Alle partijen bij de procedure gaan er hierbij terecht van uit, dat de richtlijn, naar de letter van de in artikel 1, lid 1, sub a, gegeven definitie van collectief ontslag, enkel van toepassing is bij ontslag door een werkgever (Entlassungen die ein Arbeitgeber vornimmt; afskedigelser, som foretages af en arbejdsgiver; licenciements effectués par un employeur; ogni licenziamento effettuato da un datore di lavoro; dismissals effected by an employer). Dienvolgens bevat de richtlijn dan ook in eerste instantie verplichtingen voor de werkgever. Volgens artikel 2 moeten vóór een collectief ontslag de werknemersvertegenwoordigers worden geraadpleegd, en volgens artikel 3 moet elk plan voor collectief ontslag schriftelijk ter kennis worden gebracht van de bevoegde overheidsinstantie.

De richtlijn bepaalt daarnaast nergens uitdrukkelijk, dat een opzegging van de arbeidsverhouding door de werknemers in bepaalde gevallen moet worden gelijkgesteld met een ontslag door de werkgever.

Maar daarmee is nog geen antwoord gegeven op de vraag of, zoals de Specialarbejderforbund meent, het doel van de richtlijn, in afwijking van de letter, verlangt dat in omstandigheden als de onderhavige opzegging van de arbeidsverhouding door de werknemers gelijk wordt gesteld met ontslag door de werkgever. Volgens de vakbond zou de richtlijn haar verklaarde doel — de werknemers meer bescherming bieden in geval van collectief ontslag — missen wanneer in een geval als het onderhavige, waarin de doorbetaling van de lonen wegens de beëindiging van de betalingen niet langer gegarandeerd is, de opzegging door de werknemers niet gelijk zou worden gesteld met ontslag door de werkgever.

Deze teleologische uitlegging gaat mijns inziens echter uit van een ratio die in deze vorm niet aan de richtlijn ten gronde ligt. De richtlijn beoogt immers niet de sociale positie van de werknemers in geval van liquiditeitsproblemen van een bedrijf veilig te stellen, doch wil blijkens de considerans de werknemers enkel bij collectief ontslag meer bescherming bieden tegen eenzijdig optreden van de werkgever. Zoals uit artikel 2 van de richtlijn blijkt, moet de voorafgaande raadpleging van de werknemersvertegenwoordigers ertoe bijdragen, collectieve ontslagen te voorkomen of in aantal te verminderen en de gevolgen ervan te verzachten. De in de artikelen 3 en 4 van de richtlijn neergelegde verplichting tot mededeling van plannen voor collectief ontslag moet de bevoegde overheidsinstantie in staat stellen, tijdig oplossingen te zoeken voor de problemen die het voorgenomen collectieve ontslag meebrengt.

Zoals echter ook de intervenient in de hoofdgedingen en de Commissie aanvoeren, zal dit doel op zijn minst moeilijker, zo niet volstrekt onmogelijk te bereiken zijn, wanneer een eenzijdige opzegging van de arbeidsverhouding door de werknemers op grond dat de werkgever de boedelrechter heeft meegedeeld dat hij heeft opgehouden te betalen, gelijk zou worden gesteld met ontslag door de werkgever. Dan zouden de werknemers het immers in de hand hebben om ook tegen de bedoeling van de werkgever in, een collectief ontslag uit te lokken, zonder dat de werkgever in staat is de hem door de richtlijn opgelegde verplichting tot raadpleging en mededeling na te komen. Hierdoor zou juist het tegendeel worden bereikt van wat de richtlijn beoogt, namelijk voorkoming of beperking van collectieve ontslagen door tijdige raadpleging respectievelijk inschakeling van de bevoegde overheidsinstanties. Zou men de richtlijn collectief ontslag ook toepassen in gevallen als de onderhavige, dan zouden tenslotte alleen de werknemers naar eigen believen de voorwaarden kunnen scheppen voor het ontstaan van de in het nationale recht voorziene aanspraak op schadeloosstelling.

Niet in de laatste plaats zou door de toepassing van de richtlijn in een geval als het onderhavige, ook het doel van de mededeling aan de boedelrechter over de stopzetting van de betalingen in gevaar kunnen komen. Die mededeling is kennelijk bedoeld om de aan een faillissement verbonden gevolgen zoveel mogelijk te voorkomen. De toepassing van de bepalingen inzake collectief ontslag in een dergelijk geval zou echter juist een geschikt middel zijn om de liquidatie van een onderneming te versnellen.

Ik kom derhalve tot de slotsom, dat ook de ratio van de richtlijn collectief ontslag niet ertoe dwingt om ze, tegen de ondubbelzinnige en duidelijke tekst van de richtlijn in, toe te passen op de opzegging van de arbeidsverhouding door de werknemers in de hier geschetste omstandigheden. Of de vraag, zoals de Commissie meent, eventueel anders zou moeten worden beantwoord indien de werkgever, zonder zich serieus in te zetten voor de voortzetting van het bedrijf, de werknemers had gedwongen ontslag te nemen, teneinde zich aan de verplichtingen van de richtlijn te onttrekken, behoeft in casu niet te worden onderzocht, daar de verwijzingsbeschikking geen aanknopingspunten biedt voor een dergelijke veronderstelling.