Uit de onderhavige zaak blijkt weer eens, welke complicaties en onverwachte gevolgen uit het stelsel van monetaire compenserende bedragen kunnen voortvloeien. Dank zij dit stelsel, en met gebruikmaking van het uitvoercertificaat van de boven het maximumquotum geproduceerde suiker (waarvoor de Gemeenschap geen enkele last op zich had willen nemen) hebben enkele suikerproducenten aanzienlijke voordelen behaald uit de fluctuaties van de munteenheden van enkele Lid-Staten, waarbij de communautaire interventiemechanismen de betrokken financiële lasten kregen te dragen.

Volgens verordening nr. 3330/74 van de Raad van 19 december 1974, waarin de fundamentele bepalingen van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector suiker werden gewijzigd, wordt aan elke suikerproducerende onderneming een basisquotum, het zogenaamde A-quotum toegekend (artikel 24), bestaande uit een hoeveelheid suiker die de betrokken onderneming rechtstreeks tegen de inerventieprijs op de gemeenschappelijke markt kan verkopen. Bovendien kunnen de suikerproducenten een aanvullend quotum van hun produktie tussen het basisquotum en een maximumquotum, dat wordt berekend door het basisquotum te vermenigvuldigen met een coëfficiënt (B-quotum) vrijelijk in de Gemeenschap op de markt brengen (artikel 25). Om de suiker van quotum B in de handel te brengen moeten de producenten echter een heffing betalen (artikel 27, lid 1). Ten slotte kan de suiker welke boven het maximumquotum is geproduceerd, de zogenaamde C-suiker, niet op de interne markt van de Gemeenschap worden afgezet, maar moet vóór 31 december volgende op het einde van het suikerverkoopseizoen tijdens hetwelk hij werd geproduceerd, op de wereldmarkt worden afgezet (artikel 26), zonder in aanmerking te komen voor enige restitutie of andere vorm van steun. Deze uitvoer vindt plaats op basis van een daartoe dienend certificaat, dat aan de producenten wordt afgegeven en voor de gehele Gemeenschap geldig is. Ingevolge artikel 5, lid 3, van verordening nr. 2929/76 van de Commissie van 9 december 1976 (houdende bijzondere uitvoeringsbepalingen inzake het stelsel van invoer- en uitvoercertificaten in de sector suiker) is de geldigheidsduur van dit soort 'certificaten beperkt.

Vanaf de inwerkingtreding van verordening nr. 2645/70 van de Commissie van 28 december 1970 tot aan de vaststelling van verordening nr. 458/73 door deze instelling op 2 februari 1973 konden de producenten van C-suiker slechts aan de hun opgelegde verplichting om deze suiker buiten de gemeenschappelijke markt af te zetten ontkomen door de uitvoer van door henzelf geproduceerde suiker. Overwegende dat dit vereiste van identiteit tussen de geproduceerde suiker en de uit te voeren suiker voor bepaalde suikerproducenten te belastend was gebleken, bood de Commissie bij genoemde verordening nr. 458/73 de fabrikanten van C-suiker de mogelijkheid aan bovengenoemde verplichting te voldoen door de export van door andere ondernemingen geproduceerde suiker. Om deze bepaling te begrijpen, behoeft slechts te worden bedacht dat bijvoorbeeld degene die suiker boven het maximumquotum had geproduceerd er belang bij kon hebben om in plaats van zijn eigen suiker het produkt van een onderneming die dichter bij een loshaven was gevestigd uit te voeren, zodat de complicaties, de kosten en het tijdverlies in verband met het transport van zijn eigen suiker werden voorkomen. De fabrikant die van deze mogelijkheid gebruik maakte moest een forfaitair bedrag betalen ter compensatie van de uit de substitutie voortvloeiende voordelen; dit bedrag werd op 2 rekeneenheden per 100 kg suiker vastgesteld.

Intussen had de Gemeenschap in 1971, en wel bij verordening nr. 974/71 van de Raad van 12 mei 1971, het stelsel van de monetaire compenserende bedragen ingevoerd, met de bedoeling, ondanks de fluctuaties van de wisselkoersen tussen de munteenheden van de. Lid-Staten, de kunstmatige handhaving van de koers dezer munteenheden ten opzichte van de rekeneenheid mogelijk te maken, door te voorkomen dat de fluctuaties automatisch doorwerkten in het prijsniveau van de landbouwprodukten in het handelsverkeer tussen deze Staten. Zoals bekend verlenen de Staten waarvan de munteenheid is gedevalueerd of in waarde daalt, met toepassing van dit stelsel, hetwelk bij 's Raads verordening nr. 2746/72 van 19 december 1972 werd uitgebouwd, monetaire compenserende bedragen bij de import en heffen zij analoge bedragen bij de export. Omgekeerd heffen de Staten waarvan de munteenheid is gerevalueerd of in waarde stijgt compenserende bedragen bij de import en kennen deze toe bij de export. Dit mechanisme heeft het mogelijk gemaakt, de in de nationale munteenheden uitgedrukte prijzen van landbouwprodukten te bevriezen zodat de producent van elk land dezelfde in zijn nationale munteenheid uitgedrukte prijs bleef ontvangen als vóór een devaluatie of revaluatie. Dit had echter tot gevolg dat de interventieprijzen, hoewel in de gehele Gemeenschap gehandhaafd op eenzelfde, in rekeneenheden uitgedrukt, peil, in de nationale munteenheden tot aanzienlijk verschillende werkelijke prijzen leidden, omdat deze waren gekoppeld aan wisselkoersen die vóór de revaluatie of devaluatie bestonden. Zo was bij voorbeeld de interventieprijs voor suiker op 20 januari 1977, uitgedrukt in rekeneenheden, in de gehele Gemeenschap 23,14 r.e. Anderzijds stond dit bedrag, als gevolg van de fictieve pariteiten, die door de compenserende bedragen moesten worden beschermd in Duitsland gelijk aan 49,63 dollar en in Frankrijk aan 37,83 dollar.

Een van de abnormale gevolgen van het stelsel van monetaire compenserende bedragen, dat aanvankelijk, gezien het uitzonderingskarakter daarvan, als een tijdelijk stelsel was opgezet, was dat de producenten van suiker boven het maximumquotum in landen met een sterke munteenheid (bij voorbeeld de Bondsr-publiek Duitsland) werden bevoordeeld. Deze ondernemingen konden een goede winst maken door gebruik te maken van de bij genoemde verordening nr. 458/73 van de Commissie geboden mogelijkheid om aan de verplichting tot afzet van C-suiker buiten de Gemeenschap te voldoen door de overdracht van het desbetreffende uitvoercertificaat aan een fa-brikant van een andere Lid-Staat met een zwakke munteenheid (bij voorbeeld Frankrijk) welke een overeenkomstige hoeveelheid door hem binnen het maximumquotum geproduceerde suiker exporteerde. Nadat de producent van het land met een sterke munteenheid aldus zijn verplichting om de boven het maximumquotum geproduceerde suiker uit te voeren had vervuld, kon hij deze suiker verkopen alsof deze deel uitmaakte van zijn quotum. In geval van verkoop op de gemeenschappelijke markt profiteerde hij van de communautaire interventieprijzen die wat de werkelijke waarde betreft in Duitsland hoger zijn dan in Frankrijk; bij export behaalde hij een voordeel dank zij de toekenning van een monetair compenserend bedrag. Wat de economische gevolgen betreft, dient erop te worden gewezen, dat — zoals de Commissie heeft opgemerkt — deze transactie gelijk staat met een import in Duitsland met vrijstelling van elk monetair compenserend bedrag, van een hoeveelheid Franse A- of B-suiker, overeenkomend met de oorspronkelijke hoeveelheid Duitse C-suiker.

Het aanzienlijke voordeel dat de producenten in de Staten met een sterke munteenheid, die suiker boven het maximum-quotum hadden geproduceerd, konden behalen met deze vervanging door A- of B-suiker uit landen met een zwakke munteenheid was aanvankelijk over het hoofd gezien door de Commissie, maar niet door de suikerproducenten in de Bondsrepubliek. Halverwege het verkoopseizoen 1976-1977 was reeds twee derde van de Duitse suiker welke boven het maximumquotum was geproduceerd, in het kader van bovengenoemde verordening vervangen.