CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL

A. RANTOS

van 2 september 2021 ( 1 )

Zaak C‑86/20

Vinařství U Kapličky s.r.o.

tegen

Státní zemědělská a potravinářská inspekce, ústřední inspektorát

[verzoek van de Krajský soud v Brně (rechter in eerste aanleg Brno, Tsjechië) om een prejudiciële beslissing]

„Prejudiciële verwijzing – Gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten – Wijn – Verordening (EU) nr. 1308/2013 – Afzetvoorschriften – Artikel 80 – Oenologische procedés – Artikel 90 – Invoer van wijn – Verordening (EG) nr. 555/2008 – Artikel 43 – Document V I 1 – Certificaat – Verordening (EU) nr. 1306/2013 – Artikel 89 – Sancties – Handel in wijn die afkomstig is uit een derde land – Wijn waarop niet-toegestane oenologische procedés zijn toegepast – Vrijstelling van aansprakelijkheid – Doeltreffende en afschrikkende sancties”

I. Inleiding

1. Het verzoek om een prejudiciële beslissing is ingediend in het kader van een geding tussen Vinařství U Kapličky s.r.o., een Tsjechische onderneming, en de Státní zemědělská a potravinářská inspekce, ústřední inspektorát (centrale dienst van de nationale inspectieautoriteit voor landbouwproducten en levensmiddelen, Tsjechië; hierna: „centrale inspectie”), betreffende de boete die aan deze onderneming is opgelegd wegens het feit dat zij uit Moldavië afkomstige partijen wijn die volgens niet door het Unierecht toegestane oenologische procedés was geproduceerd, in het verkeer had gebracht.

2. Dit verzoek ziet in wezen op de uitlegging van verordening (EU) nr. 1308/2013 ( 2 ) en verordening (EG) nr. 555/2008 ( 3 ) en betreft ten eerste de vraag in welke mate de documenten die een instantie van het derde land waaruit voornoemde partijen wijn afkomstig zijn heeft opgesteld en waaruit bij de invoer van die producten blijkt dat deze in overeenstemming zijn met de door het Unierecht toegestane oenologische procedés, relevant zijn voor het onderzoek naar de aansprakelijkheid van een wijnonderneming die deze oenologische procedés niet in acht neemt, en ten tweede op de vraag of het Unierecht zich verzet tegen een nationale regeling volgens welke een persoon zich kan bevrijden van aansprakelijkheid voor het in het verkeer brengen van uit een derde land ingevoerde partijen wijn waarop niet door het Unierecht toegestane oenologische procedés zijn toegepast, indien het aan het document V I 1 verbonden „vermoeden van overeenstemming” van die partijen wijn met de door het Unierecht toegestane oenologische procedés niet kan worden weerlegd door de nationale autoriteiten.

II. Toepasselijke bepalingen

A. Unierecht

1. Voorschriften inzake oenologische procedés: verordening nr. 1308/2013

3. Bij verordening nr. 1308/2013 wordt blijkens artikel 1, lid 1, ervan een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten, en met name voor wijn, vastgesteld. ( 4 )

4. De overwegingen 4 en 71 van verordening nr. 1308/2013 luiden als volgt: „(4) Duidelijk moet zijn dat verordening (EU) nr. 1306/2013[ ( 5 )] [...] en de op grond daarvan vastgestelde bepalingen in beginsel van toepassing zijn op de in de onderhavige verordening opgenomen maatregelen. Met name omvat [verordening nr. 1306/2013] bepalingen die de naleving van de uit de [bepalingen inzake het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB)] voortvloeiende verplichtingen moeten garanderen, onder meer op het gebied van controles en de toepassing van administratieve maatregelen en administratieve sancties bij niet-naleving, en tevens voorschriften inzake het stellen en vrijgeven van zekerheden en het terugvorderen van ten onrechte verrichte betalingen. [...] (71) Er moeten handelsnormen worden toegepast om ervoor te zorgen dat de markt gemakkelijk met gestandaardiseerde producten van toereikende kwaliteit wordt bevoorraad, welke normen in het bijzonder betrekking moeten hebben op de technische definities, de indeling, het merken en de etikettering, de verpakking, de productiemethode, de bewaring, de opslag, het vervoer, de betrokken administratieve documenten, de certificering en de termijnen, en beperkingen op het gebruik en de verwijdering.”

5. In hoofdstuk I van titel II van verordening nr. 1308/2013, dat uit de artikelen 73 tot en met 123 bestaat, zijn de afzetvoorschriften opgenomen. Artikel 80, met als opschrift „Oenologische procedés en analysemethoden”, luidt als volgt: „1. Voor de productie en de bewaring van de in [bijlage VII], deel II[ ( 6 )], opgenomen wijnbouwproducten in de Unie wordt uitsluitend gebruikgemaakt van de oenologische procedés die op grond van [bijlage VIII] zijn toegestaan en die worden bedoeld in artikel 75, lid 3, onder g), en in artikel 83, leden 2 en 3. [...] De toegestane oenologische procedés mogen slechts worden toegepast om een goede bereiding, een goede bewaring of een goede ontwikkeling van het product te waarborgen. De in bijlage VII, deel II, opgenomen wijnbouwproducten worden in de Unie geproduceerd in overeenstemming met de in bijlage VIII[ ( 7 )] vastgestelde voorschriften. 2. De in bijlage VII, deel II, opgenomen producten mogen in de volgende gevallen niet in de Unie in de handel worden gebracht: a) indien zij met niet door de Unie toegestane oenologische procedés zijn geproduceerd, b) indien zij met niet-toegestane nationale oenologische procedés zijn geproduceerd, of c) indien zij niet in overeenstemming zijn met de in bijlage VIII vastgestelde voorschriften. [...]”

6. Artikel 90 van verordening nr. 1308/2013, met als opschrift „Bijzondere bepalingen voor de invoer van wijn”, is verwoord als volgt: „1. Tenzij anders is bepaald in overeenkomstig het VWEU gesloten internationale overeenkomsten, zijn de bepalingen inzake oorsprongsbenamingen, geografische aanduidingen en etikettering van wijn, vastgesteld in afdeling 2 van dit hoofdstuk en in de in artikel 78 van deze verordening bedoelde definities, aanduidingen en verkoopbenamingen van toepassing op in de Unie ingevoerde producten die binnen de GN-codes 200961, 200969 en 2204[ ( 8 )] vallen. 2. Tenzij anders is bepaald in overeenkomstig het VWEU gesloten internationale overeenkomsten, worden de in lid 1 bedoelde producten geproduceerd overeenkomstig oenologische procedés die zijn toegestaan door de Unie op grond van deze verordening, of, voorafgaand aan de toestemming uit hoofde van artikel 80, lid 3, geproduceerd overeenkomstig oenologische procedés die worden aanbevolen en gepubliceerd door de [Internationale Organisatie voor wijnbouw en wijnbereiding (OIV)]. 3. Voor de invoer van de in lid 1 bedoelde producten worden de volgende documenten overgelegd: a) een bewijs van naleving van de in de leden 1 en 2 bedoelde bepalingen, dat in het land van oorsprong van het product is opgesteld door een bevoegde instantie die is opgenomen in een door de Commissie te publiceren lijst; b) met betrekking tot voor rechtstreekse menselijke consumptie bestemde producten, een analyseverslag dat is opgesteld door een door het land van oorsprong van het product aangewezen instantie of dienst.”

2. Documentatievoorschriften met betrekking tot de invoer van wijn in de Unie

a) Verordening nr. 555/2008

7. Verordening nr. 555/2008 ( 9 ) bevat blijkens artikel 1, lid 1, ervan de uitvoeringsbepalingen voor de bepalingen van verordening (EG) nr. 479/2008 ( 10 ) houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt, met name wat het handelsverkeer met derde landen betreft (titel IV).

8. Overweging 40 van verordening nr. 555/2008 luidt als volgt: „Om fraude te voorkomen moeten de certificaten en, in voorkomend geval, de analyseverslagen voor elke partij van een ingevoerd product worden gecontroleerd. Daartoe is het noodzakelijk dat deze documenten elke partij vergezellen, totdat deze onder de communautaire controleregeling wordt geplaatst.”

9. In titel III van die verordening, die bestaat uit de artikelen 38 tot en met 54, wordt het handelsverkeer met derde landen geregeld. Artikel 40, dat als opschrift „Vereiste documenten” heeft en deel uitmaakt van hoofdstuk II („Bij invoer voor te leggen certificaten en analyseverslagen voor wijn, druivensap en druivenmost”) van die titel, bepaalt het volgende: „Het certificaat en het analyseverslag, als bedoeld in artikel 82, lid 3, onder a), respectievelijk onder b), van [verordening nr. 479/2008 ( 11 )] vormen samen één document, waarvan: a) het certificaatgedeelte wordt opgesteld door een instantie van het derde land waaruit de producten afkomstig zijn; b) het gedeelte dat betrekking heeft op het analyseverslag wordt opgesteld door een officieel laboratorium dat is erkend door het derde land waaruit de producten afkomstig zijn.”

10. In artikel 41 van verordening nr. 555/2008, met als opschrift „Inhoud van het analyseverslag”, staat het volgende te lezen: „Het analyseverslag bevat de volgende gegevens: a) voor wijn en gedeeltelijk gegiste druivenmost: i) het totale alcoholvolumegehalte, ii) het effectieve alcoholvolumegehalte; b) voor druivenmost en druivensap: de dichtheid; c) voor wijn, druivenmost en druivensap: i) het totale gehalte aan droge stof, ii) het totale gehalte aan zuren, iii) het gehalte aan vluchtige zuren, iv) het gehalte aan citroenzuur, v) het totale gehalte aan zwaveldioxide, [...]”

11. Artikel 43 van die verordening, met als opschrift „Document V I 1”, dat in deel 2 („Voorwaarden betreffende en wijze van opstelling en gebruik van het bij invoer van wijn, druivensap en druivenmost vereiste certificaat en analyseverslag”) van hoofdstuk II van titel III is opgenomen, bepaalt in lid 1 ervan het volgende: „Voor iedere partij die bestemd is om in de Gemeenschap te worden ingevoerd, worden het certificaat en het analyseverslag op eenzelfde document V I 1 opgesteld. Het in de eerste alinea bedoelde document wordt opgesteld op een formulier V I 1 volgens het model in bijlage IX. Het wordt ondertekend door een ambtenaar van een officiële instantie en een ambtenaar van een erkend laboratorium als bedoeld in artikel 48.”

12. Artikel 44 van die verordening, met als opschrift „Beschrijving van de documenten”, is als volgt verwoord: „1. De formulieren V I 1 bestaan uit een origineel met daaronder een kopie die wordt verkregen wanneer het origineel met de machine of met de hand wordt ingevuld. 2. Een formulier V I 2 is een uittreksel dat is opgesteld volgens het model in bijlage X, waarin de gegevens zijn overgenomen die in een document V I 1 of een ander uittreksel V I 2 zijn vermeld en dat door een douanekantoor in de Gemeenschap is geviseerd. De formulieren V I 2 bestaan uit een origineel met daaronder twee kopieën. 3. De documenten V I 1 en de uittreksels V I 2 moeten voldoen aan de technische bepalingen die zijn vastgesteld in bijlage XI. 4. Het origineel en de kopie worden bij het product gevoegd. Het formulier V I 1 en het formulier V I 2 moeten worden ingevuld met de schrijfmachine of met de hand of door middel van andere technieken die door een officiële instantie als gelijkwaardig zijn erkend. Wanneer het met de hand wordt ingevuld, dient dit met inkt [en] in blokletters te geschieden. In de formulieren mogen geen schrappingen of overschrijvingen voorkomen. Eventuele wijzigingen worden aangebracht door de onjuiste gegevens door te halen en, in voorkomend geval, de gewenste gegevens toe te voegen. Elke aldus aangebrachte wijziging moet door de schrijver ervan worden goedgekeurd en, naargelang van het geval, door de officiële instantie, het laboratorium of de douaneautoriteiten worden geviseerd. [...]”

13. In lid 1 van artikel 47 van die verordening, met als opschrift „Gebruik”, staat het volgende te lezen: „Het origineel en de kopie van het document V I 1 of van het uittreksel V I 2 worden bij de vervulling van de douaneformaliteiten om de betrokken partij in het vrije verkeer te brengen, afgegeven aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaat op het grondgebied waarvan deze verrichting plaatsheeft. [...]”

14. In artikel 48 van verordening nr. 555/2008, met als opschrift „Lijst van bevoegde instanties”, wordt het volgende bepaald: „1. Op grond van de mededelingen van de bevoegde autoriteiten van de derde landen stelt de Commissie lijsten op met de naam en het adres van de tot het opstellen van de documenten V I 1 gemachtigde instanties, laboratoria en wijnproducenten en werkt zij deze lijsten regelmatig bij. De Commissie maakt de naam en het adres van deze instanties en laboratoria bekend via het internet. 2. De in lid 1 bedoelde mededelingen van de bevoegde autoriteiten van de derde landen bevatten: a) de naam en het adres van de voor de opstelling van de V I 1-documenten erkende of aangewezen officiële instanties en laboratoria, b) de naam en het adres en het officiële registratienummer van de wijnproducenten die zelf V I 1-documenten mogen opmaken. Op de in lid 1 bedoelde lijsten worden alleen opgenomen de in onderhavig lid, eerste alinea, onder a), bedoelde bevoegde instanties en laboratoria die door de bevoegde autoriteiten van het betrokken derde land zijn gemachtigd om aan de Commissie en aan de lidstaten, op hun verzoek, alle dienstige inlichtingen te verstrekken om de in het document vermelde gegevens te kunnen beoordelen. 3. De lijsten worden bijgewerkt, met name om rekening te houden met eventuele adreswijzigingen en/of wijzigingen in de benaming van de instanties of laboratoria.”

15. Titel VI van die verordening, die bestaat uit de artikelen 96 tot en met 104, omvat de algemene bepalingen, overgangs- en slotbepalingen. Artikel 98, met als opschrift „Nationale sancties”, luidt als volgt: „Onverminderd de in [verordening nr. 479/2008] en de onderhavige verordening vastgestelde sancties voorzien de lidstaten in sancties die op nationaal niveau worden toegepast voor onregelmatigheden ten aanzien van de voorschriften van [verordening nr. 479/2008] of van de onderhavige verordening, en die met het oog op een adequate bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen voldoende doeltreffend, evenredig en ontradend zijn.”

16. De punten 9 en 10 van het formulier dat is opgenomen in bijlage IX („Document V I 1, als bedoeld in artikel 43, lid 1)” bij verordening nr. 555/2008, zijn verwoord als volgt: „9. ATTEST Het hierboven omschreven product [...] ☐ is / ☐ is niet bestemd voor rechtstreekse menselijke consumptie, voldoet aan de communautaire definities en wijncategorieën en is bereid overeenkomstig oenologische procedés [...] ☐ die zijn aanbevolen en gepubliceerd door de OIV/ ☐ toegestaan door de Gemeenschap. [...] 10. ANALYSEVERSLAG (met de analytische kenmerken van het hierboven omschreven product) [...] VOOR WIJN [...] – Totaal alcoholgehalte: – Effectief alcoholgehalte: [...]”

b) Verordening nr. 607/2009

17. Bij verordening (EG) nr. 607/2009 ( 12 ) worden blijkens de eerste alinea van artikel 1, met als opschrift „onderwerp”, bepalingen vastgesteld voor de uitvoering van titel III van verordening nr. 479/2008, met name wat betreft de bepalingen van hoofdstuk VI van die titel, die betrekking hebben op de etikettering en de presentatie van bepaalde wijnbouwproducten.

18. Artikel 56 van verordening nr. 607/2009, met als opschrift „Aanduiding van bottelaar, producent, importeur en verkoper” ( 13 ), bepaalt in lid 1 ervan het volgende: „Met het oog op de toepassing van artikel 59, lid 1, onder e) en f), van [verordening nr. 479/2008 ( 14 )] en van het onderhavige artikel wordt verstaan onder: [...] d) ‚importeur’: de in de Gemeenschap gevestigde natuurlijke persoon of rechtspersoon of groepering van dergelijke personen die verantwoordelijk is voor het in het vrije verkeer brengen van niet-communautaire goederen in de zin van artikel 4, lid 8, van verordening (EEG) nr. 2913/92[ ( 15 )] [...]; [...]”

3. Sanctievoorschriften

a) Verordening nr. 178/2002

19. Verordening (EG) nr. 178/2002 ( 16 ) verschaft blijkens artikel 1 ervan de grondslag voor met name de voedselveiligheid op Unie- en nationaal niveau.

20. In artikel 17 van die verordening, met als opschrift „Verantwoordelijkheden”, wordt het volgende bepaald: „1. De exploitanten van levensmiddelenbedrijven en diervoederbedrijven zorgen ervoor dat de levensmiddelen en diervoeders in alle stadia van de productie, verwerking en distributie in de bedrijven onder hun beheer voldoen aan de voorschriften van de levensmiddelenwetgeving die van toepassing zijn op hun bedrijvigheid en controleren of deze voorschriften metterdaad worden nageleefd. 2. De lidstaten handhaven de levensmiddelenwetgeving en gaan na of de exploitanten van levensmiddelenbedrijven en diervoederbedrijven de toepasselijke voorschriften van de levensmiddelenwetgeving in alle stadia van de productie, verwerking en distributie naleven. [...] Voorts stellen de lidstaten de regels vast inzake maatregelen en sancties in geval van overtredingen van de wetgeving inzake levensmiddelen en diervoeder. De maatregelen en sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.”

b) Verordening nr. 1306/2013

21. Verordening nr. 1306/2013 bevat blijkens artikel 1 ervan met name voorschriften voor de financiering van de uitgaven in het kader van het GLB en de door de lidstaten op te zetten beheers- en controlesystemen.

22. Overweging 39 van die verordening luidt als volgt: „[...] Bij inbreuken op de sectorale landbouwwetgeving dienen de lidstaten, indien de rechtshandelingen van de Unie geen uitvoeringsbepalingen betreffende administratieve sancties bevatten, nationale sancties op te leggen die doeltreffend, afschrikkend en evenredig zijn.”

23. Titel V van die verordening, met als opschrift „Controlesystemen en sancties”, bepaalt in artikel 64 ervan, met als opschrift „Het opleggen van administratieve sancties”, het volgende: „[...] 2. In de volgende gevallen worden geen administratieve sancties opgelegd: [...] d) de betrokkene kan ten genoegen van de bevoegde autoriteit aantonen dat hij of zij geen schuld heeft aan de niet-naleving van de in lid 1 genoemde verplichtingen, of de bevoegde autoriteit oordeelt anderszins dat de betrokkene geen schuld treft; [...]”

24. In artikel 89 van die verordening, met als opschrift „Overige controles en sancties inzake marktvoorschriften”, wordt in de leden 3 en 4 het volgende bepaald: „3. De lidstaten verrichten controles op basis van een risicoanalyse om na te gaan of de in bijlage I bij [verordening nr. 1308/2013] genoemde producten voldoen aan de voorschriften van deel II, titel II, hoofdstuk I, sectie I, van [die verordening], en passen zo nodig administratieve sancties toe. 4. Onverminderd krachtens artikel 64 vastgestelde rechtshandelingen betreffende de wijnsector passen de lidstaten, in geval van inbreuken op de voorschriften van de Unie in de wijnsector, administratieve sancties toe die evenredig, doeltreffend en afschrikkend zijn. Deze sancties worden niet toegepast in de in artikel 64, lid 2, onder a) tot en met d), genoemde gevallen en wanneer de niet-naleving van gering belang is.”

B. Tsjechisch recht

25. § 39, lid 1, onder ff), van de zákon č. 321/2004 Sb., o vinohradnictví a vinařství (wet nr. 321/2004 op de wijnbouw en de wijnbereiding; hierna: „wet nr. 321/2004”), luidt in de tot 31 maart 2017 toepasselijke versie ervan als volgt: „Een rechtspersoon of natuurlijke persoon begaat een administratieve overtreding wanneer hij als fabrikant of als persoon die een product in de handel brengt, een verplichting niet nakomt die is vastgesteld in de [Unie]rechtelijke bepalingen betreffende de wijnbouw, de wijnbereiding en de handel in producten [in de wijnsector].”

26. § 40, lid 1, van wet nr. 321/2004 is verwoord als volgt: „Een rechtspersoon is niet aansprakelijk voor een administratieve overtreding wanneer hij aantoont dat hij alles heeft gedaan wat van hem kon worden verwacht om plichtsverzuim te voorkomen.”

III. Hoofdgeding, prejudiciële vragen en procedure bij het Hof

27. Bij besluit van 14 januari 2016 heeft de Státní zemědělská a potravinářská inspekce, Inspektorát v Brně (nationale inspectieautoriteit voor landbouwproducten en levensmiddelen, afdeling Brno, Tsjechië), Vinařství U Kapličky, een wijnonderneming, schuldig bevonden aan administratieve overtredingen in de zin van § 39, lid 1, onder ff), van wet nr. 321/2004, haar een boete opgelegd van 2100000 Tsjechische kroon (CZK) (ongeveer 80000 EUR) en haar gelast de voor de laboratoriumanalysen gemaakte kosten ten belope van 86420 CZK (ongeveer 3000 EUR) te vergoeden, op grond dat deze onderneming uit Moldavië ingevoerde partijen wijn (hierna: „betrokken producten”) in Tsjechië in de handel had gebracht waarop in strijd met artikel 80, lid 2, onder a), van verordening nr. 1308/2013 niet-toegestane oenologische procedés waren toegepast of die in strijd met artikel 80, lid 2, onder c), van deze verordening niet voldeden aan de voorschriften inzake de verhogingen van het natuurlijke alcoholvolumegehalte (hierna: „litigieuze overtredingen”).

28. Na tal van administratieve en gerechtelijke procedures, waarin de beroepen van Vinařství U Kapličky nu eens waren toegewezen op grond dat het in beginsel niet was uitgesloten dat deze onderneming zich op basis van de documenten V I 1 die krachtens verordening nr. 555/2008 door de bevoegde Moldavische autoriteiten waren opgesteld, kon bevrijden van aansprakelijkheid voor de litigieuze overtredingen, en dan weer waren afgewezen op grond dat de documenten V I 1 een loutere administratieve formaliteit zijn voor de invoer van de betrokken producten in de Unie en niet volstaan om die onderneming vrij te stellen van aansprakelijkheid voor de litigieuze overtredingen, heeft de Ústavní soud (grondwettelijk hof, Tsjechië) bij beslissing van 5 september 2019 vastgesteld dat het recht op een eerlijk proces van Vinařství U Kapličky was geschonden als gevolg van het feit dat de Nejvyšší správní soud (hoogste bestuursrechter, Tsjechië) het argument van de bindende kracht van het in het document V I 1 opgenomen certificaat had afgewezen zonder het Hof eerst om een prejudiciële beslissing te verzoeken krachtens artikel 267 VWEU.

29. In die context heeft de Krajský soud v Brně (rechter in eerste aanleg Brno, Tsjechië) de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende twee vragen: „1) Is het document V I 1, dat wordt afgegeven krachtens [verordening nr. 555/2008] en dat een certificaat van een erkende instantie van het derde land omvat waarin wordt bevestigd dat het product is bereid overeenkomstig oenologische procedés die zijn aanbevolen en gepubliceerd door de OIV of zijn toegestaan door de Gemeenschap, slechts een administratieve voorwaarde voor de invoer van wijn op het grondgebied van de [Unie]? 2) Verzet het Unierecht zich tegen een regel van nationaal recht krachtens welke een persoon die handelt in uit Moldavië ingevoerde wijn zich kan bevrijden van aansprakelijkheid voor een administratieve overtreding die verband houdt met het in de handel brengen van wijn waarop oenologische procedés zijn toegepast die niet zijn toegestaan in de [Unie], indien de nationale autoriteiten het vermoeden dat de wijn is geproduceerd overeenkomstig door de [Unie] toegestane oenologische procedés jegens deze persoon niet hebben weerlegd, zodat deze persoon van dit vermoeden kon uitgaan in het licht van het document V I 1 dat door de Moldavische autoriteiten is afgegeven krachtens [verordening nr. 555/2008]?”

30. Schriftelijke opmerkingen zijn ingediend door de Tsjechische regering en de Europese Commissie. Deze partijen hebben ook schriftelijk geantwoord op de vragen van het Hof. De Italiaanse regering, die geen schriftelijke opmerkingen had ingediend, heeft eveneens geantwoord op die vragen. Het Hof heeft overeenkomstig artikel 76, lid 2, van zijn Reglement voor de procesvoering beslist om uitspraak te doen zonder een pleitzitting te houden.

IV. Analyse

A. Eerste prejudiciële vraag

1. Inleidende overwegingen

31. Met zijn eerste prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of het in artikel 90, lid 3, onder a), van verordening nr. 1308/2013 bedoelde certificaat dat deel uitmaakt van het in de zin van artikel 43 van verordening nr. 555/2008 opgestelde document V I 1 en blijkens hetwelk de betrokken producten zijn bereid overeenkomstig door het Unierecht toegestane oenologische procedés, een loutere „administratieve voorwaarde” vormt voor de invoer van die producten op het grondgebied van de Unie, dan wel of dat certificaat integendeel relevant is om vast te stellen dat een onderneming aansprakelijk is voor het in de handel brengen van die producten indien deze niet met die procedés in overeenstemming zijn als bedoeld in artikel 80, lid 2, onder a), van verordening nr. 1308/2013.

32. In casu heeft de centrale inspectie bij het onderzoek of Vinařství U Kapličky aansprakelijk was voor de litigieuze overtredingen besloten dat de documenten V I 1 betreffende de betrokken producten niet hoefden te worden onderzocht, op grond dat die onderneming zich aan de hand daarvan niet kon bevrijden van aansprakelijkheid voor die overtredingen, terwijl de verwijzende rechter meent dat de certificaten die van de tot het opstellen van de documenten V I 1 gemachtigde instanties afkomstig zijn, behoudens misbruik van vertrouwen, zonder verdere eisen door de Unierechtelijke regeling worden erkend. Het in het document V I 1 opgenomen certificaat vormt volgens hem dan ook geen loutere administratieve formaliteit voor douanedoeleinden, maar is van dien aard dat bij de wijnonderneming de indruk wordt gewekt dat de ingevoerde wijn voldoet aan bepaalde kwaliteitsnormen.

33. De Tsjechische regering voert dienaangaande aan dat het document V I 1 uitsluitend strekt tot het vervullen van de douaneformaliteiten die noodzakelijk zijn om de betrokken producten in het vrije verkeer te kunnen brengen en dat het niet relevant is om die producten vervolgens op het grondgebied van de Unie in de handel te brengen, terwijl de Commissie van mening is dat een dergelijk document in zekere mate relevant is om de kenmerken van die producten vast te stellen, zonder dat het evenwel automatisch waarborgt dat de ingevoerde wijn aan de Unierechtelijke voorschriften voldoet, hetgeen moet worden nagegaan via aanvullende controles door de betrokken lidstaat of de importeur. Ook de Italiaanse regering neem in wezen laatstgenoemd standpunt in.

34. Het lijkt mij nuttig om in de hiernavolgende punten van deze conclusie een overzicht te geven van het toepasselijk regelgevend kader, alvorens na te gaan in welke mate het document V I 1 relevant is voor het onderzoek naar de aansprakelijkheid van een onderneming, zoals deze aan de orde is gesteld in het hoofdgeding.

2. Toepasselijk regelgevend kader

35. In de eerste plaats zijn bij verordening nr. 1308/2013 met name de voorschriften inzake oenologische procedés en analysemethoden en de voorwaarden voor de invoer van wijnbouwproducten vastgesteld. Artikel 80, lid 2, van die verordening bepaalt in wezen dat die producten niet in de Unie in de handel mogen worden gebracht indien zij met niet-toegestane oenologische procedés zijn geproduceerd. In artikel 90, lid 3, onder a) en b), van die verordening wordt bepaald dat voor de invoer van die producten de volgende twee bewijzen dienen te worden overgelegd: – een bewijs van toepassing van door het Unierecht toegestane of door de OIV aanbevolen en gepubliceerde oenologische procedés, hetwelk in het land van oorsprong van het product is opgesteld door een bevoegde instantie die is opgenomen in een door de Commissie te publiceren lijst; – een analyseverslag dat is opgesteld door een door het land van oorsprong van dat product aangewezen instantie of dienst.

36. In de tweede plaats bevat verordening nr. 555/2008 met name de voor de invoer van de betrokken producten vereiste documenten. Artikel 40 van die verordening bepaalt dat het hierboven bedoelde certificaat en analyseverslag samen één document vormen, dat door artikel 43 van die verordening wordt omschreven als „ document V I 1”. In lid 1, tweede alinea, van laatstgenoemde bepaling staat eveneens te lezen dat dit document voor iedere partij wijn die bestemd is om in de Unie te worden ingevoerd, wordt opgesteld op een „formulier V I 1” volgens het model in bijlage IX bij die verordening. Dat formulier, dat in punt 16 van de onderhavige conclusie is weergegeven, bevat ten eerste een vooraf ingevuld modelattest waarbij de bevoegde instantie met name verklaart dat de onderzochte producten zijn bereid volgens oenologische procedés die door de OIV zijn aanbevolen en gepubliceerd of door de Unie zijn toegestaan, en ten tweede een vooraf ingevuld modelanalyseverslag dat moet worden aangevuld met opgave van het totale alcoholvolumegehalte en het effectieve alcoholvolumegehalte.

37. Het document V I 1 wordt volgens artikel 47 van verordening nr. 555/2008 afgegeven aan de bevoegde douaneautoriteiten van het land van invoer bij de vervulling van de douaneformaliteiten om de producten in het vrije verkeer te brengen.

3. Relevantie van het document V I 1

38. Betreffende de relevantie van het document V I 1 voor het onderzoek naar de aansprakelijkheid van een onderneming voor het in de handel brengen van wijn die niet in overeenstemming is met de door het Unierecht toegestane oenologische procedés, dient mijns inziens een onderscheid te worden gemaakt tussen enerzijds de voorschriften met betrekking tot de invoer en het in het vrije verkeer brengen van de betrokken producten in de Unie ( 17 ) en anderzijds de voorschriften met betrekking tot het op de Uniemarkt in de handel brengen van die producten. Terwijl het voor de invoer en het in het vrije verkeer brengen van die producten volstaat om bij de invoer de oorsprong, de authenticiteit en de kwaliteitskenmerken ervan na te gaan, met name aan de hand van documenten die zijn opgesteld door overeenkomstig de Unierechtelijke regeling bevoegde instanties, is het voor het in de handel brengen van die producten met name vereist dat zij te allen tijde in overeenstemming zijn met de oenologische procedés.

39. De betrokken producten kunnen weliswaar via de indiening van het document V I 1 bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaat waar de douaneformaliteiten worden vervuld in het vrije verkeer worden gebracht, maar dat volstaat als zodanig niet om te besluiten dat die producten te allen tijde voldoen aan de door het Unierecht toegestane oenologische procedés die vereist zijn om ze op de Uniemarkt in de handel te brengen. Zoals de Commissie aanvoert, kan het feit dat wijn niet aan de Unienormen voldoet, gelet op de complexiteit van dat product en de gevoeligheid ervan voor allerlei externe omstandigheden – onder meer tijdens het vervoer –, tevens het gevolg zijn van een gebeurtenis die heeft plaatsgevonden ná de afgifte van dat document. Om die reden dient de importeur ( 18 ) met het oog op het waarborgen van de kwaliteit van dat product aanvullende periodieke controles uit te voeren.

40. Het is met andere woorden voor mij duidelijk dat de eerbiediging van de door het Unierecht toegestane oenologische procedés voor de invoer en het in het vrije verkeer brengen van wijn, waartoe het certificaat en het analyseverslag die het document V I 1 vormen behoren, op zich in beginsel niet volstaat om te waarborgen dat die procedés ook in acht zijn genomen bij het in de handel brengen van die wijn als bedoeld in artikel 80, lid 2, onder a), van verordening nr. 1308/2013.

41. Aangezien uit het document V I 1 blijkt dat een partij wijn bij de invoer ervan in overeenstemming is met de door het Unierecht toegestane oenologische procedés, kan uit die vaststelling evenwel niet worden afgeleid dat dit document een loutere „administratieve formaliteit” is die volledig irrelevant is voor de beoordeling van de aansprakelijkheid van de onderneming met betrekking tot het in de handel brengen van die wijn. Mijns inziens kan dat document door de bevoegde nationale autoriteiten in aanmerking worden genomen als een van de relevante elementen voor hun onderzoek naar de mate waarin de wijnonderneming zorgvuldigheid aan de dag heeft gelegd, en derhalve om de aansprakelijkheid van die onderneming voor overtredingen als bedoeld in het hoofdgeding uit te sluiten.

42. Of het document V I 1 relevant is, zal uiteraard moeten worden beoordeeld in het licht van de omstandigheden van het concrete geval, zoals op basis van de tijd die sinds de afgifte van dat document is verstreken, verplaatsingen van de betrokken producten of eventuele andere interventies die zij hebben ondergaan, alsook elke andere omstandigheid die de kwaliteit ervan kan beïnvloeden. ( 19 ) Zonder mij met de bevoegdheden van de verwijzende rechter te willen inlaten, wijs ik er in dat verband enkel op dat de door de Tsjechische regering aangegeven omstandigheden, waaruit blijkt dat Vinařství U Kapličky zich bewust moet zijn geweest van de problemen met de door haar ingevoerde wijnen ( 20 ), impliceren – voor zover deze omstandigheden worden bevestigd door de verwijzende rechter – dat de relevantie van genoemd document in casu zeer beperkt is.

43. Concluderend geef ik in overweging om op de eerste prejudiciële vraag te antwoorden dat artikel 90, lid 3, onder a), van verordening nr. 1308/2013 aldus dient te worden uitgelegd dat het certificaat dat deel uitmaakt van het volgens artikel 43 van verordening nr. 555/2008 opgestelde document V I 1 en blijkens hetwelk de betrokken producten zijn bereid overeenkomstig door het Unierecht toegestane oenologische procedés, geen loutere „administratieve voorwaarde” vormt voor de invoer van die producten op het grondgebied van de Unie en in aanmerking kan worden genomen als een van de relevante elementen om vast te stellen dat een onderneming aansprakelijk is voor het in de handel brengen van wijn die niet in overeenstemming is met die procedés als bedoeld in artikel 80, lid 2, onder a), van verordening nr. 1308/2013.

B. Tweede prejudiciële vraag

1. Inleidende overwegingen

44. Met zijn tweede prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of het Unierecht zich verzet tegen een nationale regeling krachtens welke een persoon zich kan bevrijden van aansprakelijkheid voor de litigieuze overtredingen indien het vermoeden dat aan het in het document V I 1 opgenomen certificaat is verbonden en volgens hetwelk de betrokken producten overeenkomstig de door het Unierecht toegestane oenologische procedés zijn bereid, niet wordt weerlegd door de nationale autoriteiten.

45. De verwijzende rechter legt § 40, lid 1, van wet nr. 321/2004 dienaangaande in het licht van de rechtspraak van de Ústavní soud aldus uit dat het in het document V I 1 opgenomen certificaat leidt tot een (weerlegbaar) vermoeden dat de partij gecertificeerde wijn in overeenstemming is met de door het recht van de Unie toegestane oenologische procedés. Het komt me voor dat dit„vermoeden van overeenstemming” volgens hem niet alleen bij de invoer van het betrokken product geldt maar ook gedurende de hele periode waarin dit in de Unie in de handel wordt gebracht.

46. Volgens de Tsjechische regering kan een onderneming als Vinařství U Kapličky zich op grond van het Unierecht niet van aansprakelijkheid voor de litigieuze overtredingen bevrijden door zich louter op het document V I 1 te baseren, terwijl de Commissie van mening is dat het Unierecht zich niet verzet tegen een nationale regel volgens welke een onderneming die handelt in uit Moldavië ingevoerde wijn zich van aansprakelijkheid voor de litigieuze overtredingen kan bevrijden indien zij aantoont alle inspanningen te hebben geleverd die van haar mochten worden verwacht om de betrokken niet-nakoming te voorkomen, mits een dergelijke nationale regel niet aldus wordt uitgelegd dat die onderneming slechts het door de bevoegde Moldavische autoriteiten afgegeven document V I 1 hoeft te tonen om zich van aansprakelijkheid voor die overtredingen te bevrijden.

47. Alvorens te onderzoeken of een vermoeden als hetwelk de verwijzende rechter naar voren heeft gebracht verenigbaar is met het Unierecht, lijkt het mij zinvol om een overzicht te geven van het toepasselijk regelgevend kader.

2. Toepasselijk regelgevend kader

48. Zoals in overweging 4 van verordening nr. 1308/2013 in herinnering wordt gebracht, zijn de sancties voor schendingen van de door die verordening vastgestelde voorschriften opgenomen in verordening nr. 1306/2013, die met name de regels voor de beheers- en controlesystemen van de lidstaten inzake de financiering van de uitgaven in het kader van het GLB vaststelt. Artikel 89, lid 4, van die verordening bepaalt dat de lidstaten in geval van inbreuken op de voorschriften van de Unie in de wijnsector, waaronder artikel 80 van verordening nr. 1308/2013, administratieve sancties toepassen die „evenredig, doeltreffend en afschrikkend” zijn. In die bepaling staat voorts te lezen dat die sancties niet worden toegepast in het in artikel 64, lid 2, onder d), van verordening nr. 1306/2013 genoemde geval, te weten wanneer de betrokkene ten genoegen van de bevoegde autoriteit kan aantonen dat hij of zij geen schuld heeft aan de niet-naleving van de verplichtingen die voortvloeien uit de toepassing van de sectorale landbouwwetgeving, of de bevoegde autoriteit anderszins oordeelt dat de betrokkene geen schuld treft.

49. Ik wijs erop dat ook in artikel 17 van verordening nr. 178/2002 ( 21 ) en artikel 98 van verordening nr. 555/2008 ( 22 ), die niet rechtstreeks op de onderhavige zaak van toepassing zijn, voorschriften zijn opgenomen inzake de aansprakelijkheid van de exploitanten van levensmiddelenbedrijven en de lidstaten, en inzake de sancties die daarmee verband houden. ( 23 )

50. Hoe dan ook zijn in artikel 89 van verordening nr. 1306/2013, artikel 17, lid 2, van verordening nr. 178/2002 en artikel 98 van verordening nr. 555/2008 dezelfde wettelijke vereisten opgesomd, waarbij de lidstaten overeenkomstig het beginsel van procedurele autonomie de mogelijkheid wordt gelaten te voorzien in administratieve sancties voor inbreuken op de voorschriften op het gebied van met name oenologische procedés, en wordt vereist dat de nationaalrechtelijke sancties die in geval van schending van het Unierecht moeten worden toegepast, evenredig, doeltreffend en afschrikkend zijn. ( 24 )

51. In de aan de orde zijnde nationale regeling bepaalt § 40, lid 1, van wet nr. 321/2004 dat een rechtspersoon niet aansprakelijk is voor een administratieve overtreding wanneer hij aantoont dat hij alles heeft gedaan wat van hem kon worden verwacht om plichtsverzuim te voorkomen.

3. Uitlegging van de toepasselijke Unieregeling

52. Zoals ik er in de punten 48 tot en met 50 van de onderhavige conclusie op heb gewezen, zijn de lidstaten op grond van de toepasselijke Unieregeling bevoegd om administratieve sancties voor inbreuken op de voorschriften inzake de toepassing van oenologische procedés vast te stellen, maar dienen die sancties „evenredig, doeltreffend en afschrikkend” te zijn. Daarnaast ziet de tweede prejudiciële vraag niet op de sancties zelf, maar op een procedureregel volgens welke de bewijslast met betrekking tot de vaststelling van de aansprakelijkheid van een wijnonderneming voor het in de handel brengen van een product waarop niet door het Unierecht toegestane oenologische procedés zijn toegepast, in wezen wordt omgekeerd wanneer die onderneming over een document V I 1 beschikt.

53. In dit verband wijs ik erop dat het vaste rechtspraak van het Hof is dat het bij ontbreken van Unievoorschriften ter zake krachtens het beginsel van procedurele autonomie van de lidstaten een zaak van hun interne rechtsorde is om dergelijke voorschriften vast te stellen, op voorwaarde evenwel dat die voorschriften niet ongunstiger zijn dan die welke voor soortgelijke situaties naar nationaal recht gelden (gelijkwaardigheidsbeginsel) en de uitoefening van de door het Unierecht verleende rechten in de praktijk niet onmogelijk of uiterst moeilijk maken (doeltreffendheidsbeginsel). ( 25 )

54. Wat betreft het doeltreffendheidsbeginsel, waarover het in het hoofdgeding gaat, herinner ik eraan dat artikel 89, lid 4, van verordening nr. 1306/2013 bepaalt dat de lidstaten, in geval van inbreuken op de voorschriften van de Unie in de wijnsector, sancties moeten toepassen die met name „doeltreffend en afschrikkend” ( 26 ) zijn. Krachtens het Unierecht dient te worden nagegaan of de uitvoeringsbepalingen ervan, met inbegrip van elke toepasselijke procedureregel, niet tegen dat beginsel indruisen, hetgeen door de verwijzende rechter dient te worden vastgesteld. Een nationale regeling als die in het hoofdgeding kan op het eerste gezicht immers, doordat zij het uiterst moeilijk of zelfs onmogelijk maakt om de aansprakelijkheid van een wijnonderneming wegens een inbreuk op de oenologische voorschriften van de Unie vast te stellen, afdoen aan de doeltreffendheid van de ter uitvoering van het Unierecht in die regeling opgenomen sancties. ( 27 )

55. Teneinde de verwijzende rechter nuttige, met het Unierecht verband houdende uitleggingsgegevens te verschaffen aan de hand waarvan hij zelf uitspraak zal kunnen doen over de verenigbaarheid van de toepasselijke nationale regeling met het Unierecht, wil ik er om te beginnen op wijzen dat de importeur overeenkomstig artikel 56, lid 1, onder d), van verordening nr. 607/2009 de in de Unie gevestigde natuurlijke persoon of rechtspersoon of groepering van dergelijke personen is die verantwoordelijk is voor het in het vrije verkeer brengen van de ingevoerde producten en met name wat betreft het vereiste dat deze in overeenstemming zijn met de oenologische procedés van de Unie als bedoeld in artikel 80, lid 2, onder a), van verordening nr. 1308/2013.

56. Verder stel ik vast dat de door de verwijzende rechter bedoelde uitlegging van § 40, lid 1, van wet nr. 321/2004 in wezen leidt tot de omkering van de bewijslast wat betreft de vaststelling van de aansprakelijkheid van de wijnonderneming voor het in de handel brengen van producten die niet zijn geproduceerd met oenologische procedés die door het Unierecht zijn toegestaan als bedoeld in artikel 80, lid 2, onder a), van verordening nr. 1308/2013, waarbij die omkering uitsluitend is gebaseerd op het certificaat dat is opgenomen in het document V I 1. ( 28 )

57. Ten slotte herinner ik eraan dat dit certificaat volgens artikel 90, lid 3, van verordening nr. 1308/2013 wordt overgelegd voor de invoer van de betrokken producten en dat dit document volgens artikel 47 van verordening nr. 555/2008 aan de bevoegde autoriteiten wordt afgegeven bij de vervulling van de douaneformaliteiten om die producten in het vrije verkeer te brengen. Zoals ik in antwoord op de eerste prejudiciële vraag heb aangegeven ( 29 ), is genoemd certificaat dus niet bedoeld als bewijs dat aan de door het Unierecht toegestane oenologische procedés is voldaan gedurende de hele periode waarin genoemde producten in de handel worden gebracht als bedoeld in artikel 80, lid 2, van verordening nr. 1308/2013.

58. In die omstandigheden denk ik niet dat de omkering van de bewijslast wat betreft de aansprakelijkheid van de persoon die de betrokken producten in de handel brengt, waardoor de verantwoordelijkheid voor het controleren van de kwaliteit van die producten bij de bevoegde nationale autoriteiten komt te liggen en het uiterst moeilijk of zelfs onmogelijk wordt gemaakt om vast te stellen dat die persoon aansprakelijk is, mag worden gebaseerd op een certificaat als dat van het document V I 1 waarin wordt verklaard dat aan de oenologische procedés van de Unie was voldaan op het tijdstip van de invoer van een product als wijn, een complex product dat gevoelig voor allerlei externe omstandigheden die zich kunnen voordoen bij het vervoer of bij andere ingrepen of interventies achteraf. Het staat evenwel aan de verwijzende rechter om ter zake de nodige verificaties te verrichten.

59. Concluderend geef ik in overweging om op de tweede prejudiciële vraag te antwoorden dat artikel 89 van verordening nr. 1306/2013 aldus dient te worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling volgens welke de niet-overeenstemming met de door het Unierecht toegestane oenologische procedés van uit een derde land ingevoerde partijen wijn waarvoor het in het document V I 1 vastgestelde certificaat is afgegeven, niet leidt tot de aansprakelijkheid van de onderneming die deze wijn invoert wanneer het aan dat document verbonden „vermoeden van overeenstemming” niet kan worden weerlegd door de nationale autoriteiten, indien dat vermoeden de vaststelling van de aansprakelijkheid van die onderneming uiterst moeilijk of zelfs onmogelijk maakt, er met name rekening mee houdend dat: – de importeur volgens artikel 56, lid 1, onder d), van verordening nr. 607/2009 de in de Unie gevestigde natuurlijke persoon of rechtspersoon of groepering van dergelijke personen is die verantwoordelijk is voor het in het vrije verkeer brengen van de ingevoerde producten; – de door de verwijzende rechter aangegeven uitlegging van de nationale regeling in wezen leidt tot een omkering van de bewijslast wat betreft de vaststelling van de aansprakelijkheid van de wijnonderneming voor het in de handel brengen van producten die zijn geproduceerd met oenologische procedés die niet zijn toegestaan door het recht van de Unie, en die omkering uitsluitend is gebaseerd op het certificaat dat is opgenomen in het document V I 1; – dat certificaat niet specifiek bedoeld is om te waarborgen dat de producten gedurende de hele periode waarin deze in de handel worden gebracht voldoen aan de door het Unierecht toegestane oenologische procedés in de zin van artikel 80, lid 2, van verordening nr. 1308/2013.

V. Conclusie

60. Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging om de prejudiciële vragen van de Krajský soud v Brně te beantwoorden als volgt: „1) Artikel 90, lid 3, onder a), van verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en tot intrekking van de verordeningen (EEG) nr. 922/72, (EEG) nr. 234/79, (EG) nr. 1037/2001 en (EG) nr. 1234/2007 van de Raad, dient aldus te worden uitgelegd dat het certificaat dat deel uitmaakt van de documenten V I 1 die worden opgesteld volgens artikel 43 van verordening (EG) nr. 555/2008 van de Commissie van 27 juni 2008 tot vaststelling van de uitvoeringsbepalingen voor verordening (EG) nr. 479/2008 van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt, wat betreft de steunprogramma’s, de handel met derde landen, het productiepotentieel en de controles in de wijnsector, blijkens welk certificaat in de Europese Unie ingevoerde partijen wijn zijn bereid overeenkomstig door het Unierecht toegestane oenologische procedés, geen loutere ‚administratieve voorwaarde’ vormt voor de invoer van die producten op het grondgebied van de Unie en in aanmerking kan worden genomen als een van de relevante elementen om vast te stellen dat een onderneming aansprakelijk is voor het in de handel brengen van wijn die niet in overeenstemming is met de toegestane oenologische procedés als bedoeld in artikel 80, lid 2, onder a), van verordening nr. 1308/2013. 2) Artikel 89 van verordening (EU) nr. 1306/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot intrekking van verordeningen (EEG) nr. 352/78, (EG) nr. 165/94, (EG) nr. 2799/98, (EG) nr. 814/2000, (EG) nr. 1290/2005 en (EG) nr. 485/2008 van de Raad, dient aldus te worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling volgens welke de niet-overeenstemming met de door het Unierecht toegestane oenologische procedés van uit een derde land ingevoerde partijen wijn waarvoor het in het document V I 1 vastgestelde certificaat is afgegeven, niet leidt tot de aansprakelijkheid van de onderneming die deze wijn invoert wanneer het aan dat document verbonden ‚vermoeden van overeenstemming’ niet kan worden weerlegd door de nationale autoriteiten, indien dat vermoeden de vaststelling van de aansprakelijkheid van die onderneming uiterst moeilijk of zelfs onmogelijk maakt, er met name rekening mee houdend dat: – de importeur volgens artikel 56, lid 1, onder d), van verordening (EG) nr. 607/2009 van de Commissie van 14 juli 2009 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen voor verordening (EG) nr. 479/2008 van de Raad wat betreft beschermde oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen, traditionele aanduidingen, etikettering en presentatie van bepaalde wijnbouwproducten, de in de Unie gevestigde natuurlijke persoon of rechtspersoon of groepering van dergelijke personen is die verantwoordelijk is voor het in het vrije verkeer brengen van de ingevoerde producten; – de door de verwijzende rechter aangegeven uitlegging van de nationale regeling in wezen leidt tot een omkering van de bewijslast wat betreft de vaststelling van de aansprakelijkheid van de wijnonderneming voor het in de handel brengen van producten die zijn geproduceerd met oenologische procedés die niet zijn toegestaan door het recht van de Unie, en die omkering uitsluitend is gebaseerd op het certificaat dat is opgenomen in het document V I 1; – dat certificaat niet specifiek bedoeld is om te waarborgen dat de producten gedurende de hele periode waarin deze in de handel worden gebracht voldoen aan de door het Unierecht toegestane oenologische procedés in de zin van artikel 80, lid 2, van verordening nr. 1308/2013.”

( 1 ) Oorspronkelijke taal: Frans.

( 2 ) Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en tot intrekking van de verordeningen (EEG) nr. 922/72, (EEG) nr. 234/79, (EG) nr. 1037/2001 en (EG) nr. 1234/2007 van de Raad (PB 2013, L 347, blz. 671).

( 3 ) Verordening van de Commissie van 27 juni 2008 tot vaststelling van de uitvoeringsbepalingen voor verordening (EG) nr. 479/2008 van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt, wat betreft de steunprogramma’s, de handel met derde landen, het productiepotentieel en de controles in de wijnsector (PB 2008, L 170, blz. 1, met rectificatie in PB 2010, L 139, blz. 3).

( 4 ) Verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad van 22 oktober 2007 houdende een gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten en specifieke bepalingen voor een aantal landbouwproducten (integrale-GMO-verordening) (PB 2007, L 299, blz. 1), is door die verordening ingetrokken.

( 5 ) Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot intrekking van verordeningen (EEG) nr. 352/78, (EG) nr. 165/94, (EG) nr. 2799/98, (EG) nr. 814/2000, (EG) nr. 1290/2005 en (EG) nr. 485/2008 van de Raad (PB 2013, L 347, blz. 549).

( 6 ) Dat deel betreft de „wijncategorieën”, waaronder „wijn”, die wordt gedefinieerd als „het product dat uitsluitend wordt verkregen door gehele of gedeeltelijke alcoholische vergisting van al dan niet gekneusde verse druiven of van druivenmost”.

( 7 ) Die bijlage betreft de „oenologische procedés zoals bedoeld in artikel 80”.

( 8 ) Onder die codes vallen met name druivenmost en wijn.

( 9 ) Die verordening is gewijzigd bij artikel 52 van gedelegeerde verordening (EU) 2018/273 van de Commissie van 11 december 2017 tot aanvulling van [verordening nr. 1308/2013] wat betreft het vergunningenstelsel voor het aanplanten van wijnstokken, het wijnbouwkadaster, begeleidende documenten en certificering, het in- en uitslagregister, de verplichte opgaven, meldingen en de bekendmaking van meegedeelde informatie, tot aanvulling van [verordening nr. 1306/2013] wat betreft de toepasselijke controles en sancties, tot wijziging van de verordeningen [nr. 555/2008], (EG) nr. 606/2009 en (EG) nr. 607/2009 van de Commissie en tot intrekking van verordening (EG) nr. 436/2009 van de Commissie en gedelegeerde verordening (EU) 2015/560 van de Commissie (PB 2018, L 58, blz. 1). Door die bepaling zijn alle hieronder aangehaalde bepalingen van verordening nr. 555/2008, die ratione temporis evenwel van toepassing blijven op het hoofdgeding, ingetrokken.

( 10 ) Verordening van de Raad van 29 april 2008 houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt, tot wijziging van de verordeningen (EG) nr. 1493/1999, (EG) nr. 1782/2003, (EG) nr. 1290/2005, (EG) nr. 3/2008 en tot intrekking van de verordeningen (EEG) nr. 2392/86 en (EG) nr. 1493/1999 (PB 2008, L 148, blz. 1). Die verordening is ingetrokken door verordening (EG) nr. 491/2009 van de Raad van 25 mei 2009 tot wijziging van verordening nr. 1234/2007 (PB 2009, L 154, blz. 1). Volgens artikel 3, lid 1, eerste alinea, van verordening nr. 491/2009 gelden verwijzingen naar verordening nr. 479/2008 als verwijzingen naar verordening nr. 1234/2007, die op haar beurt is ingetrokken door verordening nr. 1308/2013.

( 11 ) Artikel 82 van verordening nr. 479/2008 is vervangen door artikel 158 bis van verordening nr. 1234/2007, dat op zijn beurt is vervangen door artikel 90 van verordening nr. 1308/2013.

( 12 ) Verordening van de Commissie van 14 juli 2009 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen voor verordening nr. 479/2008 wat betreft beschermde oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen, traditionele aanduidingen, etikettering en presentatie van bepaalde wijnbouwproducten (PB 2009, L 193, blz. 60). Die verordening is ingetrokken door gedelegeerde verordening (EU) 2019/33 van de Commissie van 17 oktober 2018 tot aanvulling van verordening nr. 1308/2013 wat betreft aanvragen tot bescherming van oorsprongsbenamingen, geografische aanduidingen en traditionele aanduidingen in de wijnsector, de bezwaarprocedure, gebruiksbeperkingen, wijzigingen van productdossiers, de annulering van bescherming en de etikettering en presentatie (PB 2019, L 9, blz. 2). Gelet op de datum van de feiten die in het hoofdgeding aan de orde zijn, blijft verordening nr. 607/2009 evenwel van toepassing op deze zaak.

( 13 ) Die bepaling maakt deel uit van afdeling 1 („Verplichte aanduidingen”) van hoofdstuk IV, met als opschrift „Etikettering en presentatie”, van die verordening.

( 14 ) Artikel 59 van die verordening, met als opschrift „Verplichte aanduidingen”, bepaalde met name in lid 1, onder e) en f), dat bij de etikettering en presentatie van wijn die in de Unie in de handel wordt gebracht of bestemd is voor uitvoer, de volgende aanduidingen moesten worden vermeld: de bottelaar of, indien het mousserende wijn, mousserende wijn waaraan koolzuurgas is toegevoegd, mousserende kwaliteitswijn of aromatische mousserende kwaliteitswijn betreft, de naam van de producent of de verkoper en daarnaast ook de identiteit van de importeur, indien het ingevoerde wijn betreft. Artikel 59 van die verordening is ongewijzigd vervangen door artikel 118 sexvicies van verordening nr. 1234/2007, dat op zijn beurt is vervangen door artikel 119 van verordening nr. 1308/2013.

( 15 ) Verordening van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek (PB 1992, L 302, blz. 1), die is ingetrokken door verordening (EG) nr. 450/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2008 tot vaststelling van het communautair douanewetboek (gemoderniseerd douanewetboek) (PB 2008, L 145, blz. 1), die op haar beurt is ingetrokken door verordening (EU) nr. 952/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 9 oktober 2013 tot vaststelling van het douanewetboek van de Unie (PB 2013, L 269, blz. 1).

( 16 ) Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (PB 2002, L 31, blz. 1).

( 17 ) Ik wijs erop dat in de Unierechtelijke regeling betreffende het document V I 1 geen duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen het gebruik van dit document voor de invoer van de betrokken producten enerzijds en dat voor het in het vrije verkeer brengen ervan anderzijds. Ofschoon artikel 90, lid 3, van verordening nr. 1308/2013 met name bepaalt dat voor de invoer van wijn het certificaat en het analyseverslag moeten worden overgelegd, welke volgens de artikelen 40 en 43 van verordening nr. 555/2008 het document V I 1 vormen, wordt in artikel 47 van die verordening gepreciseerd dat dit document aan de bevoegde autoriteiten wordt afgegeven bij de vervulling van de douaneformaliteiten om de betrokken partij in het vrije verkeer te brengen.

( 18 ) Volgens artikel 56, lid 1, onder d), van verordening nr. 607/2009 is de „importeur”, met name voor de toepassing van artikel 59, lid 1, onder f), van verordening nr. 479/2008 [dat inmiddels overeenkomt met artikel 119, lid 1, onder f), van verordening nr. 1308/2013 – zie voetnoot nr. 14 van de onderhavige conclusie], „de in de [Unie] gevestigde natuurlijke persoon of rechtspersoon of groepering van dergelijke personen die verantwoordelijk is voor het in het vrije verkeer brengen van de [ingevoerde] goederen” (cursivering van mij).

( 19 ) Zo meen ik dat het in dat document opgenomen certificaat weliswaar in zekere mate relevant kan zijn om na te gaan of de importeur bij het in het vrije verkeer brengen van de door dat certificaat betrokken partij wijn een redelijke zorgvuldigheid aan de dag heeft gelegd, maar dat dit niet langer het geval is zodra dat product is vervoerd of behandeld, of zelfs wanneer er sinds de invoer ervan enige tijd is verstreken.

( 20 ) De Tsjechische regering baseert zich met name op een sanctie die deze onderneming in 2004 voor ingevoerde wijn heeft opgelopen en op het feit dat de centrale inspectie twijfels had geuit over de kwaliteit van bepaalde ingevoerde wijnen, de extreem lage aankoopprijs van de betrokken producten en de „ondoorzichtige” verkoopvoorwaarden bij de aan de detailhandel voorafgaande overdracht van die producten tussen twee vennootschappen die door dezelfde personen werden geleid.

( 21 ) Dat artikel bepaalt in lid 1 ervan dat de exploitanten van levensmiddelenbedrijven ervoor zorgen dat voldaan wordt aan de voorschriften van de levensmiddelenwetgeving die op hun bedrijvigheid van toepassing zijn en controleren of die voorschriften metterdaad worden nageleefd, en in lid 2 ervan dat de lidstaten onder meer nagaan of de exploitanten de op hen toepasselijke voorschriften naleven en de regels vaststellen inzake maatregelen en sancties in geval van overtredingen van die voorschriften, waarbij gepreciseerd wordt dat de maatregelen en sancties „doeltreffend, evenredig en afschrikkend” moeten zijn.

( 22 ) Op grond van dat artikel zijn de lidstaten met name verplicht om te voorzien in sancties die op nationaal niveau worden toegepast voor onregelmatigheden ten aanzien van de voorschriften van verordening nr. 479/2008, inmiddels vervangen door verordening nr. 1308/2013 (zie voetnoot 10 van de onderhavige conclusie), en die met het oog op een adequate bescherming van de financiële belangen van de Unie voldoende „doeltreffend, evenredig en ontradend” zijn.

( 23 ) Het Hof heeft met betrekking tot artikel 17 van verordening nr. 178/2002 reeds geoordeeld dat dit artikel een algemene regel op het gebied van levensmiddelen vormt die enkel geldt voor zover het Unierecht geen specifieke voorschriften voor bepaalde categorieën van levensmiddelen heeft vastgesteld (zie in die zin arrest van 9 juni 2005, HLH Warenvertrieb en Orthica, C‑211/03, C‑299/03 en C‑316/03–C‑318/03, EU:C:2005:370, punten 36‑39). Welnu, artikel 89 van verordening nr. 1306/2013 vormt mijns inziens een dergelijk voorschrift. Verordening nr. 555/2008 van haar kant omvat blijkens artikel 1 ervan de uitvoeringsbepalingen van een aantal bepalingen van verordening nr. 479/2008, waartoe artikel 27, lid 4, van die verordening, dat in wezen is vervangen door artikel 80, lid 2, van verordening nr. 1308/2013 (zie voetnoot 10 van de onderhavige conclusie), niet behoort.

( 24 ) Ik verwijs ook naar overweging 39 van verordening nr. 1306/2013, waarin onder meer staat te lezen dat de lidstaten bij inbreuken op de sectorale landbouwwetgeving, indien de rechtshandelingen van de Unie geen uitvoeringsbepalingen betreffende administratieve sancties bevatten, nationale sancties dienen op te leggen die doeltreffend, afschrikkend en evenredig zijn.

( 25 ) Zie arrest van 21 januari 2016, Eturas e.a. (C‑74/14, EU:C:2016:42, punt 32 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

( 26 ) Ik wijs erop dat het vereiste dat die sancties tevens „evenredig” in de zin van die bepaling zijn, in casu niet ter discussie staat.

( 27 ) Het aan het document V I 1 verbonden „vermoeden van overeenstemming” kan immers aldus worden uitgelegd dat volgens § 40, lid 1, van wet nr. 321/2004 een rechtspersoon die dat document bezit alles heeft gedaan wat van hem kon worden verwacht om schending van artikel 80, lid 2, van verordening nr. 1308/2013 te voorkomen en dus niet voor de schending van die bepaling aansprakelijk is. In een dergelijke situatie is het voor de bevoegde autoriteit weliswaar in beginsel niet onmogelijk om ter verificatie van de overeenstemming van de wijn met de door het Unierecht toegestane oenologische procedés zelf analysen uit te voeren, maar is het voor die autoriteit nagenoeg onmogelijk om de aansprakelijkheid van de wijnonderneming aan te tonen wanneer deze laatste zich niet heeft gehouden aan die procedés.

( 28 ) Dat kan ertoe leiden dat de persoon die het product waarvoor een dergelijk certificaat is uitgereikt in de handel brengt, geen controles dient uit te voeren en dat enkel nog de nationale autoriteiten daarvoor verantwoordelijk zijn.

( 29 ) Zie de punten 38-42 van de onderhavige conclusie.