Sedert 1979 is een openbare holding van het Waalse Gewest de voornaamste aandeelhoudster van de firma SA Boch, een onderneming in de sector ceramisch sanitair. Op 3 augustus 1981 besloot het Gewest ten belope van 47-5 miljoen BFR deel te nemen in een kapitaalsverhoging. Deze kapitaalinbreng door de overheid diende het de onderneming, die reeds verschillende jaren met grote verliezen had gewerkt en zich daardoor in een hachelijke financiële toestand bevond, gemakkelijker te maken haar eigen kapitaal weer aan te vullen en haar in staat te stellen haar werkzaamheden voort te zetten in afwachting van de uitwerking van een herstructureringsplan voor de betrokken sector.

De Commissie van de Europese Gemeenschappen (verzoekster) kreeg kennis van deze maatregel en wendde zich in april en juni 1982 tot de regering van het Koninkrijk België (verweerder) om haar te herinneren aan haar verplichtingen uit hoofde van artikel 93, lid 2, EEG-Verdrag ter zake van de voorafgaande kennisgeving van voornemens om steun te verlenen. De desbetreffende telexberichten van verzoekster bleven onbeantwoord.

In september 1982 leidde verzoekster de procedure van artikel 93, lid 2, EEG-Verdrag tot toetsing van de steunmaatregelen in. Zij stelde vast dat de steun was verleend, zonder dat de procedure van artikel 93, lid 3, EEG-Verdrag (kennisgeving van de voorgenomen steunmaatregel aan verzoekster) door verweerder was nageleefd.

Na afloop van de toetsing van de steunmaatregelen in de procedure van artikel 93, lid 2, EEG-Verdrag, gaf verzoekster de genoemde beschikking van 16 februari 1983 waarvan het dispositief luidt als volgt:

„Artikel 1

De door de Belgische Regering verleende steun ten behoeve van een onderneming in de ceramische sector is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 92 van het EEG-Verdrag en dient derhalve te worden opgeheven.

Artikel 2

België doet de Commissie binnen drie maanden na kennisgeving van deze beschikking mededeling van de maatregelen welke het heeft genomen om aan deze beschikking te voldoen.”

In de considerans van genoemde beschikking verklaarde verzoekster dat de steunmaatregel van verweerder in het onderhavige geval het handelsverkeer tussen Lid-Staten ongunstig kan beïnvloeden en de mededinging kan vervalsen in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag.

Het verbod van steunmaatregelen in artikel 92, lid 1, EEG-Verdrag zou zowel gelden voor inbreng in kapitaal door de centrale regering als voor inbreng door andere, lagere openbare organen. In het onderhavige geval zou een deelneming van 475 miljoen BFR in een onderneming waarvan het kapitaal en de reserves 25,4 miljoen BFR bedroegen, een steunmaatregel in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag vormen.

Een dergelijke steun, die bestemd is om de instandhouding van produktiecapaciteit te verzekeren, zou de mededingingsvoorwaarden bijzonder ernstig kunnen verstoren, aangezien het marktmechanisme normaal tot de sluiting van de betrokken onderneming zou moeten leiden, hetgeen bij overcapaciteit in de betrokken sector de bedrijven met een beter concurrentievermogen mogelijkheden tot verdere ontwikkeling zou bieden.

Verder wordt in de beschikking uiteengezet, waarom de genoemde steun niet overeenkomstig artikel 92, lid 3, EEG-Verdrag als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden aangemerkt. Ten slotte wordt in de beschikking erop gewezen, dat men door de ontwikkeling in de ceramische sector — met name gelet op de overcapaciteit die in de Gemeenschap bestaat — tot de conclusie is gekomen, dat handhaving van de produktiecapaciteit door middel van staatssteun in strijd is met het gemeenschappelijk belang.

Daar verweerder niet binnen de in artikel 173, derde alinea, voorziene termijn van twee maanden tegen genoemde beschikking van verzoekster is opgekomen, is deze beschikking definitief geworden.

Na het verstrijken van de termijn voor beroep stuurde verweerder op 3 juni 1983 verzoekster een brief waarin hij de beschikking bestreed, onder meer met het argument dat de getroffen maatregel geen steunmaatregel was die verzoekster overeenkomstig artikel 93, lid 3, EEG-Verdrag ter kennis had moeten worden gebracht. Bovendien zou verzoekster ten onrechte hebben aangenomen dat de uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, EEG-Verdrag, volgens welke bepaalde steunmaatregelen verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden geacht, niet van toepassing waren. Voorts zou op grond van het interne Belgische recht niet aan de beschikking kunnen worden voldaan, daar de met de teruggave van het ingebrachte kapitaal verbonden kapitaalsvermindering geen inbreuk mag maken op de rechten van derden.

Ten slotte verzocht verweerder de Commissie, te verklaren wat zij onder „opheffing van de steun” verstond, en welke gevolgen zij meende daaraan te moeten verbinden.

In haar antwoord van 22 juli 1983 verleende de Commissie verweerder een termijn van nog eens 15 dagen om mee te delen welke maatregelen hij had getroffen om aan de beschikking te voldoen. Deze brief bevatte niet de gevraagde uitleg, doch daarin werd enkel vastgesteld dat eerst de communautaire verplichtingen moesten worden nagekomen.

In een andere, op 5 september 1983 aan verzoekster gezonden brief bleef verweerder bij zijn eerdere opvatting en zei hij niets over getroffen of geplande maatregelen om aan de beschikking van verzoekster te voldoen.

Daarop stelde verzoekster vast dat verweerder niet aan haar beschikking had voldaan en aan de betrokken onderneming zonder kennisgeving opnieuw steun had verleend om de verliezen te dekken (een van deze steunmaatregelen is het onderwerp van zaak 40/85, Koninkrijk België/Commissie).

Op grond daarvan heeft verzoekster zich krachtens artikel 93, lid 2, tweede alinea, EEG-Verdrag tot het Hof gewend.