CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL

M. CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA

van 19 juli 2016 ( 1 )

Zaak C‑294/16 PPU

JZ

[verzoek van de Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (rechter in eerste aanleg Łódź – Łódź-centrum, Polen) om een prejudiciële beslissing]

„Prejudiciële verwijzing — Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken — Kaderbesluit 2002/584/JBZ — Europees aanhoudingsbevel en procedures van overlevering tussen de lidstaten — Gevolgen van de overlevering — Verrekening van de periode van vrijheidsbeneming in de uitvoerende lidstaat — Artikel 26 — Vrijheidsbeneming ten gevolge van de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel — Begrip — Huisarrest met elektronisch toezicht — Daaronder begrepen — Grondrechten — Artikel 6 en artikel 49, lid 3, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie”

1. Dit verzoek om een prejudiciële beslissing is ingediend in het kader van een procedure waarin een wegens een strafbaar feit veroordeeld persoon heeft verzocht om op de totale duur van de vrijheidsstraf die hij moet ondergaan in de staat die een Europees aanhoudingsbevel heeft uitgevaardigd (de Republiek Polen), de periode in mindering te brengen gedurende welke de staat die aan dat bevel uitvoering heeft gegeven (Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland), elektronisch huisarrest en andere beperkende maatregelen heeft toegepast.

2. Met zijn prejudiciële vraag wenst de Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (rechter in eerste aanleg Łódź – Łódź-centrum, Polen) in wezen te vernemen of maatregelen als in het hoofdgeding kunnen worden gezien als „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van kaderbesluit 2002/584/JBZ ( 2 ). Met deze vraag wordt het Hof voor het eerst om uitlegging van deze bepaling verzocht.

3. Hoewel men op het eerste gezicht geneigd zou kunnen zijn te concluderen dat met „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit uitsluitend vrijheidsbeneming in strikte zin wordt bedoeld, volgt uit de uitlegging van deze bepaling met inachtneming van de in artikel 6 VEU verankerde en in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) weergegeven fundamentele rechten dat onder dat begrip ook maatregelen kunnen vallen die een vrijheidsbeperking inhouden die wegens haar intensiteit op één lijn kan worden gesteld met vrijheidsbeneming.

4. Het is de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (hierna: „EHRM”) die als leidraad zal moeten dienen bij de beoordeling of in het onderhavige geval de door de uitvoerende lidstaat opgelegde maatregelen wegens hun cumulatie, zwaarte en duur een met opsluiting vergelijkbare vrijheidsbeperking inhouden en dus in mindering moeten worden gebracht op de totale duur van de vrijheidsbeneming die moet worden ondergaan in de lidstaat die het Europees aanhoudingsbevel heeft uitgevaardigd.

I – Toepasselijke bepalingen

A – Unierecht

1. VEU

5. Artikel 6 VEU bepaalt: „1. De Unie erkent de rechten, vrijheden en beginselen die zijn vastgesteld in het Handvest [...], dat dezelfde juridische waarde als de Verdragen heeft. De bepalingen van het Handvest houden geenszins een verruiming in van de bevoegdheden van de Unie zoals bepaald bij de Verdragen. De rechten, vrijheden en beginselen van het Handvest worden uitgelegd overeenkomstig de algemene bepalingen van titel VII van het Handvest betreffende de uitlegging en toepassíng ervan, waarbij de in het Handvest bedoelde toelichtingen, waarin de bronnen van deze bepalingen vermeld zijn, terdege in acht genomen worden. 2. De Unie treedt toe tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden [ondertekend te Rome op 4 november 1950 (hierna: „EVRM”)]. Die toetreding wijzigt de bevoegdheden van de Unie, zoals bepaald in de Verdragen, niet. 3. De grondrechten, zoals zij worden gewaarborgd door het [EVRM] en zoals zij voortvloeien uit de constitutionele tradities die de lidstaten gemeen hebben, maken als algemene beginselen deel uit van het recht van de Unie.”

6. Volgens artikel 1, lid 1, van protocol nr. 30 betreffende de toepassing van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie op Polen en het Verenigd Koninkrijk „[verleent] [h]et Handvest [...] het Hof van Justitie van de Europese Unie noch enig hof of enige rechtbank van Polen of het Verenigd Koninkrijk de bevoegdheid te bepalen dat de wetten, regelgeving of administratieve bepalingen, praktijken of maatregelen van Polen of het Verenigd Koninkrijk in strijd zijn met de grondrechten, vrijheden en beginselen die in het Handvest zijn herbevestigd”.

2. Handvest

7. Krachtens artikel 6 van het Handvest „[heeft e]enieder [...] recht op vrijheid en veiligheid van zijn persoon”.

8. Artikel 49, lid 3, van het Handvest bepaalt dat „[d]e zwaarte van de straf [...] niet onevenredig [mag] zijn aan het strafbare feit”.

9. Volgens artikel 50 van het Handvest wordt „[n]iemand [...] opnieuw berecht of gestraft in een strafrechtelijke procedure voor een strafbaar feit waarvoor hij in de Unie reeds onherroepelijk is vrijgesproken of veroordeeld overeenkomstig de wet”.

3. Kaderbesluit

10. In overweging 12 van het kaderbesluit wordt verklaard dat dit besluit de grondrechten eerbiedigt en voldoet aan de beginselen die worden erkend bij artikel 6 VEU en zijn weergegeven in het Handvest, met name in hoofdstuk VI ervan.

11. Volgens artikel 1, lid 3, van het kaderbesluit kan dit besluit „niet tot gevolg [...] hebben dat de verplichting tot eerbiediging van de grondrechten en de fundamentele rechtsbeginselen, zoals die zijn neergelegd in artikel 6 [VEU], wordt aangetast”.

12. Artikel 26 van het kaderbesluit („Verrekening van de periode van vrijheidsbeneming in de uitvoerende staat”) bepaalt in lid 1: „De uitvaardigende lidstaat brengt elke periode van vrijheidsbeneming ten gevolge van de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel in mindering op de totale duur van de vrijheidsbeneming die in de uitvaardigende lidstaat moet worden ondergaan in geval van veroordeling tot een tot vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel.”

B – Pools recht

13. Artikel 63, lid 1, van de kodeks karny (wetboek van strafrecht) van 6 juni 1997 ( 3 ) bepaalt dat de periode gedurende welke de veroordeelde persoon voorafgaand aan zijn veroordeling daadwerkelijk zijn vrijheid was ontnomen, in mindering moet worden gebracht op de totale duur van de vrijheidsstraf.

14. Artikel 607f van de kodeks postępowania karnego (wetboek van strafvordering) van 6 juni 1997 ( 4 ) bevat een bepaling die uitvoering geeft aan artikel 26 van het kaderbesluit. De tekst van deze bepaling, die uitsluitend van toepassing is op de aan de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel gerelateerde vrijheidsbeneming, is vergelijkbaar met die van artikel 63, lid 1, van het wetboek van strafrecht.

II – Hoofdgeding

15. In 2007 is Z door een Poolse rechter veroordeeld tot een vrijheidsstraf van drie jaar en twee maanden. Daar Z Polen had verlaten, heeft de bevoegde rechter een Europees aanhoudingsbevel uitgevaardigd. Op 18 juni 2014 is Z op grond van dat aanhoudingsbevel door de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk aangehouden.

16. Van 19 juni 2014 tot 14 mei 2015 was Z onder huisarrest (curfew condition) met elektronisch toezicht (electronic monitoring condition) geplaatst.

17. Op 14 mei 2015 is Z overgeleverd aan de Poolse autoriteiten, waarna hij de verwijzende rechter heeft verzocht de door hem in het Verenigd Koninkrijk onder huisarrest met elektronisch toezicht doorgebrachte tijd in mindering te brengen op de totale duur van de vrijheidsbeneming die hij in Polen moet ondergaan.

III – Prejudiciële vraag

18. In deze context heeft de Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi besloten de behandeling van de zaak te schorsen en het Hof te verzoeken om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag: „Moet artikel 26, lid 1, van [het] kaderbesluit [...], gelezen in samenhang met artikel 6, leden 1 en 3, VEU en artikel 49, lid 3, van het Handvest [...], aldus worden uitgelegd dat het begrip ‚vrijheidsbeneming’ ook door de uitvoerende staat toegepaste maatregelen omvat die bestaan in elektronisch toezicht op de verblijfplaats van degene op wie het aanhoudingsbevel betrekking heeft, in combinatie met huisarrest?”

19. De verwijzende rechter merkt op dat de mogelijkheid om een vrijheidsstraf uit te zitten in de vorm van huisarrest met elektronisch toezicht, in het Poolse rechtssysteem weliswaar niet onbekend is, maar niet voor alle straffen bestaat. Bovendien kan naar Pools recht elektronisch huisarrest niet bij wijze van veiligheidsmaatregel worden opgelegd. Het is volgens de verwijzende rechter dus twijfelachtig of de periode gedurende welke een dergelijke maatregel is toegepast, op de totale duur van de vrijheidsbeneming in mindering kan worden gebracht.

20. De nationale rechters lijken het begrip „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit uit te leggen in het licht van de daarmee corresponderende bepaling van nationaal recht, namelijk artikel 63, lid 1, van het wetboek van strafrecht. Gelet op de veeleer beperkte reikwijdte van het daarin gehanteerde begrip „daadwerkelijke vrijheidsbeneming”, valt in de nationale rechtspraak een zekere terughoudendheid waar te nemen ten aanzien van de mogelijkheid om de periode van elektronisch huisarrest met de vrijheidsstraf te verrekenen. Het Poolse constitutionele hof heeft echter in verschillende beslissingen te kennen gegeven dat een dergelijke verrekening niet is uitgesloten. Het heeft evenwel beklemtoond dat daartoe dient te worden nagegaan of de omstandigheden waarin het elektronisch huisarrest is toegepast, rechtvaardigen dat deze maatregel op één lijn wordt gesteld met effectieve vrijheidsberoving.

21. De verwijzende rechter refereert ook aan de rechtspraak van het EHRM met betrekking tot de uitlegging van het begrip „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 5 EVRM, om de verschillende benaderingen te signaleren die de internationale rechters bij de uitlegging van dit begrip hebben gehanteerd. Verder noemt hij de bepalingen van het Handvest, in het bijzonder artikel 49, lid 3, en vraagt zich af of een eventuele afwijzing van het in het hoofdgeding ingediende verzoek geen schending van het evenredigheidsbeginsel in de zin van deze bepaling zou impliceren.

IV – Procedure bij het Hof en standpunten van partijen

22. Het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing is bij het Hof ingediend op 25 mei 2016. De Poolse regering en de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend.

23. Er heeft een terechtzitting plaatsgevonden op 4 juli 2016, tijdens welke de in artikel 23 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie bedoelde belanghebbenden, en met name de Poolse regering en de regering van het Verenigd Koninkrijk, is verzocht de volgende vragen te beantwoorden: — Wat is de betekenis van artikel 49, lid 3, van het Handvest voor de uitlegging van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit? — Aangenomen dat maatregelen als in het hoofdgeding kunnen worden aangemerkt als vrijheidsbeneming in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit, kent deze bepaling de rechterlijke autoriteit van de uitvaardigende lidstaat dan al dan niet een beoordelingsmarge toe met betrekking tot de (gedeeltelijke of volledige) verrekening van de perioden gedurende welke dergelijke maatregelen in de uitvoerende lidstaat zijn toegepast? Zo ja, wordt de mate waarin dergelijke perioden in aanmerking worden genomen, dan beheerst door het Unierecht of door het recht van de uitvaardigende lidstaat? Houdt de rechterlijke autoriteit van de uitvaardigende lidstaat in dit verband ook rekening met het recht van de uitvoerende lidstaat?

24. De regering van het Verenigd Koninkrijk is bovendien gevraagd het Hof preciseringen te verstrekken met betrekking tot de in het onderhavige geval toegepaste bepalingen van nationaal recht en met betrekking tot de exacte maatregelen die Z opgelegd heeft gekregen.

25. De Poolse en de Duitse regering en de regering van het Verenigd Koninkrijk alsmede de Commissie hebben tijdens de genoemde terechtzitting hun standpunten mondeling toegelicht.

26. Volgens de Poolse regering sluit de letterlijke uitlegging van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit niet uit dat het begrip vrijheidsbeneming onder bepaalde voorwaarden ook andere maatregelen dan de klassieke vormen van vrijheidsbeneming kan omvatten, zoals elektronisch toezicht op de verblijfsplaats van de vervolgde persoon, in combinatie met huisarrest.

27. De Poolse regering beklemtoont dat bij de uitlegging van het kaderbesluit rekening moet worden gehouden met de rechten en beginselen waaraan dit besluit zelf refereert, met name die welke zijn verankerd in artikel 6 VEU en weergegeven in het Handvest. Zij verwijst in dit verband naar de rechtspraak van het EHRM over de uitlegging van het begrip „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 5 EVRM. Gelet op deze rechtspraak moet volgens de Poolse regering worden vastgesteld dat artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit niet uitsluitend ziet op inverzekeringstelling, voorlopige hechtenis of andere klassieke vormen van vrijheidsbeneming. Het begrip „vrijheidsbeneming” in deze bepaling moet in haar ogen ruimer worden opgevat, in die zin dat het ziet op alle maatregelen die in wezen impliceren dat de betrokken persoon daadwerkelijk zijn vrijheid wordt ontnomen.

28. Een tegengesteld standpunt zou kunnen betekenen dat bepaalde perioden van daadwerkelijke vrijheidsbeneming niet worden verrekend, wat in strijd zou zijn met het evenredigheidsbeginsel van artikel 49, lid 3, van het Handvest. De Poolse regering stelt in dit verband ook dat artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit de uitdrukking vormt van dat beginsel, voor zover het bepaalt dat de perioden van vrijheidsbeneming ten gevolge van de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel in mindering worden gebracht op de totale duur van de vrijheidsbeneming die in de uitvaardigende lidstaat moet worden ondergaan, zodat de vervolgde persoon voor een en hetzelfde vergrijp niet dubbel wordt gestraft.

29. Het is volgens de Poolse regering dus aan de aangezochte rechter van de uitvaardigende lidstaat om te beoordelen of de betrokkene als gevolg van de toepassing van andersoortige maatregelen dan de klassieke vormen van vrijheidsbeneming daadwerkelijk zijn vrijheid was ontnomen. Hij is degene die altijd in staat is na te gaan of de in de uitvoerende lidstaat toegepaste maatregelen intensief genoeg zijn en voldoende ongemakken meebrengen om op één lijn te kunnen worden gesteld met vrijheidsbeneming in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit, en dus om te kunnen worden verrekend met de duur van de opgelegde straf.

30. Gelet op een en ander is de Poolse regering van mening dat het begrip „vrijheidsbeneming” ook door de uitvoerende lidstaat toegepaste maatregelen omvat die bestaan in elektronisch toezicht op de verblijfplaats van degene op wie het aanhoudingsbevel betrekking heeft, in combinatie met huisarrest, mits die maatregelen zo intensief zijn en zoveel ongemak meebrengen, dat zij met vrijheidsbeneming vergelijkbaar kunnen worden geacht.

31. De Duitse regering beklemtoont dat elektronisch toezicht als zodanig geen vrijheidsbenemende maatregel is, maar een middel om controle uit te oefenen op de tenuitvoerlegging van een dergelijke maatregel.

32. Wat de door de verwijzende rechter gestelde vraag betreft, sluit de Duitse regering zich aan bij het door de Commissie in haar schriftelijke opmerkingen verdedigde en in punt 42 van deze conclusie samengevatte standpunt.

33. In antwoord op de vragen van het Hof stelt de Duitse regering in de eerste plaats dat zij betwijfelt of artikel 49, lid 3, van het Handvest wel van invloed is op de uitlegging van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit, en in de tweede plaats dat laatstgenoemde bepaling geen beoordelingsmarge toekent met betrekking tot de verrekening in de uitvaardigende lidstaat van de perioden gedurende welke maatregelen als in het hoofdgeding in de uitvoerende lidstaat zijn toegepast.

34. De regering van het Verenigd Koninkrijk is van mening dat onder het begrip „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit in beginsel enkel vrijheidsbenemende maatregelen in strikte zin vallen. Dit volgt volgens haar uit de tekst van die bepaling, uit de wetgevingscontext van het kaderbesluit (zie artikel 12 van dit besluit) en van het Unierecht (met name kaderbesluit 2009/829/JBZ ( 5 )), en uit artikel 6 van het Handvest.

35. Volgens de regering van het Verenigd Koninkrijk is artikel 49, lid 3, van het Handvest irrelevant voor de uitlegging van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit en bestaat er geen beoordelingsmarge met betrekking tot de verrekening van de perioden gedurende welke maatregelen als in het hoofdgeding in de uitvoerende lidstaat zijn toegepast, wanneer wordt geconcludeerd dat die maatregelen „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit inhouden.

36. De Commissie merkt op dat artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit moet worden gelezen en uitgelegd in de context van de systematiek van de bij dit besluit ingevoerde overleveringsprocedure. Daaruit blijkt in haar ogen dat de overleveringsprocedure en de werking van het Europees aanhoudingsbevel berusten op samenwerking tussen de rechterlijke autoriteiten van de lidstaten, wat een gemeenschappelijke benadering vergt van een kernbegrip als „vrijheidsbeneming”, dat voor de oplossing van de onderhavige zaak doorslaggevend is.

37. Aangezien dat begrip noch in het kaderbesluit zelf, noch in enige andere relevante Unierechtelijke regeling uitdrukkelijk wordt gedefinieerd, moet het volgens de Commissie worden uitgelegd aan de hand van de bewoordingen en de opzet van de bepaling waarin het is opgenomen, terwijl tevens moet worden gekeken naar het doel van deze bepaling in de systematiek van het kaderbesluit.

38. Hoewel volgens de Commissie het begrip „vrijheidsbeneming” naar de letter genomen slechts ziet op de situatie waarin de betrokken persoon als gevolg van zijn aanhouding en zijn opsluiting in een penitentiaire inrichting is beroofd van zijn vrijheid om te gaan en staan waar hij wil, volgt in haar ogen bij een systematische uitlegging uit artikel 12 van het kaderbesluit dat onderscheid moet worden gemaakt tussen enerzijds „vrijheidsbeneming” en anderzijds „voorlopige invrijheidstelling” in combinatie met maatregelen die noodzakelijk zijn „om de vlucht [van de gezochte persoon] te voorkomen”. Deze bepaling maakt dus in wezen onderscheid tussen maatregelen die de betrokken persoon zijn bewegingsvrijheid ontnemen (vrijheidsbeneming), en niet-vrijheidsbenemende maatregelen die echter wel een beperking van die bewegingsvrijheid inhouden, bijvoorbeeld om vluchtgevaar tegen te gaan.

39. Volgens de Commissie is dezelfde gedachte te vinden in de kaderbesluiten 2008/947/JBZ ( 6 ) en 2008/909/JBZ ( 7 ), die betrekking hebben op veroordeelde personen, en in kaderbesluit 2009/829, betreffende personen tegen wie strafvervolging is ingesteld, waaruit blijkt dat controle- of toezichtmaatregelen als elektronisch toezicht tot de categorie niet-vrijheidsbenemende maatregelen behoren.

40. De Commissie merkt wel op dat de cumulatie, de zwaarte en de duur van de toegepaste controle- of toezichtmaatregelen ertoe kunnen leiden dat „kwantiteit in kwaliteit omslaat”, met als gevolg dat de beperkingen van de bewegingsvrijheid waartoe al die maatregelen bij elkaar genomen leiden, op één lijn moeten worden gesteld met een vrijheidsbenemende maatregel.

41. Wat de teleologische uitlegging betreft, stelt de Commissie dat artikel 26 van het kaderbesluit een tekortkoming in het vroegere multilaterale uitleveringsstelsel beoogt te verhelpen, waarin namelijk, zoals in het voorstel voor het kaderbesluit [COM(2001) 522 definitief] werd opgemerkt ( 8 ), „de mogelijkheid om de periode van vrijheidsbeneming in afwachting van de uitlevering op de totale duur van de straf in mindering te brengen niet steeds [was] gewaarborgd”. Daarom verplicht dat artikel 26 de rechterlijke autoriteit van de uitvaardigende lidstaat om de totale duur van de in de uitvoerende lidstaat ondergane vrijheidsbeneming op de straf in mindering te brengen. Tegen deze achtergrond en gelet op het beginsel van wederzijdse erkenning is de Commissie van mening dat artikel 26 van het kaderbesluit moet worden uitgelegd in het licht van de ontwikkeling van de maatregelen die als alternatief dienen voor vrijheidsbeneming in de klassieke betekenis van het woord.

42. De Commissie concludeert hieruit dat het begrip „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26 van het kaderbesluit ziet op de vrijheidsbenemende maatregelen die door de rechterlijke autoriteit van de uitvoerende lidstaat worden gelast met het oog op de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel. Behalve opsluiting in een penitentiaire inrichting moeten als dergelijke vrijheidsbenemende maatregelen ook worden beschouwd maatregelen die bestaan in toezicht op het verblijf van degene op wie het Europees aanhoudingsbevel betrekking heeft, wanneer de cumulatie, de zwaarte en de duur van die maatregelen ertoe leiden dat die persoon op een met opsluiting vergelijkbare wijze van zijn fysieke vrijheid wordt beroofd. Het is aan de rechterlijke autoriteit van de uitvaardigende lidstaat om te beoordelen of dit het geval is. Zij moet daarbij alle omstandigheden van het geval in aanmerking nemen, afgaande op de informatie die haar door de uitvoerende rechterlijke autoriteit is verstrekt.

V – Analyse

43. Volgens de verwijzende rechter is Z op 18 juni 2014 in het Verenigd Koninkrijk aangehouden en in hechtenis gebleven tot 19 juni 2014, toen hij tegen betaling van een borgsom van 2000 GBP werd vrijgelaten en tegelijkertijd de verplichting opgelegd kreeg om tussen 22.00 uur en 7.00 uur onder elektronisch toezicht op het door hem opgegeven adres te verblijven. Daarnaast werd hem i) opgedragen zich – aanvankelijk dagelijks en na een periode van drie maanden driemaal per week – tussen 10.00 uur en 12.00 uur op het politiebureau te melden; ii) verboden documenten aan te vragen waarmee hij naar het buitenland zou kunnen reizen, en iii) opgedragen ervoor te zorgen permanent per mobiele telefoon bereikbaar te zijn. Deze maatregelen zijn toegepast tot 14 mei 2015, de datum waarop hij aan de Poolse autoriteiten werd overgeleverd.

44. In deze context rijst via de prejudiciële verwijzing van de Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi de vraag of de in de periode van 19 juni 2014 tot 14 mei 2015 aan Z opgelegde voorwaarden al dan niet als „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit zijn aan te merken.

A – Begrip vrijheidsbeneming in het kaderbesluit

45. Zoals in het Unierecht gebruikelijk is, kunnen begrippen die zullen worden toegepast in alle nationale rechtsorden, slechts worden gehanteerd voor zover daarbij wordt uitgegaan van één uniforme inhoud voor alle lidstaten.

46. Zoals de verwijzende rechter heeft beklemtoond, is het immers vaste rechtspraak dat „uit de eisen van de eenvormige toepassing van het Unierecht en van het beginsel van gelijke behandeling volgt dat het in de regel noodzakelijk is dat de bewoordingen van een Unierechtelijke bepaling die voor de vaststelling van de betekenis en de draagwijdte ervan niet uitdrukkelijk naar het recht van de lidstaten verwijst, in de gehele Unie autonoom en op eenvormige wijze worden uitgelegd, rekening houdend met de context van deze bepaling en met de door de betrokken regeling nagestreefde doelstelling”. ( 9 )

47. Het in het kaderbesluit gebezigde begrip „vrijheidsbeneming” moet zelf berusten op eerbiediging van de grondrechten en van de beginselen die worden erkend in artikel 6 VEU en zijn weergegeven in het Handvest, waarbij niet mag worden vergeten dat volgens artikel 6, lid 3, VEU de grondrechten, zoals zij worden gewaarborgd door het EVRM en voortvloeien uit de constitutionele tradities die de lidstaten gemeen hebben, als algemene beginselen deel uitmaken van het recht van de Unie. ( 10 )

48. Dit principiële uitgangspunt staat centraal in het kaderbesluit, in artikel 1, lid 3, waarvan staat te lezen dat dit besluit, dat een nieuwe en vereenvoudigde regeling van overlevering van veroordeelde of verdachte personen beoogt in te voeren, „niet tot gevolg [kan] hebben dat de verplichting tot eerbiediging van de grondrechten [...] wordt aangetast”.

49. Dit geldt al helemaal voor artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit, dat namelijk het recht op vrijheid beoogt te waarborgen van degene op wie het Europees aanhoudingsbevel betrekking heeft, daar het de verplichting behelst om de perioden van vrijheidsbeneming die reeds in de uitvoerende lidstaat zijn ondergaan met het oog op de tenuitvoerlegging van dat bevel, in mindering te brengen op de totale duur van de vrijheidsbeneming die in de uitvaardigende lidstaat moet worden ondergaan.

50. Zoals uit het opschrift van artikel 26 van het kaderbesluit volgt, heeft deze bepaling een heel specifiek doel, namelijk „[v]errekening van de periode van vrijheidsbeneming in de uitvoerende staat”, meer bepaald van „de periode van vrijheidsbeneming ten gevolge van de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel” (artikel 26, lid 1). Die „vrijheidsbeneming ten gevolge van de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel” is dezelfde als wordt bedoeld in artikel 11 van het kaderbesluit, dat betrekking heeft op de rechten van de persoon die wordt gezocht en daarom „ter fine van tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel wordt aangehouden” (artikel 11, lid 2).

51. Gelet op deze overeenstemming tussen wat in enerzijds artikel 26, lid 1, en anderzijds de artikelen 11 en 12 van het kaderbesluit wordt bedoeld, staan naar mijn mening de tussen de taalversies van eerstgenoemde bepaling bestaande verschillen een goed begrip van deze bepaling niet in de weg. ( 11 )

52. Voor de opsteller van het kaderbesluit zijn de begrippen aanhouding „ter fine van tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel” en „vrijheidsbeneming” gelijkwaardig. Artikel 12 van het kaderbesluit bepaalt namelijk dat „[w]anneer een persoon wordt aangehouden op grond van een Europees aanhoudingsbevel, [...] de uitvoerende rechterlijke autoriteit [beslist] of betrokkene in hechtenis blijft overeenkomstig het recht van de uitvoerende lidstaat”. ( 12 ) Bij wijze van alternatief voor die „hechtenis” kan betrokkene „in voorlopige vrijheid worden gesteld” ( 13 ), wat volgens dat artikel 12 „op elk tijdstip” mogelijk is.

53. De „hechtenis” is dus niets anders dan de voortzetting van de „vrijheidsbeneming” die inherent is aan de aanhouding. Bovendien is het de vrijheidsbeneming ten gevolge van de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel die volgens artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit moet worden verrekend met de vrijheidsbeneming die in de uitvaardigende lidstaat moet worden ondergaan in geval van veroordeling tot een tot vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel.

54. Ik meen evenwel dat onder „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit enkel situaties vallen waarin iemand zijn vrijheid daadwerkelijk was ontnomen, zodat deze bepaling in beginsel niet van toepassing is op situaties die slechts een vrijheidsbeperking inhouden.

55. Deze uitlegging wordt bevestigd door andere bepalingen van het Unierecht, zoals kaderbesluit 2009/829, dat „ernaar [streeft] om, als alternatief voor voorlopige hechtenis, [...] de toepassing van niet-vrijheidsberovende maatregelen te bevorderen” ( 14 ), en dat in artikel 8 bij wijze van dergelijke maatregelen („toezichtmaatregelen”) noemt: „a) de verplichting van de betrokkene om de bevoegde autoriteit [...] in kennis te stellen van elke wijziging van zijn verblijfplaats [...]; b) het verbod om bepaalde locaties, plaatsen of [...] gebieden [...] te betreden; c) de verplichting om, in voorkomend geval gedurende aangegeven perioden, op een aangegeven plaats te blijven; d) de verplichting houdende beperking van het recht om het grondgebied van de tenuitvoerleggingsstaat te verlaten; e) de verplichting zich op gezette tijden bij een bepaalde autoriteit te melden; f) de verplichting contact met bepaalde personen te vermijden [...]”. ( 15 )

56. Gelet op de door mij in de voorgaande punten beklemtoonde gelijkwaardigheid van de begrippen „aanhouding” en „vrijheidsbeneming”, kan in beginsel worden aangenomen dat met de in artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit genoemde vrijheidsbeneming wordt gedoeld op het duurzaam en voortdurend ter beschikking houden van de aangehouden persoon voor de rechter of de overheid, dat wil zeggen zijn opsluiting in een overheidsinstelling in omstandigheden die zijn persoonlijke autonomie aanzienlijk hebben beperkt.

57. Het is waar dat het onderscheid tussen de begrippen vrijheidsbeneming en vrijheidsbeperking meer gradueel dan wezenlijk is, voor zover in het laatste geval hoe dan ook de persoonlijke autonomie evenzeer wordt beperkt, zij het ook niet zo ingrijpend als het geval is bij personen die opgesloten zitten in een huis van bewaring of een gevangenis.

B – Invloed van het Handvest en van het EVRM

58. De verwijzende rechter refereert aan de rechtspraak van het EHRM, waarbij hij opmerkt dat in de rechtspraak van deze rechterlijke instantie over artikel 5 EVRM nuttige aanwijzingen kunnen worden gevonden voor de oplossing van de onderhavige zaak.

59. Feitelijk verschaft die rechtspraak ons niet zozeer nuttige aanwijzingen als wel werkelijke criteria voor de uitlegging van artikel 5 EVRM en daarmee ook van artikel 6 van het Handvest, in het licht waarvan artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit moet worden geïnterpreteerd.

60. Met dat artikel 26 heeft de Uniewetgever getracht te voldoen aan zijn algemene verplichting ervoor te zorgen dat het kaderbesluit in overeenstemming is met de grondrechten, en dan met name met het door artikel 6 van het Handvest gewaarborgde recht op vrijheid, waarvan de niet-eerbiediging tot op zekere hoogte ook zou kunnen impliceren dat het recht op een evenredige straf (artikel 49, lid 3, van het Handvest) ( 16 ) en zelfs het recht om voor een en hetzelfde vergrijp niet tweemaal te worden gestraft (artikel 50 van het Handvest) ( 17 ), worden geschonden.

61. De uitlegging van het begrip „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit moet in overeenstemming zijn met artikel 6 van het Handvest, waarvan de rechten volgens de bijbehorende toelichting – die is opgesteld om richting te geven aan de uitlegging van het Handvest en daarom door de rechterlijke instanties van de Unie en van de lidstaten naar behoren in acht moet worden genomen (artikel 52, lid 7, van het Handvest) – „corresponderen met de rechten die in artikel 5 van het EVRM zijn gewaarborgd en [...] overeenkomstig artikel 52, lid 3, van het Handvest dezelfde inhoud en reikwijdte [hebben]”.

62. In dit verband verdient met name het arrest van het EHRM van 6 november 1980, Guzzardi tegen Italië ( 18 ), vermelding, waarin dit hof heeft opgemerkt dat het onderscheid tussen „vrijheidsbeneming” en „vrijheidsbeperking” hem zit in de intensiteit en niet in de aard van de maatregelen, en dat „de indeling in de ene of de andere categorie soms lastig kan zijn, omdat dit in bepaalde grensgevallen puur een beoordelingskwestie is”. ( 19 ) Het EHRM heeft in die zaak verklaard dat bij de beoordeling of iemand van zijn vrijheid beroofd is geweest, „de concrete situatie van de betrokkene uitgangspunt moet zijn en een aantal factoren in aanmerking moet worden genomen, zoals aard, duur, effecten en wijze van tenuitvoerlegging van de betrokken maatregel”. ( 20 ) Hoewel volgens het EHRM elk van de toegepaste maatregelen afzonderlijk niet als vrijheidsbeneming kon worden aangemerkt, deden al die maatregelen bij elkaar genomen in zijn ogen toch de vraag rijzen of artikel 5 EVRM niet van toepassing was. Het EHRM heeft Guzzardi’s verblijf op het eiland Asinara vergeleken met plaatsing in een „open gevangenis” of bij een strafeenheid, en is op basis daarvan tot de slotsom gekomen dat de behandeling die hem ten deel was gevallen, als vrijheidsbeneming moest worden aangemerkt. ( 21 )

63. In het arrest van 2 november 2006, Dacosta Silva tegen Spanje ( 22 ), is het EHRM ook tot de slotsom gekomen dat het huisarrest van zes dagen dat een officier van de Guardia Civil bij wijze van disciplinaire straf door zijn meerdere opgelegd had gekregen, een vrijheidsbenemende maatregel was, aangezien dat huisarrest inhield dat de betrokkene zijn verblijfplaats niet mocht verlaten, behalve om medicijnen en andere onmisbare producten te kopen en om religieuze diensten bij te wonen.

64. Het begrip „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit moet in overeenstemming met deze rechtspraak van het EHRM worden uitgelegd, wat betekent dat moet worden uitgegaan van de concrete situatie van de betrokken persoon en dat alle omstandigheden in aanmerking moeten worden genomen waardoor de tenuitvoerlegging van de vrijheidsbeperkende maatregelen die deze persoon met het oog op de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel in de uitvoerende lidstaat opgelegd heeft gekregen, werd gekenmerkt.

C – Beoordeling van de nationale rechter

65. Het is in beginsel aan de verwijzende rechter om na te gaan of de maatregelen die verzoeker in het hoofdgeding in de uitvoerende lidstaat opgelegd heeft gekregen, maatregelen zijn waardoor hem daadwerkelijk zijn vrijheid was ontnomen, en zo ja, om die periode van vrijheidsbeneming in mindering te brengen op de totale duur van de vrijheidsbeneming die hij in de uitvaardigende lidstaat moet ondergaan.

66. Daartoe verstrekt volgens artikel 26, lid 2, van het kaderbesluit „de uitvoerende rechterlijke autoriteit [...] de gegevens over de duur van de vrijheidsbeneming van de gezochte persoon op grond van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel”, wat de rechterlijke autoriteit van de uitvaardigende lidstaat in staat stelt ook de daadwerkelijke aard te onderzoeken van de omstandigheden waardoor de concrete situatie van de gezochte persoon gedurende de periode van „vrijheidsbeneming” door de autoriteiten van de uitvoerende lidstaat werd gekenmerkt.

67. Aan de hand van die informatie dient de nationale rechter na te gaan of de ten aanzien van verzoeker in het hoofdgeding toegepaste maatregelen op één lijn kunnen worden gesteld met vrijheidsbenemende maatregelen in strikte zin, en of verzoeker in het hoofdgeding als gevolg van de toepassing van die maatregelen dus in een situatie heeft verkeerd die materieel gezien vergelijkbaar is met vrijheidsbeneming in strikte zin.

68. Om de verwijzende rechter (en indirect ook alle andere nationale rechters) een antwoord te verschaffen dat hem bij de beslechting van het hoofdgeding van nut kan zijn, zou het Hof zich naar mijn mening echter moeten uitspreken over de kwalificatie, vanuit het perspectief van artikel 26 van het kaderbesluit, van de maatregelen waaraan Z na zijn invrijheidstelling in het Verenigd Koninkrijk onderworpen is geweest. En het door mij in overweging gegeven antwoord komt erop neer dat uit de door de Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi en de door het Verenigd Koninkrijk ter zitting verstrekte informatie moet worden afgeleid dat die maatregelen niet als vrijheidsbenemende maatregelen kunnen worden aangemerkt.

69. De meest beperkende maatregel was de aan verzoeker opgelegde verplichting om tussen 22.00 uur en 7.00 uur onder elektronisch toezicht op het door hem opgegeven adres te verblijven. Andere, minder ingrijpende maatregelen ( 23 ) bestonden in: i) de verplichting om zich – aanvankelijk dagelijks en na een periode van drie van maanden driemaal per week – tussen 10.00 uur en 12.00 uur op het politiebureau te melden, en ii) het verbod om documenten aan te vragen waarmee naar het buitenland zou kunnen worden gereisd. Die maatregelen zijn toegepast van 19 juni 2014 tot 14 mei 2015, de datum waarop Z aan de Poolse autoriteiten werd overgeleverd.

70. Het betreft hier dus maatregelen waarvan de inhoud en de draagwijdte overeenkomen met de in kaderbesluit 2009/829 voorziene maatregelen, waaraan ik in punt 55 van deze conclusie heb gerefereerd en die door de Uniewetgever als niet-vrijheidsbenemende maatregelen zijn bedoeld. Zelfs in het licht van de rechtspraak van het EHRM geloof ik niet dat de situatie waarin verzoeker in het hoofdgeding heeft verkeerd, als een aan vrijheidsbeneming gelijkwaardige situatie kan worden gezien.

71. Vergeleken met de gevallen waarover het EHRM zich heeft uitgesproken, hebben de aan verzoeker in het hoofdgeding opgelegde voorwaarden voor hem immers slechts verplichtingen meegebracht die kunnen worden aangemerkt als beperkingen van zijn vrijheid, daar hij op het door hemzelf opgegeven adres kon verblijven en niet is beroofd van zijn vrijheid om in het Verenigd Koninkrijk te reizen. Zeker, hij was verplicht om tussen 22.00 uur en 07.00 uur thuis te blijven, om zich – aanvankelijk dagelijks, en gedurende het grootste gedeelte van de betrokken periode driemaal per week – op het politiebureau te melden, en om permanent een mobiele telefoon bij zich te hebben. Dit zijn in mijn ogen „beperkingen” die, zelfs wanneer zij bij elkaar worden genomen, niet vergelijkbaar zijn met die welke die golden voor de verzoekers in de eerder besproken EHRM-zaken. Hoe dan ook geloof ik niet dat daardoor Z’s persoonlijke autonomie zodanig is ingeperkt dat hem daardoor in belangrijke mate de mogelijkheid is ontnomen zijn eigen keuzes te maken.

72. Ik teken hierbij echter wel aan dat deze conclusie slechts van belang is voor de vraag of in het hoofdgeding op grond van de in artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit geformuleerde verrekeningsplicht tot verrekening moet worden overgegaan. Niets belet de verwijzende rechter om uitsluitend op basis van zijn nationale recht te besluiten de nog lopende vrijheidsstraf te verrekenen met de tijd dat verzoeker in het hoofdgeding in de uitvoerende lidstaat onderworpen is geweest aan maatregelen die weliswaar geen vrijheidsbeneming, maar wel een vrijheidsbeperking inhielden.

73. Simpeler gezegd legt het Unierecht op dit gebied een „minimumverplichting” op, namelijk de verplichting om de perioden van „vrijheidsbeneming” in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit te verrekenen, waarbij het aan de nationale rechter is om te beoordelen of de maatregelen die in de uitvoerende lidstaat ten aanzien van de verzoeker zijn toegepast, echte vrijheidsbenemende maatregelen zijn. Wanneer de met de tenuitvoerlegging van straffen belaste rechter (rekening houdend met de in de rechtspraak van het EHRM ontwikkelde criteria) van mening is dat dit het geval is, is hij op grond van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit verplicht die maatregelen in aanmerking te nemen en in mindering te brengen op de vrijheidsbeneming die moet worden ondergaan in de uitvaardigende lidstaat.

74. Andere maatregelen dan die welke vrijheidsbeneming in de zin van artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit inhouden, kunnen daarentegen door de nationale rechter ook in aanmerking worden genomen teneinde de duur van de vrijheidsstraf die in de uitvaardigende lidstaat moet worden ondergaan, te verkorten dan wel de voorwaarden waaronder die straf ten uitvoer wordt gelegd, te versoepelen, indien het nationale recht in deze mogelijkheid voorziet.

VI – Conclusie

75. Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging de vraag van de verwijzende rechter te beantwoorden als volgt: „1) Artikel 26, lid 1, van kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299/JBZ, moet aldus worden uitgelegd dat het aan de nationale rechter is om aan de hand van het criterium van de gelijkwaardigheid tussen vrijheidsbenemende maatregelen in strikte zin, enerzijds, en de ten aanzien van de verzoeker in het hoofdgeding toegepaste maatregelen, anderzijds, na te gaan of de toepassing van die maatregelen tot een situatie heeft geleid die materieel gezien vergelijkbaar is met vrijheidsbeneming in strikte zin, en zo ja, om die maatregelen in mindering te brengen op de vrijheidsbeneming die moet worden ondergaan in de uitvaardigende lidstaat. 2) In omstandigheden als die van het hoofdgeding moet worden uitgesloten dat de litigieuze maatregelen kunnen worden aangemerkt als vrijheidsbenemende maatregelen in de zin van artikel 26, lid 1, van kaderbesluit 2002/584, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299.”

( 1 ) Oorspronkelijke taal: Frans.

( 2 ) Besluit van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten (PB 2002, L 190, blz. 1), zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van 26 februari 2009 (PB 2009, L 81, blz. 24; hierna: „kaderbesluit”).

( 3 ) Dz. U. nr. 88, volgnummer 553.

( 4 ) Dz. U. nr. 89, volgnummer 555.

( 5 ) Besluit van de Raad van 23 oktober 2009 inzake de toepassing, tussen de lidstaten van de Europese Unie, van het beginsel van wederzijdse erkenning op beslissingen inzake toezichtmaatregelen als alternatief voor voorlopige hechtenis (PB 2009, L 294, blz. 20).

( 6 ) Besluit van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van de wederzijdse erkenning op vonnissen en proeftijdbeslissingen met het oog op het toezicht op proeftijdvoorwaarden en alternatieve straffen (PB 2008, L 337, blz. 102).

( 7 ) Besluit van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in de Europese Unie (PB 2008, L 327, blz. 27).

( 8 ) Toelichting, blz. 16.

( 9 ) Zie in die zin met name arresten van 14 februari 2012, Flachglas Torgau (C‑204/09, EU:C:2012:71, punt 37), en 19 december 2013, Fish Legal en Shirley (C‑279/12, EU:C:2013:853, punt 42).

( 10 ) Het aan het Verdrag van Lissabon gehechte protocol nr. 30 staat in zoverre geen enkele uitzondering toe, want „[a]rtikel 1, lid 1, [...] preciseert artikel 51 van het Handvest, betreffende het toepassingsgebied ervan, en strekt er niet toe de Republiek Polen en het Verenigd Koninkrijk vrij te stellen van de verplichting om de bepalingen van het Handvest na te leven en evenmin om een rechtbank van een van deze lidstaten te verhinderen toe te zien op de naleving van deze bepalingen” (arrest van 21 december 2011, N. S. e.a, C‑411/10 en C‑493/10, EU:C:2011:865, punt 120).

( 11 ) In de Spaanse, de Duitse, de Franse en de Portugese taalversie worden verschillende termen gebruikt voor de in mindering te brengen periode van vrijheidsbeneming (detención, Haft, détention, detenção) en de periode van vrijheidsbeneming die in de uitvaardigende lidstaat moet worden ondergaan (privación de libertad, Freiheitsentzug, privation de liberté, privação da liberdade). In de Engelse en de Nederlandse taalversie worden de twee perioden daarentegen met hetzelfde woord aangeduid (detention, vrijheidsbeneming).

( 12 ) Cursivering van mij. Waar in de Nederlandse taalversie wordt gesproken van „aangehouden” („arrêtée” in de Franse taalversie) en „in hechtenis blijft” („maintenir en détention” in de Franse taalversie), wordt in de Engelse versie „arrested” en „remain in detention” gebruikt.

( 13 ) Cursivering van mij. In de Engelse taalversie wordt in dit verband het woord „released” gebruikt.

( 14 ) Overweging 4 van kaderbesluit 2009/829. Cursivering van mij. In de Engelse taalversie wordt gesproken van „provisional detention” en „non-custodial mesures”, in de Spaanse taalversie van „prisión provisional” en „medidas no privativas de libertad”, in de Duitse taalversie van „Untersuchungshaft” en „Maßnahmen ohne Freiheitsentzug”, en in de Italiaanse taalversie van „detenzione cautelare” en „misure non detentive”. De in de Portugese taal gebezigde uitdrukkingen zijn „prisão preventiva” en „medidas não privativas de liberdade”. De Franse taalversie gebruikt de woorden „détention provisoire” en „mesures non privatives de liberté”.

( 15 ) In dezelfde zin worden in artikel 4 van kaderbesluit 2008/947 onder meer de volgende soorten „proeftijdvoorwaarden en alternatieve straffen” genoemd: „instructies betreffende het gedrag, de woonplaats, opleiding, de vrijetijdsbesteding, of houdende beperkingen op of voorwaarden inzake de beroepsuitoefening” [onder d)]; „de verplichting contact te vermijden met bepaalde voorwerpen” [onder g)], en „de verplichting een therapie of een verslavingsbehandeling te ondergaan” [onder k)].

( 16 ) Zonder de in artikel 26, lid 1, van het kaderbesluit opgenomen bepaling zou de in de uitvaardigende lidstaat opgelegde vrijheidsstraf onevenredig hoog kunnen worden doordat daarbij geen rekening is gehouden met de vrijheidsbeneming die reeds is ondergaan met het oog op de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel dat is uitgevaardigd wegens een feit dat door de wetgeving van die lidstaat strafbaar is gesteld.

( 17 ) Wanneer geen rekening wordt gehouden met de periode van vrijheidsbeneming die al is ondergaan met het oog op de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel, zou dit feitelijk als een soort tweede straf kunnen worden gezien. Het is waar dat de vrijheidsbeneming met het oog op de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel geen straf is, maar een maatregel om de daadwerkelijke overlevering van de vervolgde persoon te verzekeren. Niettemin zou een en hetzelfde vergrijp tot een dubbele vrijheidsbeneming hebben geleid: ten eerste de vrijheidsbeneming die verband houdt met het strafbaar feit dat de reden is geweest om het Europees aanhoudingsbevel uit te vaardigen, en ten tweede de vrijheidsbeneming die is ondergaan met het oog op de tenuitvoerlegging van dat bevel.

( 18 ) ECLI:CE:ECHR:1980:1106JUD000736776.

( 19 ) Guzzardi tegen Italië (punt 93).

( 20 ) Guzzardi tegen Italie (punt 92).

( 21 ) Guzzardi’s situatie wordt in punt 95 van het arrest Gurdazzi tegen Italie als volgt beschreven:

„Hoewel het gebied waarbinnen verzoeker zich mocht bewegen, vele malen groter was dan een gevangeniscel en ook op geen enkele wijze was omheind, ging het daarbij slechts om een zeer klein gedeelte van een eiland dat moeilijk toegankelijk was en voor ongeveer 90 % van zijn oppervlakte uit gevangenis bestond. Guzzardi verbleef in een deel van het gehucht Cala Reale, dat grotendeels bestond uit de oude en zelfs vervallen gebouwen van een voormalig ziekenhuis, een politiepost, een school en een kapel. Hij verbleef daar hoofdzakelijk met politiemensen en met personen die eenzelfde maatregel opgelegd hadden gekregen. De permanente bewoners van Asinara woonden vrijwel allemaal in Cala d’Oliva, dat voor Guzzardi verboden terrein was, en maakten blijkbaar nauwelijks gebruik van hun recht om naar Cala Reale te gaan. Er waren voor Guzzardi dus nauwelijks mogelijkheden voor andere sociale contacten dan met zijn naaste familie, zijn lotgenoten en het toezichthoudend personeel. Dat toezicht werd strikt en vrijwel permanent uitgeoefend. Zo mocht Guzzardi tussen 22.00 uur en 7.00 uur zijn huis niet verlaten zonder de autoriteiten daarvan vooraf in kennis te hebben gesteld. Hij moest zich tweemaal daags bij die autoriteiten melden, en wanneer hij wilde telefoneren, moest hij aan hen naam en telefoonnummer van zijn gesprekspartner doorgeven. Ook als hij naar Sardinië of naar het vasteland wilde gaan, moest hij daarvoor toestemming vragen, en die zeldzame uitstapjes vonden – uiteraard – ook onder strikt toezicht van de politie plaats. Bij overtreding van een van de aan hem opgelegde voorwaarden zou Guzzardi in ‚hechtenis’ worden genomen. Tot slot lagen er meer dan zestien maanden tussen Guzzardi’s aankomst in Cala Reale en zijn vertrek naar Force.”

( 22 ) ECLI:CE:ECHR:2006:1102JUD006996601.

( 23 ) De verplichting om een borgsom van 2000 GBP te betalen en de verplichting om permanent per mobiele telefoon bereikbaar te zijn, houden geen beperking van de bewegingsvrijheid in.