Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Mededinging – Geldboeten – Communautaire sancties en sancties in derde staat opgelegd wegens schending van nationaal mededingingsrecht

(Art. 3, lid 1, sub g, EG; verordening nr. 17 van de Raad, art. 15)

2. Hogere voorziening – Middelen – Onjuiste beoordeling van feiten – Niet-ontvankelijkheid – Toetsing door Hof van beoordeling van bewijs – Uitgesloten, behoudens geval van onjuiste opvatting

(Art. 225, lid 1, EG; Statuut van het Hof van Justitie, art. 58, eerste alinea)

3. Mededinging – Administratieve procedure – Mededeling van punten van bezwaar – Vereiste inhoud – Eerbiediging van rechten van verdediging

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 19, lid 1)

4. Mededinging – Administratieve procedure – Eerbiediging van rechten van verdediging

5. Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Criteria

(Reglement nr. 17 van de Raad; mededeling 96/C 207/04 van de Commissie)

6. Hogere voorziening – Bevoegdheid van Hof

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15)

7. Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Criteria – Financiële situatie van betrokken onderneming

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15)

8. Mededinging – Geldboeten – Beoordelingsvrijheid van Commissie

(Verordening nr. 17 van de Raad, art. 15, lid 2)

Samenvatting

1. In het geval van een mededingingsregeling die tot stand is gekomen in een internationale context, en die hierdoor wordt gekenmerkt dat de rechtsstelsels van derde staten elk op hun eigen grondgebied toepassing vinden, beantwoordt de bevoegdheidsuitoefening door de autoriteiten van deze staten die in het kader van hun territoriale bevoegdheid met de bescherming van de vrije mededinging zijn belast, aan eisen die specifiek zijn voor die staten. De uitgangspunten van de rechtsorden van andere staten op het gebied van de mededinging bevatten immers niet alleen specifiek eigen doelstellingen, maar leiden tevens tot de vaststelling van speciaal daarop gericht materieel recht en tot sterk uiteenlopende bestuursrechtelijke, strafrechtelijke of civielrechtelijke rechtsgevolgen, wanneer door de autoriteiten van die staten eenmaal is bewezen dat inbreuk is gemaakt op de toepasselijke mededingingsregels.

Hieruit volgt dat de Commissie, wanneer zij het onrechtmatige gedrag van een onderneming bestraft, zelfs wanneer dit gedrag zijn oorsprong vindt in een internationale mededingingsregeling, de vrije mededinging binnen de gemeenschappelijke markt beoogt te waarborgen, hetgeen ingevolge artikel 3, lid 1, sub g, EG een van de fundamentele doelstellingen van de Gemeenschap is. Door het specifieke karakter van het in gemeenschapsverband beschermde rechtsgoed kunnen de afwegingen die de Commissie krachtens haar bevoegdheden op dit gebied maakt, immers aanzienlijk verschillen van die van de autoriteiten van derde staten.

Derhalve is het beginsel ne bis in idem, vastgelegd in artikel 4 van protocol nr. 7 bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, niet toepasselijk in situaties waarin de rechtsorden en mededingingsautoriteiten van derde staten in het kader van hun eigen bevoegdheden zijn opgetreden.

(cf. punten 24‑30)

2. Het Gerecht is bij uitsluiting bevoegd, enerzijds, om de feiten vast te stellen, behoudens het geval waarin de feitelijke onjuistheid van zijn vaststellingen blijkt uit de hem overgelegde processtukken en, anderzijds, om die feiten te beoordelen. Hieruit vloeit voort dat de beoordeling van de aan het Gerecht voorgelegde gegevens geen rechtsvraag oplevert die als zodanig vatbaar is voor toetsing door het Hof, behoudens in het geval van een verdraaiing van deze gegevens.

Niet-ontvankelijk is derhalve het middel dat in het kader van een hogere voorziening wordt aangevoerd en dat het Hof ertoe wil aanzetten om de gegrondheid van de door het Gerecht – na een gedetailleerd onderzoek van de feitelijke omstandigheden – gedane vaststelling dat een onderneming het kopstuk van een kartel is geweest (hetgeen een verzwarende omstandigheid is), aan een onderzoek te onderwerpen.

(cf. punten 41‑42, 48)

3. Wanneer de Commissie in haar mededeling van punten van bezwaar melding maakt van de voornaamste gegevens, feitelijk en rechtens, op grond waarvan een geldboete kan worden opgelegd, zoals de zwaarte en de duur van de veronderstelde inbreuk en de omstandigheid dat deze opzettelijk of uit onachtzaamheid is begaan, voldoet zij aan haar verplichting tot eerbiediging van het recht van de ondernemingen om te worden gehoord.

De rechten van de verdediging zijn geëerbiedigd wanneer de betrokken onderneming de mogelijkheid heeft gekregen om opmerkingen te maken over de duur, de zwaarte en de aard van de begane inbreuk. De Commissie is niet verplicht om in de mededeling van de punten van bezwaar uit te leggen hoe zij mogelijkerwijs bij de vaststelling van het bedrag van de geldboete elk van deze elementen in aanmerking zou nemen.

Aangezien de mededeling van de punten van bezwaar gewag maakt van het feit dat de betrokken onderneming de rol heeft gespeeld van leider en aanstichter van de inbreuk, is deze gewaarschuwd dat er bij de vaststelling van de geldboete rekening kan worden gehouden met deze omstandigheid. Het feit dat de betrokken onderneming in de beschikking die de sanctie oplegt, is aangewezen als enig kopstuk van het kartel, leidt niet tot een zodanige wijziging in de positie van deze onderneming dat haar rechten van verdediging zouden zijn geschaad, in aanmerking genomen dat het eigen is aan de mededeling van punten van bezwaar dat deze voorlopig is en door de Commissie bij haar latere beoordeling op basis van de door de partijen gemaakte opmerkingen en andere feitelijke vaststellingen kan worden gewijzigd.

(cf. punten 56‑58, 60, 62)

4. De eerbiediging van de rechten van de verdediging verlangt met name dat de onderneming waarnaar onderzoek wordt gevoerd, tijdens de administratieve procedure in staat wordt gesteld om haar standpunt inzake de juistheid en de relevantie van de gestelde feiten en inzake de door de Commissie in aanmerking genomen stukken behoorlijk kenbaar te maken. De talenkennis van een lid van het team dat zich met het onderzoek van een mededingingsregeling bezighoudt, kan op zich niet doorslaggevend zijn voor de beoordeling of de Commissie eventueel de rechten van de verdediging heeft geschonden.

(cf. punten 71, 73)

5. De Commissie beschikt over een ruime beoordelingsvrijheid ter zake van de methode voor de berekening van de geldboeten en zij kan daarbij rekening houden met een groot aantal factoren, waaronder de medewerking van de betrokken ondernemingen tijdens het door de diensten van deze instelling gevoerde onderzoek. De medewerking die een onderneming aan de Commissie verleent, kan een vermindering van de geldboete op grond van de mededeling betreffende het niet opleggen of verminderen van geldboeten in zaken betreffende mededingingsregelingen slechts rechtvaardigen indien zij de Commissie daadwerkelijk in staat stelt om haar taak te vervullen, die erin bestaat om een inbreuk vast te stellen en daaraan een einde te maken. De Commissie beschikt over een ruime beoordelingsvrijheid bij de waardering van de kwaliteit en de bruikbaarheid van de door een onderneming verleende medewerking, met name in vergelijking met de bijdragen van andere ondernemingen.

(cf. punten 81, 83, 88)

6. Het Hof mag bij zijn oordeel over een rechtsvraag in het kader van een hogere voorziening niet uit billijkheidsoverwegingen zijn oordeel in de plaats stellen van dat van het Gerecht, dat zich in de uitoefening van zijn volle rechtsmacht heeft uitgesproken over het bedrag van de geldboeten die ondernemingen wegens schending van het gemeenschapsrecht zijn opgelegd. Het middel dat beoogt de evenredigheid van de opgelegde geldboete ter discussie te stellen, dient niet-ontvankelijk te worden verklaard, aangezien het strekt tot een heronderzoek van feitelijke beoordelingen, waarvoor het Hof niet bevoegd is in het kader van een hogere voorziening.

(cf. punten 98‑99)

7. De Commissie is niet verplicht om bij de vaststelling van het bedrag van de geldboete rekening te houden met de economische situatie van de betrokken onderneming, aangezien de erkenning van een dergelijke verplichting zou neerkomen op het verschaffen van een ongerechtvaardigd concurrentievoordeel aan de ondernemingen die het minst zijn aangepast aan de eisen van de markt.

(cf. punt 100)

8. De krachtens artikel 15, lid 2, van verordening nr. 17 aan de Commissie toegekende bevoegdheden omvatten de mogelijkheid om de opeisbaarheidsdatum van de geldboeten vast te stellen, alsook de datum vanaf wanneer de rente begint te lopen, de op deze geldboeten toepasselijke rentevoet en de wijze waarop de beschikking wordt uitgevoerd. De Commissie mag derhalve een referentiepunt hanteren dat hoger ligt dan het gemiddeld op de markt geldende rentepercentage voor leningen, voor zover dit noodzakelijk is om vertragingsmanoeuvres bij de betaling van de geldboete tegen te gaan.

(cf. punten 109‑111)