ARREST VAN HET GERECHT (Eerste kamer)

14 juli 1998

Zaak T-42/97

G. Lebedef

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Ambtenaren — Weigering een door vakorganisatie aangewezen persoon detachering voor vakbondsactiviteiten te verlenen — Ontvankelijkheid”

Volledige Franse tekst II-1071

Betreft:

Beroep tot, enerzijds, nietigverklaring van een besluit van de Commissie van 12 mei 1996 houdende weigering om verzoeker de door zijn vakorganisatie gevraagde „detachering voor vakbondsactiviteiten” te verlenen en om elke in het verleden toegekende „detachering voor vakbondsactiviteiten” te heroverwegen, en anderzijds, vaststelling van de onwettigheid van de procedure van „detachering voor vakbondsactiviteiten”.

Beslissing:

Verwerping.

Resumé van het arrest

De betrekkingen tussen de Commissie en de vakbonds- en beroepsorganisaties van het personeel (OSP) worden geregeld door een op 20 september 1974 gesloten kaderovereenkomst (kaderovereenkomst). Daarin wordt bepaald, dat de Commissie die organisaties een aantal faciliteiten toestaat.

Volgens die kaderovereenkomst kan de Commissie aan afgevaardigden die officieel zijn gemachtigd om zich met vakbondsactiviteiten bezig te houden, vrijstelling van dienst verlenen teneinde hen daartoe in de gewenste mate in staat te stellen. Deze mogelijkheid wordt doorgaans „detachering voor vakbondsactiviteiten” genoemd.

De Commissie beperkt toetreding tot de kaderovereenkomst tot de OSP die ten minste één zetel hebben behaald in een plaatselijke afdeling van het personeelscomité. Voor het verlenen van „detachering voor vakbondsactiviteiten” eist zij evenwel krachtens een in 1989 vastgesteld besluit (besluit van 1989), dat de betrokken OSP tot de kaderovereenkomst is toegetreden en bovendien ten minste twee zetels heeft in het centraal personeelscomité (centraal personeelscomité).

Verzoeker is een van de bestuurders van de vakorganisatie „Action & Defense -Luxembourg”. Nadat deze vakorganisatie bij de verkiezing voor de plaatselijke afdeling van het personeelscomité van de Commissie te Luxemburg in de november 1996 een zetel heeft behaald, treedt zij tot de kaderovereenkomst toe.

Bij brief van 12 januari 1996 vraagt verzoeker de administratie om „detachering voor vakbondsactiviteiten” als persoon die daartoe is gemachtigd door het uitvoerend comité van de vakorganisatie „Action & Defense - Luxembourg” (A & D - L). Verder verzoekt hij de administratie om heroverweging van alle eerdere besluiten waarbij „detachering voor vakbondsactiviteiten” is verleend. Dit verzoek wordt stilzwijgend afgewezen. Op 12 juli 1996 dient verzoeker een klacht in tegen dit stilzwijgend genomen besluit tot afwijzing van zijn verzoek. Die klacht wordt ingeschreven op 24 juli 1996. Bij besluit van 22 november 1996, dat verzoeker officieel ter kennis wordt gebracht op 28 november daaraanvolgend, wijst de Commissie die klacht uitdrukkelijk af.

De ontvankelijkheid

Het Gerecht stelt om te beginnen vast, dat aangezien de Commissie verzoekers klacht uitdrukkelijk heeft afgewezen bij een besluit dat verzoeker op 28 november 1996 officieel ter kennis is gebracht, het op 28 februari 1997 neergelegde verzoekschrift binnen de in artikel 91, lid 3, van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen (Statuut) gestelde termijn van drie maanden is ingediend.

Met betrekking tot de stelling dat verzoeker actieve legitimatie mist, dient eraan te worden herinnerd, dat ingevolge artikel 91 van het Statuut voor het Gerecht tegen bezwarende besluiten kan worden opgekomen en dat volgens vaste rechtspraak als zodanig zijn te beschouwen de besluiten die een bepaalde rechtspositie aantasten. Aangezien verzoeker, een bestuurder van een vakorganisatie, zijn beroep in casu krachtens die bepaling heeft ingesteld, dient te worden onderzocht, of aan die voorwaarden is voldaan.

Referentie: Hof 11 mei 1989, Maurissen en Union syndicale/Rekenkamer, 193/87 en 194/87, Jurispr. blz. 1045, punt 13

Blijkens de stukken is verzoeker op de lijst van zijn vakorganisatie verkozen voor de plaatselijke afdeling van het personeelscomité van de Commissie te Luxemburg. Uit de documenten die op verzoek van het Gerecht aan het dossier zijn toegevoegd, blijkt, dat de vakorganisatie waarvan verzoeker een der bestuurders is, ten vervolge op die verkiezing om diens „detachering voor vakbondsactiviteiten” verzoekt. Krachtens dat besluit verzoekt die vakorganisatie de Commissie bij brief van 12 januari 1996, die door verzoeker in zijn hoedanigheid van secretarisgeneraal van de vakorganisatie A & D - L is ondertekend, verzoeker een dergelijke „detachering” te verlenen.

Uit het voorgaande volgt, dat het door verzoeker ingestelde beroep moet worden uitgelegd tegen de achtergrond van diens hoedanigheid van ambtenaar die lid is van een vakorganisatie en door die vakorganisatie is aangewezen voor een „detachering voor vakbondsactiviteiten”.

Het Gerecht wijst erop, dat ook al is de „detachering voor vakbondsactiviteiten” een faciliteit die aan een vakorganisatie wordt toegestaan op basis van haar verkiezingsresultaten, zij voor de voor „detachering voor vakbondsactiviteiten” aangewezen ambtenaar het recht meebrengt zich bezig te houden met vakbondsactiviteiten. In die omstandigheden tast de weigering om die faciliteit toe te staan, de situatie van die ambtenaar aan. Bijgevolg is dat een voor hem bezwarend besluit en heeft hij er derhalve belang bij de nietigverklaring van dat besluit te vorderen; de hoofdvordering, strekkende tot nietigverklaring van de weigering om verzoeker een „detachering voor vakbondsactiviteiten” te verlenen, is derhalve ontvankelijk.

Referentie: Maurissen en Union syndicale/Rekenkamer, reeds aangehaald, punten 19 en 20

Aangaande de subsidiaire vorderingen, die, zoals de Commissie terecht opmerkt, in tegenspraak zijn met de grondslag van de hoofdvordering, dient allereerst te worden verklaard, dat zij als een geheel moeten worden beoordeeld. De tweede subsidiaire vordering, strekkende tot nietigverklaring van alle besluiten waarbij „detachering voor vakbondsactiviteiten” is verleend, moet immers worden begrepen als een noodzakelijk gevolg van de onwettigheid van de in de eerste subsidiaire vordering bedoelde procedure (punt 23).

Het Gerecht merkt allereerst op, dat ook al zou de vordering tot vaststelling dat de procedure van „detachering voor vakbondsactiviteiten” onwettig is, als een vordering tot nietigverklaring kunnen worden begrepen, de enige handeling van de Commissie die verzoeker in dit verband aanvoert, het besluit van 1989 is. Gelet op de datum waarop dat besluit is vastgesteld, is de beroepstermijn, die van openbare orde is en waarvan de niet-inachtneming ambtshalve door het Gerecht kan worden opgeworpen, reeds lang is verstreken, zodat die vordering te laat is ingesteld.

Referentie: Gerecht 9 juli 1997, Fichtner/Commissie, T-63/96, JurAmbt. blz. II-563, punt 25

Met betrekking tot de vordering tot nietigverklaring van de weigering van de Commissie om haar eerdere „detacheringen voor vakbondsactiviteiten” in te trekken, moet worden vastgesteld, dat alle detacheringen die verzoeker in dit verband in zijn klacht heeft genoemd, van 1992 en 1993 dateren. Aangezien de in de artikelen 90 et 91 van het Statuut gestelde termijnen van openbare orde zijn en zowel voor partijen als voor de rechter gelden, is de termijn voor het instellen van een beroep tegen die handelingen evenwel verstreken. Een ambtenaar kan immers het recht om beroep in te stellen tegen een besluit niet opnieuw doen ontstaan door bij het TABG een verzoek als bedoeld in artikel 90, lid 1, van het Statuut in te dienen nadat dat besluit wegens het verstrijken van bovengenoemde termijnen definitief is geworden.

Referentie: Gerecht 22 september 1994, Carrer e.a./Hof van Justitie, T-495/93. JurAmbt. blz. II-651, punt 20

Ten gronde

Verzoeker voert twee middelen aan. Zij betreffen schending van de artikelen 24 bis, 25, 37, 38 et 39 van het Statuut, schending van de kaderovereenkomst en schending van Verdrag nr. 151 van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) betreffende de bescherming van het vakverenigingsrecht en procedures voor het vaststellen van arbeidsvoorwaarden in de openbare dienst, dat in werking is getreden op 25 februari 1981. Met zijn eerste middel komt verzoeker op tegen de stilzwijgende weigering van de Commissie hem een „detachering voor vakbondsactiviteiten” te verlenen. Het tweede middel ziet op de weigering van de Commissie zich uit te spreken over de wettigheid en de geldigheid van de in het verleden verleende „detacheringen voor vakbondsactiviteiten”. Aangezien de vordering tot staving waarvan het tweede middel wordt aangevoerd, niet-ontvankelijk is verklaard, dient enkel het eerste middel ten gronde te worden onderzocht.

Volgens artikel 24 bis van het Statuut hebben de ambtenaren het recht van vereniging en met name het recht lid te zijn van vak- en beroepsorganisaties. De betrekkingen die krachtens dit artikel tussen de Commissie en de vak- en beroepsorganisaties zijn ontstaan, verlopen grotendeels volgens de regels neergelegd in de kaderovereenkomst van 20 september 1974.

Referentie: Maurissen en Union syndicale/Rekenkamer, reeds aangehaald, punt 13

Deze kaderovereenkomst staat de ondertekenende vakorganisaties verschillende faciliteiten toe. Voor die faciliteiten moet worden voldaan aan een aantal voorwaarden, waarvan de rechtvaardigingsgrond moet worden gezocht in de kosten die deze faciliteiten voor de Commissie meebrengen. Zo voorziet de kaderovereenkomst in representativiteitsdrempels voor de toetreding van die vakorganisaties; de vakorganisatie waarvan verzoeker een der bestuurders is, is aldus pas kunnen toetreden na de verkiezing van november 1996.

Verder stelt het Gerecht vast, dat in de kaderovereenkomst wordt bepaald dat de voorwaarden voor het toestaan van sommige van die faciliteiten bij latere besluiten zullen worden vastgesteld. Dit is met name het geval met de in punt 14 bedoelde vrijstelling van dienst voor door de vakorganisaties gemachtigde afgevaardigden; volgens de tweede alinea van die bepaling worden de modaliteiten van die vrijstelling vastgesteld door de Commissie (punt 36).

Anders dan verzoeker stelt, is het dus de door zijn vakorganisatie ondertekende kaderovereenkomst die in de mogelijkheid van „detachering voor vakbondsactiviteiten” voorziet en die de Commissie belast met het vaststellen van de voorwaarden voor het verlenen daarvan. Verzoeker kan derhalve niet op goede gronden stellen, dat de ondertekening van de kaderovereenkomst door zijn vakorganisatie volstaat om hem recht op „detachering voor vakbondsactiviteiten” te geven. Integendeel, dit recht bestaat slechts wanneer verzoekers vakorganisatie voldoet aan de voorwaarden die bij de in punt 14 bedoelde handelingen zijn vastgesteld.

Vaststaat evenwel, dat het besluit van 1989 voor de „detachering voor vakbondsactiviteiten” een minimale representativiteitsdrempel van twee zetels in het centraal personeelscomité stelt en dat verzoekers vakorganisatie niet aan deze voorwaarde voldoet. De vakorganisatie die verzoeker voor „detachering voor vakbondsactiviteiten” heeft aangewezen, voldoet dus niet aan de gestelde eisen en verzoeker heeft derhalve geen aanspraak op een dergelijke detachering.

Volgens vaste rechtspraak hebben de gemeenschapsinstellingen een grote beoordelingsvrijheid om hun diensten te organiseren naar de eis van de taken die hun zijn toevertrouwd, en om met het oog op die taken het hun ter beschikking staande personeel tewerk te stellen.

Referentie: Hof 23 maart 1988, Hecq/Commissie, 19/87, Jurispr. blz. 1681, punt 6; Gerecht 6 juli 1995, Ojha/Commissie.T-36/93, JurAmbt. blz. II-497, punt 81

Het besluit van 1989 betreft evenwel de tewerkstelling van ambtenaren die krachtens de statuutsbepalingen betreffende het recht van participatie en de kaderovereenkomst als vakbondsafgevaardigden de mogelijkheid krijgen zich bezig te houden met vakbondsactiviteiten. Dat besluit is dus vastgesteld in het kader van de beoordelingsmarge die de instellingen volgens de rechtspraak bezitten, en, anders dan verzoeker suggereert, heeft de Commissie, wegens de kosten die deze faciliteit meebrengt, het recht voorwaarden betreffende de representativiteit van de betrokken organisaties te stellen. Verzoeker heeft dus geen gronden die de wettigheid van het besluit van 1989 op losse schroeven kunnen zetten.

Verder is het Gerecht van oordeel, dat aangezien de „detachering voor vakbondsactiviteiten” verband houdt met het verkiezingsresultaat, en dus met de representativiteit van de betrokken vakorganisatie, verzoeker evenmin op goede gronden kan stellen dat dit besluit een ongerechtvaardigd verschil in behandeling tussen die organisaties invoert door als representativiteitscriterium het behalen van twee zetels in het centraal personeelscomité te hanteren (punt 41).

Dat in de verschillende standplaatsen van de Commissie geen eenvormig kiesstelsel geldt, vloeit voort uit bijlage II bij het Statuut. Artikel 1, tweede alinea, van die bijlage bepaalt immers, dat de regels omtrent de verkiezing voor de plaatselijke afdelingen van het personeelscomité worden vastgesteld door de algemene vergadering van de ambtenaren van de instelling, die op de overeenkomstige standplaats in dienst zijn, en maakt het dus mogelijk, dat het kiesstelsel van de ene standplaats tot de andere verschilt. Verzoeker kan dan ook niet met een beroep op het bestaan van verschillende kiesstelsels, een omstandigheid die rechtstreeks voortvloeit uit bijlage II bij het Statuut, aanvoeren dat de voorwaarde betreffende het behalen van twee zetels in het centraal personeelscomité willekeur oplevert.

Dictum:

Het beroep wordt verworpen.