Zaak C‑526/11

IVD GmbH & Co. KG

tegen

Ärztekammer Westfalen-Lippe

(verzoek van het Oberlandesgericht Düsseldorf om een prejudiciële beslissing)

„Overheidsopdrachten — Richtlijn 2004/18/EG — Artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c — Begrip ‚publiekrechtelijke instelling’ — Voorwaarde inzake of financiering van activiteiten, of toezicht op beheer, of toezicht op activiteiten door staat, territoriale lichamen of andere publiekrechtelijke instellingen — Beroepsvereniging van artsen — Wettelijk bepaalde financiering door middel van bijdragen van leden van deze beroepsvereniging — Hoogte van bijdragen vastgesteld door algemene vergadering van deze vereniging — Autonomie van deze vereniging bij bepaling van omvang en wijze van uitvoering van haar wettelijke taken”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 12 september 2013

Harmonisatie van wetgevingen – Procedures voor plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten – Richtlijn 2004/18 – Aanbestedende diensten – Publiekrechtelijke instelling – Begrip – Beroepsvereniging in hoofdzaak gefinancierd door bijdragen van leden, die over autonomie beschikt bij bepaling van hoogte van bijdragen, goedgekeurd door toezichthoudende instantie, en bij vaststelling van omvang en wijze van uitvoering van haar wettelijke taken – Daarvan uitgesloten

(Richtlijn 2004/18 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, lid 9, tweede alinea, sub c)

Artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c, van richtlijn 2004/18 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten moet aldus worden uitgelegd dat een instelling als een publiekrechtelijke beroepsvereniging niet voldoet aan het criterium inzake financiering in hoofdzaak door de overheid, wanneer deze instelling hoofdzakelijk wordt gefinancierd door de bijdragen van haar leden, die zij gemachtigd is vast te stellen en te innen op grond van een wet die de omvang en de modaliteiten van de acties die deze instelling onderneemt voor de uitvoering van haar wettelijke taken – ter financiering waarvan deze bijdragen zijn bestemd – niet regelt, en evenmin voldoet aan het criterium inzake het toezicht door de overheid op het beheer op de enkele grond dat het besluit waarbij deze instelling de hoogte van deze bijdragen vaststelt, door een toezichthoudende instantie moet worden goedgekeurd.

Dienaangaande ziet het eerste criterium van artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c, van richtlijn 2004/18, inzake de financiering in hoofdzaak door de overheid, ook op een indirecte financieringswijze die kan gebeuren via een bijdrage waarvan de grondslag en de hoogte bij wet zijn bepaald en opgelegd, en die geen tegenprestatie vormt voor het daadwerkelijke gebruik van de door de betrokken instelling verrichte diensten door de bijdrageplichtigen, en waarvan de inningswijze het resultaat is van bevoegdheden van openbaar gezag. Hoewel de omstandigheid dat een instelling formeel beschouwd de hoogte van de bijdragen die haar financiering in hoofdzaak verzekeren, zelf vaststelt, niet uitsluit dat er sprake kan zijn van een indirecte financiering die aan dat criterium voldoet, geldt dit niet ingeval de instelling feitelijk beschikt over een aanzienlijke autonomie om de aard, de omvang en de uitvoeringswijze van de acties die zij onderneemt voor de uitvoering van haar taken te bepalen, en bijgevolg om de daartoe noodzakelijke middelen en dientengevolge de bijdragen die zij van haar leden zal vragen, vast te stellen.

Wat bovendien het tweede criterium van artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c, van richtlijn 2004/18, inzake het toezicht door de overheid op het beheer betreft, voldoet een toezicht a posteriori in beginsel niet aan dit criterium, aangezien de overheid door een dergelijk toezicht de beslissingen van deze instelling inzake overheidsopdrachten niet kan beïnvloeden. Dit is dus in beginsel het geval met een rechtmatigheidstoezicht a posteriori door een toezichthoudende instantie en, a fortiori, met een tussenkomst van deze instantie in de vorm van goedkeuring van het besluit van deze instelling houdende vaststelling van de hoogte van de bijdragen ter verzekering van het grootste deel van haar financiering, waarbij slechts wordt gecontroleerd of de begroting van deze instelling in evenwicht is.

Deze financieringswijze van een instelling zoals een publiekrechtelijke beroepsvereniging komt bijgevolg niet overeen met financiering in hoofdzaak door de overheid en maakt geen overheidstoezicht op het beheer van deze instelling mogelijk.

(cf. punten 22‑27, 29‑31 en dictum)

Zaak C‑526/11

IVD GmbH & Co. KG

tegen

Ärztekammer Westfalen-Lippe

(verzoek van het Oberlandesgericht Düsseldorf om een prejudiciële beslissing)

„Overheidsopdrachten — Richtlijn 2004/18/EG — Artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c — Begrip ‚publiekrechtelijke instelling’ — Voorwaarde inzake of financiering van activiteiten, of toezicht op beheer, of toezicht op activiteiten door staat, territoriale lichamen of andere publiekrechtelijke instellingen — Beroepsvereniging van artsen — Wettelijk bepaalde financiering door middel van bijdragen van leden van deze beroepsvereniging — Hoogte van bijdragen vastgesteld door algemene vergadering van deze vereniging — Autonomie van deze vereniging bij bepaling van omvang en wijze van uitvoering van haar wettelijke taken”

Samenvatting – Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 12 september 2013

Harmonisatie van wetgevingen — Procedures voor plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten — Richtlijn 2004/18 — Aanbestedende diensten — Publiekrechtelijke instelling — Begrip — Beroepsvereniging in hoofdzaak gefinancierd door bijdragen van leden, die over autonomie beschikt bij bepaling van hoogte van bijdragen, goedgekeurd door toezichthoudende instantie, en bij vaststelling van omvang en wijze van uitvoering van haar wettelijke taken — Daarvan uitgesloten

(Richtlijn 2004/18 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, lid 9, tweede alinea, sub c)

Artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c, van richtlijn 2004/18 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten moet aldus worden uitgelegd dat een instelling als een publiekrechtelijke beroepsvereniging niet voldoet aan het criterium inzake financiering in hoofdzaak door de overheid, wanneer deze instelling hoofdzakelijk wordt gefinancierd door de bijdragen van haar leden, die zij gemachtigd is vast te stellen en te innen op grond van een wet die de omvang en de modaliteiten van de acties die deze instelling onderneemt voor de uitvoering van haar wettelijke taken – ter financiering waarvan deze bijdragen zijn bestemd – niet regelt, en evenmin voldoet aan het criterium inzake het toezicht door de overheid op het beheer op de enkele grond dat het besluit waarbij deze instelling de hoogte van deze bijdragen vaststelt, door een toezichthoudende instantie moet worden goedgekeurd.

Dienaangaande ziet het eerste criterium van artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c, van richtlijn 2004/18, inzake de financiering in hoofdzaak door de overheid, ook op een indirecte financieringswijze die kan gebeuren via een bijdrage waarvan de grondslag en de hoogte bij wet zijn bepaald en opgelegd, en die geen tegenprestatie vormt voor het daadwerkelijke gebruik van de door de betrokken instelling verrichte diensten door de bijdrageplichtigen, en waarvan de inningswijze het resultaat is van bevoegdheden van openbaar gezag. Hoewel de omstandigheid dat een instelling formeel beschouwd de hoogte van de bijdragen die haar financiering in hoofdzaak verzekeren, zelf vaststelt, niet uitsluit dat er sprake kan zijn van een indirecte financiering die aan dat criterium voldoet, geldt dit niet ingeval de instelling feitelijk beschikt over een aanzienlijke autonomie om de aard, de omvang en de uitvoeringswijze van de acties die zij onderneemt voor de uitvoering van haar taken te bepalen, en bijgevolg om de daartoe noodzakelijke middelen en dientengevolge de bijdragen die zij van haar leden zal vragen, vast te stellen.

Wat bovendien het tweede criterium van artikel 1, lid 9, tweede alinea, sub c, van richtlijn 2004/18, inzake het toezicht door de overheid op het beheer betreft, voldoet een toezicht a posteriori in beginsel niet aan dit criterium, aangezien de overheid door een dergelijk toezicht de beslissingen van deze instelling inzake overheidsopdrachten niet kan beïnvloeden. Dit is dus in beginsel het geval met een rechtmatigheidstoezicht a posteriori door een toezichthoudende instantie en, a fortiori, met een tussenkomst van deze instantie in de vorm van goedkeuring van het besluit van deze instelling houdende vaststelling van de hoogte van de bijdragen ter verzekering van het grootste deel van haar financiering, waarbij slechts wordt gecontroleerd of de begroting van deze instelling in evenwicht is.

Deze financieringswijze van een instelling zoals een publiekrechtelijke beroepsvereniging komt bijgevolg niet overeen met financiering in hoofdzaak door de overheid en maakt geen overheidstoezicht op het beheer van deze instelling mogelijk.

(cf. punten 22‑27, 29‑31 en dictum)