Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Beroep tot nietigverklaring - Termijnen - Aanvang

(EGKS-Verdrag, art. 33, derde alinea)

2 EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Begrip - Kapitaalinbreng - Kwijtschelding van vorderingen - Garanties voor leningen - Overbruggingskrediet - Daaronder begrepen

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub c)

3 EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Begrip - Steun verleend door lichaam dat onder staatstoezicht staat van staat en aandeelhouder is in onderneming die steun ontvangt - Daaronder begrepen

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub c, en 83)

4 EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Begrip - Beoordeling op basis van criterium van particuliere investeerder

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub c; EG-Verdrag, art. 92)

5 EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Verbod - Goedkeuring van Commissie - Voorwaarden

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub c, en 95; beschikking nr. 3855/91/EGKS van de Commissie)

6 Procedure - Interventie - Verzoekschrift dat strekt tot ondersteuning van conclusies van een van de partijen, maar waarin andere argumenten worden voorgedragen - Ontvankelijkheid - Vrije keuze van aangevoerde middelen - Omvang

(Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 116, leden 3 en 4)

7 Gemeenschapsrecht - Beginselen - Rechtszekerheid - Begrip - Inroepbaarheid van beginsel - Voorwaarden

8 Handelingen van de instellingen - Motivering - Verplichting - Draagwijdte - EGKS-beschikking

(EGKS-Verdrag, art. 15, eerste alinea)

9 EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Verbod - Goedkeuring van Commissie - Voorwaarden - Vooruitzichten op economische levensvatbaarheid van begunstigde onderneming - Behoud van mededinging

(EGKS-Verdrag, art. 2)

Samenvatting

1 Volgens artikel 33, derde alinea, EGKS-Verdrag moet het beroep tot nietigverklaring worden ingesteld binnen een termijn van een maand, te rekenen onderscheidenlijk vanaf de dag van kennisgeving of vanaf die van openbaarmaking van de beschikking of de aanbeveling. Op grond van het rechtszekerheidsbeginsel moeten de justitiabelen op de duidelijke bewoordingen van die bepaling kunnen vertrouwen. De termijn voor instelling van het beroep moet bijgevolg worden berekend op basis van de data van kennisgeving en bekendmaking van de beschikkingen en aanbevelingen van de Commissie.

2 Met het begrip hulp in de zin van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag worden bedoeld prestaties in geld of in natura, die ter ondersteuning van een onderneming worden verleend naast hetgeen de koper of de verbruiker verschuldigd is ter zake van door die onderneming geleverde goederen of diensten, en bovendien alle maatregelen welke verlichting brengen in de lasten die normaliter op het budget van een onderneming drukken. Als hulp in de zin van voormelde bepaling kunnen derhalve worden aangemerkt een kapitaalinbreng en de in het kader van die inbreng verleende voorschotten, de kwijtschelding van vorderingen uit leningen, staatsgaranties voor leningen en overbruggingskredieten.

3 Om uit te maken of steun als staatssteun moet worden aangemerkt, dient geen onderscheid te worden gemaakt tussen de gevallen waarin steun rechtstreeks door de lidstaat of een territoriale overheid daarvan wordt verleend, en die waarin hij wordt verleend door een publiek- of privaatrechtelijk lichaam dat door de staat of de territoriale overheid is opgericht of aangewezen om de steun te beheren. Voor het overige staan noch de omstandigheid dat een dergelijk lichaam aandeelhouder van de onderneming is op het moment waarop zij de financiële maatregelen ten gunste van deze laatste ten uitvoer legt, noch artikel 83 EGKS-Verdrag eraan in de weg, dat deze maatregelen als staatssteun worden aangemerkt. Het feit dat volgens artikel 83 EGKS-Verdrag "de oprichting van de Gemeenschap in geen enkel opzicht de regeling van de eigendom van ondernemingen [raakt]", belet niet, dat artikel 4 EGKS-Verdrag kan worden ingeroepen tegen overheidsinstellingen die, als aandeelhouder van ondernemingen, maatregelen nemen die geen inbrengen van risicokapitaal zijn volgens de normale praktijk van vennootschappen in een markteconomie.

4 Bij de beoordeling van de verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt van door de overheid ten gunste van een onderneming genomen maatregelen, is toepassing van het criterium van de particuliere investeerder ter zake dienend, daar het is gebaseerd op de mogelijkheden voor de steunontvangende onderneming om zich de betrokken bedragen op de kapitaalmarkt te verschaffen en erop neerkomt, of een particuliere investeerder onder dezelfde voorwaarden tot de betrokken transactie zou zijn overgegaan. Indien wordt betwist dat dit criterium in de sector van de ijzer- en staalindustrie ter zake dienend is met het betoog dat deze sector in de praktijk onvermijdelijk behoefte heeft aan inbreng van openbare middelen, wordt ontkend dat het in artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag neergelegde verbod, dat juist betrekking heeft op door de staten verleende subsidies of hulp, in beginsel toepasselijk is. Dit criterium is in het kader van artikel 4 EGKS-Verdrag even relevant als in het kader van artikel 92 EG-Verdrag, voor zover aan de hand daarvan de voordelen die de mededinging vervalsen of bedreigen, aan het licht kunnen worden gebracht.

5 Artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag belet de Commissie niet, bij wijze van uitzondering, op de grondslag van artikel 95, eerste en tweede alinea, van het Verdrag staatssteun goed te keuren die niet onder de in de steuncode bedoelde categorieën valt. Het gaat hier evenwel niet om een verplichting van de Commissie, maar enkel om een discretionaire bevoegdheid, die de Commissie uitoefent wanneer zij van mening is, dat de aangemelde steun noodzakelijk is ter verwezenlijking van de doelstellingen van het Verdrag, met name om aan onvoorziene omstandigheden het hoofd te bieden. Bijgevolg mag de Commissie, die in het communautair belang dient te handelen, deze bevoegdheid slechts bij wijze van uitzondering aanwenden.

6 Volgens de bewoordingen van artikel 116, lid 4, van het Reglement voor de procesvoering kan de interveniënt weliswaar niet de conclusies van de partij ter ondersteuning waarvan hij tussenkomt, uitbreiden, maar mag hij de middelen en argumenten die hij ter ondersteuning van die conclusies aanvoert, vrij kiezen. Deze keuzevrijheid is niet beperkt tot de argumenten die in het stadium van de administratieve procedure zijn voorgedragen. Een lidstaat die tussenkomt in een beroep tot nietigverklaring van een beschikking van de Commissie inzake staatssteun, kan weliswaar geen feitelijke elementen inroepen die de Commissie niet bekend waren en die zij tijdens de administratieve procedure niet aan de Commissie heeft willen meedelen, maar niets belet haar om tegen de eindbeschikking een rechtsmiddel aan te voeren dat niet tijdens de administratieve procedure is voorgedragen.

7 Het beginsel van rechtszekerheid dient te waarborgen, dat door het gemeenschapsrecht beheerste rechtssituaties en -betrekkingen voorzienbaar zijn. Hiertoe is essentieel, dat de gemeenschapsinstellingen de onaantastbaarheid respecteren van door hen vastgestelde handelingen die de juridische en materiële situatie van rechtssubjecten beïnvloeden, zodat zij deze handelingen slechts zullen kunnen wijzigen met inachtneming van de bevoegdheids- en vormvoorschriften. Een schending van dat beginsel kan evenwel niet met vrucht worden ingeroepen, wanneer het rechtssubject, wiens juridische en materiële situatie door de betrokken handeling ongunstig werd beïnvloed, de in die handeling gestelde voorwaarden niet in acht heeft genomen.

8 De ingevolge artikel 15, eerste alinea, EGKS-Verdrag vereiste motivering moet de redenering van de instelling die de handeling heeft verricht, duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking doen komen, zodat de belanghebbenden de rechtvaardigingsgronden van de genomen maatregel kunnen kennen teneinde hun rechten te verdedigen, en de gemeenschapsrechter zijn toezicht kan uitoefenen. Het is echter niet noodzakelijk, dat alle relevante gegevens, feitelijk en rechtens, in de motivering worden gespecificeerd, daar bij de beoordeling van de motivering niet alleen acht moet worden geslagen op de tekst ervan, maar ook op haar context en op het geheel van rechtsregels die de betrokken materie beheersen.

9 De Commissie kan geen steun goedkeuren ten gunste van een onderneming die geen vooruitzichten heeft op commerciële of financiële levensvatbaarheid, enkel om op kunstmatige wijze het behoud van de werkgelegenheid in die onderneming te waarborgen. Zij zou daardoor het evenwicht op de gemeenschappelijke markt verstoren door de concurrerende ijzer- en staalondernemingen zonder economische rechtvaardiging een nadeel te berokkenen. Het recht op arbeid en artikel 2 EGKS-Verdrag, volgens hetwelk de Gemeenschap "de continuïteit van de werkgelegenheid" moet waarborgen en moet vermijden dat "in de economie van de deelnemende staten fundamentele en duurzame moeilijkheden worden veroorzaakt", kunnen niet aldus worden uitgelegd, dat de Commissie verplicht is, in een dergelijke situatie steun goed te keuren. Een dergelijke uitlegging zou onverenigbaar zijn met het evenredigheidsbeginsel, dat inzake staatssteun onder meer verlangt, dat op de gemeenschappelijke markt een gezonde mededinging wordt behouden.