18

In deze omstandigheden heeft de Fővárosi Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen: „1) Moeten artikel 56 VWEU, het discriminatieverbod en de eis van een samenhangende en stelselmatige beperking van kansspelactiviteiten door de lidstaten – welk wettelijk doel door de lidstaat voornamelijk wordt onderbouwd onder verwijzing naar de bestrijding van gokverslaving en de bescherming van de consument – aldus worden uitgelegd dat het staatsmonopolie op online en offline aangeboden sport‑ en paardenweddenschappen zich niet met die regels verdraagt indien het in de lidstaat sinds de aldaar gerealiseerde herinrichting van de markt verder zo is dat particuliere dienstenaanbieders andere kansspelen (casinospelen, kaartspelen, speelautomaten, onlinecasinospelen en onlinekaartspelen) met een aanmerkelijke kans op verslaving online en offline mogen organiseren in concessieplichtige casino’s op het Hongaarse grondgebied? 2) Moeten artikel 56 VWEU, het discriminatieverbod en de eis van een samenhangende en stelselmatige beperking van kansspelactiviteiten door de lidstaten aldus worden uitgelegd dat sprake is van strijd met dat artikel en die eis indien blijkt dat de – door de bestrijding van gokverslaving en het wettelijke doel de consument te beschermen ingegeven – marktherinrichting, sinds deze door de lidstaat is gerealiseerd, daadwerkelijk leidt tot of zich vertaalt in een gestage stijging van het aantal casino’s, de jaarlijks afgedragen belasting op casinokansspelen, de volgens de nationale begroting te verwachten inkomsten uit door casino’s betaalde concessievergoedingen, het aantal door spelers gekochte speelpenningen en de minimale inzet die nodig is voor speelautomaten? 3) Moeten artikel 56 VWEU, het discriminatieverbod en de eis van een samenhangende en stelselmatige beperking van kansspelactiviteiten door de lidstaten aldus worden uitgelegd dat sprake is van strijd met dat artikel en die eis indien blijkt dat de invoering van een staatsmonopolie en de toegestane organisatie van kansspelen door particuliere dienstenaanbieders – welke invoering en toegestane organisatie voornamelijk door de bestrijding van gokverslaving en het wettelijke doel de consument te beschermen zijn ingegeven – bovendien een doelstelling van economisch beleid hebben die erop is gericht hogere netto-opbrengsten uit gokken te halen en zo snel mogelijk buitengewoon hoge inkomsten op de casinomarkt te genereren om andere begrotingsuitgaven en publieke diensten van de staat te financieren? 4) Moeten artikel 56 VWEU, het discriminatieverbod en de eis van een samenhangende en stelselmatige beperking van kansspelactiviteiten door de lidstaten aldus worden uitgelegd dat sprake is van strijd met dat artikel en die eis en van ongerechtvaardigde differentiatie tussen dienstenaanbieders indien blijkt dat de lidstaat, nog steeds onder verwijzing naar de openbare orde, een staatsmonopolie hanteert voor bepaalde onlinekansspeldiensten, maar andere kansspeldiensten openstelt en een groeiend aantal concessies verleent? 5) Moeten artikel 56 VWEU en het discriminatieverbod aldus worden uitgelegd dat zij zich ertegen verzetten dat uitsluitend dienstenaanbieders die een casino op Hongaars grondgebied (en een concessie daarvoor) hebben, een vergunning kunnen verkrijgen voor het online aanbieden van casinospelen, met als gevolg dat dienstenaanbieders die geen casino op Hongaars grondgebied hebben (onder wie dus ook dienstenaanbieders die een casino op het grondgebied van een andere lidstaat hebben), niet in aanmerking komen voor een vergunning voor het online aanbieden van casinospelen? 6) Moeten artikel 56 VWEU en het discriminatieverbod aldus worden uitgelegd dat zij zich ertegen verzetten dat een lidstaat, doordat hij eventueel een aanbesteding organiseert voor het gunnen van casinoconcessies of een betrouwbare kansspelaanbieder de mogelijkheid biedt om een spontane offerte in te dienen met het oog op de verkrijging van een casinoconcessie, in theorie waarborgt dat een dienstenaanbieder die aan de wettelijk gestelde voorwaarden voldoet – dus ook een in een andere lidstaat gevestigde dienstenaanbieder – een concessie kan verkrijgen voor de exploitatie van een casino op Hongaars grondgebied en, zodra hij in het bezit is van deze concessie, een vergunning kan verkrijgen voor de exploitatie van een onlinecasino, maar de betrokken lidstaat in de praktijk geen openbare en transparante aanbesteding organiseert om concessies te gunnen, de dienstenaanbieder in werkelijkheid evenmin de mogelijkheid heeft om een spontane offerte in te dienen, en de nationale autoriteiten de dienstenaanbieder niettemin een als bestuursrechtelijk beschouwde sanctie opleggen omdat zij van mening zijn dat hij onrechtmatig heeft gehandeld door zijn activiteit uit te oefenen zonder te beschikken over een vergunning? 7) Moeten artikel 56 VWEU, het discriminatieverbod en de eis van een transparante, objectieve en openbare vergunningsprocedure aldus worden uitgelegd dat zij zich ertegen verzetten dat een lidstaat voor bepaalde kansspeldiensten een concessiestelsel invoert waarbij de concessieverlenende overheid ervoor kan kiezen om geen concessieaanbesteding te organiseren, maar concessieovereenkomsten te sluiten met bepaalde personen die worden aangemerkt als betrouwbare kansspelaanbieders, in plaats van alle dienstenaanbieders door de organisatie van één enkele aanbesteding de mogelijkheid te bieden om onder gelijke voorwaarden deel te nemen aan de aanbesteding? 8) Indien de zevende vraag ontkennend wordt beantwoord en in een lidstaat meerdere procedures kunnen worden ingevoerd om een en dezelfde concessie te verlenen, moet de lidstaat dan krachtens artikel 56 VWEU, teneinde de doeltreffendheid van de Unierechtelijke bepalingen inzake deze fundamentele vrijheid te verzekeren, waarborgen dat die procedures gelijkwaardig zijn, rekening houdend met het vereiste van een transparant, objectief en openbaar vergunningstelsel en het beginsel van gelijke behandeling? 9) Is voor het op de zesde tot en met de achtste vraag te geven antwoord van belang dat in geen van beide gevallen is gewaarborgd dat ten aanzien van het concessiebesluit rechterlijke toetsing of een andere doeltreffende voorziening voorhanden is? 10) Moeten artikel 56 EVRM, het in artikel 4, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde loyaliteitsbeginsel en het beginsel van de institutionele en procedurele autonomie, gelezen in samenhang met de artikelen 47 en 48 van het Handvest alsook met het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en de rechten van de verdediging die uit die artikelen voortvloeien, aldus worden uitgelegd dat de nationale rechter die de zaak behandelt, bij het onderzoek naar de uit de rechtspraak van het Hof voortvloeiende Unierechtelijke eisen en de noodzaak en proportionaliteit van de door de betrokken lidstaat ingevoerde beperking, ambtshalve opdracht mag geven en mag overgaan tot toetsing en bewijsvergaring, ook al kent het nationale procesrecht van de lidstaat daartoe geen wettelijke bevoegdheid? 11) Moet artikel 56 VWEU, gelezen in samenhang met de artikelen 47 en 48 van het Handvest en met het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en de rechten van de verdediging die uit die artikelen voortvloeien, aldus worden uitgelegd dat de nationale rechter voor wie het hoofdgeding aanhangig is, bij het onderzoek naar de uit de rechtspraak van het Hof voortvloeiende Unierechtelijke eisen en de noodzaak en proportionaliteit van de door de betrokken lidstaat ingevoerde beperking, de bewijslast niet bij de door de beperking getroffen dienstenaanbieders mag leggen, maar dat het aan de lidstaat – en in concreto aan de autoriteit van deze lidstaat die het in het hoofdgeding bestreden besluit heeft vastgesteld – is om te staven en aan te tonen dat de nationale regeling zowel in overeenstemming is met het Unierecht als noodzakelijk en proportioneel is, waarbij het feit dat dit bewijs niet wordt geleverd, op zichzelf tot gevolg heeft dat die regeling in strijd is met het Unierecht? 12) Moet artikel 56 VWEU, mede in het licht van het in artikel 41, lid 1, van het Handvest neergelegde recht op een eerlijk proces, het artikel 41, lid 2, onder a), van het Handvest neergelegde recht om te worden gehoord, de in artikel 41, lid 2, onder c), van het Handvest neergelegde motiveringsplicht, de in artikel 4, lid 3, VEU neergelegde loyaliteitsbepaling en het beginsel van institutionele en procedurele autonomie van de lidstaten, aldus worden uitgelegd dat aan die vereisten niet wordt voldaan indien de bevoegde autoriteit van de lidstaat de kansspelaanbieder niet in kennis stelt van het feit dat overeenkomstig de nationale regeling een administratieve sanctieprocedure in gang is gezet, deze autoriteit die kansspelaanbieder vervolgens, in een latere fase van de administratieve procedure, evenmin in de gelegenheid stelt zijn standpunt over de verenigbaarheid van de nationale regeling met het Unierecht kenbaar te maken, en zij hem in een besluit waartegen geen bezwaar openstaat, zonder in de motivering van dat besluit nader in te gaan op die verenigbaarheid en het bewijs daarvan, een sanctie oplegt die naar nationaal recht als bestuursrechtelijke sanctie wordt aangemerkt? 13) Wordt in het licht van artikel 56 VWEU, artikel 41, lid 1 en lid 2, onder a) en c), en de artikelen 47 en 48 van het Handvest alsook het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en de rechten van de verdediging die uit die artikelen voortvloeien, voldaan aan de vereisten die in de genoemde bepalingen worden gesteld, indien de kansspelaanbieder de verenigbaarheid van de nationale regeling met het Unierecht uitsluitend – en voor het eerst – voor de nationale rechter ter discussie kan stellen? 14) Kunnen artikel 56 VWEU en de op de lidstaten rustende verplichting om een beperking van het vrij verrichten van diensten te rechtvaardigen of te motiveren, aldus worden uitgelegd dat de lidstaat niet aan die verplichting heeft voldaan indien op het tijdstip waarop de beperking is ingevoerd of onderzocht, geen enkele relevante analyse van de gevolgen van deze beperking voorhanden is waaruit blijkt dat met die beperking doelstellingen van openbare orde worden nagestreefd? 15) Kan worden geconstateerd dat de litigieuze administratieve geldboete, gelet op de wettelijk vastgestelde beperkingen voor het bepalen van het bedrag van de mogelijkerwijs op te leggen administratieve geldboete, de aard van de activiteit ter zake waarvan deze sanctie wordt opgelegd – met name het feit dat het gaat om een activiteit die gevoelig is uit het oogpunt van de openbare orde en de openbare veiligheid – en het repressieve doel van de geldboete, voor de toepassing van de artikelen 47 en 48 van het Handvest aan te merken als een strafsanctie? Is dit van belang voor het op de elfde tot en met de veertiende vraag te geven antwoord? 16) Moet artikel 56 VWEU aldus worden uitgelegd dat indien de rechter voor wie het hoofdgeding aanhangig is, op basis van de op de voorgaande vragen te geven antwoorden de regeling en de toepassing daarvan onrechtmatig verklaart, hij dient vast te stellen dat ook de sanctie die is gebaseerd op de met artikel 56 VWEU strijdige nationale regeling, in strijd is met het Unierecht?”