Zaak C-300/07

Hans & Christophorus Oymanns GbR, Orthopädie Schuhtechnik

tegen

AOK Rheinland/Hamburg

(verzoek van het Oberlandesgericht Düsseldorf om een prejudiciële beslissing)

„Richtlijn 2004/18/EG — Overheidsopdrachten voor leveringen en diensten — Openbare ziekenfondsen — Publiekrechtelijke instellingen — Aanbestedende diensten — Aanbesteding — Vervaardiging en levering van aan behoeften van individuele patiënt aangepast orthopedisch schoeisel — Gedetailleerd advies aan patiënt”

Conclusie van advocaat-generaal J. Mazák van 16 december 2008 I ‐ 4783

Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 11 juni 2009 I ‐ 4803

Samenvatting van het arrest

(Richtlijn 2004/18 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, lid 2, sub c, eerste alinea, en sub d, tweede alinea)

Artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c, eerste alternatief, van richtlijn 2004/18 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten, moet aldus worden uitgelegd dat de activiteiten van openbare ziekenfondsen hoofdzakelijk door de staat worden gefinancierd, wanneer zij hoofdzakelijk worden gefinancierd door een bijdrage ten laste van de verzekerden, die wordt opgelegd, berekend en geïnd volgens publiekrechtelijke regels. Deze ziekenfondsen moeten voor de toepassing van de voorschriften van deze richtlijn worden beschouwd als publiekrechtelijke instellingen en dus als aanbestedende diensten. De bewoordingen van artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c, eerste alternatief, van richtlijn 2004/18 bevatten namelijk geen enkele verduidelijking over de wijze waarop de financiering die in die bepaling aan de orde is, dient te gebeuren. Zo wordt met name niet vereist dat de activiteit van de betrokken instellingen rechtstreeks door de staat of door een andere publiekrechtelijke instelling wordt gefinancierd opdat de desbetreffende voorwaarde wordt vervuld. Een indirecte financieringswijze volstaat dus. Derhalve voldoet een financiering van een publiek stelsel van ziektekostenverzekering, die berust op een handeling van de staat, in de praktijk door de overheid wordt gewaarborgd en wordt verzekerd door een wijze van inning van de bijdragen waaraan bevoegdheden van openbaar gezag te pas komen, aan de voorwaarde van hoofdzakelijke financiering door de staat in de zin van de gemeenschapsregels op het gebied van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten. (cf. punten 51, 57, 59, dictum 1)

Het criterium om vast te stellen of een gemengde overheidsopdracht die zowel op de levering van producten als op diensten betrekking heeft, moet worden beschouwd als een opdracht voor leveringen of als een opdracht voor diensten, is de respectieve waarde van de producten en de diensten waaruit deze opdracht bestaat. Bij de terbeschikkingstelling van producten die volgens de eisen van de individuele klant zijn vervaardigd en aan hem zijn aangepast en over het gebruik waarvan elke klant individueel moet worden geadviseerd, moet de vervaardiging van de producten voor de berekening van de waarde van elk van de bestanddelen van de opdracht worden ingedeeld onder het onderdeel „leveringen” van deze opdracht. Richtlijn 2004/18 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten bevat voor een opdracht die zowel op producten als op diensten betrekking heeft, in artikel 1, lid 2, sub d, tweede alinea, namelijk een specifieke regel met een afbakeningscriterium om de betrokken opdracht als een opdracht voor leveringen of als een opdracht voor diensten te beschouwen, namelijk de respectieve waarde van de producten en diensten die deel uitmaken van deze opdracht. Bovendien betreft het begrip „overheidsopdrachten voor leveringen” overeenkomstig de definitie ervan in artikel 1, lid 2, sub c, eerste alinea, van richtlijn 2004/18 verrichtingen als bijvoorbeeld de aankoop of huur van „producten”, zonder specificatie of onderscheid naar standaardproducten of producten op maat, te weten producten die volgens de concrete wensen en behoeften van de klant zijn vervaardigd. Bijgevolg omvat het begrip „product” waarnaar deze bepaling algemeen verwijst, ook het vervaardigingsprocedé, ongeacht of het betrokken product reeds afgewerkt of na vervaardiging volgens de eisen van de consumenten te hunner beschikking wordt gesteld. (cf. punten 61, 64, 66, dictum 2)