Zaak C‑288/02

Commissie van de Europese Gemeenschappen

tegen

Helleense Republiek

„Zeevervoer – Vrij verrichten van diensten – Cabotage in zeevervoer”

Samenvatting van het arrest

1. Vervoer – Zeevervoer – Vrij verrichten van diensten – Beperkingen – Nationale maatregel waarbij verrichten van cabotage in zeevervoer afhankelijk wordt gesteld van overlegging, door in tweede register of internationaal register ingeschreven schepen uit Gemeenschap, van attest waaruit blijkt dat deze schepen in vlaggenstaat cabotagediensten mogen verrichten – Toelaatbaarheid – Voorwaarden – Bewijslast

(Verordening nr. 3577/92 van de Raad, art. 1)

2. Vervoer – Zeevervoer – Vrij verrichten van diensten – Cabotage in zeevervoer – Verordening nr. 3577/92 – Begrip „eiland”

(Verordening nr. 3577/92 van de Raad)

3. Vervoer – Zeevervoer – Vrij verrichten van diensten – Cabotage in zeevervoer – Beginsel van verantwoordelijkheid van vlaggenstaat voor aangelegenheden in verband met bemanning – Werkingssfeer – Cruiseschepen die cabotage met eilanden verrichten – Daaronder begrepen – Voorwaarde

(Verordening nr. 3577/92 van de Raad, art. 3, lid 1)

1. Een nationale maatregel waarbij het verrichten van cabotage in het zeevervoer afhankelijk wordt gesteld van de overlegging, door in een tweede register of in een internationaal register ingeschreven schepen uit de Gemeenschap, van een attest van een bevoegde instantie van de vlaggenstaat waaruit blijkt dat deze cabotagediensten mogen verrichten, vormt een beperking op het vrij verrichten van deze diensten.

Een dergelijke maatregel kan niettemin worden gerechtvaardigd door dwingende redenen van algemeen belang indien hij van toepassing is op alle personen of ondernemingen die een activiteit uitoefenen op het grondgebied van de lidstaat van ontvangst, geschikt is voor de verwezenlijking van het gestelde doel, en niet verder gaat dan ter bereiking van dat doel noodzakelijk is. Met betrekking tot laatstgenoemde voorwaarden inzake de evenredigheid van de desbetreffende maatregel wordt door de Commissie, die in het kader van een procedure wegens niet‑nakoming de bewijslast draagt, waar zij alternatieve oplossingen voorstelt die niet geschikt zijn om de beoogde doelstelling volledig te bereiken of die in de praktijk moeilijker blijken te zijn en het vrij verrichten van diensten meer blijken te beperken dan de attestregeling, niet bewezen, dat er sprake is van niet-nakoming van de verplichtingen die voortvloeien uit verordening nr. 3577/92 houdende toepassing van het beginsel van het vrij verrichten van diensten op het zeevervoer binnen de lidstaten (cabotage in het zeevervoer).

(cf. punten 30‑33, 35)

2. Een eiland in de zin van verordening nr. 3577/92 houdende toepassing van het beginsel van het vrij verrichten van diensten op het zeevervoer binnen de lidstaten (cabotage in het zeevervoer) vormt een landmassa die op duurzame wijze boven het zeewater uitsteekt.

Een dergelijke kwalificatie kan niet worden gegeven aan een landmassa die van de rest van het continent alleen is gescheiden door een kunstmatig kanaal dat enige tientallen meters breed is.

(cf. punten 42‑43)

3. Artikel 3, lid 1, van verordening nr. 3577/92 houdende toepassing van het beginsel van het vrij verrichten van diensten op het zeevervoer binnen de lidstaten (cabotage in het zeevervoer) is van toepassing op alle cruiseschepen, ongeacht de vorm van cabotage die zij verrichten. Bij cruiseschepen van meer dan 650 bruto ton die cabotage met eilanden verrichten, behoren derhalve alle aangelegenheden in verband met de bemanning tot de verantwoordelijkheid van de vlaggenstaat.

(cf. punten 54, 56)