Wanneer een onderneming bijgevolg pas laat en progressief aan de enkele inbreuk heeft deelgenomen, waarbij die in eerste instantie beperkt was tot de regelingen die voor de markt van één lidstaat waren overeengekomen, heeft de Commissie bij de berekening van het bedrag van de geldboete rekening te houden met het feit dat genoemde onderneming niet over de toelatingen beschikte om vóór een bepaalde datum in andere lidstaten te kunnen verkopen en het feit dat er geen aanwijzing is dat deze onderneming bij het kartel betrokken kon zijn geweest voordat zij de bijeenkomsten bijwoonde.

Om voorts het bedrag van de geldboete rekening houdend met de ernst en de duur van de door die onderneming gepleegde inbreuk te bepalen wanneer de markten van bepaalde lidstaten voorwerp zijn geweest van besprekingen waarbij zij aanwezig was, kan niet voor de hele duur van haar deelname aan de mededingingsregeling rekening worden gehouden met de waarde van de verkopen in de landen waarin genoemde onderneming aanvankelijk niet aanwezig was, met name niet omdat zij haar producten daar niet op de markt mocht brengen.

Om het bedrag van de geldboete rekening houdend met de ernst en de duur van de door een onderneming gepleegde inbreuk te bepalen, kan dan ook niet voor de hele duur van haar deelname aan de mededingingsregeling rekening worden gehouden met de waarde van de verkopen in een land dat geen voorwerp is geweest van de besprekingen waarbij zij aanwezig was.

Bij de vaststelling van het bedrag van de wegens inbreuk op de mededingingsregels op te leggen geldboeten moeten, in geval van één enkele inbreuk in de zin van een complexe inbreuk, die bestaat uit een geheel van overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen op onderscheiden markten waarop niet alle overtreders aanwezig zijn of slechts gedeeltelijk wetenschap kunnen hebben van het totaalplan, de sancties worden geïndividualiseerd, in die zin dat zij moeten worden gerelateerd aan de gedragingen en eigenschappen van de betrokken ondernemingen.

In de derde plaats kan de Commissie die bijzonderheid erkennen in een later stadium dan dat van de beoordeling van de objectieve ernst van de inbreuk of de door de betrokken ondernemingen aangevoerde verzachtende omstandigheden. Zo is in punt 36 van de richtsnoeren aangegeven dat de Commissie in bepaalde gevallen een symbolische boete kan opleggen en dat zij ook, zoals aangegeven in punt 37 van de richtsnoeren, van de algemene methode voor de vaststelling van geldboeten kan afwijken, gelet op de bijzondere kenmerken van een gegeven zaak.

In de tweede plaats kan de Commissie die bijzonderheid erkennen in het stadium van de beoordeling van de verzachtende omstandigheden die in punt 29 van de richtsnoeren zijn genoemd, in het kader van de algemene beoordeling van alle relevante omstandigheden (zie punt 27 van genoemde richtsnoeren).

In de eerste plaats kan de Commissie de bijzonderheid van de deelname van een onderneming aan de inbreuk erkennen in het stadium van de beoordeling van de objectieve ernst van de enkele inbreuk, in de zin van punt 22 van de richtsnoeren voor de berekening van geldboeten die uit hoofde van artikel 23, lid 2, onder a), van verordening nr. 1/2003 worden opgelegd.

In het kader van de vaststelling van het basisbedrag van de geldboeten die wegens schending van de mededingingsregels worden opgelegd, hebben de factoren die de Commissie bij de bepaling van de ernst van de inbreuk in aanmerking neemt, zoals die welke voor de Commissie aanleiding zijn om in de geldboete, ongeacht de duur van de inbreuk, een specifiek bedrag op te nemen om de ondernemingen ervan te weerhouden om zelfs maar aan ongeoorloofde gedragingen te gaan deelnemen, betrekking op de inbreuk in het algemeen. Volgens de algemene methode in de richtsnoeren voor de berekening van geldboeten die uit hoofde van artikel 23, lid 2, onder a), van verordening nr. 1/2003 worden opgelegd, dient de Commissie het basisbedrag pas in een later stadium aan te passen om rekening te houden met eventuele verzachtende omstandigheden, zoals de rol die elke onderneming afzonderlijk heeft gespeeld. Wanneer de Commissie afgaat op de vier factoren die in punt 22 van de richtsnoeren als voorbeeld zijn genoemd, kan op haar geen kritiek worden geuit wanneer zij het passend vindt om in het basisbedrag van de geldboete, ongeacht de duur van de inbreuk, een specifiek bedrag op te nemen. Aangezien de overwegingen ten aanzien van analyse van de motivering van het deel dat in aanmerking is genomen voor de bepaling van de waarde van de verkopen ten behoeve van de ernst van de inbreuk, mutatis mutandis gelden voor de beoordeling van de motivering van het deel dat in aanmerking is genomen voor de bepaling van het ter afschrikking bedoelde aanvullende bedrag, volstaat de enkele verwijzing naar de analyse van de factoren die voor de beoordeling van de ernst zijn gebruikt als motivering van het deel van de waarde van de verkopen dat voor het aanvullend bedrag is gebruikt.

Bijgevolg kan weliswaar niet worden uitgesloten dat in sommige gevallen een aanzienlijk verschil in duur van de deelname van de verschillende betrokken ondernemingen als verzachtende omstandigheid in aanmerking kan worden genomen, maar dat is niet het geval wanneer aan de deelname van een onderneming aan de inbreuk qua duur voldoende betekenis toekomt.

In het kader van de vaststelling van het bedrag van de wegens schending van artikel 101 VWEU op te leggen geldboeten, wordt met de beperkte duur van de deelname van een onderneming aan de inbreuk reeds rekening gehouden in het stadium van de vaststelling van het basisbedrag van de geldboete, waarin de duur van de deelname aan de inbreuk van elk van de ondernemingen in aanmerking wordt genomen.

Bij een administratieve procedure op mededingingsgebied moet aan de hand van de specifieke omstandigheden van de zaak, met name de context ervan, het gedrag van partijen tijdens de procedure, het belang van de zaak voor de verschillende betrokken ondernemingen en de ingewikkeldheid ervan, worden beoordeeld of de duur van de procedure redelijk is, en in voorkomend geval ook aan de hand van de inlichtingen of rechtvaardigingen die de Commissie kan aandragen ten aanzien van de onderzoekshandelingen die in de loop van de administratieve procedure zijn verricht.

In dat verband kan de duur van een dergelijke procedure door meerdere factoren worden verklaard. Daarbij kan het met name gaan om de duur van het kartel, de bijzonder grote geografische omvang ervan, de organisatie van het kartel op geografisch gebied en in de tijd, het aantal bijeenkomsten dat in het kader van het kartel is gehouden, het aantal betrokken ondernemingen, het aantal clementieverzoeken en het bijzonder grote volume documenten dat in dat kader is overgelegd of tijdens de inspecties is verkregen – die in verschillende talen zijn opgesteld en die de Commissie heeft moeten onderzoeken –, de verschillende aanvullende verzoeken om inlichtingen die de Commissie tot de verschillende betrokken vennootschappen heeft moeten richten naarmate zij beter inzicht in het kartel kreeg, het aantal adressaten van de mededeling van punten van bezwaar, het aantal procestalen en de verschillende verzoeken in verband met het vermogen om te betalen.

Wanneer de duur van een administratieve procedure schending van het beginsel van de redelijke termijn oplevert, kan die schending twee soorten gevolgen hebben. Wanneer de schending van de redelijke termijn de uitkomst van de procedure heeft beïnvloed, kan een dergelijke schending tot de nietigverklaring van het bestreden besluit leiden. Wat de toepassing van de mededingingsregels betreft, kan overschrijding van de redelijke termijn enkel bij besluiten houdende vaststelling van een inbreuk reden voor nietigverklaring zijn, mits is aangetoond dat door schending van dit beginsel inbreuk is gemaakt op de rechten van de verdediging van de betrokken ondernemingen. Buiten dit specifieke geval heeft niet-nakoming van de verplichting om binnen een redelijke termijn te beslissen, geen gevolgen voor de geldigheid van de administratieve procedure op grond van verordening nr. 1/2003. Aangezien de eerbiediging van de rechten van de verdediging in administratieve procedures op mededingingsgebied van kapitaal belang is, moet worden voorkomen dat deze rechten onherstelbaar worden aangetast door de buitensporig lange duur van de onderzoeksfase en dat deze duur in de weg kan staan aan de vergaring van bewijs ter weerlegging van het bestaan van gedragingen die tot aansprakelijkheid van de betrokken ondernemingen leiden. Om deze reden mag het onderzoek van de eventuele inbreuk op de uitoefening van de rechten van de verdediging niet beperkt blijven tot de fase waarin deze rechten hun volle werking hebben, te weten de tweede fase van de administratieve procedure. De beoordeling van de oorsprong van de eventuele aantasting van de doeltreffendheid van de rechten van de verdediging moet de gehele procedure omvatten, op basis van de totale duur daarvan.

Wanneer de schending van de redelijke termijn de uitkomst van de procedure niet heeft beïnvloed, kan een dergelijke schending voor de Unierechter aanleiding zijn om in het kader van de uitoefening van zijn volledige rechtsmacht passende genoegdoening te geven voor de overschrijding van de redelijke termijn tijdens de administratieve procedure door in voorkomend geval het bedrag van de opgelegde geldboete te verlagen.

(cf. punten 336, 338‑342, 354, 355)