Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Beroep tot nietigverklaring – Middelen – Ontbreken van motivering of ontoereikende motivering – Ander middel dan middel betreffende materiële wettigheid

(Art. 230 EG en 253 EG)

2. Steunmaatregelen van de staten – Begrip – Belastingmaatregelen houdende vrijstelling of vermindering van belasting of uitstel van betaling voor bepaalde herstructureringen van banken – Daaronder begrepen

(Art. 87, lid 1, EG)

3. Steunmaatregelen van de staten – Onderzoek door Commissie – Onderzoek van steunregeling in haar geheel – Toelaatbaarheid – Gevolg

(Art. 87, lid 1, EG)

4. Steunmaatregelen van de staten – Begrip – Selectiviteit van maatregel – Belastingmaatregel die alleen ten goede komt aan ondernemingen van banksector die bepaalde transacties verrichten – Daaronder begrepen

(Art. 87, lid 1, EG)

5. Steunmaatregelen van de staten – Ongunstige beïnvloeding van handelsverkeer tussen lidstaten – Aantasting van mededinging – Beoordelingscriteria

(Art. 87, lid 1, EG)

6. Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Afwijkingen – Steunmaatregelen om verwezenlijking van belangrijk project van gemeenschappelijk belang te bevorderen – Steunmaatregelen voor ontwikkeling van bedrijfssector – Beoordelingsvrijheid van Commissie – Rechterlijke toetsing – Grenzen

(Art. 87, lid 3, sub b en c, EG)

Samenvatting

1. In het kader van een beroep tot nietigverklaring betreft de gegrondheid van de motivering van een handeling de inhoudelijke wettigheid ervan. Een betwisting van de gegrondheid van deze motivering kan dan ook niet worden onderzocht in de fase van de toetsing van de nakoming van de verplichting van artikel 253 EG.

(cf. punten 26, 55)

2. Het begrip steun heeft een algemenere strekking dan het begrip subsidie, daar het niet alleen positieve prestaties omvat zoals de subsidie zelf, maar ook maatregelen die, in verschillende vormen, de lasten verlichten die normaliter op het budget van een onderneming drukken en daardoor – zonder nog subsidies in de strikte zin van het woord te zijn – van gelijke aard zijn en tot identieke gevolgen leiden. Een maatregel waarbij de overheid aan bepaalde ondernemingen een belastingvrijstelling verleent die, hoewel in dat kader geen staatsmiddelen worden overgedragen, de financiële situatie van de begunstigden verbetert ten opzichte van de andere belastingplichtigen, is bijgevolg als een steunmaatregel van de staat in de zin van artikel 87, lid 1, EG aan te merken. Ook een maatregel waarbij aan bepaalde ondernemingen een belastingvermindering of een uitstel van betaling van de normaliter verschuldigde belasting wordt verleend, kan een steunmaatregel van de staat zijn.

In het kader van een belastingregeling betreffende de herstructurering van banken is dit het geval voor maatregelen die hetzij een belastingvermindering behelzen ten gevolge van de toepassing van een verlaagd belastingtarief of de vervanging van de normaliter verschuldigde belastingen door een vaste heffing, hetzij een belastingvrijstelling in geval van een daadwerkelijke meerwaarde bij de teruggave van goederen die niet onontbeerlijk zijn voor de bedrijfsuitoefening door een bank aan de bancaire stichting die haar die goederen voordien had overgedragen, of in geval van de overdracht door een bank van participaties in de centrale bank van de lidstaat aan de bancaire stichting die haar die participaties voordien had afgestaan, met name indien die participaties aanvankelijk gratis verkregen zijn en aan de stichting verkocht of geherwaardeerd zijn.

Aan deze conclusie wordt met betrekking tot de maatregelen die voorzien in de fiscale neutraliteit voor teruggavetransacties niet afgedaan door het betoog dat de betaling van de normaliter verschuldigde belasting slechts wordt uitgesteld tot het latere tijdstip waarop het goed eventueel te gelde wordt gemaakt. Niet alleen kan uitstel van betaling van een belastingschuld een steunmaatregel van de staat zijn, maar een teruggave als die welke in casu aan de orde is, leidt vooral ook tot een overdracht van de eigendom van het goed van het ene rechtssubject aan een ander, zodat de vrijstelling voor de bankvennootschap die de teruggave verricht aan een bancaire stichting, die een afzonderlijk rechtssubject is, definitief is.

(cf. punten 77‑82)

3. In het geval van een steunregeling kan de Commissie, om uit te maken of die regeling steunelementen bevat, zich ertoe beperken de algemene kenmerken daarvan te onderzoeken en hoeft zij niet elk afzonderlijk geval waarin die regeling is toegepast, te onderzoeken. Wanneer vaststaat dat een belastingregeling ten goede komt aan bepaalde ondernemingen, doet de omstandigheid dat zij in voorkomend geval ook ten goede komt aan begunstigden die geen ondernemingen zijn, dan ook niet af aan deze vaststelling, die volstaat om artikel 87, lid 1, EG op een steunregeling toe te passen.

(cf. punten 91‑92)

4. Artikel 87, lid 1, EG verbiedt steunmaatregelen die „bepaalde ondernemingen of bepaalde producties” begunstigen, dus selectieve steunmaatregelen. Een steunmaatregel kan zelfs selectief zijn in de zin van deze bepaling wanneer hij een gehele economische sector betreft.

Dit is het geval voor belastingmaatregelen houdende een vermindering of een vrijstelling van belastingen of een uitstel van betaling, die slechts van toepassing is op de banksector en die in de banksector slechts ten goede komt aan ondernemingen die bepaalde transacties verrichten. Aangezien zij niet van toepassing zijn op alle marktdeelnemers en in werkelijkheid afwijken van de algemene belastingregeling, kunnen zij niet worden aangemerkt als algemene maatregelen van fiscaal of economisch beleid.

Dergelijke belastingmaatregelen moeten dus op grond van artikel 87, lid 1, EG worden verboden, daar zij het algemene stelsel niet aanpassen aan bijzondere kenmerken van de bankondernemingen, maar zijn opgevat als een middel om het concurrentievermogen van bepaalde ondernemingen op een bepaald punt in de ontwikkeling van de sector te verbeteren.

(cf. punten 94‑101)

5. Artikel 87, lid 1, EG verbiedt steunmaatregelen die het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden en de mededinging vervalsen of dreigen te vervalsen. De Commissie behoeft bij de beoordeling van die twee voorwaarden niet vast te stellen of er sprake is van een werkelijke beïnvloeding van de handel tussen lidstaten en een daadwerkelijke vervalsing van de mededinging. Zij dient enkel te onderzoeken of de steunmaatregelen dat handelsverkeer ongunstig kunnen beïnvloeden en de mededinging kunnen vervalsen.

Wanneer een steunmaatregel invloed heeft of kan hebben op het intracommunautaire handelsverkeer en de mededinging daarin verstoort of kan verstoren, moet dan ook worden vastgesteld dat hij onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Met name wanneer steun van een lidstaat de positie van een onderneming ten opzichte van andere concurrerende ondernemingen in het intracommunautaire handelsverkeer versterkt, moet dit handelsverkeer worden geacht door de steun te worden beïnvloed. In dat verband is de omstandigheid dat een sector van de economie op gemeenschapsniveau is geliberaliseerd, geschikt om een werkelijke of potentiële weerslag van de steun op de mededinging alsmede het effect daarvan op het handelsverkeer tussen de lidstaten vast te stellen. Het is trouwens niet noodzakelijk dat de begunstigde onderneming zelf aan het intracommunautaire handelsverkeer deelneemt. Immers, wanneer een lidstaat steun toekent aan een onderneming, kan de binnenlandse activiteit in stand blijven of stijgen, met als gevolg dat de kansen van in andere lidstaten gevestigde ondernemingen om in die lidstaat op de markt te komen, afnemen. Bovendien kan de versterking van een onderneming die voordien niet deelnam aan het intracommunautaire handelsverkeer, haar in een situatie brengen waardoor zij de markt van een andere lidstaat kan betreden.

Daarom moeten belastingvoordelen die de positie van de begunstigde ondernemingen tegenover de andere ondernemingen die intracommunautaire handel drijven, versterken, worden verboden, vooral in de context van een omvangrijke liberalisatie van de financiëledienstensector op gemeenschapsniveau, die de mededinging die reeds het gevolg kan zijn van het in het Verdrag voorziene vrije verkeer van kapitaal, nog heeft versterkt.

(cf. punten 110‑111, 114‑119)

6. In het kader van artikel 87, lid 3, EG beschikt de Commissie over een ruime beoordelingsvrijheid, waarvan het gebruik een afweging van economische en sociale gegevens impliceert, die dient te geschieden in een communautair kader. Bij de toetsing van de wettigheid van het gebruik van die vrijheid mag de gemeenschapsrechter zijn oordeel ter zake niet in de plaats stellen van dat van het bevoegde orgaan, maar dient hij enkel te onderzoeken of deze beoordeling niet gebrekkig is wegens een kennelijke beoordelingsfout of misbruik van bevoegdheid.

Door de kwalificatie als „project van gemeenschappelijk Europees belang” in de zin van artikel 87, lid 3, sub b, EG te weigeren voor bepaalde belastingmaatregelen die er in wezen toe strekken het concurrentievermogen van de in een lidstaat gevestigde marktdeelnemers te verbeteren, teneinde louter hun concurrentiepositie in de interne markt te versterken, maakt de Commissie geen kennelijke beoordelingsfout. Haar kan niet op goede gronden worden verweten dat die maatregelen deel uitmaken van de voltooiing van een proces van privatisering, nu een dergelijk door een lidstaat ingeleid proces als zodanig niet kan worden geacht een project van gemeenschappelijk Europees belang te zijn.

Zij maakt evenmin een kennelijke beoordelingsfout wanneer zij aanneemt dat maatregelen die voornamelijk tot gevolg hebben dat het concurrentievermogen van de begunstigden wordt verbeterd in een sector die gekenmerkt wordt door een hevige internationale concurrentie, en in feite bedoeld zijn om de positie van de begunstigden te versterken ten opzichte van de concurrenten die geen beroep kunnen doen op de maatregelen, niet voldoen aan de voorwaarde dat zij de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt, niet zodanig mogen veranderen dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad, welke voorwaarde steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken in de zin van artikel 87, lid 3, sub c, EG, moeten vervullen.

(cf. punten 135, 138‑140, 142, 144, 147‑149)