Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Mededinging – Gemeenschapsregels – Inbreuken – Toerekening – Moedermaatschappij en dochterondernemingen – Economische eenheid – Beoordelingscriteria – Vermoeden van uitoefening van beslissende invloed door moedermaatschappij op haar 100 %‑dochterondernemingen

(Art. 81, lid 1, EG; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23, lid 2)

2. Mededinging – Gemeenschapsregels – Inbreuken – Toerekening – Moedermaatschappij en dochterondernemingen – Economische eenheid – Beoordelingscriteria – Vermoeden van uitoefening van beslissende invloed door moedermaatschappij op haar 100 %‑dochterondernemingen – Dochteronderneming van niet-operationele holdingmaatschappij

(Art. 81, lid 1, EG; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23, lid 2)

3. Hogere voorziening – Middelen – Noodzaak van precieze kritiek op onderdeel van redenering van Gerecht

(Art. 256 VWEU; Statuut van het Hof van Justitie, art. 58, eerste alinea; Reglement voor de procesvoering van het Hof, art. 112, lid 1, sub c)

4. Hogere voorziening – Middelen – Middel voor het eerst aangevoerd in hogere voorziening – Niet-ontvankelijkheid

(Reglement voor de procesvoering van het Hof, art. 113, lid 2)

5. Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Criteria – Richtsnoeren voor berekening van geldboeten die wegens schending van mededingingsregels worden opgelegd

(Art. 81, lid 1, EG; mededeling 98/C 9/03 van de Commissie)

Samenvatting

1. Het begrip onderneming omvat elke entiteit die een economische activiteit uitoefent, ongeacht de rechtsvorm van die entiteit en de wijze waarop deze wordt gefinancierd. In dit verband moet onder het begrip onderneming in de context van het mededingingsrecht van de Unie worden verstaan een economische eenheid, ook al wordt deze economische eenheid uit juridisch oogpunt gevormd door verschillende natuurlijke personen of rechtspersonen; voorts moet een dergelijke economische entiteit, wanneer zij de mededingingsregels overtreedt, in overeenstemming met het beginsel van persoonlijke aansprakelijkheid de aansprakelijkheid daarvoor dragen. Het gedrag van een dochteronderneming kan met name aan haar moedermaatschappij worden toegerekend wanneer die dochteronderneming, hoewel zij een afzonderlijke rechtspersoon is, niet zelfstandig haar marktgedrag bepaalt, maar in hoofdzaak de haar door de moedermaatschappij verstrekte instructies volgt, in het bijzonder gelet op de economische, organisatorische en juridische banden tussen beide juridische entiteiten.

In het bijzondere geval waarin een moedermaatschappij 100 % van het kapitaal in handen heeft van haar dochteronderneming die een inbreuk op de mededingingsregels van de Unie heeft gepleegd, kan deze moedermaatschappij beslissende invloed uitoefenen op het gedrag van deze dochteronderneming, en bestaat er een weerlegbaar vermoeden dat die moedermaatschappij daadwerkelijk een dergelijke invloed uitoefent. In die omstandigheden volstaat het dat de Commissie bewijst dat het gehele kapitaal van een dochteronderneming in handen is van haar moedermaatschappij om aan te nemen dat deze laatste beslissende invloed heeft op het commerciële beleid van de dochter. De Commissie kan de moedermaatschappij vervolgens hoofdelijk aansprakelijk stellen voor de betaling van de aan de dochteronderneming opgelegde geldboete, tenzij de moedermaatschappij, die dat vermoeden dient te weerleggen, afdoende bewijzen overlegt dat haar dochteronderneming zich op de markt autonoom gedraagt.

(cf. punten 37‑38, 40‑41)

2. Het is niet uitgesloten dat een „niet-operationele” holding, ondanks het feit dat zij niet rechtstreeks actief is op de markt, beslissende invloed uitoefent op het commerciële beleid van haar dochterondernemingen, met name gelet op het feit dat haar functie specifiek bestaat in coördinatie en financieel bestuur. Wanneer de moedermaatschappij het volledige of nagenoeg volledige kapitaal van haar dochteronderneming bezit, mag bijgevolg worden vermoed dat zij daadwerkelijk een dergelijke invloed uitoefent. Daarom volstaat een beroep op het feit dat de moedermaatschappij een niet-operationele holding is, niet voor het weerleggen van het vermoeden dat de moedermaatschappij daadwerkelijk beslissende invloed uitoefent op het commerciële beleid van de dochterondernemingen, dat een weerlegbaar vermoeden blijft.

(cf. punten 48‑49)

3. Uit artikel 256 VWEU, artikel 58, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie en artikel 112, lid 1, sub c, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof volgt dat een hogere voorziening duidelijk moet aangeven tegen welke onderdelen van het arrest waarvan de vernietiging wordt gevorderd, zij is gericht, en welke argumenten rechtens die vordering specifiek ondersteunen.

In dit verband moet een hogere voorziening waaruit weliswaar kan worden opgemaakt tegen welk onderdeel van het bestreden arrest zij is gericht, maar waarin het gevoerde betoog niet voldoende duidelijk en nauwkeurig is om het Hof in staat te stellen zijn rechtmatigheidstoetsing uit te voeren, worden afgewezen. Wanneer de wezenlijke onderdelen niet reeds op voldoende samenhangende en begrijpelijke wijze blijken uit het verzoekschrift, dat onduidelijk en dubbelzinnig is geformuleerd, kan het Hof zijn rechtmatigheidstoetsing namelijk niet verrichten zonder het risico te lopen een uitspraak ultra petita te doen.

(cf. punten 59‑61)

4. In hogere voorziening mag het voorwerp van het geding voor het Gerecht niet worden gewijzigd. In hogere voorziening is het Hof namelijk alleen bevoegd om te oordelen over de rechtsbeslissing die is gegeven ten aanzien van de middelen die voor de rechter in eerste aanleg zijn aangevoerd. Een partij mag dus het voorwerp van het geding niet wijzigen door een middel dat zij voor het Gerecht kon aanvoeren, maar niet heeft aangevoerd, voor het eerst voor het Hof aan te voeren, aangezien dat erop zou neerkomen dat zij bij het Hof, dat in hogere voorziening een beperkte bevoegdheid heeft, een geding aanhangig zou mogen maken met een ruimere strekking dan het geding waarvan het Gerecht kennis heeft genomen. Een dergelijk middel moet in hogere voorziening dus niet-ontvankelijk worden verklaard.

(cf. punt 64)

5. Volgens de methode die is vastgesteld in de richtsnoeren voor de berekening van geldboeten die uit hoofde van artikel 15, lid 2, van verordening nr. 17, respectievelijk artikel 65, lid 5, van het EGKS-Verdrag worden opgelegd, worden de componenten van een geldboete die verband houden met verzwarende omstandigheden, zoals recidive, berekend uitgaande van een „basisbedrag” dat zelf wordt vastgesteld op basis van een „uitgangsbedrag” dat wordt vermenigvuldigd met een coëfficiënt om rekening te houden met de duur van de inbreuk.

In wezen wordt dit uitgangsbedrag vastgesteld op basis van de zwaarte van de inbreuk en de daadwerkelijke invloed van het inbreuk makende gedrag van de betrokken onderneming op de mededinging. In voorkomend geval kan dat bedrag, rekening houdend met de daadwerkelijke economische macht van de betrokken onderneming, worden aangepast om de afschrikkende werking van de geldboete te verzekeren. Volgens de punten 2 en 3 van de richtsnoeren verhoogt of verlaagt de Commissie het met inaanmerkingneming van de zwaarte en de duur van de inbreuk vastgestelde basisbedrag van de geldboete in voorkomend geval wegens verzwarende of verzachtende omstandigheden.

Deze richtsnoeren vormen slechts gedragsregels voor de te volgen praktijk, waarvan het bestuur in een concreet geval evenwel niet mag afwijken zonder daar redenen voor op te geven die verenigbaar zijn met het beginsel van gelijke behandeling.

(cf. punten 72‑73, 81, 88)