ARREST VAN HET GERECHT VOOR AMBTENARENZAKEN

VAN DE EUROPESE UNIE (Derde kamer)

15 december 2015

Nicole Clarke en anderen

tegen

Bureau voor harmonisatie binnen de interne markt (merken, tekeningen en modellen) (BHIM)

„Openbare dienst — Tijdelijk functionarissen — Personeel van BHIM — Overeenkomst voor bepaalde tijd met een opzeggingsclausule — Clausule waardoor de overeenkomst wordt beëindigd indien de functionaris niet wordt geplaatst op de reservelijst van een vergelijkend onderzoek — Datum van inwerkingtreding van de opzeggingsclausule — Algemene vergelijkende onderzoeken BHIM/AD/01/13 en BHIM/AST/02/13”

Betreft:

Beroepen, ingesteld krachtens artikel 270 VWEU, waarmee Clarke, Dickmanns en Papathanasiou vragen om, kort samengevat, nietigverklaring van de besluiten van 28 november 2013 waarbij de president van het Bureau voor harmonisatie binnen de interne markt (merken, tekeningen en modellen) (BHIM of hierna: „Bureau”) heeft beslist dat hun niet-plaatsing op de reservelijsten van de algemene vergelijkende onderzoeken BHIM/AD/01/13 en BHIM/AST/02/13 krachtens de in hun overeenkomsten van tijdelijk functionaris opgenomen opzeggingsclausule tot gevolg had dat hun arbeidsverhouding met het Bureau werd beëindigd.

Beslissing:

De beroepen worden verworpen. Clarke, Papathanasiou en Dickmanns dragen hun eigen kosten en worden verwezen in de helft van de kosten van het Bureau voor harmonisatie binnen de interne markt (merken, tekeningen en modellen). Het Bureau voor harmonisatie binnen de interne markt (merken, tekeningen en modellen) draagt de helft van zijn eigen kosten.

Samenvatting

Ambtenaren — Tijdelijk functionarissen — Aanwerving — Overeenkomst voor bepaalde tijd met een opzeggingsclausule in geval de functionaris niet op de reservelijst van een algemeen vergelijkend onderzoek wordt geplaatst — Hernieuwde indienstneming van een tijdelijk functionaris na de nietigverklaring van het besluit tot toepassing van de opzeggingsclausule — Hernieuwde indienstneming van een functionaris in het kader van een nieuwe overeenkomst — Hernieuwde indienstneming die niet kan worden uitgelegd als de latere verlenging van een overeenkomst voor bepaalde tijd

Ambtenaren — Tijdelijk functionarissen — Opzegging van een overeenkomst voor bepaalde tijd — Overeenkomst die een opzeggingsclausule bevat in geval van niet-plaatsing op een reservelijst die is opgesteld na afloop van een algemeen vergelijkend onderzoek met een specialisatie op het gebied van de industriële eigendom — Aankondiging van vergelijkend onderzoek die voorziet in een specialisatie op het gebied van de intellectuele eigendom — Toepasselijkheid van de clausule

De voorafgaande administratieve klacht en het beroep in rechte moeten volgens artikel 90, lid 2, van het Statuut beide zijn gericht tegen een bezwarend besluit dat bindende rechtsgevolgen teweegbrengt die de belangen van de verzoeker rechtstreeks en onmiddellijk kunnen raken, doordat zij zijn rechtspositie kenmerkend wijzigen. Het besluit om wegens de bekendmaking van een aankondiging van vergelijkend onderzoek de in zijn overeenkomst van tijdelijk functionaris opgenomen opzeggingsclausule op de betrokkene toe te passen, kan voor hem bezwarend zijn aangezien die clausule de voortzetting van de arbeidsverhouding afhankelijk stelt van de plaatsing van zijn naam op de reservelijst van het in die aankondiging bedoelde vergelijkend onderzoek. Dit geldt met name, gelet op de onzekerheid voor de betrokkene om te worden geplaatst op de reservelijst die wordt opgesteld na afloop van dit algemeen vergelijkend onderzoek, dat wordt georganiseerd door het Europees Bureau voor personeelsselectie. (cf. punten 44 en 45) Referentie: Gerecht van eerste aanleg: arrest van 13 juli 2000, Hendrickx/Cedefop, T‑87/99, EU:T:2000:191, punt 37 Gerecht van de Europese Unie: arrest van 20 mei 2010, Commissie/Violetti e.a., T‑261/09 P, EU:T:2010:215, punt 46 Gerecht voor ambtenarenzaken: arrest van 14 april 2011, Clarke e.a./BHIM, F‑82/08, EU:F:2011:45, punten 54, 74, 76 en 81

De formulering van een opzeggingsclausule in de overeenkomst van een tijdelijk functionaris, die voorziet in de verbreking van de overeenkomst in geval de functionaris niet wordt geplaatst op de reservelijst van het eerstvolgende algemeen vergelijkend onderzoek van zijn functiegroep met een specialisatie op het gebied van de industriële eigendom dat wordt georganiseerd door het Europees Bureau voor personeelsselectie, kan in beginsel echter niet uitsluiten dat een vergelijkend onderzoek op het gebied van de intellectuele eigendom onder de bepalingen van de overeenkomst van die functionaris kan vallen, aangezien de specialisatie industriële eigendom integrerend deel uitmaakt van het gebied van de intellectuele eigendom. Dit betekent dat een aankondiging van vergelijkend onderzoek met een specialisatie op het gebied van de intellectuele eigendom onder de bepalingen van de opzeggingsclausule kan vallen en wel niet alleen gelet op de inhoud van die aankondiging, die het theoretische kader van de toetsen bepaalt, maar eveneens gelet op de effectieve voorwaarden voor het houden van de toetsen, welke voorwaarden moeten worden beoordeeld in het licht van de aan de rechter overgelegde elementen en de debatten die tussen de partijen hebben plaatsgevonden. (cf. punt 57)

Een besluit tot toepassing van een opzeggingsclausule in de overeenkomst van een tijdelijk functionaris, die de handhaving van de arbeidsverhouding afhankelijk stelt van de plaatsing op de reservelijst van een algemeen vergelijkend onderzoek, heeft noch direct noch indirect tot gevolg dat de belanghebbende in vaste dienst wordt aangesteld in de functiegroep en de rang waarvoor een vergelijkend onderzoek is georganiseerd. De belanghebbende kan dus niet met succes stellen dat een dergelijk besluit in strijd is met het beginsel van gelijke behandeling, op grond dat het tot gevolg heeft gehad dat hij, ondanks zijn beroepservaring, in vaste dienst is aangesteld in dezelfde rang als beginners. In elk geval valt de beslissing om voor de openbare dienst van de Unie te gaan werken, of dit nu door middel van een vergelijkend onderzoek of op contractbasis is, alleen onder de verantwoordelijkheid van de betrokkene. Die beslissing kan gevolgen hebben voor de loopbaan die een voormalig op basis van een overeenkomst aangesteld functionaris in de hoedanigheid van ambtenaar heeft vervuld, zonder dat die gevolgen kunnen worden toegerekend aan het tot aanstelling bevoegd gezag. Het kan immers niet zo zijn dat het beginsel van gelijke behandeling van kandidaten van een vergelijkend onderzoek wordt geschonden doordat er verschillen bestaan die voortvloeien uit de individuele omstandigheden van elke kandidaat. (cf. punt 94) Referentie: Gerecht van eerste aanleg: arrest van 5 april 2005, Hendrickx/Raad, T‑376/03, EU:T:2005:116, punt 33 Gerecht voor ambtenarenzaken: arrest van 17 oktober 2013, Vasilev/Commissie, F‑77/12, EU:F:2013:150, punt 31