Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Hogere voorziening – Middelen – Toetsing door Hof van beoordeling van feiten en bewijzen – Uitgesloten, behoudens geval van onjuiste opvatting

(Art. 225 EG; Statuut van het Hof van Justitie, art. 58)

2. Steunmaatregelen van de staten – Onderzoek door Commissie – In aanmerking te nemen factoren

(Art 87 EG en 88 EG)

3. Steunmaatregelen van de staten – Besluit van Commissie tot inleiding van formele onderzoeksprocedure met betrekking tot overheidsmaatregel – Rechterlijke toetsing – Grenzen

(Art. 88, leden 2 en 3, EG; verordening nr. 659/1999 van de Raad, art. 6)

4. Recht van Unie – Beginselen – Bescherming van gewettigd vertrouwen – Beschikking van Commissie inzake staatssteun die in eerdere beschikking vervatte beoordeling niet op losse schroeven zet – Schending van beginsel van gewettigd vertrouwen – Geen

5. Steunmaatregelen van de staten – Besluit van Commissie tot inleiding van formele onderzoeksprocedure met betrekking tot overheidsmaatregel die voorlopig als nieuwe steun is gekwalificeerd – Motiveringsplicht – Omvang

(Art. 88, lid 2, EG en 253 EG)

6. Steunmaatregelen van de staten – Bestaande steunmaatregelen en nieuwe steunmaatregelen – Inhoudelijke wijziging van maatregel die aanvankelijk niet als steun was aangemerkt

(Art. 87 EG en 88 EG)

7. Steunmaatregelen van de staten – Bestaande steunmaatregelen en nieuwe steunmaatregelen – Onderscheid gemaakt aan hand van objectieve elementen

(Art. 87 EG en 88 EG)

Samenvatting

1. In hogere voorziening is het Hof overeenkomstig artikel 225 EG en artikel 58 van het Statuut van het Hof van Justitie niet bevoegd om de relevante feiten vast te stellen en te beoordelen, behoudens in het geval van een verkeerde opvatting daarvan. Voor zover het Gerecht de feiten niet verkeerd opvat, is het bevoegd om ze soeverein te beoordelen.

(cf. punten 39, 42)

2. De wijze van financiering van een steunmaatregel kan de gehele daarmee gefinancierde steunregeling onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt maken. In dat geval is de Commissie verplicht, de steun te onderzoeken met inaanmerkingneming van de gevolgen van de financiering ervan.

(cf. punt 48)

3. De inleidende fase van het onderzoek van steunmaatregelen, die wordt bedoeld in artikel 88, lid 3, EG en geregeld in de artikelen 4 en 5 van verordening nr. 659/1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag, dient ertoe, de Commissie in staat te stellen zich een eerste oordeel te vormen over de gedeeltelijke of volledige verenigbaarheid van de betrokken steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt. Die fase verschilt van de onderzoeksfase bedoeld in artikel 88, lid 2, EG, die wordt beheerst door de artikelen 6 en 7 van die verordening en de Commissie in staat moet stellen, zich volledig te informeren over alle gegevens van de zaak. Zoals uit artikel 6 van verordening nr. 659/1999 blijkt, behelst het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden een eerste beoordeling door de Commissie van de steunverlenende aard van de voorgestelde maatregel, alsook de redenen waarom wordt getwijfeld aan de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt.

De Commissie is verplicht een dergelijk inleidingsbesluit vast te stellen wanneer zij er na een eerste onderzoek niet van overtuigd is dat de betrokken maatregel verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, met als gevolg dat de toetsing door het Gerecht van de rechtmatigheid van een dergelijk besluit noodzakelijk beperkt dient te blijven, in die zin dat wanneer de verzoekers opkomen tegen het oordeel van de Commissie met betrekking tot de kwalificatie van de litigieuze maatregel als staatssteun, de toetsing door de rechter van de Unie ertoe beperkt is, na te gaan of de Commissie geen kennelijke beoordelingsfouten heeft gemaakt.

(cf. punten 57‑58, 60‑61)

4. Iedere justitiabele bij wie een instelling van de Europese Unie met de door haar gedane precieze toezeggingen gegronde verwachtingen heeft gewekt, kan zich op het vertrouwensbeginsel beroepen. Wanneer echter een voorzichtige en bezonnen marktdeelnemer de vaststelling door de Unie van een voor zijn belangen nadelige maatregel kan voorzien, kan hij zich niet op dit beginsel beroepen wanneer die maatregel wordt vastgesteld.

Op het gebied van staatssteun kan het vertrouwensbeginsel worden geschonden wanneer de Commissie haar oordeel over een maatregel uitsluitend op grond van een striktere toepassing van de verdragsregels inzake steunmaatregelen van de staten wijzigt. In dat geval mogen de verzoekers immers verwachten dat een beschikking waarmee de Commissie terugkomt van haar vroegere beoordeling, hun de nodige tijd zal geven om daadwerkelijk rekening te houden met deze wijziging van de beoordeling.

Deze situatie dient te worden onderscheiden van die waarin de Commissie in de omstreden beschikking niet terugkomt van haar beoordeling van de in een eerder beschikking onderzochte maatregel, maar twijfels koestert met betrekking tot betrokken maatregel, enerzijds wegens de beperking in de tijd van haar conclusies in de eerdere beschikking, die op de omstandigheden op een bepaald tijdstip berustten, en anderzijds wegens de wijzigingen die de in die beschikking bedoelde maatregel heeft ondergaan. In dat geval kan de eerdere beschikking geen gewettigd vertrouwen doen ontstaan dat de conclusies van de Commissie in die beschikking tot een nieuw financieringsmechanisme zullen worden uitgebreid.

(cf. punten 71‑74)

5. De aan de motivering in de zin van artikel 253 EG te stellen eisen moeten worden beoordeeld aan de hand van de omstandigheden van het geval, waarbij met name rekening moet worden gehouden met de inhoud van de handeling, de aard van de redengeving en het belang dat de adressaten of andere personen die rechtstreeks en individueel door de handeling worden geraakt, bij een toelichting kunnen hebben.

Met betrekking tot een preliminair onderzoek van een maatregel die niet eerder was onderzocht, kan de Commissie volstaan met een samenvatting van de relevante feiten en rechtspunten, een voorlopige beoordeling omtrent de steunverlenende aard van de betrokken overheidsmaatregel, en een uiteenzetting van de redenen waarom wordt getwijfeld aan de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt.

(cf. punten 96, 102)

6. De omstandigheid alleen dat een maatregel die niet als steunmaatregel was aangemerkt, nog steeds wordt toegepast, in voorkomend geval nadat de rechtshandeling waarbij hij is ingesteld, is verlengd, kan hem niet in een steunmaatregel en met name niet in een nieuwe steunmaatregel veranderen. Indien deze maatregel echter inhoudelijk is gewijzigd, kan hij alleen aan de regels voor nieuwe steun worden getoetst.

(cf. punten 110‑112)

7. Het begrip – bestaande of nieuwe – steun beantwoordt aan een objectieve situatie en kan niet afhangen van het gedrag of de verklaringen van de instellingen.

(cf. punt 125)