ARREST VAN HET GERECHT (Tweede kamer)

7 juli 1998

Gevoegde zaken T-238/95, T-239/95, T-240/95, T-241/95 en T-242/95

F. Mongeili e.a.

tegen

Commissie van de Europese Gemeenschappen

„Ambtenaren — Pensioenen — Aanpassingscoëfficiënt — Vaststelling — Wisselkoers”

Volledige Italiaanse tekst II-925

Betreft:

Beroep tot, enerzijds, nietigverklaring van verzoekers' pensioenafrekeningen vanaf januari 1995 voor zover daarbij de aanpassingscoëfficiënt is toegepast die voor Italië op 94,2 was vastgesteld bij verordening (EGKS, EG, Euratom) nr. 3161/94 van de Raad van 19 december 1994 houdende aanpassing, met ingang van 1 juli 1994, van de bezoldigingen en de pensioenen van de ambtenaren en andere personeelsleden der Europese Gemeenschappen alsmede van de aanpassingscoëfficiënten welke van toepassing zijn op deze bezoldigingen en pensioenen (PB L 335, biz. 1), en anderzijds, betaling van de verschuldigde achterstallen vermeerderd met moratoire interessen op de voet van 8 %.

Beslissing:

Verwerping.

Resumé van het arrest

Verzoekers, gewezen ambtenaren van de Commissie die te Brussel waren tewerkgesteld, wonen in Italië en genieten allen een ouderdomspensioen. Drie van hen, Mongelli, Capuano en Tinelli, ontvangen hun pensioen in Belgische franken omdat zij krachtens artikel 45 van bijlage VIII bij het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen (Statuut) hebben gekozen voor betaling van de uitkeringen in de valuta van het land van de zetel van de instelling waartoe zij behoorden. Castagnoli en Sadini ontvangen hun uitkeringen rechtstreeks in Italië in lire.

Op 19 december 1994 gaat de Raad over tot vaststelling van verordening (EGKS, EG, Euratom) nr. 3161/94 houdende aanpassing, met ingang van 1 juli 1994, van de bezoldigingen en de pensioenen van de ambtenaren en andere personeelsleden der Europese Gemeenschappen alsmede van de aanpassingscoëfficiënten welke van toepassing zijn op deze bezoldigingen en pensioenen (PB L 335, biz. 1) (verordening m. 3161/94). Die verordening treedt in werking op 24 december 1994 en vervangt verordening (Euratom, EGKS, EG) nr. 3608/93 van de Raad van 20 december 1993 houdende aanpassing met ingang van 1 juli 1993 van de bezoldigingen en de pensioenen van de ambtenaren en andere personeelsleden der Europese Gemeenschappen alsmede van de aanpassingscoëfficiënten welke van toepassing zijn op deze bezoldigingen en pensioenen (PB L 328, biz. 1), waarbij voor Italië een aanpassingscoëfficiënt van 101,2 was vastgesteld.

Bij artikel 6, lid 1, van verordening nr. 3161/94 wordt per 1 juli 1994 voor Italië een aanpassingscoëfficiënt van 94,2 vastgesteld, die volgens lid 4 van dat artikel van toepassing is op de pensioenen.

In de pensioenafrekeningen van de maand januari 1995 past de Commissie die aanpassingscoëfficiënt toe op de uitkeringen die aan verzoekers worden verricht.

Omdat zij vaststellen, dat het bedrag van hun respectief pensioen door de toepassing van die aanpassingscoëfficiënt lager is dan hetgeen zij de maanden van het jaar daarvoor ontvingen, en van oordeel zijn, dat die vermindering onwettig en discriminerend is, dienen verzoekers in april 1995 krachtens artikel 90, lid 2, van het Statuut een klacht in tegen hun pensioenafrekeningen van de maand januari 1995. Bij besluit van 6 september 1995 wijst de Commissie die klachten af. Het afwijzend besluit wordt verzoekers officieel ter kennis gebracht bij brief van 14 september 1995, die zij tussen 18 en 25 september 1995 ontvangen.

Ten gronde

Het eerste middel: schending van artikel 64 van het Statuut

Om ervoor te zorgen dat de koopkracht van de bezoldiging van de ambtenaren niet van standplaats tot standplaats verschilt, bepaalt artikel 64, eerste alinea, van het Statuut, dat op de bezoldiging van de ambtenaar, uitgedrukt in Belgische franken, een aanpassingscoëfficiënt van meer dan, minder dan of gelijk aan 100 % wordt toegepast naar gelang van de levensomstandigheden in de verschillende plaatsen van tewerkstelling. Ingevolge de artikelen 64, tweede alinea, en 65 van het Statuut is de aanpassingscoëfficiënt voor Brussel en Luxemburg gelijk aan 100 en wordt hij voor de andere landen op voorstel van de Commissie door de Raad met kwalificeerde meerderheid vastgesteld (punt 23).

Artikel 82, lid 1, tweede alinea, van het Statuut bepaalt, dat op de in de artikelen 77 tot en met 81 bis van het Statuut bedoelde pensioenen, waaronder de ouderdomspensioenen van de gewezen ambtenaren, de aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast die is vastgesteld voor het land waar de pensioengerechtigde aantoont zijn woonplaats te hebben. Al verwijst artikel 82 van het Statuut niet uitdrukkelijk naar artikel 64 van het Statuut, dat van toepassing is op de bezoldiging van de ambtenaren, toch ziet het op de aanpassingscoëfficiënt die voor elk land juist op basis van de in dat artikel genoemde criteria wordt vastgesteld (punt 24).

Referentie: Gerecht 14 december 1995, Pfloeschner/Commissie, T-285/94, JurAmbt. biz. H-889, punt 48

In het onderhavige geval voeren verzoekers aan, dat de aanpassingscoëfficiënt die bij verordening nr. 3161/94 voor Italië is vastgesteld, in strijd is met artikel 64 van het Statuut op grond dat die coëfficiënt is berekend aan de hand van een criterium dat in dat artikel niet wordt genoemd, namelijk een verhouding tussen economische pariteiten en wisselkoersen (punt 25).

Verordening nr. 3161/94 is een verordening ter uitvoering van het Statuut, die uitdrukkelijk op de artikelen 63 tot en met 65 bis en 82 van het Statuut alsmede op bijlage XI bij het Statuut is gebaseerd en daardoor volgens het beginsel van de hiërarchie van de normen niet kan afwijken van de in die bepalingen vervatte beginselen. Is derhalve wettig de vaststelling bij artikel 6, lid 1, van verordening nr. 3161/94 van een aanpassingscoëfficiënt voor Italië — die volgens lid 4 van dat artikel van toepassing is op de pensioenen - berekend op basis van de verhouding tussen, enerzijds, de economische pariteit tussen Brussel, de referentiestad, en de hoofdstad van de betrokken lidstaat, en anderzijds, de in artikel 63, tweede alinea, van het Statuut bedoelde officiële wisselkoers van de valuta van die lidstaat, te weten de wisselkoers die wordt gebruikt voor de uitvoering van de algemene begroting der Europese Gemeenschappen op 1 juli van het betrokken jaar, omdat die aanpassingscoëfficiënt op die datum garandeert, dat de te Brussel met toepassing van een aanpassingscoëfficiënt 100 % uitgekeerde pensioenen dezelfde koopkracht hebben als de in Italië uitgekeerde pensioenen (punten 26 en 27 en 29-33).

Referentie: Hof 5 februari 1998, Abello e.a./Commissie, C-30/96P, Jurispr.blz. I-377; Gerecht 27 oktober 1994, Benzler/Commissie, T-536/93, JurAmbt. blz. II-777, punten 32 en 33; Gerecht 7 december 1995, Abello e.a./Commissie, T-544/93 en T-566/93, JurAmbt. blz. II-815, punt 40

Uit een en ander volgt, dat het eerste middel moet worden afgewezen (punt 35).

Het tweede middel: schending van het beginsel van gelijke behandeling

Ten aanzien van de pensioengerechtigden wordt het beginsel van gelijke behandeling in die zin gewaarborgd, dat de toepasselijke aanpassingscoëfficiënten beogen te verzekeren dat alle gewezen ambtenaren uitkeringen met dezelfde koopkracht ontvangen, ongeacht waar zij hun woonplaats hebben. Daartoe eist artikel 82, lid 1, tweede alinea, van het Statuut, dat op de pensioenen de aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast die is vastgesteld voor het land waar de pensioengerechtigde aantoont zijn woonplaats te hebben, ook al zal het pensioen wellicht in een ander land dan het land van de woonplaats worden uitgegeven. De keuze van het land van de woonplaats als referentiecriterium voor de beoordeling van de levensomstandigheden en de koopkracht van de pensioengerechtigden is immers gerechtvaardigd omdat het begrip woonplaats in de zin van artikel 82 van het Statuut moet worden begrepen als de plaats waar de gewezen ambtenaar daadwerkelijk het centrum van zijn belangen heeft gevestigd en dus als de plaats waar hij geacht wordt zijn uitgaven te bestrijden. Ook al kan het bedrag van een pensioen in theorie een verschillende koopkracht vertegenwoordigen naar gelang van het land waar de betrokken pensioengerechtigde zijn uitgaven wenst te bestrijden, toch levert die omstandigheid geen schending van het beginsel van gelijke behandeling op (punten 41-43).

Referentie: Hof 14 juli 1988, Schäflein/Commissie, 284/87, Jurispr. blz. 4475, punt 9; Pfloeschner/Commissie, reeds aangehaald, punt 47

Met betrekking tot de stelling, dat bij de berekening van de omstreden aanpassingscoëfficiënt geen rekening is gehouden met de inflatie in Italië aangezien een hogere aanpassingscoëfficiënt is vastgesteld voor een aantal lidstaten met een sterke munt, behoeft er slechts aan te worden herinnerd, dat verzoekers voorbijgaan aan de in artikel 3, lid 5, van bijlage XI bij het Statuut vastgestelde nauwkeurige mechanismen voor de berekening van de aanpassingscoëfficiënten, die op de verhoudingen tussen economische pariteiten en wisselkoersen zijn gebaseerd (punt 44).

Bijgevolg moet het tweede middel worden afgewezen (punt 45).

Het derde middel: schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen

Een ambtenaar kan niet met een beroep op het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen opkomen tegen de wettigheid van een nieuwe regeling, vooral op een gebied waar een voortdurende aanpassing aan de wijzigingen van de economische situatie noodzakelijk is, zoals de vaststelling van de aanpassingscoëfficiënten voor de ambtenarenpensioenen, en bij gebreke van nauwkeurige toezeggingen door de administratie (punten 52-54).

Referentie: Hof 14 juni 1988, Christianos/Hofvan Justitie, 33/87, Jurispr. blz. 2995, punt 23; Gerecht 22 juni 1994, Di Marzio en Lebedef/Commissie, T-98/92 en T-99/92, JurAmbt. biz. II-541, punt 68; Gerecht 11 december 1996, Barraux e.a./Commissie, T-177/95, JurAmbt. blz. II-1451, punt 47

Uit een en ander volgt, dat het derde middel moet worden afgewezen (punt 55).

Het vierde middel: schending van artikel 63, tweede alinea, van het Statuut en van artikel 45 van bijlage VIII bij het Statuut

Uit verzoekers' pensioenafrekeningen blijkt dat, anders dan is gesteld, voor degenen die voor betaling in Belgische franken hadden gekozen, geen „dubbele omzetting” is verricht (punt 63).

Artikel 45 van bijlage VIII bij het Statuut, dat de pensioengerechtigden de mogelijkheid biedt naar keuze te worden betaald in de valuta van hun land van herkomst, van het land waar zij verblijfplaats hebben, of van het land van vestiging van de zetel der instelling waartoe zij behoren, en waarnaar artikel 82, lid 1, vierde alinea, van het Statuut verwijst, ziet enkel op de wijze van betaling van de uitkeringen. De door verzoekers gemaakte keuze van de valuta waarin hun uitkeringen worden betaald, kon derhalve niet eraan in de weg staan, dat op hun pensioenen overeenkomstig artikel 82, lid 1, tweede alinea, van het Statuut de aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast die voor Italië, het land waar zij wonen, is vastgesteld op basis van de verhouding tussen de economische pariteit voor Italië en de in artikel 63, tweede alinea, van het Statuut bedoelde officiële wisselkoers van de Italiaanse valuta, te weten de wisselkoers die wordt gebruikt voor de uitvoering van de algemene begroting der Europese Gemeenschappen op 1 juli van het betrokken jaar (punten 68 en 69).

Referentie: Hof 11 maart 1982, Grogan/Commissie, 127/80, Jurispr. blz. 869, punten 14 en 15

Uit een en ander volgt, dat het vierde middel moet worden afgewezen (punt 70).

Dictum:

De beroepen worden verworpen.