Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Landbouw — Gemeenschappelijke ordening der markten — Pluimveevlees — Nationaal stelsel van verplichte verzekering tegen risico's van natuurevenementen — Toelaatbaarheid — Voorwaarden — (Verordening nr. 2777/75 van de Raad)

2. Fiscale bepalingen — Binnenlandse belastingen — Parafiscale heffing die op uniforme wijze wordt toegepast op gehele nationale productie in bepaalde sector ter financiering van uniforme bescherming tegen risico's van natuurevenementen — Kwalificatie als heffing van gelijke werking als douanerecht — Daarvan uitgesloten — Toepasselijkheid van artikel 95 van Verdrag (thans, na wijziging, artikel 90 EG) — Daarvan uitgesloten — [EG-Verdrag, art. 9, 12 en 95 (thans, na wijziging, art. 23 EG, 25 EG en 90 EG) en art. 16 (ingetrokken bij het Verdrag van Amsterdam)]

3. Vrij verrichten van diensten — Diensten — Begrip — Verrichtingen uit hoofde van stelsel van verplichte verzekering — Daarvan uitgesloten — Voorwaarden — [EG-Verdrag, art. 59 (thans, na wijziging, art. 49 EG) en art. 60 (thans art. 50 EG)]

4. Mededinging — Gemeenschapsregels — Onderneming — Begrip — Orgaan belast met beheer van stelsel van verplichte verzekering — Daarvan uitgesloten — Voorwaarden — [EG-Verdrag, art. 92 (thans, na wijziging, art. 87 EG)]

Samenvatting

1. Tegen het beginsel van een stelsel van verplichte verzekering van landbouwbedrijven tegen risico's van natuurevenementen bestaat geen bezwaar vanuit het oogpunt van de eisen van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector slachtpluimvee. De doelstelling van dit stelsel, namelijk de bescherming van landbouwbedrijven tegen risico's van natuurevenementen, vertoont immers geen enkel raakpunt met de specifieke doelstellingen van deze gemeenschappelijke marktordening. Zij wordt evenwel gedekt door de doelstellingen van het gemeenschappelijke landbouwbeleid ─ waarnaar overigens in artikel 20 van verordening nr. 2777/75 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector slachtpluimvee wordt verwezen ─, in het bijzonder de in artikel 39, lid 1, sub a en b, van het Verdrag (thans artikel 33, lid 1, sub a en b, EG) vermelde doelstellingen.

Het kan echter niet worden uitgesloten dat de financiële last die uit de verplichte bijdrage voor dit verzekeringsstelsel voortvloeit, het intracommunautaire handelsverkeer belemmert. Het staat aan de nationale rechter om te beoordelen of er op de betrokken markten aanwijzingen bestaan dat de bijdrage inderdaad een dergelijk effect heeft. Het relatief lage tarief van de bijdrage en de omstandigheid dat de eruit voortvloeiende last ─ althans tot op zekere hoogte ─ wordt gecompenseerd door de dienstverrichtingen uit hoofde van de verplichte verzekering in geval van schade, alsmede de omstandigheid dat de marktdeelnemers zich dankzij deze verzekering niet via particuliere verzekeraars ─ voorzover een dergelijke verzekering beschikbaar zou zijn ─ of op een andere wijze tegen deze risico's hoeven te beschermen, zijn aanwijzingen voor het neutrale effect van de bijdrage in het handelsverkeer, terwijl de onbepaalde duur van de bijdrage het tegenovergestelde lijkt aan te tonen.

cf. punten 23-24, 28-33, dictum 1

2. Een bijdrage die deel uitmaakt van een algemeen belastingstelsel dat in beginsel op eenvormige wijze, met name wat het tarief en het belastbare feit betreft, alleen voor de nationale landbouwproducten geldt, ongeacht of deze voor de binnenlandse markt of voor de uitvoer bestemd zijn, en dat dient ter financiering van een openbare instelling die belast is met de preventie en vergoeding van schade voor de nationale landbouwbedrijven ten gevolge van natuurevenementen, wordt niet uitsluitend geheven op grond van de grensoverschrijding als zodanig, en kan dus niet als een heffing van gelijke werking als een uitvoerrecht in de zin van de artikelen 9 en 12 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikelen 23 EG en 25 EG) en artikel 16 van het Verdrag (ingetrokken bij het Verdrag van Amsterdam) worden aangemerkt. Een dergelijke bijdrage valt evenmin binnen de werkingssfeer van artikel 95 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 90 EG), aangezien de uitvoer van het belaste product niet het belastbare feit vormt, de bijdrage niet als discriminerend kan worden beschouwd aangezien zij op uniforme wijze van toepassing is op de nationale landbouwproductie die op de binnenlandse markt wordt verwerkt en verkocht en op de productie die voor de uitvoer bestemd is, en de opbrengst ervan op eenvormige wijze alle landbouwbedrijven ten goede komt.

cf. punten 41-43, 46-47, dictum 2

3. Het begrip "diensten" in de zin van artikel 60 van het Verdrag (thans artikel 50 EG) doelt op dienstverrichtingen welke gewoonlijk tegen vergoeding geschieden. Het wezenlijke kenmerk van de vergoeding bestaat hierin, dat zij de economische tegenprestatie voor de betrokken dienst vormt, welke tegenprestatie gewoonlijk door de dienstverrichter en degene te wiens behoeve de dienst wordt verricht, in onderling overleg wordt vastgesteld.

Bijgevolg kunnen diensten uit hoofde van een stelsel van verplichte verzekering van landbouwers tegen risico's van natuurevenementen niet als diensten in de zin van de artikelen 59 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 49 EG) en 60 van het Verdrag worden aangemerkt, wanneer de bijdrage van de verzekerden in wezen een door de wetgever opgelegde last is die door de belastingdienst wordt geïnd, en de bijzonderheden van deze last, met inbegrip van het tarief ervan, eveneens door de wetgever worden vastgesteld. Deze dienstverrichtingen vallen dus niet binnen de werkingssfeer van richtlijn 73/239 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toegang tot het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche, en de uitoefening daarvan, aangezien deze werkingssfeer, wat het begrip diensten betreft, niet ruimer is dan die van de artikelen 59 en 60 van het Verdrag.

Voorzover dit stelsel van verplichte verzekering echter verzekerbare risico's van natuurevenementen dekt, kan het een belemmering vormen voor het vrij verrichten van diensten in de zin van bovengenoemde verdragsartikelen door in andere lidstaten gevestigde verzekeringsmaatschappijen die met betrekking tot voornoemde risico's diensten willen aanbieden. De verwijzende rechter dient na te gaan of dit stelsel metterdaad gerechtvaardigd is op grond van doelstellingen van sociaal beleid, en met name dient hij te onderzoeken of de omvang van de door de verplichte verzekering geboden dekking evenredig is aan deze doelstellingen.

cf. punten 54-55, 57, 59-60, 63, 73-74, dictum 3

4. Het sociale doel van een stelsel van verplichte verzekering is op zich niet voldoende om uit te sluiten dat de activiteit van de verzekeringsinstelling wordt aangemerkt als economische activiteit in de zin van de verdragsbepalingen betreffende het mededingingsrecht. Wanneer de prestaties en de bijdrage ─ de twee wezenlijke bestanddelen van het stelsel ─ evenwel door de nationale wetgever worden vastgesteld, is bedoelde verzekeringsactiviteit geen economische activiteit in de zin van de verdragsbepalingen betreffende het mededingingsrecht en is voormelde verzekeringsinstelling in het bijzonder geen onderneming in de zin van artikel 92 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87 EG).

cf. punten 77-79, 88, dictum 4