Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Europese Unie – Instellingen – Recht van toegang van publiek tot documenten – Verordening nr. 1049/2001 – Uitzonderingen op recht van toegang tot documenten – Bescherming van doel van inspecties, onderzoeken en audits

(Verordening nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 2, derde streepje)

2. Europese Unie – Instellingen – Recht van toegang van publiek tot documenten – Verzoek om toegang tot milieu-informatie – Toepassing van verordening nr. 1367/2006 als lex specialis ten opzichte van verordening nr. 1049/2001 – Invloed

(Artikel 255 EG; verordeningen van het Europees Parlement en de Raad nr. 1049/2001, art. 4, en nr. 1367/2006, punten 8 en 15 van de considerans, art. 3 en 6, lid 1)

3. Europese Unie – Instellingen – Recht van toegang van publiek tot documenten – Verzoek om toegang tot milieu-informatie – Wettelijk vermoeden dat sprake is van hoger openbaar belang dat beslissend is voor openbaarmaking van informatie over uitstoot in milieu – Draagwijdte

(Verordeningen van het Europees Parlement en de Raad nr. 1049/2001, art. 4, lid 2, en nr. 1367/2006, art. 6, lid 1)

4. Europese Unie – Instellingen – Recht van toegang van publiek tot documenten – Verordening nr. 1049/2001 – Uitzonderingen op recht van toegang tot documenten – Verplichting voor instelling om concreet en individueel onderzoek van documenten te verrichten – Uitsluiting van verplichting – Voorwaarden

(Verordening nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4)

5. Europese Unie – Instellingen – Recht van toegang van publiek tot documenten – Verordening nr. 1049/2001 – Uitzonderingen op recht van toegang tot documenten – Bescherming van doel van inspecties, onderzoeken en audits

(Verordening nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 2, derde streepje)

Samenvatting

1. In het kader van een beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 230 EG moet de rechtmatigheid van de bestreden handeling worden beoordeeld aan de hand van de juridische en feitelijke informatie die was meegedeeld op de datum waarop de bestreden handeling is vastgesteld.

Wanneer bij de vaststelling van de bestreden handeling een niet-nakomingsprocedure krachtens artikel 226 EG aanhangig is, mag de Commissie zich in beginsel beroepen op de uitzondering inzake de bescherming van het doel van onderzoeken in de zin van artikel 4, lid 2, derde streepje, van verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie.

De Commissie moet bij weigering van toegang tot de betrokken documenten op basis van deze uitzondering evenwel enerzijds haar verplichting nakomen te onderzoeken of deze documenten daadwerkelijk volledig door deze uitzondering zijn gedekt, en anderzijds de eventuele hogere openbare belangen bij openbaarmaking ervan correct afwegen tegen het belang bij bescherming van de vertrouwelijkheid ervan.

Het gevaar dat het beschermd belang wordt aangetast, moet redelijkerwijs voorzienbaar en niet zuiver hypothetisch zijn. Bovendien strekt deze uitzondering blijkens de bewoordingen ervan niet tot bescherming van de onderzoeken als zodanig, maar van het doel van deze onderzoeken, dat er in het kader van een niet-nakomingsprocedure in bestaat de betrokken lidstaat te brengen tot de naleving van het Unierecht.

(cf. punten 100‑102, 110)

2. Blijkens de punten 8 en 15 van de considerans van verordening nr. 1367/2006 betreffende de toepassing van de bepalingen van het Verdrag van Aarhus betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden op de communautaire instellingen en organen en in het bijzonder de formule „behoudens meer specifieke bepalingen in de onderhavige verordening met betrekking tot verzoeken om milieu-informatie” juncto de artikelen 3 en 6 van deze verordening vormt deze verordening een lex specialis tegenover verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie doordat zij een aantal bepalingen van deze laatste verordening vervangt, wijzigt of preciseert wanneer het verzoek om toegang milieu-informatie of informatie over de uitstoot in het milieu betreft.

Wat het recht van toegang tot documenten met dergelijke informatie betreft, herhalen punt 15, tweede zin, van de considerans en artikel 6, lid 1, tweede zin, van verordening nr. 1367/2006 het beginsel dat elke uitzondering op een subjectief recht of op een algemeen Unierechtelijk beginsel, waaronder het recht van toegang in de zin van artikel 255 EG juncto verordening nr. 1049/2001, beperkt moet worden toegepast en uitgelegd. Deze verplichting van beperkte uitlegging van de uitzonderingen van verordening nr. 1049/2001 wordt enerzijds versterkt door de noodzaak voor de betrokken instelling om rekening te houden met het openbaar belang bij openbaarmaking van deze informatie alsook door de verwijzing naar het feit of deze informatie betrekking heeft op de uitstoot in het milieu en anderzijds door het feit dat verordening nr. 1049/2001 geen soortgelijke preciseringen over de toepassing van deze uitzonderingen op dit gebied bevat.

(cf. punten 105,107)

3. Artikel 6, lid 1, van verordening nr. 1367/2006 betreffende de toepassing van de bepalingen van het Verdrag van Aarhus betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden op de communautaire instellingen en organen laat het beginsel van artikel 4, lid 2, in fine, van verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie onverlet, maar wijzigt en preciseert alleen de voorwaarden waaronder deze instelling zal onderzoeken of in het kader van een verzoek om toegang tot documenten betreffende milieu-informatie een hoger openbaar belang bij openbaarmaking bestaat. Zo voorziet dit artikel in een wettelijk vermoeden dat een hoger openbaar belang openbaarmaking gebiedt, wanneer de gevraagde informatie de uitstoot in het milieu betreft, tenzij deze informatie een onderzoek met name betreffende mogelijke inbreuken op het Unierecht betreft.

Ook wanneer dit wettelijk vermoeden niet van toepassing is op documenten betreffende onderzoeken in het kader van niet-nakomingsprocedures, is de Commissie bijgevolg nog niet vrij van haar verplichting om in elk individueel geval rekening te houden met eventuele hogere openbare belangen bij openbaarmaking, vooral die in verband met milieu-informatie in ruimere zin dan uitstoot in het milieu, en de hogere openbare belangen bij openbaarmaking ervan af te wegen tegen het belang bij bescherming van de vertrouwelijkheid ervan.

Artikel 6, lid 1, van verordening nr. 1367/2006 kan weliswaar leiden tot een ruimere toegang tot milieu-informatie, maar deze vaststelling laat de vraag onverlet of de betrokken instelling de gevraagde documenten en informatie al dan niet concreet en individueel moet onderzoeken. De voorwaarden waaronder deze instelling uitzonderlijk van een dergelijk concreet en individueel onderzoek kan afzien, zijn dus van overeenkomstige toepassing wanneer de betrokken documenten kennelijk onder eenzelfde categorie vallen die kan worden gedekt door een van de uitzonderingen in de zin van artikel 4 van verordening nr. 1049/2001. Ook al volgt uit artikel 6, lid 1, eerste zin, van verordening nr. 1367/2006 dat het vermoeden dat sprake is van een hoger openbaar belang bij openbaarmaking van informatie over uitstoot in het milieu, niet van toepassing is in het kader van een lopende niet-nakomingsprocedure, komen alle documenten uit een dergelijke niet-nakomingsprocedure immers in aanmerking voor bescherming als categorie.

(cf. punten 108, 117)

4. Er zijn verschillende uitzonderingen op de verplichting van de Commissie om concreet en individueel de documenten te onderzoeken om toegang waarvan wordt verzocht.

Aangezien het door de instelling – in antwoord op een verzoek om toegang op grond van verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie – in beginsel te verrichten concrete en individuele onderzoek tot doel heeft haar in staat te stellen enerzijds te beoordelen in hoeverre een uitzondering op het recht van toegang van toepassing is, en anderzijds of gedeeltelijke toegang kan worden verleend, kan dit onderzoek namelijk niet noodzakelijk zijn wanneer de toegang in de bijzondere omstandigheden van het geval duidelijk moet worden geweigerd dan wel verleend. Dit kan het geval zijn wanneer bepaalde documenten ofwel overduidelijk volledig onder een uitzondering op het recht van toegang vallen, ofwel, integendeel, overduidelijk volledig toegankelijk zijn, ofwel door de Commissie in soortgelijke omstandigheden reeds concreet en individueel zijn onderzocht. Bovendien mag de betrokken instelling zich ook in het kader van de motivering van het afwijzingsbesluit in beginsel baseren op algemene aannames die gelden voor bepaalde categorieën documenten, daar vergelijkbare overwegingen van algemene aard kunnen gelden voor verzoeken om openbaarmaking met betrekking tot documenten van gelijke aard. Zij moet echter wel van geval tot geval nagaan of de overwegingen van algemene aard die normaal gesproken op een bepaald type documenten van toepassing zijn, inderdaad toepasselijk zijn op een bepaald document waarvan om openbaarmaking is verzocht.

(cf. punten 113‑115)

5. De door de Commissie in het kader van een krachtens artikel 226 EG ingeleide niet-nakomingsprocedure te verrichten controle is een administratieve opdracht in het kader waarvan zij over een ruime beoordelingsbevoegdheid beschikt en een bilaterale dialoog met de betrokken lidstaat aangaat.

De positie van partijen die bij de Commissie een klacht hebben ingediend in het kader van een krachtens artikel 226 EG ingeleide niet-nakomingsprocedure verschilt fundamenteel van hun positie bijvoorbeeld in het kader van een procedure van toepassing van de communautaire mededingingsregels in de zin van verordening nr. 1/2003 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 EG en 82 EG en verordening nr. 773/2004 betreffende procedures van de Commissie op grond van de artikelen 81 EG en 82 EG, waarin de klagers in het kader van een beroep tegen een besluit tot afwijzing van de klacht beschikken over specifieke procedurele waarborgen waarvan de inachtneming is onderworpen aan een daadwerkelijke rechterlijke controle. Daarentegen kunnen klagers in de zin van mededeling 2002/C 244/03 betreffende de betrekkingen van de Commissie met de klager inzake inbreuken op het gemeenschapsrecht bij de Unierechter geen beroep tegen een eventueel besluit tot seponering van hun klacht instellen en hebben zij niet dezelfde procedurele rechten als in een krachtens voormelde verordeningen ingeleide procedure waarin zij kunnen eisen dat de Commissie hen inlicht en hoort.

Wanneer een verzoekende partij in het kader van een dergelijke procedure geen recht heeft de documenten van het administratieve dossier van de Commissie in te zien, dient dus naar analogie met de situatie van de belanghebbenden in het kader van controleprocedures inzake staatssteun het bestaan te worden erkend van een algemene aanname dat de openbaarmaking van de documenten van het administratieve dossier in beginsel de bescherming van het doel van onderzoeken aantast. De Commissie kan er dus mee volstaan na te gaan of deze algemene aanname moet worden toegepast op alle betrokken documenten zonder dat zij de inhoud van elk van deze documenten noodzakelijkerwijze concreet en individueel dient te onderzoeken. Wanneer de niet-nakomingsprocedure loopt ten tijde van de vaststelling van het besluit tot weigering van toegang tot de documenten, moet de Commissie noodzakelijkerwijze uitgaan van het beginsel dat deze algemene aanname van toepassing is op alle betrokken documenten.

Deze aanname sluit namelijk niet uit dat die belanghebbenden het recht hebben om aan te tonen dat een bepaald document waarvan openbaarmaking is gevraagd, niet onder die aanname valt of dat er een hoger openbaar belang is dat openbaarmaking van het betrokken document gebiedt krachtens artikel 4, lid 2, van verordening nr. 1049/2001.

(cf. punten 126‑128)