Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Toetreding van nieuwe lidstaten – Toetredingsakte van 2003 – Aanpassing van communautaire besluiten die niet bij Toetredingsakte zelf zijn aangepast – Begrip

(Toetredingsakte van 2003, art. 57; richtlijn 2004/85 van de Raad)

2. Toetreding van nieuwe lidstaten – Tsjechische Republiek – Estland – Cyprus – Letland – Litouwen – Hongarije – Malta – Polen – Slovenië – Slowakije – Communautaire besluiten vastgesteld na ondertekening van Toetredingsverdrag van 2003 – Vaststelling van voorlopige afwijkingen ten gunste van nieuwe lidstaten – Passende rechtsgrondslag

(Art. 249, leden 2 en 3, EG en art. 299 EG; Toetredingsakte van 2003, art. 2, leden 2 en 3)

3. Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang

(Art. 253 EG; richtlijn 2004/85 van de Raad)

Samenvatting

1. De maatregelen die kunnen worden vastgesteld op de grondslag van artikel 57 van de Akte betreffende de toetredingsvoorwaarden voor de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek en de aanpassing van de Verdragen waarop de Europese Unie is gegrond, dat voorziet in de aanpassing van communautaire besluiten die niet bij de akte zelf zijn aangepast, zijn in beginsel beperkt tot aanpassingen waarmee eerdere besluiten van de Gemeenschap in de nieuwe lidstaten toepasselijk moeten worden gemaakt, met uitsluiting van iedere andere wijziging, en met name voorlopige afwijkingen. Bijgevolg kunnen dergelijke voorlopige afwijkingen van de toepassing van de bepalingen van een besluit van de Gemeenschap, die alleen tot doel hebben de daadwerkelijke toepassing van het betrokken communautaire besluit jegens een nieuwe lidstaat tijdelijk uit te stellen, in beginsel niet worden gekwalificeerd als „aanpassingen” in de zin van artikel 57 van deze akte.

Ofschoon richtlijn 2004/85 tot wijziging van richtlijn 2003/54 betreffende de toepassing van sommige bepalingen op Estland stellig tot doel heeft de daadwerkelijke toepassing van sommige bepalingen van richtlijn 2003/54 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en houdende intrekking van richtlijn 96/92 ten opzichte van de Republiek Estland tijdelijk uit te stellen, neemt dit evenwel niet weg dat bepaalde maatregelen die zij bevat, eveneens het karakter hebben van aanpassingsmaatregelen die noodzakelijk zijn om de volledige toepassing van richtlijn 2003/54 met betrekking tot deze lidstaat te verzekeren. Dat is het geval met de maatregelen die ertoe strekken, in het door richtlijn 2003/54 vastgelegde kader rekening te houden met de eerder bij bijlage VI bij de Toetredingsakte van 2003 aan de Republiek Estland toegekende overgangsmaatregel met betrekking tot richtlijn 96/92. Voor zover richtlijn 2004/85 heeft voorzien in een opschorting tot en met 31 december 2008 van de toepassing van de bepalingen van artikel 21, lid 1, sub b en c, van richtlijn 2003/54, zodat de Republiek Estland ook verder in aanmerking kon komen voor de vrijstelling van de verplichting om zijn elektriciteitsmarkt vóór 1 januari 2009 open te stellen, die voor haar gold volgens de bewoordingen van bijlage VI bij de Toetredingsakte van 2003, kon zij rechtsgeldig worden vastgesteld op de grondslag van artikel 57 van de genoemde toetredingsakte.

Daarentegen moet richtlijn 2004/85 nietig worden verklaard voor zover zij voor de periode na 31 december 2008 ten gunste van Estland voorziet in een afwijking van de toepassing van artikel 21, lid 1, sub b en c, van richtlijn 2003/54, alsmede in een hiermee samenhangende verplichting om een slechts gedeeltelijke openstelling van de markt te verzekeren die op 1 januari 2009 35 % van het verbruik vertegenwoordigt, en een verplichting om jaarlijks de verbruiksdrempels mee te delen die de eindverbruikers moeten overschrijden om hun elektriciteitsleverancier vrij te mogen kiezen. Deze aanvullende afwijkingen vormen immers maatregelen die alleen tot doel hebben de daadwerkelijke toepassing van het betrokken besluit van de Gemeenschap tijdelijk uit te stellen, en waarvan de vaststelling derhalve een politieke beoordeling inhoudt. Hieruit volgt dat zij niet rechtsgeldig konden worden vastgesteld op de grondslag van artikel 57 van de Toetredingsakte van 2003.

(cf. punten 37‑40, 51‑52, 60‑61, 88)

2. Vanaf de ondertekening van het Verdrag betreffende de toetreding tot de Europese Unie van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek, en onder voorbehoud van de toepassing van de bijzondere procedures waarin dit verdrag voorziet voor het treffen van bepaalde soorten overgangsmaatregelen, bestaat er geen principieel bezwaar tegen dat na de ondertekening en vóór de inwerkingtreding van dat toetredingsverdrag vastgestelde communautaire besluiten waarin tijdelijke afwijkingen ten gunste van een toekomstige toetredende staat zijn vervat, rechtstreeks op de grondslag van bepalingen van het EG-Verdrag worden vastgesteld.

Dergelijke afwijkende bepalingen, die slechts onder voorbehoud en vanaf de datum van daadwerkelijke inwerkingtreding van het Toetredingsverdrag van 2003 van toepassing zouden zijn, zouden immers noch de artikelen 249, leden 2 en 3, EG en 299 EG, volgens welke de door de instellingen vastgestelde besluiten van toepassing zijn op de lidstaten, noch artikel 2, leden 2 en 3, van dit toetredingsverdrag kunnen schenden.

Enerzijds zullen dergelijke specifieke bepalingen, zoals overigens de besluiten waarin zij zijn vervat en/of waarvan zij afwijken, jegens de toekomstige lidstaten pas van toepassing zijn op de datum waarop de toetreding ingaat en waarop zij de hoedanigheid van lidstaat krijgen.

Anderzijds loopt de omstandigheid dat artikel 2, lid 2, van het Toetredingsverdrag van 2003 bepaalt dat dit verdrag pas op 1 mei 2004 in werking treedt, en dat lid 3 van ditzelfde artikel bepaalt dat, in afwijking van dit beginsel, sommige bepalingen van dat verdrag eerder kunnen worden toegepast, niet vooruit op de mogelijkheid om in besluiten die niet uit hoofde van dat verdrag maar op de grondslag van het EG-Verdrag zelf zijn vastgesteld, de voorwaarden op te nemen waarin dergelijke tussen de ondertekening van het toetredingsverdrag en de inwerkingtreding ervan vastgestelde besluiten op de toekomstige lidstaten van toepassing zullen zijn, zodra de toetreding een feit zal zijn.

Ten slotte wordt de toepassing van de in het EG-Verdrag vervatte normale wetgevingsprocedure ten opzichte van afwijkingen die ten gunste van nieuwe lidstaten werden vastgesteld in de periode tussen de ondertekening van het Toetredingsverdrag van 2003 en het ingaan van de toetreding bevestigd door het bestaan van specifieke, aan het toetredingsproces eigen mechanismen, die deze nieuwe staten de mogelijkheid bieden om zo nodig voor hun belangen op te komen, zoals de informatie‑ en overlegprocedure.

(cf. punten 62‑65, 69)

3. De door artikel 253 EG vereiste motivering moet aangepast zijn aan de aard van de betrokken handeling. Deze motivering moet de redenering van de gemeenschapsinstelling die de handeling heeft verricht, duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking doen komen, zodat de belanghebbenden kennis kunnen nemen van de rechtvaardigingsgronden van de genomen maatregel en de bevoegde rechter zijn toezicht kan uitoefenen, doch het is niet noodzakelijk dat alle relevante gegevens, feitelijk of rechtens, erin worden gespecificeerd. Bij de vraag of de motivering van een handeling aan de eisen van artikel 253 EG voldoet, moet immers niet alleen acht worden geslagen op de bewoordingen ervan, doch ook op de context waarin zij is vastgesteld, en op het geheel van rechtsregels die de betrokken materie beheersen.

Dienaangaande is de considerans van richtlijn 2004/85 tot wijziging van richtlijn 2003/54 betreffende de toepassing van sommige bepalingen op Estland, die verwijst naar het verzoek van de Republiek Estland, naar de afwijking bij wijze van overgangsmaatregel met betrekking tot richtlijn 96/92 waarin ten gunste van deze lidstaat is voorzien door bijlage VI bij de Toetredingsakte van 2003, naar verklaring nr. 8, die is gehecht aan de slotakte van het Toetredingsverdrag van 2003, naar de snellere openstelling van de elektriciteitsmarkt door richtlijn 2003/54 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en houdende intrekking van richtlijn 96/92 en, ten slotte, naar de bijzonderheden van de Estse olieschaliesector alsook naar de moeilijkheden waarmee deze sector te maken zou krijgen zonder de door richtlijn 2004/85 vastgestelde overgangsmaatregelen, van dien aard dat de belanghebbenden voldoende kennis kunnen nemen van de rechtvaardigingsgronden van de genoemde overgangsmaatregelen en de bevoegde rechter zijn toezicht kan uitoefenen. Op grond van die gegevens kan met name het Hof de juistheid nagaan van de door de communautaire wetgever gebruikte rechtsgrondslag, zonder dat de keuze van die grondslag, welke blijkens de visa van richtlijn 2004/85 uitdrukkelijk artikel 57 van de Toetredingsakte van 2003 is, uitvoeriger behoeft te worden gemotiveerd. Het feit dat de Raad niet de door de Commissie voorgestelde rechtsgrondslag heeft gekozen, behoeft in dit verband evenmin een meer specifieke motivering.

(cf. punten 81‑83)