Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Burgerschap van Europese Unie – Recht om vrij op grondgebied van lidstaten te reizen en te verblijven – Richtlijn 2004/38

(Richtlijn 2004/38/EG van het Europees Parlement en de Raad, art. 24, lid 1)

2. Gemeenschapsrecht – Beginselen – Gelijke behandeling – Burgerschap van Europese Unie – Discriminatie op grond van nationaliteit

(Art. 18 VWEU en 21 VWEU)

3. Gemeenschapsrecht – Beginselen – Gelijke behandeling – Burgerschap van Europese Unie – Discriminatie op grond van nationaliteit

(Art. 18 VWEU en 21 VWEU; Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, art. 13, lid 2, sub c)

Samenvatting

1. De situatie van studenten die burgers van de Unie zijn en door de regeling van de gastlidstaat niet als ingezetenen worden beschouwd en zich daarom niet kunnen inschrijven voor een opleiding in het hoger onderwijs van deze staat, kan worden geregeld door artikel 24, lid 1, van richtlijn 2004/38 betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, dat geldt voor iedere burger van de Unie die op basis van deze richtlijn op het grondgebied van een gastland verblijft.

De omstandigheid dat deze studenten in voorkomend geval in de gastlidstaat geen economische activiteit uitoefenen is niet relevant, omdat richtlijn 2004/38 geldt voor alle burgers van de Unie, ongeacht of deze op het grondgebied van een andere lidstaat een economische activiteit in loondienst of als zelfstandige uitoefenen, dan wel er geen enkele economische activiteit uitoefenen.

(cf. punten 34‑36)

2. De artikelen 18 VWEU en 21 VWEU verzetten zich tegen een regeling van een lidstaat die het aantal niet als ingezetenen beschouwde studenten die zich voor het eerst voor medische en paramedische opleidingen van instellingen van hoger onderwijs mogen inschrijven, beperkt, tenzij de nationale rechter na beoordeling van alle door de bevoegde instanties aangedragen relevante elementen vaststelt dat deze regeling uit het oogpunt van de doelstelling van bescherming van de volksgezondheid gerechtvaardigd is.

Een dergelijke ongelijke behandeling van ingezeten studenten en niet-ingezeten studenten is een discriminatie die indirect op de nationaliteit is gebaseerd, tenzij zij gerechtvaardigd kan zijn door de doelstelling die erin bestaat een kwalitatief hoogstaande, evenwichtige en voor eenieder toegankelijke medische dienstverlening te handhaven, wanneer deze bijdraagt tot de verwezenlijking van een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid. Dienaangaande moet worden nagegaan of de regeling geschikt is om deze gerechtvaardigde doelstelling te verwezenlijken en niet verder gaat dan nodig is ter verwezenlijking van deze doelstelling. Het staat aan de nationale rechter om dit vast te stellen.

Daartoe moet hij eerst nagaan of er daadwerkelijk risico´s bestaan voor de bescherming van de volksgezondheid. Bij de beoordeling van deze risico´s moet de nationale rechter eerst en vooral bedenken dat er slechts een indirect verband bestaat tussen de opleiding van toekomstige medische zorgverstrekkers en de doelstelling van de handhaving van een kwaliteitsvolle medische zorg die evenwichtig en voor allen toegankelijk is, en dat het om een minder sterk causaal verband gaat dan dat tussen de doelstelling van volksgezondheid en de activiteit van reeds op de markt werkzame medische zorgverstrekkers. De beoordeling van een dergelijk verband hangt immers met name af van een prospectieve analyse waarbij, uitgaande van vele toevallige en onzekere elementen, conclusies worden getrokken, en waarbij rekening moet worden gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het betrokken gezondheidsgebied, maar eveneens van de analyse van de aanvangssituatie. Hij moet er bovendien rekening mee houden dat de lidstaat bij onzekerheid omtrent het bestaan en de omvang van risico’s voor de bescherming van de volksgezondheid op zijn grondgebied beschermende maatregelen kan nemen zonder te moeten wachten totdat een reëel tekort aan medische zorgverstrekkers ontstaat. Hetzelfde geldt voor de risico’s voor de kwaliteit van het onderwijs op dit gebied. Het staat evenwel aan de bevoegde nationale autoriteiten om het daadwerkelijke bestaan van dergelijke risico´s te bewijzen op basis van een objectieve, uitvoerige en cijfermatige analyse die met behulp van ernstige, gelijkluidende en bewijskrachtige gegevens kan aantonen dat er daadwerkelijk risico´s voor de volksgezondheid bestaan.

In de tweede plaats dient de nationale rechter, indien hij van mening is dat daadwerkelijke risico´s voor de bescherming van de volksgezondheid bestaan, rekening houdend met de door de bevoegde instanties verstrekte gegevens, te beoordelen of de regeling geschikt is om de doelstelling van bescherming van de volksgezondheid te verwezenlijken. In deze context dient hij met name na te gaan of een beperking van het aantal niet-ingezeten studenten daadwerkelijk kan leiden tot een toename van het aantal afgestudeerden die op termijn de beschikbaarheid van de gezondheidszorg binnen de betrokken gemeenschap kunnen verzekeren.

Tot slot staat het aan de nationale rechter om ten derde na te gaan of de regeling niet verder gaat dan nodig is ter verwezenlijking van de aangevoerde doelstelling, en in het bijzonder of het gestelde doel van algemeen belang niet kan worden bereikt met minder restrictieve maatregelen, die erop gericht zijn de studenten die binnen de betrokken gemeenschap studeren, aan te moedigen om zich na hun studie aldaar te vestigen, of om buiten deze gemeenschap opgeleide medische zorgverstrekkers ertoe aan te zetten zich binnen deze gemeenschap te vestigen. Hij moet eveneens nagaan of de bevoegde instanties de verwezenlijking van deze doelstelling naar behoren hebben verzoend met de door het recht van Unie gestelde eisen, en, in het bijzonder, met de mogelijkheid voor de uit andere lidstaten afkomstige studenten om toegang te hebben tot het hoger onderwijs, welke mogelijkheid de essentie is van het beginsel van vrij verkeer van studenten.

(cf. punten 62‑64, 66, 69‑71, 75‑79, 82, dictum 1)

3. De bevoegde autoriteiten van een lidstaat kunnen zich niet beroepen op artikel 13, lid 2, sub c, van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, wanneer een nationale rechter heeft vastgesteld dat een regeling van deze lidstaat tot regulering van het aantal studenten in sommige cursussen van de eerste cyclus van het hoger onderwijs onverenigbaar is met de artikelen 18 VWEU en 21 VWEU.

Uit de tekst van artikel 13, lid 2, sub c, van dat verdrag volgt namelijk dat daarmee in wezen dezelfde doelstellingen als met de artikelen 18 VWEU en 21 VWEU worden nagestreefd, namelijk de inachtneming van het beginsel van non-discriminatie bij de toegang tot hoger onderwijs verzekeren. Dit wordt bevestigd door artikel 2, lid 2, van dat verdrag, dat bepaalt dat de staten die partij zijn bij het verdrag zich ertoe verbinden te waarborgen dat de erin genoemde rechten zullen worden uitgeoefend zonder discriminatie van welke aard ook, met name op grond van nationale herkomst. Artikel 13, lid 2, sub c, van dat verdrag eist daarentegen niet dat de verdragsluitende staten alleen aan hun eigen staatsburgers een brede toegang tot kwaliteitsvol hoger onderwijs garanderen, en staat dit overigens ook niet toe.

(cf. punten 86‑88, dictum 2)