Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1 Eigen middelen van de Europese Gemeenschappen - Terugbetaling of kwijtschelding van in- of uitvoerrechten - Artikel 13 van verordening nr. 1430/79 - Beslissingsbevoegdheid van Commissie - Recht van betrokken marktdeelnemer om te worden gehoord - Draagwijdte

(Verordening nr. 1430/79 van de Raad, art. 13; verordening nr. 2454/93 van de Commissie, art. 905)

2 Gemeenschapsrecht - Beginselen - Bescherming van gewettigd vertrouwen - Voorwaarden

3 Eigen middelen van de Europese Gemeenschappen - Terugbetaling of kwijtschelding van in- of uitvoerrechten - Artikel 13 van verordening nr. 1430/79 - Draagwijdte - Beslissingsbevoegdheid van Commissie - Wijze van uitoefening - "Bijzondere situatie" - Begrip - Geknoei van cliënten van douane-expediteur - Daarvan uitgesloten

(Verordening nr. 1430/79 van de Raad, art. 13)

4 Handelingen van de instellingen - Motivering - Verplichting - Draagwijdte

[EG-Verdrag, art. 190 (thans art. 253 EG)]

Samenvatting

1 De eerbiediging van de rechten van de verdediging in een procedure die tot een bezwarend besluit kan leiden, is een grondbeginsel van gemeenschapsrecht dat zelfs bij ontbreken van enige regeling inzake de betrokken procedure in acht moet worden genomen. Gelet op de beoordelingsvrijheid die de Commissie toekomt wanneer zij een beschikking geeft krachtens de algemene billijkheidsclausule van artikel 13 van verordening nr. 1430/79 betreffende terugbetaling of kwijtschelding van in- of uitvoerrechten, dient de eerbiediging van het recht om te worden gehoord a fortiori te worden gegarandeerd in de procedures krachtens die verordening.

Een marktdeelnemer die krachtens die clausule om terugbetaling van invoerrechten verzoekt, heeft bijgevolg het recht te worden gehoord in de loop van procedure aan het einde waarvan op zijn verzoek zal worden beslist.

De krachtens artikel 905 van verordening nr. 2454/93 ingestelde dossierverklaringsregeling, volgens welke elk verzoek om terugbetaling van invoerrechten vergezeld moet gaan van een verklaring waarin de belanghebbende bevestigt, kennis te hebben genomen van het door de bevoegde nationale autoriteiten aan de Commissie toegezonden dossier, en, in voorkomend geval, verklaart dat hij daaraan niets toe te voegen heeft, beantwoordt slechts ten dele aan dat beginsel. Die regeling biedt de belanghebbende weliswaar de mogelijkheid zijn recht om te worden gehoord doeltreffend uit te oefenen in de eerste fase van de administratieve procedure, op nationaal niveau, maar garandeert geenszins de eerbiediging van de rechten van de verdediging in de tweede fase van de procedure, voor de Commissie, na de toezending van het dossier door de nationale autoriteiten. De dossierverklaring wordt immers overgelegd op een moment waarop de Commissie nog geen gelegenheid heeft gehad om de situatie van de belanghebbende te onderzoeken, laat staan om een voorlopig standpunt in te nemen met betrekking tot zijn verzoek om terugbetaling. Het recht om te worden gehoord, moet evenwel in beide fasen worden gegarandeerd. Een dergelijke schending van de rechten van de verdediging zou evenwel slechts tot nietigverklaring van de beschikking kunnen leiden, indien was komen vast te staan, dat de procedure zonder deze onregelmatigheid tot een ander resultaat had kunnen leiden.

(cf. punten 44-47)

2 Het recht om zich op het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen te beroepen, komt toe aan iedere particulier die zich in een situatie bevindt waaruit blijkt, dat een gemeenschapsinstantie bij hem gegronde verwachtingen heeft gewekt. Er kan evenwel geen schending van dit beginsel worden aangevoerd wanneer de administratie geen nauwkeurige toezeggingen heeft gedaan.

(cf. punt 59)

3 Artikel 13 van verordening nr. 1430/79, volgens hetwelk tot terugbetaling of kwijtschelding van invoerrechten kan worden overgegaan in bijzondere situaties die het gevolg zijn van omstandigheden die geen manipulatie of klaarblijkelijke nalatigheid van de kant van de betrokkene inhouden, is een algemene billijkheidsclausule die is bedoeld voor andere situaties dan die welke in de praktijk meestal aan de dag traden en waarvoor bij de vaststelling van de verordening een bijzondere regeling kon worden getroffen. Het moet met name worden toegepast wanneer de omstandigheden waardoor de betrekkingen tussen de marktdeelnemer en de administratie worden gekenmerkt, van dien aard zijn dat het niet billijk zou zijn om eerstgenoemde een nadeel te berokkenen dat hij normaliter niet zou hebben ondervonden.

Voor de toepassing van deze bepaling beschikt de Commissie over een beoordelingsvrijheid bij de gebruikmaking waarvan zij het belang dat de Gemeenschap bij de naleving van de douaneregels heeft, moet afwegen tegen het belang dat de marktdeelnemer te goeder trouw erbij heeft geen nadeel te lijden dat verder gaat dan het normale handelsrisico.

Dat een douane-expediteur, zij het te goeder trouw, documenten overlegt waarvan naderhand wordt vastgesteld dat zij vervalst of onjuist zijn, is evenwel op zich geen bijzondere situatie die kwijtschelding of terugbetaling van de invoerrechten rechtvaardigt. Een douane-expediteur draagt door de aard van zijn werkzaamheden reeds de aansprakelijkheid, zowel voor de betaling van de invoerrechten als voor de regelmatigheid van de door hem aan de douaneautoriteiten overgelegde documenten, en de nadelige gevolgen van geknoei van zijn cliënten hoeven niet door de Gemeenschap te worden gedragen. Het ontvangen van ongeldige certificaten van oorsprong, ook al zijn die certificaten afgegeven door de douaneautoriteiten van de daarop vermelde landen, behoort tot de beroepsrisico's van de douane-expediteur.

(cf. punten 76-79, 82-83)

4 De ingevolge artikel 190 van het Verdrag (thans artikel 253 EG) vereiste motivering moet de redenering van de instelling die de handeling heeft verricht, duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking doen komen, zodat de belanghebbenden de rechtvaardigingsgronden van de genomen maatregel kunnen kennen en hun rechten kunnen verdedigen, en de gemeenschapsrechter zijn toezicht kan uitoefenen. Het is evenwel niet noodzakelijk, dat de verschillende relevante elementen, feitelijk of rechtens, in de motivering worden gespecificeerd. Bij de vraag of de motivering van een beschikking aan deze vereisten voldoet, moet immers niet alleen acht worden geslagen op de bewoordingen, maar ook op de context ervan, alsook op het geheel van rechtsregels die de betrokken materie beheersen.

(cf. punt 92)