Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. EGKS - Steun voor kolenindustrie - Bepalingen betreffende discriminaties tussen producenten - Steunmaatregelen en bijzondere lasten - Onderscheid

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub b en c; algemene beschikking nr. 3632/93)

2. EGKS - Steun voor kolenindustrie - Bepalingen betreffende discriminaties tussen producenten - Steunmaatregelen en bijzondere lasten - Situatie van kolenindustrie in Verenigd Koninkrijk na herstructurering

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub b en c)

3. EGKS - Steun voor kolenindustrie - Bepalingen betreffende discriminaties tussen producenten - Rechtstreekse werking van artikel 4, sub b, EGKS-Verdrag en artikel 9, lid 4, eerste zin, van beschikking nr. 3632/93 - Geen rechtstreekse werking van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag - Bevoegdheid van nationale rechter om consequenties te verbinden aan schending van artikel 9, lid 4, eerste zin, van beschikking nr. 3632/93 - Situatie van kolenindustrie in Verenigd Koninkrijk na herstructurering - Terugbetaling van steun - Maatregel die vroegere situatie niet kan herstellen

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub b en c; algemene beschikking nr. 3632/93, art. 9, lid 4)

4. EGKS - Steun voor kolenindustrie - Bepalingen betreffende discriminaties tussen producenten - Rechtstreekse werking van artikel 4, sub b, EGKS-Verdrag en artikel 9, lid 4, eerste zin, van beschikking nr. 3632/93 - Onderneming die in klacht bij Commissie heeft gewezen op schending van deze bepalingen - Ontbreken van besluit van Commissie - Onderneming die geen beroep wegens nalaten heeft ingesteld - Recht, voor nationale rechter zelfde schendingen aan te voeren

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub b, 35 en 86, eerste en tweede alinea; algemene beschikking nr. 3632/93, art. 9, lid 4)

Samenvatting

1. Steun in de zin van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag en beschikking nr. 3632/93 tot vaststelling van een communautaire regeling voor de steunmaatregelen van de lidstaten ten behoeve van de kolenindustrie bestaat uit een verlichting van de lasten die normaal gesproken op de begroting van ondernemingen drukken, rekening houdend met de aard en de systematiek van het betrokken lastenstelsel, terwijl een bijzondere last integendeel een extra last is ten opzichte van deze normale lasten. Bijgevolg kan een zelfde maatregel niet tegelijk een steunmaatregel en een bijzondere last in de zin van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag vormen.

Een maatregel betreffende lasten kan in voorkomend geval een discriminatie in de zin van artikel 4, sub b, EGKS-Verdrag vormen, ook al vertoont hij niet de kenmerken van een steunmaatregel of van een bijzondere last in de zin van artikel 4, sub c, van dit verdrag. Omgekeerd vormt een steunmaatregel niet noodzakelijk een discriminerende maatregel en is evenmin volledig uitgesloten dat een maatregel die een bijzondere last invoert, niet-discriminerend is.

( cf. punten 33-34, 36 )

2. Een situatie zoals die van de kolenindustrie in het Verenigd Koninkrijk sinds de herstructureringsdatum tot aan de overdracht aan de particuliere ondernemingen die de aandelen hebben gekocht van de overheidsbedrijven die de mijnexploitatie hebben overgenomen van British Coal Corporation - welke situatie werd gekenmerkt door een verschil in behandeling van de steenkoolondernemingen die royalty's moeten betalen als tegenprestatie voor het recht om steenkoolmijnen te exploiteren, en de steenkoolondernemingen die van die royalty's zijn vrijgesteld - impliceert het bestaan van steun in de zin van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag, doch niet van bijzondere lasten in de zin van deze bepaling. Deze situatie kan ook wijzen op het bestaan van een discriminatie tussen producenten in de zin van artikel 4, sub b, van dat verdrag. Dat is het geval wanneer er tussen de situatie van British Coal Corporation en de overheidsbedrijven die de mijnexploitatie hebben overgenomen van British Coal Corporation, en die van de andere exploitanten geen aanzienlijke objectieve verschillen bestaan die de verschillende behandeling van deze twee groepen producenten rechtvaardigden.

Deze situatie, die gold vanaf de overdracht aan de particuliere kopers van de aandelen van de overheidsbedrijven die de mijnexploitatie hebben overgenomen van British Coal Corporation, wijst niet op het bestaan van steun of van bijzondere lasten in de zin van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag, of op een discriminatie tussen producenten in de zin van artikel 4, sub b, van dit Verdrag, nu de toegang tot de verschillende formules van verwerving van de aan de vergunningen en concessies verbonden rechten niet discriminerend was en is.

( cf. punten 46, 51, dictum 1 )

3. Particulieren ontlenen aan artikel 4, sub b, EGKS-Verdrag, voorzover het betrekking heeft op discriminaties tussen producenten, en aan artikel 9, lid 4, eerste zin, van beschikking nr. 3632/93 tot vaststelling van een communautaire regeling voor de steunmaatregelen van de lidstaten ten behoeve van de kolenindustrie, rechtstreeks rechten die de nationale rechter moet beschermen. Daarentegen doet artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag, voorzover het betrekking heeft op de verenigbaarheid van steunmaatregelen met de gemeenschappelijke markt, op zich geen dergelijke rechten ontstaan. De nationale rechter is evenwel bevoegd om het begrip steun in de zin van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag en artikel 1 van beschikking nr. 3632/93 uit te leggen om de nodige consequenties te verbinden aan een eventuele schending van artikel 9, lid 4, eerste zin, van deze beschikking.

In deze context moet met betrekking tot een situatie zoals die van de kolenindustrie in het Verenigd Koninkrijk na de herstructurering daarvan en de overdracht aan de particuliere ondernemingen die de aandelen hebben gekocht van de overheidsbedrijven die de mijnexploitatie van British Coal Corporation hebben overgenomen, bij de vaststelling van het bestaan van steun worden aangenomen dat de vroegere situatie niet kan worden hersteld door de terugbetaling van de steun. Enerzijds kan aan de particuliere kopers niet worden gevraagd de betrokken steun terug te betalen, aangezien zij de betrokken bedrijven hebben gekocht onder niet-discriminerende mededingingsvoorwaarden en per definitie tegen de marktprijs, zodat zij niet kunnen worden geacht een voordeel te hebben genoten vergeleken met de andere marktdeelnemers. Anderzijds kan de terugbetaling van de steun door de verkoper van de vennootschappen die de steun hebben genoten, geen effect hebben, aangezien laatstgenoemde in de betrokken situatie economisch gesproken dezelfde is als degene die de steun heeft verleend.

Wanneer wordt vastgesteld dat er sprake is van onwettige steun, omdat de Commissie die steun niet heeft goedgekeurd toen hij werd verleend, en in voorkomend geval van een discriminatie tussen producenten in de zin van artikel 4, sub b, EGKS-Verdrag, nu bepaalde producenten royalty's moesten betalen en andere niet, kan dit er evenwel niet toe leiden dat de producenten die die royalty's moesten betalen, er met terugwerkende kracht van worden vrijgesteld.

( cf. punten 77-79, 93-94, dictum 2 )

4. De omstandigheid dat een steenkoolonderneming en een vereniging waarbij zij is aangesloten, niet op basis van artikel 35 EGKS-Verdrag hebben geageerd om de Commissie te dwingen een standpunt te bepalen over de - in hun klacht bij de Commissie gestelde - schendingen van artikel 4, sub b, EGKS-Verdrag, voorzover het betrekking heeft op discriminaties tussen producenten, of van artikel 9, lid 4, eerste zin, van beschikking nr. 3632/93 tot vaststelling van een communautaire regeling voor de steunmaatregelen van de lidstaten ten behoeve van de kolenindustrie, staat niet eraan in de weg dat de onderneming zich voor de nationale rechter op die schendingen beroept.

De verplichting voor de nationale rechter om deze bepalingen toe te passen kan namelijk niet worden beperkt op de enkele grond dat bij de Commissie een klacht is ingediend waarin soortgelijke vragen rijzen, en waarover deze zich nog niet heeft uitgesproken, ook ingeval de klager, die partij is bij het geding voor de nationale rechter, krachtens artikel 35 EGKS-Verdrag een actie had kunnen inleiden. Ook al kunnen de Commissie en de nationale rechters tegelijk bevoegd zijn om sommige bepalingen van het EGKS-Verdrag toe te passen, toch hebben zij niet noodzakelijkerwijs dezelfde bevoegdheden om de verschillende vorderingen van particulieren op basis van deze bepalingen toe te wijzen. Van een particulier die bij de Commissie een klacht op basis van dit soort bepalingen heeft ingediend, kan dus niet worden verlangd dat hij onder alle omstandigheden zijn actie bij de Commissie voortzet, in voorkomend geval door een procedure op basis van artikel 35 EGKS-Verdrag in te leiden totdat de Commissie een standpunt inneemt over zijn klacht, ook al geeft de Commissie te kennen dat zij niet voornemens is de klacht te behandelen en al kan de situatie zich aldus ontwikkelen dat de particulier er belang bij heeft, voorrang te geven aan een vordering voor de nationale rechter, of daartoe verplicht is.

Dienaangaande dienen de rechterlijke instanties van de lidstaten ingevolge het in artikel 86, eerste en tweede alinea, EGKS-Verdrag neergelegde samenwerkingsbeginsel de rechtsbescherming te verzekeren die voor de justitiabelen voortvloeit uit de rechtstreekse werking van het gemeenschapsrecht. Bij ontbreken van een desbetreffende gemeenschapsregeling is het een aangelegenheid van de interne rechtsorde van elke lidstaat om de bevoegde rechter aan te wijzen en de procesregels te geven voor rechtsvorderingen die ertoe strekken, de rechten te beschermen die de justitiabelen aan de rechtstreekse werking van het gemeenschapsrecht ontlenen. Deze regels mogen echter niet ongunstiger zijn dan die welke voor soortgelijke nationale vorderingen gelden, en de uitoefening van de door de communautaire rechtsorde verleende rechten niet in de praktijk onmogelijk of uiterst moeilijk maken.

Ten slotte moeten op het gebied van staatssteun, voorzover de terugvordering van onwettige steun moet geschieden volgens het nationale procesrecht, de relevante nationale bepalingen aldus worden toegepast dat de door het gemeenschapsrecht verlangde terugvordering niet in de praktijk onmogelijk wordt gemaakt. Dezelfde beginselen moeten worden toegepast wanneer de justitiabelen rechtmatig verzoeken om andere maatregelen dan de terugvordering van staatssteun nadat zij het bewijs hebben geleverd van schending van artikel 4, sub b, EGKS-Verdrag bijvoorbeeld in de vorm van discriminatie tussen producenten, of van schending van artikel 9, lid 4, van beschikking nr. 3632/93 in de vorm van steunverlening zonder goedkeuring van de Commissie.

( cf. punten 117-123 )