Zaak T‑84/03

Maurizio Turco

tegen

Raad van de Europese Unie

„Transparantie – Toegang van publiek tot documenten van Raad – Gedeeltelijke weigering van toegang – Verordening (EG) nr. 1049/2001 – Uitzonderingen”

Arrest van het Gerecht (Vijfde kamer) van 23 november 2004

Samenvatting van het arrest

1. Europese Gemeenschappen – Instellingen – Recht van toegang van publiek tot documenten – Verordening nr. 1049/2001 – Uitzonderingen op recht van toegang tot documenten – Uitlegging

(Verordening nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 2)

2. Europese Gemeenschappen – Instellingen – Recht van toegang van publiek tot documenten – Verordening nr. 1049/2001 – Uitzonderingen op recht van toegang tot documenten – Bescherming van juridische adviezen – Strekking

(Verordening nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 2)

3. Europese Gemeenschappen – Instellingen – Recht van toegang van publiek tot documenten – Verordening nr. 1049/2001 – Uitzonderingen op recht van toegang tot documenten – Bescherming van juridische adviezen – Hoger openbaar belang – Begrip – Bewijslast

(Verordening nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 2)

1. De woorden „juridische adviezen” in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van verordening nr. 1049/2001, inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, moeten aldus worden begrepen, dat de bescherming van het openbaar belang zich kan verzetten tegen de openbaarmaking van de inhoud van documenten die de juridische dienst van de Raad in het kader van gerechtelijke procedures, maar ook voor andere doeleinden heeft opgesteld. Weliswaar moeten de uitzonderingen op de toegang tot documenten restrictief worden uitgelegd en toegepast, teneinde de toepassing van het algemene beginsel, dat het publiek zo ruim mogelijk toegang krijgt tot documenten die bij de instellingen berusten, niet op losse schroeven te zetten, maar het door de rechtspraak ontwikkelde beginsel is alleen van toepassing op de definitie van de strekking van een uitzondering, voor het geval dat deze voor meer dan een uitlegging vatbaar zou zijn. In casu levert de uitdrukking „juridische adviezen” geen uitleggingsprobleem op, zodat niet behoeft te worden aangenomen dat daarmee alleen de in het kader van gerechtelijke procedures opgestelde adviezen worden bedoeld. De tegenovergestelde uitlegging heeft tot gevolg, dat de vermelding van de juridische adviezen bij de in verordening nr. 1049/2001 bedoelde uitzonderingen elke nuttige werking verliest.

(cf. punten 60‑62)

2. De bewoordingen van artikel 4, lid 2, tweede streepje, van verordening nr. 1049/2001, inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, alsmede de uitlegging die volgt uit de vergelijking ervan met de gedragscode inzake de toegang van het publiek tot documenten van de Raad en de Commissie en de besluiten van de instellingen inzake de toegang van het publiek tot hun documenten, die vóór verordening nr. 1049/2001 zijn vastgesteld, tonen aan dat de gemeenschapswetgever in die verordening willen voorzien in een andere uitzondering met betrekking tot de juridische adviezen dan die welke betrekking heeft op de gerechtelijke procedures. Daar het begrip „gerechtelijke procedures” in het kader van het recht van toegang van het publiek tot documenten van de instellingen reeds is uitgelegd, moet evenwel ervan worden uitgegaan dat die definitie, die is ontwikkeld in het kader van de uitlegging van besluit 94/90 inzake de toegang van het publiek tot de documenten van de Commissie, ook geldt in het kader van verordening nr. 1049/2001. Daar de in het kader van gerechtelijke procedures opgestelde juridische adviezen reeds begrepen zijn in de uitzondering met betrekking tot de bescherming van de gerechtelijke procedures, heeft de uitdrukkelijke vermelding van de juridische adviezen bij de uitzonderingen dus noodzakelijkerwijs een andere strekking dan die van de uitzondering met betrekking tot gerechtelijke procedures. Bijgevolg kan een verzoeker niet op goede gronden stellen dat een juridisch advies dat betrekking heeft op de wetgevingsactiviteit van een instelling, niet kan vallen onder de uitzondering met betrekking tot juridische adviezen in de zin van artikel 4, lid 2, tweede streepje, van verordening nr. 1049/2001. De instelling moet echter in elk concreet geval uitmaken, of de documenten waarvan de openbaarmaking wordt gevraagd, daadwerkelijk onder de uitzonderingen vallen die in verordening nr. 1049/2001 zijn genoemd.

(cf. punten 57‑58, 64‑66, 69)

3. Het hoger openbaar belang als bedoeld in artikel 4, lid 2, van verordening nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, dat grond kan opleveren voor de openbaarmaking van een document dat de bescherming van de juridische adviezen ondermijnt, moet in beginsel onderscheiden zijn van de beginselen van transparantie, openheid en democratie of deelneming van de burgers aan het besluitvormingsproces, welke beginselen door het geheel van de bepalingen van die verordening worden uitgevoerd. Anders moet de verzoeker op zijn minst aantonen dat wegens de specifieke omstandigheden van het concrete geval, het beroep op die beginselen zo dringend is dat het de behoefte aan bescherming van het litigieuze document overtreft. Hoewel het mogelijk is dat de betrokken instelling uit eigen beweging een hoger openbaar belang vaststelt dat openbaarmaking van een dergelijk document kan rechtvaardigen, staat het bovendien aan de verzoeker die zich op een dergelijk belang wil beroepen, dit in het kader van zijn verzoek aan te voeren ten einde de instelling uit te nodigen een standpunt hierover te bepalen.

(cf. punten 81‑84)