Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Internationale overeenkomsten - Sluiting - Voorafgaand advies van Hof - Onderwerp - Bevoegdheidsverdeling tussen Gemeenschap en lidstaten - Keuze van rechtsgrondslag voor handeling tot sluiting van internationale overeenkomst

(Art. 300, lid 6, EG)

2. Internationale overeenkomsten - Sluiting - Voorafgaand advies van Hof - Ontbreken van beroep tegen handeling tot ondertekening van beoogd akkoord - Geen invloed op ontvankelijkheid van verzoek om advies over handeling tot sluiting van akkoord

(Art. 300, lid 6, EG)

3. Internationale overeenkomsten - Sluiting - Voorafgaand advies van Hof - Doel - Oplossing van moeilijkheden verbonden aan uitvoering van beoogd akkoord - Daarvan uitgesloten

4. Internationale overeenkomsten - Overeenkomst die ten dele onder bevoegdheid van Gemeenschap en ten dele onder die van lidstaten valt - Noodzaak van nauwe samenwerking bij onderhandeling, sluiting en uitvoering

5. Handelingen van de instellingen - Keuze van rechtsgrondslag - Criteria - Gemeenschapshandeling met twee doeleinden of twee componenten - Verwijzing naar hoofddoel of voornaamste component

6. Internationale overeenkomsten - Sluiting - Protocol van Cartagena inzake bioveiligheid - Instrument dat hoofdzakelijk tot milieubeleid behoort - Rechtsgrondslag - Artikel 175, lid 1, EG - Gedeelde bevoegdheid van Gemeenschap en lidstaten

(Art. 174, lid 4, EG en 175 EG)

Samenvatting

1. Het advies van het Hof krachtens artikel 300, lid 6, EG kan onder meer worden ingewonnen over vragen die betrekking hebben op de bevoegdheidsverdeling tussen de Gemeenschap en de lidstaten ter zake van de sluiting van een bepaald akkoord met derde landen.

De keuze van de juiste rechtsgrondslag is van constitutioneel belang. Daar de Gemeenschap slechts beschikt over bevoegdheden die haar zijn toegekend, moet zij een internationale overeenkomst baseren op een bepaling van het Verdrag die haar machtigt tot het goedkeuren van een dergelijke handeling. De keuze van een onjuiste rechtsgrondslag maakt derhalve de handeling tot sluiting van het akkoord zelf ongeldig en daarmee ook de instemming van de Gemeenschap om door het door haar gesloten akkoord te worden gebonden. Dit is met name het geval, wanneer het Verdrag de Gemeenschap onvoldoende bevoegdheid toekent om het akkoord in zijn geheel te ratificeren, hetgeen betekent dat de verdeling van de bevoegdheden tussen de Gemeenschap en de lidstaten om het beoogde akkoord met derde landen te sluiten moet worden onderzocht, of wanneer de juiste rechtsgrondslag voor de handeling tot sluiting van het akkoord een andere wetgevingsprocedure voorschrijft dan die welke in concreto door de gemeenschapsinstellingen is gevolgd. Ongeldigverklaring van de handeling tot sluiting van het akkoord wegens een onjuiste rechtsgrondslag van die handeling leidt zowel op communautair vlak als in de internationale rechtsorde tot complicaties die juist moeten worden voorkomen door de uitzonderlijke procedure van voorafgaand advies van het Hof, neergelegd in artikel 300, lid 6, EG.

(cf. punten 3, 5-6)

2. De handeling die machtigt tot ondertekening van een internationaal akkoord en de handeling houdende sluiting ervan, zijn twee afzonderlijke rechtshandelingen - de tweede vormt geenszins de bevestiging van de eerste - die voor de betrokken partijen verplichtingen meebrengen welke fundamenteel verschillen. Dat tegen eerstgenoemde handeling geen beroep tot nietigverklaring is ingesteld, staat dus niet in de weg aan een beroep tot nietigverklaring van de handeling tot sluiting van het beoogde akkoord, en leidt evenmin tot niet-ontvankelijkheid van een verzoek om advies over de verenigbaarheid van deze handeling met het Verdrag. Hoe dan ook is de omstandigheid dat bepaalde vragen ook aan de orde kunnen worden gesteld in het kader van andere beroepsgangen, met name in een beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 230 EG, geen argument om uit te sluiten dat het Hof vooraf om advies kan worden verzocht krachtens artikel 300, lid 6, EG.

(cf. punten 11-12)

3. De procedure van artikel 300, lid 6, EG is niet bedoeld voor het oplossen van de moeilijkheden die zouden kunnen ontstaan bij de uitvoering van een beoogd akkoord dat tot de gedeelde bevoegdheden van de Gemeenschap en de lidstaten behoort.

(cf. punt 17)

4. Wanneer het onderwerp van een internationaal akkoord deels tot de bevoegdheid van de Gemeenschap en deels tot die van de lidstaten blijkt te behoren, is een nauwe samenwerking tussen de lidstaten en de gemeenschapsinstellingen vereist, zowel in de fase van onderhandeling en sluiting als bij de uitvoering van de aangegane verbintenissen. Deze verplichting tot samenwerking vloeit voort uit het vereiste van eenheid in de internationale vertegenwoordiging van de Gemeenschap.

(cf. punt 18)

5. In het kader van het stelsel van bevoegdheden van de Gemeenschap wordt de keuze van de rechtsgrondslag voor een handeling, ook voor de handeling met het oog op de sluiting van een internationaal akkoord, niet enkel bepaald door de overtuiging van de auteur ervan, maar moet deze keuze berusten op objectieve gegevens, die voor rechterlijke toetsing vatbaar zijn. Tot die gegevens behoren met name het doel en de inhoud van de handeling. Indien bij onderzoek van een gemeenschapshandeling blijkt dat deze twee doeleinden heeft of dat sprake is van twee componenten, waarvan er een kan worden gezien als hoofddoel of voornaamste component, terwijl het andere doel of de andere component slechts bijkomend is, moet de handeling op één rechtsgrondslag gebaseerd worden, te weten die welke vereist is gezien het hoofddoel of de voornaamste component. Indien wordt aangetoond dat een handeling tegelijkertijd meer doeleinden heeft die onverbrekelijk met elkaar verbonden zijn, zonder dat de ene secundair en indirect is ten opzichte van de andere, zal die handeling bij wijze van uitzondering op de verschillende desbetreffende rechtsgrondslagen kunnen worden gebaseerd.

(cf. punten 22-23)

6. Ook indien de in het protocol van Cartagena inzake bioveiligheid neergelegde controleprocedures meestal of, althans in termen van handelswaarde, in hoofdzaak op het handelsverkeer in veranderde levende organismen worden toegepast, neemt zulks niet weg dat dit protocol gezien zijn context, doel en inhoud een instrument is dat in essentie bestemd is om risico's voor de bioveiligheid te voorkomen en niet om het handelsverkeer te bevorderen, te vergemakkelijken of te regelen. De omstandigheid dat tal van internationale handelsakkoorden meer dan één doelstelling hebben, en de ruime uitlegging van het begrip gemeenschappelijke handelspolitiek zoals die uit de rechtspraak van het Hof naar voren komt, doen niet af aan de vaststelling dat het protocol een instrument is dat hoofdzakelijk tot het milieubeleid behoort, ook al kunnen de preventieve maatregelen het handelsverkeer in veranderde levende organismen beïnvloeden.

Hieruit volgt dat de sluiting van het protocol namens de Gemeenschap op één rechtsgrondslag moet worden gebaseerd, welke specifiek betrekking heeft op het milieubeleid.

Het protocol van Cartagena stelt niet alleen .nadere regels voor de samenwerking" op het gebied van de milieubescherming vast, maar geeft met name nauwkeurige regels voor de controleprocedures op het gebied van grensoverschrijdende bewegingen, de beoordeling en de beheersing van risico's, de behandeling, het vervoer, de verpakking en de identificatie van veranderde levende organismen. Bijgevolg is artikel 175, lid 1, EG de juiste rechtsgrondslag voor de sluiting van dit protocol namens de Gemeenschap.

Overigens bestrijkt de harmonisatie op communautair vlak op het toepassingsgebied van het protocol dit gebied hoe dan ook slechts zeer ten dele, zodat de Gemeenschap en de lidstaten voor de sluiting van het protocol over een gedeelde bevoegdheid beschikken.

(cf. punten 37, 40, 42-44, 46-47)