De onderhavige beroepschriften zijn ingediend door Franse, Duitse, Belgische en Nederlandse ondernemingen, die deels gritz deels quellmehl produceren. Gritz is, naar u weet, maïsgries (meel) dat voor de fabricage van bier wordt gebruikt, quellmehl is een veredelingsprodukt van maïs of zachte tarwe, dat vooral zijn weg vindt naar broodbakkerijen. Sinds jaar en dag worden beide soorten bedrijven in het kader van de communautaire regeling op het stuk der produktierestituties gelijk behandeld; volgens artikel 11 van 's Raads verordening nr. 120/67 van 13 juni 1967 (houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector granen) moet er aan beide categorieën — alsook aan de zetmeelfabrikanten — een restitutie worden uitgekeerd, en wel zulks omdat „quellmehl, grutten, gries en griesmeel van maïs enerzijds, aardappel- en maïszetmeel anderzijds elkander kunnen vervangen” (vgl. de tiende overweging van de considerans der verordening). Vervolgens is echter — met handhaving van de restitutie in de sector zetmeel — de restitutie wegens de produktie van quellmehl en gritz ingetrokken; bij 's Raads verordeningen nrs. 1125/74 van 29 april 1974 en 665/75 van 4 maart 1975 is artikel 11 van verordening nr. 120/67 in die zin gewijzigd dat de restitutie eerst voor het ene en vervolgens voor het andere produkt is komen te vervallen.

De ondernemingen die door de intrekking van de communautaire steunmaatregel werden getroffen, kwamen daartegen op tweeërlei wijze in het geweer: zij spraken voor de rechterlijke instanties der Lid-Staten de te dezen bevoegde nationale bureaus tot uitkering der restituties aan en vroegen ons Hof om, uitspraak doende krachtens artikel 215 van het EEG-Verdrag, de Raad te veroordelen tot vergoeding van de schade, hun door de intrekking der restituties opgekomen. Ik wijs erop dat in twee der thans aan uw oordeel onderworpen zaken, de tegen de Raad ingestelde beroepschriften reeds van 1976 dateren, ik bedoel de beroepen van de firma's Dumortier Frères en Maïseries du Nord, die onderscheidenlijk op 18 juli en 2 december 1976 werden ingesteld. Alvorens in deze zaken uitspraak te doen, vond ons Hof evenwel reeds aanleiding zich uit te spreken over de verzoeken om een prejudiciële beslissing, in de gevoegde zaken 177/76 — 16/77 respectievelijk 124/76 — 20/77 gedaan door het Finanzgericht te Hamburg enerzijds, de Tribunaux Administratifs te Nancy en te Châlons-sur-Marne anderzijds.

U zult zich herinneren dat er in die zaken op 19 oktober 1977 twee parallel lopende uitspraken zijn gedaan (Jurispr. 1977, blz. 1753 en 1795); in beide zaken heeft het Hof overwogen dat de rechtstoestand welke door genoemde verordeningen nrs. 1125/74 en 665/75 — en wel door de stilzwijgende intrekking van voorschriften volgens welke er in de sectoren quellmehl en gritz restituties moesten worden uitgekeerd —, in het leven was geroepen, onverenigbaar was met het gelijkheidsbeginsel, nu diezelfde restitutie in de concurrerende zetmeelsector was gehandhaafd. Maatregelen om die onrechtmatige toestand te beëindigen, dienden volgens het Hof te worden genomen door de met betrekking tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid bevoegde instellingen van de Gemeenschap. Het Hof heeft aan de bepalingen van voormelde verordeningen waarbij de hierbedoelde restituties stilzwijgend werden ingetrokken, dus niet de rechtsgeldigheid ontzegd, doch de gedragslijn, door de wetgever van de Gemeenschap bij de afschaffing van de gritz- en quellmehlrestituties gevolgd, onrechtmatig bevonden en het treffen van maatregelen om de situatie te regulariseren, tot taak van Raad en Commissie verklaard.

Na deze uitspraak heeft de Raad in zijn verordeningen nrs. 1125 en 1127/78 van 22 mei 1978, aangevuld bij uitvoeringsverordening nr. 1570/78 van de Commissie de dato 4 juli 1978 — voor zetmeel, quellmehl en gritz tot aan het einde van het verkoopseizoen 1978/1979 de gelijkheid van behandeling hersteld door bij de produktie van maïs en zachte tarwe, gebruikt ter vervaardiging van quellmehl voor bakdoeleinden en voor maïs, gebruikt ter vervaardiging van gries en griesmeel voor brouwerijen de restitutie wederom in te voeren. Deze maatregelen zouden evenwel pas op 19 oktober 1977 ingaan: op verzoek van betrokkenen kon er, met ingang van die datum (samenvallend met de dag waarop het Hof voormelde uitspraken deed) een restitutie worden toegekend. De situatie, door de intrekking der restituties in 1974 en 1975 geschapen, is gedurende de periode tussen de dag van inwerkingtreding der verordeningen (1 augustus 1974 voor quellmehl, 1 augustus 1975 voor gritz) en 19 oktober 1977 ongewijzigd gebleven. En de schadeacties van verzoekers hebben op dat tijdvak betrekking.

Al deze zaken hebben gemeen dat de Gemeenschap wordt aangesproken tot betaling van bedragen, overeenkomende met de over voormeld tijdvak niet uitgekeerde restituties. Sommige Franse gritzfabrieken vorderen ook vergoeding van latere schaden, hun na de intrekking der restituties tussen augustus 1975 en oktober 1977 beweerdelijk opgekomen; zij zouden door die intrekking bij hun bedrijfsvoering ernstig in moeilijkheden zijn geraakt en geldelijke verliezen hebben geleden welke in één geval tot bedrijfsstillegging zouden hebben geleid. De groep Duitse, Belgische en Nederlandse gritzfabrieken, alsook verzoekster in de zaak 238/78, de quellmehlfabriek Ireks-Arkady, wensen de Raad subsidiair te zien veroordeeld de betrokken Lid-Staten (Bondsrepubliek, België, Nederland) „bevoegd te verklaren en te verplichten” aan de verzoekers bedragen overeenkomende met de door hen niet ontvangen restituties, te betalen.

Voorts zij opgemerkt dat verzoekers in de zaken 238/78, 261/78 en 262/78 de verlangde schadevergoeding berekenen over alle voor menselijke voeding — en niet slechts voor de broodfabricage — gebruikte hoeveelheden quellmehl. De firma Ireks-Arkady heeft gemeend ook om een daartoe strekkende declaratoire uitspraak te moeten vragen: zij zou gaarne zien dat het Hof de artikelen 2 en 4 van verordening nr. 1570/78 van de Commissie zou uitleggen in die zin dat de restitutie bij de produktie van quellmehl verschuldigd is in alle gevallen waarin het produkt voor voedingsdoeleinden is verkocht. De schadeactie van de firma Interquell ten slotte betreft de som der restituties wegens de produktie van quellmehl voor voeding én voeders.