Ik zou willen beginnen met een onderzoek van de sub 1 van de jongere beschikking gestelde vraag. Het gaat erom of een Lid-Staat op grond van de artikelen 9, lid 1, en 12 tot en met 29 EEG-Verdrag gerechtigd is, douanerechten toe te passen op illegaal ingevoerde en vervolgens vernietigde verdovende middelen. De verwijzende rechter spreekt hierover zijn twijfel uit, op grond dat alleen de Duitse wettelijke regeling in de toepassing van douanerechten in bovengenoemde gevallen voorziet. Moet deze zwaardere behandeling van smokkelaars van verdovende middelen krachtens de wettelijke regeling van de Bondsrepubliek Duitsland — en bijgevolg dit gebrek aan uniformiteit tussen de wettelijke regeling van de Lid-Staten met betrekking tot een bepaald aspect op douanegebied — al dan niet verenigbaar met de verdragsbepalingen betreffende de douane-unie worden geacht?

Alvorens die vraag te beantwoorden, meen ik te moeten beklemtonen dat het Finanzgericht spreekt van „het douanegebied van de Gemeenschap binnengesmokkelde goederen”, zodat het bij zijn verzoek om uitlegging van de communautaire regeling betreffende de vaststelling van de douanewaarde van de goederen het oog heeft gehad op gevallen van invoer vanuit derde landen. In casu werd de heroïne Duitsland ingevoerd aan de Nederlands-Duitse grens, maar hij was natuurlijk afkomstig uit een derde land. De in casu relevante bepalingen van het EEG-Verdrag met betrekking tot de douane-unie zijn bijgevolg die welke de betrekkingen van de Gemeenschap met derde landen regelen, te weten de artikelen 18 tot en met 29, en niet de artikelen 12 tot en met 17, die betrekking hebben op de afschaffing van de douanerechten tussen de Lid-Staten.

Luidens artikel 9, lid 1, EEG-Verdrag „(is) de Gemeenschap ... gegrondvest op een douane-unie welke zich uitstrekt over het gehele goederenverkeer en welke ... de invoering van een gemeenschappelijk douanetarief (medebrengt) voor (de) betrekkingen met derde landen”. Behalve de noodzaak van een nieuwe tariefregeling — volgens de in de artikelen 19 tot en met 26 neergelegde modaliteiten —, heeft zich van begin af aan het vereiste doen gevoelen van een geharmoniseerde douaneregeling: dit blijkt uit artikel 27, dat bepaalt dat de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de Lid-Staten op douanegebied „voor zover noodzakelijk” en binnen korte termijn (vóór het einde van de eerste etappe) nader tot elkaar moeten worden gebracht. Op grond van ditzelfde artikel is de Commissie bevoegd, de Lid-Staten „alle terzake dienende aanbevelingen” te doen.

Ik wil erop wijzen dat deze bepaling de omvang van bedoelde harmonisatie tamelijk vaag aangeeft en dat zij in geen enkele vorm van tussenkomst van de gemeenschapsinstellingen voorziet die bindende werking heeft. De richtlijnen tot harmonisatie op douanegebied zijn bijgevolg vastgesteld krachtens de algemene regel van artikel 100 EEG-Verdrag, terwijl de vaststelling van verordeningen alleen met een beroep op artikel 235 kon geschieden. De in artikel 27 gestelde termijn is reeds enige tijd verstreken, zonder dat de harmonisatie van de nationale bepalingen voor zover objectief gezien noodzakelijk is verwezenlijkt: dit blijkt uit de omstandigheid dat de Commissie in 1979 een nieuw „meerjarenprogramma voor de totstandbrenging van de douane-unie” (PB C 84 van 1979), heeft opgesteld. Daarin heeft zij onder meer verklaard: „Het uiteindelijke doel van de douane-unie ... bestaat erin de vereiste omstandigheden te creëren voor het versmelten van de nationale markten tot één enkele markt, en voor het verdwijnen van de binnengrenzen. Daartoe volstaat het niet een gemeenschappelijk douanetarief en een aantal basisbeginselen ... vast te stellen. Er dient daarenboven een complete, uniforme en doelmatige wetgeving te worden uitgewerkt, die een homogene regeling van het handelsverkeer tussen de Gemeenschap en de derde landen waarborgt en die zodoende een situatie in het leven roept waarin het goederenverkeer binnen de Gemeenschap kan plaatsvinden onder dezelfde voorwaarden als binnen de nationale markten”. In het programma 1980 voor de totstandbrenging van de douane-unie (PB C 44 van 1980), werd het voornemen van de Commissie aangekondigd, „wat de douanebepalingen betreft die nog slechts in nationale besluiten voorkomen, voorstellen bij de Raad in (te) dienen welke de communautaire grondbeginselen bevatten die in de plaats zullen komen van die in de nationale besluiten”.

Gezien het bovenstaande kan het geen verbazing wekken, dat sommige onderwerpen op douanegebied in de verschillende Lid-Staten nog steeds beheerst worden door nationale bepalingen, die niet zijn geharmoniseerd met die welke in de andere Lid-Staten gelden. Het zou onjuist zijn om in die gevallen te spreken van leemtes in het gemeenschapsrecht, want het gaat hier niet om een materie waarvan de regeling geheel aan de communautaire wetgever is opgedragen maar om een materie die gedeeltelijk nog tot het bevoegdheidsgebied van de nationale wetgever behoort, en waarvoor een verdere en vollediger harmonisatie van de nationale regelingen wordt verwacht. Het is derhalve mogelijk dat sommige activiteiten op douanegebied onder nationale bepalingen vallen welke van Lid-Staat tot Lid-Staat verschillen, ook al wordt daardoor de volledige totstandbrenging van de douane-unie wellicht verhinderd.