Arrest van het Gerecht van eerste aanleg (Derde kamer - uitgebreid) van 12 mei 1999. - Moccia Irme SpA, Prolafer Srl, Ferriera Acciaieria Casilina SpA, Dora Ferriera Acciaieria Srl, Ferriera Lamifer SpA en Nuova Sidercamuna SpA tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen. - Beroep tot nietigverklaring - Staatssteun - EGKS-Verdrag - Vijfde staalsteuncode - Voorwaarde van geregelde productie in de zin van artikel 4, lid 2, van vijfde staalsteuncode. - Gevoegde zaken T-164/96, T-165/96, T-166/96, T-167/96, T-122/97 en T-130/97.



Jurisprudentie 1999 bladzijde II-01477



Samenvatting

Partijen

Overwegingen van het arrest

Beslissing inzake de kosten

Dictum



Trefwoorden

1 Exceptie van onwettigheid - Handelingen ten aanzien waarvan exceptie van onwettigheid kan worden opgeworpen - Algemene EGKS-beschikking die grondslag vormt voor bestreden individuele beschikking

(EGKS-Verdrag, art. 33, tweede alinea, en 36, derde alinea)

2 EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Verbod - Voorwaarden - Aantasting van mededinging - Uitsluiting

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub c, en 95)

3 EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Goedkeuring door Commissie - Sluitingssteun - Voorwaarden - Discretionaire bevoegdheid van Commissie - Geregelde productie

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub c, en 95; beschikking nr. 3855/91/EGKS van de Commissie)

4 EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Goedkeuring door Commissie - Non-discriminatiebeginsel - Schending - Voorwaarden

5 EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Algemene steunregeling, goedgekeurd door Commissie - Vaststelling van toepassingscriteria - Individuele steun die binnen kader van goedkeuring valt - Onderzoek door Commissie - Toetsing aan algemene regeling en aan in goedkeuringsbeschikking gestelde voorwaarden

(Beschikking nr. 3855/91/EGKS van de Commissie, art. 4, lid 2)

6 Handelingen van de instellingen - Motivering - Verplichting - Draagwijdte - EGKS-beschikking

(EGKS-Verdrag, art. 5 en 15)

Samenvatting

1 Wanneer een beschikking van de Commissie waarbij een steunmaatregel onverenigbaar wordt verklaard met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag, eigen rechtsgevolgen heeft, waaronder de definitieve niet-toelating van de steun, moet de steunontvangende onderneming over een rechtsmiddel tegen een dergelijke beschikking beschikken, hetgeen de mogelijkheid inhoudt om tot staving van een tegen deze beschikking ingesteld beroep tot nietigverklaring de onwettigheid in te roepen van een algemene beschikking waarop zij is gebaseerd, ongeacht of de betrokken onderneming is opgekomen tegen het besluit om ten aanzien van de betrokken steunmaatregel de onderzoeksprocedure in te leiden.

2 De regeling van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag onderscheidt zich van die van artikel 92, lid 1, EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87, lid 1, EG). Het eerste artikel bevat een algemeen en onvoorwaardelijk verbod van elke steunmaatregel, aangezien deze naar zijn aard in strijd is met de fundamenten van de gemeenschappelijke markt van kolen en staal. Daarentegen verbiedt het tweede artikel een steunmaatregel slechts, indien deze de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalst of dreigt te vervalsen.

Bijgevolg valt een door een lidstaat aan een ijzer- en staalonderneming toegekende sluitingssteun onder het verbod van artikel 4, sub c, EGKS- Verdrag, zonder dat feitelijk behoeft te worden aangetoond dat de mededingingsverhoudingen worden aangetast.

3 Krachtens artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag is elke steun van de lidstaten aan de ijzer- en staalindustrie in welke vorm ook verboden. Afwijkingen van dit verbod, zoals de vijfde staalsteuncode die is vastgesteld op basis van artikel 95 van het Verdrag, moeten strikt worden uitgelegd.

Gelet op het algemene verbod van steun in artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag en het uitzonderlijke en beperkte karakter van de voorziene afwijkingen van dit verbod, mocht de Commissie zich bij de uitoefening van haar discretionaire bevoegdheid in de vijfde staalsteuncode betreffende goedkeuring van steunmaatregelen voor ondernemingen die hun staalproductiewerkzaamheden definitief staken, zonder daarbij het recht klaarblijkelijk te miskennen of haar bevoegdheden te misbruiken, op het standpunt stellen dat sluitingssteun belangrijke gevolgen voor de markt dient te hebben en dus slechts kan worden toegekend aan ondernemingen die, ofschoon naar aannemelijk is minder concurrerend, toch geregeld hebben geproduceerd in de zin van artikel 4, lid 2, van de vijfde code. Bovendien mag de Commissie in een latere beschikking de voorwaarden betreffende de toepassing van deze laatste bepaling vaststellen.

4 De Commissie schendt het discriminatieverbod, wanneer zij vergelijkbare situaties verschillend heeft behandeld en daardoor bepaalde marktdeelnemers ten opzichte van andere heeft benadeeld, zonder dat dit onderscheid in behandeling door het bestaan van objectieve verschillen van een zeker gewicht werd gerechtvaardigd.

Bij steun aan de ijzer- en staalindustrie moet derhalve worden onderzocht, of het verschil in behandeling van ondernemingen berust op het bestaan van objectieve verschillen van een zeker gewicht, welke verband houden met de doeleinden die de Commissie in het kader van haar industriebeleid in de Europese ijzer- en staalsector wettig kan nastreven.

5 Aangezien artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde staalsteuncode de voorwaarde betreffende de geregelde productie stelt, doch deze niet omschrijft, is de Commissie bij de goedkeuring van een door een lidstaat aangemelde algemene steunregeling noodzakelijkerwijze verplicht om op abstracte wijze criteria voor de toepassing van deze voorwaarde vast te stellen, op basis waarvan zij vervolgens, gelet op het rechtszekerheids- en het vertrouwensbeginsel, de krachtens artikel 6, lid 6, van de vijfde code aangemelde individuele steunaanvragen op uniforme en voorzienbare wijze kan beoordelen.

Zodra de criteria zijn gepreciseerd en de algemene regeling is goedgekeurd, moet de Commissie bij de aanmelding van op basis van de voordien goedgekeurde regeling toegekende steun zich beperken tot een onderzoek of de steunmaatregel door de algemene regeling wordt gedekt en aan de in de beschikking tot goedkeuring van deze regeling gestelde voorwaarden voldoet. Zou de Commissie dit niet doen, dan zou zij bij het onderzoek van de verschillende aangemelde individuele steunmaatregelen kunnen terugkomen op haar beschikking tot goedkeuring van de steunregeling. Het vertrouwens- en het rechtszekerheidsbeginsel zouden dan zowel voor de lidstaten als voor de marktdeelnemers in het gedrang komen, daar de verschillende steunmaatregelen die volstrekt in overeenstemming zijn met de beschikking tot goedkeuring van de steunmaatregel, in strijd met deze beginselen op elk moment door de Commissie opnieuw ter discussie zouden kunnen worden gesteld.

6 Het in de artikelen 5 en 15 EGKS-Verdrag vervatte motiveringsvereiste dient te worden getoetst met inachtneming van de omstandigheden van de zaak, met name van de inhoud van de handeling, de aard van de aangevoerde motieven en het belang dat de adressaten of andere betroffenen in de zin van artikel 33, tweede alinea, EGKS-Verdrag bij een toelichting kunnen hebben. Met betrekking tot een handeling van algemene strekking is de Commissie ingevolge de voorschriften van deze artikelen 5 en 15 verplicht, in de motivering van haar beschikking een omschrijving te geven van de algehele situatie die tot de maatregel heeft geleid, en aan te geven welke algemene doelstellingen door middel van de beschikking moeten worden verwezenlijkt.

Partijen

In de gevoegde zaken T-164/96, T-165/96, T-166/96, T-167/96, T-122/97 en T-130/97,

Moccia Irme SpA, vennootschap naar Italiaans recht, gevestigd te Napels (Italië), vertegenwoordigd door E. Cappelli, P. De Caterini en A. Bandini, advocaten te Rome, domicilie gekozen hebbende te Luxemburg ten kantore van C. Turk, advocaat aldaar, Avenue Guillaume 13A,

Prolafer Srl, vennootschap naar Italiaans recht in liquidatie, gevestigd te Bergamo (Italië),

Ferriera Acciaieria Casilina SpA, vennootschap naar Italiaans recht, gevestigd te

Montecompatri (Italië),

Dora Ferriera Acciaieria Srl, vennootschap naar Italiaans recht in liquidatie, gevestigd te Bergamo,

Ferriera Lamifer SpA, vennootschap naar Italiaans recht, gevestigd te Travagliato (Italië),

vertegenwoordigd door C. Punzi en F. Satta, advocaten te Rome, domicilie gekozen hebbende te Luxemburg ten kantore van C. Turk, advocaat aldaar, Avenue Guillaume 13A,

Nuova Sidercamuna SpA, vennootschap naar Italiaans recht, gevestigd te Berzo Inferiore (Italië), vertegenwoordigd door E. A. Raffaelli, advocaat te Milaan, I. Van Bael, advocaat te Brussel, en F. Di Gianni, advocaat te Rome, domicilie gekozen hebbende te Luxemburg ten kantore van F. Brausch, advocaat aldaar, Rue Goethe 11,

verzoeksters,

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen, vertegenwoordigd door P. Nemitz en L. Pignataro, leden van haar juridische dienst, als gemachtigden, bijgestaan door M. Moretto, advocaat te Venetië, domicilie gekozen hebbende te Luxemburg bij C. Gómez de la Cruz, lid van haar juridische dienst, Centre Wagner, Kirchberg,

verweerster,

betreffende verzoeken tot nietigverklaring van de beschikkingen 96/678/EGKS van de Commissie van 30 juli 1996 en 97/258/EGKS van de Commissie van 18 december 1996 betreffende voorgenomen sluitingssteun van Italië in het kader van de herstructurering van de Italiaanse particuliere ijzer- en staalsector (respectievelijk PB L 316, blz. 24, en PB 1997, L 102, blz. 42),

wijst

HET GERECHT VAN EERSTE AANLEG

(Derde kamer - uitgebreid),

samengesteld als volgt: M. Jaeger, kamerpresident, K. Lenaerts, V. Tiili, J. Azizi en P. Mengozzi, rechters,

griffier: H. Jung

gezien de stukken en na de mondelinge behandeling op 17 november 1998,

het navolgende

Arrest

Overwegingen van het arrest

Toepasselijke bepalingen

1 Artikel 4, sub c, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (hierna: "Verdrag" of "EGKS-Verdrag") bepaalt:

"Als zijnde onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt voor kolen en staal worden afgeschaft en zijn verboden binnen de Gemeenschap overeenkomstig de bepalingen van dit Verdrag:

(...)

c) door de staten verleende subsidies of hulp, of door deze opgelegde bijzondere lasten, in welke vorm ook;

(...)"

2 Op grond van artikel 95, eerste alinea, van het Verdrag heeft de Commissie, bij eenstemmig bepaalde instemming van de Raad en na raadpleging van het Raadgevend comité, beschikking nr. 257/80/EGKS van 1 februari 1980 gegeven, tot instelling van communautaire bepalingen voor specifieke steunmaatregelen ten behoeve van de ijzer- en staalindustrie (PB L 29, blz. 5), gewoonlijk "eerste staalsteuncode" genoemd. Volgens de tweede alinea van punt I van de considerans van de beschikking is het verbod van het verlenen van subsidies of hulp door de staten als bedoeld in het Verdrag, uitsluitend gericht op maatregelen die de instrumenten zijn van een zuiver nationaal ijzer- en staalbeleid, en geldt het niet voor steunmaatregelen die bedoeld zijn om een communautaire ijzer- en staalpolitiek in te voeren, zoals het herstructureringsbeleid van de ijzer- en staalindustrie, dat het doel was van beschikking nr. 257/80.

3 Nadien is de eerste staalsteuncode vervangen door opeenvolgende codes die telkens de voor staatssteun ten behoeve van de ijzer- en staalindustrie geldende regeling hebben vastgesteld en de criteria hebben bepaald volgens welke de steun ten behoeve van de ijzer- en staalindustrie, door een lidstaat gefinancierd in welke vorm ook, als communautaire steun en bijgevolg als verenigbaar met de goede werking van de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd.

4 In 1991 zijn bij beschikking nr. 3855/91/EGKS van de Commissie van 27 november 1991 tot invoering van communautaire regels voor de steun aan de ijzer- en staalindustrie (PB L 362, blz. 57), nieuwe bepalingen vastgesteld die op de verlening van staatssteun aan de betrokken industrie van toepassing waren (hierna: "vijfde staalsteuncode" of "vijfde code") van 1 januari 1992 tot en met 31 december 1996. Deze beschikking is per 1 januari 1997 vervangen door beschikking nr. 2496/96/EGKS van de Commissie van 18 december 1996 houdende communautaire regels voor steun aan de ijzer- en staalindustrie (PB L 338, blz. 42), de zesde staalsteuncode.

5 De vijfde staalsteuncode bepaalt:

- in artikel 4, lid 2:

"Steun aan ondernemingen die definitief hun EGKS-ijzer- en staalproductiewerkzaamheden staken, kan verenigbaar worden geacht met de gemeenschappelijke markt mits deze ondernemingen:

- (...)

- tot het tijdstip van de aanmelding van deze steunmaatregelen geregeld EGKS-producten hebben vervaardigd;

- (...)"

- in artikel 6, lid 1:

"De Commissie wordt tijdig in kennis gesteld van voornemens tot invoering of wijziging van de in de artikelen 2 tot en met 5 bedoelde steunmaatregelen om haar opmerkingen te kunnen maken (...)";

- in artikel 6, lid 4:

"Indien de Commissie, na de belanghebbenden te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken, vaststelt dat een steunmaatregel niet verenigbaar is met het bepaalde in deze beschikking, stelt zij de betrokken lidstaat van haar beslissing in kennis (...)";

- in artikel 6, lid 6:

"Alle concrete gevallen van toepassing van steun als bedoeld in de artikelen 4 en 5 worden bij de Commissie aangemeld (...)"

Aan de beroepen ten grondslag liggende feiten

Aanmelding van wet nr. 481/94 en besluit nr. 683/94 door de Italiaanse regering

6 In februari 1994 stelde de Italiaanse regering de Commissie overeenkomstig artikel 6, lid 1, van de vijfde staalsteuncode in kennis van besluitwet nr. 103 van 14 februari 1994 houdende spoedmaatregelen voor de uitvoering van het plan voor de herstructurering van de ijzer- en staalsector. De gelding van deze besluitwet is verlengd bij besluitwet nr. 234 van 14 april 1994 en vervolgens bij besluitwet nr. 396 van 20 juni 1994, welke uiteindelijk is omgezet in wet nr. 481/94 van 3 augustus 1994 betreffende de herstructurering van de Italiaanse particuliere ijzer- en staalsector (GURI nr. 183 van 6 augustus 1994, blz. 12; hierna: "wet nr. 481/94").

7 Deze wet voorziet onder meer in de toekenning van steun bij de sluiting van installaties in de ijzer- en staalsector, mits deze worden vernietigd. Artikel 1, lid 3, bepaalt, dat "verzoeken om steunverlening (...) vóór 30 juli 1994 (...) moeten worden ingediend (...)", en dat "de vernietiging van de installaties vóór 31 maart 1995 dient plaats te vinden en de steun volledig wordt uitbetaald (...) vóór 31 december 1996". Ingevolge artikel 1, lid 4, dienen de technische uitvoeringsbepalingen te worden vastgesteld bij besluit van de Italiaanse minister van Industrie, Handel en Ambacht. Vervolgens meldden de Italiaanse autoriteiten het besluit aan waarbij uitvoering werd gegeven aan wet nr. 481/94, namelijk besluit nr. 683 van de minister van Industrie, Handel en Ambacht van 12 oktober 1994 (hierna: "ministerieel besluit"). Krachtens artikel 1, lid 1, moesten de betrokken ondernemingen, om in aanmerking te komen voor de in artikel 1 van wet nr. 481/94 bedoelde steun, onder meer aan de volgende voorwaarde voldoen:

"e) tot de datum van vaststelling van besluitwet nr. 103 van 14 februari 1994, (...) geregeld hebben geproduceerd, wat moet worden aangetoond door middel van een verklaring van een beëdigd deskundige met ervaring in de sector, die in het deskundigenregister staat ingeschreven en is aangewezen door het gerecht binnen welks ressort de vennootschap gevestigd is".

Beschikking van de Commissie van 12 december 1994 waarbij de door de Italiaanse regering aangemelde steunregeling in beginsel werd goedgekeurd

8 Bij beschikking van 12 december 1994 heeft de Commissie de betrokken steunregeling in beginsel goedgekeurd, doch daaraan overeenkomstig artikel 6, lid 6, van de vijfde staalsteuncode de voorwaarde verbonden dat alle concrete gevallen van toepassing van steun vooraf worden aangemeld (PB C 390, blz. 20; hierna: "beschikking van 12 december 1994").

9 De Commissie deelde mede, dat zij in elk afzonderlijk geval haar goedkeuring afhankelijk zou stellen van de naleving van een aantal voorwaarden. Wat de geregelde productie betreft, die in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde staalsteuncode als voorwaarde voor de steun wordt gesteld: om in aanmerking te komen voor de steun moet de onderneming gedurende het gehele jaar 1993 en in 1994 tot en met de maand februari, toen besluitwet nr. 103 van 14 februari 1994 bij de Commissie werd aangemeld, gemiddeld ten minste met één ploeg per dag, dat wil zeggen ten minste acht uur per dag gedurende vijf dagen per week, in bedrijf zijn geweest.

10 Verder preciseerde de Commissie, dat de Italiaanse autoriteiten evenwel op basis van objectieve criteria konden aantonen dat een onderneming die niet aan deze voorwaarde voldeed, toch regelmatig EGKS-ijzer- en staalproducten had vervaardigd.

Aanmelding van de steun aan verzoeksters door de Italiaanse regering

11 Op 8 september 1995, 23 november 1995 en 11 maart 1996 meldde de Italiaanse regering krachtens artikel 6, lid 6, van de vijfde staalsteuncode bij de Commissie steun voor de definitieve sluiting uit hoofde van wet nr. 481/94 aan ten gunste van onder meer de ondernemingen die beroep hebben ingesteld in de zes zaken T-164/96, T-165/96, T-166/96, T-167/96, T-122/97 en T-130/97, respectievelijk Moccia Irme SpA (hierna: "Moccia"), Prolafer Srl (hierna: "Prolafer"), Ferriera Acciaieria Casilina SpA (hierna: "Casilina"), Dora Ferriera Acciaieria Srl (hierna: "Dora"), Ferriera Lamifer SpA (hierna: "Lamifer") en Nuova Sidercamuna SpA (hierna: "Sidercamuna"), en wel voor de navolgende bedragen:

Zaaknummer / Onderneming / Bedrag van de steun (in LIT)

T-164/96 / Moccia / 13 509 miljoen

T-165/96 / Prolafer / 2 038 miljoen

T-166/96 / Casilina / 2 908 miljoen

T-167/96 / Dora / 3 438 miljoen

T-122/97 / Lamifer / 4 889 miljoen

T-130/97 / Sidercamuna / 16 127 miljoen

12 Verzoeksters zijn ijzer- en staalondernemingen in de zin van artikel 80 van het Verdrag, die staal of warmgewalste producten vervaardigen. Hun opgegeven productiecapaciteit in 1993 en hun werkelijke productie gedurende de referentieperiode, dat wil zeggen van 1 januari 1993 tot en met 28 februari 1994, en de procentuele verhouding tussen de capaciteit en de productie waren:

Productiecapaciteit (ton/jaar) / Werkelijke productie (ton)

T-164/96 Moccia / 288 000 ruwstaal / 165 000 warmgewalste producten / 0

T-165/96 Prolafer / 200 000 staal / 150 000 warmgewalste producten / 0

T-166/96 Casilina / 80 000 warmgewalste producten / 11 356 warmgewalste producten (= 14,2 %)

T-167/96 Dora / 250 000 warmgewalste producten / 21 444 warmgewalste producten (= 8,6 %)

T-122/97 Lamifer / 154 560 warmgewalste producten / 23 542 warmgewalste producten (= 15,2 %)

T-130/97 Sidercamuna / 475 000 rond betonstaal en (plat) staafstaal / 36 002 rond betonstaal en

(plat) staafstaal (= 7,6 %)

13 In totaal hebben 43 in Italië gevestigde EGKS-ondernemingen op basis van wet nr. 481/94 een aanvraag voor steun ingediend.

Inleiding van de procedure van artikel 6, lid 4, van de vijfde staalsteuncode door de Commissie

14 Op 15 december 1995 en op 2 februari en 12 juni 1996 stelde de Commissie bij brieven welke op de hoofdpunten worden weergegeven in de bekendmakingen 96/C 101/05, 96/C 121/03 en 96/C 215/03, en die overeenkomstig artikel 6, lid 4, van de vijfde staalsteuncode aan de overige lidstaten en andere belanghebbenden werden toegestuurd en betrekking hadden op de steun die Italië besloten had te verlenen aan respectievelijk Casilina, Acciaierie del Sud SpA, Officine Laminatoi Sebino SpA (OLS), Montifer Srl, Moccia en Mini Acciaierie Odolese SpA (MAO), Prolafer, Dora en Acciaierie San Gabriele SpA, Diano SpA, Lamifer, Ferriere Demafer Srl, Lavorazione Metalli Vari - LMV SpA en Sidercamuna (PB 1996, C 101, blz. 4, C 121, blz. 3, en C 215, blz. 3), de Italiaanse regering in kennis van haar beslissing om de procedure van artikel 6, lid 4, van de vijfde staalsteuncode in te leiden met betrekking tot de voorgenomen steun ten gunste van onder meer de verzoekende ondernemingen.

15 In deze bekendmakingen verklaarde de Commissie, dat uit de gegevens waarover zij beschikte, bleek dat geen van de betrokken ondernemingen, waaronder verzoeksters, gedurende het gehele jaar 1993 en tot en met 28 februari 1994 gemiddelde ten minste één ploeg per dag, dat wil zeggen ten minste acht uur per dag, gedurende vijf dagen per week, in bedrijf was geweest.

16 Met betrekking tot Moccia en Casilina verklaarde zij in vorengenoemde bekendmaking 96/C 101/05:

"[Casilina] (zaak N 777/95) heeft slechts 11 356 ton warmgewalste producten vervaardigd, hetgeen overeenkomt met 14,2 % van de capaciteit van het bedrijf; [Moccia (...)] (zaak N 793/95) is niet in bedrijf geweest."

17 Met betrekking tot Prolafer en Dora verklaarde zij in vorengenoemde bekendmaking 96/C 121/03:

"In zaak 977/95 (...) [is] Prolafer (...) in 1993 namelijk niet in bedrijf geweest. In zaak 978/95 heeft Dora slechts 21 444 ton warmgewalste producten vervaardigd, hetgeen overeenkomt met 8,6 % van haar productiecapaciteit."

18 Met betrekking tot Lamifer en Sidercamuna verklaarde zij in vorengenoemde bekendmaking 96/C 215/03:

"(...) in de zaak 178/96 heeft Lamifer (...) slechts 23 542 ton warmgewalste producten geproduceerd, hetgeen overeenkomt met 15,2 % van haar productiecapaciteit; in de zaak 182/96 heeft Sidercamuna (...) slechts 36 002 ton warmgewalste producten geproduceerd, wat overeenkomt met 7,6 % van haar productiecapaciteit."

De beschikkingen van 30 juli en 18 december 1996, waarbij de steun onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt verklaard

19 Bij beschikking 96/678/EGKS van de Commissie van 30 juli 1996 betreffende voorgenomen steunmaatregelen van Italië in het kader van het programma voor de herstructurering van de Italiaanse particuliere ijzer- en staalsector (PB L 316, blz. 24; hierna: "beschikking 96/678"), verklaarde de Commissie de voorgenomen staatssteun van de Italiaanse Republiek ten gunste van acht van de negen betrokken ondernemingen, waaronder de ondernemingen Moccia, Prolafer, Casilina en Dora, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 4, sub c, van het Verdrag.

20 Bij beschikking 97/258/EGKS van de Commissie van 18 december 1996 betreffende voorgenomen sluitingssteun van Italië in het kader van de herstructurering van de Italiaanse particuliere ijzer- en staalsector (PB L 102, blz. 42; hierna: "beschikking 97/258") verklaarde de Commissie de voorgenomen staatssteun van de Italiaanse Republiek ten gunste van vier van de vijf betrokken ondernemingen, waaronder de ondernemingen Lamifer en Sidercamuna, insgelijks onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 4, sub c, van het Verdrag.

21 Ter motivering van deze beschikkingen verklaarde de Commissie in het bijzonder (beschikking 97/258):

"De Commissie stelt vast dat in de betrokken zaken aan alle voorwaarden wordt voldaan, met uitzondering van die betreffende de regelmaat van de productie die het voorwerp van de inleiding van de procedure was.

De staalsteuncode geeft - al stelt hij als voorwaarde voor de steunverlening dat een onderneming ten tijde van de sluiting regelmatig produceert - geen duidelijke definitie van het begrip regelmatigheid. Om deze reden heeft de Commissie in haar beschikking van 12 december 1994 bepaald dat aan dit criterium wordt voldaan, wanneer de steunontvangende onderneming gedurende het gehele jaar 1993 en in 1994 tot en met 28 februari (de datum van de aanmelding bij de Commissie van wetsdecreet nr. 103 waarvan de inhoud door het Italiaanse Parlement is omgezet in wet nr. 481/94) gemiddeld ten minste met één ploeg per dag, dat wil zeggen ten minste acht uur per dag gedurende vijf dagen per week, in bedrijf is geweest. De Commissie bepaalde voorts dat de Italiaanse autoriteiten op basis van objectieve criteria konden aantonen dat een onderneming die niet aan dit criterium voldeed, toch regelmatig EGKS-ijzer- en staalproducten had vervaardigd.

Om te waarborgen dat aan het beginsel van de regelmaat van de productie wordt voldaan, moet de Commissie de steun in een dergelijk geval beoordelen in het licht van alle bijzonderheden ervan.

Het doel van artikel 4 van de staalsteuncode en de beschikking van 12 december 1994 is duidelijk: sluitingssteun kan alleen worden toegekend aan ondernemingen met belangrijke activiteiten, dit wil zeggen met een regelmatige productie op de ijzer- en staalmarkt. Daarentegen heeft de gemeenschapswetgever het niet noodzakelijk of dienstig geacht, een afwijking van het algemene verbod van artikel 4 van het (...) Verdrag toe te kennen voor gevallen waarin als gevolg van de sluiting van een onderneming die niet regelmatig produceert, belangrijke gevolgen voor de markt ontbreken.

Daaruit vloeit voort dat andere criteria dan deze die door de Commissie in haar beschikking zijn aangegeven, zouden kunnen worden toegestaan, mits zij geschikt zijn om de regelmaat van de productie aan te tonen. De door de Italiaanse regering voorgestelde criteria (handhaving van het energieleveringscontract, behoud van personeel, onderhoud van de installaties enz.) zijn evenwel niet geschikt om aan te tonen dat de betrokken ondernemingen regelmatig hebben geproduceerd, doch alleen om aan te tonen dat daartoe de mogelijkheid bestond.

Artikel 4 van de staalsteuncode is zo opgesteld, dat een extensieve interpretatie waardoor tot de voor steun in aanmerking komende ondernemingen ook ondernemingen zouden kunnen worden gerekend die, hoewel zij niet regelmatig in bedrijf zijn geweest, wel zonder meer in staat zouden zijn regelmatig EGKS-producten te produceren, niet mogelijk is."

Procesverloop

22 Bij op 19 oktober 1996 ter griffie van het Gerecht neergelegde verzoekschriften hebben Moccia, Prolafer, Casilina en Dora beroep ingesteld, respectievelijk ingeschreven onder de nummers T-164/96, T-165/96, T-166/96 en T-167/96.

23 Bij op 18 april 1997 ter griffie van het Gerecht neergelegd verzoekschrift heeft Lamifer beroep ingesteld, dat is ingeschreven onder nummer T-122/97.

24 Bij op 22 april 1997 ter griffie van het Gerecht neergelegd verzoekschrift heeft Sidercamuna beroep ingesteld, dat is ingeschreven onder nummer T-130/97.

25 Bij op 28 november 1996 ter griffie van het Gerecht ingeschreven afzonderlijke akte heeft Moccia krachtens artikel 39 van het Verdrag een verzoek om voorlopige maatregelen ingediend, strekkende tot de opschorting van de tenuitvoerlegging van beschikking 96/678 en van de handelingen waarop deze berustte, en tot een bevel aan de Commissie om de Italiaanse autoriteiten te verzoeken, de uitbetaling van de in wet nr. 481/94 bedoelde sluitingssteun voor de duur van de procedure in de hoofdzaak op te schorten, en, subsidiair, de contradictoire onderzoeksprocedure betreffende de steun met verzoekster te hervatten.

26 Bij beschikking van de president van het Gerecht van 17 december 1996, Moccia Irme/Commissie (T-164/96 R, Jurispr. blz. II-2261), is het verzoek in kort geding van verzoekster afgewezen.

27 Bij beschikking van de president van het Hof van 30 april 1997, Moccia Irme/Commissie [C-89/97 P (R), Jurispr. blz. I-2327], is de hogere voorziening tegen deze beschikking afgewezen.

28 Op rapport van de rechter-rapporteur heeft het Gerecht (Derde kamer - uitgebreid) besloten de mondelinge behandeling zonder instructiemaatregelen te openen.

29 Partijen zijn in hun pleidooien en hun antwoorden op de mondelinge vragen van het Gerecht gehoord ter terechtzittingen van 17 november 1998.

30 Bij beschikking van de president van de Derde kamer (uitgebreid) van het Gerecht van 18 december 1998 zijn de zaken gevoegd voor het arrest.

Conclusies van partijen

31 Moccia concludeert dat het het Gerecht behage:

- beschikking 96/678 krachtens de artikelen 33 en 36 van het Verdrag nietig te verklaren en bijgevolg, voor zover nodig, alle andere eerdere, gecoördineerde of samenhangende handelingen buiten toepassing te verklaren;

- de Commissie te verwijzen in de kosten.

32 Prolafer concludeert dat het het Gerecht behage:

- beschikking 96/678, de beschikking van 12 december 1994, en voor zover nodig, artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde staalsteuncode en elke eerdere, verwante of afgeleide handeling van welke aard ook nietig te verklaren.

33 Casilina concludeert dat het het Gerecht behage:

- beschikking 96/678, de beschikking van 12 december 1994 en elke andere eerdere, verwante of afgeleide handeling van welke aard ook nietig te verklaren;

- de Commissie te verwijzen in de kosten.

34 Dora concludeert dat het het Gerecht behage:

- beschikking 96/678, de beschikking van 12 december 1994 en elke andere eerdere, verwante of afgeleide handeling van welke aard ook nietig te verklaren;

- de Commissie te verwijzen in de kosten.

35 Lamifer concludeert dat het het Gerecht behage:

- beschikking 97/258, de beschikking van 12 december 1994 en elke andere eerdere, verwante of afgeleide handeling nietig te verklaren.

36 Sidercamuna concludeert dat het het Gerecht behage:

- beschikking 97/258 nietig te verklaren;

- elke andere maatregel ter bescherming van verzoeksters belangen te gelasten, die het in goede justitie vermeent te behoren;

- verweerster te verwijzen in de kosten.

37 De Commissie concludeert in alle zaken, dat het het Gerecht behage:

- het beroep te verwerpen;

- verzoekster te verwijzen in de kosten.

De ontvankelijkheid

38 In de zes zaken betwist de Commissie de ontvankelijkheid van de petita betreffende de vijfde staalsteuncode en de beschikking van 12 december 1994.

De middelen van niet-ontvankelijkheid betreffende de bestrijding van de vijfde staalsteuncode

39 Enerzijds betwist de Commissie de relevantie van de conclusies in een aantal verzoekschriften, voor zover deze formeel gericht zijn tegen de vijfde code. Anderzijds is haars inziens de exceptie van onwettigheid tegen de vijfde code in zaak T-130/97 te laat opgeworpen.

1. Het middel betreffende het gebrek aan relevantie van de conclusies in een aantal verzoekschriften, voor zover deze formeel gericht zijn tegen de vijfde code

40 De Commissie merkt op dat Prolafer, Casilina, Dora en Lamifer krachtens artikel 36, derde alinea, van het Verdrag een exceptie van onwettigheid willen opwerpen tegen elke handeling voorafgaande aan de beschikking van 12 december 1994 en de beschikkingen 96/678 en 97/258, waarmee zij doelen op de vijfde code. In verzoeksters' betoog wordt evenwel enkel gesteld dat de Commissie deze code heeft geschonden, doch wordt deze code niet in geding gebracht.

41 Dienaangaande stelt het Gerecht vast, dat dit middel, dat de Commissie heeft aangevoerd met betrekking tot de ontvankelijkheid van de beroepen en ten aanzien waarvan verzoeksters geen standpunt hebben bepaald, ongegrond is. Weliswaar is in deze zaken geen enkel argument rechtstreeks tegen de vijfde code gericht, doch deze code vormt het criterium dat als basis dient voor de kritiek op de wettigheid van de beschikking van 12 december 1994 en de beschikkingen 96/678 en 97/258. Deze omstandigheid maakt de betrokken conclusies op zichzelf nog niet niet-ontvankelijk.

2. Het middel van niet-ontvankelijkheid, dat in zaak T-130/97 de exceptie van onwettigheid tegen de vijfde code te laat is opgeworpen

42 In de zaak Sidercamuna concludeert de Commissie tot de niet-ontvankelijkheid van de exceptie van onwettigheid die is opgeworpen tegen de vijfde staalsteuncode, aangezien deze voor het eerst in het stadium van de repliek zou zijn aangevoerd en derhalve een nieuw middel zou zijn.

43 Het Gerecht herinnert eraan, dat volgens artikel 48, lid 2, eerste alinea, van het Reglement voor de procesvoering nieuwe middelen in de loop van het geding niet mogen worden voorgedragen, tenzij zij steunen op gegevens, hetzij rechtens of feitelijk, waarvan eerst in de loop van de behandeling is gebleken.

44 In casu stelt verzoekster in zaak T-130/97 in haar verzoekschrift dat het, gelet op het primaire doel van het programma van steun aan de ijzer- en staalindustrie, namelijk de vermindering van de productiecapaciteit, onwettig is om de verwezenlijking van dit doel afhankelijk te stellen van voorwaarden die geen enkel verband daarmee houden, zoals de voorwaarde betreffende het niveau van de geregelde productie. In haar repliek stelt zij onder verwijzing naar dit argument, dat zij reeds in het stadium van het verzoekschrift een exceptie van onwettigheid tegen de vijfde code had aangevoerd.

45 De Commissie is evenwel van mening dat met dit argument, dat in het stadium van het verzoekschrift is aangevoerd, niet wordt opgekomen tegen de vijfde code, doch in werkelijkheid bezwaar wordt gemaakt tegen een schending of een onjuiste interpretatie van deze code door secundaire handelingen.

46 Het Gerecht merkt op, dat met het door verzoekster aangevoerde argument kritiek wordt uitgeoefend op het feit dat de verwezenlijking van een van de doelstellingen van de vijfde code, namelijk de vermindering van de productiecapaciteit, afhankelijk wordt gesteld van een voorwaarde die geen verband daarmee houdt, namelijk het bestaan van een geregelde productie. Zoals hiervoor in punt 5 is gepreciseerd, wordt deze voorwaarde gesteld bij artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code. Aldus wordt met dit argument bezwaar gemaakt tegen deze bepaling van de vijfde code.

47 Bovendien is dit argument aangevoerd in het kader van het onderdeel van het eerste middel van het verzoekschrift betreffende een schending, door de Commissie, van het beginsel van het nuttig effect en niet in het kader van het onderdeel waarin specifiek de schending van artikel 4 van de vijfde code door secundaire handelingen wordt gelaakt.

48 Bijgevolg moet het betrokken argument worden aangemerkt als een exceptie van onwettigheid die is aangevoerd tegen artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code. Deze exceptie is reeds in het stadium van het verzoekschrift en derhalve niet te laat opgeworpen. Het door de Commissie aangevoerde middel van niet-ontvankelijkheid dient derhalve te worden afgewezen.

De middelen van niet-ontvankelijkheid betreffende de bestrijding van de beschikking van 12 december 1994

49 Om te beginnen merkt het Gerecht op, dat Prolafer, Casilina, Dora en Lamifer de onwettigheid van de beschikking van 12 december 1994 stellen en nietigverklaring van deze beschikking vorderen.

50 Het Gerecht is van oordeel dat verzoeksters in werkelijkheid de onwettigheid van de beschikking van 12 december 1994 bij wege van incident willen opwerpen bij en tot staving van hun beroepen tot nietigverklaring van de beschikkingen waarbij de steun niet werd goedgekeurd, dus in de vorm van een exceptie van onwettigheid.

51 Moccia en Sidercamuna hebben formeel een exceptie van onwettigheid tegen de beschikking van 12 december 1994 opgeworpen.

52 De aldus in de zes gevoegde zaken tegen de beschikking van 12 december 1994 aangevoerde excepties van onwettigheid zijn alle gericht tegen het daarin door de Commissie vermelde criterium ter omschrijving van de voorwaarde betreffende de geregelde productie in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code, dat wil zeggen het criterium dat de onderneming die sluitingssteun aanvraagt, gedurende het gehele jaar 1993 en tot en met 28 februari 1994 gemiddeld ten minste met één ploeg per dag, dat wil zeggen ten minste acht uur per dag gedurende vijf dagen per week, in bedrijf moet zijn geweest.

53 De Commissie concludeert tot niet-ontvankelijkheid van deze excepties van onwettigheid.

54 Ter zake voert zij twee middelen aan. Het eerste, in het kader van alle zaken aangevoerde middel is, dat de beschikkingen 96/678 en 97/258 (hierna: "bestreden beschikkingen") niet op de beschikking van 12 december 1994 doch rechtstreeks op de vijfde staalsteuncode zijn gebaseerd. Het tweede, in het kader van de zaken Lamifer en Sidercamuna aangevoerde middel is, dat de beschikking van 12 december 1994 hooguit de grondslag vormt voor de beschikking tot inleiding van de procedure op basis van artikel 6, lid 4, van de vijfde code, doch niet voor de latere beschikking waarbij de steun niet werd toegestaan en die ten opzichte van de voorgaande beschikking slechts als een bevestigende handeling kan worden aangemerkt.

1. Het middel dat de bestreden beschikkingen niet op de beschikking van 12 december 1994 doch rechtstreeks op de vijfde code zouden zijn gebaseerd

55 De Commissie stelt dat er in casu geen verband tussen de bestreden beschikkingen en de beschikking van 12 december 1994 bestaat. Krachtens artikel 6, lid 6, van de vijfde code moeten namelijk alle concrete gevallen van toepassing van steun als bedoeld in de artikelen 4 en 5 van deze code, bij de Commissie worden aangemeld opdat zij dienaangaande haar standpunt kan bepalen, en zulks ongeacht of een beschikking is vastgesteld waarin op basis van deze zelfde artikelen een algemene steunregeling wordt toegestaan. Bijgevolg kunnen de bestreden beschikkingen haars inziens niet worden geacht, juridisch op de beschikking van 12 december 1994 te zijn gebaseerd, doch, voor zover relevant in de onderhavige zaken, enkel op artikel 6, lid 6, van de vijfde code.

56 Het Gerecht herinnert eraan, dat een verzoekende partij weliswaar in het kader van een tegen een individuele beschikking gericht beroep tot nietigverklaring de onwettigheid mag inroepen van een aantal bepalingen van algemene beschikkingen die in de bestreden beschikking toepassing hebben gevonden, doch deze weg kan slechts worden bewandeld, wanneer de individuele beschikking op de beweerdelijk onwettige voorschriften berust (arresten Hof van 28 oktober 1981, Krupp Stahl/Commissie, 275/80 en 24/81, Jurispr. blz. 2489, punt 32; 16 februari 1982, Rumi/Commissie, 258/80, Jurispr. blz. 487, punt 6; 21 februari 1984, Walzstahl-Vereinigung en Thyssen/Commissie, 140/82, 146/82, 221/82 en 226/82, Jurispr. blz. 951, punt 20, en 11 oktober 1984, Alpa/Commissie, 151/83, Jurispr. blz. 3519, punt 9).

57 In casu wordt in de bestreden beschikkingen uitdrukkelijk verwezen naar de beschikking van 12 december 1994 waarbij wet nr. 481/94 is goedgekeurd, en waarop de exceptie van onwettigheid betrekking heeft. Daarin wordt eraan herinnerd dat de vijfde staalsteuncode, ook al stelt hij als voorwaarde voor de steunverlening dat de onderneming ten tijde van de sluiting regelmatig produceerde, geen duidelijke definitie van het begrip regelmatigheid geeft. Volgens deze beschikkingen is om deze reden in de beschikking van 12 december 1994 de sluitingssteun afhankelijk gesteld van de voorwaarde dat de betrokken onderneming gedurende het gehele jaar 1993 en tot en met de maand februari 1994 gemiddeld ten minste met één ploeg per dag, dat wil zeggen ten minste acht uur per dag gedurende vijf dagen per week, in bedrijf is geweest. Daarin wordt vastgesteld dat verzoeksters aan alle voorwaarden van artikel 4 van de vijfde code voldeden, met uitzondering van dit criterium. Daarin wordt opgemerkt dat naar aanleiding van deze vaststelling de procedure van artikel 6, lid 4, van de vijfde code is ingeleid. Daarin wordt ervan uitgegaan, dat de Italiaanse regering niet overeenkomstig de beschikking van 12 december 1994 op basis van andere objectieve criteria heeft aangetoond, dat verzoeksters niettemin geregeld EGKS-ijzer- en staalproducten hadden vervaardigd.

58 Daaruit volgt dat in de beschikking van 12 december 1994 een criterium is vastgesteld dat, toegepast op verzoeksters, ertoe heeft geleid dat de procedure van artikel 6, lid 4, van de vijfde code is ingeleid, waarmee de steun uiteindelijk onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 4, sub c, van het Verdrag is verklaard.

59 Tot op deze hoogte zijn de bestreden beschikkingen dus gebaseerd op de definitie die in de beschikking van 12 december 1994 wordt gegeven van de in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code gestelde voorwaarde van de geregelde productie. Op deze definitie van de voorwaarde van de geregelde productie heeft op haar beurt de exceptie van onwettigheid tegen de beschikking van 12 december 1994 betrekking. Daaruit volgt, dat de bestreden beschikkingen zijn gebaseerd op het voorschrift waarvan de onwettigheid wordt gesteld. Het door de Commissie aangevoerde middel van niet-ontvankelijkheid is derhalve ongegrond.

60 In de eerste plaats brengt de Commissie in de zes gevoegde zaken hiertegen in, dat overeenkomstig artikel 6, lid 6, van de vijfde code alle concrete gevallen van toepassing van steun bij haar moesten worden aangemeld, ongeacht of een beschikking was vastgesteld waarbij een algemene steunregeling werd toegelaten, zodat de bestreden beschikkingen niet kunnen worden geacht juridisch op de beschikking van 12 december 1994 te zijn gebaseerd, doch enkel op artikel 6, lid 6, van de vijfde code. Zij voegt daaraan toe dat de bestreden beschikkingen zelfs zonder de beschikking van 12 december 1994 geldig hadden kunnen worden vastgesteld en volledig effect hadden kunnen sorteren. Met dit argument ziet zij evenwel over het hoofd, dat de Commissie bij het onderzoek van de concrete gevallen van steun die na de goedkeuring van de algemene steunregeling bij de beschikking van 12 december 1994 zijn aangemeld, de naleving van de voorwaarde betreffende de geregelde productie heeft onderzocht op basis van het in deze beschikking omschreven criterium, zodat dit tot op deze hoogte de rechtsgrond van de bestreden beschikkingen vormt.

61 In de tweede plaats brengt de Commissie in de zaken T-164/96, T-165/96, T-166/96, T-167/96 en T-122/97 hiertegen in, dat de voorwaarde betreffende de geregelde productie in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code in haar beschikking van 12 december 1994 met instemming van de Italiaanse regering enkel bij wijze van voorbeeld nader is uitgewerkt. Met dit argument gaat de Commissie evenwel voorbij aan het feit dat zij het in de beschikking van 12 december 1994 uitgewerkte criterium niet als een eenvoudig, niet bindend voorbeeld heeft beschouwd, doch op basis daarvan de procedure van artikel 6, lid 4, van de vijfde code heeft ingeleid en vervolgens de voorgenomen steunmaatregelen onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt heeft verklaard.

62 In de derde plaats brengt de Commissie in de zaken T-164/96, T-166/96, T-167/96, T-122/97 en T-130/97 hiertegen in, dat de beschikking van 12 december 1994, waarin een criterium wordt omschreven dat de voorwaarde betreffende de geregelde productie in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code nader uitwerkt, de Italiaanse regering nochtans de mogelijkheid heeft geboden om op basis van objectieve criteria aan te tonen dat een onderneming die niet aan dit criterium voldeed, toch regelmatig EGKS-ijzer- en staalproducten had vervaardigd, zodat de verwijzing naar deze beschikking in de bestreden beschikkingen niet beslissend was. De steun had dus kunnen worden goedgekeurd in weerwil van het feit dat niet aan het in de beschikking van 12 december 1994 omschreven criterium werd voldaan, zodat deze beschikking niet de grondslag voor de bestreden beschikkingen vormde. Dit bezwaar gaat evenwel voorbij aan het feit dat uit de bestreden beschikkingen blijkt dat de Commissie eiste dat de verzoekende ondernemingen aan dit criterium voldeden, dat omdat niet aan dit criterium werd voldaan, de procedure van artikel 6, lid 4, van de vijfde code is ingeleid, en dat de aangevraagde steun, aangezien de Italiaanse regering naar het oordeel van de Commissie niet het bewijs op basis van alternatieve objectieve criteria had geleverd, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt is verklaard. Bijgevolg is de omstandigheid dat de steunmaatregelen niet zijn goedgekeurd, uiteindelijk een gevolg van het niet voldoen aan het bij de beschikking van 12 december 1994 omschreven criterium, dat een vermoeden oplevert dat in casu niet door de Italiaanse regering is weerlegd. Tot op deze hoogte zijn de bestreden beschikkingen dus gebaseerd op het betrokken criterium.

63 In de vierde plaats brengt de Commissie in zaak T-164/96 hiertegen in, dat de vermelding van de beschikking van 12 december 1994 in beschikking 96/678 op zichzelf niet beslissend is, aangezien Moccia in de loop van de referentieperiode niets heeft geproduceerd, zodat het in de eerste beschikking omschreven criterium niet behoefde te worden toegepast. Met dit argument gaat zij evenwel voorbij aan het feit dat formeel in beschikking 96/678 wordt vastgesteld dat dit criterium op verzoekster is toegepast. Bovendien is dit criterium ook feitelijk toegepast, voor zover in het bijzonder verzoeksters productie enkel is onderzocht voor de daarin vastgestelde periode van januari 1993 tot en met februari 1994 en bijvoorbeeld niet voor de periode vanaf 1 januari 1992, de datum van inwerkingtreding van de vijfde code.

2. Het middel dat beschikking 97/258 slechts een bevestigende handeling zou zijn

64 In de zaken T-122/97 en T-130/97 stelt de Commissie dat het bij de beschikking van 12 december 1994 vastgestelde criterium waarbij de voorwaarde betreffende de geregelde productie wordt omschreven, reeds vóór beschikking 97/258 op verzoeksters is toegepast bij het eerdere besluit waarbij de onderzoeksprocedure van artikel 6, lid 4, van de vijfde code met betrekking tot de steunmaatregelen is ingeleid. In dit laatste besluit werd volgens haar vastgesteld, dat verzoeksters niet aan dit criterium voldeden en werd vervolgens de Italiaanse autoriteiten verzocht om op basis van andere objectieve criteria aan te tonen dat sprake was van een geregelde productie. In beschikking 97/258 werd geconcludeerd dat de Italiaanse autoriteiten daarin niet waren geslaagd. Ook werd daarin verklaard, dat verzoeksters niet aan het in de beschikking van 12 december 1994 genoemde criterium voldeden, doch op dit punt vormde het slechts een bevestigende handeling. Aangezien verzoeksters niet tijdig tegen het besluit tot inleiding van de procedure van artikel 6, lid 4, van de vijfde code zijn opgekomen en in het kader van dit beroep een exceptie van onwettigheid tegen het bij de beschikking van 12 december 1994 vastgesteld criterium hebben opgeworpen, hebben zij het recht verwerkt om zulks in het kader van onderhavig beroep te doen.

65 Het Gerecht merkt op dat verzoeksters de onwettigheid van de beschikking van 12 december 1994 inroepen tot staving van hun beroepen tot nietigverklaring van beschikking 97/258. Met het door haar aangevoerde middel van niet-ontvankelijkheid betwist de Commissie, dat verzoeksters dit kunnen doen, op grond dat zij daartoe reeds de mogelijkheid zouden hebben gehad in het kader van een beroep tegen het besluit tot inleiding van de onderzoeksprocedure. De vaststelling volstaat evenwel, dat beschikking 97/258 eigen rechtsgevolgen heeft, waaronder de definitieve niet-toelating van de steun, en dat verzoeksters dus over een rechtsmiddel tegen een dergelijke beschikking moeten beschikken (vgl. arresten Hof van 17 september 1980, Philip Morris/Commissie, 730/79, Jurispr. blz. 2671, punt 5, en 9 maart 1994, TWD Textilwerke Deggendorf, C-188/92, Jurispr. blz. I-833, punt 14), hetgeen de mogelijkheid inhoudt om tot staving van een tegen deze beschikking ingesteld beroep tot nietigverklaring de onwettigheid in te roepen van de beschikking waarop zij is gebaseerd, ongeacht of verzoeksters zijn opgekomen tegen het besluit om ten aanzien van de betrokken steunmaatregelen de onderzoeksprocedure in te leiden (arrest Gerecht van 31 maart 1998, Preussag Stahl/Commissie, T-129/96, Jurispr. blz. II-609, punt 31).

66 Daaruit volgt, dat dit tweede middel van niet-ontvankelijkheid van de tegen de beschikking van 12 december 1994 aangevoerde exceptie van onwettigheid ongegrond is.

Ten gronde

67 Verzoeksters voeren met betrekking tot de bestreden beschikkingen enerzijds materiële middelen aan (I) en anderzijds stellen zij schending van de motiveringsplicht (II).

I - De materiële middelen

Inleidende opmerkingen

68 Het Gerecht herinnert eraan, dat krachtens artikel 33, eerste alinea, tweede zin, van het Verdrag het onderzoek dat het Hof van Justitie moet verrichten in het kader van zijn bevoegdheid om uitspraak te doen op beroepen tot nietigverklaring van beschikkingen en aanbevelingen van de Commissie, "geen betrekking [kan] hebben op een beoordeling van de toestand, die voortvloeit uit economische feiten of omstandigheden, met het oog op welke toestand de beschikkingen zijn gegeven of de aanbevelingen zijn gedaan, tenzij de Commissie het verwijt wordt gemaakt, dat zij haar bevoegdheden heeft misbruikt of de bepalingen van het Verdrag of enige op de uitvoering daarvan betrekking hebbende rechtsregel klaarblijkelijk heeft miskend".

69 Deze beperking van de beoordelingsbevoegdheid van de gemeenschapsrechter geldt ook bij het onderzoek van beschikkingen en aanbevelingen waarvan de wettigheid bij wege van exceptie wordt betwist op grond van artikel 36, derde alinea, van het Verdrag. Uit deze laatste bepaling blijkt namelijk dat een dergelijke betwisting slecht mogelijk is "overeenkomstig de bepalingen van de eerste alinea van artikel 33" van het Verdrag (zie arrest Hof van 18 maart 1980, Ferriera Valsabbia e.a./Commissie, 154/78, 205/78, 206/78, 226/78, 227/78, 228/78, 263/78, 264/78, 31/79, 39/79, 83/79 en 85/79, Jurispr. blz. 907, punt 10).

70 Met betrekking tot het begrip klaarblijkelijke miskenning herinnert het Gerecht eraan, dat de uitdrukking "klaarblijkelijk" onderstelt, dat de wettelijke bepalingen zijn miskend in die mate , dat die miskenning schijnt te volgen uit een beoordeling van de toestand met het oog waarop de beschikking is gegeven, welke beoordeling in het licht der bepalingen van het Verdrag kennelijk onjuist is (zie arresten Hof van 21 maart 1955, Nederland/Hoge Autoriteit, 6/54, Jurispr. blz. 215, 241, en 12 februari 1960, Société métallurgique de Knutange, 15/59 en 29/59, Jurispr. blz. 9, 28; beschikking president van het Hof van 3 mei 1996, Duitsland/Commissie, C-399/95 R, Jurispr. blz. I-2441, punt 62).

71 Met betrekking tot het begrip misbruik van bevoegdheid merkt het Gerecht op, dat ter zake van een handeling slechts kan worden gesproken van misbruik van bevoegdheid, wanneer er objectieve, ter zake dienende onderling overeenstemmende aanwijzingen bestaan dat zij uitsluitend althans hoofdzakelijk is vastgesteld ter bereiking van andere doeleinden dan gesteld, dan wel ter omzeiling van een speciale procedure waarin is voorzien om aan de omstandigheden van het concrete geval het hoofd te bieden (zie arrest Hof van 13 november 1990, zaak C-331/88, Fedesa e.a., Jurispr. blz. I-4023, punt 24, en arrest Gerecht van 24 september 1996, Naloo/Commissie, T-57/91, Jurispr. blz. II-1019, punt 327).

De middelen betreffende de niet-toepasselijkheid van het Verdrag

72 Verzoeksters voeren middelen aan, volgens welke het Verdrag in casu niet van toepassing zou zijn.

A - Het middel dat verzoeksters niet als EGKS-ijzer- en staalonderneming zouden kunnen worden aangemerkt

73 Moccia en Sidercamuna stellen dat een onderneming die van plan is haar bedrijf te sluiten, geen EGKS-ijzer- en staalonderneming meer is in de zin van artikel 80 van het Verdrag en dat dit Verdrag, met inbegrip van het verbod van artikel 4, sub c, van het Verdrag niet op hen van toepassing is.

74 Het Gerecht merkt evenwel op, dat een EGKS-ijzer- en staalonderneming die sluitingssteun aanvraagt, deze hoedanigheid behoudt zolang haar productie niet volledig en definitief, eventueel naar aanleiding van de toekenning van deze steun, is gestaakt. In casu staat vast, dat verzoeksters op het moment waarop de steun werd aangevraagd, EGKS-producten vervaardigden, dan wel, indien zij niet een dergelijke activiteit uitoefenden, het bedrijf nog niet definitief hadden gesloten. De Commissie mocht er derhalve van uitgaan, dat verzoeksters EGKS-ijzer- en staalondernemingen waren. Het middel dient derhalve te worden afgewezen.

B - Het middel dat het verbod van artikel 4, sub c, van het Verdrag niet zou gelden voor sluitingssteun, voor zover deze de mededinging niet zou kunnen vervalsen

75 Moccia stelt, zakelijk weergegeven, dat de vijfde staalsteuncode, een op artikel 95 van het Verdrag gebaseerde uitzondering op het verbod van artikel 4, sub c, van het Verdrag, in overeenstemming moet zijn met de fundamentele beginselen van het Verdrag en in het bijzonder beperkt moet zijn tot hetgeen nodig is om te voorkomen dat de mededinging wordt vervalst. De sluiting van een onderneming die naar moet worden aangenomen niet in staat is om te concurreren, kan de mededinging niet vervalsen. Daaruit volgt, dat de aan een dergelijke onderneming toegekende sluitingssteun niet verboden is en derhalve niet bij de vijfde code kan worden gereglementeerd.

76 In dezelfde lijn verklaart Sidercamuna, dat de in deze omstandigheden aangevraagde sluitingssteun om de bovengenoemde redenen niet als een steunmaatregel in de zin van artikel 4, sub c, van het Verdrag kan worden aangemerkt. Subsidiair stelt zij, dat indien dit wel mogelijk is, de toekenning van de steun niet verboden was.

77 Tot staving van dit middel voeren verzoeksters drie argumenten aan.

78 Moccia stelt dat het begrip staatssteun in het EGKS-Verdrag dezelfde betekenis heeft als in het EG-Verdrag, zodat ook in de regeling van het EGKS-Verdrag een steunmaatregel die geen ongunstige gevolgen voor de mededinging heeft, verenigbaar met de gemeenschappelijke markt is.

79 Sidercamuna verwijst naar het arrest van het Gerecht van 24 oktober 1997, Wirtschaftsvereinigung Stahl e.a./Commissie (T-244/94, Jurispr. blz. II-1963), waarin in punt 32 wordt verklaard:

"Artikel 4, aanhef en sub c, van het Verdrag verbiedt in beginsel staatssteun binnen de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, voor zover hierdoor de verwezenlijking van de in het Verdrag omschreven essentiële doelstellingen van de Gemeenschap, in het bijzonder de invoering van een stelsel van vrije mededinging, in gevaar kan worden gebracht."

80 Zij verbindt daaraan de conclusie, dat een steunmaatregel slechts bij artikel 4, sub c, van het Verdrag wordt verboden, voor zover deze van invloed kan zijn op een situatie waarin de mededinging in evenwicht is.

81 Sidercamuna verwijst ook naar het arrest van het Hof van 23 februari 1961, De Gezamenlijke Steenkolenmijnen in Limburg/Hoge Autoriteit (30/59, Jurispr. blz. 1, 41, derde alinea), waarin met het oog op de omschrijving van het begrip subsidie in de zin van het Verdrag te rade wordt gegaan met de inhoud van artikel 5, tweede alinea, vierde streepje, van het Verdrag, waarin aan de Gemeenschap de taak wordt gesteld om de vestiging, de handhaving en de inachtneming van normale concurrentieverhoudingen te verzekeren.

82 Het Gerecht merkt op, dat het hierboven genoemde doel van artikel 4 van het Verdrag is: "de vestiging, de handhaving en de inachtneming van normale concurrentieverhoudingen" te verzekeren (arrest De Gezamenlijke Steenkolenmijnen in Limburg/Hoge Autoriteit, reeds aangehaald, Jurispr. blz. 41). Deze bepaling verbiedt subsidie en hulp "in welke vorm ook" door de staten verleend. Deze toevoeging komt niet voor in de alinea's a, b en d van artikel 4 van het Verdrag en geeft aan dit verbod een opvallend algemeen karakter (aangehaald arrest, Jurispr. blz. 43). Dit verbod is uitzonderlijk strikt geformuleerd, omdat het geldt voor gevallen waarin rechtstreeks in de gemeenschappelijke markt van kolen en staal wordt ingegrepen, hetgeen op zichzelf als onverenigbaar met de grondslagen van deze gemeenschappelijke markt wordt beschouwd. Om deze reden worden de steunmaatregelen als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt beschouwd, zonder dat het nodig is te bewijzen dan wel te onderzoeken, of in feite de concurrentieverhoudingen worden aangetast of dat daartoe kans bestaat (zie conclusie van advocaat-generaal Lagrange bij arrest De Gezamenlijke Steenkolenmijnen in Limburg/Hoge Autoriteit, reeds aangehaald, Jurispr. blz. 63, 79).

83 De regeling van artikel 4, sub c, EGKS-Verdrag onderscheidt zich dus van die van artikel 92, lid 1, EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87, lid 1, EG). Het eerste bevat een algemeen en onvoorwaardelijk verbod van elke steunmaatregel, aangezien deze naar zijn aard in strijd is met de fundamenten van de gemeenschappelijke markt van kolen en staal. Daarentegen verbiedt het tweede artikel een steunmaatregel slechts, indien deze de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalst of dreigt te vervalsen.

84 Bijgevolg valt door een lidstaat aan een EGKS-ijzer- en staalonderneming toegekende sluitingssteun onder het verbod van artikel 4, sub c, van het Verdrag, zonder dat feitelijk behoeft te worden aangetoond dat de mededingingsverhoudingen worden aangetast. De vijfde code, waarmee van dit verbod wordt afgeweken, kan derhalve op een dergelijke steunmaatregel worden toegepast.

85 Aan deze conclusie wordt niet afgedaan door de arresten Wirtschaftsvereinigung Stahl e.a./Commissie (reeds aangehaald) en De Gezamenlijke Steenkolenmijnen in Limburg/Hoge Autoriteit (reeds aangehaald), waarop verzoeksters zich beroepen.

86 In het arrest Wirtschaftsvereinigung Stahl e.a./Commissie wordt, evenals in twee andere arresten van dezelfde dag (arresten Gerecht van 24 oktober 1997, EISA/Commissie, T-239/94, Jurispr. blz. II-1839, punt 61, en British Steel/Commissie, T-243/94, Jurispr. blz. II-1887, punt 40), verklaard dat artikel 4, sub c, van het Verdrag in beginsel staatssteun binnen de Gemeenschap verbiedt, voor zover hierdoor de verwezenlijking van de in het Verdrag omschreven essentiële doelstellingen van de Gemeenschap, in het bijzonder de invoering van een stelsel van vrije mededinging, in gevaar kan worden gebracht. Daarin wordt ook verklaard (zie punt 33, en arresten EISA/Commissie, reeds aangehaald, punt 62, en British Steel/Commissie, reeds aangehaald, punt 41), dat het bestaan van een dergelijk verbod niet betekent, dat elke vorm van staatssteun binnen het terrein van de EGKS als onverenigbaar met de doelstellingen van het Verdrag moet worden beschouwd.

87 Deze verklaringen dienden het Gerecht evenwel enkel in staat te stellen om te concluderen dat artikel 4, sub c, van het Verdrag niet eraan in de weg staat, dat de gemeenschapsinstellingen, die op het gebied van staatssteun binnen de Gemeenschap over een uitsluitende bevoegdheid beschikken, bij wijze van uitzondering, teneinde aan onvoorziene omstandigheden het hoofd te bieden, op de grondslag van artikel 95, eerste en tweede alinea, van het Verdrag, door de lidstaten voorgenomen en met de doelstellingen van het Verdrag verenigbare steunmaatregelen goedkeuren (punten 33 en 34 van het arrest, en arresten EISA/Commissie, reeds aangehaald, punten 62 en 63, en British Steel/Commissie, reeds aangehaald, punten 41 en 42).

88 In het kader van dit arrest wordt met deze verklaringen, anders dan Sidercamuna stelt, dus niet beoogd om vast te stellen dat steunmaatregelen die verenigbaar zijn met de doelstellingen van het Verdrag, reeds daardoor buiten de werkingssfeer van het verbod van artikel 4, sub c, van het Verdrag vallen.

89 In het arrest De Gezamenlijke Steenkolenmijnen in Limburg/Hoge Autoriteit (reeds aangehaald) wordt weliswaar verklaard (Jurispr. blz. 41, eerste overweging, en blz. 44, tweede overweging), zoals hiervoor in punt 82 in herinnering is gebracht, dat het doel van artikel 4 van het Verdrag het in artikel 5, tweede alinea, derde streepje, van dit Verdrag vermelde doel is: de vestiging, de handhaving en de inachtneming van normale concurrentieverhoudingen te verzekeren.

90 In dit arrest is evenwel niet naar dit doel verwezen ter rechtvaardiging van een beperking van de werkingssfeer van het verbod van steunmaatregelen, doch integendeel ter motivering van een uitbreiding daarvan. Het Hof verwijst er namelijk naar om de uitlegging van de begrippen subsidies of hulp in artikel 4, sub c, van het Verdrag uit te breiden tot de betaling van een gedeelte van de productiekosten door een ander dan de koper of gebruiker, aangezien deze betaling kennelijk belet dat normale concurrentieverhoudingen worden gevestigd. In hetzelfde arrest wordt overigens, zoals hiervoor in punt 82 in herinnering is gebracht, gewezen op het opvallend algemene karakter van het in deze bepaling neergelegde verbod. Daaruit volgt, dat de verwijzing in dat arrest naar artikel 5, tweede alinea, vierde streepje, van het Verdrag niet betekent dat de werkingssfeer van het verbod van steunmaatregelen wordt beperkt tot het geval van een - in het concrete geval bewezen - aantasting van de concurrentieverhoudingen.

91 Dit middel dient derhalve te worden afgewezen.

De middelen betreffende de onwettigheid van artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde staalsteuncode

92 Moccia merkt op, dat een stelsel van communautair toezicht dat misbruik in het bijzonder bij sluiting van een onderneming dient te voorkomen, enkel de voor de uitoefening van het toezicht noodzakelijke eisen dient vast te stellen en geen onnodig hinderlijke eisen dient in te voeren. In casu is dit echter wel gebeurd, aangezien wordt geëist dat een onderneming die naar aannemelijk is niet concurrerend is, geregeld EGKS-ijzer- en staalproducten heeft vervaardigd.

93 Volgens Sidercamuna vereist het beginsel van het nuttig effect, dat de toepassing van het gemeenschapsrecht ondergeschikt wordt gemaakt aan de verwezenlijking van de doelstellingen ervan. Aangezien de vermindering van de productiecapaciteit het primaire doel van het programma van steun aan de ijzer- en staalindustrie is, is het onwettig om de verwezenlijking van dit doel afhankelijk te stellen van voorwaarden die daarmee geen verband houden, zoals een bepaald niveau van geregelde productie.

94 Het Gerecht constateert dat de Commissie met haar vaststelling van de vijfde code en de Raad met zijn instemming steun aan ondernemingen hebben toegestaan die definitief hun EGKS-ijzer- en staalproductiewerkzaamheden staken, mits deze ondernemingen tot het tijdstip van de aanmelding van deze steunmaatregelen geregeld EGKS-ijzer- en staalproducten hebben vervaardigd. Zoals uit de bestreden beschikkingen blijkt (zie punt 21 supra), beoogden deze instellingen enkel steun bij sluiting te verlenen aan ondernemingen met belangrijke activiteiten. Daarentegen hebben zij het niet noodzakelijk of dienstig geacht om een afwijking van het algemene verbod van artikel 4, sub c, van het Verdrag toe te staan ten gunste van ondernemingen die niet geregeld produceren, aangezien de sluiting van deze ondernemingen geen belangrijke gevolgen voor de markt heeft.

95 Krachtens artikel 4, sub c, van het Verdrag is elke steun van de lidstaten aan de ijzer- en staalindustrie in welke vorm ook verboden. Afwijkingen van dit verbod, zoals de vijfde code die is vastgesteld op basis van artikel 95 van het Verdrag, moeten strikt worden uitgelegd (arrest Gerecht van 25 september 1997, UK Steel Association/Commissie, T-150/95, Jurispr. blz. II-1433, punt 114).

96 Gelet op het algemene verbod van steun in artikel 4, sub c, van het Verdrag en het uitzonderlijke en beperkte karakter van de voorziene afwijkingen, mocht de Commissie zich bij de uitoefening van haar discretionaire bevoegdheid, zonder daarbij het recht klaarblijkelijk te miskennen of haar bevoegdheden te misbruiken, op het standpunt stellen dat sluitingssteun belangrijke gevolgen voor de markt diende te hebben en dus slechts kon worden toegekend aan ondernemingen die, ofschoon naar aannemelijk is minder concurrerend, toch geregeld hebben geproduceerd.

97 De middelen dienen derhalve te worden afgewezen.

De middelen betreffende de uitlegging die de Commissie in casu heeft gegeven aan de voorwaarde betreffende de geregelde productie in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code

98 Vooraf zij eraan herinnerd dat de Commissie in haar beschikking van 12 december 1994 de steunregeling van wet nr. 481/94 weliswaar in beginsel heeft goedgekeurd, doch daaraan de voorwaarde heeft verbonden dat alle individuele gevallen van toepassing van deze wet vooraf moesten worden aangemeld, en heeft medegedeeld dat zij in elk concreet geval slechts goedkeuring zou verlenen indien aan bepaalde voorwaarden werd voldaan. Eén van deze voorwaarden, namelijk de regelmaat van de productie, bedoeld in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code, wordt daarin door de Commissie aldus uitgelegd, dat de onderneming, om voor steun in aanmerking te komen, "gedurende het gehele jaar 1993 en in 1994 tot en met de maand februari (toen wetsdecreet nr. 103 bij de Commissie werd aangemeld) gemiddeld ten minste met één ploeg per dag, dat wil zeggen ten minste acht uur per dag gedurende vijf dagen per week, in bedrijf moet zijn geweest".

99 Grondslag voor dit criterium is de objectieve vaststelling dat de ijzer- en staalproductie om technische redenen in continudienst plaatsvindt, in het algemeen op basis van drie ploegen van acht uur per dag en zeven dagen per week: dat wil zeggen gedurende 168 uur per week. De op grond van dit criterium vereiste minimumproductie bedraagt 40 uur per week, dus ongeveer een vierde, ofwel 25 %, van de maximaal mogelijke productie (of productiecapaciteit). In haar beschikkingen waarin goedkeuring voor de steunmaatregelen wordt geweigerd, vergelijkt de Commissie de opgegeven maximaal mogelijke productie van elke verzoekster met de werkelijke productie gedurende de referentieperiode (van januari 1993 tot en met februari 1994), welke verhouding wordt uitgedrukt in procenten. Het vereiste minimumniveau van de feitelijke productie bedraagt 25 % van de maximaal mogelijke productie.

100 Hoe dan ook heeft de Commissie in haar beschikking van 12 december 1994 de Italiaanse autoriteiten de mogelijkheid geboden, op basis van alternatieve objectieve criteria aan te tonen dat de ijzer- en staalproducent geregeld had geproduceerd. In de beschikking van 12 december 1994 bepaalde de Commissie namelijk voorts, dat de Italiaanse autoriteiten evenwel "op basis van objectieve criteria konden aantonen dat een onderneming die niet aan dit criterium voldeed, toch geregeld EGKS-ijzer- en staalproducten had vervaardigd".

101 Ten slotte zij opgemerkt dat de Commissie haar keuze van het hoofdcriterium en de mogelijkheid van alternatieve objectieve criteria heeft gemaakt in nauwe samenwerking met de Italiaanse autoriteiten tot wie de beschikking van 12 december 1994 was gericht. In de brief van de Italiaanse minister van Industrie, Handel en Ambacht van 5 oktober 1994 aan de Commissie wordt namelijk verklaard: "Het zou redelijk zijn om de suggestie van de Commissie te aanvaarden dat een geregelde productie in de zin van artikel 4, lid 2, van de steuncode inhoudt dat een onderneming die sluitingssteun ontvangt, in 1993 gemiddeld ten minste met één ploeg per dag in bedrijf is geweest. Dit sluit natuurlijk niet uit dat de Commissie aanvaardt dat op basis van andere objectieve criteria kan worden aangetoond, dat een onderneming die niet volledig aan dit criterium voldoet, op het moment van aanmelding toch geregeld produceerde."

102 Hieruit volgt, dat de Commissie, door in de beschikking van 12 december 1994 enerzijds een hoofdcriterium vast te stellen dat als vermoeden van een geregelde productie in de zin van artikel 4, lid 2, van de vijfde code geldt, en anderzijds in de mogelijkheid te voorzien om het bewijs door andere objectieve criteria te leveren, haar bevoegdheden niet heeft misbruikt en evenmin de bepalingen van het Verdrag of enige op de uitvoering daarvan betrekking hebbende rechtsregel klaarblijkelijk heeft miskend.

103 Niettemin stellen verzoeksters dat de Commissie bij de toepassing van het hoofdcriterium in hun individuele geval haar bevoegdheden heeft misbruikt en het recht heeft miskend, waartoe zij middelen aanvoeren waarmee in wezen bezwaar wordt gemaakt tegen enerzijds de keuze van het hoofdcriterium en anderzijds de weigering van de Commissie om alternatieve objectieve criteria in aanmerking te nemen.

A - De middelen waarmee bezwaar wordt gemaakt tegen de keuze van het criterium van de productie van ten minste één ploeg van acht uur per dag gedurende vijf dagen per week

104 Verzoeksters maken enerzijds bezwaar tegen de omstandigheden waaronder het criterium is toegepast en anderzijds tegen de inhoud van het criterium.

1. De middelen waarin bezwaar wordt gemaakt tegen de omstandigheden waarin het criterium is toegepast

105 Moccia voert als middel aan: schending van het bekendmakingsbeginsel en het verbod van terugwerkende kracht van rechtsvoorschriften.

106 In wezen stelt zij, dat het betrokken criterium een rechtsvoorschrift is dat voor het eerst bij beschikking 96/678 is toegepast. Het wordt evenwel toegepast op feiten die hebben plaatsgevonden tussen januari 1993 en februari 1994. Bijgevolg is het verbod van terugwerkende kracht van rechtsvoorschriften geschonden.

107 Anderzijds is dit rechtsvoorschrift volgens haar niet bekendgemaakt vóór zijn toepassing. Het beginsel dat rechtsvoorschriften bekend moeten worden gemaakt, is derhalve geschonden.

108 Het Gerecht merkt op, dat in dit middel bezwaar wordt gemaakt tegen de omstandigheid dat het criterium dat in de beschikking van 12 december 1994 is vastgesteld ter beoordeling van de voorwaarde betreffende de geregelde productie in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code, rekening houdt met de productie in een periode die op het moment van vaststelling en toepassing, dat wil zeggen tot aan de datum van aanmelding van de Italiaanse steunregeling bij de Commissie in februari 1994, reeds was verstreken.

109 Bij deze vaststelling van de periode waarover de productie wordt beoordeeld, wordt slechts toepassing gegeven aan artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code, waarin wordt bepaald, dat sluitingssteun slechts verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden geacht, indien de onderneming die de steun aanvraagt, "tot het tijdstip van de aanmelding van deze steun" geregeld EGKS-producten heeft vervaardigd.

110 De vijfde staalsteuncode is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen van 31 december 1991. Krachtens artikel 9 is deze code in werking getreden op 1 januari 1992.

111 De productieperiode die bij de beschikking van 12 december 1994 in aanmerking is genomen voor de ondernemingen die sluitingssteun krachtens wet nr. 481/94 aanvroegen, is de periode van januari 1993 tot en met februari 1994, dat wil zeggen na de datum van bekendmaking en inwerkingtreding van de vijfde code, waarin de betrokken wijze van beoordeling is vastgelegd.

112 De middelen dienen derhalve te worden afgewezen.

2. De middelen waarin bezwaar wordt gemaakt tegen de inhoud van het criterium

113 Tegen de inhoud zelf van het bij de beschikking van 12 december 1994 vastgestelde criterium maken verzoeksters bezwaar vanuit drie gezichtspunten: voor zover in dit criterium een objectief hoge productie wordt vereist, verhindert het dat de steun ten goede kan komen aan de minst competitieve ondernemingen; de vastgelegde referentieperiode is ontoereikend en de maximaal mogelijke productie is een willekeurige factor.

a) Het middel, dat het criterium, door een objectief hoge productie te vereisen, zou beletten dat de steun ten goede kan komen aan de minst competitieve ondernemingen

114 Moccia en Lamifer verklaren, dat volgens punt I, vierde alinea, van de considerans van de vijfde code de sluitingssteun ten goede moet komen aan de minst competitieve ondernemingen. Bij haar uitlegging van het criterium van de geregelde productie heeft de Commissie voor de ondernemingen die een dergelijke steun aanvragen, productiedrempels voorgeschreven die objectief hoog zijn. Aldus heeft zij geen rekening gehouden met het feit dat de sluitingssteun bestemd is voor de minst competitieve ondernemingen.

115 Om te beginnen merkt het Gerecht op dat in punt I, vierde alinea, van de considerans van de vijfde code, waarnaar verzoeksters verwijzen, een samenvatting wordt gegeven van de beginselen welke golden voor de beschikkingen nr. 3484/85/EGKS van de Commissie van 27 november 1985 en nr. 322/89/EGKS van de Commissie van 1 februari 1989 tot invoering van communautaire regels voor de steun aan de ijzer- en staalindustrie, de derde en de vierde staalsteuncode. Daarin wordt niet een specifieke motivering gegeven voor de sluitingssteun waarin in de vijfde code wordt voorzien. Aangezien de vijfde code evenwel de vorige codes waarvan de geldigheidsduur was verstreken, dient te vervangen en in geen enkel specifiek motief van deze code formeel afstand wordt genomen van deze beginselen, is het niet uitgesloten dat deze beginselen ook van toepassing zijn op de vijfde code. Deze interpretatie wordt bevestigd door de omstandigheid dat de derde overweging van de zesde staalsteuncode een vergelijkbare motivering bevat, waarin naar de vijfde code wordt verwezen die in casu aan de orde is.

116 Deze motivering moet evenwel worden vergeleken met de tekst zelf van de vijfde code en in het bijzonder met artikel 4, lid 2, tweede streepje, waarin van de ondernemingen die sluitingssteun aanvragen, een geregelde productie wordt vereist. Dan blijkt, dat de gemeenschapswetgever niet wilde verwijzen naar de categorie van minst competitieve ondernemingen in haar algemeenheid, doch enkel, binnen deze categorie, van de ondernemingen met een "geregelde productie". Zoals hiervóór reeds is aangetoond (zie punten 94-96), heeft de Commissie het recht niet klaarblijkelijk miskend door de betrokken steun te beperken tot ondernemingen waarvan de sluiting belangrijke gevolgen voor de markt heeft.

117 Dit middel dient derhalve te worden afgewezen.

b) De middelen betreffende de ontoereikendheid van de referentieperiode

118 Casilina, Dora en Lamifer stellen enerzijds dat de aanvang van de referentieperiode van geregelde productie op 1 januari 1991 had moeten worden vastgesteld, en anderzijds dat de ontoereikende duur van de referentieperiode het onmogelijk maakt om te beoordelen of de aanwezigheid van een onderneming op de markt significant is.

- Het middel dat de aanvang van de referentieperiode voor de geregelde productie op 1 januari 1991 had moeten worden vastgesteld

119 Verzoeksters stellen, dat de aanvang van de referentieperiode voor de geregelde productie had moeten worden vastgesteld op 1 januari 1991, de datum die wordt genoemd in artikel 4, lid 2, eerste en derde streepje, van de vijfde code.

120 Het Gerecht merkt op, dat in artikel 4, lid 2, van de vijfde code de voorwaarden worden vastgesteld waaraan een onderneming moet voldoen opdat aan haar toegekende sluitingssteun als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd.

121 Het eerste streepje van dit lid vereist, dat de onderneming haar rechtspersoonlijkheid heeft verkregen "vóór 1 januari 1991". Het tweede streepje stelt de voorwaarde van het geregeld vervaardigen van EGKS-producten "tot het tijdstip van de aanmelding van deze steunmaatregelen". Onder het derde streepje wordt bepaald dat de onderneming de structuur van haar productie en haar installaties "sinds 1 januari 1991" niet moet hebben gewijzigd.

122 Uit deze opsomming blijkt dat elk van deze drie voorwaarden haar eigen limiet in de tijd kent. Bovendien verschillen deze limieten van elkaar, aangezien de voorwaarden respectievelijk vóór 1 januari 1991, na 1 januari 1991 en vóór het tijdstip van aanmelding van de steunmaatregelen moeten zijn vervuld. Zuiver op basis van de tekst is er dus geen reden om ervan uit te gaan dat de onder het tweede streepje van het lid vermelde voorwaarde minder compleet zou zijn dan de beide andere voorwaarden, noch dat zij door verwijzing naar deze voorwaarden dient te worden aangevuld.

123 Verder bevat artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code geen datum vanaf welke de regelmaat van de productie dient te worden gemeten. Indien de gemeenschapswetgever de datum vanaf welke deze voorwaarde moet worden beoordeeld, op 1 januari 1991 had willen vaststellen, had hij dit beslist gedaan, te meer daar deze datum vóór die van de inwerkingtreding van de vijfde code lag.

124 Ten slotte merkt de Commissie terecht op, dat het eerste en het derde streepje van lid 2 van artikel 4 van de vijfde code een ander doel hebben dan het tweede streepje van deze bepaling. Het eerste en het tweede streepje beogen kennelijk eventuele fraude te voorkomen door te verhinderen dat de betrokkenen enkel om in aanmerking te komen voor de steun een vennootschap oprichten of de structuur van hun productie of hun installaties uitbreiden. Daarentegen is het primaire doel van de voorwaarde in het tweede streepje van lid 2 niet het voorkomen van fraude. Het is namelijk geen fraude wanneer een onderneming die, gelet op artikel 4, lid 2, eerste streepje, van de vijfde code reeds is opgericht vóór 1 januari 1991, dat wil zeggen vóór de vaststelling van de vijfde code, sluitingssteun aanvraagt wanneer zij geen geregelde productie meer heeft. Het vereiste van een geregelde productie heeft daarentegen tot doel, te verzekeren dat de toekenning van sluitingssteun tot een merkbare vermindering van de productie leidt, hetgeen betekent dat deze steun slechts aan ondernemingen dient te worden toegekend die op het moment van sluiting een productieniveau van een zekere omvang hadden.

125 De voorkoming van fraude is een bijkomende overweging bij het vereiste dat aan deze voorwaarde moet worden voldaan tot aan het tijdstip van aanmelding van de steunmaatregel, dus in dit geval over een reeds verstreken en dus niet suspecte periode, zodat elke productieverhoging om te voldoen aan het criterium van de geregelde productie is uitgesloten. Dit vereiste, dat slechts de wijze van beoordeling van de desbetreffende voorwaarde betreft, heeft evenwel niets van doen met het doel daarvan.

126 Bijgevolg bestaat er geen doorslaggevende reden waarom de geregelde productie bedoeld in het tweede streepje van lid 2 van artikel 4 van de vijfde code, zou moeten worden beoordeeld vanaf 1 januari 1991, de datum die in het eerste en het derde streepje van dit lid wordt genoemd.

127 Het middel dient derhalve te worden afgewezen.

- Het middel dat het wegens de te korte duur van de referentieperiode niet mogelijk zou zijn om te beoordelen of de aanwezigheid van een onderneming op de markt significant is

128 Verzoeksters herinneren eraan dat het doel van het betrokken criterium was, enkel die ondernemingen voor steun in aanmerking te laten komen, wier aanwezigheid op de ijzer- en staalmarkt significant was. Zij verklaren dat de aanwezigheid van een onderneming op een markt niet correct kan worden geëvalueerd op basis van een periode als de onderhavige, die objectief beperkt is. De aanwezigheid van een onderneming op de markt is namelijk significant, indien zij duurzaam een bepaald marktaandeel heeft, dat wil zeggen een marktaandeel dat in een dynamisch perspectief wordt bezien en niet willekeurig tot één enkel jaar wordt beperkt. Verzoeksters verwijzen naar analogie naar beschikking 89/467/EEG van de Commissie van 12 juli 1989 inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag (IV/30.566-UIP) (PB L 226, blz. 25), waarin is erkend dat sterke schommelingen van marktaandelen van distributeurs van het ene jaar op het andere niet noodzakelijkerwijze duiden op wijzigingen in hun economische aanwezigheid op de markt, die in een dynamisch perspectief moet worden beoordeeld.

129 De Commissie merkt op, dat in de vijfde code niet wordt gepreciseerd, vanaf welk moment de voorwaarde van de geregelde productie moet worden beoordeeld. Zij zelf diende derhalve het aanvangstijdstip van deze beoordeling en derhalve de in aanmerking te nemen referentieperiode te bepalen. Dit had zij gedaan, uitgaande van het doel van de betrokken bepaling, namelijk verzekeren dat de sluitingssteun belangrijke gevolgen voor de markt heeft. Zij verklaart dat ter verwezenlijking van dit doel een periode diende te worden vastgesteld die zo dicht mogelijk bij de datum van aanmelding van de algemene regeling lag, zodat de steun slechts zou worden toegekend aan ondernemingen die op dat tijdstip feitelijk actief waren. Anderzijds diende de periode lang genoeg te zijn om te kunnen nagaan, of de aanwezigheid op de markt van de betrokken onderneming als significant genoeg kon worden beschouwd. Daarom achtte de Commissie het billijk om de periode tussen het jaar vóór de datum van aanmelding van de algemene regeling en de datum waarop aan deze regeling uitvoering werd gegeven, als referentieperiode te nemen.

130 Het Gerecht is het eens met de vaststelling van de Commissie, dat indien voor de betrokken steun ondernemingen in aanmerking hadden kunnen komen die in 1993 en in januari en februari 1994 niet op de markt aanwezig waren doch in de periode gedurende de twee jaren van 1991 en 1992 voldoende hadden geproduceerd, de productievermindering als gevolg van hun sluiting louter theoretisch of althans aanzienlijk geringer zou zijn geweest. Bovendien zou ook een resultaat zijn bereikt dat niet strookte met de nagestreefde doeleinden, indien de ondernemingen met een significante aanwezigheid op de markt in 1993, die evenwel in de periode van 1991 en 1992 onvoldoende actief waren, van de steun werden uitgesloten.

131 Daaraan dient te worden toegevoegd dat volgens niet betwiste, door de Commissie verstrekte inlichtingen de sluitingssteun in casu aan 33 van de 43 Italiaanse ijzer- en staalondernemingen die een aanvraag daartoe hadden ingediend, kon worden toegekend voor een feitelijke productievermindering van warmgewalste producten van meer dan 5 miljoen ton, welke hoeveelheid beantwoordde aan de doelstellingen die de Italiaanse regering zichzelf in het kader van de verlening van de betrokken steun had gesteld. Daaruit volgt, dat de door de Commissie gekozen referentieperiode voor de beoordeling van de regelmaat van de productie het niet alleen mogelijk maakte om de aanwezigheid op de markt van de te sluiten onderneming correct te beoordelen, doch ook om de door de Italiaanse regering als doel gestelde productievermindering in de praktijk te verwezenlijken.

132 Evenmin behoeft rekening te worden gehouden met verzoeksters' betoog betreffende beschikking 89/467 van 12 juli 1989 (reeds aangehaald). In deze beschikking, die is vastgesteld krachtens artikel 85 EEG-Verdrag, heeft de Commissie erkend, dat sterke schommelingen van marktaandelen van distributeurs van het ene jaar op het andere niet noodzakelijk duiden op wijzigingen in hun economische aanwezigheid op de markt, die daarentegen in een dynamisch perspectief moet worden beoordeeld. Zoals de Commissie terecht heeft opgemerkt, is het in casu niet relevant om te verwijzen naar deze beschikking, die is gegeven in de sector van de filmdistributie. In dat geval diende de economische macht te worden beoordeeld van ondernemingen die op de markt zouden blijven, en dienden vooral de effecten van de tussen hen gesloten overeenkomsten te worden vastgesteld, rekening houdend met de mogelijkheid dat de concurrentie voor een belangrijk gedeelte van de betrokken producten zou worden uitgeschakeld. Daarentegen diende in onderhavig geval de aanwezigheid van een ijzer- en staalonderneming op de markt te worden beoordeeld met het oog op haar definitieve sluiting en dus met inachtneming van de productievermindering die een gevolg daarvan zou kunnen zijn. Het effect van deze sluiting op de totale productie van ijzer- en staalproducten is des te groter naarmate de onderneming meer heeft geproduceerd gedurende een zo dicht mogelijk bij de sluiting liggende periode.

133 Daaruit volgt, dat niet is aangetoond dat de Commissie, door de duur van de periode waarover de regelmaat van de productie moet worden beoordeeld, aldus vast te stellen, de bepalingen van het Verdrag of enige op de uitvoering daarvan betrekking hebbende rechtsregel klaarblijkelijk heeft miskend of haar bevoegdheden heeft misbruikt.

134 Het middel dient derhalve te worden afgewezen.

c) De middelen waarmee bezwaar wordt gemaakt tegen de keuze van de maximaal mogelijke productie als criterium voor de berekening van de geregelde productie

135 Casilina, Dora en Lamifer maken bezwaar tegen het feit dat het door de Commissie in haar beschikking van 12 december 1994 uitgewerkte criterium verwijst naar de maximaal mogelijke productie. Enerzijds zou het referentiecriterium namelijk de werkelijke productie dienen te zijn, anderzijds is huns inziens het beroep op de maximaal mogelijke productie, anders dan bij staalfabrieken, ongeschikt om de productie van walserijen te evalueren.

- Het middel dat de geregelde productie zou moeten worden geëvalueerd op basis van de werkelijke productie

136 Verzoeksters zijn van mening, dat het gebruik van het begrip maximaal mogelijke productie willekeurig is. De term "geregelde" productie in de vijfde code doelt op een productieactiviteit die overeenkomt met de historische productie van de onderneming. Een productie kan als geregeld worden beschouwd, indien zij niet sterk afwijkt van de gedurende de vorige jaren waargenomen en in de komende jaren verwachte tendens. Deze factor kan slechts worden beoordeeld op basis van feitelijke gegevens, namelijk de productie in de loop van de voorgaande jaren, en niet op basis van theoretische en potentiële gegevens, zoals de productiecapaciteit.

137 Onder verwijzing naar de terecht aangevoerde argumenten van de Commissie, merkt het Gerecht op, dat artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code niet haar discretionaire bevoegdheid beperkt betreffende de keuze van het referentiecriterium op basis waarvan wordt nagegaan of aan de voorwaarde betreffende de geregelde productie is voldaan. Een dergelijke beperking kan slechts voortvloeien uit de noodzaak om criteria vast te stellen die de verwezenlijking van het doel van de betrokken regel, namelijk een werkelijke productievermindering, verzekeren.

138 In plaats van te preciseren waarom het door de Commissie toegepaste criterium klaarblijkelijk in strijd zou zijn met de bepalingen van de vijfde code of tegen zijn doelstellingen zou indruisen, beperken verzoeksters zich ertoe een alternatief criterium voor te stellen. Dit criterium, namelijk de werkelijke productie van de onderneming en de regelmaat ervan van het ene jaar op het andere, houdt evenwel geen rekening met de productiecapaciteit van de ondernemingen en de verhouding tussen de productiecapaciteit en de werkelijke productie. Daaruit volgt, dat op grond van dit criterium sluitingssteun zou kunnen worden verleend aan een onderneming waarvan de werkelijke productie, ofschoon regelmatig, slechts een zeer gering deel van haar productiecapaciteit zou uitmaken. Bij een dergelijke uitlegging zou derhalve, anders dan bij het door de Commissie gehanteerde criterium, niet een snelle en sterke vermindering van de werkelijke productie worden gewaarborgd, doch louter een vermindering van de productiecapaciteit. Bovendien zou, zoals de Commissie terecht verklaart, indien rekening werd gehouden met het loutere feit van een onafgebroken productieniveau van een onderneming gedurende een bepaalde periode, zoals verzoeksters opperen, uiteindelijk zelfs steun worden toegekend aan ondernemingen die ondanks het feit dat zij in een onherstelbare crisissituatie verkeren, niettemin erin zijn geslaagd om een aantal jaren op de markt te overleven met een volstrekt marginaal productieniveau, dat derhalve niet relevant is voor de verwezenlijking van de door deze steun beoogde doelstellingen. De steuncode heeft ten doel door middel van sluitingssteun een belangrijke productievermindering te verwezenlijken, zodat dit criterium duidelijk minder geschikt lijkt om dit doel te verwezenlijken dan het criterium van de Commissie.

139 Bijgevolg is niet aangetoond dat de Commissie, door het criterium van de maximaal mogelijke productie te hanteren, de bepalingen van het Verdrag of enige op de uitvoering daarvan betrekking hebbende rechtsregel klaarblijkelijk heeft miskend of haar bevoegdheden heeft misbruikt.

- Het middel dat de maximaal mogelijke productie geen adequaat criterium voor de waardering van de productie van warmgewalste producten is

140 Verzoeksters zijn van mening dat de maximaal mogelijke productie niet geschikt is om, anders dan het geval is voor staalfabrieken, de productie van walserijen te ramen. Dit begrip, dat in casu door de Commissie is toegepast, berust op de hypothese van een productie met drie ploegen, dat wil zeggen van drie maal acht uur per dag. Om technische redenen zijn dit inderdaad de productievoorwaarden van staalfabrieken. Daarentegen opereren de walserijen gewoonlijk met één ploeg, dus een productie van acht uur per dag.

141 Het Gerecht merkt om te beginnen op, dat verzoeksters' verklaring dat in de walserijen in beginsel met één enkele ploeg wordt geproduceerd, uitdrukkelijk wordt betwist door de Commissie, die verklaart dat de walserijen vooral om redenen van efficiency van de temperatuurcyclus, dat wil zeggen de noodzaak om het enorme voor het afkoelen van de oven benodigde gasgebruik te voorkomen, normaliter met drie ploegen opereren. Ook uit het dossier, in het bijzonder het door Lamifer overgelegde deskundigenrapport van ingenieur R. Dusi van 16 januari 1996, blijkt dat de beperking van haar productie in 1993 op zaterdagen en zondagen tot een zeer grote stijging van het methaanverbruik had geleid als gevolg van de zeer geringe efficiency van de temperatuurcyclus. Er bestaan dus aanwijzingen dat voor walserijen een productie op andere wijze dan in drie ploegen niet optimaal is.

142 Daaruit volgt, dat verzoeksters' bewering, die door geen enkel objectief gegeven uit het dossier wordt gestaafd, niet is bewezen.

143 Verder biedt het criterium van de op basis van drie ploegen berekende maximaal mogelijke productie, zoals de Commissie terecht stelt, het voordeel dat het objectief is en algemeen en uniform op alle ijzer- en staalondernemingen kan worden toegepast.

144 Ten slotte zij eraan herinnerd dat, zoals reeds hiervoor in punt 131 is uiteengezet en volgens niet betwiste inlichtingen van de Commissie, het omstreden criterium een feitelijke vermindering van de productie van warmgewalste producten van meer dan 5 miljoen ton mogelijk heeft gemaakt, waardoor de doelstellingen van de Italiaanse regering konden worden bereikt. Daaruit volgt, dat het criterium dus duidelijk niet heeft belet dat onder aanvaardbare omstandigheden sluitingssteun werd toegekend aan walserijen.

145 Bijgevolg is niet aangetoond dat de Commissie, door te beslissen dat ook voor de walserijen voor de berekening van de maximaal mogelijke productie moest worden uitgegaan van drie ploegen, niet de bepalingen van het Verdrag of enige op de uitvoering daarvan betrekking hebbende rechtsregel klaarblijkelijk heeft miskend of haar bevoegdheden heeft misbruikt.

146 Het middel dient derhalve te worden afgewezen.

B - De middelen waarin bezwaar wordt gemaakt tegen de weigering van de Commissie om rekening te houden met alternatieve objectieve criteria

147 Moccia, Prolafer en Sidercamuna maken bezwaar tegen het feit dat de voorwaarde betreffende de geregelde productie in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code aldus is uitgelegd, dat de ondernemingen die weliswaar geen toereikende feitelijke productie hadden, doch in staat waren om te produceren, werden uitgesloten.

148 Verzoeksters stellen in de eerste plaats, dat de afwijzing van het criterium van de mogelijkheid om te produceren, in strijd is met het doel van de vijfde code: de vermindering van de productiecapaciteit. In de tweede plaats was dit criterium huns inziens reeds in de beschikking van 12 december 1994 aanvaard. In de derde plaats is in de bestreden beschikkingen ten onrechte het standpunt van de Italiaanse regering afgewezen dat het gebruik van dit criterium gerechtvaardigd was, omdat de Italiaanse markt een ernstige crisis doormaakte. In de vierde plaats was in de bestreden beschikkingen waarbij dit criterium werd afgewezen, geen rekening gehouden met de bijzondere situatie van de ondernemingen Moccia, Prolafer, Lamifer en Sidercamuna, die zich daarop hadden kunnen beroepen.

1. De middelen dat de afwijzing van het criterium van de mogelijkheid om te produceren, een schending van het doel van de vijfde staalsteuncode oplevert

149 Sidercamuna verklaart, dat het in strijd is met artikel 4 van de vijfde code om ijzer- en staalondernemingen die weliswaar niet geregeld hadden geproduceerd, doch daartoe wel in staat waren, van de sluitingssteun uit te sluiten. Deze bepaling heeft namelijk ten doel, overtollige productiecapaciteit uit de markt te nemen. Door bovengenoemde categorie van ondernemingen van de steun uit te sluiten, was dit doel niet bereikt. In het bijzonder is het niet uitgesloten dat deze ondernemingen hun productie-installaties later aan andere, nog actieve ondernemingen kunnen verkopen en aldus uiteindelijk op de markt terugkeren, waardoor de productiecapaciteit op lange termijn stijgt.

150 Zij voegt daaraan toe, dat steunverlening aan deze categorie van ondernemingen een weliswaar niet voorzienbaar, maar belangrijker effect zou hebben gehad dan de steun die enkel wordt toegekend aan ondernemingen die voldoen aan het criterium van de beschikking van 12 december 1994, respectievelijk artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code. Aldus had de Commissie een beschikking vastgesteld die kennelijk niet te rijmen was met het nuttig effect.

151 Zij verbindt daaraan de conclusie, dat de Commissie in de beschikking van 12 december 1994 en in beschikking 97/258 niet alleen een kennelijke beoordelingsfout heeft gemaakt en haar bevoegdheden heeft misbruikt, doch ook haar uitleggingsbevoegdheid voor een andere doel heeft gebruikt dan de toepassing van het Verdrag en de vijfde code verlangde.

152 Ook Moccia is van mening, dat de Commissie, door sluitingssteun te weigeren aan ondernemingen die zoals zij de productie wegens de crisis op de markt hebben moeten onderbreken, haar bevoegdheden heeft misbruikt.

153 Het Gerecht herinnert eraan, dat artikel 4, sub c, van het Verdrag staatssteun verbiedt. Aangezien het verbod van steun de regel is en de vijfde code een uitzondering op dit beginsel, dient hij strikt te worden uitgelegd (arrest UK Steel Association/Commissie, reeds aangehaald, punt 114). Daaruit volgt, dat artikel 4, lid 2, tweede streepje, van de vijfde code, volgens hetwelk de onderneming die sluitingssteun aanvraagt, geregeld EGKS-producten moet hebben vervaardigd, des te strikter moet worden geïnterpreteerd.

154 Uit deze voorwaarde blijkt duidelijk, dat de vijfde code niet beoogt, de sluiting van elke willekeurige onderneming te bevorderen en aldus een vermindering van de productiecapaciteit te bereiken. Het doel daarvan is daarentegen om enkel steun toe te staan aan ondernemingen met belangrijke activiteiten op de markt, waarvan de sluiting tot een aanzienlijke vermindering van de feitelijke ijzer- en staalproductie zal leiden.

155 Door de voorwaarde van de geregelde productie in artikel 4, lid 2, van de vijfde staalsteuncode te stellen, heeft de gemeenschapswetgever dus het nuttig effect van de sluitingssteun willen versterken door, zoals de Commissie terecht stelt, te verzekeren dat de gevolgen daarvan belangrijk genoeg zijn, niet alleen in termen van ontmanteling van installaties, doch ook van vermindering van het huidige productieniveau.

156 Dit doel is verwezenlijkt, aangezien deze voorwaarde in de door de Commissie gehanteerde uitlegging, zoals reeds hiervoor in de punten 131 en 144 is verklaard, het mogelijk heeft gemaakt om aan 33 van de 43 Italiaanse ijzer- en staalondernemingen die daartoe een aanvraag hadden ingediend, sluitingssteun te verlenen voor een feitelijke vermindering van de productie van warmgewalste producten van meer dan 5 miljoen ton.

157 Daarentegen zou het door verzoeksters als referentiecriterium voorgestelde alternatief, namelijk de eenvoudige mogelijkheid om te produceren, kennelijk in strijd zijn geweest met de vorengenoemde voorwaarde, aangezien daarmede geen rekening zou zijn gehouden met de werkelijke en derhalve geregelde productie. Bovendien had dit, zoals de Commissie terecht opmerkt, onvermijdelijk ertoe geleid dat het nagestreefde doel geen nuttig effect meer zou hebben of althans een veel geringer nuttig effect. Op deze basis zou namelijk steun kunnen worden toegekend aan ondernemingen met installaties die niet meer in bedrijf zijn. Het nagestreefde doel kon evenwel slechts worden bereikt, voor zover de betrokken steun kon worden toegekend aan ondernemingen die voldoende actief waren op de markt.

158 Daaruit volgt, dat de Commissie, door het criterium van de mogelijkheid om te produceren af te wijzen, de bepalingen van het Verdrag of enige op de uitvoering daarvan betrekking hebbende rechtsregel niet klaarblijkelijk heeft miskend of haar bevoegdheden heeft misbruikt.

2. Het middel dat de Commissie het criterium van de mogelijkheid om te produceren niet in beschikking 97/258 had mogen afwijzen, aangezien zij het reeds had aanvaard toen zij bij de beschikking van 12 december 1994 de Italiaanse wettelijke regeling goedkeurde

159 Sidercamuna verklaart dat de Commissie, door geen sluitingssteun toe te staan voor ondernemingen die louter de mogelijkheid hebben om te produceren, in strijd heeft gehandeld met haar beschikking van 12 december 1994, houdende goedkeuring van wet nr. 481/94 en het ministerieel besluit, op basis waarvan de betrokken steun is aangevraagd, en derhalve het rechtszekerheids- en het vertrouwensbeginsel heeft geschonden. Het ministerieel besluit bepaalt in artikel 1, lid 5, dat een aanhangige faillissementsprocedure of procedure van gerechtelijk akkoord niet in de weg staat aan steunverlening, aangezien deze steun ten doel heeft de feitelijke vernietiging van installaties voor het vervaardigen van EGKS-producten te stimuleren. Door deze bepaling goed te keuren heeft de Commissie haars inziens ook het criterium van de mogelijkheid om te produceren goedgekeurd.

160 Het Gerecht merkt op, dat in artikel 1 van het ministerieel besluit, met het opschrift "Voorwaarden voor toelaatbaarheid van de aanvraag", in lid 1, sub e, wordt bepaald, dat om in aanmerking te komen voor sluitingssteun zonder uitzondering moet zijn voldaan aan de voorwaarde dat "geregeld is geproduceerd, wat moet worden aangetoond".

161 Gelet op de algemene strekking van deze bepaling, heeft het vijfde lid van dit artikel, zoals de Commissie terecht opmerkt, kennelijk ten doel om vast te stellen dat een aanhangige faillissementsprocedure niet in de weg staat aan toekenning van sluitingssteun en dus geen grond is om bij voorbaat van deze steun te worden uitgesloten. Dit betekent echter niet, dat een onderneming waartegen een faillissementsprocedure aanhangig is, voor sluitingssteun in aanmerking kan komen zonder te behoeven voldoen aan de in artikel 1, sub e, van het ministerieel besluit gestelde voorwaarde van een geregelde productie die is aangetoond.

162 Daaruit volgt, dat de Commissie, door bij haar beschikking van 12 december 1994 de Italiaanse wettelijke regeling, waaronder het ministerieel besluit, te aanvaarden, niet het criterium van de mogelijkheid om te produceren heeft goedgekeurd en dus niet het rechtszekerheids- en het vertrouwensbeginsel heeft geschonden.

163 Het middel dient derhalve te worden afgewezen.

3. Het middel dat de Commissie ten onrechte het standpunt van de Italiaanse regering betreffende het bestaan van een ernstige crisis op de Italiaanse markt heeft afgewezen

164 Sidercamuna is van mening dat de Commissie in beschikking 97/258 ten onrechte het standpunt van de Italiaanse regering heeft afgewezen dat de geringe productie te wijten was aan de buitengewoon ongunstige conjunctuur en een ernstige crisis op de Italiaanse markt van