Zaak C‑600/16 P

National Iranian Tanker Company

tegen

Raad van de Europese Unie

„Hogere voorziening – Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen ten aanzien van de Islamitische Republiek Iran – Bevriezing van tegoeden en financiële middelen – Nietigverklaring door het Gerecht van een plaatsing op de lijst – Nieuwe plaatsing op de lijst – Bewijsmiddelen die dateren van voor de eerste plaatsing op de lijst – Feiten die bekend waren vóór de eerste plaatsing op de lijst – Gezag van gewijsde – Omvang – Rechtszekerheid – Bescherming van het gewettigd vertrouwen – Effectieve rechterlijke bescherming – Logistieke steun aan de Iraanse regering grond voor plaatsing op de lijst – Draagwijdte – Vervoer van ruwe aardolie”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 29 november 2018

Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen Iran – Bevriezing van de tegoeden van personen, entiteiten of lichamen die zich bezighouden met of medewerking verlenen aan nucleaire proliferatie – Ondersteuning van proliferatiegevoelige nucleaire activiteiten van Iran – Begrip – Materiële, logistieke of financiële steun – Kwantitatief of kwalitatief belang van de steun

Arresten houdende nietigverklaring die zijn uitgesproken door de rechterlijke instanties van de Unie, hebben gezag van gewijsde zodra zij definitief geworden zijn. Dit gezag strekt zich niet alleen uit tot het dictum van het arrest houdende nietigverklaring, maar ook tot de overwegingen die de noodzakelijke steun bieden aan het dictum en er daardoor onlosmakelijk mee verbonden zijn. Het gezag van gewijsde geldt echter enkel voor de punten, feitelijk en rechtens, die in een rechterlijke beslissing daadwerkelijk of noodzakelijkerwijs zijn beslecht. Wat een arrest betreft waarbij de Unierechter handelingen die voorzien in de aanvankelijke plaatsing van een verzoeker op een lijst van personen op wie beperkende maatregelen van toepassing zijn, nietig heeft verklaard omdat de door de Raad verstrekte gegevens niet volstonden om de feitelijke grondslag van die handelingen te staven, kan uit de vaststelling dat de door de Raad verstrekte gegevens niet volstonden, die gezag van gewijsde heeft, niet worden afgeleid dat de Raad naderhand geen rekening mocht houden met andere bewijselementen die ertoe strekken aan te tonen dat de aangevoerde redenen – met name dat financiële steun wordt verleend aan de Iraanse regering – juist zijn, of dat hij zich niet mocht baseren op het feit dat aan deze regering een andere soort steun wordt verleend. De grief dat de Raad verplicht was om bij de eerste plaatsing van die verzoeker op de lijst – die is nietig verklaard bij een beslissing die gezag van gewijsde heeft – gebruik te maken van alle hem ter beschikking staande gegevens en van alle juridische kwalificaties die konden rechtvaardigen dat tegen die verzoeker beperkende maatregelen werden vastgesteld, kan niet leiden tot de vaststelling dat het beginsel van het gezag van gewijsde is geschonden, aangezien bovengenoemde gegevens en juridische kwalificaties niet in aanmerking zijn genomen in de met gezag van gewijsde beklede beslissing, zodat zij per definitie niet kunnen worden aangemerkt als punten, feitelijk en rechtens, die in deze beslissing daadwerkelijk of noodzakelijkerwijs zijn beslecht. (zie punten 42, 43, 45, 48)

Iedere justitiabele bij wie een instelling van de Unie, door hem nauwkeurige toezeggingen te doen, gegronde verwachtingen heeft gewekt, kan zich op het vertrouwensbeginsel beroepen. Daarentegen kan niemand met succes schending van dit beginsel stellen wanneer dergelijke toezeggingen niet zijn gedaan. Het besluit om een entiteit te plaatsen op een lijst van personen en entiteiten waarvan de tegoeden worden bevroren, vormt evenwel geen nauwkeurige toezegging aan die entiteit dat de Raad niet over andere dan de in de motivering van dat besluit vermelde redenen of over andere bewijselementen beschikt die kunnen rechtvaardigen dat jegens haar beperkende maatregelen worden vastgesteld. (zie punten 50, 51)

Het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming staat niet eraan in de weg dat de Raad een persoon of entiteit opnieuw plaatst op de lijsten van personen en entiteiten waarvan de tegoeden worden bevroren, om andere redenen dan die welke aan de aanvankelijke plaatsing ten grondslag lagen dan wel om identieke redenen die op ander bewijsmateriaal zijn gebaseerd. Dit beginsel beoogt immers te waarborgen dat een bezwarende handeling bij een rechter kan worden aangevochten, en niet dat het onmogelijk is een nieuwe bezwarende handeling vast te stellen om andere redenen of op basis van ander bewijsmateriaal. Een besluit van een instelling van de Unie waartegen beroep is ingesteld, wordt bij nietigverklaring ervan dan ook geacht nooit te hebben bestaan, en wanneer die instelling overweegt een nieuw besluit vast te stellen, kan zij overgaan tot een volledig heronderzoek alsook andere gronden aanvoeren dan die waarop het nietig verklaarde besluit was gebaseerd. Bijgevolg staat een onrechtmatigheid die is vastgesteld in het kader van de eerste plaatsing van verzoeker op de lijsten van personen en entiteiten waarvan de tegoeden worden bevroren, niet eraan in de weg dat de Raad na een heronderzoek van zijn situatie nieuwe beperkende maatregelen vaststelt op basis van reeds bestaande of beschikbare feitelijke gegevens. (zie punten 54‑56)