ARREST VAN HET GERECHT VOOR AMBTENARENZAKEN VAN DE EUROPESE UNIE (Derde kamer)

11 april 2016

FN en anderen

tegen

Europese Politieacademie (Cepol)

„Openbare dienst — Personeel van Cepol — Tijdelijk functionarissen — Arbeidscontractanten — Plaats van tewerkstelling die samenvalt met het hoofdkantoor van Cepol — Verhuizing van Cepol naar Boedapest (Hongarije) — Daarmee samenhangende wijziging van de plaats van tewerkstelling van de functionarissen — Contractuele gevolgen — Noodzaak van de instemming van de functionarissen — Aanpassingscoëfficiënt die van toepassing is op de nieuwe plaats van tewerkstelling — Gewettigd vertrouwen — Beginsel van behoorlijk bestuur”

Betreft:

Beroep, ingesteld krachtens artikel 270 VWEU, waarmee FN, FP, FQ en vier andere verzoekers, namelijk FK, FL, FM en FO, met name vragen om nietigverklaring van besluit nr. 17/2014/DIR van de directeur van de Europese Politieacademie (Cepol of hierna: „agentschap”) van 23 mei 2014 betreffende de verhuizing van Cepol naar Boedapest (Hongarije) (hierna: „bestreden besluit”); nietigverklaring van verschillende besluiten van Cepol van 28 november 2014 tot afwijzing van de klachten die zij tussen 8 en 21 augustus 2014 individueel hadden ingediend tegen het bestreden besluit; vergoeding door Cepol van de materiële en immateriële schade.

Beslissing:

Het beroep wordt verworpen. FN, FP en FQ dragen hun eigen kosten en worden verwezen in de kosten van de Europese Politieacademie.

Samenvatting

De instemming van de betrokkene van een bezwarende handeling kan niet tot gevolg hebben dat die handeling voor hem niet langer de hoedanigheid van bezwarende handeling heeft. Een handeling waarin het beginsel van een nieuwe tewerkstelling van het personeel van een agentschap van de Unie wordt vastgelegd moet, ofschoon deze uitvoering geeft aan een handeling van algemene strekking van de Raad en het Parlement, worden aangemerkt als een voor de verzoekers bezwarende handeling, voor zover deze hun plaats van tewerkstelling wijzigt onder omstandigheden die onwettig zouden zijn. (cf. punten 47 en 49) Referentie: Hof: arrest van 24 februari 1981, Carbognani en Coda Zabetta/Commissie, 161/80 en 162/80, EU:C:1981:51, punt 14 Gerecht van eerste aanleg: arrest van 11 juli 1996, Ortega Urretavizcaya/Commissie, T‑587/93, EU:T:1996:100, punt 28

Het feit dat een functionaris niet op zijn werkplek verschijnt, kan worden uitgelegd als een ontslagname door hem die derhalve gelijkstaat aan ontslag in de zin van artikel 47 van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden. Het functioneren van de administratie van de Unie brengt voor elke ambtenaar of functionaris van de Europese openbare dienst de verplichting mee om elke tewerkstelling te aanvaarden die beantwoordt aan de functiegroep en de rang van zijn ambt, overeenkomstig de vereisten van de dienst, in de gehele Unie en in elke plaats waar de instelling of het agentschap waarbij hij in functie is getreden werkzaam is. Overeenkomstig artikel 20 van het Statuut, dat op grond van de artikelen 11 en 81 van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden, van overeenkomstige toepassing is op tijdelijk functionarissen en arbeidscontractanten, moeten ambtenaren en functionarissen van de Unie in hun plaats van tewerkstelling wonen of op zodanige afstand daarvan dat zij niet gehinderd worden in de uitoefening van hun functie. In deze omstandigheden kan het tot aanstelling bevoegd gezag van een agentschap van de Unie niet worden verweten dat het, ter uitvoering van het besluit van de wetgever van de Unie om het hoofdkantoor van dat agentschap te verplaatsen, zijn personeel vraagt om in die nieuwe plaats te gaan werken. Gelet op de eveneens ruime beoordelingsbevoegdheid van het agentschap bij de organisatie en de structurering van zijn diensten, kan dat gezag, wanneer het wordt geconfronteerd met de eventuele weigering van een van de functionarissen van het agentschap om te gaan werken in het nieuwe, door de wetgever van de Unie vastgestelde hoofdkantoor, in de uitoefening van zijn ruime beoordelingsbevoegdheid besluiten dat die weigering gelijkstaat aan een ontslagname. (cf. punten 58 en 60‑62) Referentie: Hof: arrest van 24 februari 1981, Carbognani en Coda Zabetta/Commissie, 161/80 en 162/80, EU:C:1981:51, punten 23 en 37, en 6 juli 1983, Geist/Commissie, 285/81, EU:C:1983:192, punt 15 Gerecht van eerste aanleg: arrest van 9 april 2003, Walton/Commissie, T‑155/01, EU:T:2003:105, punten 31‑34 Gerecht voor ambtenarenzaken: arrest van 10 september 2014, Tzikas/AFE, F‑120/13, EU:F:2014:197, punt 82en aldaar aangehaalde rechtspraak

De basis van de arbeidsverhouding van een tijdelijk functionaris of arbeidscontractant met de betrokken instelling of het betrokken agentschap wordt gevormd door de aanstellingsovereenkomst. Door de wilsverklaring van de contractpartijen, die met name wordt geconcretiseerd door de ondertekening van de aanstellingsovereenkomst, ontstaan dus contractuele verplichtingen die een beperking meebrengen van de bevoegdheid van het tot het aangaan van aanstellingsovereenkomsten bevoegd gezag om eenzijdig te handelen buiten de gevallen die uitdrukkelijk zijn voorzien in de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden. De omvang en de voorwaarden voor de uitoefening van die contractvrijheid worden echter begrensd en beperkt door de rechten en verplichtingen die in de Regeling zijn opgenomen, en welke eventueel voortvloeien uit een overeenkomstige toepassing van de bepalingen van het Statuut, zodat de medecontractanten zich door middel van een overeenkomst niet kunnen bevrijden van de verplichtingen die voortvloeien uit de bijzondere taak van algemeen belang die aan de instellingen en organen van de Unie is toevertrouwd. Aangaande de vraag of de plaats van tewerkstelling, wanneer die in de aanstellingsovereenkomst van een tijdelijk functionaris of arbeidscontractant wordt genoemd, eenzijdig door dat gezag kan worden gewijzigd, moet worden beklemtoond dat de wetgever van de Unie of de staats- of regeringshoofden van de lidstaten op elk moment de zetels van de verschillende instellingen en agentschappen van de Unie kunnen wijzigen. Er zij eveneens aan herinnerd dat de op de instellingen en agentschappen van de Unie rustende verplichting om hun personeel alleen in het belang van de dienst te werk te stellen zelfs geldt wanneer dit een door de betrokkene niet-gewilde wijziging van de plaats van tewerkstelling meebrengt. Voorts kan het tot het aangaan van aanstellingsovereenkomsten bevoegd gezag in het belang van de dienst de plaats van tewerkstelling van een tijdelijk functionaris wijzigen zonder dat daarvoor de instemming van de betrokkene nodig is, die echter wel moet worden gehoord. Wat arbeidscontractanten betreft, kan het tot het aangaan van aanstellingsovereenkomsten bevoegd gezag, ongeacht de vraag of artikel 7 van het Statuut naar analogie op hen van toepassing is, eveneens beslissen over hun tewerkstelling en hen in een andere plaats te werk stellen, aangezien alleen lokale functionarissen, die op grond van een overeenkomst nu juist in een bepaalde plaats worden aangeworven, het recht hebben om zich te verzetten tegen een wijziging van hun plaats van tewerkstelling, aangezien de stabiliteit van hun arbeidsplaats in hun geval deel uitmaakt van de arbeidsvoorwaarden. (cf. punten 68‑70, 72 en 73) Referentie: Hof: arresten van 18 oktober 1977, Schertzer/Parlement, 25/68, EU:C:1977:158, punt 40; 24 februari 1981, Carbognani en Coda Zabetta/Commissie, 161/80 en 162/80, EU:C:1981:51, punten 28 en 34; 14 juli 1988, Aldinger en Virgili/Parlement, 23/87 en 24/87, EU:C:1988:406, punt 17, en 19 juni 1992, V./Parlement, C‑18/91 P, EU:C:1992:269, punt 39 Gerecht van eerste aanleg: arrest van 11 juli 1996, Aubineau/Commissie, T‑102/95, EU:T:1996:104, punt 29 Gerecht voor ambtenarenzaken: arresten van 4 juni 2009, Plasa/Commissie, F‑52/08, EU:F:2009:54, punt 77; 12 februari 2014, Bodson e.a./EIB, F‑73/12, EU:F:2014:16, punt 52en aldaar aangehaalde rechtspraak, en 16 juli 2015, Murariu/EIOPA, F‑116/14, EU:F:2015:89, punten 101 en 103

De overplaatsing van een ambtenaar of functionaris van de Unie kan voor de betrokkene weliswaar ongemakken meebrengen wat betreft zijn gezin en de kosten, doch vormt geen abnormale en onvoorzienbare gebeurtenis in zijn loopbaan, daar het hiërarchisch gezag gedwongen kan zijn om met het oog op de behoeften van de dienst tot een dergelijke overplaatsing te beslissen. Dit is met name het geval wanneer de werkplekken van de instelling of het agentschap waarbij de ambtenaar of functionaris is te werk gesteld verdeeld zijn over verschillende lidstaten of in derde staten. Dit geldt eveneens en a fortiori wanneer het de wetgever van de Unie is die heeft besloten om het hoofdkantoor van een agentschap te verplaatsen van de ene naar de andere lidstaat. De verplichting voor de instellingen en agentschappen van de Unie om hun personeel alleen in het belang van de dienst te werk te stellen en hun daaruitvolgend recht om ambtshalve door de betrokkene niet-gewilde wijzigingen in de plaats van tewerkstelling aan te brengen, gelden niet alleen jegens ambtenaren, maar eveneens jegens tijdelijk functionarissen. Bovendien brengt het functioneren van de administratie van de Unie voor elke ambtenaar of functionaris van de Unie de verplichting mee om elke tewerkstelling te aanvaarden die beantwoordt aan de functiegroep en de rang van zijn ambt, overeenkomstig de vereisten van de dienst, in de gehele Unie, in elke werkplek van de instelling waarbij hij werkzaam is, met dien verstande dat problemen op persoonlijk en gezinsgebied die de uitvoering van de dienst onder die omstandigheden kan meebrengen, worden gecompenseerd door de voordelen en de rechten die de Europese openbare dienst meebrengt. (cf. punten 81‑84) Referentie: Hof: arresten van 14 juli 1977, Geist/Commissie, 61/76, EU:C:1977:127, punt 34; 24 februari 1981, Carbognani en Coda Zabetta/Commissie, 161/80 en 162/80, EU:C:1981:51, punten 23 en 37; 23 januari 1986, Rasmussen/Commissie, 173/84, EU:C:1986:29, punt 25; 14 juli 1988, Aldinger en Virgili/Parlement, 23/87 en 24/87, EU:C:1988:406, punt 17, en beschikking van 11 februari 1999, Costacurta/Commissie, C‑75/98 P, EU:C:1999:73, niet gepubliceerd, punt 49 Gerecht van eerste aanleg: arresten van 11 juli 1996, Aubineau/Commissie, T‑102/95, EU:T:1996:104, punt 30 Gerecht van de Europese Unie: arrest van 14 september 2011, Marcuccio/Commissie, T‑236/02, EU:T:2011:465, punt 248