Arrest van het Gerecht (Tweede kamer) van 11 juli 2018 –

CSTP Azienda della Mobilità/Commissie

(Zaak T‑186/15)

„Staatssteun – Onderneming die netwerken van autobusverbindingen in de regio Campanië exploiteert – Voordeel – Dienst van algemeen economisch belang – Na een beslissing van een in laatste instantie uitspraak doende rechterlijke instantie betaalde tariefcompensatie voor openbaredienstverplichtingen – Besluit waarbij steun onverenigbaar met de interne markt wordt verklaard – Bestaande steunmaatregelen en nieuwe steunmaatregelen – Verordening (EEG) nr. 1191/69 – Voorwaarden voor vrijstelling van de verplichting tot kennisgeving – Artikel 4, lid 5, en artikel 7, lid 6, van verordening (EG) nr. 659/99 – Respectieve bevoegdheden van de Commissie en de nationale rechter inzake toezicht op staatssteun – Gezag van gewijsde van een vonnis van een hogere nationale rechter – Toepassing in de tijd van materiële rechtsregels – Gewettigd vertrouwen – Rechtszekerheid”

1. Gerechtelijke procedure – Aanvoering van nieuwe middelen in de loop van het geding – Uitwerking van een vroeger aangevoerd middel – Ontvankelijkheid [Reglement voor de procesvoering van het Gerecht (1991), art. 48, lid 2] (zie punt 78)

2. Steunmaatregelen van de staten – Bestaande steun – Voortdurend onderzoek door de Commissie tezamen met de lidstaten – Rechtmatig zolang de Commissie geen onverenigbaarheid met de interne markt vaststelt (Art. 108, leden 1 en 3, VWEU) (zie punt 80)

3. Steunmaatregelen van de staten – Bestaande steunmaatregelen en nieuwe steunmaatregelen – Compensatie voor openbaredienstverplichtingen inzake regionaal vervoer – Vrijstelling van de verplichting van kennisgeving opgelegd bij artikel 17, lid 2, van verordening nr. 1191/69 – Maatregel die niet voldoet aan de materiële criteria van deze verordening – Kwalificatie als nieuwe steun – Verplichting tot voorafgaande kennisgeving (Art. 108 VWEU; verordening nr. 1191/69 van de Raad, art. 17, lid 2) (zie punten 92, 106‑115, 120)

4. Steunmaatregelen van de staten – Onderzoek door de Commissie – Geen opmerkingen van de belanghebbenden – Geen invloed op de geldigheid van het besluit van de Commissie – Verplichting om niet uitdrukkelijk aangevoerde gegevens ambtshalve te onderzoeken – Geen (Art. 108, lid 2, VWEU) (zie punt 110)

5. Steunmaatregelen van de staten – Begrip – Maatregelen ter compensatie van de kosten van de openbaredienstverplichtingen van een onderneming – Daarvan uitgesloten – Voorwaarden uiteengezet in het arrest Altmark – Cumulatieve voorwaarden (Art. 107, lid 1, VWEU) (zie punten 124‑128, 132)

6. Steunmaatregelen van de staten – Ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten – Aantasting van de mededinging – Beoordelingscriteria (Art. 107, lid 1, VWEU) (zie punten 141‑143)

7. Steunmaatregelen van de staten – Respectieve bevoegdheden van de Commissie en van de nationale rechterlijke instanties – Rol van de nationale rechterlijke instanties – Beginsel van gezag van gewijsde – Onmogelijkheid om het beginsel van gezag van gewijsde aan te voeren tegen de terugvordering van onrechtmatige steun – Onmogelijkheid om het beginsel van gezag van gewijsde aan te voeren tegen een later besluit van de Commissie tot vaststelling van onrechtmatige staatssteun (Art. 107, lid 1, VWEU en 108, lid 3, VWEU) (zie punten 183‑190)

8. Recht van de Europese Unie – Beginselen – Bescherming van het gewettigd vertrouwen – Grenzen – Toepassing van een nieuwe regeling op de toekomstige gevolgen van onder de eerdere regeling ontstane situaties (zie punten 203, 204)

9. Vervoer – Steun aan de vervoerssector – Verordening nr. 1370/2007 – Toepassing ratione temporis – Toepassing op steun betaald vanaf de inwerkingtreding van de verordening, onder voorbehoud van overgangsbepalingen (Art. 107, lid 1, VWEU en 108, lid 3, VWEU; verordening nr. 1370/2007 van het Europees Parlement en de Raad, verordening nr. 1191/69 van de Raad) (zie punten 209‑212)

Voorwerp

Verzoek krachtens artikel 263 VWEU tot nietigverklaring van besluit (EU) 2015/1074 van de Commissie van 19 januari 2015 betreffende steunmaatregel SA.35842 (2014/C) (ex 2012/NN) uitgevoerd door Italië – Aan CSTP toegekende extra compensatie voor de openbare dienst (PB 2015, L 179, blz. 112)

Dictum

1) Het beroep wordt verworpen.

2) CSTP Azienda della Mobilità SpA wordt verwezen in haar eigen kosten en in die van de Europese Commissie.