ARREST VAN HET GERECHT (Vierde kamer)

1 december 1994

Zaak T-79/92

K. Ditterich

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Ambtenaren — Beoordelingsrapporten — Niet-opstelling — Verzoeken tot opstelling van rapporten en tot schadevergoeding wegens vertraging — Voorwaarden voor ontvankelijkheid”

Volledige Duitse tekst II-907

Betreft:

Beroep tot veroordeling van de Commissie om van verzoeker over de perioden 1983/1985, 1985/1987, 1987/1989 en 1989/1991 beoordelingsrapporten op te stellen, deze aan hem mee te delen en hem als schadevergoeding een bedrag van 100000 ECU te betalen.

Beslissing:

Verwerping.

Resumé van het arrest

Verzoeker was van 4 oktober 1965 tot en met 31 juli 1992, de dag van zijn pensionering, wetenschappelijk ambtenaar van de Commissie, tewerkgesteld bij het Gemeenschappelijk Centram voor onderzoek te Ispra. Die hele periode was hij ingedeeld in de rang A 5.

Er bestaat van verzoeker geen enkel definitief beoordelingsrapport over de perioden 1983/1985, 1985/1987, 1987/1989 en 1989/1991.

Op 23 februari 1988 stuurt verzoeker zijn hiërarchieke meerdere een nota, waarin hij de aandacht vestigt op het ontbreken van beoordelingsrapporten over de perioden 1983/1985 en 1985/1987.

Op 11 december 1991 stelt zijn hiërarchieke meerdere voor, zijn beoordelingsrapport betreffende de periode 1981/1983 over te nemen voor de periode 1989/1991.

Als antwoord wijst verzoeker bij nota van 19 december 1991 op het ontbreken van beoordelingsrapporten over de perioden 1983/1985, 1985/1987 en 1987/1989, dat hij als een zware inbreuk op de artikelen 43 en 45 van het Statuut aanmerkt.

Op 7 februari 1992 wordt verzoeker in kennis gesteld van een voorstel om zijn beoordelingsrapport betreffende de periode 1981/1983 over te nemen voor de periode 1989/1991.

Op 26 februari 1992 ontvangt de Commissie van verzoeker een klacht, waarin deze stelt dat er ondanks zijn aanmaningen sedert 1983 geen enkel beoordelingsrapport van hem is opgesteld, en waarin hij verklaart, dat het voornemen om voor de laatste periode het beoordelingsrapport betreffende de periode 1981/1983 over te nemen, tot verkeerde conclusies kan leiden. Hij vordert tevens een bedrag van 100000 ECU als vergoeding voor de schade die hij zijns inziens door die situatie heeft geleden.

De Commissie antwoordt niet op deze klacht.

De ontvankelijkheid

1. Het middel inzake niet-inachtneming van de precontenüeuze procedure

Het Gerecht herinnert eraan, dat de eerste zin van artikel 91, lid 1, van het Statuut de tweede beheerst, in dier voege dat deze bepaling het Gerecht slechts volledige rechtsmacht toekent voor het geval er sprake is van een geschil over de wettigheid van een bezwarend besluit (r.o. 37).

Referentie: Hof 10 december 1969, Grasselli/Commissie, 32/68, Jurispr. blz. 505, r.o. 10; Gerecht 13 juli 1993, Moat/Commissie, T-20/92, Jurispr. blz. 1I-799, r.o. 46

Bovendien kan volgens artikel 91, lid 2, van het Statuut bij het Gerecht slechts een beroep worden ingesteld, indien tevoren bij het tot aanstelling bevoegd gezag een klacht in de zin van artikel 90, lid 2, van het Statuut binnen de aldaar gestelde termijn is ingesteld en indien op deze klacht een uitdrukkelijk of stilzwijgend besluit tot afwijzing is genomen. De klacht zelf moet tegen een bezwarend besluit zijn gericht (r.o. 38).

Bijgevolg verschilt de precontentieuze procedure die volgens het Statuut vóór een beroep tot schadevergoeding moet worden gevolgd, naargelang de omstandigheid waarover de ambtenaar klaagt, wel of niet een bezwarend besluit in de zin van het Statuut is (r.o. 39).

Een ambtenaar die wil opkomen tegen een voor hem bezwarend besluit, kan rechtstreeks bij het tot aanstelling bevoegd gezag een klacht indienen, en indien deze wordt afgewezen, bij het Gerecht een beroep instellen waarin hij nietigverklaring van het bezwarend besluit, betaling van schadevergoeding of beide vordert (r.o. 40).

Referentie: Hof 22 oktober 1975, Meyer-Burckhardt/Commissie, 9/75, Jurispr. blz. 1171, r.o. 10 en 11; Gerecht 8 oktober 1992, Meskens/Parlement, T-84/91, Jurispr. blz. 1I-2335, r.o. 42

Indien de omstandigheid waarover de ambtenaar klaagt, evenwel geen bezwarend besluit in de zin van het Statuut vormt, kan deze de procedure slechts inleiden door bij het tot aanstelling bevoegd gezag een verzoek in de zin van artikel 90, lid 1, van het Statuut in te dienen. De afwijzing van dit verzoek zal dan een bezwarend besluit vormen waartegen hij een klacht kan indienen en in voorkomend geval een beroep tot nietigverklaring en/of een beroep tot schadevergoeding kan instellen (r.o. 41).

Referentie: Gerecht 25 september 1991, Marcato/Commissie, T-5/90, Jurispr. blz. 1I-731; Gerecht25 februari 1992, Marcato/Cornmissie, T-64/91, Jurispr.blz. 1I-243, r.o. 32-34;Gerecht 22 mei 1992, Moat/Commissie, T-72/91, Jurispr. blz. 1I-1771, r.o. 40 en 41; Gerecht 16 juli 1992, Della Pietra/Commissie, T-1/91, Jurispr. blz. 1I-2145, r.o. 34; Gerecht 8 juni 1993, Fiorani/Parlement, T-50/92, Jurispr. blz. 1I-555, r.o. 40, 41, 45 en 46; Gerecht 15 juli 1993, Cámara Moisio e.a./Commissie, T-17/90, T-28/91 en T-17/92, Jurispr. blz. 1I-841, r.o. 45; Gerecht 15 juli 1993, Camera-Lampitellie.a./Commissie, T-27/92, Jurispr. blz. 1I-873, r.o. 26; Gerecht 12 januari 1994, White/Commissie, T-65/91, JurAmbt. blz. 1I-23, r.o. 137

2. De precontentieuze procedure in het onderhavige geval

Het Gerecht stelt vast, dat verzoekers brieven van 23 februari 1988 en 19 december 1991 slechts gewone rappels aan een hiërarchieke meerdere zijn en geen verzoeken in de zin van artikel 90, lid 1, van het Statuut vormen (r.o. 43 en 44).

Verder stelt het vast, dat de klacht van 26 februari 1992 niet is ingediend na een uitdrukkelijke of stilzwijgende afwijzing van een verzoek in de zin van artikel 90 van het Statuut. Indien de brief van 19 december 1991 een verzoek zou zijn geweest, zou de klacht van 26 februari 1992 bovendien te vroeg zijn ingediend, namelijk vóór het stilzwijgend besluit tot afwijzing dat tot stand komt door het verstrijken van de termijn van vier maanden vanaf de indiening van het verzoek (r.o. 45 en 46).

Verzoekers argument, dat de klacht van 26 februari 1992 moet worden geacht effect te hebben gesorteerd vanaf 19 april 1992 - te weten vier maanden na de brief van 19 december 1991 - kan in geen geval worden aanvaard, daar het bij artikel 90, leden 1 en 2, van het Statuut ingestelde stelsel van rechtswegen impliceert, dat een klacht slechts kan worden ingediend tegen een bezwarend besluit dat op dat ogenblik reeds bestaat. Bovendien is een beroep niet-ontvankelijk wanneer het vóór het uitdrukkelijk of stilzwijgend besluit tot afwijzing van de klacht wordt ingesteld, en zijn volgens de rechtspraak de klachttermijnen net als de beroepstermijnen van openbare orde (r.o. 47).

Referentie: Hof 19 februari 1981, Schiavo/Raad, 122/79 en 123/79, Jurispr. blz. 473, r.o. 22; Hof 27 oktober 1981, Venus en Obert/Commissieen Raad, 783/79en 786/79, Jurispr. blz. 2445, r.o. 25; Gerecht 27 juni 1991, Valverde Mordt/Hofvan Justitie, T-156/89, Jurispr. blz. II-407, r.o. 29; Gerecht 4 december 1991, Moat/Commissie, T-78/91, Jurispr. blz. 1I-1387, r.o. 4; 13 juli 1993, Moat/Commissie, reeds aangehaald, r.o. 31

Een voorbarige klacht kan slechts als geldig worden aangemerkt in uitzonderlijke omstandigheden, bij voorbeeld wanneer zij later is aangevuld. In het onderhavige geval is een dergelijke omstandigheid niet voorhanden (r.o. 48).

Referentie; Valverde Mordt/Hofvan Justitie, reeds aangehaald, r.o. 30; Gerecht 10 juli 1992, Eppe/Commissie, T-59/91 en T-79/91, Jurispr. blz. II-2061, r.o. 111

Uit al het voorgaande volgt, dat een precontentieuze procedure in twee fasen ontbreekt. In die omstandigheden dient het Gerecht te onderzoeken, of het feit dat de administratie heeft verzuimd om overeenkomstig artikel 43 van het Statuut ten minste om de twee jaar een beoordelingsrapport op te stellen binnen de in de algemene uitvoeringsbepalingen gestelde termijnen, neerkomt op een nalaten een „bij het statuut verplichte maatregel” te nemen, en derhalve een bezwarend besluit in de zin van artikel 90, lid 2, van het Statuut oplevert (r.o. 49).

3. Het begrip nalaten een „bij het statuut verplichte maatregel” te nemen

Het Gerecht herinnert eraan, dat als bezwarende besluiten enkel zijn te beschouwen, besluiten die de rechtspositie van een ambtenaar rechtstreeks en onmiddellijk kunnen aantasten (r.o. 65).

Referentie: Hof 21 januari 1987, Stroghili/Rekenkamer, 204/85, Jurispr. blz. 389; Gerecht 24 juni 1993, Seghers/Raad, T-69/92, Jurispr. blz. II-651

Het ontbreken van een beoordelingsrapport en de vertraging bij de opstelling daarvan zijn in de rechtspraak evenwel steeds als een dienstfout en nooit als een bezwarend besluit aangemerkt (r.o. 66).

Referentie:Hof 5 juni 1980, Oberthür/Commissie, 24/79, Jurispr. blz. 1743, r.o. 14; Hof 5 mei 1983, Ditterich/Commissie, 207/81, Jurispr. blz. 1359, r.o. 27 en 28; Hof 6 februari 1986, Castille/Commissie, 173/82,157/83 en 186/84, Jurispr. blz. 497, r.o. 34; Gerecht 8 november 1990, Barbi/Commissie, T-73/89, Jurispr. blz. II-619, r.o. 35, 43 en 50; Gerecht 24 januari 1991, Latham/Commissie, T-63/89, Jurispr. blz. II-19, r.o. 39; Gerecht 24 januari 1991, Latham/Commissie, T-27/90, Jurispr. blz. II-35; Gerecht 10 juli 1992, Barbi/Commissie, T-68/91, Jurispr. blz. 1I-2127; Gerecht 17 maart 1993, Moat/Commissie, T-13/92, Jurispr. blz. 1I-287, r.o. 34 en48; Gerecht 16 december 1993, Moritz/Commissie, T-20/89 RV, Jurispr. blz. II-1423, r.o. 37

Gelet op deze rechtspraak en op de structuur van de artikelen 90 en 91 van het Statuut kan het Gerecht niet concluderen, dat het verzuim om een beoordelingsrapport op te stellen op zich een bezwarend besluit in de zin van artikel 90, lid 2, van het Statuut vormt (r.o. 67).

Enerzijds is het enkele feit, dat niet binnen de termijn een beoordelingsrapport is opgesteld, op zich niet voldoende definitief en tastbaar om te kunnen worden aangemerkt als een bezwarend „besluit”, zij het een besluit in de vorm van een „nalaten” een bij het Statuut verplichte maatregel te nemen, en anderzijds is het enkele ontbreken van een beoordelingsrapport op zich niet van dien aard, dat het de rechtspositie van een ambtenaar merkbaar kan veranderen, daar het op zichzelf geen bindende rechtsgevolgen heeft die het standpunt van de instelling definitief vastleggen (r.o. 68).

Trouwens, indien het ontbreken van een beoordelingsrapport op zich een bezwarend besluit zou kunnen vormen, zou een dergelijke kwalificatie aanzienlijke moeilijkheden opleveren voor de berekening van de in artikel 90, lid 2, van het Statuut gestelde termijn van drie maanden voor de indiening van een klacht. Na het verstrijken van de in de algemene uitvoeringsbepalingen gestelde termijn van drie maanden voor het opstellen van een beoordelingsrapport zou geen enkele procedure meer kunnen worden ingeleid om het ontbreken van een beoordelingsrapport te verhelpen, hetgeen tot gevolg zou hebben, dat na het verstrijken van die termijn het Gerecht niet meer zou kunnen nagaan, of de administratie haar statutaire verplichting is nagekomen, ofschoon die verplichting niet uitdooft door het verstrijken van die termijn van drie maanden, maar integendeel met het verstrijken van de tijd steeds meer gaat klemmen (r.o. 70).

Dit zou ook impliceren, dat een ambtenaar die op de voorziene datum geen beoordelingsrapport heeft ontvangen, onmiddellijk een klacht moet indienen om zijn rechten te vrijwaren, terwijl het algemeen bekend is, dat de administraties van alle instellingen van de Gemeenschap het moeilijk hebben om tal van beoordelingsrapporten binnen de termijn te doen opstellen. In deze context zou een dergelijke vereiste onverenigbaar zijn met de algemene opzet van het Statuut en met de beginselen van billijkheid en goed bestuur (r.o. 71).

In de rechtspraak is overigens steeds verklaard, dat de administratie na het verstrijken van de in de algemene uitvoeringsbepalingen gestelde termijn nog over een redelijke termijn beschikt om het beoordelingsrapport op te stellen (r.o. 72).

Referentie: Ditterich/Commissie, reeds aangehaald, r.o. 25; Gerecht 13 december 1990, Moritz/Commissie, T-27/89, Jurispr. blz. II-787, r.o. 21

Uit het voorgaande volgt, dat er in het onderhavige geval geen bezwarend besluit bestaat waartegen beroep kan worden ingesteld (r.o. 73).

Dictum:

Het beroep wordt niet-ontvankelijk verklaard.