Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

++++

1. Landbouw ° Gemeenschappelijke ordening der markten ° Schape- en geitevlees ° Variabele slachtpremie ° Gelijk bedrag, geheven bij uitvoer naar andere Lid-Staat ("clawback") ° Berekeningsmethode ° Bedrag gelijk aan dat van daadwerkelijk betaalde premie ° Bewijslast op exporteurs ° Bedrag gelijk aan gemiddelde van premies die zijn vastgesteld voor week van vertrek van produkten en voor de drie daaraan voorafgaande weken ° Geldigheid

(Verordeningen van de Raad nr. 1837/80, art. 9, lid 3, en nr. 3013/89, art. 24, lid 5; verordening nr. 1922/92 van de Commissie)

2. Landbouw ° Gemeenschappelijke ordening der markten ° Schape- en geitevlees ° Variabele slachtpremie ° Gelijk bedrag, geheven bij uitvoer naar andere Lid-Staat ("clawback") ° Berekeningsmethode ° Bedrag gelijk aan dat van daadwerkelijk betaalde premie ° Bewijzen die van handelaren worden verlangd door bevoegde autoriteiten van betrokken Lid-Staat ° Toepassing van nationale regels ° Voorwaarden

(EG-Verdrag, art. 5; verordeningen van de Commissie nr. 1633/84, art. 4, lid 1, en nr. 1922/92, art. 1 en 2)

3. Prejudiciële vragen ° Beoordeling van geldigheid ° Ongeldigverklaring van verordening ° Gevolgen ° Beperking in tijd ° Uitzondering voor handelaar die rechtsvordering heeft ingesteld of naar nationaal recht daarmee gelijk te stellen vordering heeft ingediend ° Draagwijdte van uitzondering voorzien in arrest van Hof van 10 maart 1992 in gevoegde zaken C-38/90 en C-151/90 ° Mogelijkheid voor onder uitzondering vallende handelaar om zich tot staving van vordering tot terugbetaling van onverschuldigd betaalde bedragen op ongeldigheid van betrokken verordening te beroepen vanaf inwerkingtreding ervan ° Grenzen

(Verordening nr. 1633/84 van de Commissie, art. 4, leden 1 en 2)

4. Landbouw ° Gemeenschappelijke ordening der markten ° Schape- en geitevlees ° Variabele slachtpremie ° Gelijk bedrag, geheven bij uitvoer naar andere Lid-Staat ("clawback") ° Vordering tot terugbetaling van ten onrechte geheven clawback ° Toepassing van nationaal recht ° Voorwaarden

(Verordening nr. 1922/92 van de Commissie, art. 2, lid 1)

Samenvatting

1. Aangezien in het kader van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape- en geitevlees de heffing van de clawback tot doel heeft verstoringen van het intracommunautaire handelsverkeer ten gevolge van de toepassing van de variabele slachtpremie te voorkomen, moet zij aldus worden geheven, dat de premie wordt geneutraliseerd wanneer de produkten waarvoor zij was toegekend, de betrokken regio verlaten, zodat zij geen voordeel oplevert voor de producenten van die regio, hetgeen het geval zou zijn als het geheven clawback-bedrag lager zou zijn dan de toegekende premie, en evenmin hun concurrentiepositie aantast, hetgeen het geval zou zijn als de clawback meer zou bedragen dan de premie.

Wat betreft de eerste van de twee in verordening nr. 1922/92 voorziene varianten voor de berekening van de te heffen of terug te betalen clawback, ingeval zij ten onrechte is geheven, lijdt het geen twijfel dat deze berekeningsmethode, waarvoor die handelaren kunnen kiezen die de bevoegde autoriteiten van de betrokken Lid-Staat bewijsstukken kunnen verstrekken over het premiebedrag dat werkelijk is toegekend voor de produkten waarvoor de clawback geldt, zich met het doel van de heffing van de clawback verdraagt, omdat daarmee het bedrag van de clawback op hetzelfde niveau wordt vastgesteld als de toegekende premie.

Wat de in het kader van deze eerste variant te leveren bewijzen betreft, komt het niet kennelijk onredelijk voor, om deze van de exporteurs te eisen. Artikel 9, lid 3, van verordening nr. 1837/80 en artikel 24, lid 5, van verordening nr. 3013/89, welke verordeningen beide de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape- en geitevlees betreffen, bepaalden immers duidelijk, dat het bedrag van de clawback gelijk moest zijn aan dat van de premie, zodat een bedachtzaam handelaar, die wist dat hij aan de clawback onderworpen was, de nodige maatregelen moest nemen om die gelijkheid te kunnen bewijzen. Voorts kent de exporteur de identiteit van de handelaar van wie hij de produkten heeft gekocht waarover hij de clawback dient te betalen, zodat hij het best in staat is om het verlangde bewijs te leveren. Bovendien voorziet verordening nr. 1922/92 in een andere methode ter berekening van de clawback voor het geval de exporteur bedoeld bewijs niet kan leveren (tweede variant).

Deze tweede variant, die uitgaat van het gemiddelde premiebedrag over een periode van vier weken, waarin noodzakelijkerwijs zowel het tijdstip van de eerste verhandeling als dat van de uitvoer van het produkt valt, strookt eveneens met het doel van de clawback. Met dit systeem worden immers enerzijds de schommelingen van de clawback aanzienlijk gereduceerd in vergelijking met het ongeldig verklaarde, oude systeem, volgens hetwelk de clawback gelijk was aan het premiebedrag vastgesteld voor de week waarin de betrokken produkten werden uitgevoerd, terwijl anderzijds door het gebruik van een gemiddelde over vier weken werd gewaarborgd, dat het bedrag van de clawback zo dicht mogelijk bij dat van de premie uitkomt.

2. Het bewijsvoorschrift neergelegd in artikel 4, lid 1, van verordening nr. 1633/84 betreffende de regeling voor de heffing van de clawback in het kader van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape- en geitevlees, zoals gewijzigd bij artikel 1 van verordening nr. 1922/92, en in artikel 2 van laatstgenoemde verordening tot vaststelling van de voorwaarden voor de terugbetaling van de ten onrechte geheven clawback, moet aldus worden uitgelegd, dat de handelaren overeenkomstig het nationale recht en binnen de bij verordening nr. 1922/92 bepaalde termijn ten genoege van de bevoegde autoriteiten van de betrokken Lid-Staat moeten bewijzen, welk bedrag aan premie werkelijk is toegekend voor de aan clawback onderworpen produkten, mits de nationale regels geen afbreuk doen aan de draagwijdte en de doeltreffendheid van het gemeenschapsrecht.

Ingevolge de krachtens artikel 5 van het Verdrag op de nationale autoriteiten rustende verplichting tot loyale samenwerking mogen deze geen afbreuk doen aan de werking en de doeltreffendheid van het gemeenschapsrecht. De in het toepasselijke nationale recht neergelegde regels mogen dan ook niet ongunstiger zijn dan die voor soortgelijke nationale procedures, noch mogen zij de uitvoering van de gemeenschapsregeling nagenoeg onmogelijk of uiterst moeilijk maken en zodoende de uitoefening van de door de communautaire rechtsorde verleende rechten bemoeilijken.

3. Wat de verzoeken om terugbetaling van de vóór 10 maart 1992 onverschuldigd betaalde clawback betreft, moet rechtsoverweging 30 van het arrest van 10 maart 1992 (gevoegde zaken C-38/90 en C-151/90, Lomas e.a.) aldus worden uitgelegd, dat de handelaren of hun rechthebbenden die vóór deze datum een rechtsvordering hebben ingesteld of een naar nationaal recht daarmee gelijk te stellen vordering hebben ingediend, zich op de ongeldigheid van artikel 4, leden 1 en 2, van verordening nr. 1633/84 betreffende de regeling voor de heffing van de clawback in het kader van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape- en geitevlees, kunnen beroepen vanaf de inwerkingtreding van die bepaling, onverminderd de toepassing, binnen de door het gemeenschapsrecht gestelde grenzen, van eventuele nationale bepalingen die het tijdvak vóór de indiening van het verzoek, waarover terugbetaling van de onverschuldigd betaalde bedragen kan worden verkregen, beperken.

4. Wat de punten betreft, die niet in artikel 2 van verordening nr. 1922/92 tot wijziging van verordening nr. 1633/84 houdende uitvoeringsbepalingen inzake de variabele slachtpremie voor schapen en tot vaststelling van de voorwaarden voor de terugbetaling van de ten onrechte geheven clawback zijn geregeld, moeten de nationale gerechten die zich over een vordering tot terugbetaling van ten onrechte geheven clawback dienen uit te spreken, hun nationale recht toepassen, voor zover de regels ervan niet ongunstiger zijn dan die voor soortgelijke nationale vorderingen, en zij de uitoefening van de door de communautaire rechtsorde verleende rechten niet nagenoeg onmogelijk of uiterst moeilijk maken.

Een nationale regel volgens welke een aan een overheidsinstantie ingevolge rechtsdwaling betaald bedrag slechts kan worden teruggevorderd indien die betaling onder voorbehoud van alle rechten is geschied, voldoet duidelijk niet aan die voorwaarden, daar een doeltreffende bescherming van de rechten die de betrokken handelaren ingevolge het gemeenschapsrecht hebben, erdoor wordt doorkruist. Artikel 2, lid 1, van deze verordening vermeldt overigens uitdrukkelijk welke personen om terugbetaling kunnen verzoeken, zonder daarbij voorwaarden met betrekking tot hun gedrag ten tijde van de betaling te stellen.

Daarentegen verzet het gemeenschapsrecht zich er niet tegen, dat een nationale rechtsorde de terugbetaling van onverschuldigd betaalde bedragen weigert, wanneer die terugbetaling tot een ongerechtvaardigde verrijking van de rechthebbenden zou leiden.