De eerbiediging van het rechtszekerheidsbeginsel vereist eveneens dat de instellingen in beginsel de incoherenties vermijden die bij de tenuitvoerlegging van de verschillende Unierechtelijke bepalingen kunnen ontstaan, in het bijzonder wanneer deze bepalingen een zelfde doel, zoals een niet-vervalste mededinging binnen de gemeenschappelijke markt, hebben. Op het gebied van staatssteun eist het rechtszekerheidsbeginsel in dit verband dat, wanneer de Commissie in strijd met de op haar rustende zorgvuldigheidsplicht een onduidelijke situatie heeft gecreëerd door de invoering van elementen van onzekerheid, door een gebrek aan duidelijkheid van de toepasselijke regeling en door bovendien met veel vertraging te reageren, hoewel zij kennis had van de betrokken steunmaatregelen, zij die situatie opheldert alvorens actie te ondernemen om terugvordering van de reeds betaalde steun te gelasten.

Een beschikking van de Raad waarbij een lidstaat overeenkomstig artikel 8, lid 4, van deze richtlijn de toestemming krijgt om een accijnsvrijstelling in te voeren, kan de Commissie dus niet beletten de haar in het Verdrag toebedeelde taken uit te oefenen en bijgevolg de in artikel 88 EG bedoelde procedure in te leiden teneinde te onderzoeken of die vrijstelling staatssteun vormt, en in voorkomend geval na afloop van deze procedure een beschikking houdende vaststelling van een dergelijke steun te geven.

De procedure van artikel 8, lid 4, van richtlijn 92/81 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns op minerale oliën, waarbij aan de Raad de bevoegdheid is verleend om op voorstel van de Commissie met eenparigheid van stemmen te besluiten dat een lidstaat uit specifieke beleidsoverwegingen andere accijnsvrijstellingen of -verlagingen mag invoeren dan die welke in die richtlijn zijn bedoeld, heeft een ander doel en een andere werkingssfeer dan de in artikel 88 EG vastgelegde regeling.

Het begrip staatssteun beantwoordt aan een objectieve situatie en kan niet afhangen van het gedrag of de verklaringen van de instellingen. Bijgevolg kan het feit dat de Commissie bij de vaststelling van de door de Raad op grond van artikel 8, lid 4, van richtlijn 92/81 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns op minerale oliën gegeven beschikkingen heeft geoordeeld dat vrijstellingen van accijns op minerale oliën die als brandstof worden gebruikt bij de productie van aluminiumoxide, geen distorsie van de mededinging meebrengen en de goede werking van de gemeenschappelijke markt niet belemmeren, niet eraan in de weg staan dat die vrijstellingen als staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, EG worden aangemerkt, indien is voldaan aan de voorwaarden om van staatssteun te kunnen spreken. Hieruit volgt a fortiori dat de Commissie voor de kwalificatie van de accijnsvrijstellingen als staatssteun niet is gebonden aan het door de Raad in zijn beschikkingen op het gebied van de harmonisatie van de wetgevingen betreffende accijns geformuleerde oordeel dat die vrijstellingen geen distorsie van de mededinging meebrengen en de goede werking van de gemeenschappelijke markt niet belemmeren.

Een lidstaat waarvan de autoriteiten in strijd met de procedurele regels van artikel 88 EG steun hebben verleend, kan zich op het gewettigd vertrouwen van de begunstigde onderneming beroepen om voor de Unierechter de geldigheid te betwisten van een beschikking van de Commissie waarbij hij wordt gelast de steun terug te vorderen, maar niet om zich te onttrekken aan de verplichting, de nodige maatregelen te treffen voor de uitvoering van die beschikking. Gelet op de fundamentele rol van de aanmeldingsverplichting om een doeltreffend toezicht van de Commissie op de steunmaatregelen van de staten mogelijk te maken, welk toezicht een dwingend karakter heeft, kunnen de begunstigden van steun in beginsel echter slechts gewettigd vertrouwen hebben in de rechtmatigheid van die steun, wanneer deze met inachtneming van de procedure van artikel 88 EG is verleend, en een behoedzame marktdeelnemer is normaliter in staat zich ervan te vergewissen of deze procedure in acht is genomen.

In die omstandigheden kan de vertraging waarmee de Commissie steun onrechtmatig verklaart en bepaalt dat deze ongedaan moet worden gemaakt en door een lidstaat moet worden teruggevorderd, in bepaalde omstandigheden bij de begunstigden van die steun een gewettigd vertrouwen doen ontstaan, dat eraan in de weg staat dat de Commissie die lidstaat gelast deze steun terug te vorderen. Gelet op de uit het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen en het rechtszekerheidsbeginsel voortvloeiende eisen, staat een dergelijke onduidelijke situatie voortvloeiend uit door de Raad op voorstel van de Commissie vastgestelde beschikkingen houdende goedkeuring van door een lidstaat op grond van richtlijn 92/81 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns op minerale oliën ingevoerde vrijstellingen of verlagingen van het accijnsrecht, echter alleen in de weg aan terugvordering van de steun die vóór de datum van bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie van het besluit waarbij de formele onderzoeksprocedure is geopend, op grond van de litigieuze vrijstelling is verleend. Vanaf de datum van die bekendmaking moet de begunstigde van de steun echter weten dat die steun, indien hij staatssteun vormt, door de Commissie moet worden goedgekeurd overeenkomstig artikel 88 EG. Hieruit volgt dat de bekendmaking van het besluit waarbij de formele onderzoeksprocedure is geopend, daadwerkelijk een einde maakt aan het gewettigd vertrouwen dat de begunstigde van de steun voordien in de rechtmatigheid van een dergelijke vrijstelling kon hebben. Door deze bekendmaking wordt immers elke uit de formulering van de goedkeuringsbeschikkingen van de Raad voortvloeiende onzekerheid omtrent de vraag of de betrokken maatregelen, indien zij staatssteun vormen, door de Commissie overeenkomstig artikel 88 EG moeten worden goedgekeurd, weggenomen.

Wat ten slotte uitzonderlijke omstandigheden betreft, die bij de begunstigde van onrechtmatige steun op goede gronden gewettigd vertrouwen in de regelmatigheid van die steun kunnen doen ontstaan, is elk kennelijk stilzitten van de Commissie niet ter zake dienend wanneer een steunregeling niet bij de Commissie was aangemeld. Die oplossing is eveneens geboden ingeval een steunregeling ten uitvoer is gelegd zonder de door het arrest van 11 december 1973, Lorenz, 120/73, geëiste kennisgeving van het voornemen van tenuitvoerlegging en dus zonder dat de procedure van 88 EG volledig is gevolgd.

(cf. punten 179‑181, 188‑190, 217)