De Etablissements Somafer SA, te Uckange (Lotharingen, Frankrijk), had ingeschreven op een aanbesteding door het Ministerie van Binnenlandse Zaken van Saarland voor het verrichten van bepaalde sloopwerkzaamheden op het fabrieksterrein van de firma Röchling-Burbach.

Daar de door de Franse firma genomen veiligheidsmaatregelen haar onvoldoende voorkwamen, meende de Duitse AG Saar-Ferngas, wier gasleidingen in de onmiddellijke nabijheid van de te slopen gebouwen lagen, zelf extra beschermingsmaatregelen te moeten nemen, waarvan zij Somafer op 16 januari 1974 in kennis stelde.

Nadat Somafer het Gewerbeaufsichtsamt van Saarland, welks taak ten deze overeenkomt met die van de Franse Ponts et Chaussées en de Service des Mines, op de voorgeschreven wijze op de hoogte had gesteld, verkreeg zij op 29 januari 1974 van de burgemeester van Völklingen een vergunning voor het uitvoeren van de werkzaamheden.

Ten einde vergoeding van de door haar gemaakte kosten te verkrijgen, zond Saar-Ferngas op 29 oktober 1974 een rekening aan Somafer. De in Beckingen (Saarland) gevestigde vertegenwoordiging (Vertretung) van het hoofdkantoor Uckange weigerde betaling. Daarop daagde Saar-Ferngas Somafer voor het gerecht van de vestigingsplaats van haar „vertegenwoordiging” in Duitsland, namelijk het Landgericht Saarbrücken. Terloops zij opgemerkt dat geschillen inzake overheidscontracten en vergoedingen voor openbare werken in Frankrijk tot de bevoegdheid van de administratieve rechter behoren.

Partijen verschillen van mening over de rol die de „vertegenwoordiging” te Bekkingen heeft gespeeld bij de besprekingen tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en het Gewerbeaufsichtsamt enerzijds en Somafer anderzijds, en om dit vraagstuk te kunnen oplossen heeft het Oberlandesgericht Saarbrücken zich tot het Hof gewend.

Alvorens in te gaan op de aan het Hof voorgelegde vragen wil ik erop wijzen dat Saar-Ferngas zich in eerste instantie tot het Landgericht Saarbrücken had gewend op grond dat Somafer te Beckingen een filiaal had in de zin van het Duitse recht (§ 21 Zivilprozeßordnung, ZPO), en omdat dit het gerecht was „van de plaats, waar de verbintenis is uitgevoerd of moet worden uitgevoerd” in de zin van artikel 5, sub 1, Executieverdrag.

De rechter in eerste aanleg verwierp beide argumenten, doch verklaarde zich bevoegd op grond van artikel 5, sub 5, Executieverdrag, welke bepaling zijns inziens verder gaat dan het nationale Duitse recht: volgens deze bepaling volstaat een samenhang met de exploitatie van een filiaal of agentschap om het gerecht van de plaats waar dit filiaal of agentschap is gevestigd, bevoegd te maken. Het Landgericht stelde zich op het standpunt dat Somafer te Beckingen tenminste een agentschap in de zin van artikel 5, sub 5, Executieverdrag bezat; Somafer heeft zich namelijk van haar bureau in die plaats bediend om met derden zaken te doen, of althans Saar-Ferngas de indruk gegeven dat dat bureau een dergelijk agentschap was. Daarbij verwees het Landgericht naar criteria van het Duitse recht; het meende echter dat deze eveneens kunnen gelden bij de toepassing van artikel 5, sub 5, Executieverdrag.

Saar-Ferngas nam dit argument in beroep over en zag dus tevens af van het door haar in eerste instantie subsidiair aangevoerde middel, ontleend aan § 23 ZPO. Deze bepaling bevat een bijzondere nationaalrechtelijke bevoegdheidsregel, inhoudende dat indien geen andere rechter op Duits grondgebied bevoegd is, vermogensrechtelijke vorderingen ingesteld tegen iemand die geen woonplaats in Duitsland heeft, behoren tot de bevoegdheid van het gerecht van de plaats waar zich de litigieuze goederen of voorwerpen bevinden; dit artikel kan echter krachtens artikel 3 van het Executieverdrag niet meer worden ingeroepen.