Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Eigen middelen van Europese Unie – Verordening betreffende bescherming van financiële belangen van Unie – Administratieve maatregelen – Voorschriften betreffende ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel – Werkingssfeer – Maatregelen tot ontneming van middels onregelmatigheid wederrechtelijk verkregen voordeel – Intrekking van beslissing waarbij dat voordeel is toegekend – Daaronder begrepen

(Verordening nr. 2988/95 van de Raad, art. 1, leden 1 en 2, en 4, leden 1 tot en met 3)

2. Eigen middelen van Europese Unie – Verordening betreffende bescherming van financiële belangen van Unie – Onregelmatigheid – Begrip – Inbreuk op gelijkheid van kansen en op transparantiebeginsel – Heimelijke afspraken tussen aanvrager van financiële bijstand en met dossier belaste ambtenaar waardoor financiële bijstand van Unie kon worden verkregen – Daaronder begrepen

(Verordeningen van de Raad nr. 2988/95, art. 1, lid 2, en 4, lid 1, en nr. 1605/2002, art. 109, lid 1)

3. Eigen middelen van Europese Unie – Verordening betreffende bescherming van financiële belangen van Unie – Vervolging van onregelmatigheden – Verjaringstermijn

(Verordening nr. 2988/95 van de Raad, art. 3, lid 1, eerste alinea)

4. Eigen middelen van Europese Unie – Verordening betreffende bescherming van financiële belangen van Unie – Voortdurende of voortgezette onregelmatigheid – Beoordelingscriteria

(Verordening nr. 2988/95 van de Raad, art. 3, lid 1, tweede alinea)

Samenvatting

1. De verplichting om een door een onregelmatige praktijk ten onrechte ontvangen voordeel terug te betalen, is niet in strijd met het legaliteitsbeginsel. Deze verplichting vormt immers geen sanctie, maar is het loutere gevolg van de vaststelling dat de voorwaarden om in aanmerking te komen voor het uit de Unieregeling voortvloeiende voordeel, kunstmatig zijn gecreëerd, zodat het ontvangen voordeel niet verschuldigd was en dus moet worden terugbetaald. Anders dan de administratieve sancties, waarvoor een specifieke wettelijke grondslag buiten de algemene regeling van verordening nr. 2988/95 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen vereist is, moeten de bepalingen van artikel 4, leden 1 tot en met 3, juncto artikel 1, leden 1 en 2, van die verordening dus worden geacht een relevante en toereikende wettelijke grondslag te vormen voor elke maatregel die erop gericht is een middels een onregelmatigheid wederrechtelijk verkregen voordeel te ontnemen, en bijgevolg voor intrekking van de beslissing waarbij dat voordeel was toegekend.

Hoe dan ook, zelfs bij gebreke van een specifieke bepaling daartoe, vloeit uit de algemene beginselen van het Unierecht voort dat de overheid in beginsel een wederrechtelijk vastgestelde begunstigende bestuurshandeling met terugwerkende kracht mag intrekken. Met name artikel 4, lid 1, van verordening nr. 2988/95 doet niet anders dan toepassing geven aan deze beginselen op het niveau van het afgeleide recht.

(cf. punten 117‑118)

2. Blijkens artikel 109, lid 1, van verordening nr. 1605/2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen, geschiedt de toekenning van subsidies met inachtneming van met name het transparantiebeginsel en het beginsel van gelijke behandeling, hetgeen veronderstelt dat potentiële aanvragers van financiële bijstand, gelet op het beperkte budget dat beschikbaar is voor de financiering van dergelijke subsidies, gelijk worden behandeld ten aanzien van, ten eerste, de mededeling, in de uitnodiging tot het indienen van voorstellen, van relevante informatie over de criteria voor de selectie van de in te dienen projecten en, ten tweede, de vergelijkende beoordeling van die projecten die tot de selectie ervan zal leiden en tot de toekenning van de subsidie.

Op begrotingsgebied heeft de verplichting tot transparantie, als het logische uitvloeisel van het beginsel van gelijke behandeling, in essentie tot doel te waarborgen dat elk risico van favoritisme en willekeur door de begrotingsautoriteit wordt uitgebannen. Deze verplichting impliceert dat alle voorwaarden en modaliteiten van de toekenningsprocedure op een duidelijke, precieze en ondubbelzinnige wijze in de uitnodiging tot het indienen van voorstellen worden geformuleerd. Alle informatie die relevant is voor een goed begrip van de uitnodiging tot het indienen van voorstellen moet dus zo snel mogelijk ter beschikking worden gesteld van alle marktdeelnemers die er potentieel een belang bij hebben om deel te nemen aan een procedure voor de toekenning van subsidies, opdat, enerzijds, alle behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende aanvragers de juiste draagwijdte ervan kunnen begrijpen en zij deze op dezelfde manier kunnen interpreteren, en, anderzijds, de begrotingsautoriteit in staat is om metterdaad na te gaan of de voorgestelde projecten beantwoorden aan de vooraf bekendgemaakte selectie‑ en toekenningscriteria. Derhalve vormt elke inbreuk op de gelijkheid van kansen en op het transparantiebeginsel een onregelmatigheid die de toekenningsprocedure aantast.

De verkrijging van financiële bijstand afkomstig uit de algemene begroting van de Gemeenschappen middels heimelijke afspraken die kennelijk in strijd zijn met de voor de toekenning van dergelijke bijstand geldende dwingende voorschriften, tussen de aanvrager van de financiële bijstand en de ambtenaar die belast is met de voorbereiding van de uitnodiging tot het indienen van voorstellen en met de beoordeling en de selectie van het te financieren project, vormt dus een onregelmatigheid in de zin van artikel 4, lid 1, van verordening nr. 2988/95 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen, zonder dat behoeft te worden beoordeeld of die handelwijze tevens voldoet aan de criteria voor actieve of passieve corruptie of voor een inbreuk op een andere strafrechtelijk voorschrift.

(cf. punten 122, 124‑126)

3. Met de vaststelling van verordening nr. 2988/95 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen, en in het bijzonder artikel 3, lid 1, eerste alinea, ervan, heeft de communautaire wetgever invoering beoogd van een ter zake toepasselijke algemene verjaringsregel, waarmee hij enerzijds een in alle lidstaten toegepaste minimumtermijn wilde vastleggen, en anderzijds wilde afzien van de mogelijkheid om, na het verstrijken van een periode van vier jaar na het begaan van de onregelmatigheid waardoor de litigieuze betalingen zijn aangetast, ten onrechte uit de gemeenschapsbegroting ontvangen bedragen terug te vorderen. Hieruit volgt dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaten vanaf de datum van inwerkingtreding van genoemde verordening elk ten onrechte uit de gemeenschapsbegroting ontvangen voordeel in beginsel en uitgezonderd sectoren waarvoor de communautaire wetgever een kortere termijn heeft voorzien, kunnen terugvorderen binnen een termijn van vier jaar. Wat de voordelen betreft die ten onrechte uit de gemeenschapsbegroting zijn ontvangen wegens vóór de inwerkingtreding van verordening nr. 2988/95 begane onregelmatigheden, heeft de communautaire wetgever met de vaststelling van artikel 3, lid 1, van deze verordening, en onverminderd lid 3 van dit artikel, een algemene verjaringsregel vastgelegd waardoor hij de periode gedurende welke de autoriteiten van de lidstaten, handelend in naam en voor rekening van de gemeenschapsbegroting, dergelijke ten onrechte ontvangen voordelen zouden of hadden moeten terugvorderen, bewust tot vier jaar heeft verkort.

Krachtens artikel 3, lid 1, eerste alinea, van verordening nr. 2988/95 moet met betrekking tot elk bedrag dat een marktdeelnemer ten onrechte heeft ontvangen wegens een vóór de inwerkingtreding van deze verordening begane onregelmatigheid, de verjaring bijgevolg in beginsel worden geacht te zijn ingetreden wanneer enige handeling ontbreekt waardoor die verjaring in de vier jaar nadat een dergelijke onregelmatigheid is begaan, is gestuit, welke stuitingshandeling volgens artikel 3, lid 1, derde alinea, van deze verordening moet worden gezien als een ter kennis van de betrokkene gebrachte onderzoekshandeling of daad van vervolging van de onregelmatigheid door de bevoegde autoriteit.

Deze beginselen zijn mutatis mutandis van toepassing wanneer de betrokken maatregel door de Commissie is vastgesteld krachtens artikel 4, leden 1 tot en met 3, juncto artikel 1, leden 1 en 2, van verordening nr. 2988/95, daar deze verordening een algemene regeling is die is gericht tot elke – nationale dan wel communautaire – autoriteit waarvoor de vereisten gelden van goed financieel beheer en van controle of de begrotingsmiddelen van de Gemeenschappen voor de vastgestelde doelen worden gebruikt, als bedoeld in de derde en de dertiende overweging van de considerans van die verordening.

(cf. punten 148‑150)

4. Een onregelmatigheid is voortdurend of voortgezet in de zin van artikel 3, lid 1, tweede alinea, van verordening nr. 2988/95 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen, wanneer zij is begaan door een marktdeelnemer die economische voordelen haalt uit een geheel van soortgelijke handelingen die inbreuk maken op dezelfde bepaling van gemeenschapsrecht.

(cf. punt 153)