In een hogere voorziening van een moedermaatschappij en haar dochterondernemingen tegen een arrest houdende bevestiging van een beschikking van de Commissie, die alle rekwiranten hoofdelijk verplicht om een geldboete wegens schending van de mededingingsregels te betalen, hebben de moedermaatschappij en haar dochterondernemingen belang bij de vernietiging van het arrest. Indien het arrest wordt vernietigd met betrekking tot de aansprakelijkheid van de moedermaatschappij, zal de situatie van haar dochterondernemingen immers veranderen, met name wat de gevolgen van de regels inzake hoofdelijke aansprakelijkheid betreft.

In het kader van een hogere voorziening onderstelt het bestaan van procesbelang dat de uitkomst van de hogere voorziening in het voordeel van de rekwirant kan zijn.

Wanneer de rekwiranten in een hogere voorziening van een moedermaatschappij en haar dochterondernemingen tegen een arrest houdende bevestiging van een beschikking van de Commissie die hun een geldboete wegens schending van de mededingingsregels oplegt, argumenten aanvoeren betreffende het vermoeden dat een moedermaatschappij beslissende invloed uitoefent op haar 100%-dochteronderneming, moeten die argumenten worden aangemerkt als de nadere uitwerking van een middel inzake de onterechte hoofdelijk aansprakelijkstelling van de moedermaatschappij, volgens hetwelk deze laatste geen beslissende invloed uitoefent op het marktgedrag van haar dochterondernemingen en zij met hen geen economische eenheid vormt. Het gaat immers om een aanvulling van de argumenten inzake de toepassing van de regels inzake de toerekenbaarheid aan de moedermaatschappij van de gedragingen van haar dochterondernemingen. Wanneer dat middel voor het Gerecht was aangevoerd, wordt het voorwerp van het geding bij het Gerecht niet gewijzigd. Dergelijke argumenten zijn dus ontvankelijk in het kader van de hogere voorziening.

Wanneer de Commissie zich wil baseren op het vermoeden dat een moedermaatschappij beslissende invloed uitoefent op een 100%-dochteronderneming, is zij met het oog op de eerbiediging van de rechten van de verdediging niet verplicht om reeds in de mededeling van de punten van bezwaar andere elementen aan te voeren dan het bewijs van de omstandigheid dat de moedermaatschappij het kapitaal van haar dochteronderneming in handen had.

De inbreuk op de communautaire mededingingregels moet op ondubbelzinnige wijze worden toegerekend aan een rechtspersoon waaraan een geldboete kan worden opgelegd, en de mededeling van de punten van bezwaar dient aan hem te worden toegezonden. Belangrijk is ook, dat in de mededeling van de punten van bezwaar wordt vermeld in welke hoedanigheid de gestelde feiten aan een rechtspersoon worden verweten.

Het gedrag van een dochteronderneming kan met name aan haar moedermaatschappij worden toegerekend wanneer die dochteronderneming, hoewel zij een afzonderlijke rechtspersoon is, niet zelfstandig haar marktgedrag bepaalt, maar in hoofdzaak de haar door de moedermaatschappij verstrekte instructies volgt, met name gelet op de economische, organisatorische en juridische banden tussen beide rechtspersonen. De reden daarvoor is dat de moedermaatschappij en haar dochteronderneming in een dergelijke situatie deel uitmaken van één economische eenheid en derhalve één enkele onderneming vormen, hetgeen de Commissie toestaat een beschikking houdende oplegging van geldboeten tot de moedermaatschappij te richten, zonder dat behoeft te worden aangetoond dat deze zelf bij de inbreuk betrokken was.

In het bijzondere geval waarin een moedermaatschappij 100% van het kapitaal in handen heeft van haar dochteronderneming die een inbreuk op de communautaire mededingingsregels heeft gepleegd, kan deze moedermaatschappij beslissende invloed uitoefenen op het gedrag van deze dochter en bestaat er een weerlegbaar vermoeden dat die moedermaatschappij inderdaad een beslissende invloed uitoefent op het gedrag van haar dochter. In die omstandigheden volstaat het dat de Commissie bewijst dat het gehele kapitaal van een dochteronderneming in handen is van haar moedermaatschappij, om aan te nemen dat deze laatste beslissende invloed heeft op het commerciële beleid van de dochter. De Commissie kan de moedermaatschappij vervolgens hoofdelijk aansprakelijk stellen voor de betaling van de aan de dochteronderneming opgelegde geldboete, tenzij de moedermaatschappij, die dat vermoeden moet weerleggen, afdoende bewijzen overlegt die aantonen dat haar dochteronderneming zich op de markt autonoom gedraagt.

Het marktgedrag van de dochteronderneming kan niet de enige factor zijn op grond waarvan de moedermaatschappij aansprakelijk kan worden gesteld, maar is slechts een van de aanwijzingen voor het bestaan van een economische eenheid.

Teneinde uit te maken of een dochteronderneming haar marktgedrag autonoom bepaalt, moet rekening worden gehouden met alle relevante factoren betreffende de economische, organisatorische en juridische banden tussen de dochteronderneming en haar moedermaatschappij, die van geval tot geval kunnen verschillen en waarvan dus geen uitputtende lijst kan worden opgesteld.

(cf. punten 58-61, 73-74)