Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Beroep tot schadevergoeding - Voorwerp - Vordering tot vergoeding van aan Gemeenschap toe te schrijven schade - Uitsluitende bevoegdheid van gemeenschapsrechter

[EG-Verdrag, art. 215, tweede alinea (thans art. 288, tweede alinea, EG)]

2. Niet-contractuele aansprakelijkheid - Voorwaarden - Schending van rechtsregel die rechten toekent aan particulieren - Onmogelijkheid om WTO-overeenkomsten in te roepen om wettigheid van gemeenschapshandeling te betwisten of beroep tot schadevergoeding te funderen - Uitzonderingen - Gemeenschapshandeling die uitvoering ervan beoogt te verzekeren of uitdrukkelijk en specifiek daarnaar verwijst

[EG-Verdrag, art. 215, tweede alinea (thans art. 288, tweede alinea, EG)]

3. Landbouw - Gemeenschappelijke ordening der markten - Bananen - Invoerregeling - Tariefcontingent - Opening en verdeling - Discriminatie - Geen

(Verordening nr. 404/93 van de Raad; verordening nr. 2362/98 van de Commissie)

4. Landbouw - Gemeenschappelijke ordening der markten - Bananen - Invoerregeling - Tariefcontingent - Opening en verdeling - Vrije beroepsuitoefening - Schending - Geen

(Verordening nr. 404/93 van de Raad; verordening nr. 2362/98 van de Commissie)

5. Landbouw - Gemeenschappelijke ordening der markten - Bananen - Invoerregeling - Tariefcontingent - Opening en verdeling - Maatregel die dienstig is voor goede werking van gemeenschappelijke marktordening - Schending van evenredigheidsbeginsel - Geen - Beoordelingsvrijheid van Gerecht - Grenzen

(Verordening nr. 404/93 van de Raad, art. 20, sub d; verordening nr. 1637/98 van de Commissie)

Samenvatting

1. Wanneer in het kader van een beroep tot schadevergoeding de onwettigheid niet is begaan door een nationaal orgaan doch door een instelling van de Gemeenschap, is de schade die eventueel ten gevolge van de uitvoering van de gemeenschapsregeling door de nationale autoriteiten zou kunnen zijn ontstaan, toe te schrijven aan de Gemeenschap. Aangezien de gemeenschapsrechter bij uitsluiting bevoegd is om krachtens artikel 215 van het Verdrag (thans artikel 288 EG) uitspraak te doen op beroepen tot vergoeding van dergelijke schade, zouden de nationale rechtsmiddelen aan particulieren die menen dat zij door handelingen van de gemeenschapsinstellingen zijn benadeeld, geen doeltreffende bescherming van hun rechten kunnen bieden.

( cf. punten 31-32 )

2. In het kader van de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Gemeenschap is voor een recht op schadevergoeding vereist, dat de geschonden rechtsregel ertoe strekt aan particulieren rechten toe te kennen. Dit geldt niet voor de WTO-overeenkomsten. Gelet op hun aard en opzet behoren deze overeenkomsten immers in beginsel niet tot de normen waaraan de gemeenschapsrechter de wettigheid van handelingen van de gemeenschapsinstellingen toetst. Alleen ingeval de Gemeenschap uitvoering heeft willen geven aan een in het kader van de WTO aangegane bijzondere verplichting of indien de gemeenschapshandeling uitdrukkelijk naar specifieke bepalingen van de overeenkomsten in de bijlagen bij de WTO-overeenkomst verwijst, dienen het Hof en het Gerecht de wettigheid van de betrokken gemeenschapshandeling aan de WTO-regels te toetsen.

( cf. punten 50-51, 55-56, 63 )

3. Het non-discriminatiebeginsel eist dat vergelijkbare situaties niet verschillend worden behandeld, tenzij dit objectief gerechtvaardigd is. Gesteld al dat verordening nr. 2362/98 houdende uitvoeringsbepalingen van verordening nr. 404/93 betreffende de regeling voor de invoer van bananen in de Gemeenschap, voor de situatie van de verschillende categorieën marktdeelnemers uiteenlopende gevolgen kon hebben, dan is dit nog geen discriminatie, aangezien deze behandeling inherent lijkt aan het doel om de markten in de Gemeenschap te integreren. Verschillen in uitwerking van de regeling ten gevolge van objectieve factoren als ongelijke grootte en positie op de markt kunnen derhalve geen discriminatie worden genoemd in de zin van het Verdrag. Zo politiek ingrijpen van de wetgever ten gunste van de kleine en middelgrote ondernemingen al gerechtvaardigd zou zijn, kan het feit dat zulk een ingrijpen in het kader van verordening nr. 2362/98 niet heeft plaatsgehad, voorts geen onrechtmatigheid zijn die tot de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Gemeenschap kan leiden.

( cf. punten 74-75, 78 )

4. De vrije beroepsuitoefening behoort weliswaar tot de algemene beginselen van het gemeenschapsrecht, maar deze beginselen hebben geen absolute gelding, doch moeten in relatie tot hun sociale functie worden beschouwd. De vrijheid van beroepsuitoefening kan dus met name in het kader van een gemeenschappelijke marktordening aan beperkingen worden onderworpen, voorzover dergelijke beperkingen werkelijk beantwoorden aan de doeleinden van algemeen belang die de Gemeenschap nastreeft, en, het nagestreefde doel in aanmerking genomen, niet zijn te beschouwen als een onevenredige en onduldbare ingreep waardoor het gewaarborgde recht in zijn kern wordt aangetast. Wat de bananensector betreft, kan geen enkele marktdeelnemer een eigendomsrecht doen gelden op een marktaandeel dat hij op een tijdstip vóór de invoering van een gemeenschappelijke marktordening in handen had. Bovendien is de opgelegde beperking van de mogelijkheid om bananen uit derde landen in te voeren, die voortspruit uit de bij verordening nr. 2362/98, ingevoerde opening van een tariefcontingent en de verdelingswijze daarvan, inherent aan de doeleinden van algemeen belang die de Gemeenschap met de gemeenschappelijke marktordening in de sector bananen nastreeft; zij doet dus niet meer dan nodig afbreuk aan het recht van vrije beroepsuitoefening van de traditionele importeurs van bananen uit derde landen.

( cf. punten 80-81 )

5. De gemeenschapswetgever heeft bij de invoering van de bij verordening nr. 2362/98 gecreëerde regeling voor de verdeling van het tariefcontingent en van de uitvoeringsbepalingen, uit verschillende mogelijkheden die methode gekozen die hem het meest geschikt leek om tot een ordening van de bananenmarkt te komen. Een dergelijke maatregel is in beginsel te beschouwen als een geschikt middel ter verwezenlijking van de doelstelling het tariefcontingent eerlijk te verdelen, ook wanneer deze regeling als gevolg van het verschil in situatie van de handelaren hen niet alle op dezelfde manier treft. Ook wanneer niet valt uit te sluiten dat andere middelen denkbaar waren om tot het nagestreefde resultaat te komen, kan het Gerecht voorts, met betrekking tot de vraag of dergelijke maatregelen adequaat zijn, zijn oordeel niet in de plaats stellen van dat van de Commissie, aangezien niet is bewezen dat die maatregelen kennelijk ongeschikt waren om het nagestreefde doel te bereiken.

( cf. punten 94, 96 )