CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL K. ROEMER

VAN 22 APRIL 1970 ( 1 )

Mijnheer de President,

mijne heren Rechters,

De onderhavige zaak betreft wederom de toepassing van de bijzondere bepalingen van hoofdstuk 2 van de Verordening van de Raad no. 259-68, dus van de voorschriften die na de fusie der uitvoerende organen de Commissie in staat moesten stellen het aantal ambten te reduceren en haar diensten te rationaliseren. De volgende aan het geding ten grondslag liggende feiten zijn van belang :

Verzoeker, die het geding aanhangig heeft gemaakt, trad op 6 oktober 1960 in dienst van de Commissie van Euratom. Zijn inkomen kwam destijds overeen met dat van een ambtenaar in de rang A 3 van de in het ambtenarenstatuut opgenomen salaristabel. Later werd hij in deze rang, dus als afdelingshoofd, in vaste dienst aangesteld. Uit zijn ambtelijke loopbaan is thans slechts vermeldenswaard dat hij van april 1964 tot juni 1968 als „inspecteur voor administratieve en financiële zaken” bij het Directoraat-generaal Personeelszaken en Algemeen Beheer werkzaam was. — Wegens de herstructurering van de diensten der gemeenschappelijke Commissie werd in het voorjaar van 1968 aan verzoeker medegedeeld dat zich de noodzaak zou kunnen voordoen om hem met toepassing van artikel 8 van Verordening no. 259-68 te werk te stellen in een ambt „dat behoort tot een loopbaan welke onmiddellijk ligt onder die waarvan zijn rang deel uitmaakt”. Aangezien verzoeker hiertegen geen bezwaar maakte, besloot de Commissie op 21 mei 1968 hem met ingang van 4 juni 1968 te benoemen tot hoofdadministrateur in de rang A 4 bij het directoraat „Algemeen Beheer” met de titel „adviseur”. Verzoeker ontving hiervan op 27 mei 1968 bericht bij brief van de voorzitter van de Commissie van 22 mei 1968. Hoewel hij aanvankelijk onder een afdelingshoofd ressorteerde, ontving hij later, namelijk op 1 augustus 1968, bericht van het Directoraat-generaal Personeelszaken en Algemeen Beheer dat hij zijn werkzaamheden rechtstreeks onder de directeur Algemeen Beheer moest uitvoeren.

verzoeker heeft reeds spoedig getracht verandering in deze onbevredigende situatie te brengen. Hij deed dit met name door een groot aantal sollicitaties naar posten in de rangen A 2 en A 3, waarvoor vanaf maart 1968 sollicitanten waren opgeroepen. Als ik goed ben ingelicht heeft hij in totaal naar twee A 2-posten en naar zestien A 3-posten gesolliciteerd. De laatste maal geschiedde dit in september 1969. Verzoekers sollicitaties leidden echter niet tot het gewenste resultaat. — Daarenboven wendde hij zich op 22 juli 1968 met een nota tot de voorzitter van een paritair samengestelde groep, belast met het onderzoek naar de toewijzing van posten in het kader van de herstructurering der Commissie-diensten. Hij verwees naar zijn sollicitaties en naar de noodzaak hem op een met zijn rang overeenkomende post te werk te stellen. In een brief ten antwoord van 13 augustus 1969 kreeg verzoeker echter bericht dat de paritaire groep niet competent was in zaken betreffende ambtenaren in de rang A 1 tot A 3. — Daarna wendde hij zich op 14 augustus 1968 met een uitvoerig bezwaarschrift tot de voorzitter van de Commissie. Daarin wees hij allereerst op de sinds maart 1968 gedane oproepingen voor sollicitanten en naar zijn sollicitaties. Voorts verzocht hij dringend hem zo spoedig mogelijk op een ten minste met zijn rang overeenkomende post te benoemen. Eerst bij schrijven van de voorzitter van de Commissie van 6 november 1968 ontving hij hierop een antwoord, dus nadat de in artikel 90 van het ambtenarenstatuut genoemde termijn van twee maanden was verlopen.

Aangezien hij ook op deze wijze geen verbetering van zijn positie bereikte (de brief van de voorzitter bevatte namelijk alleen een bevestiging van vroegere maatregelen waarmede verzoeker niet akkoord kon gaan) stelde hij op 12 december 1968 beroep in. Verzoeker wendt zich tot het Hof met de volgende reeks vorderingen :

1. het besluit van 21 mei 1968 voor zover verzoeker daarbij op een niet met zijn rang overeenkomende post werd benoemd nietig te verklaren;

2. voor recht te verklaren dat verzoeker niet langer een met zijn rang overeenkomende post mag worden onthouden en te gelasten dat alle maatregelen voor zijn benoeming op een dergelijke post worden genomen, respectievelijk — zo luiden de bewoordingen van de eis bij repliek — vast te stellen dat verzoeker zonder dat daartoe gegronde redenen bestaan uit een met zijn rang overeenkomende post wordt geweerd en de zaak ter tenuitvoerlegging van 's Hofs arrest naar de Commissie terug te wijzen;

3. alle voor verzoeker bezwarende besluiten tot benoeming of tewerkstelling nietig te verklaren;

4. de Commissie tot net betalen van schadevergoeding te veroordelen, waarbij de omvang der schade aan de hand van de feiten door het Hof dient te worden geschat.

Onderzoeken wij thans in hoeverre deze vorderingen kunnen slagen.

Beoordeling rechtens

I — De ontvankelijkheid

Aangezien de Commissie zich primair op het standpunt heeft gesteld dat de petita alle niet-ontvankelijk verklaard moeten worden en zij zich terzake uitvoerig heeft uitgesproken, dienen eerst deze excepties te worden onderzocht.

1 — De vorderingen tot nietigverklaring

De commissie voert tegen de vorderingen tot vernietiging van bepaalde besluiten enerzijds bezwaren aan verband houdende met de daarvoor geldende beroepstermijnen en anderzijds met de afbakening van het onderwerp van geschil.

a) Onderzoeken wij in de eerste plaats in hoeverre de beroepstermijnen in acht zijn genomen. — Het is duidelijk dat het geding op dit punt vragen oproept, aangezien onder andere de rechtmatigheid van reeds in maart 1968 genomen besluiten in het geding zijn, terwijl verzoeker zich eerst op 12 december 1968 tot het Hof heeft gewend. Om het probleem echter op de juiste wijze te kunnen benaderen moet eerst aan enkele belangrijke beginselen van de rechtspraak worden herinnerd. Zo is het niet noodzakelijk tegen een voor de betrokkene bezwarend besluit onmiddellijk bij de daartoe competente rechter in beroep te gaan. Integendeel, het is voldoende en zelfs wenselijk eerst, en wel binnen de daartoe gestelde termijn, te trachten langs administratieve weg binnen de dienst tot een oplossing van het geschil te komen. Wanneer dit niet tot het gewenste resultaat leidt, kan men zich alsnog tot het Hof wenden en het is voldoende wanneer dit geschiedt — gerekend vanaf de datum waarop het administratieve beroep is ingesteld — vóór het verlopen van de in artikel 91 van het Statuut gestelde termijn. Dat in laatstgenoemd geval — de vertegenwoordiger van de Commissie schijnt dit over het hoofd te hebben gezien — terstond nietigverklaring van het oorspronkelijk genomen administratieve besluit kan worden gevorderd (dus niet alleen vernietiging van de beschikking tot afwijzing van het administratief beroep, welke geacht moet worden na twee maanden stilzwijgend te zijn genomen) lijdt volgens de jongste rechtspraak geen twijfel. Ik verwijs hiervoor naar de zaak 27-68 (Jurispr. XV, blz. 262). Met deze grondslagen als richtsnoer moet het er in de onderhavige zaak voor worden gehouden dat niet slechts vernietiging van besluiten die hoogstens drie maanden voor het indienen van het beroep zijn genomen of waarvan verzoeker hoogstens drie maanden voor het indienen van het beroep in kennis werd gesteld kan worden gevorderd. Aangezien verzoeker administratief beroep heeft ingesteld en daarop niet binnen twee maanden is beschikt, en aangezien hij voorts beroep bij het Hof heeft ingesteld alvorens een verdere termijn van twee maanden verliep, kunnen bovendien alle in de administratieve klacht bedoelde handelingen voor nietigverklaring in aanmerking komen, althans voor zover zij niet meer dan drie maanden voor het instellen van het administratief beroep werden verricht, respectievelijk voor zover verzoeker daarvan niet meer dan drie maanden vóór het indienen van dit beroep in kennis werd gesteld. Door eenvoudig terug te rekenen tot de datum waarop het administratief beroep is ingesteld komt men derhalve tot de conclusie dat de vordering op alle besluiten inzake zijn benoeming en de hem aangewezen werkzaamheden ziet die na 14 mei 1968 zijn genomen, respectievelijk ter kennis van verzoeker zijn gebracht. Daarmee vervalt het recht — verzoeker schijnt dit zelf zo te zien — om in beroep te gaan tegen de benoemingsbesluiten inzake A 2-posten, daar deze reeds in maart of begin april 1968 zijn genomen en nog in april 1968 werden gepubliceerd. Daarentegen bestaan geen problemen met betrekking tot de ontvankelijkheid — althans betreffende het in acht nemen van de termijnen — ten aanzien van al die besluiten waarbij benoemingen op A 3-posten werden gedaan, daar zij pas op 21 mei 1968 of later werden genomen. Evenmin bestaan er problemen inzake de ontvankelijkheid voor wat betreft de beschikking van 21 mei 1968, waarbij verzoeker een post in een lagere rang werd toegewezen.

b) Hielden wij ons in het voorgaande reeds met het op 14 augustus 1969 ingediende administratief beroep bezig, zo dienen wij nu hun inhoud nader te onderzoeken. Dit is noodzakelijk omdat hierdoor de beroepstermijn slechts kan worden geschorst wanneer in het administratief beroep en in het beroep in rechte hetzelfde wordt verlangd. Ook ten aanzien hiervan heeft de Commissie bedenkingen geuit. Zij is van mening dat met het administratief beroep tegen het besluit van 21 mei 1968, waarbij verzoeker bepaalde werkzaamheden zijn toegewezen, slechts een wijziging ex nunc wordt gevraagd. Dit zou blijken uit het gebruik van het woord réforme. Daarmee is het recht om thans nietigverklaring van dit besluit, dus een vernietiging ex tunc, te vorderen uitgesloten. — Beziet men echter de gehele inhoud van de administratieve klacht nauwkeurig dan blijkt dat de door de Commissie getrokken conclusie niet aanvaard kan worden. Het komt inderdaad niet toelaatbaar voor inhoud en doel van het bezwaarschrift door interpretatie van de term „réformer”, die overigens verschillende betekenissen kan hebben, te karakteriseren. Mijns inziens is verder van betekenis dat verzoeker in de vijfde alinea van zijn bezwaarschrift verwijst naar de oproepen voor sollicitanten van maart 1968 en naar zijn sollicitaties naar de betreffende posten. Daarmede doet hij uitkomen dat de mogelijkheid heeft bestaan hem met werkzaamheden overeenkomend met zijn rang te belasten, dat wil zeggen de rechtmatigheid van het besluit van 21 mei 1968 wordt in twijfel getrokken. In gelijke zin moet de door verzoeker opgeworpen vraag worden verstaan of het besluit van 21 mei 1968noodzakelijk was en of alle mogelijkheden om hem overeenkomstig zijn rang te werk te stellen waren uitgeput. Ik concludeer daaruit inderdaad dat verzoeker reeds toen het besluit van 21 mei 1968 onrechtmatig achtte en hij niet slechts een latere wijziging, doch vernietiging met terugwerkende kracht beoogde. Daaruit resulteert dus dat niet slechts vernietiging van de besluiten waarbij benoemingen in A 3-posten bij de Commissie hebben plaatsgevonden voorwerp waren van het administratief beroep, maar ook de nietigverklaring van het besluit waarbij de verzoeker op een post in een lagere rang werd benoemd. Het bezwaar van de Commissie ten aanzien van de identiteit van het onderwerp van geschil is derhalve ongegrond.

c) Voor zover verzoeker vernietiging van alle sinds 21 mei 1968 genomen besluiten tot benoemingen in A 3-posten eist, stelt de Commissie ten aanzien van de ontvankelijkheid van de vordering voorts dat artikel 38, paragraaf 1, van het procesreglement, waarin nauwkeurige omschrijving van het onderwerp van het geschil wordt geëist, niet in acht is genomen. Voorts kan voor verzoekers belangen een zo vergaande rechtsbescherming niet worden verlangd. In geen geval heeft verzoeker belang bij de nietigverklating van alle A 3-benoemingen, aangezien de Commissie, indien het ten aanzien van verzoeker genomen besluit van 21 mei 1968 wordt vernietigd, ook zonder nietigverklaring der verder genoemde besluiten aan 's Hofs arrest in de hierbedoelde zin uitvoering kan geven. Voor het overige kan aan verzoekers belang slechts rechtsbescherming worden toegekend voor zover er sprake is van besluiten tot benoemingen op posten waarnaar verzoeker zelf gesolliciteerd heeft. OoK in dit op zicht kan ik het standpunt van de Commissie niet geheel delen. — Dit geldt in de eerste plaats voor haar verwijzing naar de in artikel 38, paragraaf 1, van het procesreglement gestelde eisen. Verzoeker heeft naar mijn mening ten aanzien van de omschrijving der door hem bestreden besluiten al het nodige gedaan door de inhoud daarvan te karakteriseren en de data waarop zij zijn genomen aan te geven. Meer kan van een ambtenaar aan wie de betreffende besluiten niet zijn betekend, niet worden geëist. — Ook zou ik ervan willen uitgaan dat niet kan worden gesteld dat verzoeker geen enkel belang heeft bij de vernietiging van besluiten waarbij andere A 3-ambtenaren op met hun rang overeenkomende posten werden benoemd of waarbij A 4-ambtenaren tot posten in de rang A 3 zijn bevorderd. Dit belang bestaat, aangezien ter motivering der onrechtmatigheid van het besluit waarbij verzoeker een post in de rang A 4 werd toegewezen onder andere de onrechtmatigheid van die andere benoemingshandelingen is aangevoerd. Gelijk bekend, stelt verzoeker dat hij ten onrechte bij de verdeling van beschikbare of na 21 mei 1968 vrijgekomen A 3-posten werd gepasseerd. Het bestaan van verzoekers belang moet echter bovendien worden erkend omdat na vernietiging van dergelijke benoemingsbesluiten zijn kans op een passende A 3-post sterker toeneemt dan wanneer alleen het besluit waarbij hij in zijn huidige post is benoemd wordt vernietigd. Men kan zulks stellen, ofschoon reeds vernietiging van het laatstgenoemde besluit de Commissie verplicht het arrest van het Hof behoorlijk ten uitvoer te leggen. Geheel ongegrond zijn de thans te behandelen bezwaren van de Commissie echter niet. Zo stelt zij mijns inziens terecht dat verzoeker onmogelijk bij gelijktijdige nietigverklaring van alle sedert 21 mei 1968 gedane benoemingen op A 3-posten een even groot belang kan hebben. Ook verzoeker zal niet willen beweren dat men hem bij de bezetting van alle A 3-posten in de verschillende dienstvakken in aanmerking had moeten laten komen en dat alle betreffende besluiten als onrechtmatig moeten worden beschouwd nu dit niet is geschied. Hij had derhalve de benoemingen nauwkeurig moeten aanduiden waarvoor hij in aanmerking had moeten komen. Gezien het in maart 1968 gepubliceerde (nieuwe) organigram van de Commissie en na de latere benoemingsbesluiten en kennisgevingen van vacatures was dit hem beslist mogelijk geweest. Verzoeker kan het nalaten van deze omschrijving zeker niet rechtvaardigen met een beroep op de geheel andere situatie, die zich bij het betwisten van een vergelijkend onderzoek of van een „tableau d'avancement” voordoet. Genoemd nalaten dient verzoeker derhalve te worden tegengeworpen en daaruit moeten ten aanzien van de ontvankelijkheid consequenties worden getrokken. Naar mijn overtuiging bestaan deze hierin dat de vordering tot nietigverklaring van alle besluiten tot benoemingen in A 3-posten in beginsel niet ontvankelijk behoort te worden verklaard. Slechts één voorbehoud mag hier worden gemaakt: erkend kan worden dat verzoeker belang heeft bij de betwisting van benoemingen op posten waarnaar hij zelf uitdrukkelijk heeft gesolliciteerd. Wanneer men daarbij ook die sollicitaties in aanmerking neemt — hetgeen ik juist acht — die zich eerst na het aanhangig maken van het geding voordeden, gaat het daarbij in totaal om zestien gevallen. In zoverre zou ik dus, anders dan de Commissie, de vordering ontvankelijk willen achten. Het is duidelijk dat deze overwegingen niettemin het voorwerp van geschil in belangrijke mate reduceren, gelijk eveneens het geval was uit hoofde van onze bevindingen inzake het in acht nemen van de beroepstermijn.

2 — Verzoekers vordering tot verklaring voor recht

De Commissie heeft voorts bedenkingen aangevoerd tegen de ontvankelijkheid van de eis dat zal worden gelast verzoeker op een met zijn rang overeenkomende post te werk te stellen. Haar voornaamste bezzwaar daartegen is dat het Hof niet bevoegd geacht kan worden de Commissie aanwijzingen van deze aard te geven.

Ik heb er reeds herhaaldelijk op gewezen dat dit in de categorische vorm waarin de Commissie het stelt niet juist is. In zoverre verwijst verzoeker mijns inziens terecht naar de zaken 18-63 (Jurispr. X, blz. 181 e.v.) en 70-63 (Jurispr. X, blz 943 e.v.). Een verder ingaan op dit probleem is overigens niet noodzakelijk, aangezien de bestreden eis bij repliek sterk werd beperkt. Aan het Hof wordt nu eigenlijk alleen nog verzocht voor recht te verklaren dat verzoeker ten onrechte een met zijn rang overeenkomende post werd onthouden. Verzoeker heeft zich voorts uitdrukkelijk aan 's Hofs oordeel gerefereerd met betrekking tot de vraag of deze verklaring voor recht uitsluitend in de rechtsoverwegingen dan wel mede in het dictum van het arrest zal worden gegeven. Wij hebben hier dus slechts met een argument te doen ter motivering van de vordering tot vernietiging, welk argument dus stellig ontvankelijk is. — Bij de voorts in de repliek genoemde noodzaak tot terugwijzing van de zaak naar de Commissie ter uitvoering van het arrest gaat het slechts om het wettelijke gevolg van een eventueel arrest tot nietigverklaring waarop zeker mocht worden gewezen.

In zijn gewijzigde vorm geeft derhalve de tweede eis geen aanleiding tot bedenkingen voor wat de ontvankelijkheid betreft.

3 — De eis tot schadevergoeding

Ten slotte acht de Commissie ook verzoekers vordering tot schadevergoeding niet-ontvankelijk, wederom met een beroep op artikel 38, paragraaf 1, van het Reglement voor de procesvoering, dus op grond van het feit dat verzoeker niet nauwkeurig heeft aangetoond welke schade hij heeft geleden en waaruit de aansprakelijkheid van de Commissie voor deze schade kan worden afgeleid.

Ook op dit punt moet de Commissie worden toegegeven dat haar kritiek niet geheel ongegrond voorkomt, daar het verzoekschrift geen bijzondere toelichting bevat op deze, als laatste, geformuleerde eis tot schadevergoeding. Ik aarzel niettemin van een volledige veronachtzaming van artikel 38, paragraaf 1, van het Reglement voor de procesvoering te spreken. Uit de weergave der feiten en omstandigheden waaronder de bestreden beslissingen zijn genomen, alsmede uit de aard van de grieven die in het algemeen tegen de Commissie worden ingebracht, valt wel af te leiden uit welke elementen naar verzoekers oordeel zijn recht op schadeloosstelling kan worden afgeleid.

Al moet dus worden toegegeven dat de motivering van verzoekers eisen in het onderhavige geding lang niet aan de normaliter daarvoor geldende regels voldoet stel ik, zonder verder op dit vraagstuk in te gaan, niet voor om de eis tot schadevergoeding als niet-ontvankelijk af te wijzen.

4 — Samenvatting

Het betrekkelijk uitgebreide onderzoek naar de ontvankelijkheid van het beroep leidt ten slotte tot de conclusie dat alleen ernstige bedenkingen bestaan ten aanzien van de vorderingen tot nietigverklaring. Deze moeten inderdaad als niet-ontvankelijk worden aangemerkt, voor zover zij betrekking hebben op de vernietiging van de benoemingen op A 2-posten die in maart 1968 werden gedaan en uiterlijk in april 1968 werden gepubliceerd. Zij zijn bovendien niet-ontvankelijk, in zoverre zij gericht zijn op nietigverklaring van benoemingen in A 3-posten waarvoor verzoeker niet door uitdrukkelijk te solliciteren van zijn bijzondere belangstelling heeft doen blijken. — Met inachtneming van deze wezenlijke beperkingen kunnen wij thans tot de behandeling van de hoofdzaak overgaan.

II — Ten principale

1 — De vorderingen tot nietigverklaring

a) In de hoofdzaak vraagt allereerst de beslissing waarbij verzoeker op 21 mei 1968 een post in een lagere rang kreeg aangewezen onze aandacht. aa) De rechtmatigheid van dit besluit betwist verzoeker primair door te stellen dat geen objectieve noodzaak bestond om hem een A 3-post te onthouden. Hij verwijst hiervoor naar het feit dat op het tijdstip waarop het besluit werd genomen en op het tijdstip waarop in de beschikbare A 3-vacatures werd voorzien, gelet op het aantal daarvoor in aanmerking komende A 3-ambtenaren, geen tekort aan dergelijke posten bestond. Dit laatste schijnt inderdaad juist te zijn, al is verzoekers bewering dat in het voorjaar 1968 door bevordering A 2-posten zijn bezet waardoor A 3-posten vrijkwamen, niet onbetwist. Er bestaat echter geen twijfel over dat 37 ambtenaren in de rang A 3 vrijwillig de dienst verlieten en dat 5 ambtenaren in de rang A 3 op grond van artikel 4 van Verordening no. 259-68 werden ontslagen, hetgeen zuiver rekenkundig zelfs na reductie van het aantal A 3-posten, vergeleken met het personeelsbestand in 1967, tot een overschot aan vacante posten leidt. Eveneens schijnt vast te staan dat op dat tijdstip voor een aanmerkelijk aantal A 3-posten sollicitanten zijn opgeroepen en zij bij wege van bevordering werden bezet. — Toch leveren genoemde feiten uiteindelijk voor verzoeker geen houdbare argumenten op. Beslissend is namelijk op welke wijze de Commissie in het kader van haar organisatorische bevoegdheid de beschikbare plaatsen over de verschillende diensten heeft verdeeld. Het is dan denkbaar dat op de gebieden waarvoor verzoeker alleen in aanmerking kwam niet voldoende A 3-posten beschikbaar waren, en dat omgekeerd een tewerkstelling van verzoeker op de vacante plaatsen in verband met de daaraan gestelde bijzondere eisen niet kon worden overwogen. Aangezien echter tegen de verdeling van A 3-posten over de verschillende diensten van de Commissie geen bezwaren zijn voorgedragen is het feitelijk uitgesloten dat verzoeker met globale rekenkundige overwegingen zijn eis kan staven. bb) In de tweede plaats betoogt verzoeker dat de toewijzing der resterende A 3-posten in mei 1968 zonder voorafgaand vergelijkend onderzoek heeft plaatsgevonden. Daardoor zou niet voldaan zijn aan een belangrijke bepaling van het ambtenarenstatuut, namelijk artikel 4. Deelt men mijn zienswijze ten aanzien van de ontvankelijkheid dan behoeft eigenlijk op de onderhavige grief niet te worden ingegaan, daar zij in hoofdzaak betrekking heeft op die besluiten die verzoeker niet globaal kan betwisten, dat wil zeggen zonder een specifiek belang ten aanzien van elk dezer besluiten aan te tonen. Intussen kan wellicht van deze bezwaren worden afgezien, bij voorbeeld op grond van het feit dat wanneer op de voorgeschreven wijze sollicitanten waren opgeroepen verzoeker zijn belangstelling voor afzonderlijke posten duidelijker had kunnen doen blijken en zo in laatste instantie de beschikking voorkomen waarbij hem een post in een lagere rang werd toegewezen. Onderzoeken wij derhalve hoe het in werkelijkheid met deze grief staat. vooruitlopende op de conclusie: ik ben van mening dat wij ook bij de uitleg van het aangehaalde artikel 4 het standpunt der Commissie moeten volgen. Dit houdt in dat een vergelijkend onderzoek alleen dwingend is voorgeschreven indien op de gebruikelijke wijze in vacatures wordt voorzien, dus wanneer bepaalde posten om enigerlei reden (bij voorbeeld door bevordering van de betreffende ambtenaar) vacant zijn of wanneer dergelijke posten nieuw gecreëerd werden. De feitelijke situatie waarvoor de Commissie zich geplaatst zag toen zij in het voorjaar 1968 moest overgaan tot herstructurering en rationalisering van haar diensten was echter een geheel andere. In die moeilijke periode moest een bestaand organigram voor alle diensten worden vervangen door een nieuw. Daardoor kon zij in beginsel beschikken over alle posten en waren alle ambtenaren gelijkelijk tot nieuwe posten geroepen. In een dergelijke situatie was een algemeen vergelijkend onderzoek met een nauwkeurige opgave van de aan iedere afzonderlijke post verbonden eisen niet alleen volkomen onuitvoerbaar, maar moet ook worden aangenomen dat de betrokken ambtenaren aldus nauwelijks een grotere gelijkheid van kansen bij de bezetting der nieuwe mochten verwachten. Derhalve kan inderdaad geheel onafhankelijk van de genoemde bedenkingen tegen de ontvankelijkheid worden geconcludeerd dat een verwijzing naar artikel 4 van het Statuut aan verzoekers vordering tot nietigverklaring geen steun biedt. cc) Een derde in dit verband te onderzoeken grief houdt in dat de toewijzing van de A 3-posten en het feit dat verzoeker daarvoor niet in aanmerking is gekomen door het streven naar een „geografisch evenwicht” ernstig werd beïnvloed. Ook dit is strijdig met het ambtenarenstatuut, en wel met de in de artikelen 5, 7 en 27 vastgelegde beginselen, zoals die in de rechtspraak nader zijn gedefinieerd. Inderdaad heeft het Hof, laatstelijk in de zaak 17-68 (Jurispr. XV, blz. 72), er de nadruk op gelegd dat de Commissie ook bij de uitvoering van de opdracht tot rationalisering harer diensten aan het beginsel gebonden was om, althans „wanneer de kwalificaties der verschillende kandidaten duidelijk gelijkwaardig zijn, bij voorkeur de nationaliteit als maatstaf te hanteren”. Indien de Commissie derhalve een andere gedragslijn heeft gevolgd door bij de benoeming op een A 3-post aan de nationaliteit een grotere betekenis toe te kennen, dan moet dit inderdaad worden gesanctioneerd door nietigverklaring van de ten aanzien van verzoeker genomen beschikking van 21 mei 1968. — Intussen zie ik geen bewijs, zelfs niet een begin van bewijs, voor de juistheid van verzoekers beweringen. Het in de zaak 17-68 feitelijk vastgestelde, waarop verzoeker onder meer een beroep heeft gedaan, had alleen betrekking op een evenwichtige geografische spreiding bij directeursposten en mist derhalve algemene geldigheid. Mogelijke, verzoeker in die zin gedane, mondelinge mededelingen bieden evenmin voldoende steun aan deze grief, daar geen details zijn verstrekt en overigens ook niet bewezen. — De Commissie kon zich bovendien tegen verzoekers kritiek verweren door erop te wijzen dat niet alleen verzoeken tot vrijwillige beëindiging van de dienst van Franse ambtenaren in de rang A 3 zijn toegewezen, hetgeen ongetwijfeld de conclusie rechtvaardigt dat de Commissie niet de bedoeling had het aantal ambtenaren van Franse nationaliteit te reduceren. Het komt mij dan ook voor dat de zojuist onderzochte derde grief evenmin tot toewijzing van verzoekers vordering tot nietigverklaring kan leiden. Daarmee staat dan tevens vast dat net besluit van 21 mei 1968 waarbij verzoeker een bepaalde post werd toegewezen bij gebrek aan steekhoudende argumenten niet kan worden nietigver-klaard.

b) In het kader van de vorderingen tot nietigverklaring moet vervolgens de rechtmatigheid van de later ter bezetting van A 3-posten genomen besluiten waaraan een vergelijkend onderzoek voorafging worden onderzocht. Volgt men mijn oordeel ten aanzien van de ontvankelijkheid, dan kunnen wij ons hier echter beperken tot besluiten inzake benoemingen op posten, waarnaar verzoeker uitdrukkelijk heeft gesolliciteerd. Het gaat hier, gelijk U bekend, in totaal om zestien gevallen uit de periode van 24 juni 1969 tot 10 september 1969 (dit zijn de data waarop verzoeker heeft gesolliciteerd). Nadat de Commissie ingevolge een vraag mijnerzijds, op het uitdrukkelijk verlangen van verzoeker bij de mondelinge behandeling gesteld, de tekst van de kennisgevingen der vacatures en de processen-verbaal van de Commissievergaderingen waarin tot de benoemingen werd besloten heeft voorgelegd, lijkt een oordeel mogelijk dat verder gaat dan algemene opmerkingen. Gelijk bekend, moest in de volgende vacatures worden voorzien: Bij het Directoraat-generaal Ontwikkelingshulp de post van hoofd van de afdeling „Liberalisatie en Bevordering van de Handel” en die van hoofd van de afdeling „Ontwikkelingsstudies”; bij het Directoraat-generaal Economische en Financiële Zaken de post van hoofd van drie afdelingen (namelijk van de afdelingen „Analyses en kwantitatieve prognoses op middellange termijn per land”, „Projecties voor de Gemeenschap, synthesen en methoden” en „Begrotingspolitiek en programmering van de openbare financiën”) ; bij het Directoraat-generaal Personeel en Algemeen Beheer de post van hoofd van de afdeling „Organisatie”; bij het Directoraat-generaal Buitenlandse Handel de post van hoofd van de afdeling „Studies, structuren en ontwikkeling van de handelsbalans, doelstellingen van de handelspolitiek, bevordering van de uitvoer, kredietverzekering” en die van hoofd van de afdeling „Bijzondere vraagstukken op het gebied van de in- en uitvoer, vrijwaringsclausules, Verre Oosten”; bij het Directoraat-generaal Interne Markt de post van hoofd van de afdeling „Europees vennootschapsrecht, rechtsvoorschriften inzake groepen van vennootschappen, fusie en omzetting van vennootschappen”; bij het Directoraat-generaal Ontwikkelingsbeleid de post van hoofd van de afdeling „Analyses en documentatie”; bij het Directoraat-generaal Energie de post van hoofd van de afdeling „Voorziening”; bij het Directoraat-generaal Algemeen onderzoek en technologie de post van adviseur van de directeur-generaal en die van hoofd van de afdeling „Algemene bevordering van onderzoek en ontwikkeling”; bij het Directoraat-generaal Industrie de post van adviseur van de directeur-generaal; bij het Directoraat-generaal Buitenlandse Betrekkingen de post van adviseur van de directeur-generaal en bij het Directoraat-generaal Economische en Financiële Zaken de post van secretaris van de valutacommissie. Wij zagen reeds dat in de meeste van deze vacatures door bevordering werd voorzien. Bij de beooraeling van deze gevallen Kan het vanzelfsprekend — ik heb er bij de soortgelijke problematiek in zaak 12-69 reeds op gewezen — niet onze taak zijn de door de Commissie uitgevoerde onderzoeken naar de geschiktheid te vervangen. Wij kunnen ons echter wel een bepaald beeld vormen van de meningsvorming en wel enerzijds op basis van de bijzondere eisen welke voor de bezetting van de vacant verklaarde posten golden en anderzijds op basis van de feiten die ons over verzoekers opleiding, capaciteiten en beroepservaring bekend zijn. Dan blijkt evenwel spoedig dat in de meeste der aangevoerde gevallen een waardering in voor verzoeker gunstige zin niet mogelijk is en wel omdat de daartoe door hem verstrekte gegevens (bij voorbeeld op blz. 34 van zijn repliek alsook in zijn opmerkingen op 18 maart 1970) niet voldoende zijn. Immers het gaat om sterk uiteenlopende en zeer gespecialiseerde werkzaamheden op alle mogelijke gebieden. — Slechts met één der genoemde posten, namelijk die bij het Directoraat-generaal Personeel en Algemeen Beheer, is het mogelijk anders gesteld. De aard van de werkzaamheden op deze post is in de kennisgeving ener vacature COM/52 als volgt gedefinieerd : „Diriger une unité administrative ayant en charge l'examen de projets de structures et d'organisation de l'ensemble des services de la Commission, y compris des demandes de personnel et matériel présentées; veiller à l'utilisation rationnelle du personnel; conseiller les services pour toutes les questions d'organisation et de rationalisation et de mécanisation du travail”. Eveneens volgens de tekst van deze oproep golden voor hem de volgende eisen : „Connaissances du niveau universitaire sanctionnées par un diplôme ou expérience professionnelle d'un niveau équivalent; connaissance approfondie des questions administratives et de l'organisation et des structures des services de la Commission”. Wanneer men nu bedenkt dat verzoeker vele jaren hoge ambten bij het Directoraat-generaal Personeel en Algemeen Bestuur van de Commissie van Euratom heeft bekleed en dat er in zijn laatste ambtelijke beoordeling gesproken wordt van een uitstekende administratieve vorming, dan ligt het zonder meer voor de hand dat hij met name voor bedoelde post geschikt is. Wanneer men zich voorts afvraagt welke gevolgtrekkingen daaruit kunnen worden gemaakt dan biedt het reeds genoemde arrest in de zaak 12-69 op dit punt een waardevol richtsnoer. Volgens dit arrest dienen in verband met de „bijzondere en tijdelijke” aard van de maatregel van terugzetting „de betrokkenen strikte waarborgen betreffende de voorrang bij wederaanstelling” te worden gegeven. Het arrest luidt dan verder woordelijk : „Voor de werking dezer waarborgen is het onder meer nodig, dat de geschiktheid der kandidaten met voorrang wordt onderzocht zonder tevens op de eventuele verdiensten van hen die deze voorrang missen acht te slaan.” Kennelijk werd hiermee echter in het onderhavige geval evenmin als in de zaak 12-69 rekening gehouden. In het procesverbaal van de betreffende bijeenkomst der Commissie van 15, 16 en 17 juli 1968 wordt namelijk gezegd dat alle sollicitaties, ook van de kandidaten die voor bevordering in aanmerking komen, gelijktijdig aan de leden van de Commissie werden overhandigd. Verder lezen wij in het procesverbaal : „M. Levi-Sandri présente un exposé détaillé des qualifications des candidats eu égard aux caractéristiques du poste. Il donne à la Commission les éléments de l'examen qu'il a fait de leurs mérites. Il communique également l'avis du Directeur général du Personnel et de l'Administration qu'il a recueilli”. Verder heet het nog in het procesverbaal : „La Commission prend note que chacun de ses Membres est en possession des notations des candidats et a procédé à l'examen desdites notations”. Hierdoor wordt in de onderhavige zaak inderdaad dezelfde conclusie gerechtvaardigd als in de zaak 12-69. Uw Hof heeft op dit punt destijds beslist dat „deze gang van zaken, die tot vergelijkingen moest leiden van categorieën van ambtenaren tussen wie in casu geen mededinging mogelijk was, de ambtenaren, die vrijwillig hadden verklaard met een voorlopige terugzetting in te stemmen, niet het volle genot verzekert van de hun bij artikel 8 toegekende voorrang”. Reeds hierom zou derhalve het na de zittingen van 15, 16 en 17 juli 1968 genomen besluit van de Commissie waarin door bevordering in een A 3-post op het Directoraat-generaal Personeel en Algemeen Beheer werd voorzien, als onrechtmatig aangemerkt en nie-tigverklaard moeten worden. Voorts moet worden gewezen op het eveneens in arrest 12-69 nadrukkelijk gestelde vereiste dat het onderzoek naar de geschiktheid der ambtenaren met voorrang — wanneer dit onderzoek ertoe kon leiden dat deze ambtenaren ten voordele van kandidaten zonder voorrang werden uitgesloten — moet geschieden op grond van concrete en controleerbare gegevens. Het arrest luidt verder : „dat deze gegevens uitsluitend betrekking mogen hebben op de in de kennisgeving der vacature vereiste kwalificaties en zij in het procesverbaal van de Commissie moeten worden vermeld”. Kennelijk is in het onderhavige geval ook aan deze eis niet voldaan aangezien het procesverbaal van de Commissie in zoverre slechts de stereotype bewoordingen bevat : „Ayant pris en considération au vu de leur dossier, tant la formation universitaire que l'expérience professionnelle des intéressés, de même que l'ensemble de leur personnalité, la Commission conclut qu'aucun de ces fonctionnaires ne justifie des aptitudes requises pour une nomination au poste indiqué ci-dessus actuellement vacant”. Het Hof heeft in de zaak 12-69 dergelijke overwegingen van algemene aard onvoldoende geacht; dat zulks in het onderhavige geval anders zou zijn kan niet in ernst worden beweerd. Wij kunnen dus uit het grote aantal door verzoeker genoemde na 21 mei 1968 gedane benoemingen op vacante A 3-posten althans één wegens schending van het in Verordening no. 259/68, artikel 8, neergelegde voorrecht nietig achten, zodat de vordering tot nietigverklaring ten dele gegrond verklaard zal moeten worden. Verzoeker heeft dus in feite een kans op in een voor hem geschikte A 3-post te worden benoemd. Het Hof kan in het onderhavige geding evenwel niet voor recht verklaren dat dit moet gebeuren.

2 — De eis tot schadevergoeding

Een laatste vraag is ten slotte of verzoeker ook recht heeft op vergoeding van de materiële en immateriële schade, welke hij beweerdelijk heeft geleden doordat hij gedurende geruime tijd werkzaam is geweest in een A 4-post.

Op dit punt kan ik ten aanzien van de materiële schade betrekkelijk kort zijn. Ingevolge artikel 8 van Verordening no. 259/68 blijven ambtenaren die, evenals verzoeker, te werk gesteld zijn op posten in een lagere rang namelijk ook gerechtigd tot het bij hun eigenlijke rang behorende salaris. Aangezien verzoeker nu zonder dat hij een A 3-post bekleedt evenals voorheen het voor de A 3-rang geldende salaris ontvangt, kan niet worden ingezien in hoeverre hij materieel geschaad werd. — Ook het feit dat geen kennisgeving van een vacature voor de A 2-post werd gepubliceerd, hetgeen verzoeker naar zijn zeggen heeft verhinderd naar die post te solliciteren, vormt stellig geen voldoende grond voor een dergelijke aanspraak op schadevergoeding, welke overigens slechts wordt gevorderd voor een bedrag van 1 Bfr. Dit blijkt reeds uit het feit dat het beweerde achterwege laten van de kennisgeving ener vacature — gelijk reeds aangetoond — niet onrechtmatig was.

verzoeker motiveert zijn aanspraak op vergoeding van immateriële schade door te wijzen op de door hem als gevolg van de bestreden maatregel ondervonden emoties, de onzekerheid van zijn huidige positie, en het feit dat hij door thans een post A 4 te bekleden een prestigeverlies lijdt. Ten aanzien van dit laatste punt stelt verzoeker voorts dat het personeel er te laat van op de hoogte werd gesteld dat hij met ingang van 1 augustus 1968 niet meer onder een jonger afdelingshoofd ressorteerde, doch rechtstreeks onder de directeur voor Algemeen Beheer. — Tegenover dit argument stelt de Commissie terecht dat vooral het feit, dat verzoekers terugzetting niet als onrechtmatig kan worden beschouwd, van doorslaggevende betekenis is. Voorts staat het volgens het systeem van Verordening no. 259/68 vast dat dergelijke maatregelen niet als een berisping of een verwijt van onvoldoende toewijding kunnen worden beschouwd. Voorts kan er ook geen sprake zijn van een onzekere rechtspositie, aangezien verzoeker zijn vroegere ambtelijke status en rang behouden heeft. — Deze gegevens leveren inderdaad belangrijke gronden op om verzoekers eis af te wijzen. Hoogstens blijft het feit dat verzoeker aanvankelijk onder een jongere afdelingschef was geplaatst en dat de latere rechtzetting van deze maatregel niet onverwijld ter kennis van het personeel werd gebracht. Hierin mag men echter redelijkerwijs toch niet meer zien dan een schoonheidsfout gelijk die bij de omvangrijke en ingewikkelde herstructurering van de diensten der Commissie licht kon voorkomen. Naar mijn mening betreft het hier in geen geval een element dat een aanspraak op schadevergoeding zou kunnen rechtvaardigen.

Derhalve moet ook verzoekers eis tot schadevergoeding in volle omvang ongegrond worden verklaard.

III — Samenvatting

Het resultaat van mijn onderzoek kan derhalve als volgt worden samengevat :

De in het beroepschrift geformuleerde vorderingen tot vernietiging kunnen slechts ontvankelijk worden geacht in zoverre zij strekken tot nietigverklaring van het besluit van 21 mei 1968 inzake verzoekers ambtelijke tewerkstelling alsmede van latere besluiten houdende benoemingen op A 3-posten waarnaar ook verzoeker heeft gesolliciteerd. Voor het overige moeten de vorderingen tot nietigverklaring ten dele wegens het niet-inachtnemem van de beroepstermijn en ten dele daar verzoeker een aanspraak rechtens op bescherming zijner belangen niet heeft aangetoond, als niet-ontvankelijk worden afgewezen.

Naar mijn overtuiging is alleen de vordering tot nietigverklaring van het in juli 1968 genomen besluit inzake de bezetting van de post van afdelingshoofd bij het Directoraat-generaal Personeel en Algemeen Beheer gegrond. Alle andere vorderingen, met inbegrip van de eis tot schadevergoeding, moeten als zijnde ongegrond worden afgewezen.

Aangezien het beroep ten dele kon slagen komt het juist voor de Commissie in de helft van de aan verzoekers zijde gevallen kosten te verwijzen.

( 1 ) Vertaald uit het Duits