Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Grenscontroles, asiel en immigratie – Asielbeleid – Procedure voor toekenning en intrekking van vluchtelingenstatus in lidstaten – Richtlijn 2005/85 – Recht op doeltreffende voorziening in rechte

(Richtlijn 2005/85 van de Raad, art. 39, lid 1)

2. Grenscontroles, asiel en immigratie – Asielbeleid – Procedure voor toekenning en intrekking van vluchtelingenstatus in lidstaten – Richtlijn 2005/85 – Recht op doeltreffende bescherming in rechte

(Richtlijn 2005/85 van de Raad, art. 23 en 39)

3. Grenscontroles, asiel en immigratie – Asielbeleid – Procedure voor toekenning en intrekking van vluchtelingenstatus in lidstaten – Richtlijn 2005/85 – Recht op doeltreffende bescherming in rechte

(Richtlijn 2005/85 van de Raad, art. 39)

4. Grenscontroles, asiel en immigratie – Asielbeleid – Procedure voor toekenning en intrekking van vluchtelingenstatus in lidstaten – Richtlijn 2005/85 – Recht op doeltreffende bescherming in rechte

(Richtlijn 2005/85 van de Raad, art. 39)

Samenvatting

1. Uit de bewoordingen van artikel 39, lid 1, sub a, van richtlijn 2005/85 betreffende minimumnormen voor de procedures in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus en met name uit de handelingen die er op niet-exhaustieve wijze in zijn opgesomd, blijkt dat het begrip „beslissing die inzake [het] asielverzoek is gegeven” betrekking heeft op een reeks beslissingen die, omdat zij leiden tot de afwijzing van het asielverzoek of aan de grens zijn genomen, gelijkwaardig zijn aan een definitieve en negatieve beslissing ten gronde. Hetzelfde geldt voor de andere beslissingen waarvoor artikel 39, lid 1, sub b tot en met e, van richtlijn 2005/85 uitdrukkelijk in een recht op een doeltreffende voorziening in rechte voorziet. Bijgevolg zijn de beslissingen waartegen de asielzoeker overeenkomstig artikel 39, lid 1, van richtlijn 2005/85 beroep moet kunnen instellen, die welke een weigering van het asielverzoek inhouden om redenen ten gronde of, in voorkomend geval, om formele of procedurele redenen die een beslissing ten gronde uitsluiten. Hieruit volgt dat deze bepaling geen betrekking heeft op de beslissingen ter voorbereiding van de beslissing ten gronde of op de beslissingen tot organisatie van de procedure.

Overigens zou het uitleggen van de bewoordingen van artikel 39 van richtlijn 2005/85 in die zin dat een „beslissing die inzake [het] verzoek is gegeven” betrekking heeft op alle beslissingen die inzake het asielverzoek worden gegeven, en dus ook op de beslissingen ter voorbereiding van de eindbeslissing over het asielverzoek of de beslissingen tot organisatie van de procedure, in strijd zijn met het belang dat de procedures inzake asielverzoeken snel worden afgehandeld. Dat een procedure terzake overeenkomstig artikel 23, lid 2, van richtlijn 2005/85 zo spoedig mogelijk wordt afgerond, onverminderd een behoorlijke en volledige behandeling, is, zoals uit punt 11 van de considerans van deze richtlijn blijkt, zowel in het belang van de lidstaten als van de asielzoekers.

(cf. punten 41‑44)

2. Artikel 39 van richtlijn 2005/85 betreffende minimumnormen voor de procedures in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus en het beginsel van doeltreffende bescherming in rechte moeten aldus worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling op grond waarvan de beslissing van de bevoegde nationale instantie om een asielverzoek volgens een versnelde procedure te behandelen niet voor enig afzonderlijk beroep vatbaar is, wanneer de redenen waarom die instantie heeft beslist om de gegrondheid van het betrokken verzoek volgens een dergelijke procedure te behandelen, aan een doeltreffende toetsing in rechte kunnen worden onderworpen in het kader van het beroep dat kan worden ingesteld tegen de definitieve afwijzingsbeslissing, hetgeen door de verwijzende rechter moet worden beoordeeld.

De beslissing aangaande de voor de behandeling van het asielverzoek toe te passen procedure, afzonderlijk beschouwd en onafhankelijk van de eindbeslissing tot toewijzing of afwijzing van dat verzoek, is een handeling ter voorbereiding van de eindbeslissing over het verzoek. In die omstandigheden vormt het ontbreken van een rechtsmiddel in die fase van de procedure geen schending van het recht op een doeltreffende voorziening in rechte, op voorwaarde evenwel dat de rechtmatigheid van de eindbeslissing die volgens een versnelde procedure werd genomen, en met name de redenen waarom de bevoegde instantie het asielverzoek als ongegrond heeft afgewezen, door de nationale rechter grondig kunnen worden getoetst in het kader van het beroep tegen de beslissing tot weigering van dat verzoek.

De doeltreffendheid van een dergelijk beroep is niet verzekerd indien, wegens de onmogelijkheid om beroep in te stellen tegen de beslissing van de bevoegde instantie om een asielverzoek volgens een versnelde procedure te behandelen, de redenen waarom deze instantie heeft beslist om volgens een versnelde procedure over de gegrondheid van het verzoek te beslissen, niet kunnen worden getoetst, aangezien deze redenen dezelfde zijn als die op grond waarvan het verzoek is afgewezen. Een dergelijke situatie zou een rechtmatigheidstoetsing van de beslissing, zowel van de feiten als van de rechtsvragen, onmogelijk maken. Bijgevolg is het van belang dat achteraf bij de nationale rechter doeltreffend kan worden opgekomen tegen dergelijke redenen en dat deze rechter ze kan onderzoeken in het kader van het beroep dat tegen de beslissing die de asielprocedure afsluit, kan worden ingesteld. De uitlegging van een dergelijke nationale regeling in die zin dat de redenen waarom de bevoegde administratieve instantie heeft beslist om het asielverzoek volgens een versnelde procedure te behandelen, niet vatbaar zijn voor enige toetsing in rechte, is immers niet verenigbaar met het recht van de Unie.

Wat de uitlegging van het nationale recht door de nationale rechter betreft, vereist het beginsel van richtlijnconforme uitlegging dat de nationale rechterlijke instanties binnen hun bevoegdheden al het mogelijke doen om de volle werking van richtlijn 2005/85 te verzekeren en tot een oplossing te komen die in overeenstemming is met de daarmee nagestreefde doelstelling. Richtlijn 2005/85 heeft tot doel een gemeenschappelijk kader in te stellen van waarborgen die de volledige inachtneming van het Verdrag van Genève en van de grondrechten verzekeren. Het recht op een doeltreffende voorziening in rechte vormt een grondbeginsel van het Unierecht. Voor de doeltreffende uitoefening van dit recht is vereist dat de nationale rechter de gegrondheid kan toetsen van de redenen waarom de bevoegde administratieve instantie het verzoek om internationale bescherming als ongegrond of frauduleus heeft aangemerkt zonder dat voor deze redenen een onweerlegbaar vermoeden van rechtmatigheid geldt. Het is tevens in het kader van dit beroep dat de nationale rechter bij wie de zaak aanhangig is, moet nagaan of de beslissing om een asielverzoek volgens een versnelde procedure te behandelen, overeenkomstig de fundamentele beginselen en waarborgen in hoofdstuk II van richtlijn 2005/85 werd genomen, zoals in artikel 23, lid 4, ervan is bepaald.

(cf. punten 55‑58, 60–61, 70 en dictum)

3. Wanneer krachtens een nationale regeling inzake de procedure voor toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus de termijn voor het instellen van een beroep tegen de eindbeslissing over het asielverzoek in het geval van een versnelde procedure veertien dagen en in het geval van een beslissing volgens de normale procedure een maand is, is het van belang dat de beschikbare termijn materieel volstaat voor de voorbereiding en instelling van een doeltreffende voorziening in rechte. Wat versnelde procedures betreft, lijkt een beroepstermijn van veertien dagen in beginsel niet materieel ontoereikend voor de voorbereiding en instelling van een doeltreffende voorziening in rechte en lijkt deze redelijk en evenredig ten opzichte van de betrokken rechten en belangen. Indien deze termijn in een bepaalde situatie, gelet op de omstandigheden, niet volstaat, staat het echter aan de nationale rechter om te beslissen of dit element op zich de toewijzing rechtvaardigt van het beroep dat indirect is ingesteld tegen de beslissing van de bevoegde nationale instanties om het asielverzoek volgens een versnelde procedure te behandelen, zodat de betrokken rechter, met de toewijzing van het beroep, de behandeling van het verzoek volgens de normale procedure gelast.

(cf. punten 66‑68)

4. Krachtens richtlijn 2005/85 betreffende minimumnormen voor de procedures in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus is het niet verplicht dat in rechtspraak in twee instanties wordt voorzien. Van belang is alleen dat overeenkomstig artikel 39 van richtlijn 2005/85 een voorziening in rechte bij een rechterlijke instantie openstaat. Het beginsel van doeltreffende bescherming in rechte verleent een particulier een recht op toegang tot een rechter en geen recht op meer dan één aanleg.

(cf. punt 69)