Zaak C‑460/14

Johannes Evert Antonius Massar

tegen

DAS Nederlandse Rechtsbijstand Verzekeringsmaatschappij NV

(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Hoge Raad der Nederlanden)

„Prejudiciële verwijzing — Rechtsbijstandverzekering — Richtlijn 87/344/EEG — Artikel 4, lid 1 — Vrije keuze van advocaat door de verzekeringnemer — Gerechtelijke of administratieve procedure — Begrip — Vergunning door een bestuursorgaan aan een werkgever verleend om een arbeidsovereenkomst op te zeggen”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Tiende kamer) van 7 april 2016

Vrij verkeer van personen – Vrijheid van vestiging – Rechtsbijstandverzekering – Richtlijn 87/344 – Recht van de verzekeringnemer om zijn wettelijke vertegenwoordiger vrij te kiezen – Administratieve procedure – Begrip – Procedure voor een bestuursorgaan dat een werkgever vergunning verleent een voor rechtsbijstand verzekerde werknemer te ontslaan – Daaronder begrepen

[Richtlijn 87/344 van de Raad, art. 4, lid 1, a)]

Artikel 4, lid 1, onder a), van richtlijn 87/344 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de rechtsbijstandverzekering moet aldus worden uitgelegd dat het in die bepaling bedoelde begrip administratieve procedure mede omvat een procedure die ertoe leidt dat een bestuursorgaan de werkgever vergunning verleent, de voor rechtsbijstand verzekerde werknemer te ontslaan.

In de eerste plaats zou uitlegging van bedoeld begrip in die zin dat dat begrip alleen gerechtelijke procedures in bestuursaangelegenheden omvat, dat wil zeggen procedures voor een gerecht in eigenlijke zin, de door de wetgever van de Unie met zoveel woorden gebruikte uitdrukking „administratieve procedure” haar betekenis ontnemen.

In de tweede plaats heeft richtlijn 87/344, in het bijzonder artikel 4 ervan, betreffende de vrije keuze van de advocaat of de vertegenwoordiger, tot doel de belangen van de verzekerde ruime bescherming te bieden. De algemene strekking en de verbindendheid van het recht om zijn advocaat of vertegenwoordiger te kiezen, staan in de weg aan een restrictieve uitlegging van artikel 4, lid 1, onder a), van die richtlijn.

Ingeval voor een ontslagen werknemer geen beroep openstaat tegen het besluit van een beheersorgaan voor verzekeringen waarbij de werkgever vergunning krijgt voor ontslag om bedrijfseconomische redenen, en, zo die werknemer nadien voor de burgerlijke rechter een schadevordering op grond van kennelijk onredelijk ontslag indient, de daarop te geven beslissing geen wijziging kan brengen in het besluit van voormeld orgaan, worden de rechten van die werknemer door het besluit van dat orgaan geraakt en behoeven diens belangen als verzekerde bescherming in het kader van de procedure voor dat orgaan.

Een dergelijke ruime uitlegging van artikel 4, lid 1, onder a), van richtlijn 87/344 is overigens te meer geboden daar het Hof het recht van vrije keuze van de advocaat of de vertegenwoordiger al heeft erkend in het geval van een werknemer die zich in dezelfde situatie bevond, maar wiens arbeidsovereenkomst was beëindigd bij rechterlijke beslissing.

Tot slot kunnen de eventuele financiële gevolgen voor de stelsels van rechtsbijstandverzekering niet tot een restrictieve uitlegging van artikel 4, lid 1, onder a), van richtlijn 87/344 leiden. Deze richtlijn beoogt immers geen volledige harmonisatie van de regels die van toepassing zijn op overeenkomsten inzake rechtsbijstandverzekering, en de lidstaten blijven bij de huidige stand van het Unierecht vrij om de op deze overeenkomsten toepasselijke regeling vast te stellen, voor zover de in die richtlijn neergelegde beginselen niet van hun wezenlijke inhoud worden beroofd. Zo sluit de omstandigheid dat de verzekerde zijn recht op vrije keuze van zijn vertegenwoordiger uitoefent, niet uit dat in bepaalde gevallen beperkingen kunnen worden gesteld aan de kosten die door de verzekeraars worden vergoed.

(cf. punten 18, 20, 23‑28 en dictum)