Artikel 18 Executieverdrag bepaalt:

„Buiten de gevallen dat zijn bevoegdheid voortspruit uit andere bepalingen van dit Verdrag, is de rechter van een Verdragsluitende Staat, voor wie de verweerder verschijnt, bevoegd. Dit voorschrift is niet van toepassing indien de verschijning uitsluitend ten doel heeft de bevoegdheid te betwisten, of indien er een ander gerecht bestaat dat krachtens artikel 16 bij uitsluiting bevoegd is”.

In de motivering van het verwijzingsarrest is de Cour d'Appel te Versailles uitvoerig ingegaan op het verschil tussen de Franse versie van bovengenoemde bepaling en de Italiaanse, Nederlandse en Duitse versies. Immers, de Franse versie van artikel 18, tweede zin, bepaalt: „Cette règle n'est pas applicable si la comparution a pour objet de contester la compétence...”, terwijl volgens de drie andere taalversies het bepaalde in de eerste zin niet van toepassing is „indien de verschijning uitsluitend ten doel heeft de bevoegdheid te betwisten ...”

Dit verschil in de vier taalversies van artikel 18 Executieverdrag was voor het Belgische Hof van Cassatie reeds aanleiding, het Hof bij arrest van 9 juni 1980 te vragen of „de bevoegdheidsregeling van artikel 18 toepasselijk (is), wanneer verweerder niet alleen de bevoegdheid heeft betwist, maar bovendien ook over de zaak zelf heeft geconcludeerd”. Zoals gezegd gaat het hier om de prejudiciële zaak 150/80, Elefanten Schuh, die heeft geleid tot het arrest van 24 juni 1981. Het Hof heeft onder meer verklaard dat voornoemd artikel „aldus moet worden uitgelegd, dat de daarin gestelde bevoegdheidsregel niet van toepassing is wanneer de verweerder niet slechts de bevoegdheid betwist, doch ook over de zaak zelf concludeert, mits de betwisting van de bevoegdheid, zo zij al niet voorafgaat aan elk verweer ten gronde, niet plaats vindt na het tijdstip van de stellingname die naar nationaal procesrecht als het eerste voor de aangezochte rechter voorgedragen verweer is te beschouwen”.

Er zij in dit verband op gewezen dat het Hof in rechtsoverweging 14 heeft verklaard dat de oplossing volgens welke de bevoegdheid van de aangezochte rechter en de vordering ten gronde tegelijkertijd mogen worden betwist, „het best overeen(komt) met de doelstellingen en de strekking van het Executieverdrag. Volgens het burgerlijk procesrecht van sommig verdragsluitende staten immers zou aan een verweerder die enkel het probleem van de bevoegdheid opwerpt, geen gelegenheid meer mogen worden gegeven om verweer ten gronde te voeren in geval de rechter het middel van de onbevoegdheid afwijst. Een uitlegging van artikel 18, die tot een dergelijk resultaat zou leiden, zou strijdig zijn met de bescherming van de rechten van de verdediging in de oorspronkelijke procedure, welke bescherming een van de doelstellingen van het Executieverdrag is”. Het Hof heeft één beperkende voorwaarde gesteld, waar het verklaart: „De betwisting van de bevoegdheid kan evenwel slechts het door artikel 18 daaraan verbonden gevolg hebben, indien de verzoeker en de aangezochte rechter reeds bij het eerste verweer van de verweerder kunnen begrijpen dat de verweerder beoogt de bevoegdheid van de rechter te betwisten”.

De in dit arrest neergelegde opvatting dient mijns inziens zonder meer te worden bevestigd. Zoals bekend regelt artikel 18 de „stilzwijgende aanwijzing” van een bevoegde rechter (zie het Rapport Jenard over het Executieverdrag, blz. 38); daartoe leidt het uit de verschijning van de verweerder de aanvaarding van de bevoegdheid van de aangezochte rechter af, die wordt geacht te zijn gekozen door de verzoeker, geheel buiten de in andere voorschriften van het Executieverdrag genoemde gevallen. Om in concreto uit te sluiten dat de verschijning wordt aangemerkt als een stilzwijgende uiting van de wil de bevoegdheid te aanvaarden, is een duidelijke wilsuiting in tegenovergestelde zin, dat wil zeggen een exceptie van onbevoegdheid, voldoende. Maar indien die exceptie eenmaal is opgeworpen, valt niet in te zien op welke grond het de verweerder verboden zou zijn subsidiair, voor het geval de rechter zich bevoegd mocht achten, op de hoofdzaak in te gaan. Het belangrijkste doel van de verschijning is stellig steeds de betwisting van de bevoegdheid (de Franse versie van artikel 18 is derhalve juist geformuleerd, in tegenstelling tot de andere versies), maar waarom zou men de verweerder beletten een voorzorgsmaatregel te nemen, door argumenten aan te voeren enkel voor het geval zijn exceptie van onbevoegdheid wordt verworpen?