Zaak C‑515/13

Ingeniørforeningen i Danmark

tegen

Tekniq

(verzoek van het Østre Landsret om een prejudiciële beslissing)

„Prejudiciële verwijzing — Sociale politiek — Richtlijn 2000/78/EG — Gelijke behandeling in arbeid en beroep — Artikel 2, leden 1 en 2, onder a) — Artikel 6, lid 1 — Verschil in behandeling op grond van de leeftijd — Nationale regeling die bepaalt dat geen ontslagvergoeding wordt uitgekeerd aan werknemers die bij de beëindiging van de arbeidsverhouding in aanmerking komen voor een algemeen ouderdomspensioen”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Zevende kamer) van 26 februari 2015

Sociale politiek – Gelijke behandeling in arbeid en beroep – Richtlijn 2000/78 – Verbod van discriminatie op grond van de leeftijd – Nationale regeling die werknemers die in aanmerking komen voor een algemeen ouderdomspensioen, uitsluit van een ontslagvergoeding – Rechtvaardiging op grond van het nastreven van legitieme doelstellingen – Toelaatbaarheid – Voorwaarden – Beoordeling door de nationale rechter

[Richtlijn 2000/78 van de Raad, art. 2, lid 1, a), en 6, lid 1]

De artikelen 2, leden 1 en 2, onder a), en 6, lid 1, van richtlijn 2000/78 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep moeten aldus worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling, die bepaalt dat, in het geval van het ontslag van een werknemer die gedurende een ononderbroken periode van 12, 15 of 18 jaar in dienst van dezelfde onderneming is geweest, de werkgever bij de beëindiging van de arbeidsverhouding met deze werknemer een vergoeding ter hoogte van respectievelijk één, twee of drie maanden salaris betaalt, maar dat deze vergoeding niet wordt uitgekeerd als de betrokken werknemer ten tijde van de beëindiging van de arbeidsverhouding aanspraak kan maken op het algemeen ouderdomspensioen, voor zover deze regeling enerzijds objectief en redelijk wordt gerechtvaardigd door een legitieme doelstelling van beleid op het gebied van de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt en anderzijds een passend en noodzakelijk middel vormt voor het verwezenlijken van deze doelstelling. Het is aan de verwijzende rechterlijke instantie om na te gaan of dit het geval is.

Beperking van de speciale ontslagvergoeding tot de werknemers die, op het tijdstip van hun ontslag, niet in aanmerking zullen komen voor een algemeen ouderdomspensioen, lijkt immers niet onredelijk gelet op het door de wetgever nagestreefde doel, namelijk het bieden van een betere bescherming aan de werknemers voor wie de overgang naar een nieuwe dienstbetrekking wegens hun aantal dienstjaren in de onderneming moeilijk blijkt te zijn. Door die nationale regeling kunnen ook beperkingen worden gesteld aan de mogelijkheden van misbruik, namelijk dat een werknemer een vergoeding krijgt die bedoeld is om hem te helpen bij het zoeken naar een nieuwe dienstbetrekking, hoewel hij met pensioen gaat. Derhalve lijkt deze nationale regeling niet kennelijk ongeschikt om het door de Uniewetgever nagestreefde legitieme doel van het beleid op het gebied van de werkgelegenheid te bereiken.

Daarnaast beoogt die nationale regeling, overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel en de noodzaak om misbruik te bestrijden, te waarborgen dat de speciale ontslagvergoeding alleen wordt uitgekeerd aan de personen voor wie zij is bestemd, dat wil zeggen aan degenen die willen blijven werken, maar die, gezien hun leeftijd, over het algemeen meer problemen ondervinden bij het vinden van een nieuwe baan. Door die regeling kan ook worden voorkomen dat de speciale ontslagvergoeding wordt uitgekeerd aan personen die daarnaast een algemeen ouderdomspensioen zullen ontvangen, en bijgevolg gaat zij niet verder dan noodzakelijk is ter bereiking van de doelstellingen die zij met elkaar beoogt te verzoenen.

Bovendien verschilt de bepaling uit de betrokken nationale regeling van die welke ten grondslag lag aan de zaak die heeft geleid tot het arrest Ingeniørforeningen i Danmark (C‑499/08). Aangezien het ouderdomspensioen dat in die zaak aan de orde was, kon worden uitgekeerd vanaf de leeftijd van 60 jaar, zou elke werknemer die op het tijdstip waarop zijn arbeidsverhouding werd beëindigd, deze leeftijd had bereikt, immers slechts aanspraak hebben kunnen maken op een lager pensioen in verhouding tot het pensioen dat hij zou hebben verkregen als hij had kunnen wachten tot de pensioengerechtigde leeftijd om zijn rechten erop te doen gelden. De werknemer liep dus inderdaad het risico dat het uitbetaalde bedrag zou worden verlaagd wegens de vervroegde pensionering. Dat is daarentegen niet het geval wanneer het gaat over het uitsluiten van de speciale ontslagvergoeding in het geval dat de werknemer, op het tijdstip waarop de arbeidsverhouding wordt beëindigd, aanspraak kan maken op het algemeen ouderdomspensioen, aangezien het risico op een verlaging van het uitgekeerde bedrag wegens de vervroegde pensionering in beginsel geen werknemers betreft die aanspraak kunnen maken op het algemeen ouderdomspensioen. Voor zover de speciale ontslagvergoeding een eenmalige vergoeding is die overeenkomt met één, twee of drie maanden salaris, lijkt een maatregel die tot gevolg heeft dat werknemers die aanspraak kunnen maken op een algemeen ouderdomspensioen, ervan worden uitgesloten, daarnaast niet te kunnen leiden tot een aanzienlijk verlies aan inkomsten op de lange termijn. In dit opzicht verschilt het uitsluiten van de in het geding zijnde ontslagvergoeding van het uitsluiten dat aan de basis lag van de zaak die heeft geleid tot het arrest Dansk Jurist- og Økonomforbund (C‑546/11), waarin het, voor ambtenaren die de leeftijd van 65 jaar hadden bereikt en aanspraak konden maken op een ouderdomspensioen, ging om het uitsluiten van het recht om hun salaris gedurende drie jaar te blijven ontvangen.

Bijgevolg tast een maatregel die tot gevolg heeft dat de werknemer die op het tijdstip waarop de arbeidsverhouding wordt beëindigd, aanspraak kan maken op het algemeen ouderdomspensioen, wordt uitgesloten van de bijzondere ontslagvergoeding, de legitieme belangen van werknemers die de normale pensioenleeftijd hebben bereikt, niet buitensporig aan.

(cf. punten 27, 28, 31, 32, 37‑42, 44, 45 en dictum)

Zaak C‑515/13

Ingeniørforeningen i Danmark

tegen

Tekniq

(verzoek van het Østre Landsret om een prejudiciële beslissing)

„Prejudiciële verwijzing — Sociale politiek — Richtlijn 2000/78/EG — Gelijke behandeling in arbeid en beroep — Artikel 2, leden 1 en 2, onder a) — Artikel 6, lid 1 — Verschil in behandeling op grond van de leeftijd — Nationale regeling die bepaalt dat geen ontslagvergoeding wordt uitgekeerd aan werknemers die bij de beëindiging van de arbeidsverhouding in aanmerking komen voor een algemeen ouderdomspensioen”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Zevende kamer) van 26 februari 2015

Sociale politiek — Gelijke behandeling in arbeid en beroep — Richtlijn 2000/78 — Verbod van discriminatie op grond van de leeftijd — Nationale regeling die werknemers die in aanmerking komen voor een algemeen ouderdomspensioen, uitsluit van een ontslagvergoeding — Rechtvaardiging op grond van het nastreven van legitieme doelstellingen — Toelaatbaarheid — Voorwaarden — Beoordeling door de nationale rechter

[Richtlijn 2000/78 van de Raad, art. 2, lid 1, a), en 6, lid 1]

De artikelen 2, leden 1 en 2, onder a), en 6, lid 1, van richtlijn 2000/78 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep moeten aldus worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling, die bepaalt dat, in het geval van het ontslag van een werknemer die gedurende een ononderbroken periode van 12, 15 of 18 jaar in dienst van dezelfde onderneming is geweest, de werkgever bij de beëindiging van de arbeidsverhouding met deze werknemer een vergoeding ter hoogte van respectievelijk één, twee of drie maanden salaris betaalt, maar dat deze vergoeding niet wordt uitgekeerd als de betrokken werknemer ten tijde van de beëindiging van de arbeidsverhouding aanspraak kan maken op het algemeen ouderdomspensioen, voor zover deze regeling enerzijds objectief en redelijk wordt gerechtvaardigd door een legitieme doelstelling van beleid op het gebied van de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt en anderzijds een passend en noodzakelijk middel vormt voor het verwezenlijken van deze doelstelling. Het is aan de verwijzende rechterlijke instantie om na te gaan of dit het geval is.

Beperking van de speciale ontslagvergoeding tot de werknemers die, op het tijdstip van hun ontslag, niet in aanmerking zullen komen voor een algemeen ouderdomspensioen, lijkt immers niet onredelijk gelet op het door de wetgever nagestreefde doel, namelijk het bieden van een betere bescherming aan de werknemers voor wie de overgang naar een nieuwe dienstbetrekking wegens hun aantal dienstjaren in de onderneming moeilijk blijkt te zijn. Door die nationale regeling kunnen ook beperkingen worden gesteld aan de mogelijkheden van misbruik, namelijk dat een werknemer een vergoeding krijgt die bedoeld is om hem te helpen bij het zoeken naar een nieuwe dienstbetrekking, hoewel hij met pensioen gaat. Derhalve lijkt deze nationale regeling niet kennelijk ongeschikt om het door de Uniewetgever nagestreefde legitieme doel van het beleid op het gebied van de werkgelegenheid te bereiken.

Daarnaast beoogt die nationale regeling, overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel en de noodzaak om misbruik te bestrijden, te waarborgen dat de speciale ontslagvergoeding alleen wordt uitgekeerd aan de personen voor wie zij is bestemd, dat wil zeggen aan degenen die willen blijven werken, maar die, gezien hun leeftijd, over het algemeen meer problemen ondervinden bij het vinden van een nieuwe baan. Door die regeling kan ook worden voorkomen dat de speciale ontslagvergoeding wordt uitgekeerd aan personen die daarnaast een algemeen ouderdomspensioen zullen ontvangen, en bijgevolg gaat zij niet verder dan noodzakelijk is ter bereiking van de doelstellingen die zij met elkaar beoogt te verzoenen.

Bovendien verschilt de bepaling uit de betrokken nationale regeling van die welke ten grondslag lag aan de zaak die heeft geleid tot het arrest Ingeniørforeningen i Danmark (C‑499/08). Aangezien het ouderdomspensioen dat in die zaak aan de orde was, kon worden uitgekeerd vanaf de leeftijd van 60 jaar, zou elke werknemer die op het tijdstip waarop zijn arbeidsverhouding werd beëindigd, deze leeftijd had bereikt, immers slechts aanspraak hebben kunnen maken op een lager pensioen in verhouding tot het pensioen dat hij zou hebben verkregen als hij had kunnen wachten tot de pensioengerechtigde leeftijd om zijn rechten erop te doen gelden. De werknemer liep dus inderdaad het risico dat het uitbetaalde bedrag zou worden verlaagd wegens de vervroegde pensionering. Dat is daarentegen niet het geval wanneer het gaat over het uitsluiten van de speciale ontslagvergoeding in het geval dat de werknemer, op het tijdstip waarop de arbeidsverhouding wordt beëindigd, aanspraak kan maken op het algemeen ouderdomspensioen, aangezien het risico op een verlaging van het uitgekeerde bedrag wegens de vervroegde pensionering in beginsel geen werknemers betreft die aanspraak kunnen maken op het algemeen ouderdomspensioen. Voor zover de speciale ontslagvergoeding een eenmalige vergoeding is die overeenkomt met één, twee of drie maanden salaris, lijkt een maatregel die tot gevolg heeft dat werknemers die aanspraak kunnen maken op een algemeen ouderdomspensioen, ervan worden uitgesloten, daarnaast niet te kunnen leiden tot een aanzienlijk verlies aan inkomsten op de lange termijn. In dit opzicht verschilt het uitsluiten van de in het geding zijnde ontslagvergoeding van het uitsluiten dat aan de basis lag van de zaak die heeft geleid tot het arrest Dansk Jurist- og Økonomforbund (C‑546/11), waarin het, voor ambtenaren die de leeftijd van 65 jaar hadden bereikt en aanspraak konden maken op een ouderdomspensioen, ging om het uitsluiten van het recht om hun salaris gedurende drie jaar te blijven ontvangen.

Bijgevolg tast een maatregel die tot gevolg heeft dat de werknemer die op het tijdstip waarop de arbeidsverhouding wordt beëindigd, aanspraak kan maken op het algemeen ouderdomspensioen, wordt uitgesloten van de bijzondere ontslagvergoeding, de legitieme belangen van werknemers die de normale pensioenleeftijd hebben bereikt, niet buitensporig aan.

(cf. punten 27, 28, 31, 32, 37‑42, 44, 45 en dictum)