Wat de uitlegging van het genoemde begrip betreft, betoogt verzoekster in de eerste plaats, dat uit het gebruik van het woord „Duits” in artikel 1 van verordening nr. 2464/69 niet mag worden geconcludeerd, dat daarmee wordt verwezen naar Duits recht. Dit adjectief dient in werkelijkheid slechts ter omschrijving van het territoriale toepassingsgebied van de verordening; overigens moet er echter van worden uitgegaan dat het begrip „landbouwproducent” een communautaire inhoud heeft.

Dit kan mijns inziens zonder meer worden beaamd. In dit verband is het van belang, dat de verordening op de artikelen 42 en 43 van het EEG-Verdrag berust, en dat het derhalve om een maatregel in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid gaat. Ook kan worden verwezen naar artikel 3, lid 3, der verordening, krachtens hetwelk de Raad volgens de procedure van artikel 43, lid 2, van het Verdrag, rekening houdende met de ontwikkeling van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, passende maatregelen vaststelt. Ten slotte is het van belang, dat de Gemeenschap bijdraagt in de financiering der maatregelen.

Wat betreft de vraag, welke inhoud het communautaire begrip, waarvan in de verordening een uitdrukkelijke omschrijving ontbreekt, heeft, meent verzoekster, dat de verordening-uitgaat van het begrip dat aan het Verdrag ten grondslag ligt. Zij verwijst daartoe naar een aantal verdragsartikelen (37, lid 4, 40, 42, 43 en 45) en concludeert daaruit dat het daarin gebezigde begrip „producent” aldus moet worden verstaan, dat het een ieder omvat die landbouwprodukten in de zin van artikel 38 en van bijlage II bij het Verdrag vervaardigt.

Om de wijze van produktie — in het kader van een typisch agrarisch bedrijf of van een industrieel bedrijf — gaat het derhalve niet en daarom moet ook worden aangenomen, dat een dergelijke onderscheiding waarvoor bovendien communautaire criteria ontbreken, voor verordening nr. 2464/69 evenmin betekenis heeft.

Met de Commissie ben ik van mening dat deze argumentatie niet overtuigend is.

In de eerste plaats komt in de genoemde artikelen van het Verdrag het begrip „landbouwproducent” dat in de verordening wordt gehanteerd, niet voor. In het Verdrag — zie artikel 42 — is sprake van de voortbrenging van landbouwprodukten. In artikel 37, lid 4 en artikel 43 wordt van de „betrokken producenten” gesproken, waarmee gedoeld wordt op landbouwprodukten, waarvan de afzet door een monopolie van commerciële aard wordt vergemakkelijkt (artikel 37, lid 4) of op nationale marktorganisaties voor bepaalde produkten (artikel 43). Wij vinden hier — zoals in artikel 40 in verband met het voor de gemeenschappelijke ordening der landbouwmarkten geldende discriminatieverbod — enkel het begrip „producenten”, en voorts — zoals in artikel 45 — de termen „nationale producenten” voor wie nationale bepalingen de afzet verzekeren, of „producenten van de Gemeenschap” voor wie discriminaties moeten worden afgeschaft.

In de tweede plaats herinner ik eraan, dat ik het in de conclusie in de zaak 85/77 (Società Santa Anna Azienda Avicola tegen Istituto Nazionale della Previdenza Sociale en Servizio Contributi Agricoli Unificati, conclusie van 31 januari 1978, arrest van 28 februari 1978) gewenst heb geacht, uit enige aan de artikelen 38, 39 en 42 te ontlenen elementen te concluderen, van welk begrip „landbouwbedrijf” het Verdrag uitgaat. Hierin en in de mening dat het om de vervaardiging van landbouwprodukten in de zin van artikel 38 gaat, is het Hof mij echter niet gevolgd. In het arrest in de zaak 85/77 wordt vastgesteld, dat het Verdrag geen definitie van de begrippen „landbouw” en „landbouwbedrijf” bevat. Het ligt veeleer op de weg van de gemeenschapsinstellingen, om telkens voor bijzondere regelingen een definitie op te stellen, waarbij het in het bijzonder gaat om de met de regeling nagestreefde doeleinden.

De voorgelegde vraag kan derhalve slechts zinnig worden beantwoord, door te trachten aan de hand van de tekst, het doel en de ontstaansgeschiedenis van verordening nr. 2464/69 vast te stellen, wat met het begrip „landbouwproducent” bedoeld is. Bij de toepassing van deze methode kwam de Commissie tot de conclusie, dat het genoemde begrip niet de industriële producenten van landbouwprodukten omvat. Om het maar meteen te zeggen: aan dit standpunt zal men zich wel moeten aansluiten.

De ontstaansgeschiedenis van de verordening is daarvoor een zeer duidelijke aanwijzing. Ik heb ik dit verband reeds vermeld, dat van Duitse zijde oorspronkelijk een compensatie bij de grens, derhalve een op het produkt toegespitste maatregel was nagestreefd. Men kon echter niet daartoe besluiten, maar slechts tot de minder ver reikende maatregel van steunverlening. Dit vormt echter ook de reden — ingevolge het beginsel dat van het algemene verdragsrecht afwijkende regelingen eng moeten worden uitgelegd —, het voor de steunverlening beslissende begrip „landbouwproducent” in enge zin te verstaan. Bij de beraadslagingen is bovendien niet alleen duidelijk geworden, dat bij de berekening van de inkomstenverliezen waarvan sprake is in de verordening, slechts aan de eigenlijke landbouwbedrijven was gedacht. Tevens werd zelfs uitdrukkelijk duidelijk gemaakt dat de steunverlening moest worden beperkt tot landbouwbedrijven in de zin van het Duitse belastingrecht. Daartoe verwijs ik naar de overgelegde notulen van de Raadsvergadering van 9 december 1969. Daarin is tevens een duidelijke verklaring van het toenmalige Commissielid Mansholt te vinden; op deze basis volgde onmiddellijk daarna de toestemming van de leden van de Raad.

Daar volgens de door verzoekster aangehaalde jurisprudentie intern gebleven reserves en verklaringen — de notulen van de Raad worden niet gepubliceerd — op zichzelf niet kunnen volstaan voor een uitlegging, is het ook van belang dat de aangeduide beperking in de verordening zelf voldoende tot uitdrukking komt. In dit verband is het van belang, dat de verordening, anders dan het Verdrag waarin sprake is van de voortbrenging van landbouwprodukten en het accent derhalve op de produkten wordt gelegd, de term „landbouwproducent” wordt gebruikt. Inderdaad doet het gebruik van het adjectief „landbouw” aan de typisch agrarische produktie denken, en daarop wijst ook het feit, dat in artikel 3 van de verordening sprake is van de Duitse landbouw.

Evenzo komt het mij veelbetekenend voor, dat in de considerans bij de verordening wordt overwogen, dat de steunmaatregelen kunnen worden gevolgd door maatregelen van sociaalpolitieke of structuurpolitieke aard. Daarbij brengt het eerste element — sociaalpolitieke maatregelen — het sociale cachet van de revaluatieverevening tot uitdrukking: het moet inkomstenverliezen opvangen van delen van de bevolking die overwegend uit kleine of middelgrote boerenbedrijven bestaan en zich slechts langzaam aan de monetaire ontwikkeling kunnen aanpassen. Voorts zij gewezen op het advies van het Parlement, waaraan in de considerans van de verordening eveneens wordt gerefereerd. Het werd door het door de heer Vredeling in naam van de Commissie voor de landbouw uitgebrachte verslag (Europees Parlement, zittingsdocumenten 1969 tot 1970, document 165) voorbereid. Dat daarin van de verhoging van de koopkracht van het inkomen der Duitse landbouwers en van de verbetering van de sociale en economische toestand van de Duitse landbouwers sprake is, is mijns inziens evenzeer van belang als het feit, dat in de resolutie van het Parlement (PB C 160 van 1969, blz. 37 e.v.) de begrippen „Duitse landbouw” en „landbouwers” worden gebruikt en op de sociale en economische situatie van de Duitse landbouwer wordt gewezen.

Ten slotte is ook het doel van de regeling, dat uit de considerans duidelijk wordt, van belang. Het gaat om de compensatie van inkomstenverliezen van de Duitse landbouw, die nauwkeurig worden becijferd. Bij de vaststelling der verliezen speelden vanzelfsprekend ook de positieve gevolgen van de revaluatie — prijsverlaging van geïmporteerde voeder- en bedrijfsmiddelen — een rol. Zeker is echter, dat dit bij industriële veehouders, die slechts diervoeder en basisprodukten gebruiken die zij hebben aangekocht, veel zwaarder weegt dan bij landbouwers die in de eerste plaats hun eigen produkten gebruiken. Bij de industriële veehouders waren derhalve — globaal gezien mag men hiervan uitgaan — de verliezen door de revaluatie minder belastend wegens hun anderssoortige structuur en grotere flexibiliteit. Hier deed zich niet een zo uitgesproken noodsituatie voor, dat het onvermijdelijk moest worden geacht hen in de compensatieregeling te betrekken.

Om al deze redenen meen ik, dat het begrip „landbouwproducent” in verordening nr. 2464/69 en in de beschikking van de Raad van 21 januari 1974 slechts aldus kan worden' uitgelegd, dat industriële producenten niet daaronder vallen. Alleen daaraan hebben wij ons in het onderhavige geval te houden. Daarentegen kan — zonder exacte kennis van alle bijzonderheden van het geval — geen belang worden gehecht aan de omstandigheid, dat een soortgelijke, in een verordening van de Raad van 19 november 1973 verleende machtiging ten gunste van Nederland daar blijkbaar — zoals uit een wet van 19 december 1973 en een besluit van 7 december 1973 kan worden opgemaakt — aldus werd uitgelegd, dat ook industriële producenten in het genot van steun kwamen.