Voorlopige editie

CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL

L. MEDINA

van 22 september 2022 ( )

Zaak C‑613/21 P

Europees Parlement

tegen

Fernando Carbajo Ferrero

„Hogere voorziening – Openbare dienst – Ambtenaren – Procedure voor de aanstelling in een ambt van directeur – Kennisgeving van vacature – Afwijzing van de sollicitatie van een kandidaat en aanstelling van een andere kandidaat – Onregelmatigheid van de aanwervingsprocedure – Kennelijke beoordelingsfout – Transparantie – Gelijke behandeling – Afwijzing van de sollicitatie – Beroep tot nietigverklaring en tot schadevergoeding”





I. Inleiding

1. De aanwerving van hogere ambtenaren is geregeld in het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie (hierna: „Statuut”)( ) en, waar van toepassing, in specifieke interne handelingen van een instelling. Aanwervingsprocedures hebben in het algemeen tot doel om de administratie in staat te stellen een gefundeerde keuze te maken ten aanzien van de vraag welke kandidaat het geschiktst is voor de betreffende functie en om te zorgen voor transparantie tijdens de aanwervingsprocedure en gelijke behandeling van alle kandidaten. De onderhavige hogere voorziening, die het Europees Parlement heeft ingesteld tegen het arrest van het Gerecht van 14 juli 2021, Carbajo Ferrero/Parlement (T‑670/19, niet gepubliceerd, EU:T:2021:435; hierna: „bestreden arrest”), heeft betrekking op specifieke aspecten van de procedure voor de aanwerving van hogere ambtenaren van de instellingen van de Unie en, meer in het bijzonder, de onderlinge relatie van de criteria die tijdens een dergelijke procedure worden gehanteerd bij de vergelijkende beoordeling van de verdiensten van de kandidaten. Dit is een belangrijke kwestie, aangezien deze bepalend is voor de beoordelingsvrijheid van de administratie tijdens de selectieprocedure.

II. Voorgeschiedenis van het geding

2. De voorgeschiedenis van het geding wordt weergegeven in de punten 1 tot en met 18 van het bestreden arrest en kan ten behoeve van de onderhavige procedure als volgt worden samengevat.

3. Carbajo Ferrero is op 21 april 1986 als ambtenaar bij het Europees Parlement in dienst getreden. Hij heeft binnen het Parlement diverse functies vervuld op het gebied van pers, voorlichting, cultuur en media.

4. Met het oog op de vervulling van het ambt van directeur bij het directoraat-generaal Communicatie – directoraat Media (hierna: „directeur Media”) heeft het Parlement op 27 februari 2018 ingevolge artikel 29, lid 1, onder a), van het Statuut een kennisgeving van vacature (hierna: „kennisgeving van vacature”) gepubliceerd. De sluitingsdatum voor de indiening van sollicitaties was 23 maart 2018. Carbajo Ferrero heeft op 22 maart 2018 gereageerd op de kennisgeving van vacature.

5. Naar aanleiding van de gepubliceerde kennisgeving van vacature heeft het Parlement drie sollicitaties ontvangen. Om uit meer kandidaten voor het ambt van directeur Media te kunnen kiezen heeft het Parlement echter op 27 maart 2018 ingevolge artikel 29, lid 1, onder b), van het Statuut een kennisgeving van overgang (hierna: „kennisgeving van overgang”) gepubliceerd. Voorts heeft het Parlement op 13 april 2018 ingevolge artikel 29, lid 2, van het Statuut een aankondiging van aanwerving (hierna: „aankondiging van aanwerving”) in het Publicatieblad van de Europese Unie (PB 2018, C 132 A, blz. 1) gepubliceerd.

6. De in de aankondiging van aanwerving aangegeven sluitingsdatum voor de indiening van sollicitaties was 27 april 2018. In totaal hebben zestien kandidaten gesolliciteerd, van wie drie reageerden op de kennisgeving van vacature, één op de kennisgeving van overgang en twaalf op de aankondiging van aanwerving. Van deze kandidaten heeft A op 26 april 2018 gesolliciteerd naar aanleiding van de aankondiging van aanwerving.

7. Aangezien nog een directeur Media moest worden aangesteld, is Carbajo Ferrero vanaf juni 2018 voorlopig belast met bij dat ambt behorende taken om de continuïteit van de dienstverlening binnen het directoraat Media te waarborgen.

8. In het kader van de benoeming van een directeur Media is een raadgevend comité voor de benoeming van hogere ambtenaren (hierna: „raadgevend comité”) ingesteld overeenkomstig het besluit van het Bureau van het Parlement (hierna: „Bureau”) van 16 mei 2000 tot vaststelling van de fasen van de procedure voor de benoeming van hogere ambtenaren, zoals gewijzigd bij het besluit van het Bureau van 18 februari 2008 (hierna: „besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure”).

9. In zijn vergadering van 4 oktober 2018 heeft het raadgevend comité criteria vastgesteld voor de vergelijkende beoordeling van de verdiensten van de kandidaten (hierna: „vergelijkende beoordelingscriteria”). Op basis van die criteria heeft het raadgevend comité een kandidatenlijst opgesteld en het Bureau geadviseerd wie voor een gesprek moesten worden uitgenodigd. Het Bureau heeft dat advies eensgezind overgenomen. De voor het gesprek uitgenodigde kandidaten waren onder anderen Carbajo Ferrero, die naar aanleiding van de kennisgeving van vacature had gesolliciteerd, A, die naar aanleiding van de aankondiging van aanwerving had gesolliciteerd, en B, de enige kandidaat die naar aanleiding van de kennisgeving van overgang had gesolliciteerd.

10. Voordat de gesprekken met de kandidaten zouden plaatsvinden, heeft het raadgevend comité zeven gespreksonderwerpen of -thema’s vastgesteld om de sollicitaties te beoordelen en na die gesprekken een rangschikking van de sollicitanten te maken.

11. Op 19 november 2018 zijn de gesprekken gevoerd.

12. Op basis van de gesprekken met de sollicitanten op de shortlist heeft het raadgevend comité een gemotiveerd verslag aan het Bureau uitgebracht zodat een besluit kon worden genomen. In dat verslag stonden de kandidaten in volgorde van verdienste gerangschikt. De bijlage bij het verslag bevatte een advies welke kandidaten de beste kwalificaties hadden voor het ambt van directeur Media. Tijdens een vergadering op 10 december 2018 heeft het Bureau dat verslag besproken. Volgens de notulen van die vergadering heeft het raadgevend comité voor de vervulling van de vacature een rangorde van drie kandidaten voorgesteld, waarbij A op de eerste plaats stond, Carbajo Ferrero op de tweede plaats en B op de derde plaats. Het Bureau heeft in zijn hoedanigheid van het tot aanstelling bevoegde gezag besloten om het advies van het raadgevend comité over te nemen en heeft A aangesteld in het betrokken ambt.

13. Op 11 december 2018 heeft de directeur-generaal van DG Communicatie zijn medewerkers meegedeeld dat de aanwervingsprocedure was afgerond en zijn dank uitgesproken aan Carbajo Ferrero voor de uitvoering van de tijdelijke taken die hij vanaf juni 2018 bij dat directoraat op zich had genomen.

14. Bij e-mail van 12 december 2018 heeft de secretaris-generaal Carbajo Ferrero in kennis gesteld van het besluit om zijn sollicitatie af te wijzen en om A aan te stellen in het ambt van directeur Media (hierna: „litigieus besluit”).

15. Op 8 maart 2019 heeft verzoeker krachtens artikel 90, lid 2, van het Statuut een klacht tegen het litigieuze besluit ingediend. Die klacht is afgewezen.

III. Procedure bij het Gerecht en bestreden arrest

16. Op 1 oktober 2019 heeft Carbajo Ferrero op grond van artikel 270 VWEU bij het Gerecht beroep ingesteld en daarbij ten eerste verzocht om nietigverklaring van het litigieuze besluit en ten tweede om vergoeding van de schade die hij volgens hem had geleden.

17. Bij het bestreden arrest heeft het Gerecht het litigieuze besluit nietig verklaard en het Parlement veroordeeld tot betaling van een schadevergoeding van 40 000 EUR aan verzoeker voor de door hem geleden materiële schade.

18. Carbajo Ferrero had tot staving van zijn beroep vijf middelen aangevoerd. In zijn verweerschrift had het Parlement het Gerecht verzocht het beroep gedeeltelijk niet-ontvankelijk en gedeeltelijk ongegrond te verklaren of, subsidiair, het beroep ongegrond te verklaren.

19. In punt 43 van het bestreden arrest heeft het Gerecht allereerst het bezwaar van het Parlement tegen de ontvankelijkheid van het tweede middel van Carbajo Ferrero verworpen. Vervolgens heeft het Gerecht in punt 74 van het bestreden arrest het eerste onderdeel van het tweede middel van Carbajo Ferrero, waarmee hij stelde dat het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure en artikel 6 van de aankondiging van aanwerving onrechtmatig waren, afgewezen. In punt 106 van het bestreden arrest heeft het Gerecht het eerste middel van Carbajo Ferrero, waarmee hij stelde dat de motiveringsplicht niet was nagekomen, eveneens afgewezen.

20. Het Gerecht is daarna overgegaan tot onderzoek van het tweede onderdeel van het tweede middel van Carbajo Ferrero, waarmee hij stelde dat de selectieprocedure in strijd was met artikel 27 van het Statuut en met de beginselen van rechtszekerheid, transparantie, behoorlijk bestuur en gelijke behandeling.

21. Het Gerecht heeft ten eerste in punt 111 van het bestreden arrest in herinnering gebracht dat de eerbiediging van het beginsel van gelijke behandeling tijdens de selectieprocedure van ambtenaren vereist dat de vergelijkende beoordelingscriteria vóór de betreffende aanwervingsprocedure worden vastgesteld.( )

22. Ten tweede heeft het Gerecht in punt 112 van het bestreden arrest geoordeeld dat de criteria voor de vergelijking van de verdiensten van de kandidaten tijdens de selectieprocedure ongewijzigd moeten blijven om het risico te vermijden dat die criteria worden aangepast aan de ontvangen sollicitaties.

23. Ten derde heeft het Gerecht in punt 113 van het bestreden arrest geoordeeld dat het tot aanstelling bevoegde gezag in kennis moet worden gesteld van de vergelijkende beoordelingscriteria, zodat het op het moment dat de shortlist van de voor een gesprek geselecteerde kandidaten wordt opgesteld en op het moment van die gesprekken op de hoogte is van de wijze waarop die verdiensten zijn beoordeeld.

24. Ten vierde heeft het Gerecht in punt 114 van het bestreden arrest geoordeeld dat hoewel de administratie over een ruime beoordelingsvrijheid beschikt ten aanzien van de organisatie van de selectieprocedure, het aan de Unierechter staat om te waarborgen dat zij de kandidaten gelijk heeft behandeld.( )

25. In vervolg op die bevindingen heeft het Gerecht in punt 117 van het bestreden arrest geoordeeld dat bij de beoordeling van de antwoorden van de kandidaten op de vragen die het raadgevend comité tijdens de gesprekken op basis van de lijst van zeven onderwerpen of thema’s had gesteld, geen rekening was gehouden met de drie vergelijkende beoordelingscriteria die in de eerste fase van de selectieprocedure waren geformuleerd op basis van de kennisgeving van vacature, de kennisgeving van overgang en de aankondiging van aanwerving.

26. Daarna is het Gerecht in punt 118 van het bestreden arrest tot het oordeel gekomen dat het weliswaar mogelijk is om vragen aan de kandidaten te stellen, maar dat die vragen geen nieuwe vergelijkende beoordelingscriteria mogen worden.

27. Voorts heeft het Gerecht in punt 123 van het bestreden arrest vastgesteld dat het Bureau, in zijn hoedanigheid van tot aanstelling bevoegd gezag, er niet van op de hoogte was gesteld dat de vergelijkende beoordelingscriteria waren vervangen door de zeven onderwerpen of thema’s die tijdens de gesprekken waren besproken.

28. In het licht van die overwegingen heeft het Gerecht in punt 125 van het bestreden arrest het tweede onderdeel van het tweede middel tot staving van het beroep van Carbajo Ferrero aanvaard en geoordeeld dat het litigieuze besluit was vastgesteld na een onregelmatige aanwervingsprocedure.

29. Daarna heeft het Gerecht in punt 145 van het bestreden arrest het tweede onderdeel van het derde middel van Carbajo Ferrero en derhalve dat middel als geheel aanvaard, voor zover daarmee was gesteld dat het litigieuze besluit een kennelijke beoordelingsfout bevatte. Volgens het Gerecht heeft het tot aanstelling bevoegde gezag A in het betrokken ambt aangesteld zonder dat het naar behoren in kennis was gesteld van de beroepservaring van Carbajo Ferrero.

30. In het licht van die overwegingen heeft het Gerecht in punt 146 van het bestreden arrest het litigieuze besluit nietig verklaard en bepaald dat het niet noodzakelijk was de overige middelen van verzoeker te onderzoeken.

31. Tot slot heeft het Gerecht in de punten 173 en 174 van het bestreden arrest de vordering tot schadevergoeding van Carbajo Ferrero gedeeltelijk toegewezen, voor zover zij betrekking had op de materiële schade die hij als gevolg van het litigieuze besluit had geleden, en het Parlement veroordeeld tot betaling van een bedrag van 40 000 EUR aan hem.

IV. Conclusies van partijen bij het Hof

32. Met zijn hogere voorziening verzoekt het Parlement het Hof het bestreden arrest te vernietigen, de zaak naar het Gerecht terug te verwijzen en de beslissing omtrent de kosten aan te houden.

33. Subsidiair verzoekt het Parlement het Hof het bestreden arrest te vernietigen, het beroep van Carbajo Ferrero te verwerpen en hem te verwijzen in alle kosten.

34. Gerekwireerde verzoekt het Hof de hogere voorziening af te wijzen en het Parlement te verwijzen in alle kosten.

V. Gerichte beoordeling van de hogere voorziening

35. Ter ondersteuning van zijn vorderingen voert het Parlement twee middelen aan. Het eerste middel is ontleend aan onjuiste rechtsopvattingen en een onjuiste opvatting van de feiten met betrekking tot de vaststelling dat de selectieprocedure onregelmatig was. Met het tweede middel wordt beoogd aan te tonen dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting en van een onjuiste opvatting van de feiten en het bewijs ten aanzien van de vaststelling dat het litigieuze besluit een kennelijke beoordelingsfout bevat. Subsidiair voert het Parlement aan dat het Gerecht geen motivering heeft gegeven en het evenredigheidsbeginsel heeft geschonden doordat het de gevolgen van de nietigverklaring van het litigieuze besluit niet heeft onderzocht.

36. Conform het verzoek van het Hof zal ik mij in deze conclusie beperken tot een analyse van het eerste middel en van het subsidiair aangevoerde middel.

A. Eerste middel: onjuiste rechtsopvattingen en een onjuiste opvatting van de feiten met betrekking tot de vaststelling dat de selectieprocedure onregelmatig was

37. Het eerste middel bestaat uit vier onderdelen. Ik zal deze tezamen analyseren aangezien zij verband houden met elkaar.

38. Met het eerste onderdeel van het eerste middel voert het Parlement aan dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de uitlegging van het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure, en dat de rechtsoverwegingen tegenstrijdig zijn. Ten eerste betoogt het Parlement dat de vergelijkende beoordelingscriteria uitsluitend in de eerste fase van de selectieprocedure zijn gebruikt. In het kader van de betreffende selectieprocedure heeft het raadgevend comité drie vergelijkende beoordelingscriteria( ) vastgesteld en vervolgens zeven onderwerpen die tijdens de gesprekken moesten worden besproken.( ) Betoogd wordt dat het Gerecht in de punten 118 en 119 van het bestreden arrest het raadgevend comité derhalve ten onrechte heeft verweten dat het de vergelijkende beoordelingscriteria in de gespreksfase heeft aangepast. Ten tweede betoogt het Parlement dat het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure niet vereist dat het raadgevend comité in de tweede fase van de procedure het Bureau enige informatie verstrekt. Derhalve heeft het Gerecht blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 120 tot en met 124 van het bestreden arrest het raadgevend comité te verwijten het Bureau niet in kennis te hebben gesteld van de wijziging van de vergelijkende beoordelingscriteria in de gespreksfase. Ten derde voert het Parlement met betrekking tot die onjuiste rechtsopvatting aan dat de motivering van het bestreden arrest tegenstrijdig is.

39. Met het tweede onderdeel van het eerste middel voert het Parlement aan dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de uitlegging en toepassing van het beginsel van gelijke behandeling. Ten eerste betwist het Europees Parlement het belang van het arrest Booss en Fischer/Commissie( ), waarop het Gerecht zich heeft gebaseerd voor zijn oordeel in de punten 111 en 112 van het bestreden arrest dat de vergelijkende beoordelingscriteria tijdens de selectieprocedure ongewijzigd moeten blijven. Voorts voert het Parlement aan dat een algemeen verbod op de aanpassing van de vergelijkende beoordelingscriteria tijdens de selectieprocedure onverenigbaar is met artikel 5, eerste en derde volzin, van bijlage III bij het Statuut. Ten tweede betoogt het Parlement dat het Gerecht niet heeft onderzocht of de tijdens het gesprek besproken onderwerpen verband hielden met de in de aankondiging van aanwerving geformuleerde voorwaarden en of sommige kandidaten werden bevoordeeld ten opzichte van andere kandidaten.

40. Met het derde onderdeel van het eerste middel maakt het Parlement bezwaar tegen de uitlegging en toepassing van het transparantiebeginsel door het Gerecht. Het betwist de vaststelling van het Gerecht in de punten 120 tot en met 124 van het bestreden arrest dat het raadgevend comité het Bureau niet in kennis heeft gesteld van de wijziging van de vergelijkende beoordelingscriteria in de gespreksfase. Bovendien voert het Parlement aan dat het Gerecht ultra petita heeft beslist, aangezien verzoeker had aangevoerd dat er sprake was van schending van het transparantiebeginsel jegens de kandidaten en niet jegens het Bureau.

41. Met het vierde onderdeel van het eerste middel stelt het Parlement dat het Gerecht de feiten onjuist heeft opgevat. Het maakt bezwaar tegen de vaststelling in punt 119 van het bestreden arrest waarbij het Gerecht heeft bepaald dat de classificatie in volgorde van verdienste niet „uitsluitend” mag worden gebaseerd op de antwoorden van de kandidaten op de zeven onderwerpen of thema’s die tijdens het gesprek zijn besproken. Het Parlement stelt dat zelfs al zouden de vergelijkende beoordelingscriteria tijdens de tweede fase van de procedure niet zijn gebruikt, uit de informatie waarover het Hof beschikt geenszins blijkt dat die criteria bij de classificatie van de kandidaten in volgorde van verdienste niet in aanmerking zijn genomen.

42. In zijn memorie van antwoord heeft Carbajo Ferrero met betrekking tot de uitlegging van het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure door het Gerecht betoogd dat de administratie weliswaar over een ruime beoordelingsvrijheid ten aanzien van de organisatie van de selectieprocedure beschikt, maar dat zij het beginsel van gelijke behandeling van alle kandidaten dient te eerbiedigen. Hij voert aan dat het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure niet toestaat dat, afhankelijk van de fase van de procedure, andere vergelijkende beoordelingscriteria worden gebruikt. Wat het transparantiebeginsel betreft, merkt gerekwireerde op dat artikel 4, onder c), van dat besluit vereist dat het raadgevend comité de vergelijkende beoordelingscriteria voorlegt aan het Bureau. Het Parlement stelt dus ten onrechte dat dat besluit geen verplichting bevat om het tot aanstelling bevoegde gezag te informeren ingeval die criteria tijdens de procedure worden gewijzigd.

43. Wat de uitlegging van het beginsel van gelijke behandeling betreft, stelt Carbajo Ferrero zich op het standpunt dat het Gerecht zich in punt 111 van het bestreden arrest terecht heeft gebaseerd op het arrest Booss en Fischer/Commissie( ). Overigens is hij van mening dat de door het Parlement in zijn hogere voorziening aangehaalde arresten Mavridis/Parlement( ) en Verros/Parlement( ) juist niet relevant zijn. Hij voert eveneens aan dat de uitlegging van het Gerecht niet in strijd was met bijlage III bij het Statuut. Tot slot betoogt Carbajo Ferrero dat het Parlement voor het Gerecht niet de vraag aan de orde heeft gesteld of de nieuwe vergelijkende beoordelingscriteria die in de gespreksfase waren vastgesteld, bepaalde kandidaten konden bevoordelen.

44. Ten aanzien van de uitlegging van het transparantiebeginsel heeft Carbajo Ferrero in herinnering gebracht dat hij bij zijn beroep voor het Gerecht een middel heeft aangevoerd dat is ontleend aan de schending van het beginsel van behoorlijk bestuur. Het Gerecht heeft dus niet ultra petita beslist.

45. De klacht over de onjuiste opvatting van de feiten is volgens Carbajo Ferrero ongegrond. In dat verband voert hij aan dat uit de notulen van de vergadering van 10 december 2018 blijkt dat het raadgevend comité voor de aanstelling in het betrokken ambt drie kandidaten „in volgorde van voorkeur” heeft voorgesteld en niet „in relatie tot vaardigheden en competenties die passen bij het te vervullen ambt”.

46. De kern van het geding tussen partijen is de vraag of het Gerecht het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure correct heeft uitgelegd toen het in punt 112 van het bestreden arrest tot het oordeel kwam dat de vergelijkende beoordelingscriteria tijdens de selectieprocedure ongewijzigd moeten blijven. Het uitgangspunt voor de beoordeling van die vraag wordt bepaald door de bewoordingen van de artikelen 4 en 5 van het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure met betrekking tot hoge functies.( ) De eerste fase bestaat erin dat het raadgevend comité, op basis van de kennisgeving van vacature( ), de vergelijkende beoordelingscriteria vaststelt. De tweede fase bestaat erin dat het raadgevend comité een vergelijkende beoordeling van de verdiensten van de kandidaten verricht en een lijst van kandidaten opstelt die het raadgevend comité adviseert uit te nodigen voor een gesprek. De derde fase bestaat erin dat het Bureau, in zijn hoedanigheid van tot aanstelling bevoegd gezag, in kennis wordt gesteld van de door het raadgevend comité opgestelde lijst en van de door het raadgevend comité vastgestelde vergelijkende beoordelingscriteria. De vierde fase bestaat erin dat het Bureau de lijst van kandidaten vaststelt die voor een gesprek worden uitgenodigd. De vijfde fase bestaat erin dat het raadgevend comité de gesprekken met de kandidaten voert en daarover een verslag opstelt. De zesde fase bestaat erin dat de secretaris-generaal dat verslag tezamen met een aanbeveling toezendt aan de voorzitter van het Parlement en het Bureau. De zevende en laatste fase van de procedure bestaat erin dat het Bureau besluit welke kandidaat naar aanleiding van het voorstel van de voorzitter wordt aangesteld.

47. Het Parlement voert aan dat uit de bewoordingen van dat besluit volgt dat de procedure voor de selectie van hogere ambtenaren hoofdzakelijk twee fasen omvat. De eerste fase bestaat in de vergelijkende beoordeling van de verdiensten van de kandidaten en de goedkeuring van de lijst van kandidaten die door het Bureau voor een gesprek moeten worden uitgenodigd. In de tweede fase worden de gesprekken met de op die lijst geplaatste kandidaten gevoerd. Het Parlement betoogt dat de vergelijkende beoordelingscriteria uitsluitend in de eerste fase van de procedure worden gehanteerd zonder dat er in de tweede fase sprake is van enig gebod om diezelfde criteria te hanteren of, met andere woorden, van enig verbod om nieuwe criteria voor het gesprek te hanteren. Derhalve is het Gerecht ten onrechte tot de conclusie gekomen dat er bij de selectieprocedure sprake was van een onregelmatigheid.

48. In dit verband merk ik op dat het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure bestaat uit opeenvolgende stappen, zoals hierboven in punt 46 omschreven. In dat besluit zijn de stappen niet in specifieke of afzonderlijke fasen opgedeeld. Integendeel, alle stappen zijn onderling verbonden en vormen tezamen één enkele selectieprocedure die is ingekaderd in de kennisgeving van vacature (c.q. in de aankondiging van aanwerving). Het uiteindelijke doel van die stappen is hetzelfde als in iedere aanwervingsprocedure. Meer bepaald is in artikel 27, eerste alinea, van het Statuut bepaald dat de aanwerving erop is gericht de instelling de medewerking te verzekeren van ambtenaren die uit een oogpunt van vakbekwaamheid, prestatievermogen en integriteit aan de hoogste eisen voldoen en die uit de onderdanen van de lidstaten van de Unie zijn aangeworven met inachtneming van de breedst mogelijke geografische basis.( )

49. Bij nadere bestudering van de fasen van de procedure blijkt dat de eerste fase een pijler vormt voor de gehele procedure die resulteert in de aanstelling van de geschiktste kandidaat voor het betrokken ambt. In die eerste fase stelt het raadgevend comité immers op basis van de kennisgeving van vacature (c.q. de aankondiging van aanwerving) de vergelijkende beoordelingscriteria op. De kennisgeving van vacature en de vergelijkende beoordelingscriteria zijn noodzakelijke elementen voor het Bureau om de lijst van kandidaten vast te stellen die voor het gesprek worden uitgenodigd. Het gesprek wordt pas gevoerd nadat het Bureau op basis van de bovengenoemde criteria de kandidatenlijst heeft vastgesteld. Er is duidelijk een verband tussen het opstellen van de shortlist van de kandidaten en de gesprekken met ieder van hen. Indien die fasen met elkaar verband houden, dan moet dat ook gelden voor de beoordelingscriteria die in iedere fase worden toegepast. Mijns inziens creëert het Parlement derhalve een kunstmatige opsplitsing tussen de verschillende fasen van de selectieprocedure.

50. Anders dan het Parlement betoogt, leidt de opvatting dat de selectieprocedure een continuüm is er niet toe dat het voeren van gesprekken met kandidaten zinloos is of dat de administratie niet kan bepalen hoe de selectieprocedure wordt georganiseerd. De administratie beschikt over een ruime beoordelingsvrijheid ten aanzien van de methoden die zij tijdens de verschillende fasen van de selectieprocedure hanteert voor de beoordeling van de verdiensten van de kandidaten. Dit geldt des te meer voor hoge functies. Dat het raadgevend comité tijdens de gesprekken met de kandidaten alle vragen mag stellen die het nodig acht, staat niet ter discussie. Die vragen kunnen ook rond verschillende onderwerpen of thema’s worden gegroepeerd. Men kan het tot aanstelling bevoegde gezag niet verwijten dat het sollicitanten voor dergelijke hoge functies vraagt om bijvoorbeeld hun gedachten over het betrokken ambt( ) of hun visie op het directoraat uiteen te zetten.

51. Evenwel dient er enerzijds aan te worden herinnerd dat het tot aanstelling bevoegde gezag volgens de rechtspraak van het Hof weliswaar beschikt over een ruime beoordelingsvrijheid bij de vergelijking van de verdiensten van kandidaten en daarbij met name de aard van het te vervullen ambt in aanmerking kan nemen, doch dat het dit dient te doen binnen het kader dat het zichzelf met de kennisgeving van vacature heeft gesteld.( ) Bovendien dient de administratie haar ruime beoordelingsvrijheid uit te oefenen met volledige inachtneming van alle relevante toepasselijke regels, met inbegrip van eventuele interne procedureregels die zij heeft vastgesteld.( ) In de onderhavige zaak is het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure de relevante handeling.

52. Anderzijds dienen de tijdens het gesprek besproken onderwerpen of thema’s voort te vloeien uit de vergelijkende beoordelingscriteria. Met andere woorden, dergelijke onderwerpen of thema’s brengen geen wijziging aan in de oorspronkelijke criteria, maar zij dienen tijdens het gesprek als leidraad voor het raadgevend comité om de geschiktheid van de kandidaten aan de hand van elk criterium te beoordelen. Derhalve heeft het Gerecht in punt 118 van het bestreden arrest terecht opgemerkt dat de tijdens het gesprek gestelde vragen geen „nieuwe criteria” voor de vergelijkende beoordeling van de verdiensten van de kandidaten mogen worden die in de loop van de selectieprocedure worden vastgesteld nadat een shortlist van kandidaten is opgesteld die voor een gesprek worden uitgenodigd.

53. Het Gerecht heeft in dat verband terecht houvast gezocht bij het arrest Booss en Fischer/Commissie( ), dat op zijn beurt is gebaseerd op de arresten Culin/Commissie( )en Grassi/Raad( ). Op grond van die rechtspraak heeft het Gerecht in de punten 111 en 112 van het bestreden arrest geoordeeld dat het beginsel van gelijke behandeling van kandidaten vereist dat de vergelijkende beoordelingscriteria voor aanvang van de aanwervingsprocedure dienen te worden vastgesteld en dat die criteria tijdens de selectieprocedure niet mogen worden aangepast of gewijzigd.

54. Het Parlement betwist de relevantie van die rechtspraak en voert aan dat het ging om een kennisgeving van vacature die was gepubliceerd op grond van artikel 29, lid 1, onder a), van het Statuut, terwijl het Bureau in de onderhavige zaak besloot om zich breder te oriënteren en een aankondiging van aanwerving publiceerde op grond van artikel 29, lid 2, van het Statuut. Het Parlement betoogt dat in die bepaling een buitengewone procedure is opgenomen in het kader waarvan het tot aanstelling bevoegde gezag in de loop van de procedure criteria kan toepassen die niet in de kennisgeving van vacature zijn vastgesteld. Het beroept zich in dat verband op de arresten Mavridis/Parlement( ) en Verros/Parlement( ).

55. Naar mijn mening bieden de twee laatstgenoemde arresten geen steun voor de door het Parlement getrokken conclusie dat het mogelijk is de vergelijkende beoordelingscriteria tijdens de procedure te wijzigen. Uit die rechtspraak volgt dat het tot aanstelling bevoegde gezag binnen het kader van de in artikel 29, lid 2, van het Statuut geregelde buitengewone procedure niet verplicht is tot toepassing van de bepalingen van bijlage III bij het Statuut ten aanzien van aankondigingen van een vergelijkend onderzoek. Derhalve kan het tijdens de procedure criteria hanteren die niet uitdrukkelijk in de kennisgeving van vacature zijn vermeld. Dat geldt evenzeer voor een selectiecommissie waaraan het tot aanstelling bevoegd gezag zijn selectiebevoegdheid heeft overgedragen.

56. In de onderhavige zaak heeft het Gerecht het raadgevend comité echter niet verweten dat het zijn bevoegdheid tot vaststelling van vergelijkende beoordelingscriteria heeft uitgeoefend.( ) Het Gerecht heeft evenmin kritiek geleverd op de vaststelling van de onderwerpen of thema’s die tijdens het gesprek als leidraad dienden voor het raadgevend comité. Aangezien het Parlement had besloten het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure toe te passen, was het raadgevend comité slechts verplicht om de criteria op basis van de bewoordingen van de aankondiging van aanwerving te bepalen. Bovendien hadden alle onderwerpen of thema’s voor de te voeren gesprekken hun „legitimiteit” moeten ontlenen aan die criteria en uiteindelijk aan de aankondiging van aanwerving. In het kader van de betrokken selectieprocedure, waarop artikel 29, lid 2, van het Statuut en interne gedragsregels van toepassing zijn, vormt de aankondiging van aanwerving de uiterste begrenzing van de gehele selectieprocedure en zijn de criteria de specifieke invulling daarvan. Derhalve kunnen de gespreksonderwerpen of ‑thema’s niet volledig losstaan van de vergelijkende beoordelingscriteria die aan het begin van de aanwervingsprocedure zijn geformuleerd. Zij vormen de uitwerking of concretisering van die criteria. Het staat aan het raadgevend comité om het noodzakelijke verband te leggen tussen de criteria en de tijdens het gesprek besproken onderwerpen.

57. Derhalve ben ik van mening dat het Gerecht in punt 119 van het bestreden arrest terecht tot het oordeel is gekomen dat de rangschikking van kandidaten in volgorde van verdienste niet uitsluitend gebaseerd kon zijn op de antwoorden die zijn gegeven naar aanleiding van de zeven onderwerpen of thema’s die tijdens het gesprek zijn besproken, aangezien met een dergelijke benadering niet wordt voldaan aan het vereiste dat de vergelijkende beoordelingscriteria tijdens de selectieprocedure ongewijzigd moeten blijven.

58. Wat de bewering van het Parlement betreft dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 120 tot en met 124 van het bestreden arrest te oordelen dat de selectieprocedure onregelmatig was omdat het raadgevend comité het Bureau niet in kennis had gesteld van de wijziging van de selectiecriteria, merk ik op dat dat argument is gebaseerd op een onjuiste premisse. Zoals ik hierboven heb aangetoond, is de premisse dat de vergelijkende beoordelingscriteria tijdens de selectieprocedure kunnen worden gewijzigd, onjuist. Het raadgevend comité kan vragen vaststellen die voortvloeien uit de in de eerste fase geformuleerde criteria. In zijn verslag aan het Bureau dient het raadgevend comité vervolgens aan te tonen hoe de antwoorden op de vragen, met inachtneming van die criteria, blijk geven van de geschiktheid van de kandidaten.

59. Voorts stelt het Parlement ten onrechte dat het Gerecht in de punten 120 tot en met 124 van het bestreden arrest ultra petita heeft beslist ten aanzien van de schending van het transparantiebeginsel. Het Gerecht was daarin van oordeel dat er sprake was van schending van dat beginsel in het kader van de niet-nakoming van de verplichting om het Bureau in kennis te stellen van de gespreksthema’s of gespreksonderwerpen en van het verband tussen die onderwerpen en de vergelijkende beoordelingscriteria.

60. Derhalve moet het argument van het Parlement dat het Gerecht in de punten 120 tot en met 124 van het bestreden arrest blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting, worden afgewezen.

61. Ik ben evenmin overtuigd van de grief van het Parlement dat de rechtsoverwegingen van het bestreden arrest in die punten tegenstrijdig zijn. Mijns inziens is die grief gebaseerd op een onjuiste lezing van het bestreden arrest. In de punten 66 tot en met 73 van dat arrest heeft het Gerecht geoordeeld dat de instellingen over een ruime beoordelingsvrijheid beschikken wanneer zij interne regels vaststellen voor de selectieprocedure van kandidaten voor hoge functies en dat het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure als een breed kader voor de selectieprocedure dient. Het Gerecht was daarom van oordeel dat het niet wenselijk was om de vergelijkende beoordelingscriteria vast te leggen in de kern van dat besluit. In dit stadium van zijn redenering heeft het Gerecht zich niet uitgesproken over de coherentie van de tijdens de selectieprocedure toegepaste criteria of over het vereiste om het Bureau te informeren. Derhalve doet de afwijzing van de exceptie van onwettigheid van het besluit tot vaststelling van de fasen van de procedure, in punt 74 van het bestreden arrest, niet af aan de constatering, in de punten 120 tot en met 124 van het bestreden arrest, dat de tijdens de specifieke selectieprocedure gevolgde procedure onregelmatig was.

62. Vervolgens verwijt het Parlement het Gerecht dat het de conclusie heeft getrokken dat er sprake was van schending van het beginsel van gelijke behandeling zonder te onderzoeken of de tijdens de gesprekken besproken onderwerpen of thema’s al dan niet verband hielden met de voorwaarden die in de aankondiging van aanwerving waren vermeld.( ) In dat verband merk ik op dat het Parlement geen verband tracht te leggen tussen de onderwerpen of thema’s die in het gesprek aan de orde zijn gekomen, de aan het begin van de procedure geformuleerde criteria en de aankondiging van aanwerving. Het Parlement heeft bijvoorbeeld niet betoogd dat de onderwerpen of thema’s in de gespreksfase een concretisering waren van de in de eerste fase geformuleerde criteria en van de aankondiging van aanwerving. In zijn hogere voorziening voert het daarentegen aan dat het raadgevend comité in de gespreksfase niet langer gebonden was aan de criteria die het oorspronkelijk had vastgesteld. Het Parlement verwijt het Gerecht dus ten onrechte dat het het bestaan van een verband had moeten onderzoeken, terwijl het Parlement dat zelf niet nodig acht.

63. Naar mijn mening is het Gerecht in punt 112 van het bestreden arrest terecht tot het oordeel gekomen dat een wijziging van de vergelijkende beoordelingscriteria tijdens de selectieprocedure het risico meebrengt dat die criteria worden aangepast aan de sollicitanten voor het te vervullen ambt. Het Parlement stelt in wezen dat het risico klein is en dat het Gerecht had moeten onderzoeken of de vastgestelde gespreksonderwerpen of -thema’s in het voordeel van bepaalde kandidaten waren. Tot staving van zijn middel verwijst het Parlement naar de arresten Vlachou/Rekenkamer( ) en Caturla-Poch en de la Fuente Pascual/Parlement( ). Uit die twee arresten volgt dat het systeem of de methode voor de beoordeling van de kwalificaties van de kandidaten objectief beschouwd niet van dien aard moet zijn dat sommige kandidaten worden bevoordeeld en anderen worden benadeeld.( ) Mijns inziens kan op basis van die rechtspraak echter niet de conclusie worden getrokken dat de constatering dat het beginsel van gelijke behandeling in een selectieprocedure is geschonden, ertoe leidt dat in ieder specifiek geval moet worden onderzocht of sommige kandidaten zijn bevoordeeld en anderen benadeeld. Bovendien stelt de situatie in de onderhavige zaak een andere vraag aan de orde, namelijk de relatie tussen de criteria en de gespreksonderwerpen of -thema’s die zijn vastgesteld met het oog op de selectie van de geschiktste kandidaat.

64. Ten slotte ben ik van mening dat de stelling van het Parlement dat het Gerecht in punt 119 van het bestreden arrest de feiten onjuist heeft opgevat door te oordelen dat de rangschikking van de kandidaten in volgorde van verdienste niet uitsluitend gebaseerd mocht zijn op de antwoorden van de kandidaten naar aanleiding van de zeven onderwerpen of thema’s die tijdens het gesprek zijn besproken, gebaseerd is op een verkeerde uitlegging van het bestreden arrest. Ten eerste kan het gebruik door het Gerecht van de term „uitsluitend” („uniquement” in het Frans) worden verklaard doordat in punt 118 van het bestreden arrest is geoordeeld dat de tijdens het gesprek gestelde vragen geen nieuwe vergelijkende beoordelingscriteria mogen worden. Dit kan ook worden verklaard door de vaststelling van het Gerecht in punt 123 van het bestreden arrest dat tijdens het gesprek de vergelijkende beoordelingscriteria niet waren gehanteerd. Ten tweede staat het aan het Parlement om aan te tonen dat er een verband was tussen de criteria en de tijdens de procedure gebruikte onderwerpen of thema’s en dat zij in hun geheel zijn meegewogen door het tot aanstelling bevoegde gezag.

65. Gelet op het bovenstaande stel ik het Hof voor het eerste middel af te wijzen.

B. Subsidiair middel: onjuiste rechtsopvatting bij de uitlegging van het evenredigheidsbeginsel met betrekking tot de gevolgen van de nietigverklaring van het litigieuze besluit

66. Subsidiair voert het Parlement aan dat de nietigverklaring van het besluit om A aan te stellen in het ambt van directeur Media berust op een onjuiste rechtsopvatting doordat het Gerecht zijn motiveringsplicht heeft verzaakt en het evenredigheidsbeginsel heeft geschonden. Het Parlement merkt op dat het Gerecht een besluit nietig heeft verklaard dat ten gunste van een derde, te weten A, was genomen. Op grond van het arrest van het Gerecht in de zaak Spadafora/Commissie( ) voert het Parlement aan dat het Gerecht, door alle tegengestelde belangen tegen elkaar af te wegen, had moeten onderzoeken of de sanctie van nietigverklaring niet buitensporig was geweest.

67. Carbajo Ferrero merkt op dat A zich niet kon beroepen op het beginsel van gewettigd vertrouwen aangezien beroep was ingesteld tegen het besluit waarbij hij in het betrokken ambt was aangesteld, en hij voert aan dat de nietigverklaring van het besluit in elk geval geen buitensporige sanctie was, gezien de betrokken onregelmatigheid.

68. Naar mijn mening stelt het Parlement terecht dat het Gerecht het litigieuze besluit in punt 146 van het bestreden arrest nietig heeft verklaard zonder te onderzoeken of die nietigverklaring evenredig was. In het arrest van het Gerecht in de zaak Spadafora/Commissie( ) wordt een redenering gevolgd die voor het onderhavige geding nadrukkelijk van belang is. In dat arrest is geoordeeld dat de verzoeker moest worden hersteld in de toestand waarin hij zich bevond voordat er sprake was van onregelmatigheid van de selectieprocedure. Indien herstel in de vroegere toestand echter meebrengt dat handelingen die tot derden zijn gericht en voor hen positief zijn, nietig moeten worden verklaard, dient te worden onderzocht of de nietigverklaring een buitensporige sanctie voor de onregelmatigheid in kwestie vormt. In dat verband is het noodzakelijk dat rekening wordt gehouden met de aard van de onrechtmatige handeling, het belang van de verzoeker, het belang van derden en de belangen van de dienst.

69. In deze zaak kan de nietigverklaring van het litigieuze besluit duidelijk gevolgen hebben voor A, die in het betrokken ambt is aangesteld. In dergelijke omstandigheden vereist de nietigverklaring van zijn aanstelling dat de evenredigheid van die nietigverklaring vooraf wordt beoordeeld, waarbij ook alle belangen in kwestie moeten worden afgewogen. Derhalve heeft het Gerecht blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in punt 146 van het bestreden arrest te bepalen dat het litigieuze besluit nietig werd verklaard zonder die evenredigheid te beoordelen.

70. Er dient evenwel aan te worden herinnerd dat wanneer in de motivering van een beslissing van het Gerecht blijk is gegeven van schending van het Unierecht, maar het dictum ervan op andere rechtsgronden gerechtvaardigd voorkomt, deze schending niet betekent dat dit arrest moet worden vernietigd, maar dat het anders dient te worden gemotiveerd.( )

71. Dat is in casu het geval. De afweging van alle belangen in kwestie moet ertoe leiden dat het litigieuze besluit nietig wordt verklaard, onverminderd de verplichting van de administratie om voor A een billijke oplossing te vinden. Meer in het bijzonder is er in de aanwervingsprocedure sprake van een ernstige onregelmatigheid. Zoals ik hierboven bij de analyse van het eerste middel heb toegelicht, mocht het raadgevend comité tijdens de selectieprocedure niet de vergelijkende beoordelingscriteria veranderen. Wat Carbajo Ferrero betreft, heeft hij er belang bij dat het litigieuze besluit nietig wordt verklaard zodat hij van het door hem ingestelde beroep kan profiteren. Wat de administratie betreft, zie ik niet in dat haar belangen zijn geschaad. De nietigverklaring van het litigieuze besluit is geen vervanging voor de beoordeling van de administratie welke kandidaat in het betrokken ambt moet worden aangesteld. Het Parlement dient de procedure te heropenen en de in het bestreden arrest geconstateerde onregelmatigheden daarbij achterwege te laten. Aan het einde van die nieuwe selectieprocedure is het vrij om de geschiktste kandidaat voor het betrokken ambt te kiezen. Wat A betreft, is zijn situatie anders. Indien het litigieuze besluit nietig wordt verklaard, loopt A het risico dat hij het ambt waarin hij was aangesteld verliest. Bovendien is A niet verantwoordelijk voor die onregelmatigheid. Hoewel A, zoals Carbajo Ferrero betoogt, niet kon ontkennen dat zijn aanstelling niet definitief was zolang tegen het besluit om hem aan te stellen een beroep bij het Gerecht hangende was, blijft het een feit dat A niets verkeerd heeft gedaan.

72. Het feit dat de belangen van A worden geraakt, betekent echter niet dat het Hof zich ervan moet onthouden om, gelet op de betreffende onregelmatigheid, de nietigverklaring van het litigieuze besluit te bevestigen. De administratie is evenwel verplicht een billijke oplossing te zoeken voor de situatie van de betrokken derde. Meer specifiek is het Parlement verplicht om, indien aan het einde van de nieuwe selectieprocedure iemand anders in het betrokken ambt wordt aangesteld, de belangen van A te waarborgen.

73. Gelet op een en ander moet het subsidiair aangevoerde middel mijns inziens als niet ter zake dienend worden afgewezen.

VI. Conclusie

74. Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging het eerste middel en het subsidiair aangevoerde middel af te wijzen.