Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Recht van de Unie – Voorrang – Nationaal recht dat daarmee in strijd is – Niet-toepasselijkheid van rechtswege van bestaande bepalingen – Verplichting tot naleving van met recht van Unie strijdige aanwijzingen van hogere rechter – Ontoelaatbaarheid

(Art. 267 VWEU)

2. Sociale zekerheid van migrerende werknemers – Ziektekostenverzekering – Verstrekkingen verleend in andere lidstaat

(Art. 49 EG; verordening nr. 1408/71 van de Raad, art. 22, lid 2, tweede alinea)

3. Sociale zekerheid van migrerende werknemers – Ziektekostenverzekering – Verstrekkingen verleend in andere lidstaat

(Verordening nr. 1408/71 van de Raad, art. 22, leden 1, sub c‑i, en 2, tweede alinea)

4. Sociale zekerheid van migrerende werknemers – Ziektekostenverzekering – Verstrekkingen verleend in andere lidstaat

(Verordening nr. 1408/71 van de Raad, art. 22, lid 1, sub c‑i)

Samenvatting

1. Het recht van de Unie verzet zich ertegen dat een nationale rechterlijke instantie die uitspraak moet doen in een zaak die naar haar is verwezen door een in hogere voorziening aangezochte hogere rechterlijke instantie, naar nationaal procesrecht gebonden is aan het rechtsoordeel van die hogere rechterlijke instantie indien de verwijzende rechterlijke instantie, gelet op de uitlegging die zij het Hof heeft gevraagd, meent dat dat rechtsoordeel in strijd is met het recht van de Unie.

Ten eerste doet het bestaan van een nationale procedureregel, op grond waarvan niet in laatste aanleg uitspraak doende rechterlijke instanties gebonden zijn aan het rechtsoordeel van de hogere rechterlijke instanties, immers niet af aan de bevoegdheid van de niet in laatste aanleg uitspraak doende nationale rechterlijke instanties om het Hof prejudiciële vragen te stellen wanneer zij twijfel koesteren over de uitlegging van het recht van de Unie.

Ten tweede is een prejudicieel arrest van het Hof bindend voor de nationale rechter bij de beslechting van het hoofdgeding, wat de uitlegging of de geldigheid van de betrokken handelingen van instellingen van de Unie betreft.

Bovendien moet de nationale rechter, die in het kader van zijn bevoegdheid belast met de toepassing van de bepalingen van het recht van de Unie, zorg dragen voor de volle werking van die bepalingen, en daarbij zo nodig, op eigen gezag, elke strijdige nationale bepaling buiten toepassing laten zonder dat hij eerst de intrekking hiervan bij wet of enige andere constitutionele procedure dient te vragen of af te wachten.

(cf. punten 25, 29, 31‑32, dictum 1)

2. Artikel 49 EG en artikel 22 van verordening nr. 1408/71, in de versie zoals gewijzigd en bijgewerkt bij verordening nr. 118/97, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1992/2006, verzetten zich tegen een regeling van een lidstaat die aldus wordt uitgelegd dat zij in alle gevallen de vergoeding van in een ziekenhuis in een andere lidstaat zonder voorafgaande toestemming verstrekte medische zorg uitsluit.

Hoewel het recht van de Unie zich in beginsel niet verzet tegen een stelsel van voorafgaande toestemming, is het immers niettemin noodzakelijk dat de voorwaarden waaronder die toestemming wordt verleend hun rechtvaardiging vinden in de doelstelling een toereikende en permanente toegang tot een evenwichtig aanbod van kwaliteitszorg door de ziekenhuizen op het grondgebied van de betrokken lidstaat te waarborgen, de kosten te beheersen en verspilling van financiële en technische middelen en personeel zo veel mogelijk te vermijden. Bovendien mogen deze voorwaarden niet verder gaan dan daartoe objectief noodzakelijk is en is vereist dat hetzelfde resultaat niet door minder beperkende maatregelen kan worden bereikt. Een dergelijk stelsel moet daarenboven zijn gebaseerd op objectieve criteria, die niet-discriminerend en vooraf bekend zijn, opdat een grens wordt gesteld aan de beoordelingsvrijheid van de nationale autoriteiten en willekeur wordt voorkomen.

Een nationale regeling die in alle gevallen de vergoeding van zonder voorafgaande toestemming verstrekte ziekenhuiszorg uitsluit, ontneemt de sociaal verzekerde die wegens zijn gezondheidstoestand of omdat hij dringend in een ziekenhuis moest worden opgenomen, geen toestemming heeft kunnen vragen of het antwoord van het bevoegde orgaan niet heeft kunnen afwachten, van het recht op vergoeding van die zorg door dat orgaan, ook al zijn de voorwaarden voor vergoeding voor het overige vervuld. De vergoeding van dergelijke zorg brengt de verwezenlijking van de doelstellingen van ziekenhuisplanning echter niet in gevaar en brengt ook geen ernstige schade toe aan het financiële evenwicht van het socialezekerheidsstelsel. Evenmin doet zij afbreuk aan de instandhouding van een evenwichtige, voor eenieder toegankelijke ziekenhuisverzorging of van een bepaalde verzorgingscapaciteit en medische deskundigheid op het nationale grondgebied. Bijgevolg vindt een dergelijke regeling geen rechtvaardiging in de eerdergenoemde dwingende redenen en voldoet zij hoe dan ook niet aan het evenredigheidsvereiste. Bijgevolg vormt zij een ongerechtvaardigde beperking van het vrij verrichten van diensten.

(cf. punten 43‑47, 51, dictum 2)

3. Artikel 22, lid 2, tweede alinea, van verordening nr. 1408/71, in de versie zoals gewijzigd en bijgewerkt bij verordening nr. 118/97, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1992/2006, moet aldus worden uitgelegd dat in geval van medische zorg die niet kan worden verstrekt in de lidstaat waar de sociaal verzekerde woont, de op grond van lid 1, sub c‑i, van dit artikel vereiste toestemming niet kan worden geweigerd:

– wanneer de nationale wettelijke regeling een lijst van zorgverstrekkingen bevat die weliswaar niet uitdrukkelijk en nauwkeurig de toegepaste behandelingsmethode vermeldt, maar wel soorten behandelingen definieert die door het bevoegde orgaan worden vergoed, en op basis van de gebruikelijke uitleggingsbeginselen en na een op objectieve en niet-discriminerende criteria gebaseerd onderzoek en rekening houdend met alle relevante medische elementen en beschikbare wetenschappelijke gegevens is vastgesteld dat de betrokken behandelingswijze beantwoordt aan in die lijst vermelde soorten behandelingen;

– indien de sociaal verzekerde in de lidstaat waar hij woont, niet tijdig een alternatieve, even doeltreffende behandeling kan krijgen.

Ditzelfde artikel verzet zich ertegen dat de nationale organen die zich moeten uitspreken over een verzoek om voorafgaande toestemming, bij de toepassing van die bepaling ervan uitgaan dat de ziekenhuiszorg die niet kan worden verstrekt in de lidstaat waar de sociaal verzekerde woont, niet behoort tot de verstrekkingen waarvoor de wettelijke regeling van die lidstaat in vergoeding voorziet, en omgekeerd, dat ziekenhuiszorg die wel tot die verstrekkingen behoort, kan worden verleend in voornoemde lidstaat.

Wat de eerste in artikel 22, lid 2, tweede alinea, van verordening nr. 1408/71 neergelegde voorwaarde betreft, is het immers in beginsel niet onverenigbaar met het recht van de Unie dat een lidstaat limitatieve lijsten opmaakt van de medische verstrekkingen die door zijn socialezekerheidsstelsel worden vergoed, en kan een lidstaat op grond van dit recht in beginsel niet worden verplicht om dergelijke lijsten van zorgverstrekkingen uit te breiden. Het staat uitsluitend aan de nationale organen die zich moeten uitspreken over een verzoek om toestemming voor zorgverstrekking in een andere lidstaat dan die waar de sociaal verzekerde woont, om te beslissen of die zorg onder de bepalingen van een dergelijke lijst valt. Dit neemt echter niet weg dat, nu de lidstaten verplicht zijn bij de uitoefening van hun bevoegdheden het recht van de Unie niet te schenden, erop moet worden toegezien dat artikel 22, lid 2, tweede alinea, van verordening nr. 1408/71 wordt toegepast in overeenstemming met dit recht. Indien de betrokken behandelingswijze beantwoordt aan in de wettelijke regeling van de woonlidstaat vermelde zorgverstrekkingen, mag de voorafgaande toestemming niet mag worden geweigerd op grond dat een dergelijke behandelingswijze in deze lidstaat niet wordt toegepast.

Wat de tweede in artikel 22, lid 2, tweede alinea, van verordening nr. 1408/71 neergelegde voorwaarde betreft, betekent het feit dat de behandeling die de betrokkene in een andere lidstaat wil ondergaan, niet wordt aangeboden in de lidstaat waar hij woont, op zich niet dat deze tweede voorwaarde is vervuld, maar dit is daarentegen wel het geval indien in die lidstaat niet tijdig een even doeltreffende behandeling kan worden verstrekt.

Ten slotte vloeit uit deze uitlegging voort dat een beslissing op een verzoek om de op grond van lid 1, sub c‑i, van artikel 22 van verordening nr. 1408/71 vereiste toestemming te verkrijgen, niet mag worden gebaseerd op het vermoeden dat indien de betrokken ziekenhuiszorg niet kan worden verstrekt in de bevoegde lidstaat, deze zorg niet behoort tot de door het nationale socialezekerheidsstelsel vergoede prestaties, en dat omgekeerd, indien deze zorg wel behoort tot de door dit stelsel vergoede verstrekkingen, hij wel in deze lidstaat kan worden verleend.

(cf. punten 58, 60‑62, 64, 68‑69, 73, dictum 3)

4. Wanneer vaststaat dat de weigering om de op grond van artikel 22, lid 1, sub c‑i, van verordening nr. 1408/71, in de versie zoals gewijzigd en bijgewerkt bij verordening nr. 118/97, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1992/2006, vereiste toestemming te verlenen ongegrond was, terwijl de ziekenhuiszorg is beëindigd en de kosten ervan door de sociaal verzekerde zijn gemaakt, moet de nationale rechter het bevoegde orgaan volgens de nationale procedureregels verplichten, de sociaal verzekerde het bedrag te vergoeden dat dit orgaan normalerwijze zou hebben vergoed indien de toestemming naar behoren was verleend.

Dat bedrag is gelijk aan het bedrag dat wordt vastgesteld volgens de wettelijke regeling waaraan het orgaan van de lidstaat waar de ziekenhuiszorg is verstrekt, is onderworpen. Indien dat bedrag lager is dan de vergoeding die bij toepassing van de wettelijke regeling van de woonlidstaat zou zijn betaald in geval van ziekenhuiszorg in laatstbedoelde lidstaat, moet aan de sociaal verzekerde ten laste van het bevoegde orgaan bovendien een aanvullende vergoeding worden uitgekeerd ten belope van het verschil tussen beide bedragen, binnen de grenzen van de daadwerkelijk gemaakte kosten.

(cf. punten 77‑78, 81, dictum 4)