerst) en op 9 en 30 augustus 1968 (voor de haver) bij het douanekantoor aangifte van uitslag. Naar deze data stelde het douanekantoor de heffingen vast. Voor de gerst was het de dagheffing en voor de haver de in het invoercertificaat geprefixeerde heffing. Dit vloeide voort uit paragraaf 4 van het Abschöpfungserhebungsgesetz, waarin het volgende was bepaald:

1. „Het bedrag der heffing wordt bepaald naar het op de dag van invoer geldende heffingspercentage;

2. Lid 1 is niet van toepassing wanneer in het invoercertificaat… het heffingspercentage is vastgesteld, dat ter bepaling van het bedrag der heffing zal worden toegepast. In dat geval wordt het bedrag der heffing bepaald naar het heffingspercentage dat in het invoercertificaat voor de betrokken maand van invoer is vastgesteld …

3. Als dag van de invoer (lid 1) geldt — ook ter bepaling van de maand van invoer (lid 2) — de dag waarop voor het eerst een verzoek om de waren in te klaren of tot een bijzonder stelsel van heffingen toe te laten wordt gedaan of ingaat…

4. Bij uitslag van waren uit een Abschöpfungsaufschublager wordt daarop het heffingspercentage toegepast dat geldt op de dag van uitslag uit het entrepot. Is het heffingspercentage in het invoercertificaat vastgesteld (lid 2), dan worden de uitgeslagen waren voor de toepassing van dit heffingspercentage behandeld alsof zij waren ingevoerd in de maand van uitslag; is voor de maand van uitslag geen heffingspercentage vastgesteld, dan wordt het heffingspercentage toegepast dat geldt op de dag van uitslag uit het entrepot …”

Bij een bedrijfscontrole in juli 1969 kwam echter aan het licht dat de aangegeven uitslag uit het entrepot niet volledig op de vermelde tijdstippen had plaatsgevonden, doch — wat betreft de gerst — in het tijdvak van 1 tot 19 augustus 1968 en — wat betreft de haver — in het tijdvak van 9 augustus tot 12 november 1968, dus ten dele na afloop van de geldigheidsduur van het invoercertificaat. Aangezien het douanekantoor zich op het standpunt stelde dat de werkelijke uitslag, het feitelijke buiten het entrepot brengen, bepalend is, legde het verzoekster een naheffing op. Dit geschiedde naar de op de dag van werkelijke uitslag geldende dagheffing, ook ten aanzien van de partij haver die in feite eerst na afloop van de geldigheidsduur van het invoercertificaat was uitgeslagen.

Dit acht de heffingsdebiteur, de Schleswig-Holsteinische landwirtschaftliche Hauptgenossenschaft, niet juist. Zij wil aannemen dat ingevolge paragraaf 4 van het Duitse Abschöpfungserhebungsgesetz de uitslag bepalend is voor de vaststelling der heffing, doch meent dat een feitelijke uitslag niet kan worden geëist, aangezien zulks in de handel niet altijd mogelijk is op het tijdstip van de aangegeven uitslag. Voldoende is dat de uitslag in de boeken wordt aangetekend. Bovendien is het ook niet geoorloofd voor de naheffing „ten dele uit te gaan van tijdvakken waarvoor geen geldige invoervergunning meer bestond”. De Hauptgenossenschaft tekende dan ook verzet aan tegen de naheffing en — toen dit geen succes had — ging zij in beroep bij het Finanzgericht Hamburg.

Overwegende dat de Lid-Staten zelf geen regels mogen stellen die de draagwijdte van de landbouwmarktordeningen raken en in verordening nr. 120/67 van de Raad niet is gedefinieerd wat in artikel 15 onder „dag van de invoer” en „plaatsvinden van een invoertransactie” moet worden verstaan, heeft het Finanzgericht bij beschikking van 28 mei 1971 het geding geschorst en om een prejudiciële beslissing verzocht inzake de volgende vragen:

I - 1) Moet artikel 15, lid 1, van verordening nr. 120/67/EEG van 13 juni 1967 (PB 1967, blz. 2269) aldus worden uitgelegd, dat bij opslag van waren in entrepot (Abschöpfungsaufschublager) als dag van invoer is te beschouwen de dag waarop de waren buiten het entrepot worden gebracht, zodat het op die dag geldende heffingspercentage moet worden toegepast? 2) Zo neen, hoe moet de term „invoer” in artikel 15, lid 1, van verordening nr. 120/67 worden uitgelegd? Moet hieronder worden verstaan dat de waar in het douanegebied wordt gebracht of is het verzoek om inklaring bepalend?

II - 1) Moet artikel 15, lid 2, van verordening nr. 120/67 in die zin worden verstaan, dat bij opslag van waren in entrepot de invoertransactie in de zin van dit voorschrift moet worden geacht te hebben plaatsgevonden op de dag waarop de waren buiten het entrepot worden gebracht? 2) Zo neen, welk tijdstip is dan bepalend voor toepassing der heffing volgens artikel 15, lid 2, van verordening nr. 120/67 bij opslag van waren in entrepot? 3) Indien vraag II-1) bevestigend wordt beantwoord, welke heffingspercentages moeten dan worden aangehouden wanneer de waren eerst na afloop van de geldigheidsduur van het invoercertificaat buiten het entrepot worden gebracht?

Met betrekking tot deze vragen, waarover verzoekster in het hoofdgeding, de Duitse Regering en de Commissie van de Europese Gemeenschappen schriftelijke en mondelinge opmerkingen hebben gemaakt, zal ik thans mijn standpunt bepalen.

1. De eerste vraag geldt de uitlegging van het begrip „dag van de invoer” in artikel 15, lid 1, van verordening nr. 120/67, en wel met betrekking tot invoertransacties die via entrepots met voorlopige vrijdom van heffing hebben plaatsgevonden. Het gaat erom of de dag van de uitslag als dag van de invoer kan worden aangemerkt. Aangezien genoemd begrip noch in de basisverordening houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector granen, noch in de uitvoeringsverordeningen is gedefinieerd, zou men zich allereerst kunnen afvragen of een afbakening van dit begrip wel onder het gemeenschapsrecht thuishoort en of dit niet aan de nationale wetgever is voorbehouden. — De memorie van de Duitse Regering wijst — overigens ook met betrekking tot het in de tweede vraag voorkomende begrip — in de richting van laatstgenoemde opvatting. De Duitse Regering heeft er anderzijds echter de nadruk op gelegd dat de nationale wetgever geen voorschriften kan geven die de draagwijdte van verordening nr. 120/67 raken en dat bij de uitlegging van dit begrip moet worden gelet op de zin en het doel van het heffingsstelsel. Derhalve heeft zij in haar mondelinge opmerkingen een nationale bevoegdheid om het begrip „dag van de invoer” te definiëren nadrukkelijk afgewezen. Verzoekster en de Commissie delen deze mening en inderdaad zijn hiervoor goede redenen aan te voeren. Terecht wijzen alle betrokkenen op de rechtspraak waarin herhaaldelijk is gesteld dat de Lid-Staten ter zake van heffingstarieven niet zelf uitvoeringsregels mogen geven, die de draagwijdte van gemeenschapsrechtelijke begrippen raken (Zaken 40-69, 72 en 74-69, 14-70, Jurisprudentie, Deel XVI, blz. 69, 427, 451, 1001). In het kader van de ordeningen van de landbouwmarkten geldt dit ook op het gebied van het formele douanerecht (Zaak 39-70, Jurisprudentie, Deel XVII, blz. 49). — Wat verordening nr. 120/67 betreft, mag in dit verband niet uit het oog worden verloren dat daarin de definitieve marktordening voor granen werd vastgelegd en dat zij te zamen met haar uitvoeringsverordeningen een zeer gedetailleerde regeling van het gehele marktgebeuren bevat. Op grond daarvan is de bevoegdheid tot het treffen van maatregelen die de markt beïnvloeden, overgegaan op de Gemeenschap. Met name de heffing is tot in details geregeld. Ten einde rekening te kunnen houden met de schommelingen van de prijzen op de wereldmarkt worden de heffingen door de Commissie dagelijks met onmiddellijke inwerkingtreding vastgesteld. Met dit doel is het stellig moeilijk te verenigen dat de dag van invoer door de Lid-Staten zou kunnen worden bepaald. Dit zou namelijk kunnen leiden tot aanzienlijke tijdsverschillen en tot sterk uiteenlopende heffingen op waren die gelijktijdig in de Gemeenschap in het vrije verkeer zijn gebracht. Dit geldt met name voor de entrepothandel, dus voor importen die via entrepots plaatsvinden en waarbij de inklaring jaren later kan plaatsvinden (ingevolge de thans geldende richtlijn van de Raad voor entrepots ten hoogste vijf jaren). Het is stellig in strijd met het voornaamste doel der heffingen — stabilisatie van het binnenlands prijsniveau — en dus onaanvaardbaar dat in dergelijke gevallen de ene Lid-Staat het tijdstip van de opslag en de andere het tijdstip van definitieve inklaring: als dag van de invoer zou kunnen beschouwen. Ons uitgangspunt moet dan ook zijn dat het begrip „dag van de invoer” in de gehele Gemeenschap een. zelfde omschrijving verlangt en — zoals; de Commissie heeft betoogd — althans in zijn voornaamste bestanddelen overal. in de Gemeenschap dezelfde kenmerken heeft. Wanneer men — hiervan uitgaande — nu tracht het begrip op basis van het gemeenschapsrecht te verduidelijken, dient men — ook verzoekster heeft daarop gewezen — eerst na te gaan wat de zin en het doel van artikel 15, lid 1, van verordening nr. 120/67 is, welke functie het heeft in het kader van de bepalingen inzake heffingen en invoer van de marktordening voor granen. — Zoals gezegd, hebben de heffingen ten doel door compensatie van de prijsschommelingen op de wereldmarkt het prijsniveau op de interne markt te stabiliseren. Het is stellig in overeenstemming met dit doel het concrete bedrag der heffing vast te stellen naar het tijdstip waarop de betrokken produkten de markt hoofdzakelijk beïnvloeden. Dat is het tijdstip waarop vaststaat dat de waren feitelijk definitief op de interne markt komen. Aan het begrip „dag van de invoer” ligt dus de gedachte ten grondslag dat de geïmporteerde waren op die dag definitief in het vrije verkeer worden gebracht en de invoer niet meer ongedaan kan worden gemaakt. Bij de entrepothandel kan dat de dag van uitslag zijn, voor zover de waren dan definitief worden ingeklaard. Dit is volgens de in 1968 geldende Duitse douanevoorschriften zeker het geval met importen via entrepots met voorlopige vrijdom van heffing. Weliswaar was daarbij sprake van inklaring van de waren bij opslag, maar gezien de mogelijkheid van wederuitvoer der waren — met vrijstelling van de verschuldigde heffing — werd de heffing pas definitief vastgesteld bij uitslag uit het entrepot. — Derhalve kan aangaande het onderwerp van het hoofdgeding overeenkomstig de mening van alle betrokkenen worden geconcludeerd dat de dag van uitslag uit het entrepot geldt als dag van invoer. Naast genoemde overwegingen van principiële aard pleiten nog enkele nevenfactoren voor deze opvatting. — Vooreerst kan worden gewezen op verordening nr. 119 van de Commissie van 4 augustus 1962 (PB, 1962, blz. 2017) „houdende overgangsbepalingen met betrekking tot de produkten uit de sector granen welke vóór 30 juli 1962 in de Bondsrepubliek Duitsland in entrepot zijn opgeslagen”. Volgens deze verordening worden dergelijke waren die vóór de inwerkingtreding van de eerste ordening der graanmarkt in entrepot zijn opgeslagen, beschouwd als „te zijn uitgevoerd en weer te zijn ingevoerd” en geldt de dag waarop de betrokken produkten het entrepot verlaten, als dag van invoer. — Voorts is van betekenis dat alle Lid-Staten bij de toepassing van verordening nr. 120/67 in de entrepothandel ter bepaling van de heffing blijkbaar steeds zijn uitgegaan van het tijdstip van uitslag. Dat kan stellig worden beschouwd als een belangrijke aanwijzing dat ook de communautaire wetgever zich op dit standpunt heeft gesteld. Ten slotte kan nog op later vastgestelde en in werking getreden communautaire regelingen worden gewezen. Allereerst de richtlijn van de Raad van 4 maart 1969 (PB, nr. L 58, blz. 7) „inzake de harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen met betrekking tot het stelsel van douane-entrepots”, die op 1 oktober 1969 in werking is getreden. Met de daar bedoelde entrepots (Zollager) stemt naar het schijnt het vroegere Duitse entrepot met voorlopige vrijdom van heffing (Abschöpfungsaufschublager) overeen. Men kan in ieder geval van economische gelijkstelling spreken, aangezien volgens de toenmalige Duitse buitenlandse handelswetgeving opslag in een dergelijk entrepot ook zonder invoercertificaat mogelijk was en inklaring in feite pas bij uitslag plaatsvond. De richtlijn bepaalt echter voor douane-entrepots dat de betrokken waren bij de uitslag uit het entrepot in het vrije verkeer (kunnen) worden gebracht (artikel 2) en dat de heffingspercentages naar de datum van uitslag worden bepaald (artikel 10). Voorts kan wegens de nauwe samenhang met het stelsel van heffingen worden gewezen op het begrip invoer dat ten grondslag ligt aan verordening nr. 1373/70 van de Commissie van 10 juli 1970 (PB, nr. L 158, blz. 1) de zogenaamde certificatenverordening, die op 1 januari 1971 in werking is getreden. Zaols men weet heeft de certificatenregeling ten doel een beoordeling van de marktontwikkeling mogelijk te maken; hiertoe dient men ervan uit te gaan dat invoer in dit verband wil zeggen het in het vrije verkeer brengen van goederen. Aangezien certificaten slechts vereist zijn voor waren die definitief in het vrije verkeer worden gebracht, is van belang dat artikel 15 van de certificatenverordening bepaalt dat de verplichting tot invoer is nagekomen op de dag waarop de douaneformaliteiten worden vervuld. Mijns inziens zijn deze feiten in elk geval illustratief. Of zij van doorslaggevende betekenis zijn en of aan genoemde regelingen inderdaad een bindende uitlegging van het begrip „dag van de invoer” kan worden ontleend die ook geldt voor situaties die zich vóór de inwerkingtreding, respectievelijk vóór het verbindend worden van deze regelingen hebben voorgedaan, laat ik echter in het midden, aangezien voor de definitie van genoemd begrip met eerstgenoemde overwegingen kan worden volstaan. Het antwoord op de eerste vraag komt hiermee duidelijk vast te liggen.

2. Het Finanzgericht vraagt in de tweede plaats of bij opslag van waren in een entrepot met voorlopige vrijdom van heffing de invoertransactie in de zin van artikel 15, lid 2, van verordening nr. 120/67 (dat wil zeggen bij prefixatie der heffing) moet worden geacht op de dag van uitslag te hebben plaatsgevonden. Ook met betrekking tot deze vraag stemmen de door alle betrokkenen voorgestelde antwoorden overeen: de dag van uitslag is bepalend. — Uit overwegingen die ten dele identiek zijn met die aangaande de eerste vraag, blijkt dat deze opvatting juist is. Bovendien moet het volgende in aanmerking worden genomen. Bij prefixatie van de heffing wordt het van belang geacht dat de betrokken invoer in het gestelde tijdvak plaatsvindt. Daarom is bepaald dat bij niet-gebruik van een certificaat een waarborgsom wordt verbeurd die in geval van prefixatie der heffing aanzienlijk hoger is dan bij andere invoertransacties. Dit doel kan echter alleen worden bereikt wanneer de waren in het vrije verkeer komen, wanneer aan alle invoerformaliteiten wordt voldaan, dus wanneer bij inklaring de heffingen definitief worden vastgesteld. Zou men er echter genoegen mee nemen dat op een vroeger tijdstip kan worden voldaan aan de voorwaarde die de verbeurte der waarborgsom uitsluit, bij voorbeeld bij opslag van de waren in een entrepot met voorlopige vrijdom van heffing, dan zou dit eventueel ten gevolge kunnen hebben dat de betrokken waren in het geheel niet op de markt komen, omdat — zoals wij zagen — bij dergelijke entrepottransacties heruitvoer met vrijstelling van de verschuldigde heffing mogelijk is. Om deze redenen — en mede gezien de invoerregeling bij prefixatie der heffingen — moet dus worden aangenomen dat een invoertransactie in de zin van artikel 15, lid 2, van verordening nr. 120/67 eerst bij uitslag uit een entrepot met voorlopige vrijdom van heffing kan worden geacht te hebben plaatsgevonden.

3. In de derde plaats vraagt het Finanzgericht welke heffingspercentages gelden wanneer de uitslag uit een entrepot met voorlopige vrijdom van heffing plaatsvindt na afloop van de geldigheidsduur van een invoercertificaat, dat wil zeggen — aldus moet de vraag worden aangevuld — van een invoercertificaat waarin de heffing vooraf is gefixeerd. Verzoekster in het hoofdgeding heeft ter zake gesteld dat de beantwoording van deze vraag — letterlijk genomen — vanzelf spreekt, dat de vraag derhalve overbodig is en wellicht zelfs niet-ontvankelijk moet worden geacht. Hoogstens zou kunnen worden overwogen haar iets anders op te vatten en daarin — gezien de kern van het nationale geding — een andere vraag te lezen, namelijk of bij entrepottransacties als de onderhavige de uitslag moet worden geacht te hebben plaatsgevonden bij uitboeking in de registers en aangifte bij het douanekantoor, of dat moet worden geëist dat de waren in feite buiten het entrepot worden gebracht. — De Duitse Regering en de Commissie verzetten zich met kracht hiertegen. Naar hun mening is de vraag in de gestelde vorm wel degelijk zinvol en gerechtvaardigd, omdat de gestelde situatie objectief verschillende oplossingen toelaat. Bovendien wijst de Commissie erop dat uit de considerans der verwijzingsbeschikking blijkt dat het Finanzgericht zich de beantwoording van de door verzoekster opgeworpen vraag zelf heeft voorbehouden daar het kennelijk van mening is dat dit tot het domein van het nationale recht behoort. Derhalve is het niet mogelijk de vraag iets te veranderen, dus te trachten de feitelijke bedoeling van de verwijzende rechter op te sporen. In dit prealabele geschilpunt zal men vooreerst de Commissie en de Duitse Regering wel moeten volgen. Inderdaad kan niet worden ontkend dat de derde vraag duidelijk is geformuleerd. Ook in deze bewoordingen heeft zij zin, aangezien a priori geenszins vaststaat wat bij prefixatie der heffing en bij uitslag van waren uit een entrepot met voorlopige vrijdom van heffing na afloop van de duur van een invoercertificaat geldt: moet de dagheffing worden toegepast, kan het geprefixeerde percentage tot dit tijdstip worden gecontinueerd, moet de invoer in het algemeen als ongeoorloofd worden beschouwd en is de gestelde waarborgsom derhalve vervallen, enzovoort. De derde vraag moet derhalve naar de letter worden beantwoord. Dit mag echter — daarin kan ik met verzoekster meegaan — het Hof van Justitie niet beletten eventueel in te gaan op nevenaspecten, die uit de situatie kunnen worden afgeleid, en in zoverre dus uit te gaan van een stilzijgende vraag, ook al acht de nationale rechter uitlegging niet noodzakelijk. Vooral om redenen van goede procesvoering, dus om nieuwe verwijzingen te voorkomen, kan dit in sommige gevallen wenselijk zijn. In hoeverre hiertoe thans aanleiding bestaat, komt straks aan de orde. Voor de beantwoording van de vraag naar de letter behoeft niet veel te worden gezegd. Ook hier hebben alle bij het geding betrokkenen hetzelfde antwoord voorgesteld, namelijk dat in een dergelijk geval de dagheffing moet worden toegepast. — Zonder moeite kan worden aangetoond dat dit inderdaad juist is. Men kan immers ervan uitgaan dat, bij prefixatie der heffing, na afloop van de geldigheidsduur van het certificaat ook het daarin genoemde heffingspercentage vervalt. Daar anderzijds de toepassing van geprefixeerde heffingen duidelijk een uitzondering vormt op het beginsel dat de dagheffing bepalend is, kan bij vervallen van de voorwaarden voor toepassing der geprefixeerde heffing slechts het algemene heffingenstelsel van artikel 15, lid 1, van verordening nr. 120/67 worden toegepast, dus in een situatie als in het hoofdgeding het op de dag van de uitslag geldende heffingspercentage. Dat is de enige oplossing die in aanmerking komt, omdat ondanks het ontbreken van een geldig certificaat een import heeft plaatsgevonden die niet meer ongedaan kan worden gemaakt. Bovendien — zoals de Commissie reeds heeft opgemerkt — geldt het beginsel van artikel 15, lid 1, van verordening nr. 120/67 onafhankelijk van de certificatenregeling, dus los van de vraag of een certificaat vereist en geldig was. De derde vraag dient dan ook in die zin te worden beantwoord. Indien men nu tevens een standpunt zou willen bepalen inzake de door verzoekster opgeworpen nevenvraag, zal men zich in hoofdzaak moeten aansluiten bij de stelling van de Commissie dat het nationale recht in beginsel bepalend is. Er is opgemerkt dat de harmonisatie van het douanerecht zich nog niet tot alle details van de entrepothandel uitstrekt. Met name valt de technische organisatie der douane-entrepots en van de hiertoe noodzakelijke controlemaatregelen onder de uitvoering van de douanewetgeving, dus onder de nationale competentie. Hetzelfde geldt noodzakelijkerwijze voor de nadere regeling van de inklaring uit dergelijke douane-entrepots. Hoewel een zo eenvormig mogelijke administratieve regeling voor de douane-entrepots uiteraard wenselijk is, kan derhalve niet worden gezegd dat in ieder geval uit het gemeenschapsrecht blijkt dat uitslag kan worden geacht te hebben plaatsgevonden door uitboeking in de registers en aangifte bij het bevoegde douanekantoor. — Ten deze kan men niet verwijzen naar de restitutieregeling van verordening nr. 1041/67 (PB, nr. 314, blz. 9), volgens welke de uitvoer wordt geacht te hebben plaatsgevonden op de dag waarop de douanedienst de verklaring van de exporteur in ontvangst neemt. Het betreft hier — zoals de Commissie heeft verklaard — een bijzondere materie, een soort voorfinanciering van restituties. Bovendien verschilt de situatie bij invoer zozeer van die bij uitvoer dat in dit verband geen dwingende conclusies uit verordening nr. 1041/67 kunnen worden getrokken. Uit een oogpunt van gemeenschapsrecht kan met betrekking tot de door verzoekster opgeworpen vraag slechts worden gezegd dat — afgezien van de tot de nationale competentie behorende controlemaatregelen — het gemeenschapsrecht kennelijk uitgaat van een begrip uitslag, waarbij de uitslag moet worden geacht te hebben plaatsgevonden wanneer één der daarbij verrichte handelingen een definitief karakter heeft in die zin dat de goederen definitief in het vrije verkeer komen. Dit mag worden aangenomen aangezien er dan — zoals wij zagen — sprake is van een volgens het heffingenstelsel bepalende invloed op de interne markt. Op grond van hetgeen uit de stukken bekend is en gezien de aan de uitlegging van het gemeenschapsrecht gestelde grenzen, is daarmee tevens het antwoord op de derde vraag duidelijk komen vast te liggen.

4. Samenvattend stel ik derhalve voor de aan het Hof voorgelegde vragen te beantwoorden als volgt: a) Artikel 15, lid 1, van verordening nr. 120/67 moet worden uitgelegd in die zin dat bij opslag van waren in entrepot met voorlopige vrijdom van de Bondsrepubliek Duitsland geldende regeling vóór de richtlijn van 8 maart 1969 inzake douane-entrepots) de dag van uitslag als dag van invoer moet worden beschouwd en derhalve het op die dag geldende heffingspercentage moet worden toegepast. b) Artikel 15, lid 2, van verordening nr. 120/67 moet aldus worden begrepen dat bij opslag van waren in een entrepot als hierbedoeld de invoertransactie moet worden geacht te hebben plaatsgevonden op de dag van uitslag. c) Vindt de uitslag uit een dergelijk entrepot plaats na afloop van de geldigheidsduur van het invoercertificaat, dan moet het op de dag van uitslag geldende heffingspercentage worden toegepast. Het nationale recht is bepalend voor de vraag onder welke voorwaarden de uitslag moet worden geacht te hebben plaatsgevonden. Volgens de beginselen van het gemeenschapsrecht is het voldoende dat een der bij uitslag verrichte handelingen een definitief karakter heeft in die zin dat sprake is van een definitieve beïnvloeding van de interne markt.

( 1 ) Vertaald uit het Duits.

( 2 ) Entrepot met voorlopige vrijdom van heffing.