Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Beroep tot nietigverklaring – Handelingen waartegen beroep kan worden ingesteld – Handelingen die bindende rechtsgevolgen sorteren

(Art. 230 EG)

2. Beroep tot nietigverklaring – Beroep tegen op grond van verordening nr. 17/62 vastgestelde beschikking van Commissie betreffende verzoek om negatieve verklaring of vrijstelling – Arrest houdende nietigverklaring – Gevolgen

(Art. 230 EG; verordeningen nrs. 17/62 en 1/2003 van de Raad)

3. Mededinging – Mededingingsregelingen – Overeenkomsten tussen ondernemingen – Aantasting van mededinging – Beoordelingscriteria

(Art. 81, lid 1, EG)

Samenvatting

1. Een beschikking van de Commissie waarbij enkel een negatieve verklaring wordt afgegeven voor bepaalde onderdelen van een overeenkomst tussen ondernemingen die door hen is aangemeld teneinde een negatieve verklaring of, subsidiair, een vrijstelling voor de volledige duur ervan te verkrijgen, tezamen met een vrijstelling voor een kortere periode dan gewenst voor de andere onderdelen, roept bindende rechtsgevolgen in het leven die de belangen van de partijen bij die overeenkomst kunnen aantasten. Het beroep van een van die partijen, waarmee de nietigverklaring van die beschikking enkel wordt gevorderd voorzover deze inhoudt dat de overeenkomst gedeeltelijk binnen de werkingssfeer van artikel 81, lid 1, EG en artikel 53, lid 1, van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte valt, is derhalve ontvankelijk.

(cf. punten 45‑46)

2. Wanneer een op grond van verordening nr. 17/62 vastgestelde beschikking van de Commissie betreffende een verzoek om een negatieve verklaring of een vrijstelling nietig wordt verklaard, is de Commissie verplicht een nieuwe beschikking vast te stellen betreffende de bepalingen van de aangemelde overeenkomst die door de nietigverklaring worden geraakt, en een besluit te nemen over het verzoek om een negatieve verklaring, waarbij zij van het tijdstip van de aanmelding uitgaat en haar onderzoek in het kader van verordening nr. 17/62 verricht. Dat verordening nr. 1/2003 inmiddels de aanmeldingsprocedure heeft afgeschaft, heeft dus geen gevolgen voor de uitvoering van een arrest waarbij het verzoek tot nietigverklaring van een dergelijke beschikking van de Commissie zou worden toegewezen.

(cf. punt 48)

3. Om te beoordelen of een overeenkomst uit het oogpunt van het verbod van artikel 81, lid 1, EG verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, moet het economische en juridische kader ervan worden onderzocht en moeten de criteria inzake het voorwerp en de gevolgen ervan, alsmede de beïnvloeding van de handel tussen lidstaten in aanmerking worden genomen, waarbij rekening wordt gehouden met de economische context waarin de ondernemingen werkzaam zijn, de producten of diensten waarop die overeenkomst betrekking heeft, alsmede de structuur van de betrokken markt en de werkelijke omstandigheden waaronder deze functioneert. Deze methode van analyse heeft algemene gelding en is niet beperkt tot een categorie overeenkomsten.

In een geval waarin wordt erkend dat de overeenkomst geen mededingingsbeperkend doel heeft, moeten de gevolgen van de overeenkomst worden onderzocht, en voor de oplegging van een verbod moet worden vastgesteld dat uit een samenstel van factoren blijkt dat de mededinging in feite is verhinderd, dan wel merkbaar is beperkt of vervalst. Bedoelde mededinging moet worden bezien tegen de feitelijke achtergrond van de omstandigheden waarin zij zich zonder de litigieuze overeenkomst zou afspelen, waarbij met name kan worden betwijfeld of van verstoring van de mededinging wel sprake is wanneer de overeenkomst juist noodzakelijk blijkt om een onderneming in staat te stellen zich een plaats te veroveren op een voor haar nieuwe markt. Een dergelijke beoordelingsmethode, in het bijzonder wat het onderzoek betreft van de mededingingssituatie die zonder de overeenkomst zou hebben bestaan, houdt evenwel niet in dat de positieve en de negatieve gevolgen van de overeenkomst voor de mededinging worden afgewogen, en vormt dus geen toepassing van een rule of reason, die volgens de gemeenschapsrechter in het kader van artikel 81, lid 1, EG niet geldt.

Bij het door artikel 81, lid 1, EG verlangde onderzoek wordt dus in wezen gezien naar de weerslag van de overeenkomst op de daadwerkelijke en potentiële mededinging en naar de mededingingssituatie indien er geen overeenkomst was geweest, twee aspecten die nauw met elkaar verbonden zijn.

Het onderzoek van de mededinging bij ontbreken van een overeenkomst lijkt bijzonder gewenst wanneer sprake is van markten waarop liberalisering aan de gang is of van opkomende markten, zoals de markt voor mobiele telecommunicatie van de derde generatie, waar de effectiviteit van de mededinging problematisch kan zijn, bijvoorbeeld wegens de aanwezigheid van een dominante exploitant, de concentratie van de marktstructuur of het bestaan van belangrijke drempels voor toetreding.

Derhalve moet een beschikking van de Commissie inzake een aangemelde overeenkomst betreffende het medegebruik van infrastructuur en nationale roaming voor mobiele GSM‑telecommunicatie van de derde generatie nietig worden verklaard wanneer daarin enerzijds niet objectief is onderzocht hoe de mededingingssituatie bij ontbreken van die overeenkomst zou zijn geweest, hetgeen de beoordeling van de werkelijke en potentiële gevolgen van de overeenkomst voor de mededinging vervalst, en daarin anderzijds in de context van de betrokken opkomende markt niet concreet wordt aangetoond dat de bepalingen van de overeenkomst inzake roaming de mededinging beperken, maar enkel een petitio principii en algemene verklaringen zijn opgenomen.

(cf. punten 66‑69, 71-72,116)