4.

De derde vraag van de Belgische rechter luidt als volgt: „zijn de keuringsrechten die aan de invoerder worden opgelegd ter dekking van de kosten van het sanitair toezicht, beschreven in de eerste vraag, te beschouwen als heffingen van gelijke werking als douanerechten in de zin van de artikelen 9 en volgende van het EEG-Verdrag of als binnenlandse heffingen in de zin van artikel 95 van het EEG-verdrag, wanneer: — de keuring van viskwekerijen in de betrokken Lid-Staat aan geen enkel recht wordt onderworpen; — de keuring van in zee gevangen vis geschiedt bij aanvoer in vismijnen of -hallen, en slaat op de sanitaire deugdelijkheid, de versheid en de gaafheid van vis, terwijl het sanitair toezicht bij de invoer plaatsgrijpt in de douanekantoren en betrekking heeft op het gezondheidsattest, de wijze waarop de vis is vervoerd, op de staat van bewaring, alsook op de conformiteit met de eisen van de verordeningen van de invoerende Lid-Staat betreffende de keuring en de invoer van vis: — de keuringsrechten bij de invoer verplicht dienen betaald te worden op het ogenblik van de grensoverschrijding; — de keurrechten bij de aanvoer uniform worden vastgesteld voor vis, in om het even welke staat, terwijl de keuringsrechten bij de invoer, van andere dan gehele niet bewerkte vis, het dubbele bedragen van de keurrechten bij de aanvoer. Opgemerkt zij dat de verwijzende rechter opnieuw gebruik maakt van de in de eerste vraag gehanteerde techniek om de meest kenmerkende van de in België vigerende bepalingen op het gebied van de keuringsrechten voor vis samen te vatten en ze voor te stellen als voorwaarden van een hypothetisch systeem. Voor ons is evenwel van belang dat de beschreven voorwaarden de verscheidenheid van de regeling weergeven naargelang zij van toepassing is op ingevoerde vis of op binnenlandse vis. In wezen volgt deze verscheidenheid uit de vier in de vraag aangegeven feiten, die als volgt kunnen worden weergegeven : a) voor binnenlandse vis (gekweekte vis) behoeft geen keuringsrecht betaald te worden, terwijl deze verplichting wel bestaat voor alle ingevoerde vis; b) de controle die de grond vormt voor de heffing van het keuringsrecht is voor de twee categorieën vis verschillend en wordt op verschillende plaatsen verricht: c) de verplichting tot betaling ontstaat op verschillende momenten; d) het bedrag van de keuringsrechten is niet hetzelfde (tenminste voor andere vis dan niet-bewerkte binnenlandse vis). Aan dit laatste punt wil ik nog toevoegen dat de verwijzende rechter bij zijn uiteenzetting van de Belgische regeling ook had kunnen wijzen op een vijfde omstandigheid, namelijk de verschillende heffingsgrondslag van het keuringsrecht: in de Belgische regeling bedragen de rechten voor de controle van niet-bewerkte ingevoerde vis BFR 15 per 100 kg of gedeelte van 100 kg (BFR 30 voor bewerkte vis), terwijl de rechten voor in zee gevangen en in de nationale havens aangevoerde vis BFR 0,15 per kg of gedeelte daarvan bedragen. Ter beantwoording van de derde vraag is met betrekking tot de gesignaleerde verschillen beslissend het in 's Hofs rechtspraak gehanteerde criterium ten aanzien van de grenzen tussen de werkingssfeer van artikel 9 en die van artikel 95 EEG-Verdrag. Dit criterium kan als volgt worden samengevat: onder artikel 95 vallen de heffingsvormen die deel uitmaken van een algemeen stelsel van binnenlandse belastingen die zonder onderscheid worden toegepast op nationale of ingevoerde produkten van een bepaalde soort; met name moeten de belastingen worden geheven volgens dezelfde criteria en in een vergelijkbare produktiefase, ofwel in hetzelfde verhandelingsstadium (zie de arresten van 5 februari 1976 in zaak 87/75, Bresciani, Jurispr. 1976, blz. 129, overweging 11; 28 juni 1978 in zaak 70/77, Simmenthal, Jurispr. 1978, blz. 1453, punt 1 van het dictum; 31 maart 1979 in zaak 132/78, Denkavit, Jurispr. 1979, blz. 1923, overweging 8). Naar mijn mening moet deze rechtspraak worden bevestigd. Artikel 95 geeft immers het beginsel van gelijkheid op het gebied van de fiscale lasten weer door eenheid van het mechanisme — om niet te zeggen van het „type” — van een bepaalde belasting, en de toepasselijkheid ervan zowel op nationale als op ingevoerde produkten te vooronderstellen. De situatie is anders wanneer eeh heffing op ingevoerde produkten drukt, wordt betaald op het moment van grensoverschrijding (zoals in de derde vraag van de Belgische rechter wordt gepreciseerd) en verband houdt met specifieke controles die op ingevoerde goederen worden verricht, ook wanneer een in enige opzichten analoge, maar qua mechanisme autonome heffing die op ongelijke criteria berust, een gedeelte van de overeenkomstige nationale produkten belast. Een dergelijke situatie valt onder artikel 9, hetwelk heffingen van gelijke werking als douanerechten verbiedt. Terecht heeft uw Hof zich veelvuldig in deze zin uitgelaten juist inzake op ingevoerde goederen geheven keuringsrechten: verwezen zij naar het arrest van 14 december 1972 in zaak 29/72, Marimex (Jurispr. 1972, blz. 1309, dictum), de reeds genoemde beslissing van 5 februari 1976 in de zaak Bresciani (rechtsoverweging 7 en punt 1 van het dictum), het arrest van 15 december 1976 in zaak 35/76, Simmenthal (Jurispr. 1976, blz. 1871, punt 3 van het dictum). En het is voor de oplossing van de onderhavige zaak buitengewoon interessant erop te wijzen dat in de genoemde rechtspraak het feit dat de heffing aan de grens wordt opgelegd veelzeggend wordt geacht, hetzij als onderscheidend element tussen de door artikel 9 verboden en de onder artikel 95 vallende geldelijke lasten (zie genoemd arrest in zaak 35/76, Simmenthal, punten 3 en 4 van het dictum) hetzij in verband met het doel zelf van artikel 9: „voorkomen dat in de handel tussen Lid-Staten enigerlei geldelijke last zou worden opgelegd wegens het overschrijden der grenzen van een staat door goederen die in de gemeenschap circuleren” (zie genoemd arrest Bresciani, overweging 8). Uit het voorgaande volgt dat de keuringsrechten waarvan de Belgische rechter de kenmerken in de derde vraag heeft omschreven, juist op grond van deze kenmerken niet kunnen worden geacht deel uit te maken van een algemeen stelsel van binnenlandse belastingen dat onder het bepaalde in artikel 95 valt en derhalve met het verbod van artikel 9 onverenigbare heffingen van gelijke werking als invoerrechten vormen. De heffing van keuringsrechten als de onderhavige moet worden geacht aan het verbod van artikel 9 onttrokken te zijn wanneer de controle op eenvormige wijze door een gemeenschapsbepaling zou zijn opgelegd (dit geval is onderzocht in het arrest van het Hof van 25 januari 1977 in zaak 46/76, Bauhuis, Jurispr. 1977, blz. 5) of wanneer de controle naar haar aard een dienst aan de individuele importeur zou zijn (zie genoemd arrest van 8 november 1979 in de zaak Denkavit, overweging 30). Maar de eerste hypothese is in casu volstrekt uitgesloten: de door de verwijzende rechter geformuleerde vragen hebben ongetwijfeld betrekking op een controlestelsel dat door een Lid-Staat, los van enig communautair voorschrift is ingevoerd. Wat de tweede mogelijkheid betreft herinner ik aan wat het Hof in het genoemde arrest van 5 februari 1976 in de zaak Bresciani heeft overwogen: „dat immers het bestuurlijk handelen van de staat tot handhaving van een in het algemeen belang opgelegd veterinair keuringsstelsel niet kan worden beschouwd als een aan de importeur bewezen dienst, die de oplegging van een geldelijke last als tegenprestatie zou kunnen rechtvaardigen” (rechtsoverweging 10). Ook in casu hebben wij te doen met een ter bescherming van het algemeen belang ingevoerd keuringsstelsel, zodat dezelfde argumentatie geldt als in de zaak Bresciani. Tenslotte wil ik nog opmerken dat de omstandigheden waarop de Belgische regering zich beroept ter rechtvaardiging van het verschil in niveau tussen de voor „nationale” vis en de voor ingevoerde vis geheven keuringsrechten in geval het produkt bewerkt is, in casu volstrekt irrelevant zijn. Enerzijds behoef ik wel niet meer te herhalen dat het onderzoek van de prejudiciële vragen op basis van artikel 177 op algemene wijze moet worden gevoerd en derhalve moet losstaan van de bijzondere motivering van de door een bepaalde regering gevolgde gedragslijn. Anderzijds zou het verschil in niveau tussen de keuringsrechten stellig niet volstaan om ze binnen de sfeer van artikel 9 of van artikel 95 te doen vallen: hoogstens vormt dit verschil een van de omstandigheden die te zamen de ongelijkheid aantonen tussen het belastingstelsel voor binnenlandse vis en dat voor ingevoerde vis. Maar andere, reeds genoemde, omstandigheden vormen zeker een sterker bewijs voor het verschil tussen de twee regelingen: het voorwerp en de modaliteiten van de controle die tot de keuringsrechten aanleiding geeft, het moment en de plaats van de keuring, het moment waarop de betalingsverplichting ontstaat, en het beperkte toepassingsgebied van de keuringsrechten wat binnenlandse vis betreft.