Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Steunmaatregelen van de staten — Voorgenomen steunmaatregelen — Aanmelding bij Commissie — Draagwijdte van verplichting — Aanmelding van wijze van financiering verplicht wegens gevolgen daarvan voor toelaatbaarheid van steun — [EG-Verdrag, art. 93, lid 3 (thans art. 88, lid 3, EG)]

2. Steunmaatregelen van de staten — Voorgenomen steunmaatregelen — Verbod van uitvoering vóór eindbeslissing van Commissie — Rechtstreekse werking — Omvang — Heffingen ingevoerd ter financiering van in strijd met gemeenschapsrecht toegekende steun — Verplichting voor nationale rechterlijke instanties om teruggave daarvan te gelasten — [EG-Verdrag, art. 93, lid 3 (thans art. 88, lid 3, EG)]

3. Steunmaatregelen van de staten — Voorgenomen steunmaatregelen — Toekenning van steun in strijd met in artikel 93, lid 3, van Verdrag (thans artikel 88, lid 3, EG) neergelegd verbod — Latere beschikking van Commissie waarbij steun verenigbaar met gemeenschappelijke markt wordt verklaard — Gevolg — Regularisatie a posteriori van nationale maatregelen betreffende toekenning van steun — Geen — [EG-Verdrag, art. 93, lid 3 (thans art. 88, lid 3, EG)]

4. Steunmaatregelen van de staten — Respectieve bevoegdheden van Commissie en nationale rechterlijke instanties — Onbevoegdheid van Commissie om teruggave van niet-aangemelde steun te gelasten — [EG-Verdrag, art. 92 (thans, na wijziging, art. 87 EG) en art. 93, lid 3 (thans art. 88, lid 3, EG)]

Samenvatting

1. De wijze van financiering van een steunmaatregel kan het geheel van de erdoor gefinancierde steunregeling onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt maken. Derhalve mag het onderzoek van een steunmaatregel niet worden losgemaakt van de gevolgen van de wijze van financiering ervan en moet bij dat onderzoek ook rekening worden gehouden met de wijze van financiering van de steun wanneer deze financieringswijze integraal deel uitmaakt van de maatregel.

In een dergelijk geval dient de in artikel 93, lid 3, van het Verdrag (thans artikel 88, lid 3, EG) bedoelde aanmelding van de steunmaatregel eveneens de wijze van financiering ervan te omvatten, opdat de Commissie haar onderzoek op basis van volledige informatie kan verrichten. Anders kan niet worden uitgesloten dat een steunmaatregel verenigbaar wordt verklaard die, indien de Commissie op de hoogte was geweest van de wijze van financiering ervan, niet verenigbaar had kunnen worden verklaard.

Teneinde het nuttig effect van de aanmeldingsplicht alsmede een passend en volledig onderzoek van een steunmaatregel door de Commissie te verzekeren, moet de lidstaat derhalve ter nakoming van deze verplichting niet alleen de voorgenomen steunmaatregel stricto sensu aanmelden, maar ook de wijze van financiering van de steun voorzover deze integraal deel uitmaakt van de voorgenomen maatregel.

cf. punten 49-51

2. Wanneer een steunmaatregel waarvan de wijze van financiering integraal deel uitmaakt, met voorbijgaan aan de aanmeldingsplicht ten uitvoer is gelegd, zijn de nationale rechterlijke instanties uit hoofde van hun taak, de rechten van de justitiabelen te beschermen tegenover een eventuele schending, door de nationale autoriteiten, van het in artikel 93, lid 3, laatste volzin, van het Verdrag (thans artikel 88, lid 3, laatste volzin, EG) neergelegde, rechtstreeks werkende verbod, verplicht, daaruit overeenkomstig hun nationale recht alle consequenties trekken, zowel wat de geldigheid van de handelingen tot uitvoering van de betrokken steunmaatregelen betreft, als wat de terugvordering van de verleende financiële steun betreft, en zijn zij dus in beginsel verplicht, de terugbetaling te gelasten van de specifiek ter financiering van deze steun geheven belastingen of bijdragen.

cf. punten 54, 64

3. Om te voorkomen dat afbreuk wordt gedaan aan de rechtstreekse werking van artikel 93, lid 3, laatste volzin, van het Verdrag (thans artikel 88, lid 3, laatste volzin, EG) en dat de belangen van de justitiabelen die door de nationale rechterlijke instanties dienen te worden beschermd, worden geschonden, heeft de eindbeslissing van de Commissie waarbij een staatssteunmaatregel verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt verklaard, niet tot gevolg dat de maatregelen ter uitvoering van die steun, die op het tijdstip waarop zij werden genomen, ongeldig waren omdat zij in strijd met het in dit artikel neergelegde verbod waren vastgesteld, achteraf worden gedekt. Elke andere uitlegging zou in de hand werken dat de betrokken lidstaat lid 3, laatste volzin, van dit artikel niet in acht neemt en zou deze bepaling haar nuttig effect ontnemen.

cf. punt 63

4. In het kader van het toezicht op de naleving door de lidstaten van de ingevolge artikel 92 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87 EG) en 93 van het Verdrag (thans artikel 88 EG) op hen rustende verplichtingen, vervullen de nationale rechterlijke instanties en de Commissie immers aanvullende en onderscheiden taken.

Terwijl de beoordeling van de verenigbaarheid van steunmaatregelen met de gemeenschappelijke markt onder de exclusieve bevoegdheid valt van de Commissie, die daarbij onder toezicht van het Hof staat, zien de nationale rechterlijke instanties toe op de vrijwaring van de rechten van de justitiabelen in geval van schending van de bij artikel 93, lid 3, van het Verdrag opgelegde verplichting om de steunmaatregelen vooraf bij de Commissie aan te melden. Daarom kan de Commissie, anders dan de nationale rechterlijke instanties, niet op de enkele grond dat de maatregel niet overeenkomstig lid 3 van dat artikel is aangemeld, teruggave van de staatssteun gelasten.

cf. punten 74-76