Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Steunmaatregelen van de staten — Verbod — Afwijkingen — Steun voor streken die nadeel ondervinden van deling van Duitsland — Draagwijdte van afwijking — Strikte uitlegging — Economische nadelen die hun oorzaak vinden in isolement ten gevolge van grens tussen twee zones — [EG-Verdrag, art. 92, leden 1 en 2, sub c (thans, na wijziging, art. 87, leden 1 en 2, sub c, EG)]

2. Handelingen van de instellingen — Motivering — Verplichting — Omvang — Beschikking in lijn van eerdere beschikkingen — Toelaatbaarheid van summiere motivering — [EG-Verdrag, art. 190 (thans art. 253 EG)]

3. Steunmaatregelen van de staten — Verbod — Afwijkingen — Steunmaatregelen die als verenigbaar met gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd — Steunmaatregelen om ernstige verstoring van economie van lidstaat te verhelpen — Strikte uitlegging — Verstoring die gehele economie van betrokken lidstaat aantast — [EG-Verdrag, art. 92, lid 3, sub a, b en c (thans, na wijziging, art. 87, lid 3, sub a, b en c, EG)]

4. Steunmaatregelen van de staten — Voorgenomen steunmaatregelen — Beoordelingsvrijheid van Commissie — Rechterlijke toetsing — Grenzen — [EG-Verdrag, art. 92, lid 3 (thans, na wijziging, art. 87, lid 3, EG)]

Samenvatting

1. Aangezien de bepalingen van artikel 92, lid 2, sub c, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87, lid 2, sub c, EG), volgens welke "steunmaatregelen aan de economie van bepaalde streken van de Bondsrepubliek Duitsland die nadeel ondervinden van de deling van Duitsland, voorzover deze maatregelen noodzakelijk zijn om de door deze deling berokkende economische nadelen te compenseren" met de gemeenschappelijke markt verenigbaar zijn, na de hereniging van Duitsland niet zijn afgeschaft, noch door het Verdrag betreffende de Europese Unie, noch door het Verdrag van Amsterdam, kan, gelet op de objectieve draagwijdte van de regels van het gemeenschapsrecht, niet worden verondersteld dat deze bepalingen sinds deze hereniging zonder voorwerp zijn geworden.

Niettemin zij opgemerkt dat artikel 92, lid 2, sub c, van het Verdrag een uitzondering vormt op het in artikel 92, lid 1, van het Verdrag neergelegde algemene beginsel van onverenigbaarheid van staatssteun met de gemeenschappelijke markt, en dus strikt moet worden uitgelegd.

Dienaangaande refereert de uitdrukking "deling van Duitsland" historisch aan de totstandkoming van de scheidingslijn tussen de twee bezette zones in 1948, zodat met de "door deze deling berokkende economische nadelen" alleen die economische nadelen kunnen worden bedoeld, die in bepaalde gebieden in Duitsland zijn veroorzaakt door het isolement dat de instelling van die materiële grens heeft teweeggebracht, zoals de onderbreking van verkeerswegen of het verlies van afzetmarkten door het afbreken van de handelsbetrekkingen tussen de twee delen van het Duitse grondgebied.

Het standpunt dat artikel 92, lid 2, sub c, van het Verdrag het mogelijk maakt de ─ overigens geheel onbetwistbare ─ economische achterstand van de nieuwe deelstaten volledig te compenseren, gaat evenwel voorbij aan het uitzonderingskarakter van deze bepaling en aan de context en het doel ervan, en doet derhalve afbreuk aan het vereiste van een rechtstreeks verband tussen het economische nadeel en de geografische deling van Duitsland.

Aangezien overeenkomstig artikel 92, lid 2, sub c, van het Verdrag alleen de economische nadelen mogen worden gecompenseerd die rechtstreeks door de geografische deling van Duitsland zijn veroorzaakt, kan deze bepaling niet aldus worden uitgelegd, dat zij situaties betreft die niet rechtstreeks voortvloeien uit het feit dat er vroeger een grens door Duitsland liep, maar grotendeels het concrete resultaat zijn van het economische beleid van de Duitse Democratische Republiek.

De verschillen in ontwikkeling tussen de oude en de nieuwe deelstaten vinden niet hun verklaring in de geografische breuk die het gevolg is van de deling van Duitsland, maar met name in het feit dat in de twee delen van Duitsland verschillende politiek-economische systemen bestonden.

cf. punten 64-75

2. De door artikel 190 van het Verdrag (thans artikel 253 EG) vereiste motivering moet beantwoorden aan de aard van de betrokken handeling en de redenering van de instelling die de handeling heeft verricht, duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking doen komen, opdat de belanghebbenden de rechtvaardigingsgronden van de genomen maatregel kunnen kennen en de bevoegde rechter zijn toezicht kan uitoefenen. De aan de motivering te stellen eisen moeten worden beoordeeld aan de hand van de omstandigheden van het geval, waarbij met name rekening moet worden gehouden met de inhoud van de handeling, de aard van de redengeving en het belang dat de adressaten of andere personen die rechtstreeks en individueel door de handeling worden geraakt, bij een verklaring kunnen hebben. Het is niet noodzakelijk, dat alle relevante gegevens feitelijk of rechtens in de motivering worden gespecificeerd, aangezien bij de vraag of de motivering van een handeling aan de vereisten van artikel 190 van het Verdrag voldoet, niet alleen acht moet worden geslagen op de bewoordingen ervan, doch ook op de context en op het geheel van rechtsregels die de betrokken materie beheersen. Voorts is de Commissie niet gehouden in de motivering van een beschikking in te gaan op alle punten feitelijk en rechtens die door de betrokkenen zijn aangevoerd, mits zij rekening heeft gehouden met alle relevante omstandigheden en factoren.

Wanneer een beschikking is vastgesteld in een voor de betrokken regering welbekende context, en in de lijn ligt van een vaste beschikkingspraktijk, volstaat een summiere motivering.

cf. punten 87, 89, 92, 110, 140

3. Opdat steunmaatregelen als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd, verlangt artikel 92, lid 3, sub b, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87, lid 3, sub b, EG), anders dan artikel 92, lid 3, sub a en c, dat zij tot doel hebben een ernstige verstoring van de economie van een lidstaat, en niet van de economie van bepaalde streken of delen van het grondgebied van die lidstaat te verhelpen. Artikel 92, lid 3, sub b, van het Verdrag vormt immers een afwijking en moet dus strikt worden uitgelegd.

cf. punten 105-108

4. Aangezien de Commissie bij de toepassing van artikel 92, lid 3, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87, lid 3, EG) over een ruime beoordelingsvrijheid beschikt, dient het Hof alleen de materiële juistheid te onderzoeken van de feiten waarop de bestreden kwalificatie berust, en na te gaan of er geen sprake is van een kennelijke beoordelingsfout.

De zienswijze van de Commissie dat de omvang van de aan een fabrieksterrein verbonden bedrijfskosten verschilt naar gelang een volledige infrastructuur moet worden opgezet dan wel een dergelijke infrastructuur reeds beschikbaar is, en dat, wanneer de kosten een in meerdere fases uitgevoerde en met staatssteun gefinancierde investering betreffen, vanaf de tweede fase geen investeringen op onontsloten terrein doch uitbreidingsinvesteringen aan de orde zijn, is niet kennelijk onjuist.

cf. punten 129, 131-132