Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Recht van Unie – Rechtstreekse werking – Nationale belastingen die onverenigbaar zijn met recht van Unie – Terugbetaling – Modaliteiten – Toepassing van nationaal recht – Nationaal recht dat in verjarings- of vervaltermijnen voorziet

2. Recht van Unie – Rechtstreekse werking – Nationale belastingen die onverenigbaar zijn met recht van Unie – Terugbetaling – Modaliteiten – Toepassing van nationaal recht – Nationaal recht dat voorziet in langere verjaringstermijn om heffingen terug te vorderen van als tussenpersoon optredende particulier dan om dergelijke heffingen terug te vorderen van staat – Toelaatbaarheid – Voorwaarde

3. Prejudiciële vragen – Uitlegging – Werking in tijd van uitleggingsarresten – Terugwerkende kracht – Arrest waarin wordt vastgesteld dat terugwerkende kracht van nationale regeling onverenigbaar is met recht van Unie

(Art. 267 VWEU)

Samenvatting

1. Het recht van de Unie staat er niet aan in de weg dat een in het nationale recht van een lidstaat voor schuldvorderingen jegens de staat bepaalde verjaringstermijn van vijf jaar wordt toegepast op vorderingen tot terugbetaling van heffingen die in strijd met het recht van de Unie zijn betaald uit hoofde van een „gemengd stelsel van steun en heffingen”.

Nu er geen geharmoniseerde regels inzake de terugbetaling van in strijd met het recht van de Unie opgelegde heffingen zijn, mogen de lidstaten immers hun nationale procesregels blijven toepassen, met name met betrekking tot vervaltermijnen, op voorwaarde dat het gelijkwaardigheids- en het effectiviteitsbeginsel in acht worden genomen.

Het gelijkwaardigheidsbeginsel wordt niet geschonden indien de verjaringstermijn van vijf jaar op alle schuldvorderingen jegens de betrokken lidstaat van toepassing is en de toepasselijkheid ervan niet afhangt van de vraag of deze schuldvorderingen voortvloeien uit een schending van het nationale recht of het recht van de Unie. Het staat aan de nationale rechter dit na te gaan. Wat het effectiviteitsbeginsel betreft, is het met het recht van de Unie verenigbaar dat in het belang van de rechtszekerheid, die zowel de betrokken belastingplichtige als de betrokken administratie beschermt, redelijke beroepstermijnen worden vastgesteld die gelden op straffe van verval van recht. Dergelijke termijnen maken de uitoefening van de door het recht van de Unie verleende rechten immers niet in de praktijk onmogelijk of uiterst moeilijk, ook al leidt het verstrijken van deze termijnen per definitie tot gehele of gedeeltelijke afwijzing van de ingestelde vordering.

(cf. punten 34‑36, 38, dictum 1)

2. Het recht van de Unie staat niet in de weg aan een nationale regeling die een particulier een langere termijn toekent om heffingen terug te vorderen van een andere particulier die als tussenpersoon is opgetreden, aan wie hij deze heffingen onverschuldigd heeft betaald en die deze heffingen voor rekening van de eerste particulier aan de staat heeft afgedragen, terwijl voor zijn vordering een kortere, van het gemene recht inzake de terugvordering van het onverschuldigd betaalde afwijkende terugvorderingstermijn van toepassing zou zijn geweest indien hij deze heffingen rechtstreeks aan de staat had betaald, wanneer de als tussenpersonen optredende particulieren de eventueel voor andere particulieren betaalde bedragen daadwerkelijk kunnen terugvorderen van de staat.

(cf. punt 45, dictum 2)

3. Het feit dat het Hof in een prejudicieel arrest vaststelt dat de terugwerkende kracht van een nationale regeling onverenigbaar is met het recht van de Unie, heeft geen invloed op het vertrekpunt van de in het nationale recht voor schuldvorderingen jegens de betrokken lidstaat bepaalde verjaringstermijn.

In de eerste plaats is het vertrekpunt van de verjaringstermijn immers in beginsel een aangelegenheid van het nationale recht. In de tweede plaats is een prejudicieel arrest louter declaratoir en niet constitutief van aard, zodat het in beginsel tot de datum van inwerkingtreding van het uitgelegde voorschrift terugwerkt. Het recht van de Unie verzet zich er bijgevolg slechts tegen dat een nationale autoriteit zich erop beroept dat een redelijke verjaringstermijn is verstreken wanneer door het gedrag van de nationale autoriteiten in combinatie met het bestaan van een vervaltermijn een persoon volledig de mogelijkheid wordt ontnomen om zijn rechten voor de nationale rechter te doen gelden.

(cf. punten 47‑48, 51, 53, dictum 3)