Zaak C-277/10

Martin Luksan

tegen

Petrus van der Let

(verzoek van het Handelsgericht Wien om een prejudiciële beslissing)

„Prejudiciële verwijzing — Harmonisatie van wetgevingen — Intellectuele eigendom — Auteursrecht en naburige rechten — Richtlijnen 93/83/EEG, 2001/29/EG, 2006/115/EG en 2006/116/EG — Contractuele verdeling van exploitatierechten van cinematografisch werk tussen hoofdregisseur en producent — Nationale regeling volgens welke deze rechten uitsluitend en van rechtswege aan filmproducent toekomen — Mogelijkheid om bij overeenkomst tussen partijen van deze regel af te wijken — Latere vergoedingsrechten”

Samenvatting van het arrest

Internationale overeenkomsten – Overeenkomsten van lidstaten – Overeenkomsten die vóór toetreding van lidstaat tot Unie zijn gesloten – Overeenkomst die lidstaat mogelijkheid laat om maatregel te nemen die in strijd is met recht van Unie – Verplichting van lidstaat om zich van dergelijke maatregel te onthouden – Onverenigbaarheid die voortvloeit uit ontwikkelingen in recht van Unie – Onmogelijkheid voor lidstaat om zich op deze overeenkomst te beroepen om zich te onttrekken aan uit deze ontwikkelingen ontstane verplichtingen

Artikel 351, eerste alinea, VWEU beoogt overeenkomstig de beginselen van het volkenrecht te preciseren dat de verbintenis van de betrokken lidstaat om de rechten van derde landen die voortvloeien uit een overeenkomst die vóór de toetreding van deze lidstaat is gesloten, te eerbiedigen en de daarmee samenhangende plichten na te komen, niet wordt aangetast door de toepassing van het Verdrag. Wanneer een dergelijke overeenkomst een lidstaat toestaat om een maatregel te nemen die in strijd lijkt met het recht van de Unie, zonder evenwel deze lidstaat daartoe te verplichten, dient de lidstaat zich echter van een dergelijke maatregel te onthouden. Deze rechtspraak moet eveneens mutatis mutandis toepassing vinden wanneer een door een lidstaat krachtens de door een eerdere internationale overeenkomst verleende bevoegdheid getroffen wettelijke maatregel door ontwikkelingen in het recht van de Unie in strijd met dit recht blijkt te zijn. In een dergelijke situatie kan de betrokken lidstaat zich niet op deze overeenkomst beroepen om zich te onttrekken aan de later ontstane Unierechtelijke verplichtingen. (cf. punten 61-63)

De artikelen 1 en 2 van richtlijn 93/83 tot coördinatie van bepaalde voorschriften betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel en de artikelen 2 en 3 van richtlijn 2001/29 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij, junctis de artikelen 2 en 3 van richtlijn 2006/115 betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom en artikel 2 van richtlijn 2006/116 betreffende de beschermingstermijn van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten, moeten aldus worden uitgelegd dat de rechten op exploitatie van het cinematografische werk (reproductierecht, recht op uitzending per satelliet en elk ander recht van mededeling aan het publiek door middel van de beschikbaarstelling aan het publiek), van rechtswege rechtstreeks en oorspronkelijk toekomen aan de hoofdregisseur. Bijgevolg moeten deze bepalingen aldus worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een nationale wettelijke regeling waarbij deze exploitatierechten van rechtswege en uitsluitend aan de producent van het betrokken werk worden toegekend. In dit verband kunnen artikel 2 van richtlijn 93/83 en de artikelen 2 en 3 van richtlijn 2001/29 tegen de achtergrond van artikel 1, lid 4, van het Verdrag van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom niet aldus worden uitgelegd dat een lidstaat op grond van artikel 14bis van de Berner Conventie tot bescherming van literaire en artistieke werken in zijn nationale wetgeving aan de hoofdregisseur van een cinematografisch werk de exploitatierechten van dit werk kan weigeren door gebruik te maken van de hem bij dit verdragsartikel verleende bevoegdheid, aangezien een dergelijke uitlegging in de eerste plaats de bevoegdheden van de Unie op dit gebied niet eerbiedigt, in de tweede plaats niet verenigbaar is met het door richtlijn 2001/29 beoogde doel en ten slotte niet voldoet aan de vereisten van artikel 17, lid 2, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, betreffende de bescherming van de intellectuele eigendom. (cf. punten 71-72, dictum 1)

Het recht van de Unie moet aldus worden uitgelegd dat het de lidstaten de mogelijkheid laat om te voorzien in een vermoeden van overdracht van de rechten op exploitatie van het cinematografische werk (recht op uitzending per satelliet, reproductierecht en elk ander recht van mededeling aan het publiek door middel van de beschikbaarstelling aan het publiek), aan de producent van het cinematografische werk, vooropgesteld dat dit vermoeden weerlegbaar is zodat de hoofdregisseur van dit werk iets anders kan overeenkomen. (cf. punt 87, dictum 2)

Het recht van de Unie moet aldus worden uitgelegd dat het recht op de in artikel 5, lid 2, sub b, van richtlijn 2001/29 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij bedoelde billijke compensatie op grond van de zogenoemde „uitzondering voor het kopiëren voor privégebruik” van rechtswege rechtstreeks en oorspronkelijk moet toekomen aan de hoofdregisseur van het cinematografische werk in diens hoedanigheid van auteur ervan. (cf. punt 95, dictum 3)