In de tweede plaats vraagt de rechter in het bodemgeschil, zoals wij zagen, naar de uitlegging te geven aan de artikelen 30 en 34 van het EEG-Verdrag, en wel met name voor zover het daarbij gaat om de verboden, op het nemen van kwantitatieve invoer- en uitvoerbeperkingen gesteld. Er zij op gewezen dat de draagwijdte van deze verboden door het Hof in een groot aantal arresten geleidelijk is afgebakend, en dat het Hof daarbij vrijwel steeds een strenge maatstaf heeft aangelegd. Het lijdt ook geen twijfel, dat als met genoemde artikelen onverenigbaar waren te beschouwen maatregelen die het goede verkeer tussen de Lid-Staten rechtstreeks aan banden leggen, zoals sanitaire controles van de importen (men zie bijvoorbeeld het arrest, op 15 december 1976 gewezen in zaak 35/76, Simmenthal, Jurispr. 1976, blz. 1871) of de aan exporteurs opgelegde verplichting tot overlegging van een (technisch) conformiteitscertificaat, afgegeven door een daartoe van staatswege ingesteld bureau (men zie het arrest, op 3 februari 1977 gewezen in zaak 53/76, Bouhelier, Jurispr. 1977, blz. 197). Het Hof heeft echter een veel ruimer begrip „maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen” ontworpen en gehanteerd, toen het er onder bracht „iedere handelsregeling der Lid-Staten die de intracommunautaire handel al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel, kan belemmeren” (men zie het overbekende arrest, op 11 juli 1974 gewezen in zaak 8/74, Dassonville, Jurispr. 1974, blz. 837, waarbij aansluit het arrest, op 13 maart 1979 gewezen in zaak 119/78, Grandes Distilleries Peureux, Jurispr. 1979, biz. 975, r.o. 22), terwijl er onlangs onder gebracht werd „een nationale regeling” die voormelde kenmerken vertoont (r.o. 8 van het arrest op 26 februari 1980 gewezen in zaak 94/79, P. Vriend, Jurispr. 1980, blz. 327).

In de lijn van die ontwikkeling zijn dan ook als met de artikelen 30 en 34 strijdig beschouwd maatregelen welke het intracommunautaire handelsverkeer daadwerkelijk of potentieel aan banden leggen, ook al zijn zij niet als discriminerend te beschouwen, d.w.z. ook indien zij het handelsverkeer binnen een enkele Lid-Staat en de intracommunautaire handel op dezelfde wijze beperken. Zo heeft het Hof een maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve beperking ook aanwezig geacht, wanneer de nationale gezagsorganen minimum- of maximum verkoopsprijzen vaststelden, die zonder onderscheid op nationale en ingevoerde produkten van toepassing waren, wanneer daardoor de ingevoerde produkten in feite werden benadeeld, omdat het voorgeschreven prijspeil het de buitenlandse producenten onmogelijk maakte hun kosten op de consument af te wentelen (men zie het arrest, op 24 januari 1978 gewezen in zaak 82/77, Van Tiggele, Jurispr. 1978, blz. 25, alsook het arrest, op 6 november 1979 gewezen in de gevoegde zaken 16-20/79, Danis, Jurispr. 1979, blz. 3327). Tot een zelfde oordeel kwam het Hof ten aanzien van nationale maatregelen die tot contingentering van de produktie leidden en wel omdat zij de vrijheid van het intracommunautaire handelsverkeer, althans potentieel, beïnvloeden (arrest, op 30 oktober 1974 gewezen in zaak 190/73, Van Haaster, Jurispr. 1974, blz. 1123; men zie in dit verband voorts het arrest, op 18 mei 1977 met betrekking tot het slachten van pluimvee gewezen in de zaak 111/76, Van den Hazel, Jurispr. 1977, blz. 901).

Evenwel heeft het Hof de draagwijdte van de verbodsbepalingen der artikelen 30 en 34 niet alleen door toepassing van de uitzonderingsbepalingen van artikel 36 beperkt, doch ook door de rechtmatigheid te erkennen van nationale beperkende maatregelen, gericht op de verwezenlijking van een „doel van algemeen belang, dat zou moeten voorgaan bij de eisen van het vrije verkeer van goederen, dat als één van de fundamentele regels der Gemeenschap is te beschouwen” (r.o. 14 van het arrest, op 20 februari 1979 gewezen in zaak 120/78, Rewe, Jurispr. 1979, blz. 649), en wel met name van maatregelen ter verzekering van de efficiency der fiscale controle, ter verzekering van eerlijk koopmanschap of ter verdediging van de consument. Mijns inziens heeft het Hof zich bij het inslaan van deze richting laten leiden door de overweging dat het restrictieve effect van bepaalde van staatswege genomen maatregelen inderdaad niet kan worden ontkend — vooral niet, wanneer men aan de in het arrest-Dassonville besloten liggende ruime opvatting van de onmiddellijk of rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel beperkende werking vasthoudt —; maar dat men anderzijds, afgezien van de in artikel 36 van het Verdrag toegelaten uitzonderingen, te maken krijgt met bepaalde door het rechtssysteem van de Gemeenschappen erkende waarden c.q. met waarden die aansluiten bij de gemeenschappelijke beginselen van de rechtsorden der Lid-Staten en die bij de regels, in de artikelen 30 en 34 vastgelegd, moeten voorgaan, zodat zij de in die artikelen neergelegde verboden vermogen te neutraliseren. Uiteraard heeft het Hof steeds weer overwogen dat geen enkele maatregel tot beperking van produktie of verkeer verder mag gaan dan met het oog op het algemeen belang, waaraan de maatregel haar rechtvaardiging ontleent, noodzakelijk voorkomt.

Door andere overwegingen deed 's Hofs Tweede kamer zich evenwel leiden in het arrest, op 8 november 1979 gewezen in zaak 15/79, Groenveld (Jurispr. 1979, blz. 3409). Ter beoordeling stond een nationale maatregel waarbij aan vleeswarenfabrikanten de verwerking en het voorhanden hebben van paardevlees werd verboden, om het even of de produkten voor export dan wel voor binnenlandse verkoop waren bestemd. Het Hof overwoog dat het in artikel 34 gaat „om nationale maatregelen die een specifieke beperking van het uitgaand goederenverkeer tot doel of tot gevolg hebben en aldus tot een ongelijke behandeling van de binnenlandse handel en de uitvoerhandel van een Lid-Staat leiden, waardoor aan de nationale produktie of de binnenlandse markt van de betrokken Lid-Staat ten koste van de produktie of de handel van andere Lid-Staten een bijzonder voordeel wordt verzekerd” (r.o. 7). Op grond hiervan sprak het Hof uit dat „een nationale maatregel waarbij aan vleeswarenfabrikanten het voorhanden hebben, het bewerken en verwerken van paardevlees wordt verboden, ... naar de huidige stand van het gemeenschapsrecht met artikel 34 van het Verdrag niet onverenigbaar [is], wanneer er geen verschil in behandeling tussen voor uitvoer bestemde en in de betrokken Lid-Staat verhandelde produkten in besloten ligt.”

Het novum is gelegen in de omstandigheid, dat hier een specifieke invloed op het uitgaand goederenverkeer, dat wil zeggen een element dat discriminatie tussen binnenlandse handel en uitvoerhandel inhoudt, als voorwaarde voor de toepasselijkheid van artikel 34 wordt gehanteerd, terwijl het Hof voordien alleen de voorwaarde stelde dat er van de maatregelen, discriminerend of niet, een beperkende werking moet uitgaan. Mijns inziens wordt hier ontegenzeggelijk een andere koers ingeslagen dan in genoemde arresten Van Haaster en Van den Hazel was uitgestippeld. En ik geloof niet dat het aangaat te stellen dat in beide laatstgenoemde arresten het verbod van maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen in de zin van twee verordeningen tot oprichting van gemeenschappelijke marktordeningen werd ontwikkeld, terwijl de sector paardevlees, waarom het in de omstreden nationale maatregel ging, geen deel van zulk een ordening uitmaakte. In werkelijkheid wordt in de artikelen 30 en 34 noch haar bewoordingen, noch functioneel een ander begrip gehanteerd dan in bedoelde, tot oprichting van gemeenschappelijke marktordeningen strekkende verordeningen.

Men dient er dus van uit te gaan dat's Hofs jurisprudentie inzake de maatregelen van gelijke werking, sedert het arrest-Groenveld niet meer helemaal dezelfde is gebleven. De nieuwe koers heeft zich echter volkomen doorgezet en in verdere uitspraken bevestiging gevonden; ik denk hier aan genoemd arrest-Vriend van 26 februari 1980, waarnaast ook kan worden gewezen op het arrest, op 26 juni 1980 gewezen in zaak 788/79, Gilli (Jurispr. 1980, blz. 2071). Mijns inziens mag het er dan ook voor worden gehouden dat de oplossing welke in genoemd arrest-Groenveld werd aanvaard, niet mag worden losgemaakt van de bijzondere casuspositie waarom het in die zaak ging, en dus alleen geldt voor de uitlegging van artikel 34, die moet worden gevolgd ten aanzien van bepaalde op het niveau der produktie genomen maatregelen, waaraan voor de export slechts secundaire gevolgen verbonden zijn. Ik moge niettemin opmerken dat het prijsgeven van één enkel begrip „maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen” tot verwarring dreigt te leiden; mocht het Hof ertoe overgaan het begrip ook in te perken voor zover het om de uitlegging van artikel 30 gaat, dan zal aan de controle op nationale maatregelen die nadelig zijn voor de vrijheid van het goederenverkeer binnen de gemeenschappelijke markt, ernstig afbreuk worden gedaan.