10

Het heeft in dit verband het volgende vastgesteld: „36 [...] de rechtspraak over het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming in het licht van artikel 47 van het Handvest (arresten Otis e.a., C‑199/11, EU:C:2012:684, punten 54‑63, en Koninklijke Grolsch/Commissie, T‑234/07, EU:T:2011:476, punten 39 en 40) heeft een ontwikkeling doorgemaakt die rechtvaardigt dat opnieuw wordt onderzocht of het opportuun is om de regel van overeenstemming toe te passen wanneer een exceptie van onwettigheid voor het eerst in beroep wordt opgeworpen (arrest van 12 maart 2014, CR/Parlement, F‑128/12, JurAmbt., EU:F:2014:38, punt 29). 37 Inzonderheid in het arrest Koninklijke Grolsch/Commissie (EU:T:2011:476, punten 37, 39 en 40) heeft het Gerecht van de Europese Unie, na te hebben vastgesteld dat geen bepaling van het recht van de Unie de geadresseerde van een mededeling van punten van bezwaar wegens schending van de mededingingsregels verplicht, de diverse in die mededeling aangevoerde elementen rechtens of feitelijk in de loop van de administratieve procedure te betwisten om het recht te behouden dit in de rechterlijke procedure te doen, het argument verworpen waarmee de Europese Commissie de ontvankelijkheid van een middel betwistte omdat dit niet in de loop van de administratieve fase in duidelijke en nauwkeurige bewoordingen was aangevoerd. Het Gerecht van de Europese Unie oordeelde namelijk dat in de aangevoerde omstandigheden een dergelijk argument neer zou komen op een beperking van verzoekers toegang tot de rechter en, met name, van zijn recht om zijn zaak voor te leggen aan een rechterlijke instantie. Zoals het Gerecht van de Europese Unie in herinnering heeft gebracht, wordt het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht evenwel gewaarborgd door artikel 47 van het Handvest. 38 De hierboven vermelde rechtspraak heeft zich weliswaar ontwikkeld op andere gebieden dan dat van de rechtszaken tussen de instellingen van de Europese Unie en hun personeelsleden, doch dit neemt niet weg dat het arrest Koninklijke Grolsch/Commissie (EU:T:2011:476) betrekking heeft op de verenigbaarheid van een beperking van de toegang tot de rechter waarin de wetgever niet uitdrukkelijk heeft voorzien, met artikel 47 van het Handvest. Op het gebied van de ambtenarenzaken is de regel van overeenstemming tussen de middelen die tijdens de precontentieuze procedure zijn aangevoerd en die in het verzoekschrift, hoewel die zijn grondslag heeft in artikel 91, lid 1, van het Statuut en wat het personeel van de ECB betreft in artikel 41 van de arbeidsvoorwaarden en artikel 8.1 van de personeelsverordeningen en ‑regelingen, van oorsprong een jurisprudentieregel. 39 Het [Gerecht voor ambtenarenzaken] heeft geoordeeld dat drie groepen van overwegingen zich ertegen verzetten dat een exceptie van onwettigheid die voor het eerst in beroep werd opgeworpen, niet-ontvankelijk werd verklaard op de enkele grond dat zij niet is opgeworpen in de klacht die aan dit beroep is voorafgegaan. Deze overweging hebben in de eerste plaats betrekking op de doelstelling van de precontentieuze procedure, in de tweede plaats op de aard van de exceptie van onwettigheid en in de derde plaats het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming. 40 Wat in de eerste plaats de doelstelling van de precontentieuze procedure betreft, die in de context van artikel 91 van het Statuut dezelfde is als bij rechtszaken van het personeel van de ECB, volgt uit vaste rechtspraak dat die procedure geen zin heeft wanneer de grieven zijn gericht tegen een besluit dat de administratie niet kan wijzigen. In de context van artikel 91 van het Statuut is dan ook in rechtspraak uitgemaakt dat het niet noodzakelijk is om een klacht in te dienen tegen de besluiten van de jury’s van vergelijkende onderzoeken of tegen een beoordelingsrapport (arrest CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 33en aldaar aangehaalde rechtspraak). 41 Ook de verplichting om een exceptie van onwettigheid op straffe van niet-ontvankelijkheid in de klacht op te werpen, kan niet aan de doelstelling van de precontentieuze procedure beantwoorden [...] 42 Gelet op het beginsel van het vermoeden van wettigheid van handelingen van instellingen van de Europese Unie, volgens hetwelk de Unieregeling volledig rechtsgeldig blijft zolang een bevoegde rechter de onwettigheid ervan niet heeft vastgesteld, kan de administratie niet besluiten om een geldige algemene handeling die volgens hem in strijd is met een hogere rechtsregel, buiten toepassing te laten uitsluitend om een buitengerechtelijke oplossing van het geschil mogelijk te maken (arrest CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 35en aldaar aangehaalde rechtspraak). 43 Een dergelijk besluit moet a fortiori worden uitgesloten wanneer de administratie zich bevindt in een situatie waarin haar bevoegdheid gebonden is, aangezien zij het door de ambtenaar bestreden besluit in een dergelijk geval niet kan intrekken of wijzigen, zelfs wanneer zij een exceptie van onwettigheid tegen de bepaling op basis waarvan het bestreden besluit was vastgesteld, gegrond zou achten (arrest CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 36). 44 Bovendien kan het feit dat een exceptie van onwettigheid voor het eerst in beroep wordt opgeworpen, geen afbreuk doen aan het beginsel van rechtszekerheid, aangezien de administratie, zelfs indien de betrokkene die exceptie van onwettigheid reeds in het stadium van de klacht zou hebben opgeworpen, van deze omstandigheid geen gebruik had kunnen maken om tot een minnelijke regeling van het geschil met haar personeelslid te komen. 45 Wat in de tweede plaats de aard van de exceptie van onwettigheid betreft, is het vaste rechtspraak dat artikel 277 VWEU de uitdrukking is van een algemeen beginsel krachtens hetwelk iedere procespartij met het oog op de nietigverklaring van een handeling waartegen zij beroep kan instellen, incidenteel de rechtsgeldigheid van een eerdere, aan de bestreden handeling ten grondslag liggende, handeling van een instelling van de Unie mag aanvechten, wanneer zij niet rechtstreeks tegen een dergelijke handeling in beroep mocht komen, waardoor zij, zonder nietigverklaring te mogen vorderen, de gevolgen ervan ondervindt (arrestenSimmenthal/Commissie, 92/78, EU:C:1979:53, punt 39; Andersen e.a./Parlement, 262/80, EU:C:1984:18, punt 6, en Sina Bank/Raad, T‑15/11, EU:T:2012:661, punt 43). Artikel 277 VWEU heeft dus tot doel de justitiabele te beschermen tegen de toepassing van een onwettige normatieve handeling, met dien verstande dat de gevolgen van een arrest waarin de niet-toepasselijkheid van die handeling wordt vastgesteld, beperkt zijn tot de partijen in het geding en dat dit arrest niet de handeling zelf in geding brengt, die onaantastbaar is geworden (arresten Carius/Commissie, T‑173/04, EU:T:2006:333, punt 45en aldaar aangehaalde rechtspraak, en CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 38). 46 Zelfs gesteld dat de verplichting om, op straffe van niet-ontvankelijkheid, een exceptie van onwettigheid reeds in de klacht op te werpen, kan beantwoorden aan de doelstelling van de precontentieuze procedure, is het [Gerecht voor ambtenarenzaken] dus van mening dat de aard zelf van de exceptie van onwettigheid erin is gelegen het legaliteitsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel met elkaar te verenigen (arrest CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 39). 47 Daarnaast volgt uit de tekst van artikel 277 VWEU dat de mogelijkheid om na het verstrijken van de beroepstermijn op te komen tegen een handeling van algemene strekking, enkel openstaat voor een partij in het kader van een geding voor de Unierechter. Een dergelijke exceptie kan derhalve haar effecten niet volledig sorteren in het kader van een administratieve klachtprocedure (arrest CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 40). 48 In de derde en laatste plaats herinnert het [Gerecht voor ambtenarenzaken] eraan dat het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming een algemeen beginsel van Unierecht vormt, dat thans is neergelegd in artikel 47, tweede alinea, van het Handvest en krachtens hetwelk ‚eenieder recht [heeft] op [...] behandeling van zijn zaak [...] door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij de wet is ingesteld’. Deze alinea komt overeen met artikel 6, lid 1, van het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: ,EVRM’) (arrest Heroverweging Arango Jaramillo e.a./EIB, C‑334/12 RX‑II, EU:C:2013:134, punten 40 en 42). 49 Uit de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens over de uitlegging van artikel 6, lid 1, van het EVRM, waar volgens artikel 52, lid 3, van het Handvest op moet worden afgegaan, volgt dat het recht op toegang tot de rechter aan beperkingen kan worden onderworpen, met name wat de voorwaarden voor de ontvankelijkheid van een beroep betreft. De betrokkenen moeten weliswaar ervan uitgaan dat de regels die de voorwaarden voor ontvankelijkheid vastleggen worden toegepast, maar de toepassing ervan mag de justitiabelen niet beletten een ter beschikking staand rechtsmiddel aan te wenden (zie in die zin EHRM, arrest Anastasakis/Griekenland van 6 december 2011, verzoekschrift nr. 41959/08, niet gepubliceerd in Judgments and decisions, punt 24; arrest Heroverweging Arango Jaramillo e.a./EIB, EU:C:2013:134, punt 43; beschikking Internationale Fruchtimport Gesellschaft Weichert/Commissie, C‑73/10 P, EU:C:2010:684, punt 53, en arrest CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 42). 50 Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft met name gepreciseerd dat de beperkingen van het recht op een rechter de vrije toegang van een justitiabele niet zodanig mogen beperken dat dit recht in zijn wezen zelf wordt aangetast. Dergelijke beperkingen zijn enkel verenigbaar met artikel 6, lid 1, van het EVRM indien daarmee een legitiem doel wordt nagestreefd en er een redelijke verhouding bestaat tussen de gebruikte middelen en het beoogde doel (zie EHRM, arresten Liakopoulou/Griekenland van 24 mei 2006, verzoekschrift nr. 20627/04, niet gepubliceerd in Judgments and decisions, punt 17; Kemp e.a./Luxemburg van 24 april 2008, verzoekschrift nr. 17140/05, niet gepubliceerd in Judgments and decisions, punt 47, en Viard/Frankrijk van 9 januari 2014, verzoekschrift nr. 71658/10, niet gepubliceerd in Judgments and decisions, punt 29). Het recht op toegang tot de rechter wordt immers aangetast wanneer de regeling ervan niet meer de doelstellingen van rechtszekerheid en een goede rechtsbedeling dient en een soort barrière vormt die de justitiabele belet een uitspraak over de grond van zijn zaak te verkrijgen van de bevoegde rechter (standpuntbepaling van advocaat-generaal Mengozzi bij het arrest Heroverweging Arango Jaramillo e.a./EIB, EU:C:2013:134, punten 58‑60; EHRM, arrest L’Erablière A.S.B.L./België van 24 februari 2009, gedeeltelijk gepubliceerd in Judgments and decisions, verzoekschrift nr. 49230/07, punt 35, en arrest CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 43). 51 De sanctie van niet-ontvankelijkheid van een exceptie van onwettigheid die voor het eerst in het verzoekschrift is opgeworpen, vormt een beperking van het recht op effectieve rechterlijke bescherming die niet evenredig is aan het door de regeling van overeenstemming nagestreefde doel, te weten het mogelijk maken van een minnelijke regeling van een geschil tussen de betrokken ambtenaar en de administratie en de inachtneming van het beginsel van rechtszekerheid (arrest CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 44en aldaar aangehaalde rechtspraak). 52 Dienaangaande herinnert het Gerecht [voor ambtenarenzaken] aan de rechtspraak dat elke normaal zorgvuldige ambtenaar wordt geacht de personeelsverordeningen en ‑regelingen te kennen (zie arrest BM/ECB, F‑106/11, EU:F:2013:91, punt 45, met betrekking tot de regels die op de bezoldiging van de personeelsleden van de ECB van toepassing zijn; zie met betrekking tot het Statuut arrest CR/Parlement, EU:F:2014:38, punt 45en aldaar aangehaalde rechtspraak). Anderzijds kan een exceptie van onwettigheid voor het [Gerecht voor ambtenarenzaken] aanleiding zijn om de wettigheid van regels die de ambtenaren worden geacht te kennen, te beoordelen in het licht van algemene beginselen of rechtsregels van hogere rang die buiten het kader van de rechtstreeks op het personeel toepasselijke regels kunnen vallen. Wegens de aard zelf van een exceptie van onwettigheid en van de redenering die voor de betrokkene aanleiding is om die onwettigheid te onderzoeken en aan te voeren, kan van een personeelslid van de ECB dat een klacht indient en dat niet noodzakelijkerwijs over de juiste juridische bekwaamheden beschikt, niet worden verlangd dat het die exceptie, op straffe van latere niet-ontvankelijkheid, in de precontentieuze fase aanvoert. Een dergelijke niet-ontvankelijkverklaring vormt derhalve een onevenredige en ongerechtvaardigde sanctie voor het betrokken personeelslid. 53 Wanneer de mogelijkheid om een exceptie van onwettigheid in het stadium van het verzoekschrift op te werpen zou zijn onderworpen aan een regel van overeenstemming met de klacht, zou bovendien het gevaar bestaan dat een categorie van ambtenaren en personeelsleden ongerechtvaardigd wordt bevoordeeld, namelijk zij die over kennis van het recht beschikken, ten opzichte van alle andere categorieën ambtenaren en personeelsleden. 54 Gelet op een en ander moet de exceptie van onwettigheid die voor het eerst in het verzoekschrift is opgeworpen, ontvankelijk worden verklaard.”