Zaak C‑637/13 P

Laufen Austria AG

tegen

Europese Commissie

„Hogere voorziening – Mededingingsregelingen – Belgische, Duitse, Franse, Italiaanse, Nederlandse en Oostenrijkse markt van badkamersanitair – Onderlinge afstemming van de verkoopprijzen en uitwisseling van commercieel gevoelige informatie – Verordening (EG) nr. 1/2003 – Artikel 23, lid 2 – Maximum van 10 % van de omzet – Richtsnoeren voor de berekening van de geldboeten van 2006 – Motiveringsplicht – Beginsel van gelijke behandeling – Uitoefening van de toetsingsbevoegdheid met volledige rechtsmacht”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 26 januari 2017

Wanneer een onderneming die door de Commissie aansprakelijk is geacht voor een inbreuk op artikel 101 VWEU, wordt overgenomen door een andere onderneming, waarbinnen zij als dochteronderneming een afzonderlijke economische eenheid blijft, moet de Commissie voor de eventuele toepassing van het maximum van 10 % van de omzet in het voorafgaande boekjaar als bepaald in artikel 23, lid 2, tweede alinea, van verordening nr. 1/2003 rekening houden met de omzet van elk van deze economische eenheden in de periode voorafgaand aan de overname. Het doel van de vaststelling van een maximum van 10 % van de omzet van elke bij de inbreuk betrokken onderneming in artikel 23, lid 2, van verordening nr. 1/2003 bestaat er met name in te voorkomen dat een geldboete wordt opgelegd voor een bedrag dat de financiële draagkracht van deze onderneming te boven gaat op de datum waarop zij door de Commissie aansprakelijk wordt gehouden voor de inbreuk en waarop de Commissie haar een geldelijke sanctie oplegt. Deze vaststelling wordt bevestigd door artikel 23, lid 2, tweede alinea, van genoemde verordening, dat vereist dat het maximum van 10 % wordt berekend op basis van het laatste boekjaar vóór de vaststelling van het besluit van de Commissie waarbij deze een sanctie voor een inbreuk oplegt. Een dergelijk vereiste wordt volledig nageleefd wanneer het maximum alleen wordt bepaald op basis van de omzet van de dochteronderneming, wat de uitsluitend geldboete betreft die aan haar is opgelegd voor de periode voorafgaand aan haar overname door de moedermaatschappij. Hieruit volgt dat de Commissie, aangezien een moedermaatschappij niet aansprakelijk kan worden gehouden voor een inbreuk die door haar dochteronderneming is gepleegd voordat zij die had overgenomen, voor de berekening van het maximum van 10 % rekening moet houden met de eigen omzet die deze dochterneming heeft behaald in het boekjaar voorafgaand aan de vaststelling van het besluit van de Commissie waarbij deze een sanctie voor de inbreuk oplegt. Wanneer bijgevolg een onderscheid wordt gemaakt tussen een eerste periode, waarin de dochteronderneming alleen aansprakelijk wordt gehouden voor de inbreuk, en een tweede periode, waarin de moedermaatschappij hoofdelijk met haar dochteronderneming aansprakelijk wordt gehouden voor de inbreuk, is de Commissie krachtens artikel 23, lid 2, van verordening nr. 1/2003 verplicht na te gaan of het deel van de geldboete voor de betaling waarvan de moedermaatschappij niet hoofdelijk aansprakelijk wordt gehouden, onder het maximum van 10 % van de omzet van de dochteronderneming blijft. (zie punten 44, 46‑50)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punt 59)

Voor de vaststelling van het bedrag van de geldboeten die worden opgelegd wegens schending van de mededingingsregels moet rekening worden gehouden met de duur van de inbreuk en met alle factoren die van belang kunnen zijn voor de beoordeling van de ernst ervan. Tot de factoren die van belang kunnen zijn voor de beoordeling van de ernst van de inbreuken, behoren het gedrag van elk van de ondernemingen, de rol die elk van hen heeft gespeeld bij de totstandkoming van de mededingingsregeling, de winst die zij hieruit hebben kunnen behalen, hun omvang, de waarde van de betrokken goederen en het gevaar dat dergelijke inbreuken opleveren voor de doelstellingen van de Unie. De omstandigheid dat een onderneming niet tot de „harde kern” van het kartel behoorde, met name omdat zij niet aan de totstandkoming en de handhaving daarvan had bijgedragen, kan hoe dan ook niet aantonen dat het Gerecht coëfficiënten voor de „ernst van de inbreuk” en voor het „extra bedrag” van 15 % niet passend had mogen achten of als te hoog had moeten beschouwen, wanneer een dergelijk percentage alleen al op grond van de aard van de betrokken inbreuk, te weten coördinatie van de prijsverhogingen, kon worden gerechtvaardigd. Een dergelijke inbreuk behoort immers tot de ernstigste mededingingsbeperkingen in de zin van de punten 23 en 25 van de richtsnoeren voor de berekening van geldboeten die uit hoofde van artikel 23, lid 2, onder a), van verordening nr. 1/2003 worden opgelegd en een dergelijk percentage van 15 % komt overeen met het laagste percentage binnen de bandbreedte van de sancties die voor dergelijke inbreuken in die richtsnoeren is voorzien. Het Gerecht kan derhalve op goede gronden oordelen dat de Commissie het evenredigheidsbeginsel niet heeft geschonden door de coëfficiënten voor de „ernst van de inbreuk” en voor het „extra bedrag” op een percentage van 15 % vast te stellen, ondanks het feit dat de deelname aan de betrokken inbreuk geografisch beperkt was. (zie punten 60, 61, 64‑66)

Hoewel voor de beoordeling van de ernst van een inbreuk op artikel 101 VWEU en vervolgens ook voor de vaststelling van het bedrag van de op te leggen geldboete onder meer rekening kan worden gehouden met de geografische reikwijdte van de inbreuk, kan de enkele omstandigheid dat een inbreuk een ruimere geografische reikwijdte heeft dan een andere, niet op zich inhouden dat die eerste inbreuk, in zijn geheel beschouwd en met name wegens de aard ervan, als ernstiger dan de tweede moet worden aangemerkt, en dus moet worden geacht te rechtvaardigen dat van hogere coëfficiënten voor de „ernst van de inbreuk” en voor het „extra bedrag” wordt uitgegaan dan bij de berekening van de geldboete die ter bestraffing van de tweede inbreuk wordt opgelegd. (zie punt 68)

Het Gerecht dient het beginsel van gelijke behandeling niet alleen na te leven in het kader van zijn wettigheidstoetsing van het boetebesluit van de Commissie, maar ook in het kader van de uitoefening van zijn toetsingsbevoegdheid met volledige rechtsmacht. De uitoefening van die rechtsmacht mag er immers niet toe leiden dat bij de bepaling van de hoogte van de opgelegde geldboeten wordt gediscrimineerd tussen ondernemingen die aan een met artikel 101, lid 1, VWEU strijdige overeenkomst of onderling afgestemde feitelijke gedraging hebben deelgenomen. Met verschillen tussen de ondernemingen die aan één en dezelfde mededingingsregeling hebben deelgenomen, met name wat de geografische reikwijdte van hun respectieve deelname betreft, hoeft niet noodzakelijkerwijs in het kader van de vaststelling van de coëfficiënten voor de „ernst van de inbreuk” en voor het „extra bedrag” ten behoeve van de beoordeling van de ernst van de inbreuk rekening te worden gehouden. Met die verschillen kan ook rekening worden gehouden in een ander stadium van de boeteberekening, zoals in het kader van de aanpassing van het basisbedrag aan de hand van verzwarende of verzachtende omstandigheden op grond van de punten 28 en 29 van de richtsnoeren voor de berekening van geldboeten die uit hoofde van artikel 23, lid 2, onder a), van verordening nr. 1/2003 worden opgelegd. Dergelijke verschillen kunnen ook tot uitdrukking komen in de waarde van de verkopen waarvan ten behoeve van de boeteberekening wordt uitgegaan, doordat die waarde voor elke deelnemende onderneming het belang van haar deelname aan de betrokken inbreuk weerspiegelt, overeenkomstig punt 13 van de richtsnoeren van 2006, op grond waarvan als uitgangspunt voor de berekening van de aan een onderneming op te leggen geldboete een bedrag kan worden genomen dat de economische impact van de inbreuk en het relatieve aandeel van de onderneming daarin weerspiegelt. (zie punten 70‑72)

Zie de tekst van de beslissing. (zie punten 74, 75)