Het Hof heeft zich thans uit te spreken over een beroep ex artikel 169 EEG-Verdrag van de Commissie tegen de Franse Republiek. Het verwijt dat deze laatste wordt gemaakt, vertoont ontegenzeglijk nieuwe aspecten: zij zou een openbare instelling (de Caisse nationale de crédit agricole, hierna: CNCA) hebben „aangespoord” tot het doen van een uitkering aan landbouwers in moeilijke economische omstandigheden, en aldus de krachtens artikel 5 EEG-Verdrag op haar rustende verplichtingen niet zijn nagekomen, gelet op de doelstellingen van het Verdrag op mededingingsgebied en in het bijzonder op de artikelen 92 en volgende.

De feiten. Bij brief van 29 december 1981 meldde de Franse regering overeenkomstig artikel 93, lid 3, EEG-Verdrag bij de Commissie een reeks maatregelen ten behoeve van de landbouw aan, waartoe was besloten als resultaat van de landbouwconferentie van 1981. Een van die maatregelen was de toekenning aan landbouwondernemers van een „solidariteitsuitkering”, waarvoor 1,5 miljard FF werden uitgetrokken. Ter financiering ervan zou een beroep worden gedaan op de gedurende meerdere boekjaren geaccumuleerde winst van de CNCA.

Op grond van deze informatie meende de Commissie, dat de uitkering onverenigbaar was met de gemeenschappelijke markt en inzonderheid de regeling inzake steunmaatregelen van staten. Daarom leidde zij bij brief van 10 maart 1982 de procedure van artikel 93, lid 2, EEG-Verdrag in en maande zij de Franse regering aan om opmerkingen te maken.

In haar antwoorden en met name in haar nota van 26 maart 1982 stelde de Franse regering, dat de solidariteitsuitkering niet als een steunmaatregel van de staat in de zin van artikel 92, lid 1, kon worden beschouwd. Zulks om twee redenen: a) de winst van de CNCA was het resultaat van haar activiteit als particuliere spaarbank; b) het besluit om deze middelen ter financiering van de uitkering te gebruiken, was genomen door de raad van beheer van de CNCA, dat wil zeggen door een orgaan waarin de staat slechts over een minderheidsvertegenwoordiging beschikte.

Deze argumenten waren voor de Commissie aanleiding om de betrokken hulp anders te kwalificeren: niet langer als een steunmaatregel van de staat sensu stricto, maar als een „maatregel van gelijke werking als een steunmaatregel van de staat”. Voor deze constructie baseerde de Commissie zich op twee overwegingen: 1) de CNCA was er klaarblijkelijk door de overheid toe aangespoord, de uitkering met haar winst te financieren; 2) de uitkering moest met een steunmaatregel van de staat worden gelijkgesteld, omdat zij tot doel en gevolg had, Franse ondernemingen en produkties te begunstigen ten nadele van de mededinging op de gemeenschappelijke markt. Door de CNCA tot betaling van de uitkering „aan te sporen”, had de Franse regering dus de samenwerkingsplicht van artikel 5 EEG-Verdrag geschonden, gelet op de doelstellingen van het Verdrag op mededingingsgebied en in het bijzonder op de artikelen 92 en volgende.

Uit de kwalificatie van de uitkering als „maatregel van gelijke werking als een steunmaatregel” trok de Commissie ook een belangrijke conclusie op het vlak van de procedure: zij liet de procedure van betwisting van steunmaatregelen ex artikel 93 varen en leidde bij schriftelijke ingebrekestelling van 14 september 1982 krachtens artikel 169 een procedure wegens niet-nakoming van verdragsverplichtingen in.

In haar antwoord van 15 oktober 1982 betwistte de Franse regering dit nieuwe verwijt op grond dat: a) het begrip „maatregel van gelijke werking als een steunmaatregel van de staat” onbekend was in het gemeenschapsrecht; b) de Franse overheid geen rol had gespeeld bij het besluit van de CNCA; c) het doel van de maatregel uitsluitend van sociale aard was.

Niet overtuigd door dit betoog, bracht de Commissie op 25 mei 1983 een met redenen omkleed advies uit, dat de Franse regering binnen twee maanden moest opvolgen. Voorts eiste zij van deze laatste de toezegging, dat zij in de toekomst geen druk zou uitoefenen op de CNCA om steun te verlenen aan landbouwers. Aangezien de Franse regering zich ertoe beperkte te verklaren, dat zij het standpunt van de Gemeenschap ter kennis van de CNCA zou brengen, stelde de Commissie bij op 23 december 1983 neergelegd verzoekschrift bij het Hof beroep in krachtens artikel 169, tweede alinea.