Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Europese Unie – Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Protocol tot opneming van Schengen-acquis – Overeenkomst ter uitvoering van Schengen-akkoord – Beginsel ne bis in idem

(Overeenkomst ter uitvoering van het Schengen-akkoord, art. 54)

2. Europese Unie – Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Protocol tot opneming van Schengen-acquis – Overeenkomst ter uitvoering van Schengen-akkoord – Beginsel ne bis in idem

(Art. 2, eerste alinea, vierde streepje, EU; Overeenkomst ter uitvoering van het Schengen-akkoord, art. 54)

3. Vrij verkeer van goederen – Producten in vrij verkeer

(Art. 24 EG; Overeenkomst ter uitvoering van het Schengen-akkoord, art. 54)

4. Europese Unie – Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Protocol tot opneming van Schengen-acquis – Overeenkomst ter uitvoering van Schengen-akkoord – Beginsel ne bis in idem

(Overeenkomst ter uitvoering van het Schengen-akkoord, art. 54)

Samenvatting

1. Het in artikel 54 van de Overeenkomst ter uitvoering van het Schengen-akkoord vastgelegde beginsel ne bis in idem is van toepassing op een beslissing die een rechterlijke instantie van een overeenkomstsluitende staat neemt na de strafvervolging, waarbij een verdachte definitief wordt vrijgesproken wegens verjaring van het strafbare feit waarvoor de strafvervolging werd ingesteld.

De hoofdzin van de enige volzin waaruit dat artikel 54 bestaat, verwijst immers niet naar de inhoud van het onherroepelijk geworden vonnis. Hij is niet uitsluitend van toepassing op vonnissen die een veroordeling inhouden.

Wanneer artikel 54 niet wordt toegepast in het geval van een definitieve vrijspraak van de verdachte wegens verjaring van het strafbare feit, zou de verwezenlijking van de doelstelling van deze bepaling, die dient te voorkomen dat een persoon die gebruik maakt van zijn recht op vrij verkeer, daardoor voor dezelfde feiten wordt vervolgd op het grondgebied van meerdere overeenkomstsluitende staten, bovendien gevaar lopen. Die persoon moet dus worden geacht, bij onherroepelijk vonnis te zijn berecht in de zin van de betrokken bepaling.

Weliswaar heeft geen harmonisatie plaatsgevonden van de wettelijke regelingen van de overeenkomstsluitende staten inzake verjaringstermijnen, maar in titel VI van het EU-Verdrag, inzake de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken, noch in het Schengen-akkoord of de uitvoeringsovereenkomst ervan, staat een bepaling die de toepassing van artikel 54 afhankelijk stelt van de harmonisatie of althans de onderlinge aanpassing van de strafwetgevingen van de lidstaten op het gebied van de procedures waarmee de strafvervolging wordt beëindigd en, meer in het algemeen, van de harmonisatie of de onderlinge aanpassing van hun strafwetgevingen. Het beginsel ne bis in idem impliceert noodzakelijkerwijs dat de overeenkomstsluitende staten wederzijds vertrouwen hebben in hun respectieve strafrechtssystemen, en dat elke staat de toepassing van het in de andere overeenkomstsluitende staten geldende strafrecht aanvaardt, ook indien zijn eigen strafrecht tot een andere oplossing zou leiden.

Ten slotte verzet kaderbesluit 2002/584 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten zich niet tegen toepassing van het beginsel ne bis in idem in het geval van een definitieve vrijspraak wegens verjaring van het strafbare feit. Voor gebruikmaking van de mogelijkheid van artikel 4, punt 4, van dat kaderbesluit om de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel te weigeren, met name wanneer de strafvervolging volgens de wet van de uitvoerende lidstaat verjaard is en de feiten naar het strafrecht van deze staat onder zijn eigen rechtsmacht vallen, geldt immers niet als voorwaarde dat een vonnis is gewezen op basis van de verjaring. Het geval waarin de gezochte persoon door een lidstaat bij onherroepelijk vonnis is berecht voor dezelfde feiten, is geregeld in artikel 3, punt 2, van dat kaderbesluit, dat een grond tot verplichte weigering van tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel bevat.

(cf. punten 24, 27-31, 33, dictum 1)

2. Het in artikel 54 van de Overeenkomst ter uitvoering van het Schengen-akkoord vastgelegde beginsel ne bis in idem geldt niet voor andere personen dan die welke door een overeenkomstsluitende staat onherroepelijk zijn berecht. Deze uitlegging, die is gebaseerd op de bewoordingen van dat artikel 54, vindt steun in het doel van de bepalingen van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie, zoals uiteengezet in artikel 2, eerste alinea, vierde streepje, EU.

(cf. punten 36‑37, dictum 2)

3. Een strafrechter van een overeenkomstsluitende staat mag goederen niet beschouwen als zich op zijn grondgebied in het vrije verkeer bevindend, uitsluitend op basis van het feit dat een strafrechter van een andere overeenkomstsluitende staat met betrekking tot diezelfde goederen heeft vastgesteld dat het strafbare feit smokkel verjaard is.

Opdat uit derde landen afkomstige goederen kunnen worden beschouwd als zich bevindend in het vrije verkeer in een lidstaat, moet immers zijn voldaan aan de drie voorwaarden van artikel 24 EG. De vaststelling door een rechterlijke instantie van een lidstaat dat het aan een verdachte ten laste gelegde strafbare feit smokkel verjaard is, brengt geen wijziging in de juridische kwalificatie van de betrokken goederen, aangezien het in artikel 54 van de Overeenkomst ter uitvoering van het Schengen-akkoord vastgelegde beginsel ne bis in idem voor de rechterlijke instanties van een overeenkomstsluitende staat slechts bindend is voor zover het zich ertegen verzet dat een verdachte die in een andere overeenkomstsluitende staat reeds definitief is berecht, een tweede maal voor dezelfde feiten wordt vervolgd.

(cf. punten 49‑52, dictum 3)

4. Het enige relevante criterium voor de toepassing van het begrip „dezelfde feiten” in de zin van artikel 54 van de Overeenkomst ter uitvoering van het Schengen-akkoord is de gelijkheid van de materiële feiten, begrepen als het bestaan van een geheel van concrete omstandigheden die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De verhandeling van goederen in een andere lidstaat, na import daarvan in de lidstaat waar de vrijspraak is uitgesproken wegens verjaring van het strafbare feit smokkel, vormt derhalve een handeling die deel kan uitmaken van „dezelfde feiten” in de zin van dat artikel 54. Het is evenwel aan de bevoegde nationale instanties om uiteindelijk te bepalen of de in geding zijnde materiële feiten een geheel van feiten vormen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn naar tijd en plaats en wat het voorwerp ervan betreft.

(cf. punten 54, 56-57, dictum 4)