Om een vergoeding als de onderhavige te kunnen beschouwen als een heffing van gelijke werking als een douanerecht, heeft het Hof tot dusver steeds als voorwaarde gesteld dat de vergoeding een verplicht karakter had.

De Nederlandse regering betoogt nu dat de vergoeding slechts verschuldigd is voor een vrijwillige keuring die geen wettelijke voorwaarde is voor overschrijding van de Nederlandse grens.

Zij erkent echter tevens dat, om met een redelijke kans van zekerheid de zending haar bestemming te zien bereiken, de exporteur praktisch niet buiten die verklaring kan, daar hij het verzonden produkt anders het land van invoer niet binnenkrijgt. Het mag waar zijn dat de keuring slechts op verzoek van de exporteur wordt verricht en dat de vergoeding ook verschuldigd is voor de gevraagde keuring van een partij die later door onvoorziene omstandigheden niet wordt geëxporteerd, en ten slotte dat — anders dan bij Cadsky — niet uitdrukkelijk is voorgeschreven dat de goederen de Staat van uitvoer alleen met het keuringscertificaat mogen verlaten, doch het verbod in de Staat van bestemming om goederen in te voeren, die niet zijn voorzien van de verklaring dat zij „vrij zijn bevonden van schadelijke ziekten en plagen”, komt in feite erop neer dat de partij niet zonder een dergelijke verklaring kan worden verzonden.

De Nederlandse regering erkent dit ook zelf implicite, waar zij in haar brief van 28 juni 1976 schrijft: „het is hierbij overigens irrelevant of de nationale wetgeving verplicht tot fytosanitair onderzoek bij uitvoer of dat een dergelijke controle slechts op verzoek van de exporteur plaatsvindt”. „Bepalend zijn namelijk in de eerste plaats de door het land van bestemming geëiste garanties” (punt 10 verweerschrift). De Staat van invoer zal slechts bereid zijn van de controle bij invoer af te zien en de internationale handel zo min mogelijk te belemmeren, indien die controle wordt verricht in de Staat van uitvoer. Aldus wordt die controle zoniet rechtens dan toch feitelijk verplicht. Zoals de Nederlandse regering zegt, „kan echter worden toegegeven datzo'n export (zonder certificaat) weinig zinvol zou zijn”. „Dat het keuringsstelsel in vele gevallen onmisbaar is, geldt in de eerste plaats voor de meest betrokkenen, te weten de exporteurs.”

Anderzijds zijn de vergoedingen voor fytosanitaire keuringen niet ingesteld krachtens een gemeenschapsbesluit en wordt de keuring niet op uniforme wijze verricht doch telkens naar gelang van de bijzondere eisen van de Staat van invoer. Zij voldoet dus niet aan de beide onder andere in het arrest-Bauhuis genoemde voorwaarden om een heffing te kunnen vrijstellen van het verbod van de artikelen 12 en 16 EEG-Verdrag. Zelfs al zou de keuring in Nederland plaatsvinden ter voldoening aan Nederlandse verplichtingen van hoger internationaal niveau, dan nog zijn de verplichtingen niet van communautaire aard, althans in de betrekkingen tussen Nederland en de andere Lid-Staten.

Evenmin staat vast dat de systematische keuringen bij invoer, die het internationaal Verdrag beoogde af te schaffen, in de andere Lid-Staten inderdaad zijn afgeschaft, ook al zou de handhaving ervan strijdig zijn met het gemeenschapsrecht.

De ten tijde van de instelling van het onderhavig beroep geldende gemeenschapsbepalingen voor fytosanitaire bescherming (drie richtlijnen van de Raad van 8 december 1969 betreffende de bestrijding van de wratziekte, het aardappelcystenaaltje en de San-José-schildluis, PB L 323 van 1969, blz. 1, 3 en 5) verplichten de Lid-Staten wel zekere minimummaatregelen te nemen tegen deze schadelijke organismen zelf evenals tegen de verbreiding ervan op hun grondgebied, doch zeggen niets over de mogelijkheid hiervoor vergoedingen te vragen.

De later vastgestelde richtlijn van de Raad van 21 december 1976 betreffende de beschermende maatregelen tegen het binnenbrengen op het grondgebied van de Lid-Staten van voor planten of plantaardige produkten schadelijke stoffen (PB L 26 van 31. 1. 1977, blz. 20) bepaalt in artikel 7, lid 2, dat „de Lid-Staten voorschrijven dat de in bijlage V genoemde planten, plantaardige produkten of ander materiaal, slechts op het grondgebied van een andere Lid-Staat mogen worden binnengebracht, indien zij vergezeld gaan van een overeenkomstig lid 1 afgegeven gezondheidscertificaat”.

Het gaat hier derhalve om een verplicht fytosanitair onderzoek in de Staat van uitvoer van produkten voor verkoop in andere Lid-Staten, zonder dat een heffing van vergoedingen voor dit onderzoels is voorgeschreven of toegestaan.

De Commissie heeft overigens in haar opmerkingen in de zaak-Bauhuis te kennen gegeven dat bij de bespreking van haar ontwerp-richtlijn in de Raad sommige Lid-Staten hadden geprobeerd een bepaling in te lassen om de Lid-Staten toe te staan of te dwingen vergoedingen voor keuringen bij uitvoer in het intracommunautaire handelsverkeer toe te passen, maar dat zij zich daartegen had verzet, hetgeen wellicht de reden was waarom haar ontwerp zo lang in beraad was gebleven.

Ook ten aanzien van het handelsverkeer in vers vlees van pluimvee bevat richtlijn 71/118 van de Raad (PB L 55 van 8. 3. 1971, blz. 23) geen enkele verplichting om de in die richtlijn voorgeschreven keuringen voor rekening van de handelaars te brengen.

Alleen voor de invoer van bepaalde produkten (runderen en varkens; rund- en varkensvlees) uit derde landen zegt richtlijn 72/462 van de Raad (PB L 302 van 31. 12. 1972, blz. 28) in artikel 12, lid 8, dat „alle kosten, verbonden aan de toepassing van dit artikel, ten laste komen van de verzender, de geadresseerde of hun gemachtigde zonder schadeloosstelling van staatswege”.

Zo derhalve het gemeenschapsrecht thans keuringen in het land van uitvoer voorschrijft, wil dat nog niet zeggen dat daarvoor ook vergoedingen mogen worden verlangd. Het onderscheid dat in de kostenregeling wordt gemaakt tussen intracommunautair handelsverkeer en handelsverkeer met derde landen, is gerechtvaardigd, voorzover ook voor de keuring van binnen een Staat verhandelde produkten geen vergoeding wordt verlangd.

Wij kunnen derhalve zeggen dat ten tijde van de instelling van het beroep de betrokken vergoeding een verplicht karakter had, maar dat deze verplichting uit geen enkele gemeenschapstekst voortvloeide; zij vormde bijgevolg een „eenzijdig opgelegde geldelijke last” in de zin van Uw arrest van 1 juli 1969 in de zaak Commissie tegen Italiaanse Republiek (Jurispr. blz. 193).