Zaak C‑464/12

ATP PensionService A/S

tegen

Skatteministerium

(verzoek van het Østre Landsret om een prejudiciële beslissing)

„Zesde btw-richtlijn — Vrijstellingen — Artikel 13, B, sub d, punten 3 en 6 — Gemeenschappelijke beleggingsfondsen — Bedrijfspensioenregelingen — Beheer — Handelingen betreffende deposito’s, rekening-courantverkeer, betalingen, overmakingen”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 13 maart 2014

Harmonisatie van de belastingwetgeving – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde – Vrijstellingen – Beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen – Begrip – Diensten waarmee de rechten van de leden van pensioenfondsen worden gematerialiseerd – Diensten in verband met boekhouding – Daaronder begrepen

Artikel 13, B, sub d, punt 6, van de Zesde richtlijn (77/388) betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting moet aldus worden uitgelegd dat pensioenfondsen onder deze bepaling kunnen vallen wanneer zij worden gefinancierd door de pensioenontvangers, het spaargeld wordt belegd volgens het beginsel van risicospreiding en het beleggingsrisico wordt gedragen door de leden van het pensioenfonds. In dit opzicht is van weinig belang dat de bijdragen door de werkgever worden gestort, het bedrag ervan is vastgelegd in collectieve overeenkomsten tussen de werkgeversorganisaties en de vakbonden, het spaargeld op diverse financiële wijzen kan worden terugbetaald, de bijdragen volgens de regels inzake de inkomstenbelasting aftrekbaar zijn of dat een ondergeschikt verzekeringselement eraan kan worden toegevoegd. De omstandigheid dat het bedrag van de aan het pensioenfonds gestorte bijdragen is vastgelegd in collectieve overeenkomsten tussen werkgeversorganisaties en vakbonden, doet niet af aan het feit dat de bijdragen door de werknemer worden betaald, of althans in zijn naam en voor zijn rekening, en dat hij de opbrengst van zijn investeringen zal ontvangen, ook al draagt hij tevens de risico’s. De wijze waarop de opbrengst van het spaargeld na de pensioenleeftijd aan de pensioenontvangers wordt uitgekeerd, in de vorm van een kapitaal dan wel van een rente, heeft evenmin een weerslag op de essentiële kenmerken van het bij pensioenfondsen belegde spaargeld. Het gaat immers om een verschil tussen de methode voor de financiële berekening van deze opbrengst en door middel van een eenvoudige financiële transactie kan van de ene naar de andere optie worden overgestapt. (cf. punten 54, 55, 59, dictum 1)

Artikel 13, B, sub d, punt 6, van de Zesde richtlijn (77/388) betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting moet aldus worden uitgelegd dat het begrip „beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen” in de zin van deze bepaling diensten omvat waarmee een instelling de rechten van de leden van pensioenfondsen materialiseert door accounts aan te maken en de gestorte bijdragen op hun account in het systeem van de pensioenregelingen te boeken. Dit begrip ziet mede op diensten in verband met de boekhouding en de verstrekking van informatie over de rekeningen, zoals bedoeld in bijlage II bij richtlijn 85/611 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende bepaalde instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s), zoals gewijzigd bij richtlijnen 2001/107 en 2001/108. De formulering van artikel 13, B, sub d, punt 6, van de Zesde richtlijn sluit immers in beginsel niet uit dat het beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen bestaat uit verschillende afzonderlijke diensten die dan onder het begrip „beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen” in de zin van deze bepaling kunnen vallen en in aanmerking kunnen komen voor de vrijstelling waarin die bepaling voorziet, ook al worden zij door een derde beheerder verricht. Met betrekking tot inzonderheid de door een derde beheerder verstrekte beheersdiensten moeten deze handelingen over het geheel genomen een afzonderlijk geheel vormen en moeten zij onderdelen vormen die specifiek en essentieel zijn voor het beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen. Naast de taken van portefeuillebeheer vormen taken van administratie van gemeenschappelijke beleggingsfondsen zelf, zoals genoemd in bijlage II bij richtlijn 85/611, onder de rubriek „Administratie”, taken die specifiek zijn voor gemeenschappelijke beleggingsfondsen. Dat diensten niet zijn vermeld in bijlage II bij richtlijn 85/611, belet echter niet dat zij vallen onder de categorie specifieke diensten die deel uitmaken van het beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen, want in artikel 5, lid 2, zelf van deze richtlijn wordt benadrukt dat de lijst van deze bijlage niet limitatief is. De omstandigheid dat de door een derde verrichte diensten geen wijziging inhouden van de rechtspositie of de financiële situatie van het fonds, belet evenmin dat zij vallen onder het begrip „beheer” van een gemeenschappelijk beleggingsfonds. Wanneer deze diensten aan de belasting over de toegevoegde waarde worden onderworpen indien zij door een derde worden verricht, zou dit in het voordeel zijn van pensioenfondsen die ervoor kiezen zelf de bijdragen van hun leden te boeken, in vergelijking met pensioenfondsen die een beroep doen op derden, ook al kan uitbesteding van deze diensten voor pensioenfondsen en dus voor hun leden efficiëntievoordelen bieden. (cf. punten 63‑67, 69, 72, 76, dictum 2)