ARREST VAN HET HOF VAN 15 JANUARI 1987. - GROUPEMENT AGRICOLE D'EXPLOITATION EN COMMUN (G. A. E. C.) TEGEN RAAD EN COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. - BEROEP TOT SCHADEVERGOEDING. - ZAAK 253/84.



Jurisprudentie 1987 bladzijde 00123



Samenvatting

Partijen

Overwegingen van het arrest

Beslissing inzake de kosten

Dictum



Trefwoorden

++++

NIET-CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID - VOORWAARDEN - ONWETTIGHEID - SCHADE - OORZAKELIJK VERBAND

( ARTIKEL 215, TWEEDE ALINEA, EEG-VERDRAG )

Samenvatting

ALVORENS DE GEMEENSCHAP KRACHTENS ARTIKEL 215, TWEEDE ALINEA, EEG-VERDRAG, AANSPRAKELIJK KAN WORDEN GESTELD, MOET EEN AANTAL VOORWAARDEN ZIJN VERVULD : ONWETTIGHEID VAN EEN HANDELING VAN DE INSTELLINGEN, WERKELIJK GELEDEN SCHADE EN OORZAKELIJK VERBAND TUSSEN DE HANDELING EN DE GESTELDE SCHADE .

DE VASTSTELLING DAT AAN SOMMIGE VAN DEZE VOORWAARDEN NIET IS VOLDAAN VOLSTAAT OM EEN BEROEP TOT SCHADEVERGOEDING TE VERWERPEN .

Partijen

IN ZAAK 253/84,

GROUPEMENT AGRICOLE D' EXPLOITATION EN COMMUN ( GAEC ) DE LA SEGAUDE, GEVESTIGD TE LA CLAYETTE ( FRANKRIJK ), VERTEGENWOORDIGD DOOR L.*FUNCK-BRENTANO, ADVOCAAT TE PARIJS, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG TEN KANTORE VAN M.*NEUEN-KAUFMANN, ADVOCAAT ALDAAR, 18, AVENUE DE LA PORTE-NEUVE,

VERZOEKSTER,

ONDERSTEUND DOOR

FEDERATION NATIONALE DES SYNDICATS D' EXPLOITANTS AGRICOLES ( FNSEA ), GEVESTIGD TE PARIJS, VERTEGENWOORDIGD DOOR L.*FUNCK-BRENTANO, ADVOCAAT TE PARIJS, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG TEN KANTORE VAN M.*NEUEN-KAUFMANN, ADVOCAAT ALDAAR, 18, AVENUE DE LA PORTE-NEUVE,

INTERVENIENTE,

TEGEN

RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, VERTEGENWOORDIGD DOOR A.*SACCHETTINI, DIRECTEUR VAN ZIJN JURIDISCHE DIENST, BIJGESTAAN DOOR A.*BRAUTIGAM, HOOFDADMINISTRATEUR BIJ GENOEMDE DIENST, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG BIJ J.*KAESER, DIRECTEUR VAN HET DIRECTORAAT JURIDISCHE ZAKEN VAN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK, 100, BOULEVARD KONRAD-ADENAUER,

EN

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, VERTEGENWOORDIGD DOOR HAAR JURIDISCH ADVISEUR J.-C.*SECHE ALS GEMACHTIGDE, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG BIJ G.*KREMLIS, LID VAN HAAR JURIDISCHE DIENST, BATIMENT JEAN MONNET, KIRCHBERG,

VERWEERDERS,

ONDERSTEUND DOOR

BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, VERTEGENWOORDIGD DOOR M.*SEIDEL, MINISTERIALRAT, ALS GEMACHTIGDE, BIJGESTAAN DOOR D.*EHLE, ADVOCAAT TE KEULEN, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG TER AMBASSADE VAN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND,

INTERVENIENTE,

BETREFFENDE EEN BEROEP TOT SCHADEVERGOEDING KRACHTENS DE ARTIKELEN 178 EN 215, TWEEDE ALINEA, EEG-VERDRAG,

WIJST

HET HOF VAN JUSTITIE,

ADVOCAAT-GENERAAL : SIR GORDON SLYNN

GRIFFIER : H.*RUEHL, HOOFDADMINISTRATEUR

GEZIEN HET RAPPORT TER TERECHTZITTING EN TEN VERVOLGE OP DE MONDELINGE BEHANDELING OP 15*MEI*1986,

GEHOORD DE CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL TER TERECHTZITTING VAN 18*SEPTEMBER*1986,

HET NAVOLGENDE

ARREST

Overwegingen van het arrest

1 BIJ VERZOEKSCHRIFT, NEERGELEGD TER GRIFFIE VAN HET HOF OP 29*OKTOBER 1984, HEEFT DE GROUPEMENT AGRICOLE D' EXPLOITATION EN COMMUN DE LA SEGAUDE ( HIERNA : GAEC ) KRACHTENS DE ARTIKELEN 178 EN 215, TWEEDE ALINEA, EEG-VERDRAG BEROEP INGESTELD TEGEN DE RAAD EN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN STREKKENDE TOT VERGOEDING VAN DE SCHADE DIE ZIJ ZOU HEBBEN GELEDEN TEN GEVOLGE VAN BESCHIKKING 84/361 VAN DE RAAD VAN 30*JUNI 1984 ( PB*1984, L*185, BLZ.*41 ), EN OM DE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE EUROPESE ECONOMISCHE GEMEENSCHAP VAST TE STELLEN VOOR ALLE TOEKOMSTIGE SCHADE DIE HAAR TEN GEVOLGE VAN GENOEMDE BESCHIKKING ZAL OPKOMEN .

2 DEZE BESCHIKKING, VOLGENS WELKE "VOOR HET TIJDVAK VAN 1*JULI*1984 TOT EN MET 31*DECEMBER*1988 ... DE DOOR DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND IN DE VORM VAN EEN BTW-VERLAGING TOEGEKENDE STEUN TOT EEN PERCENTAGE VAN 5 VAN DE DOOR DE KOPER VAN HET LANDBOUWPRODUKT BETAALDE PRIJS EXCLUSIEF BTW ALS VERENIGBAAR MET DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT ( WORDT ) BESCHOUWD", IS VASTGESTELD TER COMPENSATIE VAN HET INKOMENSVERLIES DAT DE DUITSE LANDBOUWERS ZOUDEN LIJDEN TEN GEVOLGE VAN DE GELEIDELIJKE AFBRAAK VAN DE MONETAIR COMPENSERENDE BEDRAGEN ( MCB' S ).

3 DE GAEC, ONDERSTEUND DOOR DE FEDERATION NATIONALE DES SYNDICATS D' EXPLOITANTS AGRICOLES ( FNSEA ), STELT DAT DE BESCHIKKING VAN DE RAAD VAN 30*JUNI*1984 ONWETTIG IS EN DAT ZIJ, AANGEZIEN ZIJ EEN DISTORSIE VAN DE MEDEDINGING TEN VOORDELE VAN DE DUITSE LANDBOUWPRODUCENTEN VEROORZAAKT, HAAR REEDS EEN AANZIENLIJKE SCHADE HEEFT TOEGEBRACHT EN NOG ZAL TOEBRENGEN, ZODAT ZIJ GERECHTIGD IS TE VORDEREN DAT DEZE SCHADE WORDT VERGOED .

4 VOLGENS DE GAEC IS BEDOELDE BESCHIKKING ONWETTIG, WAAR ZIJ IS VASTGESTELD OP GROND VAN ARTIKEL*93, LID*2, VAN HET VERDRAG, DAT IN CASU NIET VAN TOEPASSING IS, EN WORDT IN ELK GEVAL DE IN DEZE BEPALING VOORZIENE PROCEDURE OP ONRECHTMATIGE WIJZE TOEGEPAST . BOVENDIEN ZOU VOORNOEMDE BESCHIKKING IN STRIJD ZIJN MET HET NON-DISCRIMINATIEBEGINSEL WEGENS DE TE HOGE VERGOEDING DIE ZIJ AAN DE DUITSE LANDBOUWERS VOOR DE AFSCHAFFING VAN DE MCB' S TOEKENT, ZOU ZIJ DE ZESDE BTW-RICHTLIJN VOOR EEN ANDER DOEL GEBRUIKEN DAN WAARVOOR DEZE RICHTLIJN IS VASTGESTELD, TE WETEN HET VERZEKEREN VAN DE NEUTRALITEIT VAN DE MEDEDINGING TUSSEN DE LID-STATEN, EN ZOU ZIJ, DOOR DE BTW ALS INSTRUMENT VOOR STEUNVERLENING AAN DE DUITSE LANDBOUWERS TE GEBRUIKEN, HET EVENREDIGHEIDSBEGINSEL SCHENDEN . TEN SLOTTE ZOU ZIJ ONVERENIGBAAR ZIJN MET ARTIKEL*96 VAN HET VERDRAG, INGEVOLGE HETWELK DE TERUGGAVE VAN BELASTINGEN HET BEDRAG DAT EERDER OP EEN PRODUKT IS GEHEVEN, NIET MAG OVERSCHRIJDEN EN ZOU ZIJ BOVENDIEN LEIDEN TOT EEN VERMINDERING VAN DE EIGEN MIDDELEN VAN DE GEMEENSCHAP .

5 DE COMMISSIE NEEMT EEN STANDPUNT IN MET BETREKKING TOT BEPAALDE JURIDISCHE VRAAGSTUKKEN, DOCH CONCLUDEERT NIET TEN GRONDE, AANGEZIEN ZIJ VAN MENING IS DAT IN EEN BEROEP WEGENS AANSPRAKELIJKHEID, ALS BEDOELD IN DE ARTIKELEN 178 EN 215 VAN HET VERDRAG, DE GEMEENSCHAP MOET WORDEN VERTEGENWOORDIGD DOOR DE INSTELLING WAARVAN HET FEIT UITGAAT DAT DE AANSPRAKELIJKHEID TEWEEGBRENGT, IN CASU DE RAAD . VAN ZIJN KANT STELT DE RAAD, DAT EEN AANTAL MIDDELEN VAN HET BEROEP NIET-ONTVANKELIJK ZIJN, EN DAT DE OVERIGE ONGEGROND ZIJN .

6 DE GAEC BETOOGT VERVOLGENS, DAT DE BESCHIKKING VAN 30*JUNI 1984 REEDS TEN GEVOLGE HEEFT GEHAD DAT HAAR WINST OVER DE VERKOOP VAN VEE, PLUIMVEE EN MELK IN DE LOOP VAN DE TWEEDE HELFT VAN 1984 IS GEDAALD, EN HAAR IN DE TOEKOMST IN ELK GEVAL NOG EEN AANZIENLIJKE SCHADE ZAL BEROKKENEN .

7 DE RAAD BETWIST DAT DE DOOR DE GAEC AANGEVOERDE SCHADE WERKELIJK IS GELEDEN; ZIJNS INZIENS KAN EVENMIN EEN CAUSAAL VERBAND WORDEN AANGETOOND TUSSEN DE BESCHIKKING EN DE SCHADE DIE DE GAEC BEWEERT TE HEBBEN GELEDEN OF TE ZULLEN LIJDEN .

8 MET BETREKKING TOT DE FEITEN, HET PROCESVERLOOP EN DE MIDDELEN EN ARGUMENTEN VAN PARTIJEN WORDT VERWEZEN NAAR HET RAPPORT TER TERECHTZITTING . DEZE ELEMENTEN VAN HET DOSSIER WORDEN HIERNA SLECHTS HERHAALD, VOOR ZOVER ZULKS NOODZAKELIJK IS VOOR DE REDENERING VAN HET HOF .

9 VOOR HET ONDERZOEK VAN DE GEGRONDHEID VAN HET BEROEP DIENEN NOG EENS DE VOORWAARDEN TE WORDEN GENOEMD, WAARONDER DE GEMEENSCHAP KRACHTENS ARTIKEL*215, TWEEDE ALINEA, AANSPRAKELIJK KAN WORDEN GESTELD . VOLGENS VASTE RECHTSPRAAK VAN HET HOF ( ARRESTEN VAN 2*JULI 1974 IN ZAAK*153/73, HOLTZ & WILLEMSEN, JURISPR.*1974, BLZ.*675, EN VAN 4*MAART 1980 IN ZAAK*49/79, POOL, JURISPR.*1980, BLZ.*569 ) MOET VOOR DE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE GEMEENSCHAP EEN AANTAL VOORWAARDEN ZIJN VERVULD : ONWETTIGHEID VAN EEN HANDELING VAN DE INSTELLINGEN, WERKELIJK GELEDEN SCHADE EN OORZAKELIJK VERBAND TUSSEN DE HANDELING EN DE GESTELDE SCHADE .

10 MET INACHTNEMING VAN DEZE CRITERIA DIENT DE GEGRONDHEID VAN HET BEROEP TE WORDEN ONDERZOCHT . VERZOEKSTER HEEFT HOOFDZAKELIJK GEPOOGD, DE ONWETTIGHEID VAN DE BESCHIKKING VAN DE RAAD VAN 30*JUNI 1984 AAN TE TONEN EN OP DIT PUNT HEEFT ZIJ VELE ARGUMENTEN AANGEVOERD, TERWIJL HETGEEN ZIJ STELT MET BETREKKING TOT DE WERKELIJK GELEDEN SCHADE EN HET OORZAKELIJK VERBAND TUSSEN DEZE BESCHIKKING EN DE GESTELDE SCHADE, VAAG IS . BIJGEVOLG MOET EERST WORDEN NAGEGAAN, OF VERZOEKSTER HEEFT AANGETOOND DAT DE SCHADE DIE ZIJ VERGOED WENST TE ZIEN, WERKELIJK IS GELEDEN, EN ZO JA, DAT ER EEN OORZAKELIJK VERBAND BESTAAT TUSSEN DEZE BESCHIKKING EN DE GESTELDE SCHADE .

11 VOORAF MOET WORDEN OPGEMERKT, DAT DE SCHADE WAARVAN VERGOEDING WORDT GEVORDERD, VOLGENS DE GAEC EEN GEVOLG IS VAN HET FEIT DAT DE DUITSE LANDBOUWPRODUCENTEN DOOR DE KRACHTENS DE BESCHIKKING VAN 30*JUNI*1984 AAN HEN TOEGEKENDE STEUN HUN PRIJZEN ZOUDEN HEBBEN KUNNEN VERLAGEN, ZODAT ZIJ AANZIENLIJK MEER RUNDVLEES, MELK EN PLUIMVEE NAAR FRANKRIJK ZOUDEN HEBBEN KUNNEN UITVOEREN, HETGEEN TOT EEN PRIJSDALING OP DE FRANSE MARKT ZOU HEBBEN GELEID .

12 OP DE DATUM VAN INDIENING VAN HAAR BEROEP RAAMDE DE GAEC DE SCHADE DIE ZIJ STELT TE HEBBEN GELEDEN, VOOR HAAR GEHELE PRODUKTIE VOORLOPIG OP 60*000*FF . WAT DE WERKELIJK GELEDEN SCHADE BETREFT, HEEFT ZIJ NADIEN EVENWEL GEEN ENKEL GEGEVEN VERSTREKT OMTRENT DE VERLIEZEN DIE ZIJ BIJ DE VERKOOP VAN MELK EN PLUIMVEE ZOU HEBBEN GELEDEN, HOEWEL HET HOF HAAR HAD VERZOCHT OM IN ELK GEVAL VOOR DE TWEEDE HELFT VAN 1984 TE BEREKENEN WELKE SCHADE ZIJ DOOR DE UIT DE OMSTREDEN STEUN VOORTVLOEIENDE DISCRIMINATIE HAD GELEDEN .

13 IN DEZE OMSTANDIGHEDEN MOET WORDEN GECONCLUDEERD DAT DE GAEC, WAT DE MELK EN HET PLUIMVEE BETREFT, HET BESTAAN VAN EEN SCHADE NIET HEEFT BEWEZEN .

14 VOOR DE VERKOOP VAN RUNDVLEES HEEFT DE GAEC, IN ANTWOORD OP EEN VRAAG VAN HET HOF EN OP BASIS VAN HAAR EXPLOITATIEREKENING EN BALANS OVER 1984, DE VERLIEZEN VOOR DE TWEEDE HELFT VAN 1984 BEREKEND OP 10*894*FF .

15 DE RAAD EN DE REGERING VAN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, INTERVENIENTE TER ONDERSTEUNING VAN DE CONCLUSIES VAN VERWEERDERS, BRENGEN HIERTEGEN IN, DAT HET LAGE PRIJSPEIL VOOR RUNDVLEES OP DE FRANSE MARKT GEDURENDE GENOEMDE PERIODE DOOR ANDERE FACTOREN ZOU WORDEN VERKLAARD DAN DE AAN DE DUITSE LANDBOUWERS VERLEENDE STEUN . DIT PRIJSPEIL ZOU INZONDERHEID EEN GEVOLG ZIJN VAN HET TOEGENOMEN AANBOD VAN VOOR DE SLACHT BESTEMDE KOEIEN NA DE TOEPASSING PER 1*APRIL 1984 VAN EEN SUPERHEFFING, DIE WAS INGEVOERD OM DE MELKSECTOR TE STIMULEREN ZIJN PRODUKTIE TE VERMINDEREN .

16 OM TE BEGINNEN ZIJ OPGEMERKT DAT, ANDERS DAN DE GAEC BEWEERT, DE TWEEDE HELFT VAN 1984 SLECHTS TEN DELE IS GEKENMERKT DOOR EEN TOENAME VAN DE INVOER VAN DUITS RUNDVLEES IN FRANKRIJK . UIT NIET BETWISTE STATISTIEKEN DIE DE REGERING VAN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND ALS BIJLAGE BIJ HAAR MEMORIE IN INTERVENTIE HEEFT VOORGELEGD, BLIJKT DAT ENKEL GEDURENDE DE MAANDEN JULI EN AUGUSTUS*1984 DE DUITSE UITVOER VAN RUNDVLEES NAAR FRANKRIJK IS GESTEGEN TEN OPZICHTE VAN DE OVEREENKOMSTIGE PERIODE VAN*1983, TERWIJL DEZE UITVOER GEDURENDE DE VOLGENDE MAANDEN LAGER WAS DAN IN DEZELFDE PERIODE VAN HET VOORGAANDE JAAR .

17 DAARENBOVEN IS HET VAN BELANG OP TE MERKEN, DAT REEDS IN DE EERSTE MAANDEN VAN 1984 - DUS ZELFS VOOR DE BESCHIKKING WAS GEGEVEN - EEN SOMS GROTERE STIJGING VAN DE INVOER VAN DUITS RUNDVLEES WAS VASTGESTELD .

18 UIT DE DOOR PARTIJEN OP VERZOEK VAN HET HOF OVERGELEGDE STATISTIEKEN BETREFFENDE DE EVOLUTIE VAN DE RUNDVLEESPRIJZEN BLIJKT EVENEENS, DAT ZICH REEDS IN DE LAATSTE MAANDEN VAN 1983 EEN PRIJSDALING OP DE FRANSE MARKT AFTEKENDE DIE GEDURENDE DE EERSTE HELFT VAN 1984, DAT WIL ZEGGEN LANG VOOR DE INWERKINGTREDING VAN BESCHIKKING NR.*84/361, DOORZETTE .

19 MITSDIEN MOET WORDEN VASTGESTELD DAT DE GAEC NIET ERIN IS GESLAAGD TE BEWIJZEN, DAT DE IN FRANKRIJK OPGETREDEN DALING VAN DE RUNDVLEESPRIJZEN HET RECHTSTREEKSE GEVOLG IS VAN VOORNOEMDE BESCHIKKING .

20 VOOR ZOVER DE GAEC, ONDER VERWIJZING NAAR HET ARREST VAN 2*JUNI*1976 ( GEVOEGDE ZAKEN 56 TOT 60/74, KAMPFFMEYER, JURISPR.*1976, BLZ.*711 ), HET HOF VERZOEKT DE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE GEMEENSCHAP VAST TE STELLEN VOOR DE WELISWAAR NOG NIET DAADWERKELIJK BESTAANDE, DOCH "OPHANDEN ZIJNDE - EN MET VOLDOENDE ZEKERHEID TE VERWACHTEN - SCHADE", ZIJ OPGEMERKT, DAT ZIJ TOT STAVING VAN DIT VERZOEK GEEN ANDERE GEGEVENS HEEFT AANGEVOERD DAN DIE OP GROND WAARVAN ZIJ STELDE DAT ER EEN OORZAKELIJK VERBAND BESTOND TUSSEN DE BESCHIKKING VAN 30*JUNI 1984 EN DE SCHADE DIE ZIJ REEDS ZOU HEBBEN GELEDEN . HIER KAN DUS A FORTIORI HET BEWIJS NIET GELEVERD WORDEN GEACHT, DAT DE BETROKKEN BESCHIKKING, ZOALS IN VOORNOEMDE RECHTSPRAAK WORDT VEREIST, DE "ZEKERE OORZAAK" IS VAN EEN OPHANDEN ZIJNDE EN VOORZIENBARE SCHADE .

21 UIT HET VOORAFGAANDE BLIJKT, DAT DE GAEC NIET HEEFT KUNNEN BEWIJZEN DAT IN DE ONDERHAVIGE ZAAK IS VOLDAAN AAN DE VOORWAARDEN : WERKELIJK GELEDEN SCHADE EN BESTAAN VAN EEN CAUSAAL VERBAND TUSSEN DE GEWRAAKTE HANDELING EN DE GESTELDE SCHADE . DEZE OVERWEGING VOLSTAAT OM HET BEROEP TE VERWERPEN, ZODAT GEEN UITSPRAAK BEHOEFT TE WORDEN GEDAAN OVER DE WETTIGHEID VAN DE BESCHIKKING VAN DE RAAD VAN 30*JUNI*1984 .

Beslissing inzake de kosten

KOSTEN

22 KRACHTENS ARTIKEL*69, LID*2, VAN HET REGLEMENT VOOR DE PROCESVOERING MOET DE IN HET ONGELIJK GESTELDE PARTIJ IN DE KOSTEN WORDEN VERWEZEN, VOOR ZOVER ZULKS IS GEVORDERD . AANGEZIEN DE GAEC, VERZOEKSTER, EN DE FNSEA, INTERVENIENTE TER ONDERSTEUNING VAN DE GAEC, IN HET ONGELIJK ZIJN GESTELD, DIENEN ZIJ IN DE KOSTEN TE WORDEN VERWEZEN VAN DE RAAD, VERWEERDER, EN VAN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, INTERVENIENTE TER ONDERSTEUNING VAN VERWEERDERS .

Dictum

HET HOF VAN JUSTITIE,

RECHTDOENDE :

1 ) VERWERPT HET BEROEP .

2 ) VERWIJST DE GAEC EN DE FNSEA IN DE KOSTEN VAN DE RAAD EN VAN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND .