Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Procedure - Interventie - Ontvankelijkheid - Nieuw onderzoek na eerdere beschikking waarbij interventie ontvankelijk is verklaard

('s Hofs Statuut-EG, art. 37, tweede alinea)

2 Handelingen van de instellingen - Vermoeden van geldigheid - Non-existente handeling - Begrip

[EG-Verdrag, art. 189 (thans art. 249 EG)]

3 Procedure - Verzoek om instructiemaatregelen - Indiening na sluiting van mondelinge behandeling - Verzoek om heropening van mondelinge behandeling - Voorwaarden voor ontvankelijkheid

(Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 62)

4 Procedure - Mondelinge behandeling - Heropening - Verplichting om ambtshalve middelen inzake regelmatigheid van procedure voor vaststelling van bestreden beschikking te onderzoeken - Geen

(Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 62)

5 Hogere voorziening - Bevoegdheid van Hof - Instructiemaatregelen - Daarvan uitgesloten

('s Hofs Statuut-EG, art. 54, eerste alinea; Reglement voor de procesvoering van het Hof, art. 113, lid 2)

6 Mededinging - Mededingingsregelingen - Onderling afgestemde feitelijke gedraging - Begrip - Mededingingbeperkend doel - Geen mededingingbeperkende gevolgen op markt - Geen invloed

[EG-Verdrag, art. 85, lid 1 (thans art. 81, lid 1, EG)]

7 Gemeenschapsrecht - Beginselen - Fundamentele rechten - Vrijheid van meningsuiting - Vrijheid van vereniging

[Verdrag betreffende de Europese Unie, art. F, lid 2 (thans, na wijziging, art. 6, lid 2, EU)]

8 Mededinging - Mededingingsregelingen - Verbod - Rechtvaardiging - Noodtoestand - Economisch verlies - Daarvan uitgesloten

[EG-Verdrag, art. 85, lid 1 (thans art. 81, lid 1, EG)]

9 Mededinging - Mededingingsregelingen - Overeenkomst tot beperking van mededinging - Mededingingbeperkend doel - Gebruik van woorden "scopo anticoncorrenziale" ("mededingingbeperkend doel") in Italiaanse versie - Synoniem

[EG-Verdrag, art. 85 (thans art. 81 EG)]

10 Gemeenschapsrecht - Beginselen - Fundamentele rechten - Vermoeden van onschuld - Procedure op gebied van mededinging - Toepasselijkheid

11 Mededinging - Administratieve procedure - Verjaring van recht van vervolging - Aanvang - Voortgezette inbreuk - Dag waarop inbreuk is beëindigd

[EG-Verdrag, art. 85, lid 1 (thans art. 81, lid 1, EG); verordening nr. 2988/74 van de Raad]

Samenvatting

1 Het feit dat het Hof bij een eerdere beschikking een persoon heeft toegelaten tot interventie ter ondersteuning van de conclusies van een partij, verzet zich er niet tegen, dat de ontvankelijkheid van zijn interventie opnieuw wordt onderzocht.

2 Handelingen van de gemeenschapsinstellingen worden, zelfs indien zij onregelmatig zijn, in beginsel vermoed rechtsgeldig te zijn en roepen bijgevolg rechtsgevolgen in het leven, zolang zij niet nietig zijn verklaard of zijn ingetrokken.

Als uitzondering op dit beginsel moeten evenwel handelingen waaraan een onregelmatigheid kleeft die van een zo klaarblijkelijke ernst is, dat zij door de communautaire rechtsorde niet kan worden getolereerd, worden geacht geen enkel - ook geen voorlopig - rechtsgevolg in het leven te hebben geroepen, dat wil zeggen zij moeten als juridisch non-existent worden beschouwd. Deze uitzondering beoogt een evenwicht te bewaren tussen twee fundamentele, zij het soms tegenstrijdige, vereisten waaraan een rechtsorde moet voldoen, te weten de stabiliteit van de rechtsverhoudingen en de eerbiediging van de legaliteit.

Gelet op de ernst van de consequenties die zijn verbonden aan de vaststelling dat een handeling van een gemeenschapsinstelling non-existent is, moet deze vaststelling om redenen van rechtszekerheid beperkt blijven tot uiterst extreme gevallen.

3 Aan een verzoek om instructiemaatregelen dat na de sluiting van de mondelinge behandeling wordt ingediend, kan slechts gevolg worden gegeven, indien het betrekking heeft op feiten die van beslissende invloed kunnen zijn op de beslechting van het geschil en die de betrokkene vóór de sluiting van de mondelinge behandeling niet heeft kunnen aanvoeren. Ditzelfde geldt voor het verzoek om heropening van de mondelinge behandeling. Ingevolge artikel 62 van zijn Reglement voor de procesvoering beschikt het Gerecht weliswaar over een discretionaire bevoegdheid op dit gebied, doch het is slechts verplicht een dergelijk verzoek in te willigen, indien de betrokkene zich baseert op feiten die van beslissende invloed kunnen zijn en die hij voor de sluiting van de mondelinge behandeling niet heeft kunnen aanvoeren.

4 Het Gerecht is niet tot heropening van de mondelinge behandeling gehouden krachtens een vermeende verplichting om ambtshalve middelen betreffende de regelmatigheid van de totstandkomingsprocedure van een beschikking van de Commissie te onderzoeken. Een eventuele verplichting tot ambtshalve onderzoek van middelen van openbare orde kan slechts bestaan op grond van de feitelijke gegevens van het dossier.

5 Het verzoek van een partij aan het Hof om instructiemaatregelen te gelasten ter opheldering van de omstandigheden waaronder de Commissie de beschikking heeft gegeven die het voorwerp van het bestreden arrest vormt, valt buiten het kader van een hogere voorziening, die is beperkt tot rechtsvragen.

Instructiemaatregelen houden immers noodzakelijkerwijs in, dat het Hof zich uitspreekt over feitelijke vragen, en zouden het voorwerp van het geding voor het Gerecht wijzigen, hetgeen in strijd is met het bepaalde in artikel 113, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof.

Voorts gaat het in de hogere voorziening enkel om het bestreden arrest en kan het Hof uitsluitend in geval van vernietiging van dit arrest zelf uitspraak doen, overeenkomstig artikel 54, eerste alinea, van 's Hofs Statuut-EG, en dus kennis nemen van eventuele gebreken van de voor het Gerecht bestreden beschikking.

6 Een onderling afgestemde feitelijke gedraging valt zelfs dan onder artikel 85, lid 1, EG-Verdrag (thans artikel 81, lid 1, EG) wanneer mededingingbeperkende gevolgen op de markt ontbreken.

Om te beginnen volgt uit de tekst van die bepaling, dat onderling afgestemde feitelijke gedragingen evenals overeenkomsten tussen ondernemingen of besluiten van ondernemersverenigingen ongeacht het gevolg ervan zijn verboden, wanneer zij de mededinging beogen te beperken of te vervalsen. Voorts veronderstelt het begrip onderling afgestemde feitelijke gedraging weliswaar een marktgedrag van de deelnemende ondernemingen, doch het vereist niet noodzakelijkerwijs, dat die gedraging de mededinging concreet beperkt, verhindert of vervalst.

7 De vrijheid van meningsuiting en het recht van vreedzame vergadering en vereniging, die onder meer zijn gegarandeerd in de artikelen 10 en 11 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, behoren tot de fundamentele rechten die volgens vaste rechtspraak van het Hof, die overigens opnieuw is bevestigd in de preambule van de Europese Akte en in artikel F, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (thans, na wijziging, artikel 6, lid 2, EU), in de communautaire rechtsorde worden beschermd.

8 Een noodtoestand is weliswaar mogelijk als rechtvaardigingsgrond te beschouwen voor een gedrag dat anders inbreuk op artikel 85, lid 1, EG-Verdrag (thans artikel 81, lid 1, EG) zou maken, doch de noodzaak van vermijding van economisch verlies kan op zich nimmer een noodtoestand opleveren.

9 De stelling, dat het Gerecht door het gebruik van de woorden "scopo anticoncorrenziale" ("mededingingsbeperkend doel") in de Italiaanse tekst van de beschikking, een derde mogelijkheid heeft geïntroduceerd, waarbij artikel 85, lid 1, EG-Verdrag (thans artikel 81, lid 1, EG) toepassing kan vinden, kan niet worden aanvaard. De uitdrukking "scopo anticoncorrenziale", gebruikt als synoniem voor "objet anticoncurrentiel", lijkt in overeenstemming met het begrip doel in artikel 85, lid 1, zoals uit een vergelijking van de verschillende taalversies van deze bepaling volgt, en met name uit de Deense ("formål"), de Duitse ("bezwecken"), de Finse ("tarkoituksena"), de Ierse ("gcuspóir"), de Nederlandse ("strekken"), de Portugese ("objectivo") en de Zweedse versie ("syfte").

10 Het beginsel van het vermoeden van onschuld, zoals dat met name voortvloeit uit artikel 6, lid 2, van het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens, maakt deel uit van de fundamentele rechten die volgens de vaste rechtspraak van het Hof, overigens bevestigd in de preambule van de Europese Akte en in artikel F, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, in de communautaire rechtsorde worden beschermd.

Gelet op de aard van de betrokken inbreuken alsmede op de aard en de ernst van de daaraan verbonden sancties, is het beginsel van het vermoeden van onschuld van toepassing op procedures betreffende inbreuken op de voor ondernemingen geldende mededingingsregels, die tot het opleggen van geldboeten of dwangsommen kunnen leiden.

11 Het begrip voortgezette inbreuk heeft in de rechtsorden van de verschillende lidstaten weliswaar een enigszins verschillende inhoud, doch het omvat in elk geval een veelheid van onrechtmatige gedragingen of handelingen ter uitvoering van één enkele inbreuk, die één gemeenschappelijk subjectief element hebben.

Bijgevolg heeft het Gerecht terecht kunnen oordelen, dat activiteiten die deel uitmaakten van stelsels van periodieke bijeenkomsten, van de vaststelling van richtprijzen en quota en die één enkele doelstelling hadden, een voortgezette inbreuk op de bepalingen van artikel 85, lid 1, EG-Verdrag (thans artikel 81, lid 1, EG) vormden, zodat de verjaringstermijn van vijf jaar van artikel 1 van verordening nr. 2988/74 inzake de verjaring van het recht van vervolging en van tenuitvoerlegging op het gebied van de mededinging, pas kon ingaan op de dag waarop de inbreuk was beëindigd.