CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL K. ROEMER

VAN 31 OKTOBER 1972 ( 1 )

Mijnheer de President,

mijne heren Rechters,

Nu ik in deze zaak ten tweede male heb te concluderen, wil ik, om de tegenwoordige stand van zaken te schetsen, beginnen met een overzicht van het verloop der procedure sinds mijn conclusie van 4 mei 1971 (Jurisprudentie, Deel XVII, blz. 527), waarop Uw arrest van 16 juni 1971 (Jurisprudentie, Deel XVII, blz. 515) is gevolgd. Ik resumeer: in geding is een vordering ex artikel 73 van het Statuut van de ambtenaren tot uitkering van een kapitaal wegens een dodelijk ongeval, aan een ambtenaar der Gemeenschappen overkomen. Verzoekster maakt daarop voor zich en voor haar kinderen aanspraak op grond dat het stoffelijk overschot van haar echtgenoot, die amtenaar bij de Raad van Ministers der Europese Gemeenschappen was, op 1 april 1969 uit de Rhône is opgehaald, waarbij dood door verdrinking is vastgesteld. De Raad betwist de vordering, met name verwijzende naar de verzekeringsovereenkomst die hij met een aantal in verschillende landen van de Gemeenschap gevestigde maatschappijen tot dekking van het ongevallenrisico zijner ambtenaren heeft gesloten. Verzoekers hebben volgens de Raad niet het blijkens de polis vereiste bewijs geleverd dat de dood door een ongeval is veroorzaakt, zodat het verzekeringsorgaan niet tot uitkering verplicht is; de Raad meent dat alles veeleer wijst op een door verzoeksters echtgenoot begane — en in de polis niet voorziene — zelfmoord.

Nadat partijen hun standpunt uitvoerig hadden uiteengezet — schriftelijk en op 31 maart 1971 ook mondeling —, heb ik voor het eerst op 4 mei 1971 geconcludeerd. Ik wil kort memoreren dat ik in die conclusie de opvatting heb verdedigd dat de ambtenaren aan artikel 73 van het Statuut een rechtstreekse aanspraak jegens het betrokken Gemeenschapsorgaan (in casu de Raad) ontlenen, zodat de Raad verzoekster niet kan verwijzen naar verzekeringen welke hij tot dekking van het ongevallenrisico zijner ambtenaren heeft aangegaan. Voorts stond ik stil bij het begrip ongeval, bij de vraag of zelfmoord daaronder valt en bij de kwestie van de bewijslast bij zelfmoord (die volgens mij op verweerder berust). Ook achtte ik de feiten onvoldoende tot klaarheid gebracht; mijns inziens moest met name nog worden nagegaan of er inderdaad van zelfmoord mocht worden gesproken — en beide partijen hadden, meende ik, de plicht samen te werken ten einde de waarheid aan het licht te brengen —.

Uw Kamer maakte bij arrest van 16 juni 1971 mijn opvatting gedeeltelijk tot de hare en sprak uit dat het desbetreffend Gemeenschapsorgaan ingevolge artikel 73 van het Statuut rechtstreeks tot betaling kan worden aangesproken wanneer de in dit artikel voorziene voorwaarden zijn vervuld. U hebt echter ook overwogen dat de rechten en verplichtingen van de Raad en zijn personeel ten deze voortvloeien uit „artikel 73 van het Statuut te zamen met de door de Raad getekende polis”. Daaruit volgt — in overeenstemming met de praktijk — dat zelfmoord niet onder het begrip ongeval is begrepen, hetgeen medebrengt dat daaraan geen aanspraak krachtens artikel 73 kan worden ontleend. Bovendien moet ervan worden uitgegaan dat de bewijslast ten aanzien van de omstandigheden waaronder de dood is ingetreden — in voege als in artikel 8 van de polis voorzien — op de eisende partij rust. Uitkeringen zijn niet verschuldigd zolang niet wordt bewezen dat de dood anders dan door zelfmoord is ingetreden, welk bewijs evenwel als geleverd is te beschouwen wanneer „uit genoegzaam ernstige, nauwkeurige en overeenstemmende vermoedens welke niet door vermoedens in tegengestelde zin worden weersproken, kan worden afgeleid dat het voorval het karakter heeft van een ongeval”. Omdat de feiten ook volgens Uw Kamer onvoldoende tot klaarheid waren gebracht, werd voorts overwogen dat „de verwerende instelling, als het tot aanstelling bevoegd gezag, met de rechtverkrijgenden van een harer personeelsleden behoort samen te werken om de waarheid aan het licht te brengen”. Verzoekster moest dan ook volgens het dictum „de feiten, welke zij aanbiedt te bewijzen, telkens met opgave van de gebezigde bewijsmiddelen, uiterlijk op 15 juli 1971 … preciseren”, terwijl verweerder „uiterlijk op een bij beschikking van het Hof vast te stellen datum aan de instructiemaatregelen te zijnen aanzien [zou] hebben te voldoen”.

Op grond van dit arrest werd verweerder vervolgens op 1 juli 1971 uitgenodigd het persoonsdossier betreffende verzoeksters voormalige echtgenoot — en de over hem opgemaakte medische attesten — over te leggen; de Raad gaf hieraan op 22 juli en 29 juli 1971 gevolg door overlegging van het persoonsdossier en de stukken betreffende de procedure tot invalideverklaring van verzoeksters echtgenoot. — Aan de in het dictum van het arrest vervatte last heeft verzoekster na verlenging van de termijn op 20 september 1971 voldaan en daarbij tevens enkele stukken overgelegd.

Vervolgens werd verweerder bij beschikking van 20 oktober 1971 gelast de door hem te bewijzen feiten met opgave van bewijsmiddelen te preciseren en de bij de vertrouwensarts van de Ministerraad berustende „certificaten” die vóór de dood van verzoeksters echtgenoot over diens gezondheidstoestand waren opgemaakt, over te leggen. Aan eerstgenoemde verplichtingen werd op 11 december 1971 door overlegging van enige stukken en certificaten gevolg gegeven. Overlegging van de verklaring van de overleden geneesheer die jarenlang vertrouwensarts van de Raad was geweest, werd door diens ambtsopvolger met verwijzing naar het medisch beroepsgeheim geweigerd. Om dezelfde reden waren andere stukken betreffende verzoeksters echtgenoot, die de gestorven vertrouwensarts onder zijn berusting had gehad, verbrand.

Ten slotte besloot de Kamer op 20 januari 1972 een deskundige aan te wijzen die onder meer een onderzoek moest instellen naar de gezondheidstoestand van verzoeksters echtgenoot voor zijn overlijden — en naar de vraag of die gezondheidstoestand op zelfmoordneigingen duidde —. Het rapport werd op 19 april 1972 uitgebracht; ik kom daarop nog terug. Vervolgens vond op 8 juni 1972 een mondelinge behandeling plaats, waarbij de deskundige uitvoerig is gehoord, ondervraagd en met goedvinden van partijen beëdigd. Partijen konden bovendien nogmaals mondeling hun standpunt bepalen en zich er met name — in voege als door de Kamer verlangd — over uitlaten of er in casu aanleiding bestond tussen wel en niet willens en wetens begane zelfmoord te onderscheiden.

In deze stand van het geding heb ik thans op grond van dit een en ander nogmaals te concluderen en moet ik trachten een antwoord te vinden op de vragen die ten processe nog openbleven.

1. Verzoekster betoogt met name dat in de huidige stand van het geding niet iedere twijfel aan zelfmoord uitgesloten mag worden geacht, welke twijfel dan ten gunste van de verzekerde moet werken. Hiertegenover kan echter in de eerste plaats worden herinnerd aan het ten deze reeds gewezen arrest van 16 juni 1971, volgens hetwelk betrokkene moet aantonen dat de dood het rechtstreeks en uitsluitend gevolg van een ongeval is geweest. Er zijn, naar verder wordt overwogen, geen uitkeringen verschuldigd zolang niet is bewezen dat „zelfmoord als oorzaak van het overlijden is uitgesloten” (bij welke bewijslevering echter met sterke aanwijzingen kan worden volstaan). Ook al moge men deze uitspraak betreuren en menen dat voor het tegendeel goede gronden kunnen worden aangevoerd, duidelijk is nu dat verzoekster volgens de Kamer het bewijs van een ongeval heeft te leveren en dat in zoverre een non liquet in haar nadeel uitvalt. Wel echter kan men, geheel afgezien van de bewijslastkwestie, de vraag of van zelfmoord van verzoeksters voormalige echtgenoot kan worden gesproken, als door het deskundigenbericht voldoende opgehelderd beschouwen. De deskundige laat er namelijk geen twijfel over bestaan dat er belangrijke aanwijzingen voor zelfmoord aanwezig zijn. Ten verhore heeft hij zulks in die zin gepreciseerd dat zelfmoord „hautement probable” voorkomt en voorts van een „probabilité très haute” gesproken. Gezien alle ten deze afgelegde verklaringen betreffende de ziekte van de overledene — die ik te delicaat acht om ze hier thans te herhalen — en genoemde wetenschappelijke inzichten, zou ik mij aan het oordeel van deze deskundige willen houden. Tegenover dit medisch rapport faalt ook een beroep op de omstandigheid dat de geneeskundige verklaring betreffende verzoeksters echtgenoot niet door de deskundige kon worden ingezien en dat de authentieke documenten van de gestorven vertrouwensarts van de Raad betreffende verzoeksters echtgenoot om met het medisch beroepsgeheim verband houdende redenen waren vernietigd. Immers, de Raad heeft stukken die hij onder zijn berusting had, „certificaten” in verzegelde omslag aan de deskundige ter beschikking gesteld; de deskundige heeft daarvan ook kennis genomen en de stukken vervolgens onder couvert ter griffie ingeleverd. Voorts heeft hij, naar hij ten processe en aan partijen schriftelijk en mondeling gedetailleerd heeft uiteengezet, naarstig inlichtingen ingewonnen bij gerenommeerde specialisten te Lyon, die verzoeksters echtgenoot van advies hadden gediend en hem hadden behandeld. Ook wanneer men een en ander kritisch beziet, moet voorts worden vastgesteld dat de rapporteur klaarheid heeft geschapen inzake enige punten van twijfel die hun oorsprong vonden in de schriftelijke verklaring van de specialist dr. D. te Lyon, volgens wie een ongeval onaannemelijk moest worden geacht. Ik verwijs daartoe naar het zakelijke en kundige exposé van de rapporteur, dat ik niet in bijzonderheden zal herhalen. Irrelevant voor de bewijslevering is de aan verzoekster toegezonden en ook aan de rapporteur overgelegde opgave betreffende een door de politie te Lyon gehoorde getuige die volgens een op het hoofdbureau aldaar berustend proces-verbaal zou hebben verklaard dat er op 1 april 1969 des avonds een manspersoon in de Rhône zou zijn gesprongen. Het doet niet ter zake of een dergelijke melding in een officieel proces-verbaal is opgenomen en of zulk een verklaring op feitelijke waarneming berust of niet. Verzoekster heeft ter ontzenuwing bepaalde feitelijke argumenten voorgedragen die wij kunnen aanvaarden, zodat dit punt verder buiten beschouwing kan blijven. De rapporteur heeft ook aangetoond dat hij van mededelingen betreffende dit proces-verbaal geen gebruik heeft gemaakt. Gezien de wijze waarop de deskundige de voorhanden gegevens heeft onderzocht, moeten wij het er derhalve voor houden dat hij voor zijn wetenschappelijk oordeel over voldoende materiaal heeft kunnen beschikken. Dit oordeel is volgens verzoekster ook aanvechtbaar casu quo onvolledig op grond van een aantal andere door haar genoemde en te bewijzen aangeboden feiten, die ik echter niet relevant acht. Om dezelfde reden is de Kamer blijkbaar aan dit gedeelte van verzoeksters betoog voorbijgegaan en heeft zij meer waarde gehecht aan het degelijker en veelomvattende bewijs dat aan het rapport van de deskundige kon worden ontleend. Mijn oordeel over het bewijsmateriaal resumerend, zou ik willen zeggen dat de deskundige door zijn feitelijk betoog en de conclusies welke hij daaraan op grond van wetenschappelijke statistische gegevens als specialist verbindt, aan de verschillende feiten en aanwijzingen de juiste waarde heeft toegekend en tot een verantwoord oordeel is gekomen. Daarom moet het er, ook al zou wat de zelfmoord betreft de bewijslast op verweerder berusten, voor worden gehouden dat de Raad voor de waarschijnlijkheid van zijn opvatting voldoende bewijs heeft aangedragen. Men bedenke dat de hierbedoelde feiten niet met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid behoeven te worden vastgesteld, doch dat het voldoende is wanneer belangrijke aanwijzingen een grote mate van waarschijnlijkheid opleveren (zie Prölss-Martin, Kommentar zum Versicherungsvertragsgesetz, Anmerkungen zu § 180 a; De Page, Traité de droit civil beige, deel 3, 2, nr. 731). Wij dienen er dus met de rapporteur van uit te gaan dat verzoeksters echtgenoot door zelfmoord om het leven gekomen is. Desondanks blijft het de vraag of de vordering op grond van Uw interlocutoir arrest van 16 juli 1971 krachtens artikel 73 van het Statuut moet worden afgewezen. Weliswaar wordt in dit arrest overwogen dat de contractuele uitsluiting van zelfmoord, welke immers niet het karakter van ongeval heeft, aansluit op de algemeen gevolgde praktijk ( 2 ) en met de bewoordingen van artikel 73 verenigbaar is, zodat dit cas geen recht op de in artikel 73 gewaarborgde uitkeringen doet ontstaan, zodat het ook alleszins logisch voorkomt wanneer verweerder op grond van de uitkomsten van het onderzoek van de deskundige tot afwijzing van de vordering concludeert. Voor de Ministerraad is daarbij alleen doorslaggevend dat de echtgenoot van verzoekster zichzelf het leven heeft benomen. Toch is dit betoog rechtens hoogst aanvechtbaar, omdat het met betrekking tot de schadeveroorzakende gebeurtenis een belangrijke factor buiten beschouwing laat. Wie met de deskundige van de zelfmoordhypothese wil uitgaan, moet ook diens overtuiging eerbiedigen dat de overledene het slachtoffer is geworden van een niet willens en wetens begane zelfmoord die zijn verklaring vindt in een pathologische toestand, in een geestesziekte. Het moet worden erkend dat deze causaliteitsfactor in het eerste arrest niet in aanmerking werd genomen. Dit verklaart ook dat Uw Hof vóór de laatste mondelinge behandeling partijen heeft uitgenodigd haar standpunt te bepalen met betrekking tot de vraag of het maken van een „distinction entre un suicide conscient ou volontaire et un suicide inconscient ou involontaire” tot de oplossing van het geschil zou kunnen bijdragen. Wij moeten dus nagaan of bij een niet willens en wetens begane zelfmoord, waarbij betrokkene niet overeenkomstig zijn inzicht zijn wil heeft kunnen bepalen, die uitkeringsplicht ex artikel 73 van het Statuut komt te vervallen dan wel of er dan sprake is van een ongeval in de zin van de statutaire voorschriften betreffende de sociale zekerheid. Artikel 73 van het Statuut zegt: „1. Volgens een door de instellingen der Gemeenschappen in onderlinge overeenstemming en na advies van het Comité voor het Statuut vastgestelde regeling is de ambtenaar met ingang van de dag zijner indiensttreding verzekerd … In deze regeling wordt bepaald welke risico's niet zijn gedekt.” De Raad heeft zulk een regeling nimmer vastgesteld, zodat de bepalingen betreffende de sociale zekerheid der ambtenaren onvolledig zijn gebleven. Desondanks verdedigt de Raad met betrekking tot de kernvraag in dit geding het standpunt dat niet willens en wetens begane zelfmoord niet als ongeval is te beschouwen. Het hierbedoelde onderscheid speelt alleen een rol in de levensverzekering; in de ongevallenverzekering hoogstens wanneer de niet willens en wetens begane zelfmoord het gevolg van een ongeval is geweest. De ongevallenverzekering gaat overigens uit van de principiële onderscheiding tussen ongeval en ziekte. Als ongeval wordt slechts beschouwd een van buiten komende en van de toestand van het slachtoffer onafhankelijke oorzaak, terwijl endogene pathologische ontwikkelingen onder de term ziekte vallen en in geen geval als ongeval mogen worden beschouwd. Dienovereenkomstig vallen volgens de uitdrukkelijke bepaling van artikel 4 der door de Raad ondertekende polis geestesziekten niet onder de verzekering. Verzoekster bestrijdt dit betoog met klem. Ten gunste van haar stelling dat „onvrijwillige” zelfmoord als een ongeval moet worden beschouwd, is haars inziens vooral van belang hoe dit geval in het sociale verzekeringsrecht wordt behandeld. Voorts meent zij erop te moeten wijzen dat in het levensverzekeringsrecht de uitkeringsplicht van de verzekeraar in dit geval normaliter niet vervalt en dat in de Lid-Staten de tendens aan den dag treedt de beginselen van het ongevallenverzekeringsrecht aan die van het levensverzekeringsrecht aan te passen. Tegen het standpunt van verzoekster kan worden ingebracht dat de redenering van de Raad een sluitende indruk maakt. Toch zijn er een aantal overwegingen die uiteindelijk tegen de uitkomsten van de Raad een ten gunste van verzoeksters standpunt pleiten. Met verzoekster acht ik van wezenlijk belang dat in het eerste arrest van Uw Kamer niet zonder meer naar de door de Raad gesloten privaatrechtelijke verzekeringsovereenkomst — met zijn definities en restricties — wordt verwezen, doch overwogen dat artikel 73 te zamen met de verzekeringsovereenkomst de rechten en verplichtingen van de instelling en haar personeelsleden bepaalt. De praktijk der particuliere commerciële verzekeraars — en de daaraan te ontlenen aanwijzingen — moet dus worden afgewogen tegen de omstandigheid dat artikel 73 deel uitmaakt van het sociaal verzekeringsrecht van de Gemeenschap, van het — publiekrechtelijke — ambtenarenrecht, zodat de eigenwettelijkheid van deze materie, en derhalve vooral ook de plichten van de overheid jegens haar personeel, in aanmerking moeten worden genomen. Stellig verliezen, in dit licht bezien, de consequenties die men aan de praktijk van de ongevallenverzekeraars zou willen ontlenen — geen aansprakelijkheid bij „onvrijwillige” zelfmoord — hun absolutt belang, terwijl twee andere gezichtspunten van grote betekenis worden, te weten het feit dat soms in de landen van de Gemeenschap „onvrijwillige” zelfmoord rechtens, ook in de ongevallenverzekering, als ongeval wordt beschouwd, alsook het feit dat op het gebied der arbeidsongevallen (en daarmede van het sociale verzekeringsrecht) en dienstongevallen een zelfde gedragslijn wordt gevolgd. Wat dit eerste punt betreft zij gewezen op vonnissen van de Vrederechter te Brussel van 16 februari 1969, Répertoire pratique du droit beige, Assurances terrestres nr. 321 en van de Rechtbank van Koophandel te Brussel van 10 november 1938, Pasicrisie 42 II 25, van het Tribunal de grande instance de la Seine van 20 juni 1961, Dalloz 1961, blz. 600, van de Rechtbank te Rotterdam van 30 maart 1954, N.J. 55, 216, op een artikel van Donati in Trattato del diritto delle assicurazioni private II nr. 308, beschouwingen van Picard en Besson in Les Assurances terrestres en droit français, 3e druk, I, nr. 444 en — voor wie ook met het Zwitserse recht te rade wil gaan — op Viret, Le suicide de l'assuré dans l'assurance sur la vie et dans 1'assurance privée contre les accidents, 1960, blz. 4385. — Voor het tweede punt verwijs ik naar Plog-Wiedow, Kommentar zum Bundesbeamtengesetz, Anmerkungen zu § 135, Groeneveld en Stemberg, De Ow 1921, blz. 104, Yves Saint-Jour, Le suicide dans le droit de la sécurité sociale, Recueil Dalloz Sirey 1970, Chronique blz. 93, en naar een vonnis van de Centrale Raad van Beroep van 27 februari 1946. In dit verband kunnen ook de beschouwingen van belang zijn die verzoekster heeft gewijd aan het feit dat in het ongevallenverzekeringsrecht meer en meer van dezelfde beginselen wordt uitgegaan als in het levensverzekeringsrecht, dat de verzekeraar bij „onvrijwillige” zelfmoord normaliter niet van zijn plicht tot uitkering ontslaat (ik verwijs in zoverre naar Fredericq, Handboek van Belgisch Handelsrecht 1963, nr. 1320, Picard en Besson t.a.p. en de rechtspraak van het Italiaanse Hooggerechtshof, geciteerd in Assicurazioni contro i danni, blz. 1169). Doch vooral het door verzoekster overgelegde juridische advies van professor Reichert-Facilides, hoogleraar aan de universiteit te Innsbruck, leverde indrukwekkende argumenten ten gunste van haar stelling op. In een doorwrocht rechtsvergelijkend onderzoek — zoals dat bij gebreke van nauwkeurige gemeenschapsrechtelijke definities met het oog op betrouwbare uitkomsten steeds is aan te bevelen — toont deze geleerde aan dat de particuliere ongevallenverzekering slechts in één Lid-Staat, namelijk in de Bondsrepubliek Duitsland, geregeld is — en buiten de Gemeenschap ook in Zwitserland —. Hij noemt dan § 181 van het Duitse Versicherungsvertragsgesetz in de redaktie van 1967, waarin de verzekeraar van de verplichting tot uitkering ten duidelijkste alleen wordt vrijgesteld wanneer betrokkene het ongeval willens en wetens heeft veroorzaakt. Omdat zulks impliceert dat het feit de dader kon worden toegerekend, dat hij zijn wil vrijelijk heeft kunnen bepalen, dat hij volledig in het bezit van zijn geestvermogens — en derhalve niet ontoerekeningsvatbaar — was, zou derhalve niet willens en wetens begane zelfmoord tenminste voor de wettelijke regeling als ongeval moeten worden beschouwd. — Voorts toont deze in het verzekeringsrecht gespecialiseerde hoogleraar aan, dat ook in de literatuur in den regel definities worden gebruikt welke op „onvrijwilligheid” wijzen, zodat de term ongeval mede de niet willens en wetens begane zelfmoord omvat. Weliswaar moet de rapporteur anderzijds toegeven dat in de ongevallenverzekeringspraktijk zelden alleen de willens en wetens begane zelfmoord wordt uitgesloten en schadeclaims veelal worden afgewezen wanneer de oorzaak in stoornis der geestvermogens is gelegen; doch hiertegenover vraag ik bijzondere aandacht voor zijn betoog dat bij rechtsvergelijkend onderzoek alleen langs appreciatieve weg bruikbare inzichten worden verkregen. Met name gaat het volgens professor Reichert niet aan wettenrecht en aan particuliere overeenkomsten ontleend recht als gelijkwaardig te behandelen; de waarde van het wettenrecht is, als model voor de verdere rechtsvorming, niet met die van het overeenkomstenrecht te vergelijken. Vooral dient te worden gelet op de bijzonderheden van de rechtsmaterie in welker leemten men langs rechtsvergelijkende weg wenst te voorzien. In casu dient derhalve allereerst te worden bedacht dat het hier gaat om een publiekrechtelijke regeling in het kader der van overheidswege aan al het personeel der Gemeeschappen bij ongeval geboden zekerheid, waarbij de instelling — als overheid — de desbetreffende uitkering „waarborgt” (zo letterlijk artikel 73, lid 2). Door deze juridische opzet heeft men aan de belangen van de betrokken ambtenaar meer gewicht willen toekennen dan in het kader van de particuliere commerciële ongevallenverzekeringsovereenkomsten mogelijk geweest ware. Bovendien ontbreken, wat artikel 73 van het Statuut betreft, de typisch verzekeringstechnische gronden om de niet willens en wetens begane zelfmoord niet als ongeval te beschouwen. In de particuliere verzekeringspraktijk berust deze uitsluiting alleen op de overweging dat binnen de beperkte kring der dodelijke ongevallen het aantal sterfgevallen als gevolg van een buitengewone oorzaak een hoger percentage kan bereiken dan in de levensverzekering. Met andere woorden, deze uitsluiting berust op relatieve frequentie; om aan de resultaten der verzekeringswiskunde geen afbreuk te doen heeft men een toeloop van „slechte risico's'” willen vermijden. Dit verzekeringstechnisch aspect is in het ambtenarenrecht te verwaarlozen. Wenden de particuliere verzekeraars zich tot onbekenden die tot een niet-overzienbare kring van personen behoren, de zorgvuldige selectie waaraan het personeel zich heeft te onderwerpen voordat het de uit het Statuut voortvloeiende rechten verwerft, leidt tot een geringer ongevallenrisico en vermindert met name de kans dat iemand zich niet willens en wetens het leven beneemt. In dit verband zij niet slechts op het geneeskundig onderzoek bij aanstelling, doch ook op de geregelde medische controle van het personeel door de vertrouwensartsen der instellingen gewezen. Daarom mag worden aangenomen dat het geval dat een personeelslid zichzelf dwangmatig het leven beneemt, een zeldzame uitzondering oplevert, zodat dit risico door de overheid bij haar globale calculatie mag worden verwaarloosd. Feitelijke en juridische overwegingen voeren mij dus tot het volgende resultaat: niet willens en wetens begane zelfmoord moet worden beschouwd als een ongeval in de zin van het Statuut der Gemeenschappen. Aan hiertegen mogelijkerwijs in te brengen bezwaren mag in het belang van de ambtenaren en hun nabestaanden in ieder geval maar weinig betekenis worden toegekend zolang het Statuut niet een nauwkeurige regeling geeft — waarbij het ongevallenrisico in bepaalde gevallen duidelijk wordt uitgesloten —, te meer waar ook in de onderlinge verzekering voor het personeel van het Franse Ministerie van Justitie geschiedt, volgens welke niet willens en wetens begane zelfmoord in ieder geval onder de verzekering valt — evenals trouwens iedere zelfmoord na verloop van een bepaalde verzekeringsduur —. Op grond van de uitkomsten van het onderzoek van de door het Hof van Justitie aangewezen medische deskundige, die het hoogstwaarschijnlijk acht dat verzoeksters voormalige echtgenoot als gevolg van een ziekelijke ontwikkeling van zijn persoonlijkheid zelfmoord heeft begaan zonder daartoe zijn wil vrijelijk te hebben kunnen bepalen, en met overneming van de stelling dat ook zulk een gang van zaken, althans onder de in casu geldende zakelijke en persoonlijke voorwaarden, als ongeval in de zin van artikel 73 is te beschouwen, kom ik tot de conclusie dat verzoekster en de door haar vertegenwoordigde kinderen een aanspraak aan genoemde bepaling van het Statuut mogen ontlenen. Het beroep moet derhalve worden toegewezen met veroordeling van de Raad om, in voege als gevorderd, het in artikel 73, lid 2, a, van het Statuut bedoelde kapitaal uit te keren. Dit houdt in dat de Raad ook in de kosten van het geding moet worden verwezen.

( 1 ) Vertaald uit het Duits.

( 2 ) Bedoeld is de praktijk der verzekeringsmaatschappijen, zoals die behoudens contraire nationale wettelijke regelingen in de polis-clausules tot uitdrukking komt.