ARREST VAN HET GERECHT (Derde kamer)

23 februari 2001

Gevoegde zaken T-7/98, T-208/98 en T-109/99

Carlo De Nicola

tegen

Europese Investeringsbank

„Europese Investeringsbank — Personeel — Beroep tot nietigverklaring — Ontvankelijkheid — Beroepstermijn — Ten gronde — Jaarlijksebeoordelingsrapport — Bevordering — Vergelijking van verdiensten — Beginsel van gelijke behandeling — Misbruik van bevoegdheid — Psychoterreur — Ontslag — Geldigheidsvoorwaarden — Vorm — Bekwaamheid — Weigering van administratie om intrekking van ontslag te aanvaarden — Verzoek om documenten uit dossier te verwijderen — Beroep tot schadevergoeding”

Volledige Italiaanse tekst II-185

Betreft:

Beroep tot nietigverklaring van verzoekers jaarlijksebeoordelingsrapporten voor 1996 en 1997 voorzover deze geen voorstel voor bevordering bevatten, alsmede van de besluiten van de Europese Investeringsbank betreffende de na afloop van die jaarlijksebeoordelingsronden toegekende bevorderingen, voorzover die besluiten betrekking hebben op de bevorderingen van functie E tot functie D en verzoeker daarbij niet tot functie D is bevorderd.

Beslissing:

Verweersters besluit van 2 februari 1999 houdende weigering de intrekking van verzoekers ontslagverklaring te aanvaarden, wordt nietig verklaard. Verweerster wordt veroordeeld tot betaling aan verzoeker van de bezoldiging die deze sedert de intrekking van zijn ontslagverklaring niet heeft ontvangen, vermeerderd met moratoire interessen op de voet van 6,75 %. Verweerster wordt veroordeeld tot betaling aan verzoeker van het symbolische bedrag van een euro ter vergoeding van zijn morele schade. Verweerster wordt verwezen in alle kosten. De beroepen worden verworpen voor het overige.

Samenvatting

Ambtenaren – Bevordering – Weigering wegens instelling van beroep in rechte of wegens overlegging in rechte van interne documenten van instelling – Ontoelaatbaarheid – Weigering wegens overlegging in rechte van op onregelmatige wijze verkregen vertrouwelijke documenten van werkgever – Toelaatbaarheid – Grenzen – Beoordeling van regelmatigheid van verkrijging van deze documenten

Om het recht op een doeltreffende rechtsbescherming, een algemeen beginsel van gemeenschapsrecht dat verlangt dat de justitiabele voldoende tijd krijgt om de wettigheid van het voor hem bezwarende besluit te onderzoeken en in voorkomend geval zijn verzoekschrift voor te bereiden, te verzoenen met het rechtszekerheidsbeginsel, dat verlangt dat handelingen van de communautaire instanties na verloop van een bepaalde tijd definitief worden, moeten de geschillen tussen de Europese Investeringsbank en haar personeelsleden binnen een redelijke termijn voor de gemeenschapsrechter worden gebracht. Bij het bepalen van die termijn moet met name rekening worden gehouden met de specificiteit van personeelsgeschillen en met het belang dat een precontentieuze procedure in het kader daarvan kan hebben. Ofschoon voor de personeelsleden van de Bank een door deze laatste vastgestelde bijzondere regeling geldt, lijken zuiver interne geschillen tussen de Bank en haar personeelsleden naar hun aard op de geschillen tussen de gemeenschapsinstellingen en hun ambtenaren of personeelsleden, die onder de artikelen 90 en 91 van het Statuut vallen en op grond van artikel 179 van het Verdrag (thans artikel 236 EG) ook aan rechterlijke toetsing zijn onderworpen. Derhalve dient te rade te worden gegaan met de in de artikelen 90 en 91 van het Statuut bepaalde beroepstermijnen, zonder de bijzondere context van het Personeelsreglement van de Bank, dat in een facultatieve procedure van minnelijke regeling voorziet (artikel 41), uit het oog te verliezen. In dit verband hebben de procedure van minnelijke regeling van artikel 41 van het Personeelsreglement en de specifieke beroepsprocedure inzake beoordelingsrapporten waarin een administratieve mededeling van de Bank voorziet, hetzelfde doel als de verplichte precontentieuze procedure van artikel 90 van het Statuut. Zij hebben eveneens tot doel, een minnelijke regeling van de geschillen mogelijk te maken door de administratie de mogelijkheid te bieden de betwiste handeling in te trekken en het betrokken personeelslid de gelegenheid te geven de motivering van de betwiste handeling te aanvaarden en in voorkomend geval af te zien van de instelling van beroep. De regeling van de Bank bepaalt overigens niet hoe deze twee procedures kunnen worden gecoördineerd. Het wordt aan het betrokken personeelslid overgelaten, voor de ene of de andere procedure te kiezen, beide gelijktijdig te volgen of de een na de ander te benutten, mits de in de relevante mededelingen bepaalde indicatieve termijn om de zaak aan het beroepscomité voor te leggen, in acht wordt genomen. In deze context moet een termijn van drie maanden vanaf de betekening aan het betrokken personeelslid of, in voorkomend geval, vanaf de negatieve uitkomst van de beroepsprocedure of het mislukken van de procedure van minnelijke regeling — de procedure van minnelijke regeling wordt geacht te zijn mislukt wanneer de verzoeningscommissie binnen twee weken na de samenstelling ervan geen door beide partijen aanvaarde regeling tot stand heeft gebracht — in beginsel als redelijk worden aangemerkt op voorwaarde dat de eventuele beroepsprocedure binnen een redelijke termijn haar beslag heeft gekregen en dat de belanghebbende binnen een redelijke termijn na de mededeling van het voor hem bezwarende besluit een verzoek om minnelijke regeling heeft geformuleerd. Bovendien kan uit de instelling van deze twee facultatieve procedures, de ene bij artikel 41 van het Personeelsreglement en de andere bij de bovengenoemde mededelingen aan het personeel, die de Bank verbinden, slechts worden afgeleid dat wanneer een personeelslid achtereenvolgens om inleiding van de beroepsprocedure en om toepassing van de procedure van minnelijke regeling verzoekt, de termijn voor instelling van beroep bij het Gerecht slechts ingaat vanaf het ogenblik van de mislukking van laatstgenoemde procedure, mits het personeelslid zijn verzoek om minnelijke regeling binnen een redelijke termijn na afloop van de beroepsprocedure heeft geformuleerd. Elke andere uitlegging zou tot gevolg hebben dat een personeelslid van de Bank verplicht zou zijn, beroep bij de gemeenschapsrechter in te stellen op een moment waarop hij nog actief zoekt naar een minnelijke regeling van het geschil, hetgeen de facultatieve administratieve procedures elk nuttig effect zou ontnemen. (cf. punten 98-101 en 106-111) Referentie: Hof 14 maart 1989, Del Amo Martinez/Parlement, 133/88, Jurispr. blz. 689, punt 9; Gerecht 29 maart 1990, Alexandrakis/Commissie, T-57/89, Jurispr. blz. II-143, punt 8; Hof 8 februari 1996, FMC e.a., C-212/94, Jurispr. blz. I-389, punt 5; Gerecht 25 maart 1998, Koopman/Commissie, T-202/97, JurAmbt. blz. I-A-163 en II-511, punten 23-25; Gerecht 1 juni 1999, Meyer/Raad, T-74/99, Jurispr. blz. II-1749, punt 13; Gerecht 30 maart 2000, Méndez Pinedo/ECB, T-33/99, JurAmbt. blz. I-A-63 en II-273, punt 32

Een bijzondere beroepsprocedure betreffende de beoordeling voor een bepaald jaar, waarin een administratieve mededeling van de Europese Investeringsbank aan haar personeel voorziet, kan niet verplicht zijn. De voorwaarden voor de ontvankelijkheid van door personeelsleden van de Bank tegen deze laatste ingestelde beroepen, een wezenlijk onderdeel van de regeling die op deze personeelsleden van toepassing is, worden immers in beginsel vastgesteld door de Raad van Bewind, die volgens artikel 29 van het Reglement van orde als enige bevoegd is om de reglementen betreffende het personeel van de Bank vast te stellen. Deze voorwaarden kunnen derhalve niet worden vastgesteld door middel van mededelingen aan het personeel van de Bank uitgaande van de diensten van de Bank. Bovendien ontneemt voorlegging van de zaak aan een beroepscomité inzake de jaarlijkse beoordeling de betrokken personeelsleden niet de mogelijkheid de zaak eveneens voor te leggen aan de verzoeningscommissie bedoeld in artikel 41 van het Personeelsreglement van de Bank. Uit dit oogpunt lijkt de beroepsprocedure, die uitsluitend voor de jaarlijkse beoordeling geldt, op de specifieke interne beroepsprocedures waarin de gemeenschapsinstellingen bij wege van algemene uitvoeringsbepalingen of zelfs bij wege van administratieve mededelingen voorzien, en die facultatief zijn en niet kunnen afwijken van de uitdrukkelijke bepalingen van de artikelen 90 en 91 van het Statuut. (cf. punten 103-105) Referentie: Gerecht 1 december 1994, Schneider/Commissie, T-54/92, JurAmbt. blz. I-A-281 en II-887, punten 19 en 22

Een personeelslid van de Europese Investeringsbank verliest zijn belang om een beroep tot nietigverklaring van hem betreffende beoordelingsrapporten in te stellen niet omdat de eventuele nietigverklaring van deze beoordelingsrapporten niet noodzakelijk zijn bevordering in het kader van een procedure van bevordering zonder wijziging van post meebrengt. (cf. punt 127)

Volgens de artikelen 22 en 23 van het Personeelsreglement van de Europese Investeringsbank is deze laatste gehouden de verdiensten van de voor bevordering in aanmerking komende personeelsleden te vergelijken. Wat dit betreft, geldt voor de personeelsleden van de Bank derhalve een regeling die vergelijkbaar is met die welke op de ambtenaren van de gemeenschapsinstellingen van toepassing is. Het is derhalve ten volle gerechtvaardigd, de rechtspraak van het Hof en het Gerecht betreffende de in artikel 45 van het Statuut geregelde bevordering van ambtenaren mutatis mutandis toe te passen. De vergelijking van de verdiensten geeft zowel gestalte aan het beginsel van gelijke behandeling van de personeelsleden als aan het beginsel dat zij in aanmerking komen voor een verdere loopbaan. Door te voorzien in een procedure van bevordering op grond van verdiensten huldigt de Bank in haar Personeelsreglement dus het beginsel dat haar personeelsleden in aanmerking komen voor een verdere loopbaan, zonder dat dit hun evenwel een subjectief recht op bevordering verleent wanneer zij aan alle voorwaarden voor bevordering voldoen. Bovendien beschikt de administratie bij de vergelijking van de verdiensten van de voor bevordering in aanmerking komende personeelsleden over een ruime beoordelingsvrijheid, zodat de rechter zich bij zijn controle moet beperken tot de vraag, of de administratie binnen redelijke grenzen is gebleven en niet op kennelijk onjuiste wijze van haar bevoegdheid gebruik heeft gemaakt. De rechter kan zijn oordeel over de kwalificatie en de verdiensten van de kandidaten immers niet in de plaats stellen van het oordeel van het bevoegde gezag. (cf. punten 175-178) Referentie: Hof 15 maart 1989, Bevan/Commissie, 140/87, Jurispr. blz. 701, punt 34; Hof 21 november 1989, Becker en Starquit/Parlement, C-41/88 en C-178/88, Jurispr. blz. 3807, punt 9; Hof 7 februari 1990, Müllers/ESC, C-81/88, Jurispr. blz. I-249, punt 32; Gerecht 19 oktober 1995, Obst/Commissie, T-562/93, JurAmbt. blz. I-A-247 en II-737, punt 44; Gerecht 18 april 1996, Kyrpitsis/ESC, T-13/95, JurAmbt. blz. I-A-167 en II-503, punt 33; Gerecht 11 juni 1996, Anacoreta Correia/Commissie, T-118/95, JurAmbt. blz. I-A-283 en II-835, punten 54 en 55

Al kan niet worden uitgesloten dat verschillen van opvatting tussen een ambtenaar en zijn hiërarchieke meerdere, die erin bestaan dat de eerste kritiek uit op het beheer van de sector waarvoor de tweede bevoegd is, een zekere irritatie kunnen opwekken bij de hiërarchieke meerdere, toch behoeft dit niet te betekenen dat deze laatste niet langer in staat is de verdiensten van de betrokkene objectief te beoordelen. (cf. punt 188) Referentie: Gerecht25 februari 1992, Schloh/Raad, T-11/91, Jurispr. blz. II-203, punt 53

De instelling van een beroep bij het Gerecht kan in geen geval een grond zijn om bevordering te weigeren. Bovendien is een besluit om het betrokken personeelslid niet te bevorderen omdat het ter staving van zijn middelen en argumenten interne documenten van de instelling heeft overgelegd, in beginsel onverenigbaar met het recht op een doeltreffend beroep. Het zonder machtiging overleggen van vertrouwelijke documenten van de instelling die het betrokken personeelslid op onregelmatige wijze heeft verkregen, kan evenwel een fout opleveren en mag door het bevoegde gezag derhalve in aanmerking worden genomen om in voorkomend geval de betrokkene niet voor bevordering voor te dragen, ongeacht of het Gerecht heeft geoordeeld dat die documenten absoluut noodzakelijk zijn voor de beslechting van het geschil en ze om die reden in het dossier heeft gehandhaafd met bescherming van de vertrouwelijke gegevens. Of een ambtenaar of personeelslid van een instelling een document regelmatig heeft verkregen, moet worden onderzocht tegen de achtergrond van de mate van vertrouwelijkheid van dit document. Tot een vertrouwelijk document met beperkte verspreiding hebben in beginsel slechts toegang de personeelsleden aan wie het document in het kader van de uitoefening van hun functies is meegedeeld. In dit verband zij eraan herinnerd dat bepaalde documenten naar de aard of de inhoud ervan bijzondere bescherming verdienen. Dit is met name het geval met bepaalde interne documenten of brieven waarvan de vertrouwelijkheid moet worden gewaarborgd om de goede werking van de betrokken instelling niet in gevaar te brengen. De partij die het document overlegt, moet aantonen dat zij het op regelmatige wijze heeft verkregen. Documenten uitgaande van of uitgewisseld tussen leden van de bestuursorganen van de betrokken instelling, die naar de aard en de inhoud ervan strikt vertrouwelijk zijn en waaromtrent geen redenen zijn om aan te nemen dat zij bestemd waren om aan de personeelsleden van de afdeling van de betrokkene te worden meegedeeld, kunnen derhalve niet worden geacht regelmatig te zijn verkregen. In die omstandigheden vormt het feit alleen dat documenten van dien aard aanwezig waren in het archief waartoe de betrokkene vrije toegang had, geen grond om aan te nemen dat hij deze mocht raadplegen en a fortiori gebruiken voor andere doelen dan die welke rechtstreeks verband hielden met het vervullen van zijn specifieke taken. Indien de betrokkene van mening was dat deze documenten zijn middelen en argumenten konden staven, had hij het Gerecht moeten vragen, de overlegging ervan te gelasten. (cf. punten 219-223 en 226-228) Referentie: Hof 10 maart 1966, Fonzi/Commissie, 28/65, Jurispr. blz. 734 en 735; Hof 19 maart 1985, Tordeur, 232/84, niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 8; Hof 15 oktober 1986, LAISA/Raad, 31/86, niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 5; Gerecht 13 november 1990, Herkenrath e.a./Commissie, T-16/89, niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 5; Gerecht 29 februari 1996, Lopez/Hof van Justitie, T-280/94, JurAmbt. blz. I-A-77 en II-239, punten 57, 58 en 59; Gerecht 19 juni 1996, NMH Stahlwerke e.a./Commissie, T-134/94, T-136/94—T-138/94, T-141/94, T-145/95, T-147/94, T-148/94, T-151/94, T-154/94 en T-157/94, Jurispr. blz. II-537, punt 73

Het Personeelsreglement van de Europese Investeringsbank stelt geen bijzondere vormvoorwaarden voor ontslag op verzoek. In artikel 16 wordt alleen bepaald dat „wanneer een contract voor onbepaalde duur is aangegaan, het dienstverband door beide partijen beëindigd kan worden met inachtneming van een wederzijdse opzeggingstermijn”. Bovendien ziet artikel 13 van de Statuten van de bank, volgens hetwelk de personeelsleden van de Bank door de president van de Bank worden benoemd en ontslagen, kennelijk niet op het geval van beëindiging van het dienstverband op initiatief van het personeelslid. Artikel 42 van het Personeelsreglement, volgens hetwelk de in dit reglement vermelde verklaringen en verzoeken schriftelijk aan de president van de Bank moeten worden gericht, kan niet aldus worden uitgelegd dat het vereist dat die verklaringen of verzoeken formeel aan laatstgenoemde worden gericht. Het volstaat dat zij zijn gericht aan de bevoegde dienst, die ze dan langs de normale bestuurlijke weg aan de president zal voorleggen. Een per fax toegestuurde brief voldoet overigens ten volle aan het vormvereiste „schriftelijk”, dat alleen tot doel heeft, de wil van de auteur van de handeling te kunnen vaststellen. Bij gebreke van bijzondere vormvoorwaarden moet het bewijs van ontslag worden geleverd door degene die zich op het ontslag beroept. Aangezien ontslag een eenzijdig besluit is, sorteert de ontslagverklaring in beginsel gevolgen zodra zij door de werkgever is ontvangen. (cf. punten 287-290 en 292)

Elke pressie of bedreiging, in welke vorm ook, om een personeelslid ertoe aan te zetten ontslag te nemen, of elke gedraging die met psychoterreur kan worden gelijkgesteld, vormt, wanneer zij komt vast te staan, een grond om aan nemen dat de wilsuiting van het personeelslid gebrekkig is. (cf. punt 295)

Wanneer een ontslagverklaring nietig is wegens wilsgebrek, zodat de weigering van de betrokken instelling om de intrekking van die verklaring te aanvaarden zonder voorwerp wordt en derhalve nietig is, verkeert de auteur van die verklaring opnieuw in de situatie waarin hij zich vóór die verklaring bevond, aangezien de arbeidsovereenkomst nooit is beëindigd. In dit verband kan de omstandigheid dat een personeelslid tijdelijk psychisch gestoord is, geen grond zijn om hem discriminerend te behandelen en met name niet eraan in de weg staan dat hij zijn werk hervat, nadat hij is hersteld. Wanneer de betrokken instelling op het moment van de intrekking van de ontslagverklaring door de betrokkene over voldoende informatie over diens gezondheidstoestand en over de gronden voor de ontslagverklaring beschikt om een verband te leggen tussen die verklaring en de psychische stoornissen waaraan de betrokkene leed en op grond daarvan ernstige twijfel kon hebben over de geldigheid van dit ontslag, moet zij op grond van haar zorgplicht alle voorhanden gegevens heroverwegen. Indien daarbij blijkt dat de ontslagverklaring door een wilsgebrek was aangetast, moet de betrokken instelling de intrekking van die verklaring onmiddellijk aanvaarden. De schorsing van de arbeidsovereenkomst eindigt dan op de datum van die intrekking. (cf. punten 309, 310 en 314)