Ten aanzien van de werkloosheidsuitkering wordt in de negende overweging van de considerans bij verordening nr. 1408/71 gesteld „dat het, ten einde de arbeidsmobiliteit onder gunstiger omstandigheden mogelijk te maken, voortaan nodig is tot een vollediger coördinatie tussen de regelingen inzake werkloosheidsverzekering en bijstand aan werklozen van alle Lid-Staten te komen” en „dat het vanuit deze opvatting nodig is de werkloze werknemer gedurende een beperkte periode recht toe te kennen op de werkloosheidsuitkeringen als voorzien bij de wetgeving van de Lid-Staat waaraan hij laatstelijk onderworpen was, ten einde het zoeken naar werk op het grondgebied van de verschillende Lid-Staten te vergemakkelijken”.

Tegen de achtergrond van deze algemene ideeën moeten de artikelen 67 tot en met 71 van hoofdstuk 6 der verordening, getiteld „werkloosheid”, worden begrepen. Deze artikelen hebben voornamelijk ten doel, overeenkomstig artikel 51 EEG-Verdrag voor werknemers die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, ter verkrijging en behoud van het recht op werkloosheidsuitkeringen samentelling mogelijk te maken van alle tijdvakken van verzekering en arbeid die door de verschillende nationale wettelijke regelingen van de Lid-Staten in aanmerking zijn genomen (artikel 67); bovendien voorzien zij in het behoud van het recht op deze uitkeringen niettegenstaande de verplaatsing van de werknemer van de ene naar de andere Lid-Staat (artikel 69).

Welnu, het is duidelijk dat verordening nr. 1408/71 toepassing moet vinden op loontrekkende, die zich in de Gemeenschap verplaatsen, of nauwkeuriger gezegd — zoals in de vierde overweging wordt verduidelijkt — „op alle onderdanen van de Lid-Staten die verzekerd zijn krachtens de voor loontrekkenden getroffen regelingen inzake sociale zekerheid”. In beginsel kunnen studenten of oud-studenten als zodanig, derhalve geen enkel voordeel hieruit putten, tenzij er nationale bepalingen bestaan welke de positie van de student of oud-student voor de toekenning van sociale uitkeringen, als bedoeld bij voornoemde verordening, gelijk stellen met de positie van een loontrekkende.

De toepassing van de samentellingsregel van artikel 67 der verordening vooronderstelt derhalve in de eerste plaats in de Lid-Staat waar de afgestudeerde om een werkloosheidsuitkering verzoekt, het recht op deze uitkering afhankelijk is gesteld van de vervulling van een bepaald tijdvak van verzekering of arbeid of eventueel van een studietijdvak dat wordt gelijkgesteld met een arbeidstijdvak. In de tweede plaats is het noodzakelijk dat de betrokkene krachtens de wettelijke regeling van een andere Lid-Staat tijdvakken van verzekering of arbeid of eventueel met arbeidstijdvakken gelijkgestelde tijdvakken van studie heeft veruld. Maar in casu stelt de Belgische regeling waarnaar de rechter in het hoofgeding verwijst, nergens de in België voltooide studietijd-vakken gelijk met arbeidstijdvakken; zoals gezegd voorziet deze regeling slechts in de toekenning van een werkloosheidsuitkering aan degene die (niet meer dan één jaar geleden) een studieperiode aan een Belgische onderwijsinrichting heeft beëindigd en bovendien gedurende tenminste 75 dagen arbeid in loondienst heeft verricht of als werkzoekende inschreven is geweest. De wettelijke regeling in Nederland stelt harerzijds — zoals de Commissie in haar memorie heeft opgemerkt — de hoedanigheid van student niet volledig gelijk met die van loontrekkende voor de verkrijging van het recht op een werkloosheidsuitkering.

Terloops zij vermeld dat in de Belgische regeling inzake werkloosheidsuitkeringen ten behoeve van afgestudeerden die op zoek zijn naar hun eerste betrekking, aspecten voorkomen die wellicht ertoe kunnen leiden, de regeling te kenschetsen als een maatregel van sociale bijstand, eerder dan van sociale zekerheid. Maar deze aspecten volstaan zeker niet om te beweren dat de onderhavige soort werkloosheidsuitkering volledig is onttrokken aan de regeling van verordening nr. 1408/71 krachtens artikel 4, lid 4, dat de toepassing dezer verordening op de sociale bijstand uitsluit. Dit om tenminste twee redenen: in de eerste plaats omdat in de verklaring betreffende de werkingssfeer van de verordening (in de zin van artikel 5), België de „wettelijke regeling inzake de werkloosheidsverzekering”, in haar geheel, heeft vermeld onder de regelingen die onder de verordening vallen; in de tweede plaats omdat Uw Hof steeds geneigd is geweest de analogie tussen bepaalde sociale uitkeringen welker aard onzeker was en de in de gemeenschapsverordeningen inzake de sociale zekerheid behandelde uitkeringen, voldoende te achten om de eerstgenoemde binnen het bestek van de verordening te doen vallen. In dit verband zij gewezen op het arrest van 22 juni 1972 in zaak 1/72, Frilli tegen België Jurispr.1972, blz. 457), waarin wordt overwogen dat een nationale wettelijke regeling die verwant is aan de sociale bijstand, met name waar zij van de behoefte als wezenlijk toepassingscriterium uitgaat en geen enkele eis stelt met betrekking tot de tijdvakken van beroepsarbeid, van lidmaatschap of bijdrage, niettemin dicht bij de sociale zekerheid komt in de zin van verordening nr. 3 doordat zij afziet van een individuele beoordeling die kenmerkend is voor de bijstand, en de begunstigde een wettelijk omschreven positie toekent, die recht geeft op een uitkering, analoog aan de in artikel 2 van verordening nr. 3 genoemde uitkeringen bij ouderdom. Het Hof sprak zich achtereenvolgens in dezelfde zin uit in de arresten van 9 oktober 1974, zaak 24/74, CRAM-Biason (Jurispr. 1974, blz. 999) en 13 november 1974, zaak 39/74, Costa- België (Jurispr. 1974, blz. 1251).

Wat betreft het behoud van het recht op werkloosheidsuitkeringen is het duidelijk dat dit ingevolge genoemd artikel 69 inhoudt dat de werkloze de hoedanigheid van „werknemer” in de zin van verordening nr. 1408/71 heeft, voldoet aan de bij de wet van een Lid-Staat gestelde voorwaarden voor het recht op uitkeringen, zich naar een andere Lid-Staat heeft begeven om aldaar werk te zoeken en de in artikel 69, sub a, b en c gestelde vereisten bezit (met name dat hij vóór zijn vertrek gedurende tenminste vier weken als werkzoekende ingeschreven moet zijn geweest). Voor de vaststelling dat men zich in casu zeker buiten het toepassingsgebied van artikel 69 bevindt, behoeft slechts te worden opgemerkt dat het niet alleen gaat om een oud-student die niet met een loontrekkende is gelijkgesteld, maar dat door de betrokkene ook geen enkel recht op een werkloosheidsuitkering was verworven in de staat waar hij zijn studie had beëindigd (Nederland).

Men zou zich nog kunnen afvragen of de bepaling van artikel 71, lid 1, sub b ii van verordening nr. 1408/71 geen toepassing kan vinden. Deze luidt als volgt: „een werknemer die geen grensarbeider is, volledig werkloos is en zich ter beschikking stelt van de diensten voor arbeidsbemiddeling op het grondgebied van de Lid-Staat waarop hij woont of die naar dit grondgebied terugkeert, heeft recht op uitkering volgens de wettelijke regeling van deze staat, alsof hij zijn laatste werkzaamheden op het grondgebied daarvan had uitgeoefend …”.

Laten wij door middel van een ruime uitlegging van de door Uw Hof in het arrest van 17 februari 1977 in zaak 76/76, Di Paolo (Jurispr. 1977, blz. 315) neergelegde criteria, er tevens van uitgaan dat de betrokkene ondanks zijn lange afwezigheid zijn woonplaats in zijn land van oorsprong (België) heeft behouden. Zelfs dan kan evengenoemde bepaling niet van toepassing zijn.

Uit het eerst gedeelte dezer bepaling en uit de titel van de afdeling waarin zij is opgenomen „Werklozen die tijdens het verrichten van hun laatste werkzaamheden op het grondgebied van een andere dan de bevoegde Lid-Staat woonden”) volgt immers dat ook hier wordt voorondersteld dat de betrokkene een recht op werkloosheidsuitkeringen heeft verworven in het land waar hij arbeid in loondienst of daarmee gelijkgestelde werkzaamheden heeft verricht. Genoemde bepaling vormt slechts een uitzondering voor enkele welomschreven gevallen op de bepaling van artikel 67, lid 3, volgens welke de werkloze alleen aanspraak kan maken op uitkeringen wanneer hij laatstelijk tijdvakken van verzekering of arbeid heeft vervuld krachtens de wettelijke regeling op grond waarvan de uitkeringen zijn aangevraagd. En de uitzondering bestaat er alleen in dat de werknemer om de uitkeringen kan verzoeken aan de staat van verblijf in plaats van aan de staat waarin hij laatstelijk tijdvakken van verzekering of arbeid heeft vervuld.

Derhalve moet het ervoor worden gehouden dat de bepalingen betreffende werkloosheid van verordening nr. 1408/71 niet aldus kunnen worden uitgelegd dat zij aan iemand die een periode van studie in een Lid-Staat heeft voltooid, het recht verlenen op een werkloosheidsuitkering die een andere Lid-Staat toekent aan degene die zijn studie aan binnenlandse onderwijsinrichtingen heeft beëindigd en op zoek is naar zijn eerste betrekking.