8

De voorgeschiedenis van het geding is in de punten 1 tot en met 38 van het bestreden arrest als volgt uiteengezet: „Vennootschappen waarop de onderhavige zaak betrekking heeft 1 H. Lundbeck A/S (hierna: ‚Lundbeck’) is een vennootschap naar Deens recht die aan het hoofd staat van een groep van vennootschappen, die gespecialiseerd is in het onderzoek, de ontwikkeling, de productie, de marketing, de verkoop en de distributie van farmaceutica voor de behandeling van ziekten die het centrale zenuwstelsel raken, waaronder depressies. 2 Lundbeck is een initiërend farmaceutisch bedrijf, dat wil zeggen een onderneming die zich concentreert op het onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen en het in de handel brengen daarvan. 3 Alpharma Inc. was een vennootschap naar Amerikaans recht die wereldwijd actief was in de farmaceutische sector, met name met generieke geneesmiddelen. Tot december 2008 werd zij gecontroleerd door de vennootschap naar Noors recht A.L. Industrier AS. Vervolgens is zij gekocht door een farmaceutisch bedrijf uit het Verenigd Koninkrijk [van Groot-Brittannië en Noord-Ierland], dat op zijn beurt is gekocht door een farmaceutisch bedrijf uit de Verenigde Staten. In het kader van deze reorganisaties is Alpharma Inc. eerst in april 2010 Alpharma LLC geworden, vervolgens op 15 april 2013 Zoetis Products LLC (hierna: ‚Zoetis’), en tot slot op 6 juli 2015 opnieuw Alpharma LLC. 4 Alpharma Inc. had de volledige zeggenschap over Alpharma ApS, een vennootschap naar Deens recht, die over meerdere dochterondernemingen in de Europese Economische Ruimte (EER) beschikte (hierna samen: ‚Alpharma-groep’). Na meerdere reorganisaties is Alpharma ApS op 31 maart 2008 Axellia Pharmaceuticals ApS geworden, die in 2010 is omgedoopt tot Xellia Pharmaceuticals ApS [...]. Betrokken product en daarop betrekking hebbende octrooien 5 Het product waarop de onderhavige zaak betrekking heeft, is een antidepressivum dat het werkzame farmaceutische bestanddeel (hierna: ‚WFB’) genaamd citalopram bevat. 6 In 1977 heeft Lundbeck in Denemarken een octrooiaanvraag ingediend voor het WFB citalopram en voor de werkwijzen alkylering en cyanering die voor de productie van dat WFB worden gebruikt. De octrooien voor dit WFB en die [...] werkwijzen zijn tussen 1977 en 1985 in Denemarken en meerdere West-Europese landen verleend. 7 Wat de EER betreft, is de bescherming op grond van de oorspronkelijke octrooien en in voorkomend geval ook aanvullende beschermingscertificaten (hierna: ‚ABC’s’) waarin is voorzien bij verordening (EEG) nr. 1768/92 van de Raad van 18 juni 1992 betreffende de invoering van een aanvullend beschermingscertificaat voor geneesmiddelen (PB [1992,] L 182, blz. 1), in 1994 (voor Duitsland) en 2003 (voor Oostenrijk) afgelopen. Wat meer bepaald het Verenigd Koninkrijk betreft, zijn deze octrooien in januari 2002 verstreken. 8 Door de jaren heen heeft Lundbeck andere, efficiëntere werkwijzen voor de productie van citalopram ontwikkeld, waarvoor zij in meerdere landen van de EER en bij de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom (WIPO) en het Europees Octrooibureau (EOB) octrooien heeft aangevraagd en vaak ook heeft verkregen. 9 Ten eerste heeft Lundbeck op 13 maart 2000 bij de Deense autoriteiten een octrooiaanvraag ingediend voor een werkwijze voor de productie van citalopram die voorzag in een methode voor de zuivering van de gebruikte zouten door middel van kristallisatie. In andere landen van de EER en bij de WIPO en het EOB zijn vergelijkbare aanvragen ingediend. Lundbeck heeft in de eerste helft van 2002 in meerdere landen van de EER octrooien verkregen ter bescherming van de werkwijze waarbij gebruik wordt gemaakt van kristallisatie (hierna: ‚octrooien inzake kristallisatie’), waaronder op 30 januari 2002 in het Verenigd Koninkrijk en op 11 februari 2002 in Denemarken. Het EOB heeft op 4 september 2002 een octrooi ter zake van de kristallisatie verleend. Daarnaast had Lundbeck reeds op 6 november 2000 in Nederland een gebruiksmodel voor deze werkwijze verkregen, dus een octrooi dat zes jaar geldig is, dat wordt verleend zonder voorafgaand onderzoek. 10 Ten tweede heeft Lundbeck op 12 maart 2001 een octrooiaanvraag ingediend bij de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk voor een werkwijze voor de productie van citalopram die voorzag in een methode voor de zuivering van de gebruikte zouten door filmdestillatie. De autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk hebben aan Lundbeck op 3 oktober 2001 een octrooi verleend voor deze methode van filmdestillatie (hierna: ‚octrooi inzake filmdestillatie’). Dit octrooi is echter op 23 juni 2004 ingetrokken omdat niet voldaan was aan de voorwaarde dat deze werkwijze nieuw was in vergelijking met een ander octrooi van Lundbeck. 11 Tot slot wilde Lundbeck midden 2002 of begin 2003 een nieuw antidepressivum, Cipralex, gebaseerd op een WFB met de naam escitalopram (of S-citalopram), op de markt brengen. Dit nieuwe geneesmiddel was bedoeld voor dezelfde patiënten als degenen die werden behandeld met het geoctrooieerde geneesmiddel Cipramil van Lundbeck, gebaseerd op het WFB citalopram. Het WFB escitalopram werd beschermd door octrooien die op zijn minst tot in 2012 geldig waren. Door Lundbeck met de Alpharma-groep gesloten overeenkomst en andere elementen van de context 12 In de loop van 2002 heeft Lundbeck zes overeenkomsten betreffende citalopram gesloten (hierna: ‚betrokken overeenkomsten’) met ondernemingen die actief zijn op het gebied van de productie of de verkoop van generieke geneesmiddelen (hierna: ‚[fabrikanten van generieke geneesmiddelen]’), waaronder de Alpharma-groep. 13 De in de onderhavige zaak relevante overeenkomst (hierna: ‚litigieuze overeenkomst’) is op 22 februari 2002 tussen Lundbeck en Alpharma ApS gesloten voor een periode van die datum tot en met 30 juni 2003 (hierna: ‚relevante periode’). 14 Vóór de sluiting van die overeenkomst had de Alpharma-groep in januari 2002 bij Alfred E. Tiefenbacher GmbH Co. (hierna: ‚Tiefenbacher’) een voorraad generieke citalopramtabletten gekocht, die op basis van het WFB van de Indiase onderneming Cipla waren geproduceerd, en had zij er nog meer besteld. 15 Over de considerans van de bestreden overeenkomst (hierna: ‚considerans’) moet met name worden opgemerkt: – in de eerste overweging is eraan herinnerd dat ‚Lundbeck houder is van intellectuele-eigendomsrechten die in het bijzonder de octrooien voor de productie [...] van het WFB „Citalopram” [in de hele tekst van de overeenkomst met een hoofdletter „c” geschreven] omvatten, waaronder de octrooien die zijn weergegeven in bijlage A [...]’ bij deze overeenkomst [...]; – in de tweede overweging is aangegeven dat Lundbeck farmaceutische producten met daarin ‚Citalopram’ produceert en verkoopt in alle lidstaten en in Noorwegen en Zwitserland, waarbij die landen tezamen zijn gedefinieerd als het ‚Grondgebied’; – in de derde en de vierde overweging is vermeld dat de Alpharma-groep op het ‚Grondgebied’ farmaceutische producten met daarin ‚Citalopram’ heeft geproduceerd of verkocht zonder toestemming van Lundbeck; – in de vijfde en zesde overweging is aangegeven dat de producten van de Alpharma-groep door Lundbeck aan laboratoriumtesten zijn onderworpen, waaruit is gebleken dat er goede gronden zijn om aan te nemen dat de productiemethoden die worden gebruikt voor de vervaardiging van deze producten, inbreuk maken op haar intellectuele-eigendomsrechten; – in de zevende overweging is in herinnering gebracht dat Lundbeck op 31 januari 2002 een vordering heeft ingesteld bij een rechterlijke instantie van het Verenigd Koninkrijk (hierna: ‚vordering wegens inbreuk in het VK’) ter verkrijging van een voorlopige maatregel ‚tegen de verkopen door de Alpharma-groep van producten die Citalopram bevatten wegens inbreuk op de intellectuele-eigendomsrechten van Lundbeck’; – in de achtste overweging is aangegeven dat de Alpharma-groep erkent dat de door Lundbeck gedane vaststellingen juist zijn en dat zij zich ertoe verbindt om ‚dergelijke producten’ niet op de markt te brengen; – in de negende en de tiende overweging is gepreciseerd dat Lundbeck: – ‚ermee instemt om aan de Alpharma-groep een compensatie te betalen om een octrooigeschil te kunnen voorkomen’, waarvan de uitkomst niet met volledige zekerheid kan worden voorzien en dat duur en tijdrovend zou zijn; – ‚ermee instemt om, ter beëindiging van het geschil, van de Alpharma-groep haar hele voorraad producten met daarin Citalopram te kopen en haar voor deze producten een compensatie te betalen’. 16 Wat het corpus van de litigieuze overeenkomst betreft, moet met name op het volgende worden gewezen: – in punt 1.1 [van de litigieuze overeenkomst] is bepaald dat de Alpharma-groep, en haar ‚Dochterondernemingen’ gedurende de [relevante periode]’ ‚elke import, [...] productie [...] of verkoop van farmaceutische producten die Citalopram bevatten op het Grondgebied annuleren en staken en dat zij daarvan afzien [...]’en dat Lundbeck de vordering wegens inbreuk in het VK intrekt; – in datzelfde punt is gepreciseerd dat het niet van toepassing is op ‚elk product dat escitalopram bevat’; – in punt 1.2 is erin voorzien dat ‚[de] Alpharma[-groep] zich in geval van niet-nakoming van de verplichting in [punt 1.1 van de litigieuze overeenkomst] of op verzoek van Lundbeck [...] vrijwillig zal onderwerpen aan een voorlopige maatregel van om het even welke bevoegde rechterlijke instantie in om het even welk land dat deel uitmaakt van het Grondgebied’ en dat Lundbeck een dergelijke maatregel zal kunnen verkrijgen zonder een waarborg te storten; – in punt 1.3 is gepreciseerd dat Lundbeck als compensatie voor de in die overeenkomst voorziene verplichtingen en ter vermijding van de kosten en de tijd die met een rechtszaak zijn gemoeid, aan de Alpharma-groep het bedrag van 12 miljoen Amerikaanse dollar (USD) zal betalen, waarvan 11 miljoen bedoeld is voor de producten van de Alpharma-groep die ‚Citalopram’ bevatten, in drie tranches van 4 miljoen elk, te betalen op respectievelijk 31 maart 2002, 31 december 2002 en 30 juni 2003; – in punt 2.2 is bepaald dat de Alpharma-groep uiterlijk op 31 maart 2002 de volledige voorraad van producten met daarin ‚Citalopram’ waarover zij op die datum zal beschikken, aan Lundbeck zal leveren, zijnde de 9,4 miljoen tabletten die zij reeds in haar bezit had bij de sluiting van de litigieuze overeenkomst en de 16 miljoen tabletten die zij had besteld. 17 Bijlage A [bij de litigieuze overeenkomst] bevat een lijst van 28 aanvragen voor intellectuele-eigendomsrechten die door Lundbeck waren ingediend vóór de ondertekening [van die overeenkomst], waarvan er negen op die datum reeds waren gehonoreerd. Deze intellectuele-eigendomsrechten betroffen de werkwijzen voor de productie van het WFB citalopram waarop de octrooien inzake de kristallisatie en de filmdestillatie zagen. 18 Bovendien moet worden verduidelijkt dat een rechter in het Verenigd Koninkrijk op 2 mei 2002 een consent order heeft uitgevaardigd waarin is bepaald dat de behandeling van de tegen de Alpharma-groep ingestelde vordering wegens inbreuk in het VK zou worden opgeschort wegens de sluiting van een overeenkomst tussen Lundbeck en onder meer de Alpharma-groep, op grond waarvan laatstgenoemde ‚tot en met 30 juni 2003 elke import, [...] productie [...] of verkoop in de [lidstaten], Noorwegen en Zwitserland (de „Relevante Grondgebieden”) van farmaceutische producten met daarin citalopram dat is vervaardigd met behulp van de aangevoerde werkwijzen in [de octrooien inzake de kristallisatie en het octrooi inzake filmdestillatie die door de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk zijn verleend] of in enig ander gelijkwaardig octrooi dat op de Relevante Grondgebieden is verkregen of aangevraagd, [zou] annuleren en staken en dat zij daarvan [zou] afzien’ [...]. Stappen van de Commissie in de farmaceutische sector en administratieve procedure 19 In oktober 2003 is de Commissie [...] door de Konkurrence- og Forbrugerstyrelse (KFST, Deense mededingings- en consumentenautoriteit) op de hoogte gebracht van het bestaan van de betrokken overeenkomsten. 20 Aangezien het merendeel daarvan betrekking had op de gehele EER of in elk geval andere lidstaten dan het Koninkrijk Denemarken, is afgesproken dat de Commissie zou onderzoeken of zij met het mededingingsrecht verenigbaar waren en dat de KFST het onderzoek daarvan niet zou voortzetten. 21 Tussen 2003 en 2006 heeft de Commissie inspecties verricht in de zin van artikel 20, lid 4, van [verordening nr. 1/2003] bij Lundbeck en andere vennootschappen die actief zijn in de farmaceutische sector. Ook heeft zij aan Lundbeck en een andere vennootschap verzoeken om inlichtingen in de zin van artikel 18, lid 2, van genoemde verordening toegezonden. 22 Op 15 januari 2008 heeft de Commissie het besluit tot instelling van een onderzoek in de farmaceutische sector vastgesteld, overeenkomstig artikel 17 van verordening nr. 1/2003 (Zaak nr. COMP/D2/39514). In het enige artikel van dat besluit is gepreciseerd dat het te verrichten onderzoek betrekking had op het op de markt brengen van innovatieve en generieke geneesmiddelen voor menselijk gebruik. 23 Op 8 juli 2009 heeft de Commissie een mededeling vastgesteld waarin zij haar rapport over het onderzoek naar de farmaceutische sector beknopt heeft weergegeven. Deze mededeling bevatte de volledige versie van dat onderzoeksrapport, als „technische bijlage”, in de vorm van een werkdocument van de Commissie dat alleen in het Engels beschikbaar was. 24 Op 7 januari 2010 heeft de Commissie een formele procedure jegens Lundbeck ingeleid. 25 In de loop van 2010 en in de eerste helft van 2011 heeft de Commissie verzoeken om inlichtingen toegezonden aan Lundbeck en onder meer aan de andere vennootschappen die partij waren bij de betrokken overeenkomsten, waaronder de Alpharma-groep. 26 Op 24 juli 2012 heeft de Commissie een procedure ingeleid jegens met name de [fabrikanten van generieke geneesmiddelen] die partij waren bij de betrokken overeenkomsten en hun en Lundbeck een mededeling van punten van bezwaar gezonden. [...] 30 Op 19 juni 2013 heeft de Commissie [het litigieuze] besluit vastgesteld. [Litigieus] besluit 31 In het [litigieuze] besluit heeft de Commissie geoordeeld dat de litigieuze overeenkomst, net als de andere betrokken overeenkomsten, een mededingingsbeperking naar strekking vormde in de zin van artikel 101, lid 1, VWEU en artikel 53, lid 1, van de [Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte van 2 mei 1992 (PB 1994, L 1, blz. 3)], die was begaan door Lundbeck en Alpharma ApS, Alpharma Inc. en A.L. Industrier (artikel 1, lid 3, van het [litigieuze] besluit). 32 Zoals blijkt uit de samenvatting in overweging 1087 van het [litigieuze] besluit, heeft de Commissie zich daartoe met name gebaseerd op de volgende elementen: – op het moment van sluiting van de litigieuze overeenkomst waren Lundbeck en de Alpharma-groep op zijn minst potentiële concurrenten van elkaar in verschillende landen van de EER; – op grond van die overeenkomst heeft Lundbeck ten gunste van de Alpharma-groep grote waarde overgedragen; – deze waardeoverdracht hing samen met de aanvaarding door de Alpharma-groep van beperkingen ten aanzien van haar markttoetreding in die overeenkomst, meer bepaald de verbintenis van de Alpharma-groep om gedurende de relevante periode geen generiek citalopram te verkopen in de EER; – deze waardeoverdracht stemde in essentie overeen met de winst die de Alpharma-groep had kunnen maken indien zij met succes tot de markt zou zijn toegetreden; – Lundbeck had dergelijke beperkingen niet kunnen verkrijgen door de octrooien inzake kristallisatie en [het octrooi] inzake filmdestillatie (hierna: ‚nieuwe [werkwijze]octrooien van Lundbeck’) toe te passen, aangezien de verplichtingen die na de litigieuze overeenkomst op de Alpharma-groep rustten, verder gingen dan de rechten die de houder van werkwijzeoctrooien geniet; – in de overeenkomst was niet voorzien in een verplichting voor Lundbeck om van het instellen van vorderingen wegens inbreuk tegen de Alpharma-groep af te zien voor het geval dat die na afloop van de litigieuze overeenkomst met generiek citalopram tot de markt zou toetreden. 33 De Commissie heeft ook geldboeten opgelegd aan alle partijen bij de betrokken overeenkomsten. Daartoe heeft zij gebruikgemaakt van de [richtsnoeren voor de berekening van geldboeten van 2006]. Ten aanzien van Lundbeck heeft de Commissie weliswaar de algemene methode gevolgd die in [die richtsnoeren] is omschreven, gebaseerd op de waarde van de verkopen van het betrokken product die door deze onderneming is behaald (overwegingen 1316‑1358 van het [litigieuze] besluit), maar voor de andere partijen bij de betrokken overeenkomsten, namelijk de [fabrikanten van generieke geneesmiddelen], heeft zij gebruikgemaakt van de in [punt] 37 ervan geboden mogelijkheid om van die methode af te wijken in het licht van de bijzondere omstandigheden van de zaak voor zover het die partijen betreft (overweging 1359 van het [litigieuze] besluit). 34 Zo heeft de Commissie wat de andere partijen bij de betrokken overeenkomsten dan Lundbeck aangaat, waaronder de Alpharma-groep, geoordeeld dat bij de vaststelling van het basisbedrag van de geldboete en om voor voldoende afschrikkende werking daarvan te zorgen, rekening moest worden gehouden met de omvang van de bedragen die Lundbeck aan hen had overgemaakt op grond van de betrokken overeenkomsten. Daarbij diende geen onderscheid tussen de inbreuken te worden ingevoerd naargelang de aard of de geografische reikwijdte daarvan, of aan de hand van de marktaandelen van de betrokken ondernemingen, zijnde factoren waarop in het [litigieuze] besluit slechts voor de volledigheid is ingegaan (overweging 1361 van het [litigieuze] besluit). 35 Wat de Alpharma-groep betreft, heeft de Commissie geoordeeld dat de bedragen die Lundbeck haar had betaald 11,1 miljoen USD bedroegen, hetgeen tegen de gemiddelde wisselkoers van 2002 overeenkomt met 11,7 miljoen EUR. Dit bedrag bestond uit 10,1 miljoen USD voor de aankoop van de voorraad citalopram van de Alpharma-groep, rekening houdend met een korting van 900000 USD op de door Lundbeck op 31 december 2002 betaalde tranche (zie punt 16, vierde streepje, [van het bestreden arrest] omdat het aantal ontvangen tabletten lager was dan afgesproken, en voorts 1 miljoen USD voor de door middel van de litigieuze overeenkomst vermeden gerechtskosten (overwegingen 545, 547, 1071, 1374 en voetnootnummer 1867 van het [litigieuze] besluit). 36 Gelet op de totale duur van het onderzoek heeft de Commissie de bedragen van de geldboeten die aan alle adressaten van het [litigieuze] besluit waren opgelegd met 10 % verminderd (overwegingen 1349 en 1380 van het [litigieuze] besluit). 37 Ten slotte heeft de Commissie artikel 23, lid 2, tweede alinea, van verordening nr. 1/2003 toegepast, dat bepaalt dat voor elke bij de inbreuk betrokken onderneming de geldboete niet groter is dan 10 % van de totale omzet die in het voorafgaande boekjaar is behaald, afzonderlijk toegepast op [Xellia Pharmaceuticals], Zoetis en A.L. Industrier aangezien deze vennootschappen geen deel meer uitmaakten van dezelfde onderneming op het tijdstip van de vaststelling van het [litigieuze] besluit (overweging 1384 van het [litigieuze] besluit). Wat A.L. Industrier betreft, heeft de Commissie rekening gehouden met de omzet in 2011 en niet met die van 2012, aangezien zij heeft geoordeeld dat de gegevens over 2012 geen betrekking hadden op een jaar van normale economische activiteiten (overwegingen 1386 en 1387 van het [litigieuze] besluit). 38 Op basis van deze overwegingen heeft de Commissie hoofdelijk een geldboete van 10530000 EUR opgelegd aan [Xellia Pharmaceuticals] en aan Zoetis, terwijl de hoofdelijke aansprakelijkheid van A.L. Industrier werd beperkt tot een bedrag van 43216 EUR (overwegingen 1396 en artikel 2, lid 3, van het [litigieuze] besluit).”