Zaak T‑264/15

Gameart sp. z o.o.

tegen

Europese Commissie

„Toegang tot documenten – Verordening (EG) nr. 1049/2001 – Documenten betreffende een niet-nakomingsprocedure – Door een lidstaat opgestelde documenten – Verzoek om toegang tot documenten dat aan de lidstaat is gericht – Doorzending van het verzoek om toegang naar de Commissie – Weigering van toegang – Bevoegdheid van de Commissie – Van een instelling afkomstig document – Artikel 5 van verordening (EG) nr. 1049/2001”

Samenvatting – Arrest van het Gerecht (Vierde kamer) van 28 april 2017

Beroep tot nietigverklaring – Natuurlijke personen of rechtspersonen – Procesbelang – Beroep om te voorkomen dat een onwettigheid die aan een handeling van een instelling of orgaan van de Unie kleeft, zich in de toekomst opnieuw voordoet – Ontvankelijkheid – Voorwaarden

Een verzoekende partij heeft een belang bij een verzoek tot nietigverklaring van een handeling van een instelling om te voorkomen dat de onwettigheid die aan die handeling zou kleven, zich in de toekomst weer voordoet. Een dergelijk procesbelang vloeit voort uit artikel 266, eerste alinea, VWEU, op basis waarvan de instelling waarvan de handeling nietig is verklaard, gehouden is de maatregelen te nemen die nodig zijn ter uitvoering van het arrest van de Unierechter. Dit procesbelang kan evenwel slechts bestaan wanneer de gestelde onwettigheid zich in de toekomst kan herhalen, los van de omstandigheden van de zaak die hebben geleid tot het door de verzoekende partij ingestelde beroep. (zie punt 20)

Bij artikel 5 van verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie wordt een coördinatiemechanisme tussen de instellingen van de Unie en de lidstaten ingesteld wanneer deze laatsten wordt verzocht om toegang tot documenten die zij in hun bezit hebben en van een instelling afkomstig zijn. Dit artikel voorziet echter niet in de mogelijkheid om een verzoek om toegang tot documenten die van een lidstaat afkomstig zijn, naar een instelling van de Unie door te zenden. Behalve in de gevallen waarin die bepaling specifiek voorziet en wanneer het geboden is op grond van de verplichting tot loyale samenwerking waarin artikel 4, lid 3, VEU voorziet, blijven verzoeken om toegang tot documenten die bij nationale autoriteiten berusten, ook wanneer die documenten van instellingen van de Unie afkomstig zijn, onderworpen aan de op deze autoriteiten toepasselijke nationale regels, zonder dat de bepalingen van verordening nr. 1049/2001 daarvoor in de plaats komen. (zie punten 34‑36)

Er is geen rechtsgrondslag op basis waarvan kan worden aangenomen dat een instelling van de Unie gebonden is aan het besluit van een lidstaat om krachtens artikel 5 van verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie een verzoek om toegang tot documenten die niet van haar afkomstig zijn, naar haar door te zenden, aangezien de voorwaarden voor toepassing van dat artikel niet vervuld zijn. Aldus kan weliswaar daadwerkelijk worden aangenomen dat het besluit van een lidstaat om een bij hem ingediend verzoek om toegang tot documenten door te zenden dwingend is voor zover die instelling dat besluit niet als onbestaand kan beschouwen, maar een dergelijke doorzending kan op zich niet worden geacht deze instelling het recht te verlenen om een besluit ten gronde te nemen, dit wil zeggen de toegang tot de gevraagde documenten weigeren of verlenen. Bovendien kan het beginsel van loyale samenwerking, waarvan in overweging 15 van verordening nr. 1049/2001 wordt gesteld dat het de betrekkingen tussen de instellingen en de lidstaten regelt, op zichzelf geen grondslag vormen voor de bevoegdheid van een instelling van de Unie om een verzoek om toegang te onderzoeken, bij gebreke van enige rechtsgrondslag in verordening nr. 1049/2001. (zie punten 44, 53)

Een besluit van een instelling van de Unie tot afwijzing van een verzoek om toegang tot documenten die door een lidstaat zijn opgesteld, dwingt de nationale autoriteiten van deze staat niet om hetzelfde standpunt in te nemen. In de lijn van de rechtspraak van het Hof van Justitie met betrekking tot bij de rechterlijke instanties van de Unie ingediende memories machtigt of belet namelijk geen enkele regel of bepaling een dergelijke autoriteit de in het kader van een bestuurlijke procedure opgestelde stukken openbaar te maken. (zie punt 47)