Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

++++

1. Prejudiciële vragen ° Bevoegdheid van Hof ° Grenzen ° Kennelijk irrelevante vraag ° Onderzoek van verenigbaarheid van nationale maatregel met gemeenschapsrecht

(EEG-Verdrag, art. 177)

2. Fiscale bepalingen ° Harmonisatie van wetgevingen ° Omzetbelasting ° Gemeenschappelijk stelsel van belasting over toegevoegde waarde ° Aftrek van voorbelasting ° Belastingheffing over ingevoerd produkt uitsluitend in eerste handelsfase en over prijs in die fase ° Schending van bepalingen betreffende aftrekbaarheid en maatstaf van heffing ° Ontoelaatbaarheid ° Mogelijkheid voor particulieren om zich op desbetreffende bepalingen te beroepen

(Richtlijnen van de Raad 67/228, art. 2, en 77/388, art. 2, 11 en 17)

3. Fiscale bepalingen ° Harmonisatie van wetgevingen ° Omzetbelasting ° Gemeenschappelijk stelsel van belasting over toegevoegde waarde ° Richtlijn 77/388 ° Afwijkende nationale maatregelen ° Voorwaarden voor toelaatbaarheid

(Richtlijn 77/388 van de Raad, art. 27)

4. Fiscale bepalingen ° Harmonisatie van wetgevingen ° Omzetbelasting ° Gemeenschappelijk stelsel van belasting over toegevoegde waarde ° Vrijstellingen voorzien in Zesde richtlijn ° Dienstverrichtingen betreffende invoer van goederen ° Vrijstelling van alle diensten van vervoer en opslag van ingevoerde aardolieprodukten ° Ontoelaatbaarheid

(Richtlijn 77/388 van de Raad, art. 11, B, lid 3, sub b, 14, lid 1, sub i, en 17)

5. Prejudiciële vragen ° Uitlegging ° Werking in tijd van arresten houdende uitlegging ° Heffing van belasting over toegevoegde waarde op basis van nationale regeling die is vastgesteld in strijd met Zesde richtlijn ° Terugbetaling met terugwerkende kracht ° Modaliteiten ° Toepassing van nationaal recht ° Grenzen

(EEG-Verdrag, art. 177; richtlijn 77/388 van de Raad)

Samenvatting

1. In het kader van de prejudiciële procedure van artikel 177 van het Verdrag is het uitsluitend een zaak van de nationale rechter aan wie het geschil is voorgelegd en die de verantwoordelijkheid draagt voor de te geven rechterlijke beslissing om, gelet op de bijzonderheden van elk geval, te oordelen over de noodzaak van een prejudiciële beslissing voor het wijzen van zijn vonnis alsmede over de relevantie van de vragen die hij aan het Hof voorlegt. Een verzoek van een nationale rechter kan slechts worden afgewezen, wanneer duidelijk blijkt, dat de door die rechter gestelde vraag over de uitlegging van het gemeenschapsrecht of de geldigheid van een communautair voorschrift geen verband houdt met een reëel geschil of met het voorwerp van het hoofdgeding.

Het Hof is overigens niet bevoegd om in het kader van de procedure van artikel 177 uitspraak te doen over de verenigbaarheid van een nationale maatregel met het gemeenschapsrecht.

2. De artikelen 2, 11 en 17 van de Zesde richtlijn moeten aldus worden uitgelegd, dat zij zich verzetten tegen een nationale regeling die, bij gebreke van een machtiging overeenkomstig artikel 27 van die richtlijn, de invoer van verbruiksklare aardolieprodukten onderwerpt aan BTW, berekend op grond van een basisprijs die verschilt van die bedoeld in artikel 11, en die de handelaars in de sector aardolieprodukten vrijstelt van de verplichting aangiften in te dienen, en hen aldus het recht ontneemt de BTW af te trekken die rechtstreeks drukt op de transacties in eerdere handelsfasen.

Volgens het fundamenteel beginsel van het BTW-stelsel, dat is neergelegd in de artikelen 2 van de Eerste en van de Zesde richtlijn, is namelijk bij elke transactie inzake produktie of distributie BTW verschuldigd onder aftrek van de BTW waarmee de verrichtingen in eerdere handelsfasen rechtstreeks waren belast.

Wat de levering van goederen betreft, strekt artikel 11 van de Zesde richtlijn er meer in het bijzonder toe, in elke handelsfase de toepassing van de BTW te verzekeren op de prijs of de waarde van de goederen in deze fase, en staat het dus in de weg aan de toepassing van een belastingregeling waarbij de BTW één enkele keer wordt geheven, over de prijs in de eerste handelsfase.

Het recht op aftrek waarin de artikelen 17 en volgende van de Zesde richtlijn voorzien, maakt integrerend deel uit van de BTW-regeling, en kan in beginsel niet worden beperkt. Dit recht wordt onmiddellijk uitgeoefend voor alle belasting die op de in de eerdere stadia verrichte handelingen heeft gedrukt. Het heeft gevolgen voor de hoogte van de belastingdruk en moet in alle Lid-Staten op dezelfde wijze worden toegepast, zodat afwijkingen slechts zijn toegestaan in de gevallen die uitdrukkelijk in de richtlijn zijn voorzien.

In de artikelen 11, A, lid 1, en B, leden 1 en 2, en 17, leden 1 en 2, is nauwkeurig vermeld welke de modaliteiten zijn voor de vaststelling van de maatstaf van heffing, respectievelijk de voorwaarden voor het ontstaan en de omvang van het recht op aftrek. Deze bepalingen laten de Lid-Staten geen enkele beoordelingsmarge bij de toepassing ervan. Zij kennen de particulieren rechten toe waarop zij zich voor de nationale rechter kunnen beroepen tegen een nationale regeling die daarmee onverenigbaar is.

3. Bijzondere afwijkende maatregelen in de zin van artikel 27 van de Zesde richtlijn zijn slechts verenigbaar met het gemeenschapsrecht, voor zover zij binnen het kader van de in artikel 27, lid 1, bedoelde oogmerken blijven, en voor zover zij ter kennis van de Commissie zijn gebracht en door de Raad stilzwijgend of nadrukkelijk zijn goedgekeurd overeenkomstig de voorwaarden van artikel 27, leden 1 tot en met 4. Om aan deze voorwaarden te voldoen volstaat het niet dat een Lid-Staat zich ertoe bepaalt, het gehele ontwerp van wet betreffende de toepassing van de BTW ter kennis van de Commissie te brengen, zonder specifieke gegevens mee te delen ter beoordeling van de voorgenomen bijzondere regeling. Alleen een mededeling waarin uitdrukkelijk aan artikel 27, lid 2, van de richtlijn wordt gerefereerd, stelt de Commissie en eventueel de Raad in staat na te gaan of de betrokken afwijkende regeling binnen het kader van de oogmerken van artikel 27, lid 1, blijft.

4. De bepalingen van de Zesde richtlijn, met name de artikelen 13 tot en met 17, moeten aldus worden uitgelegd, dat zij zich verzetten tegen een algemene vrijstelling van BTW voor alle diensten van vervoer en opslag van aardolieprodukten. Artikel 14, lid 1, sub i, in samenhang met artikel 11, B, lid 3, sub b, van de richtlijn, voorziet namelijk alleen in een vrijstelling voor de kosten van vervoer tot de eerste plaats van bestemming, en facultatief, voor de kosten van vervoer naar een andere plaats van bestemming indien deze bekend is. Bovendien ontneemt een dergelijke algemene vrijstelling de handelaar het recht op aftrek van de BTW over de diensten van vervoer en opslag, na het tweede vervoer van de aardolieprodukten.

5. De uitlegging die het Hof krachtens de hem bij artikel 177 van het Verdrag verleende bevoegdheid geeft aan een voorschrift van gemeenschapsrecht, verklaart en preciseert zo nodig de betekenis en strekking van dat voorschrift zoals het sedert het tijdstip van zijn inwerkingtreding moet of had moeten worden verstaan en toegepast. Hieruit volgt, dat het aldus uitgelegde voorschrift door de rechter ook kan en moet worden toegepast op rechtsbetrekkingen die zijn ontstaan en tot stand gekomen vóór het arrest waarbij op het verzoek om uitlegging is beslist, indien voor het overige is voldaan aan de voorwaarden waaronder een geschil over de toepassing van dat voorschrift voor de bevoegde rechter kan worden gebracht.

Hieruit volgt meer in het bijzonder, dat het recht op terugbetaling van bedragen die een Lid-Staat in strijd met het gemeenschapsrecht heeft geïnd, het uitvloeisel en het complement is van de rechten die de justitiabelen ontlenen aan gemeenschapsbepalingen zoals die door het Hof zijn uitgelegd. Weliswaar kan terugbetaling slechts worden gevorderd onder de materiële en formele voorwaarden die door de onderscheiden nationale wettelijke regelingen ter zake zijn vastgesteld, doch deze voorwaarden en procedurevoorschriften voor beroepen in rechte ter bescherming van de rechten die de justitiabelen ontlenen aan de rechtstreekse werking van het gemeenschapsrecht, mogen niet ongunstiger zijn dan die voor gelijksoortige nationale vorderingen, en mogen niet van dien aard zijn, dat zij de uitoefening van de door de communautaire rechtsorde verleende rechten praktisch onmogelijk maken.

Een belastingplichtige kan dus met terugwerkende kracht tot de datum van inwerkingtreding van de nationale wettelijke regeling die in strijd is met de Zesde richtlijn (77/388), de terugbetaling vragen van de onverschuldigd betaalde BTW, overeenkomstig de in de nationale rechtsorde van de betrokken Lid-Staat geldende procedurevoorschriften, voor zover deze voorschriften voldoen aan de hierboven uiteengezette eisen.