ARREST VAN HET HOF (VIJFDE KAMER) VAN 14 JULI 1983. - STRAFZAAK TEGEN SANDOZ BV. - (" VRIJ VERKEER VAN GOEDEREN - UIT HOOFDE VAN BESCHERMING VAN DE GEZONDHEID GERECHTVAARDIGDE BEPERKINGEN "). - (VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING, INGEDIEND DOOR DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK TE'S - HERTOGENBOSCH). - ZAAK NO. 174/82.



Jurisprudentie 1983 bladzijde 02445

Spaanse bijz. uitgave bladzijde 00591

Zweedse bijz. uitgave bladzijde 00221

Finse bijz. uitgave bladzijde 00217



Samenvatting

Partijen

Onderwerp

Overwegingen van het arrest

Beslissing inzake de kosten

Dictum



Trefwoorden

1 . VRIJ VERKEER VAN GOEDEREN - KWANTITATIEVE BEPERKINGEN - MAATREGELEN VAN GELIJKE WERKING - BEGRIP - NATIONALE REGELING DIE VERHANDELING VAN GEVITAMINEERDE VOEDINGSWAREN ZONDER VOORAFGAANDE TOESTEMMING VERBIEDT - ONDER DAT BEGRIP VALLENDE REGELING

( EEG-VERDRAG , ARTIKEL 30 )

2 . VRIJ VERKEER VAN GOEDEREN - AFWIJKINGEN - BESCHERMING VAN GEZONDHEID VAN PERSONEN - NATIONALE REGELING DIE VERHANDELING VAN GEVITAMINEERDE VOEDINGSWAREN ZONDER VOORAFGAANDE TOESTEMMING VERBIEDT - RECHTVAARDIGING - GRENZEN - TOEVOEGING VAN VITAMINES WEGENS EEN WERKELIJKE BEHOEFTE OP HET GEBIED VAN DE TECHNOLOGIE OF DE VOEDING

( EEG-VERDRAG , ARTIKEL 36 )

3 . VRIJ VERKEER VAN GOEDEREN - AFWIJKINGEN - BESCHERMING VAN GEZONDHEID VAN PERSONEN - NATIONALE REGELING DIE VERHANDELING VAN GEVITAMINEERDE VOEDINGSWAREN ZONDER VOORAFGAANDE TOESTEMMING VERBIEDT - TOESTEMMING AFHANKELIJK VAN DOOR IMPORTEUR TE LEVEREN BEWIJS DAT HET PRODUKT NIET SCHADELIJK IS - GEEN RECHTVAARDIGING

( EEG-VERDRAG , ARTIKEL 36 )

4 . VRIJ VERKEER VAN GOEDEREN - KWANTITATIEVE BEPERKINGEN - NATIONALE REGELING DIE VERHANDELING VAN GEVITAMINEERDE VOEDINGSWAREN ZONDER VOORAFGAANDE TOESTEMMING VERBIEDT - TOESTEMMING AFHANKELIJK VAN DOOR IMPORTEUR TE LEVEREN BEWIJS DAT ER OP DE MARKT VRAAG NAAR HET PRODUKT BESTAAT - GEEN RECHTVAARDIGING

( EEG-VERDRAG , ARTIKELEN 30 EN 36 )

Samenvatting

1 . ALS MAATREGEL VAN GELIJKE WERKING ALS EEN KWANTITATIEVE BEPERKING IS TE BESCHOUWEN IEDERE HANDELSREGELING DER LID-STATEN , DIE DE INTRACOMMUNAUTAIRE HANDEL AL DAN NIET RECHTSTREEKS , FEITELIJK OF POTENTIEEL KAN BELEMMEREN .

DIT IS HET GEVAL MET EEN NATIONALE REGELING DIE , BEHOUDENS VOORAFGAANDE ADMINISTRATIEVE TOESTEMMING , HET IN DE HANDEL BRENGEN VAN EET- EN DRINKWAREN WAARAAN VITAMINE IS TOEGEVOEGD , VERBIEDT .

2 . GEZIEN DE ONZEKERHEDEN DIE AAN DE WETENSCHAPPELIJKE BEOORDELING VAN DE SCHADELIJKHEID VAN VITAMINES EIGEN ZIJN , IS EEN NATIONALE REGELING DIE , BEHOUDENS VOORAFGAANDE TOESTEMMING , HET IN DE HANDEL BRENGEN VAN GEVITAMINEERDE EET- EN DRINKWAREN VERBIEDT , IN BEGINSEL GERECHTVAARDIGD UIT HOOFDE VAN BESCHERMING VAN DE MENSELIJKE GEZONDHEID , IN DE ZIN VAN ARTIKEL 36 VAN HET VERDRAG .

HET EVENREDIGHEIDSBEGINSEL , WAARDOOR DE LAATSTE VOLZIN VAN ARTIKEL 36 IS INGEGEVEN , VERLANGT EVENWEL DAT DE BEVOEGDHEID DER LID-STATEN OM DE INVOER VAN DE BETROKKEN PRODUKTEN UIT ANDERE LID-STATEN TE VERBIEDEN , BEPERKT BLIJFT TOT DATGENE WAT NOODZAKELIJK IS TER VERWEZENLIJKING VAN HET RECHTMATIG STREVEN DE GEZONDHEID TE BESCHERMEN . EEN NATIONALE REGELING DIE EEN DERGELIJK VERBOD BEHELST , IS DERHALVE SLECHTS GERECHTVAARDIGD , INDIEN DE TOESTEMMING OM DE BETROKKEN PRODUKTEN IN DE HANDEL BRENGEN , WORDT VERLEEND WANNEER DAT VERENIGBAAR IS MET DE EISEN VAN DE GEZONDHEIDSBESCHERMING .

OFSCHOON DE LID-STATEN BIJ DE HUIDIGE STAND VAN DE HARMONISATIE DER NATIONALE WETGEVINGEN NOG EEN RUIME BEOORDELINGSMARGE MOET WORDEN GELATEN MET BETREKKING TOT DE VERENIG BAARHEID VAN VERHANDELINGSVERGUNNINGEN MET DE EISEN VAN DE GEZONDHEIDSBESCHERMING , DIENEN ZIJ ECHTER , WILLEN ZIJ GEEN INBREUK MAKEN OP HET EVENREDIGHEIDSBEGINSEL , DE VERHANDELING VAN EET- EN DRINKWAREN TOE TE STAAN INDIEN DE TOEVOEGING VAN VITAMINES AAN EEN WERKELIJKE BEHOEFTE - MET NAME OP HET GEBIED VAN DE TECHNOLOGIE OF DE VOEDING - VOLDOET .

3 . HET GEMEENSCHAPSRECHT STAAT IN DE WEG AAN EEN NATIONALE REGELING DIE DE TOESTEMMING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN VAN GEVITAMINEERDE VOEDINGSMIDDELEN DIE IN EEN ANDERE LID-STAAT RECHTMATIG IN HET VERKEER ZIJN GEBRACHT , AFHANKELIJK STELT VAN DE VOORWAARDE , DAT DE IMPORTEUR BEWIJST DAT HET BETROKKEN PRODUKT NIET SCHADELIJK IS VOOR DE GEZONDHEID . DE NATIONALE INSTANTIES KUNNEN ECHTER WEL VAN DE IMPORTEUR VERLANGEN , DAT HIJ ALLE GEGEVENS OVERLEGT WAAROVER HIJ BESCHIKT , DIE VOOR DE FEITELIJKE BEOORDELING VAN NUT KUNNEN ZIJN .

4 . HET GEMEENSCHAPSRECHT STAAT IN DE WEG AAN EEN NATIONALE REGELING DIE DE TOESTEMMING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN VAN GEVITAMINEERDE VOEDINGSMIDDELEN DIE IN EEN ANDERE LID-STAAT RECHTMATIG IN HET VERKEER ZIJN GEBRACHT , AFHANKELIJK STELT VAN DE VOORWAARDE , DAT HET IN DE HANDEL BRENGEN VAN HET BETROKKEN PRODUKT IN EEN OP DE MARKT BESTAANDE VRAAG VOORZIET .

ALLEEN AL HET STELLEN VAN EEN DERGELIJKE VOORWAARDE VORMT EEN BIJ ARTIKEL 30 VERBODEN MAATREGEL VAN GELIJKE WERKING , DIE HOE DAN OOK NIET ONDER DE AFWIJKINGSREGELING VAN ARTIKEL 36 VALT . HET DOEL VAN HET VRIJE VERKEER VAN GOEDEREN IS JUIST , TE VERZEKEREN DAT DE PRODUKTEN UIT DE VERSCHILLENDE LID-STATEN TOEGANG KRIJGEN TOT MARKTEN WAAROP ZIJ TEVOREN NIET VERKRIJGBAAR WAREN .

Partijen

IN ZAAK 174/82 ,

BETREFFENDE EEN VERZOEK AAN HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG VAN DE ECONOMISCHE POLITIERECHTER IN DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK TE ' S HERTOGENBOSCH , IN DE ALDAAR DIENENDE STRAFZAAK TEGEN

SANDOZ BV , TE UDEN ,

Onderwerp

OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING OVER DE UITLEGGING VAN DE BEPALINGEN VAN HET EEG-VERDRAG BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN GOEDEREN BINNEN DE GEMEENSCHAP , INZONDERHEID ARTIKEL 36 VAN HET VERDRAG ,

Overwegingen van het arrest

1 BIJ VONNIS VAN 3 MEI 1982 , INGEKOMEN TEN HOVE OP 28 JUNI DAAROPVOLGEND , HEEFT DE ECONOMISCHE POLITIERECHTER IN DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK TE ' S-HERTOGENBOSCH KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG DRIE PREJUDICIELE VRAGEN GESTELD OVER DE UITLEGGING VAN DE BEPALINGEN VAN HET EEG-VERDRAG BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN GOEDEREN BINNEN DE GEMEENSCHAP , INZONDERHEID ARTIKEL 36 VAN HET VERDRAG .

2 DEZE VRAGEN ZIJN GEREZEN IN EEN STRAFZAAK TEGEN DE VENNOOTSCHAP SANDOZ BV , TE UDEN ( HIERNA : SANDOZ ), DIE ERVAN WORDT VERDACHT , ZONDER TOESTEMMING VAN DE BEVOEGDE MINISTER IN NEDERLAND VOOR DE HANDEL EN VOOR MENSELIJKE CONSUMPTIE BESTEMDE EET- EN DRINKWAREN WAARAAN VITAMINE WAS TOEGEVOEGD , TE HEBBEN VERKOCHT EN GELEVERD .

3 ARTIKEL 10 BIS , LID 1 , VAN HET ALGEMEEN BESLUIT ( WARENWET ) VAN 11 JULI 1949 , HOUDENDE UITVOERING VAN DE ARTIKELEN 14 EN 15 VAN DE WARENWET 1935 , VERBIEDT ' ' AAN EET- EN DRINKWAREN . . . VITAMINES ( TOE TE VOEGEN ) . . ., TENZIJ ONZE MINISTER , MET DE UITVOERING VAN DIT BESLUIT BELAST , HIERTOE TOESTEMMING HEEFT VERLEEND . . . ' '

4 IN CASU HEEFT SANDOZ IN NEDERLAND MUESLIREPEN , POWERBACK EN OPBOUWDRANKEN VERKOCHT , WAARAAN BEPAALDE VITAMINES , MET NAME VITAMINE A EN D , WAREN TOEGEVOEGD . NAAR UIT HET DOSSIER BLIJKT , WAREN ALLE BETROKKEN PRODUKTEN IN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND OF IN BELGIE RECHTMATIG IN HET VERKEER GEBRACHT . ALVORENS ZE IN NEDERLAND OP DE MARKT TE BRENGEN , HAD SANDOZ OVEREENKOMSTIG VORENBEDOELDE WETTELIJKE REGELING DAARVOOR TOESTEMMING GEVRAAGD . DE BEVOEGDE NEDERLANDSE INSTANTIE ANTWOORDDE AANVANKELIJK , DAT DIE TOESTEMMING SLECHTS ZOU WORDEN GEGEVEN INDIEN ER BEHOEFTE AAN DE BETROKKEN PRODUKTEN BESTOND . ENIGE TIJD LATER WERD HET VERZOEK OM TOESTEMMING AFGEWEZEN , OP GROND DAT DE AANWEZIGHEID VAN VITAMINE A EN D IN DE BETROKKEN PRODUKTEN EEN BEDREIGING VORMDE VOOR DE VOLKSGEZONDHEID .

5 VAN OORDEEL DAT ZIJN UITSPRAAK AFHING VAN DE VRAAG OF DE NEDERLANDSE WETTELIJKE REGELING VERENIGBAAR WAS MET DE ARTIKELEN 30 EN VOLGENDE EG-VERDRAG , EN DAT BIJGEVOLG UITLEGGING VAN DEZE ARTIKELEN NOODZAKELIJK WAS VOOR HET WIJZEN VAN ZIJN VONNIS , HEEFT DE ECONOMISCHE POLITIERECHTER TE ' S-HERTOGENBOSCH DE BEHANDELING VAN DE ZAAK GESCHORST EN DE VOLGENDE VRAGEN GESTELD :

' ' 1 . AANGENOMEN DAT :

A ) EEN EET- EN/OF DRINKWAAR , AAN WELKE WAAR VITAMINE IS TOEGEVOEGD , IN EEN OF MEERDERE LID-STATEN OP RECHTMATIGE WIJZE , DAT WIL ZEGGEN IN OVEREENSTEMMING MET DE DAAR GELDENDE WETGEVING IN HET VERKEER IS GEBRACHT , EN

B ) EEN IN EEN ANDERE LID-STAAT GEVESTIGDE IMPORTEUR VAN EET- EN/OF DRINKWAREN DE ALS VOORMELD RECHTMATIG IN HET VERKEER ZIJNDE EET- EN/OF DRINKWAAR AAN WELKE WAAR VITAMINE IS TOEGEVOEGD UIT EEN DER ONDER A ) BEDOELDE LID-STATEN IMPORTEERT IN DE LID-STAAT VAN ZIJN VESTIGING , RECHTVAARDIGEN DAN DE UITZONDERINGSBEPALINGEN OP DE REGELS BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN GOEDEREN BINNEN DE GEMEENSCHAP , MET NAME ARTIKEL 36 EEG-VERDRAG , VOORZOVER BETREFFENDE DE BESCHERMING VAN DE GEZONDHEID VAN PERSONEN , DAT DE OVERHEID VAN DE LID-STAAT VAN INVOER HET ALDAAR IN HET VERKEER BRENGEN VAN BEDOELDE EET- EN/OF DRINKWAAR VERBIEDT TENZIJ DAARTOE MINISTERIELE TOESTEMMING IS VERLEEND?

2 . DIENT OVER HET VOORAFGAANDE ANDERS TE WORDEN GEOORDEELD , INDIEN HET ALGEMENE VERBOD TOT HET VERKOPEN VAN EET- EN DRINKWAREN WAARAAN VITAMINES ZIJN TOEGEVOEGD , TENZIJ ZULKS BIJ MINISTERIEEL BESLUIT IS TOEGESTAAN , TOT GEVOLG HEEFT DAT DE HIERVOOR ONDER I B ) BEDOELDE IMPORTEUR DE BEWIJSLAST DRAAGT DAT DE BETROKKEN WAAR ONGEVAARLIJK IS VOOR DE VOLKSGEZONDHEID , EN DERHALVE MOET WORDEN TOEGESTAAN?

3 . DIENT OVER HET VOORAFGAANDE ANDERS TE WORDEN GEOORDEELD , INDIEN TOEPASSING VAN HET ALGEMEEN VERBOD TOT HET VERKOPEN VAN EET- EN DRINKWAREN WAARAAN VITAMINES ZIJN TOEGEVOEGD , TENZIJ ZULKS BIJ MINISTERIEEL BESLUIT IS TOEGESTAAN , ERTOE LEIDT DAT DE NATIONALE AUTORITEITEN VAN EEN LID-STAAT DE VERKOOP VAN GEVITAMINEERDE EET- EN DRINKWAREN DIE IN EEN ANDERE LID-STAAT RECHTMATIG ZIJN GEPRODUCEERD EN IN HET VERKEER GEBRACHT VERBIEDEN TENZIJ DE PRODUCENT C . Q . VERKOPER NIET ALLEEN AANTOONT DAT DEZE WAREN ONGEVAARLIJK ZIJN VOOR DE GEZONDHEID DOCH TEVENS AANTOONT DAT HET IN DE HANDEL BRENGEN VAN DEZE WAREN GEWENST IS EN DAT AAN DE TOEVOEGING VAN VITAMINES EEN BEHOEFTE BESTAAT?

' '

DE EERSTE VRAAG

6 MET DE EERSTE VRAAG WENST DE NATIONALE RECHTER IN WEZEN TE VERNEMEN , OF - EN DESGEVALLEND ONDER WELKE VOORWAARDEN - DE VERDRAGSBEPALINGEN BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN GOEDEREN IN DE WEG STAAN AAN EEN NATIONALE REGELING DIE , BEHOUDENS VOORAFGAANDE ADMINISTRATIEVE TOESTEMMING , DE VERHANDELING VAN IN EEN ANDERE LID-STAAT RECHTMATIG IN HET VERKEER GEBRACHTE EET- EN DRINKWAREN WAARAAN VITAMINE IS TOEGEVOEGD , VERBIEDT .

7 LUIDENS ARTIKEL 30 EEG-VERDRAG ZIJN IN HET HANDELSVERKER TUSSEN LID-STATEN KWANTITATIEVE INVOERBEPERKINGEN EN ALLE MAATREGELEN VAN GELIJKE WERKING VERBODEN . ALS MAATREGEL VAN GELIJKE WERKING ALS EEN KWANTITATIEVE BEPERKING IS NAAR VASTE RECHTSPRAAK VAN HET HOF TE BESCHOUWEN IEDERE HANDELSREGELING DER LID-STATEN , DIE DE INTRACOMMUNAUTAIRE HANDEL AL DAN NIET RECHTSTREEKS , FEITELIJK OF POTENTIEEL KAN BELEMMEREN . VOLGENS ARTIKEL 36 EVENWEL VORMT ARTIKEL 30 GEEN BELETSEL VOOR VERBODEN OF BEPERKINGEN VAN DE INVOER , WELKE GERECHTVAARDIGD ZIJN UIT HOOFDE VAN , ONDER MEER , BESCHERMING VAN DE GEZONDHEID VAN PERSONEN , MITS DIE VERBODEN OF BEPERKINGEN GEEN MIDDEL TOT WILLEKEURIGE DISCRIMINATIE NOCH EEN VERKAPTE BEPERKING VAN DE HANDEL TUSSEN DE LID-STATEN VORMEN .

8 HET IS DUIDELIJK DAT EEN NATIONALE REGELING VAN HET DOOR DE NATIONALE RECHTER BEDOELDE TYPE , DIE , BEHOUDENS VOORAFGAANDE ADMINISTRATIEVE TOESTEMMING , HET IN DE HANDEL BRENGEN VAN EET- EN DRINKWAREN WAARAAN VITAMINE IS TOEGEVOEGD , VERBIEDT , DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN KAN BELEMMEREN EN DERHALVE IS TE BESCHOUWEN ALS EEN MAATREGEL VAN GELIJKE WERKING ALS EEN KWANTITATIEVE BEPERKING IN DE ZIN VAN ARTIKEL 30 VAN HET VERDRAG . HET ANTWOORD OP DE GESTELDE VRAAG HANGT DUS HIERVAN AF , OF ARTIKEL 36 OP EEN DERGELIJKE REGELING VAN TOEPASSING IS .

9 DIENAANGAANDE STELLEN SANDOZ EN DE COMMISSIE ZICH OP HET STANDPUNT , DAT VITAMINES , EN MET NAME DE IN VET OPLOSBARE , ZOALS VITAMINE A EN D , ENKEL SCHADELIJK KUNNEN ZIJN INDIEN ZIJ IN EXCESSIEF GROTE HOEVEELHEDEN WORDEN OPGENOMEN , WAT ECHTER BIJ PRODUKTEN ALS THANS IN GEDING UITGESLOTEN ZOU ZIJN . EEN ALGEMEEN VERHANDELINGSVERBOD VOOR EET- EN DRINKWAREN WAARAAN ONVERSCHILLIG WELKE VITAMINE IS TOEGEVOEGD , ZOU DERHALVE NIET GERECHTVAARDIGD ZIJN - IN DE ZIN VAN ARTIKEL 36 VAN HET VERDRAG - UIT HOOFDE VAN BESCHERMING VAN DE GEZONDHEID EN IN ELK GEVAL ONEVENREDIG ZIJN IN DE ZIN VAN DE LAATSTE VOLZIN VAN DAT ARTIKEL .

10 DAARTEGENOVER BETOGEN DE NEDERLANDSE EN DE DEENSE REGERING , DAT DE AARD VAN DE TOEGEVOEGDE STOFFEN EEN DERGELIJKE REGELING NOODZAKELIJK MAAKT , AANGEZIEN OPNEMING IN GROTE DOSES OF GEDURENDE LANGERE TIJD BIJ ALLE VITAMINES SCHADELIJK KAN ZIJN VOOR DE GEZONDHEID OF ALTHANS ONGEWENSTE NEVENWERKINGEN KAN HEBBEN , ZOALS TEKORTEN AAN BEPAALDE VOEDINGSSTOFFEN . WEGENS DE WETENSCHAPPELIJKE ONZEKERHEDEN EN HET FEIT DAT DE SCHADELIJKHEID VAN VITAMINES AFHANGT VAN DE HOEVEELHEID DIE EEN PERSOON VIA ZIJN TOTALE VOEDINGSPAKKET OPNEEMT , ZOU VAN GEEN ENKELE GEVITAMINEERDE EET- OF DRINKWAAR MET STELLIGHEID KUNNEN WORDEN GEZEGD DAT ZIJ SCHADELIJK DAN WEL ONSCHADELIJK IS .

11 BLIJKENS HET DOSSIER ZIJN VITAMINES OP ZICHZELF GEEN SCHADELIJKE STOFFEN ; INTEGENDEEL , VOLGENS DE MODERNE WETENSCHAP ZIJN ZIJ NOODZAKELIJK VOOR HET MENSELIJK ORGANISME . AFHANKELIJK VAN HET SOORT VITAMINE KAN HET ECHTER MEER OF MINDER SCHADELIJK ZIJN , ZE GEDURENDE EEN LANGERE PERIODE IN EXCESSIEVE HOEVEELHEDEN OP TE NEMEN , WAARBIJ DE IN VET OPLOSBARE VITAMINES IN HET ALGEMEEN EEN GROTER RISICO OPLEVEREN DAN DE IN WATER OPLOSBARE . VOOR HET HOF IS ER ECHTER OP GEWEZEN , DAT HET WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK NOG NIET VOLDOENDE GEVORDERD IS OM DE KRITIEKE DOSES EN DE PRECIEZE WERKINGEN MET ZEKERHEID TE KUNNEN BEPALEN .

12 TUSSEN DE PARTIJEN DIE OPMERKINGEN HEBBEN INGEDIEND , IS NIET OMSTREDEN DAT HET VITAMINEGEHALTE VAN HET ONDERHAVIGE SOORT EET- EN DRINKWAREN LANG NIET DE KRITIEKE DREMPEL BEREIKT WAARBIJ VAN SCHADELIJKHEID SPRAKE KAN ZIJN , ZODAT OOK EEN EXCESSIEF GEBRUIK VAN DEZE WAREN OP ZICHZELF GEEN BEDREIGING VOOR DE VOLKSGEZONDHEID VORMT . TOCH KAN EEN DERGELIJKE BEDREIGING NIET UITGESLOTEN WORDEN GEACHT , WANNEER DE CONSUMENT DAARNAAST ONCONTROLEERBARE EN ON- VOORZIENBARE HOEVEELHEDEN VITAMINES MET ANDERE VOEDINGSMIDDELEN OPNEEMT .

13 HET VRAAGSTUK VAN DE TOEVOEGING VAN VITAMINES IS DUS EEN ONDERDEEL VAN HET ALGEMENE BELEID OP HET GEBIED VAN DE ADDITIEVEN IN VOEDINGSMIDDELEN , DAT IN DE GEMEENSCHAP REEDS IN BEPERKTE MATE IS GEHARMONISEERD . ZO ONDER MEER BIJ DE RICHTLIJN VAN DE RAAD VAN 23 OKTOBER 1962 BETREFFENDE DE AANPASSING VAN DE WETTELIJKE VOORSCHRIFTEN VAN DE LID-STATEN INZAKE KLEURSTOFFEN DIE KUNNEN WORDEN GEBRUIKT IN VOOR MENSELIJKE VOEDING BESTEMDE WAREN ( PB VAN 1962 , BLZ . 2645 ), EN BIJ RICHTLIJN NR . 64/54 VAN DE RAAD VAN 5 NOVEMBER 1963 BETREFFENDE DE AANPASSING VAN DE WETGEVINGEN VAN DE LID-STATEN INZAKE CONSERVEERMIDDELEN DIE MOGEN WORDEN GEBRUIKT IN VOOR MENSELIJKE VOEDING BESTEMDE WAREN ( PB VAN 1964 , BLZ . 161 , ZOALS NADIEN GEWIJZIGD ), DIE DE LID-STATEN VERPLICHTEN SLECHTS HET GEBRUIK TOE TE STAAN VAN DE IN EEN BIJGEVOEGDE LIJST LIMITATIEF OPGESOMDE KLEURSTOFFEN EN CONSERVEERMIDDELEN , MAAR HEN VRIJLATEN , OOK HET GEBRUIK VAN DE OPGESOMDE STOFFEN ONDER BEPAALDE VOORWAARDEN TE BEPERKEN .

14 MET BETREKKING TOT LEVENSMIDDELEN BESTEMD VOOR BIJZONDERE VOEDING , IS EEN ZEKERE HARMONISATIE TOT STAND GEBRACHT BIJ RICHTLIJN NR . 77/94 VAN DE RAAD VAN 21 DECEMBER 1976 BETREFFENDE DE ONDERLINGE AANPASSING VAN DE WETGEVINGEN DER LID-STATEN INZAKE LEVENSMIDDELEN BESTEMD VOOR BIJZONDERE VOEDING ( PB L 26 VAN 1977 , BLZ . 35 ). ARTIKEL 7 HIERVAN DRAAGT DE LID-STATEN OP , DE NODIGE MAATREGELEN TE TREFFEN OPDAT DE HANDEL IN DE DAARBEDOELDE PRODUKTEN NIET KAN WORDEN BELEMMERD DOOR DE TOEPASSING VAN DE NATIONALE , NIET-GEHARMONISEERDE BEPALINGEN INZAKE DE SAMENSTELLING , DE BEREIDINGSWIJZE , HET MARKTKLAAR MAKEN OF DE ETIKETTERING VAN LEVENSMIDDELEN , ONDER VOORBEHOUD EVENWEL VAN DE BEPALINGEN WELKE GERECHTVAARDIGD ZIJN UIT HOOFDE VAN , ONDER MEER , DE BESCHERMING VAN DE VOLKSGEZONDHEID .

15 UIT VORENGENOEMDE COMMUNAUTAIRE HANDELINGEN BLIJKT DUIDELIJK , DAT DE GEMEENSCHAPSWETGEVER UITGAAT VAN HET BEGINSEL , DAT HET GEBRUIK VAN ADDITIEVEN IN LEVENSMIDDELEN DIENT TE WORDEN BEPERKT TOT DE LIMITATIEF OPGESOMDE STOFFEN , WAARBIJ DE LID-STATEN ECHTER EEN ZEKERE DISCRETIONAIRE BEVOEGDHEID BEHOUDEN OM STRENGERE REGELINGEN VAST TE STELLEN . DIE HANDELINGEN GETUIGEN DUS VAN EEN GROTE VOORZICHTIGHEID TEN AANZIEN VAN DE POTENTIELE SCHADELIJKHEID VAN ADDITIEVEN WAARVAN NOG NIET VASTSTAAT IN HOEVERRE ZIJ SCHADELIJK KUNNEN ZIJN , EN LATEN DE LID-STATEN MET BETREKKING TOT DIE ADDITIEVEN EEN RUIME BEOORDELINGSVRIJHEID .

16 GELIJK HET HOF OVERWOOG IN ZIJN ARREST VAN 17 DECEMBER 1981 ( ZAAK 272/80 , FRANS-NEDERLANDSE MAATSCHAPPIJ VOOR BIOLOGISCHE PRODUCTEN , JURISPR . 1981 , BLZ . 3277 ), STAAT HET AAN DE LID-STATEN OM , BIJ ONTBREKEN VAN HARMONISATIE EN WANNEER BIJ DE HUIDIGE STAND VAN HET WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK ONZEKERHEDEN BLIJVEN BESTAAN , TE BESLISSEN OVER DE MATE WAARIN ZIJ DE BESCHERMING VAN DE GEZONDHEID EN HET LEVEN VAN PERSONEN WILLEN WAARBORGEN , WAARBIJ ZIJ ECHTER REKENING DIENEN TE HOUDEN MET DE VEREISTEN VAN HET VRIJE GOEDERENVERKEER BINNEN DE GEMEENSCHAP .

17 DEZE BEGINSELEN GELDEN OOK VOOR STOFFEN ALS VITAMINES , DIE IN HET ALGEMEEN OP ZICHZELF NIET SCHADELIJK ZIJN , MAAR DIE ENKEL BIJZONDERE SCHADELIJKE WERKINGEN KUNNEN HEBBEN BIJ EXCESSIEVE OPNEMING VIA HET TOTALE VOEDINGSPAKKET , WAARVAN DE SAMENSTELLING NIET VALT TE VOORZIEN OF TE CONTROLEREN . GEZIEN DE ONZEKERHEDEN DIE AAN DE WETENSCHAPPELIJKE BEOORDELING EIGEN ZIJN , IS EEN NATIONALE REGELING DIE , BEHOUDENS VOORAFGAANDE TOESTEMMING , HET IN DE HANDEL BRENGEN VAN GEVITAMINEERDE EET- EN DRINKWAREN VERBIEDT , IN BEGINSEL GERECHTVAARDIGD UIT HOOFDE VAN BESCHERMING VAN DE MENSELIJKE GEZONDHEID , IN DE ZIN VAN ARTIKEL 36 VAN HET VERDRAG .

18 HET EVENREDIGHEIDSBEGINSEL , WAARDOOR DE LAATSTE VOLZIN VAN ARTIKEL 36 IS INGEGEVEN , VERLANGT EVENWEL DAT DE BEVOEGDHEID DER LID-STATEN OM DE INVOER VAN DE BETROKKEN PRODUKTEN UIT ANDERE LID-STATEN TE VERBIEDEN , BEPERKT BLIJFT TOT DATGENE WAT NOODZAKELIJK IS TER VERWEZENLIJKING VAN HET RECHTMATIG STREVEN DE GEZONDHEID TE BESCHERMEN . EEN NATIONALE REGELING DIE EEN DERGELIJK VERBOD BEHELST , IS DERHALVE SLECHTS GERECHTVAARDIGD , INDIEN DE TOESTEMMING OM DE BETROKKEN PRODUKTEN IN DE HANDEL TE BRENGEN , WORDT VERLEEND WANNEER DAT VERENIGBAAR IS MET DE EISEN VAN DE GEZONDHEIDSBESCHERMING .

19 IN HET GEVAL VAN ADDITIEVEN ALS VITAMINES , DIE ZICH DOOR DE VORENOMSCHREVEN EIGENSCHAPPEN ONDERSCHEIDEN , VALT DAT ECHTER MOEILIJK TE BEOORDELEN , OMDAT NIET KAN WORDEN VOORZIEN OF GECONTROLEERD WELKE HOEVEELHEDEN VIA HET TOTALE VOEDINGSPAKKET WORDEN OPGENOMEN , ZODAT DE MATE VAN SCHADELIJKHEID NIET MET VOLDOENDE ZEKERHEID KAN WORDEN VASTGESTELD . OFSCHOON DE LID-STATEN BIJ DE HUIDIGE STAND VAN DE HARMONISATIE DER NATIONALE WETGEVINGEN NOG EEN RUIME BEOORDELINGSMARGE MOET WORDEN GELATEN , DIENEN ZIJ ECHTER , WILLEN ZIJ GEEN INBREUK MAKEN OP HET EVENREDIGHEIDSBEGINSEL , DE VERHANDELING VAN EET- EN DRINKWAREN TOE TE STAAN WANNEER DE TOEVOEGING VAN VITAMINES AAN DIE WAREN VOLDOET AAN EEN WERKELIJKE BEHOEFTE , MET NAME VERBAND HOUDEND MET DE TECHNOLOGIE OF DE VOEDING .

20 OP DE EERSTE VRAAG MOET DERHALVE WORDEN GEANTWOORD , DAT HET GEMEENSCHAPSRECHT NIET IN DE WEG STAAT AAN EEN NATIONALE REGELING DIE , BEHOUDENS VOORAFGAANDE TOESTEMMING , DE VERHANDELING VAN IN EEN ANDERE LID-STAAT RECHTMATIG IN HET VERKEER GEBRACHTE EET- EN DRINKWAREN WAARAAN VITAMINE IS TOEGEVOEGD , VERBIEDT , MITS DE VERHANDELING WORDT TOEGESTAAN WANNEER DE TOEVOEGING VAN VITAMINES AAN DIE WAREN VOLDOET AAN EEN WERKELIJKE BEHOEFTE , MET NAME VERBAND HOUDEND MET DE TECHNOLOGIE OF DE VOEDING .

DE TWEEDE VRAAG

21 MET DE TWEEDE VRAAG WENST DE NATIONALE RECHTER IN WEZEN TE VERNEMEN , OF HET GEMEENSCHAPSRECHT IN DE WEG STAAT AAN EEN NATIONALE REGELING VAN HET DOOR HEM BEDOELDE TYPE , WANNEER DE TOESTEMMING OM EEN PRODUKT IN DE HANDEL TE BRENGEN , SLECHTS WORDT VERLEEND INDIEN DE IMPORTEUR BEWIJST DAT HET NIET SCHADELIJK IS VOOR DE GEZONDHEID .

22 VOOR ZOVER ER , HET ANTWOORD OP DE EERSTE VRAAG IN AANMERKING GENOMEN , EEN PROBLEEM RIJST MET BETREKKING TOT DE BEWIJSLAST BIJ EEN VERZOEK OM TOESTEMMING , ZIJ EROP GEWEZEN , DAT ARTIKEL 36 EEG-VERDRAG EEN STRIKT TE INTERPRETEREN AFWIJKING BEHELST VAN DE REGEL VAN HET VRIJE VERKEER VAN GOEDEREN BINNEN DE GEMEENSCHAP - EEN DER FUNDAMENTELE BEGINSELEN VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT . DE NATIONALE INSTANTIES DIE MET EEN BEROEP OP DEZE BEPALING EEN HET INTRACOMMUNAUTAIRE VERKEER BEPERKENDE MAATREGEL WILLEN TREFFEN , DIENEN DERHALVE IN ELK CONCREET GEVAL TE ONDERZOEKEN , OF DE BEOOGDE MAATREGEL DE TOETS VAN ARTIKEL 36 KAN DOORSTAAN .

23 OFSCHOON HET DE NATIONALE INSTANTIES DUS VRIJSTAAT OM , VOOR ZOVER ZIJZELF NIET DAAROVER BESCHIKKEN , DE IMPORTEUR TE VRAGEN DE HEM TER BESCHIKKING STAANDE GEGEVENS BETREFFENDE DE SAMENSTELLING VAN HET PRODUKT EN DE TECHNOLOGISCHE OF DIETISCHE WENSELIJKHEID VAN DE VITAMINETOEVOEGING OVER TE LEGGEN , DIENEN ZIJZELF TE BEOORDELEN OF , REKENING HOUDEND MET ALLE RELEVANTE FACTOREN , DE TOESTEMMING INGEVOLGE HET GEMEENSCHAPSRECHT MOET WORDEN VERLEEND .

24 OP DE TWEEDE VRAAG MOET DERHALVE WORDEN GEANTWOORD , DAT HET GEMEENSCHAPSRECHT IN DE WEG STAAT AAN EEN NATIONALE REGELING DIE DE TOESTEMMING OM EEN PRODUKT IN DE HANDEL TE BRENGEN , AFHANKELIJK STELT VAN DE VOORWAARDE , DAT DE IMPORTEUR BEWIJST DAT HET NIET SCHADELIJK IS VOOR DE GEZONDHEID . DE NATIONALE INSTANTIES KUNNEN ECHTER WEL VAN DE IMPORTEUR VERLANGEN , DAT HIJ ALLE GEGEVENS OVERLEGT WAAROVER HIJ BESCHIKT EN DIE VOOR DE FEITELIJKE BEOORDELING VAN NUT KUNNEN ZIJN .

DE DERDE VRAAG

25 DE DERDE VRAAG VAN DE NATIONALE RECHTER KOMT ER IN WEZEN OP NEER , OF HET GEMEENSCHAPSRECHT IN DE WEG STAAT AAN EEN NATIONALE REGELING VAN HET DOOR HEM BEDOELDE TYPE , WANNEER DE TOESTEMMING OM EEN PRODUKT IN DE HANDEL TE BRENGEN , SLECHTS WORDT VERLEEND INDIEN DE IMPORTEUR BEWIJST DAT HET IN DE HANDEL BRENGEN ERVAN IN EEN OP DE MARKT BESTAANDE VRAAG VOORZIET .

26 MET BETREKKING TOT DIT LAATSTE VEREISTE MOET WORDEN OPGEMERKT , DAT ALLEEN AL HET STELLEN VAN EEN DERGELIJKE VOORWAARDE EEN BIJ ARTIKEL 30 VERBODEN MAATREGEL VAN GELIJKE WERKING VORMT , DIE HOE DAN OOK NIET ONDER DE AFWIJKINGSREGELING VAN ARTIKEL 36 VALT . HET DOEL VAN HET VRIJE VERKEER VAN GOEDEREN IS JUIST , TE VERZEKEREN DAT DE PRODUKTEN UIT DE VERSCHILLENDE LID-STATEN TOEGANG KRIJGEN TOT MARKTEN WAAROP ZIJ TEVOREN NIET VERKRIJGBAAR WAREN .

27 MITSDIEN MOET OP DE DERDE VRAAG WORDEN GEANTWOORD , DAT HET GEMEENSCHAPSRECHT IN DE WEG STAAT AAN EEN NATIONALE REGELING DIE DE TOESTEMMING OM EEN PRODUKT IN DE HANDEL TE BRENGEN , AFHANKELIJK STELT VAN DE VOORWAARDE , DAT DE IMPORTEUR BEWIJST DAT HET IN DE HANDEL BRENGEN ERVAN IN EEN OP DE MARKT BESTAANDE VRAAG VOORZIET .

Beslissing inzake de kosten

KOSTEN

28 DE KOSTEN DOOR DE NEDERLANDSE , DE DEENSE EN DE ITALIAANSE REGERING ALSOOK DOOR DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WEGENS INDIENING VAN HUN OPMERKINGEN BIJ HET HOF GEMAAKT , KUNNEN NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN . TEN AANZIEN VAN DE PARTIJEN IN HET HOOFDGEDING IS DE PROCEDURE ALS EEN ALDAAR GEREZEN INCIDENT TE BESCHOUWEN , ZODAT DE NATIONALE RECHTER OVER DE KOSTEN HEEFT TE BESLISSEN .

Dictum

HET HOF VAN JUSTITIE ( VIJFDE KAMER ),

UITSPRAAK DOENDE OP DE DOOR DE ECONOMISCHE POLITIERECHTER IN DE ARRONDISSEMENTSRECHTBANK TE ' S-HERTOGENBOSCH BIJ VONNIS VAN 3 MEI 1982 GESTELDE VRAGEN , VERKLAART VOOR RECHT :

1 . HET GEMEENSCHAPSRECHT STAAT NIET IN DE WEG AAN EEN NATIONALE REGELING DIE , BEHOUDENS VOORAFGAANDE TOESTEMMING , DE VERHANDELING VAN IN EEN ANDERE LID-STAAT RECHTMATIG IN HET VERKEER GEBRACHTE EET- EN DRINKWAREN WAARAAN VITAMINE IS TOEGEVOEGD , VERBIEDT , MITS DE VERHANDELING WORDT TOEGESTAAN WANNEER DE TOEVOEGING VAN VITAMINES AAN DIE WAREN VOLDOET AAN EEN WERKELIJKE BEHOEFTE , MET NAME VERBAND HOUDEND MET DE TECHNOLOGIE OF DE VOEDING .

2.HET GEMEENSCHAPSRECHT STAAT IN DE WEG AAN EEN NATIONALE REGELING DIE DE TOESTEMMING OM EEN PRODUKT IN DE HANDEL TE BRENGEN , AFHANKELIJK STELT VAN DE VOORWAARDE , DAT DE IMPORTEUR BEWIJST DAT HET NIET SCHADELIJK IS VOOR DE GEZONDHEID . DE NATIONALE INSTANTIES KUNNEN ECHTER WEL VAN DE IMPORTEUR VERLANGEN , DAT HIJ ALLE GEGEVENS OVERLEGT WAAROVER HIJ BESCHIKT EN DIE VOOR DE FEITELIJKE BEOORDELING VAN NUT KUNNEN ZIJN .

3.HET GEMEENSCHAPSRECHT STAAT IN DE WEG AAN EEN NATIONALE REGELING DIE DE TOESTEMMING OM EEN PRODUKT IN DE HANDEL TE BRENGEN , AFHANKELIJK STELT VAN DE VOORWAARDE , DAT DE IMPORTEUR BEWIJST DAT HET IN DE HANDEL BRENGEN ERVAN IN EEN OP DE MARKT BESTAANDE VRAAG VOORZIET .