Zaak C‑439/13 P

Elitaliana SpA

tegen

Eulex Kosovo

„Hogere voorziening — Overheidsopdrachten voor diensten — Gemeenschappelijk optreden 2008/124/GBVB — Oproep tot indiening van offertes betreffende helikopterondersteuning aan de missie Eulex Kosovo — Beroep tegen het gunningsbesluit — Artikel 24, lid 1, tweede alinea, VEU — Artikel 275, eerste alinea, VWEU — Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) — Bevoegdheid van het Hof — Artikel 263, eerste alinea, VWEU — Begrip ‚orgaan of instantie van de Unie’ — Maatregelen die aan de Europese Commissie kunnen worden toegerekend — Verschoonbare dwaling”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 12 november 2015

Aangezien het vraagstuk van de bevoegdheid van het Hof om kennis te nemen van een geding van openbare orde is, kan het in elke stand van het geding door het Hof worden onderzocht, ook ambtshalve. (cf. punt 37)

Het Gerecht en, in geval van een hogere voorziening, het Hof zijn bevoegd om kennis te nemen van een beroep dat een in het kader van een procedure voor het plaatsen van overheidsopdrachten afgewezen inschrijver heeft ingesteld tegen de handelingen die een civiele missie van de Europese Unie op de grondslag van een gemeenschappelijk optreden in een derde land heeft vastgesteld. Krachtens artikel 24, lid 1, tweede alinea, laatste volzin, VEU en artikel 275, eerste alinea, VWEU is het Hof namelijk in beginsel niet bevoegd ten aanzien van de bepalingen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en evenmin ten aanzien van de op grond daarvan vastgestelde besluiten. Deze bepalingen vormen echter een afwijking van de regel van de algemene bevoegdheid die bij artikel 19 VEU aan het Hof is verleend om de eerbiediging van het recht bij de uitlegging en toepassing van de Verdragen te verzekeren, zodat zij restrictief moeten worden uitgelegd. In dat verband heeft een besluit tot gunning van een overheidsopdracht door een civiele missie van de Unie, waarvan nietigverklaring is verzocht wegens schending van de toepasselijke regels voor overheidsopdrachten van de Unie, betrekking op een overheidsopdracht die uitgaven ten laste van de begroting van de Unie heeft meegebracht overeenkomstig artikel 41, lid 2, eerste alinea, VEU en artikel 16, lid 2, van gemeenschappelijk optreden 2008/124 inzake de „rechtsstaatmissie” van de Europese Unie in Kosovo, Eulex Kosovo. Daaruit volgt dat de betrokken opdracht valt onder de bepalingen van verordening nr. 1605/2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen. In deze omstandigheden kan niet worden geoordeeld dat de strekking van de beperking van de bevoegdheid van het Hof, in de vorm van een uitzondering, als voorzien in artikel 24, lid 1, tweede alinea, laatste volzin, VEU en artikel 275 VWEU, zo ver gaat dat is uitgesloten dat het Hof bevoegd is ter zake van de uitlegging en de toepassing van de bepalingen van verordening nr. 1605/2002 over het plaatsen van overheidsopdrachten. (cf. punten 41‑43, 46, 48, 49, 50)

Artikel 263 VWEU bepaalt dat het Hof de wettigheid nagaat van de handelingen van de organen of instanties waarmee rechtsgevolgen worden beoogd. Wat de missie op basis van gemeenschappelijk optreden 2008/124 inzake de „rechtsstaatmissie” van de Europese Unie in Kosovo, Eulex Kosovo, betreft, kon Eulex Kosovo niet worden beschouwd als een lichaam met rechtspersoonlijkheid, aangezien zij in dat gemeenschappelijk optreden was gekwalificeerd als „missie” en, enerzijds, deze missie op politiek en strategisch gebied onder het gezag en het toezicht van de Raad en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid was geplaatst, en anderzijds, het hoofd van de missie zijn taken op het gebied van de begroting en de financiën uitoefende onder toezicht en gezag van de Commissie. Eulex Kosovo bezat geen rechtspersoonlijkheid en er was niet bepaald dat het partij kon zijn in een procedure voor de rechterlijke instanties van de Unie. Een en ander moet leiden tot de conclusie dat Eulex Kosovo een missie van beperkte duur was die niet kon worden beschouwd als een orgaan of instantie in de zin van artikel 263, eerste alinea, VWEU. (cf. punten 54, 58, 59)

Aangezien de handelingen van de missie op basis van gemeenschappelijk optreden 2008/124 inzake de rechtsstaatmissie van de Europese Unie in Kosovo, Eulex Kosovo, in het kader van een procedure voor het plaatsen van een overheidsopdracht, zijn toe te rekenen aan de Commissie, bezit Eulex Kosovo bijgevolg niet de hoedanigheid van verwerende partij in een beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 263 VWEU met betrekking tot deze procedure. De Commissie heeft namelijk door middel van het contract dat zij overeenkomstig de artikelen 8, lid 5, en 16, lid 4, van gemeenschappelijk optreden 2008/124 met het hoofd van de missie Eulex Kosovo heeft ondertekend en uit hoofde van artikel 54, lid 2, onder d), van verordening nr. 1605/2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen haar bevoegdheid tot uitvoering van de begroting aan laatstgenoemde gedelegeerd. In het kader van die delegatie is het hoofd van de missie Eulex Kosovo, als delegataris van de Commissie, gehouden zich te voegen naar de begrotingsvoorschriften van het Unierecht, waaronder de voorschriften voor het plaatsen van overheidsopdrachten, zoals neergelegd in titel V van deel I van verordening nr. 1605/2002. In dat verband worden handelingen die zijn vastgesteld op grond van gedelegeerde bevoegdheden, in de regel toegerekend aan de delegerende instelling, die de betrokken handeling in rechte moet verdedigen. Die conclusie druist niet in tegen de beginselen volgens welke in het stelsel van het Verdrag rechtstreeks beroep openstaat tegen alle door de instellingen getroffen bepalingen die beogen rechtsgevolgen teweeg te brengen. Een besluit van Eulex Kosovo betreffende overheidsopdrachten kan namelijk worden onderworpen aan rechterlijk toezicht, op voorwaarde dat niet Eulex Kosovo maar de Commissie, als delegerende autoriteit, wordt gedagvaard in het verzoekschrift strekkende tot nietigverklaring van dat besluit. (cf. punten 62‑64, 66, 67)

De omstandigheid dat in het verzoekschrift een andere verwerende partij is aangeduid dan degene die de handeling heeft vastgesteld, betekent niet dat het verzoekschrift niet-ontvankelijk is, indien het gegevens bevat aan de hand waarvan de partij tegen wie het is gericht, ondubbelzinnig kan worden geïdentificeerd, zoals de vermelding van de bestreden handeling en van degene die ze heeft vastgesteld. Indien het verzoekschrift is gericht tegen een andere persoon dan degene aan wie de handeling die er het voorwerp van is, kan worden toegerekend, kan het Hof niet ingaan tegen of zich in de plaats stellen van de kennelijke wil van de verzoekende partij en heeft het geen andere keuze dan het verzoek niet-ontvankelijk te verklaren. Indien een verzoekschrift ondubbelzinnig is gericht tegen een entiteit die, volgens de verzoekende partij, de hoedanigheid van orgaan of instantie van de Unie in de zin van artikel 263, eerste alinea, VWEU heeft en de verzoekende partij op geen enkel moment een beroep tegen een andere partij dan deze entiteit heeft gericht, staat het niet aan de Unierechter om – ingeval de verwerende entiteit die hoedanigheid niet heeft – de partij aan te duiden tegen wie het beroep had moeten worden gericht. (cf. punten 73, 74)

Zie de tekst van de beslissing. (cf. punt 75)