Zaak C‑24/15

Josef Plöckl

tegen

Finanzamt Schrobenhausen

(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door het Finanzgericht München)

„Prejudiciële verwijzing — Fiscale bepalingen — Belasting over de toegevoegde waarde — Zesde richtlijn — Artikel 28 quater, A, onder a) en d) — Overbrenging van goederen binnen de Europese Unie — Recht op vrijstelling — Niet-nakoming van verplichting om een door de lidstaat van bestemming toegekend btw-identificatienummer mee te delen — Geen serieuze aanwijzingen voor belastingfraude — Vrijstelling geweigerd — Toelaatbaarheid”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 20 oktober 2016

Harmonisatie van de belastingwetgeving – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde – Overgangsregeling voor belastingheffing in het handelsverkeer tussen de lidstaten – Vrijstelling van overbrenging van goederen binnen de Europese Unie – Vrijstelling geweigerd wegens niet-nakoming door de belastingplichtige van de verplichting om een door de lidstaat van bestemming toegekend btw-identificatienummer mee te delen – Niet-deelneming van de belastingplichtige aan belastingfraude – Ontoelaatbaarheid

(Richtlijn 77/388 van de Raad, zoals gewijzigd bij richtlijn 2005/92, art. 22, lid 8, 28 bis, 28 quater en 28 nonies)

Artikel 22, lid 8, van de Zesde richtlijn (77/388) betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting, zoals gewijzigd bij richtlijn 2005/92, in de versie ervan die voortvloeit uit artikel 28 nonies van de Zesde richtlijn, en artikel 28 quater, A, onder a), eerste alinea, en onder d), van deze richtlijn moeten aldus worden uitgelegd dat zij zich ertegen verzetten dat de belastingdienst van de lidstaat van oorsprong weigert vrijstelling van belasting over de toegevoegde waarde te verlenen voor een intracommunautaire overbrenging op grond dat de belastingplichtige geen door de lidstaat van bestemming toegekend identificatienummer betreffende deze belasting heeft meegedeeld, wanneer er geen serieuze aanwijzingen zijn van fraude, het goed naar een andere lidstaat is overgebracht en de andere vrijstellingsvoorwaarden eveneens zijn vervuld.

Handelingen moeten worden belast met inachtneming van het objectieve karakter ervan. Wanneer een overbrenging van goederen aan de voorwaarden van artikel 28 bis, lid 5, onder b), tweede alinea, van richtlijn 77/388 voldoet, wordt deze overbrenging vrijgesteld van belasting over de toegevoegde waarde (btw). Bijgevolg vereist het beginsel van fiscale neutraliteit dat wanneer de materiële voorwaarden zijn vervuld, de btw-vrijstelling wordt verleend, zelfs wanneer de belastingplichtige niet heeft voldaan aan bepaalde formele vereisten. De verplichting om het btw-identificatienummer van de koper van het goed mee te delen, is een formeel vereiste betreffende het recht op btw-vrijstelling. De overlegging van dit nummer levert weliswaar het bewijs op dat die overbrenging is verricht voor de doeleinden van de onderneming van deze belastingplichtige en dat die belastingplichtige dus als zodanig optreedt in deze lidstaat, maar het bewijs van die hoedanigheid kan niet in alle gevallen uitsluitend afhangen van de opgave van dat btw-identificatienummer. Artikel 4, lid 1, van de Zesde richtlijn, waarin het begrip belastingplichtige wordt gedefinieerd, bepaalt immers niet dat deze hoedanigheid afhangt van het feit dat de betrokkene een btw-identificatienummer bezit. De overlegging van dat nummer is bijgevolg geen materiële voorwaarde om een intracommunautaire overbrenging vrij te stellen van btw.

Er zijn twee gevallen waarin de niet nakoming van een formeel vereiste tot het verlies van het recht op vrijstelling van btw kan leiden. Ten eerste kan een belastingplichtige die opzettelijk aan belastingfraude heeft deelgenomen en zo de goede werking van het gemeenschappelijke btw-stelsel in gevaar heeft gebracht, zich niet op het beginsel van fiscale neutraliteit beroepen om vrijstelling van btw te verkrijgen. Ten tweede kan de niet-nakoming van een formeel vereiste tot het verlies van het recht op vrijstelling van btw leiden wanneer deze niet-nakoming het leveren van het zekere bewijs dat aan de materiële voorwaarden is voldaan, verhindert. Uit de voorwaarde waaraan deze weigering van vrijstelling van belasting over de toegevoegde waarde is onderworpen, volgt evenwel dat wanneer de belastingautoriteit over de nodige gegevens beschikt om vast te stellen dat aan de materiële vereisten is voldaan, zij met betrekking tot het recht op vrijstelling van de belastingplichtige geen nadere voorwaarden mag stellen die tot gevolg kunnen hebben dat de uitoefening van dat recht wordt verhinderd.

Het is juist dat het Hof voor recht heeft verklaard dat artikel 28 quater, A, onder a), eerste alinea, van de Zesde richtlijn niet eraan in de weg staat dat de belastingdienst van een lidstaat als voorwaarde voor de btw-vrijstelling van een intracommunautaire levering stelt dat de leverancier het btw-identificatienummer van de afnemer opgeeft, mits deze vrijstelling niet louter wegens niet-nakoming van deze verplichting wordt geweigerd wanneer de leverancier, te goeder trouw handelend en na alles te hebben gedaan wat redelijkerwijs van hem kan worden verlangd, dit identificatienummer niet kan opgeven en bovendien aanwijzingen verstrekt waaruit op afdoende wijze kan blijken dat de afnemer een belastingplichtige is die bij de betrokken handeling als zodanig handelt.

Deze vaststelling heeft echter betrekking op de situatie waarin moet worden uitgemaakt of de belastingplichtige al dan niet aan belastingfraude heeft deelgenomen. In dit verband kan de deelneming van de leverancier aan een dergelijke fraude worden uitgesloten gelet op de omstandigheid dat deze laatste, te goeder trouw handelend en na alles te hebben gedaan wat redelijkerwijs van hem kon worden verlangd, het btw-identificatienummer van de afnemer niet kon opgeven.

Hieruit volgt dat in omstandigheden waarin het hoe dan ook is uitgesloten dat de belastingplichtige aan belastingfraude heeft deelgenomen, de btw-vrijstelling niet kan worden geweigerd op de enkele grond dat deze belastingplichtige niet alles heeft gedaan wat redelijkerwijs van hem kon worden verlangd om te voldoen aan een formele verplichting, namelijk de overlegging van een btw-identificatienummer dat door de lidstaat van bestemming van de intracommunautaire overbrenging is toegekend.

(zie punten 37‑41, 43, 44, 46, 47, 51, 54, 55, 59 en dictum)