Zaak C-153/08

Commissie van de Europese Gemeenschappen

tegen

Koninkrijk Spanje

„Niet-nakoming — Vrij verrichten van diensten — Artikel 49 EG en artikel 36 EER-Overeenkomst — Directe belastingen — Inkomstenbelasting — Belastingvrijstelling beperkt tot winsten uit door bepaalde nationale instellingen en organisaties georganiseerde loterijen en kansspelen”

Conclusie van advocaat-generaal P. Mengozzi van 16 juli 2009 I ‐ 9738

Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 6 oktober 2009 I ‐ 9764

Samenvatting van het arrest

Vrij verrichten van diensten – Beperkingen – Belastingwetgeving

(Art. 46, lid 1, EG en 49 EG; art. 36 EER-Overeenkomst)

Een lidstaat komt de krachtens artikel 49 EG en artikel 36 van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER) op hem rustende verplichtingen niet na wanneer hij een belastingregeling handhaaft die voorziet in vrijstelling van de winsten uit loterijen, kansspelen en weddenschappen die in deze lidstaat worden georganiseerd door bepaalde aldaar gevestigde publieke instellingen en organisaties zonder winstoogmerk die op sociaal gebied werkzaam zijn of hulp verlenen, zonder dat deze vrijstelling geldt voor de winsten uit loterijen, kansspelen en weddenschappen die worden georganiseerd door instellingen en organisaties die in een andere lidstaat van de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte zijn gevestigd en soortgelijke activiteiten verrichten.

De in andere lidstaten dan de betrokken lidstaat gevestigde publieke instellingen en organisaties zonder winstoogmerk die op sociaal gebied werkzaam zijn of hulp verlenen en dezelfde doelstellingen nastreven als de instellingen en organisaties van deze lidstaat, verkeren immers in een situatie die vergelijkbaar is met die van laatstgenoemden.

In deze omstandigheden is een dergelijke belastingvrijstelling een discriminerende beperking van het vrij verrichten van diensten in het nadeel van de in een andere lidstaat gevestigde publieke instellingen en organisaties zonder winstoogmerk die op sociaal gebied werkzaam zijn of hulp verlenen en dezelfde doelstellingen nastreven als de op het nationale grondgebied gevestigde instellingen en organisaties, aangezien zij leidt tot een gunstiger behandeling van de winsten die deze laatsten hebben uitgekeerd.

Aangezien deze beperking discriminerend is, kan zij slechts gerechtvaardigd zijn indien de door de nationale wetgever nagestreefde doelstellingen betrekking hebben op de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid in de zin van artikel 46, lid 1, EG en de beperking voldoet aan het evenredigheidsbeginsel.

Zij wordt niet gerechtvaardigd door het doel, het witwassen van geld te voorkomen en fiscale fraude te bestrijden, aangezien de autoriteiten van een lidstaat niet op algemene wijze en zonder onderscheid kunnen aannemen dat de in een andere lidstaat gevestigde instellingen en organisaties zich bezighouden met criminele activiteiten. Daarenboven lijkt de algemene uitsluiting van deze instellingen en organisaties van een belastingvrijstelling onevenredig omdat zij verdergaat dan noodzakelijk is ter bestrijding van criminaliteit. Wat de bestrijding van gokverslaving betreft, kan weliswaar niet worden uitgesloten dat deze doelstelling kan worden geacht onder het begrip „bescherming van de volksgezondheid” te vallen, maar de vrijstelling van de winsten kan de consument aanmoedigen om deel te nemen aan loterijen, kansspelen en weddenschappen die onder deze vrijstelling vallen, en zij is dus niet geschikt om het aangevoerde doel op consistente wijze te verwezenlijken. Wat de financiering van de infrastructuur en van projecten van algemeen nut met de inkomsten van de onder de vrijstelling vallende instellingen betreft, is het zo dat dergelijke economische gronden ook niet behoren tot de in artikel 46 EG genoemde gronden die een beperking van de door het Verdrag gewaarborgde vrijheid van dienstverrichting kunnen rechtvaardigen. Hetzelfde geldt voor de bescherming van de maatschappelijke orde en de bescherming van de consument, die dwingende redenen van algemeen belang zijn en bijgevolg geen discriminerende beperkingen kunnen rechtvaardigen.

Daaruit volgt dat deze discriminatie niet gerechtvaardigd is uit hoofde van artikel 46, lid 1, EG.

Aangezien artikel 36 van de EER-Overeenkomst dezelfde juridische strekking heeft als de in wezen identieke bepalingen van artikel 49 EG, geldt het voorgaande mutatis mutandis voor eerstgenoemd artikel.

(cf. punten 33-34, 38-41, 43, 45, 47-49 en dictum)