Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Vrij verkeer van personen - Vrijheid van vestiging - Vrij verrichten van diensten - Kredietinstellingen - Depositogarantiestelsels - Richtlijn 94/19 - Rechtsgrondslag - Artikel 57, lid 2, van Verdrag - Toelaatbaarheid

(EG-Verdrag, art. 57, lid 2; richtlijn 94/19 van het Europees Parlement en de Raad)

2 Gemeenschapsrecht - Beginselen - Subsidiariteitsbeginsel - Uiteenzetting in richtlijn 94/19 inzake depositogarantiestelsels waarom optreden van wetgever strookt met subsidiariteitsbeginsel - Geen uitdrukkelijke vermelding van beginsel - Schending van motiveringsplicht - Geen

(EG-Verdrag, art. 190; richtlijn 94/19 van het Europees Parlement en de Raad)

3 Vrij verkeer van personen - Vrijheid van vestiging - Vrij verrichten van diensten - Kredietinstellingen - Depositogarantiestelsels - Richtlijn 94/19 - Verbod voor bijkantoren die zijn opgericht door kredietinstelling waaraan in een Lid-Staat vergunning is verleend, om grotere dekking aan te bieden dan door garantiestelsel van Lid-Staat van ontvangst wordt geboden - Schending van motiveringsplicht, artikelen 3, sub s, en 129 A van Verdrag en van evenredigheidsbeginsel - Geen

(EG-Verdrag, art. 190; richtlijn 94/19 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 1, tweede alinea)

4 Vrij verkeer van personen - Vrijheid van vestiging - Vrij verrichten van diensten - Kredietinstellingen - Depositogarantiestelsels - Richtlijn 94/19 - Verbod voor bijkantoren die zijn opgericht door kredietinstelling waaraan in een Lid-Staat vergunning is verleend, om grotere dekking aan te bieden dan door garantiestelsel van Lid-Staat van ontvangst wordt geboden - Toelaatbaarheid bij huidige stand van harmonisatie - Schending van artikel 57, lid 2, van Verdrag - Geen

(EG-Verdrag, art. 57, lid 2; richtlijn 94/19 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 1, tweede alinea; aanbeveling 87/63 van Commissie)

5 Vrij verkeer van personen - Vrijheid van vestiging - Vrij verrichten van diensten - Kredietinstellingen - Depositogarantiestelsels - Richtlijn 94/19 - Verplichting voor Lid-Staten om bijkantoren van kredietinstellingen waaraan in andere Lid-Staat vergunning is verleend, tot hun garantiestelsel toe te laten - Schending van beginsel van toezicht door staat van herkomst - Geen

(Richtlijn 94/19 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 2)

6 Gemeenschapsrecht - Beginselen - Evenredigheid - Draagwijdte - Schending door richtlijn 94/19 die Lid-Staten verplicht bijkantoren van kredietinstellingen waaraan in andere Lid-Staat vergunning is verleend, tot hun depositogarantiestelsel toe te laten - Geen

(Richtlijn 94/19 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 2)

7 Gemeenschapsrecht - Beginselen - Evenredigheid - Draagwijdte - Schending door richtlijn 94/19 die alle kredietinstellingen verplicht, aan depositogarantiestelsel deel te nemen - Geen

(Richtlijn 94/19 van het Europees Parlement en de Raad, art. 3, lid 1, eerste alinea)

Samenvatting

8 Het Parlement en de Raad hebben richtlijn 94/19 inzake de depositogarantiestelsels terecht vastgesteld op grond van artikel 57, lid 2, van het Verdrag. Krachtens deze bepaling kan de Gemeenschap immers hinderpalen betreffende de toegang tot werkzaamheden, anders dan in loondienst, en de uitoefening daarvan afschaffen door de coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der Lid-Staten, waarbij zij rekening houdt met het door de verschillende Lid-Staten nagestreefde algemeen belang en zij dit belang beschermt tot op een niveau dat in de Gemeenschap aanvaardbaar lijkt.

Het is duidelijk, dat deze richtlijn hinderpalen voor de vrijheid van vestiging en het vrij verrichten van diensten afschaft. Overeenkomstig de doelstellingen van het Verdrag, die in artikel 2 van het Verdrag zeer algemeen zijn geformuleerd, beoogt de richtlijn een harmonische ontwikkeling van de werkzaamheden van kredietinstellingen in de gehele Gemeenschap te bevorderen door alle beperkingen van de vrijheid van vestiging en van het vrij verrichten van diensten weg te nemen en tegelijk de stabiliteit van het bankwezen en de bescherming van de spaarders te versterken. De mechanismen van de richtlijn, met name het feit dat alle kredietinstellingen moeten deelnemen aan depositogarantiestelsels en de dekking, door de garantiestelsels van elke Lid-Staat, van de deposanten bij bijkantoren die zijn opgericht door kredietinstellingen waaraan in andere Lid-Staten vergunning is verleend, beletten, dat de Lid-Staten de bescherming van de deposanten aanvoeren om de werkzaamheden van kredietinstellingen waaraan in andere Lid-Staten vergunning is verleend, te belemmeren.

9 Ofschoon het Parlement en de Raad in richtlijn 94/19 inzake de depositogarantiestelsels het subsidiariteitsbeginsel niet uitdrukkelijk hebben vermeld, zijn zij de motiveringsplicht van artikel 190 van het Verdrag nagekomen, daar zij hebben aangegeven, waarom zij meenden dat hun optreden met dat beginsel strookte, en hebben beklemtoond, dat het doel van hun optreden, wegens de omvang ervan, het best op communautair niveau en niet genoegzaam door de Lid-Staten kon worden bereikt.

10 Het bij artikel 4, lid 1, tweede alinea, van richtlijn 94/19 inzake de depositogarantiestelsels ingestelde uitvoerverbod, op grond waarvan de dekking die wordt geboden aan deposanten bij bijkantoren die zijn opgericht door kredietinstellingen waaraan in een andere Lid-Staat vergunning is verleend, de dekking die door het overeenkomstige garantiestelsel van de Lid-Staat van ontvangst wordt geboden, niet mag overtreffen, en dat noodzakelijk werd geacht door de Raad en het Parlement, levert geen schending op van de artikelen 3, sub s, of 129 A van het Verdrag, noch van het evenredigheidsbeginsel. Door te overwegen, dat het bedrag en de reikwijdte van de door het garantiestelsel geboden dekking geen mededingingsinstrument mogen worden, en dat marktverstoringen kunnen worden teweeggebracht wanneer bijkantoren van bepaalde kredietinstellingen hogere dekkingsniveaus verstrekken dan kredietinstellingen waaraan in de Lid-Staat van ontvangst vergunning is verleend, hebben de Raad en het Parlement het verbod genoegzaam gemotiveerd.

Ofschoon de vrijheid van vestiging en het vrij verrichten van diensten in de banksector die de richtlijn wil bevorderen, gepaard moeten gaan met een hoog niveau van consumentenbescherming in de Gemeenschap - het doel van de artikelen 3, sub s, en 129 A van het Verdrag - verplicht geen enkele bepaling van het Verdrag de gemeenschapswetgever evenwel om het hoogste beschermingsniveau dat in een bepaalde Lid-Staat bestaat, te veralgemenen. De verlaging van het beschermingsniveau die in bepaalde gevallen het gevolg kan zijn van artikel 4, lid 1, tweede alinea, van de richtlijn, brengt het met de richtlijn beoogde algemene resultaat, een aanmerkelijke verbetering van de bescherming van de deposanten in de Gemeenschap, dus niet in gevaar en is derhalve niet onverenigbaar met het in de artikelen 3, sub s, en 129 A van het Verdrag gestelde doel.

Bij het beperkte toezicht dat de rechter uitoefent op het optreden van de gemeenschapswetgever in een economisch complexe situatie, is trouwens niet gebleken, dat de gemeenschapsinstellingen, door er van meet af aan voor te kiezen, marktverstoringen te vermijden, geen rechtmatig doel nastreefden, of dat het uitvoerverbod voor de betrokken kredietinstellingen kennelijk buitensporig was.

11 Het bij artikel 4, lid 1, tweede alinea, van richtlijn 94/19 inzake de depositogarantiestelsels ingestelde uitvoerverbod, op grond waarvan de dekking die wordt geboden aan deposanten bij bijkantoren die door kredietinstellingen zijn opgericht in andere Lid-Staten dan waar hun vergunning is verleend, niet hoger mag zijn dan de dekking die door het overeenkomstige garantiestelsel van de Lid-Staat van ontvangst wordt geboden, kan niet in strijd met artikel 57, lid 2, worden geacht op de enkele grond dat er situaties bestaan die niet gunstig zijn voor bijkantoren van kredietinstellingen waaraan in een bepaalde Lid-Staat vergunning is verleend.

Het is immers mogelijk, dat de in een Lid-Staat gevestigde marktdeelnemers bij een harmonisatie het voordeel van een voor hen bijzonder gunstige nationale wettelijke regeling verliezen. Ofschoon het "uitvoerverbod" een uitzondering vormt op de met de richtlijn op algemene wijze nagestreefde minimale harmonisatie en wederzijdse erkenning, waren het Parlement en de Raad, gelet op de complexiteit van de materie en de verschillen die tussen de wettelijke regelingen van de Lid-Staten bestonden, bevoegd de vereiste harmonisatie in etappen tot stand te brengen.

Nu het denkbaar was, dat de uitoefening van bankwerkzaamheden door bijkantoren van instellingen waaraan in een bepaalde Lid-Staat vergunning was verleend, wordt belemmerd door de verplichte deelneming aan een garantiestelsel dat in een andere Lid-Staat is ingevoerd overeenkomstig aanbeveling 87/63 van de Commissie betreffende de invoering van depositogarantiestelsels in de Gemeenschap, draagt artikel 4, lid 1, tweede alinea, van de richtlijn ertoe bij deze belemmering af te bouwen, en levert zij in elk geval een beperking op die veel minder zwaar weegt dan de verplichting om zich in verschillende Lid-Staten van ontvangst te onderwerpen aan verschillende wettelijke regelingen inzake depositogarantiestelsels.

12 Artikel 4, lid 2, van richtlijn 94/19 inzake de depositogarantiestelsels, dat de Lid-Staten verplicht om bijkantoren van kredietinstellingen waaraan in een andere Lid-Staat vergunning is verleend, in hun garantiestelsel te laten deelnemen, ter aanvulling van de garantie die hun deposanten reeds genieten door hun deelneming aan het garantiestelsel van hun staat van herkomst, levert geen schending op van het beginsel van toezicht door de Lid-Staat van herkomst.

Daar het beginsel van toezicht door de staat van herkomst geen door het Verdrag vastgesteld beginsel is en het door de gemeenschapswetgever niet in het bankrecht is ingevoerd met de bedoeling alle andere regelingen ter zake daaraan ondergeschikt te maken, kon de gemeenschapswetgever daarvan afwijken, mits hij het gewettigd vertrouwen van de belanghebbenden niet schond. Daar hij inzake depositogarantie nog niet was opgetreden, kon er van een dergelijk gewettigd vertrouwen geen sprake zijn.

13 Artikel 4, lid 2, van richtlijn 94/19 inzake de depositogarantiestelsels, dat de Lid-Staten verplicht om bijkantoren van kredietinstellingen waaraan in een andere Lid-Staat vergunning is verleend in hun garantiestelsel te laten deelnemen, ter aanvulling van de garantie die hun deposanten reeds genieten door hun deelneming aan het garantiestelsel van hun staat van herkomst, levert geen schending op van het evenredigheidsbeginsel.

Nu deze bepaling de bezwaren wil ondervangen die het gevolg zijn van de verschillen in schadeloosstelling en de ongelijke mededingingsvoorwaarden tussen nationale instellingen en bijkantoren van instellingen uit andere Lid-Staten op eenzelfde grondgebied, en de gemeenschapswetgever rekening wilde houden met de kosten van financiering van de garantiestelsels door een geharmoniseerd minimaal garantieniveau vast te stellen, blijkt, dat de gemeenschapswetgever geen al te zware lasten wilde opleggen aan de Lid-Staten van herkomst die nog niet over depositogarantiestelsels beschikten of slechts over stelsels die in een lagere dekking dan dit minimale niveau voorzien, zodat hij hen niet het risico kon doen dragen dat verbonden is aan de hogere dekking die het gevolg is van een beleidskeuze van een bepaalde Lid-Staat van ontvangst. Elke andere oplossing, zoals een verplichte aanvullende dekking door de stelsels van de Lid-Staat van herkomst, zou het niet mogelijk hebben gemaakt om het beoogde doel te bereiken.

Daar aan deze verplichting verschillende voorwaarden zijn verbonden die de taak van de Lid-Staat van ontvangst beogen te verlichten, kan deze de bijkantoren die aan een van zijn garantiestelsels willen deelnemen, verplichten om een bijdrage te betalen, en kan hij van de Lid-Staat van herkomst informatie over die bijkantoren verlangen. Daaruit blijkt, dat deze verplichting niet tot gevolg heeft, dat aan de garantiestelsels van de Lid-Staten van ontvangst buitensporige lasten worden opgelegd.

14 Artikel 3, lid 1, van richtlijn 94/19, dat alle kredietinstellingen verplicht aan een depositogarantiestelsel deel te nemen, is niet in strijd met het evenredigheidsbeginsel.

Gelet op het feit dat in sommige Lid-Staten geen depositogarantiestelsel bestond en op de dwingende noodzaak dat de gemeenschapswetgever een geharmoniseerd minimum voor de depositogarantie verzekerde, ongeacht waar in de Gemeenschap de deposito's zijn verricht, kan deze verplichting, die slechts een beperkt aantal kredietinstellingen van een Lid-Staat waar een stelsel van vrijwillige deelneming bestond tot deelneming verplicht, niet buitensporig worden geacht.

Elke andere oplossing, zoals een verplichting om de klanten over een eventuele deelneming in te lichten, zou het niet mogelijk hebben gemaakt om het doel van een geharmoniseerd minimum voor de garantie van alle deposito's te bereiken.