ARREST VAN HET HOF (VIJFDE KAMER) VAN 24 FEBRUARI 1994. - TERNI SPA EN ITALSIDER SPA TEGEN CASSA CONGUAGLIO PER IL SETTORE ELETTRICO. - VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING: CONSIGLIO DI STATO - ITALIE. - STAATSSTEUN - UITLEGGING VAN BESCHIKKING 83/396/EGKS - BEPALING VAN RECHTHEBBENDEN OP STEUN - GELDIGHEID VAN BESCHIKKING 83/396/EGKS - BEGINSEL VAN GELIJKE BEHANDELING VAN OPENBARE EN PARTICULIERE ONDERNEMINGEN. - ZAAK C-99/92.



Jurisprudentie 1994 bladzijde I-00541



Samenvatting

Partijen

Overwegingen van het arrest

Beslissing inzake de kosten

Dictum



Trefwoorden

++++

1. EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Goedkeuring door Commissie - Uitlegging van goedkeuringsbeschikking om vast te stellen, wie voor goedgekeurde steun in aanmerking komt

(Beschikking 83/396 van de Commissie)

2. EGKS - Steun aan ijzer- en staalindustrie - Goedkeuring door Commissie - Verschillende steunmaatregelen voor ondernemingen van openbare en van particuliere sector, doch goedgekeurd op basis van dezelfde criteria - Geen discriminatie

(EGKS-Verdrag, art. 4, sub b; beschikking 83/396 van de Commissie)

Samenvatting

1. Artikel 1 van beschikking 83/396 inzake de steun die de Italiaanse regering voornemens is aan bepaalde ijzer- en staalproducenten te verlenen, keurt de toekenning van steun bestaande in terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico slechts goed ten behoeve van ondernemingen die op het tijdstip van de vaststelling ervan tot de particuliere sector behoorden.

2. Met het in artikel 4, sub b, EGKS-Verdrag neergelegde verbod van maatregelen of praktijken die een discriminatie tussen producenten inhouden, is niet in strijd de beschikking van de Commissie die goedkeuring verleent voor een voorgenomen steunmaatregel van een Lid-Staat uitsluitend ten gunste van particuliere ondernemingen, wanneer andere goedgekeurde steunmaatregelen uitsluitend voor ondernemingen uit de openbare sector in dezelfde Lid-Staat bestemd zijn, en bovendien alle steunmaatregelen zijn getoetst aan de capaciteitsverminderingen waartoe elke rechthebbende of categorie rechthebbenden is overgegaan.

Partijen

In zaak C-99/92,

betreffende een verzoek aan het Hof krachtens artikel 41 EGKS-Verdrag van de Italiaanse Consiglio di Stato, in de aldaar aanhangige gedingen tussen

Terni SpA,

Italsider SpA

en

Cassa conguaglio per il settore elettrico,

om een prejudiciële beslissing over de uitlegging en de geldigheid van beschikking 83/396/EGKS van de Commissie van 29 juni 1983 inzake de steun die de Italiaanse regering voornemens is aan bepaalde ijzer- en staalproducenten te verlenen (PB 1983, L 227, blz. 24),

wijst

HET HOF VAN JUSTITIE (Vijfde kamer),

samengesteld als volgt: J. C. Moitinho de Almeida, kamerpresident, D. A. O. Edward, R. Joliet (rapporteur), G. C. Rodríguez Iglesias en F. Grévisse, rechters,

advocaat-generaal: C. Gulmann

griffier: L. Hewlett, administrateur

gelet op de schriftelijke opmerkingen ingediend door:

- Terni SpA en Italsider SpA, vertegenwoordigd door N. Schaeffer, advocaat te Luxemburg, en F. Lubrano en G. Lemme, advocaten te Rome,

- de Italiaanse regering, vertegenwoordigd door L. Ferrari Bravo, hoofd van de Dienst diplomatieke geschillen van het Ministerie van Buitenlandse zaken, als gemachtigde, bijgestaan door I. Braguglia, avvocato dello Stato,

- de Commissie van de Europese Gemeenschappen, vertegenwoordigd door L. Gussetti en V. Di Bucci, leden van haar juridische dienst, als gemachtigden,

gezien het rapport ter terechtzitting,

gehoord de mondelinge opmerkingen van Terni SpA, Italsider SpA, de Italiaanse regering en de Commissie, ter terechtzitting van 27 mei 1993,

gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 15 juli 1993,

het navolgende

Arrest

Overwegingen van het arrest

1 Bij beschikking van 6 februari 1992, ingekomen bij het Hof op 27 maart daaraanvolgend, heeft de Consiglio di Stato krachtens artikel 41 EGKS-Verdrag prejudiciële vragen gesteld over de uitlegging en de geldigheid van beschikking 83/396/EGKS van de Commissie van 29 juni 1983 inzake de steun die de Italiaanse regering voornemens is aan bepaalde ijzer- en staalproducenten te verlenen (PB 1983, L 227, blz. 24; hierna: "beschikking 83/396").

2 Deze vragen zijn gerezen in het kader van een beroep tot nietigverklaring dat de Italiaanse vennootschappen Terni SpA (hierna: "Terni") en Italsider SpA (hierna: "Italsider") hebben ingesteld tegen de besluiten waarbij de Cassa conguaglio per il settore elettrico onder verwijzing naar voormelde beschikking van de Commissie heeft geweigerd hen in aanmerking te laten komen voor een steunmaatregel van de staat.

3 Bij artikel 1 van besluitwet nr. 495 van 4 september 1981 betreffende dringende maatregelen ten gunste van de ijzer- en staalindustrie en inzake installaties ter voorkoming van milieuvervuiling (GURI nr. 244 van 5.9.1981, hierna: "besluitwet"), zoals gewijzigd bij omzettingswet nr. 617 van 4 november 1981 (GURI nr. 303 van 4.11.1981), is een steunmaatregel ten gunste van elektrostaalondernemingen ingesteld in de vorm van een prijsverlaging voor elektriciteit. De steunmaatregel bestond hierin, dat de Italiaanse Staat de verhogingen van de "sovrapprezzo termico", een verhoging van de elektriciteitsprijs ter bevordering van energiebesparingen, waarvan het bedrag periodiek door het Interministerieel Comité voor de prijzen (hierna: "ICP") wordt herzien, voor zijn rekening neemt.

4 Volgens artikel 1 van het ministerieel decreet van 26 januari 1982 (GURI nr. 71 van 13.3.1982, hierna: "ministerieel decreet"), komen voor deze steun in aanmerking de "elektrostaalbedrijven (...) die in hun fabrieken jaarlijks 50 % of meer van hun elektriciteitsverbruik aanwenden voor de voeding van elektro-ovens voor de ijzer- en staalproduktie".

5 Overeenkomstig beschikking nr. 2320/81/EGKS van 7 augustus 1981 tot invoering van communautaire regels voor steun aan de ijzer- en staalindustrie (PB 1981, L 228, blz. 14), bracht de Italiaanse regering de steunmaatregel waarin de besluitwet voorzag, ter kennis van de Commissie.

6 Bij brieven van 1 oktober, 20 november, 3 december 1981 en 30 september 1982 stelde zij de Commissie voorts in kennis van andere steunvoornemens, uitsluitend ten gunste van twee leden van het overheidsconcern Istituto per la Ricostruzione Industriale, namelijk Finsider, waarvan Terni en Italsider deel uitmaakten, en de vennootschap Sisma.

7 Na kennis te hebben genomen van de opmerkingen van de Italiaanse regering, en nadat deze bepaalde steunmaatregelen had gewijzigd, heeft de Commissie op 29 juni 1983 in één beschikking (83/396) de verschillende steunmaatregelen ten gunste van de Finsider-groep, de vennootschap Sisma en de andere ijzer- en staalproducenten goedgekeurd.

8 Artikel 1 van deze beschikking luidt:

"De hierna vermelde, door de Italiaanse Regering voorgenomen steun aan de 'Finsider' -groep, aan 'SISMA' en aan de ijzer- en staalproducenten wier jaarlijks elektriciteitsverbruik voor meer dan 50 % verband houdt met het gebruik van elektro-ovens, is verenigbaar met de goede werking van de gemeenschappelijke markt, voor zover aan de voorwaarden en modaliteiten van de artikelen 2 tot en met 5 wordt voldaan:

1. wat 'Finsider' betreft:

- investeringssteun:

- (...)

- bedrijfssteun:

- rentesubsidie en staatsgarantie over een door 'IRI' uit te schrijven lening voor 'Finsider' voor een bedrag van 2 000 miljard lire;

- dekking van de verliezen van bedrijven die tot de 'EGAM' -groep hebben behoord: 494,4 miljard lire;

- dekking van de zogeheten 'indirecte' of 'oneigenlijke' lasten: 313 miljard lire;

- steun voor onderzoek en ontwikkeling ten belope van ten hoogste 57 miljard lire;

- kapitaalfonds van 'IRI' ten behoeve van de herkapitalisatie van 'Finsider' : 5 937,6 miljard lire;

2. kapitaalvoorziening van 'IRI' ten behoeve van de herkapitalisatie van 'SISMA' : 49,007 miljard lire;

3. wat particuliere producenten betreft:

- het voor rekening van de Schatkist komen van de door het Interministerieel Comité voor de prijzen vastgestelde verhogingen van de 'sovrapprezzo termico' , vanaf 31 maart 1981 tot en met 31 december 1982;

- (...)".

9 Op basis van de beschikking van de Commissie besloot de Cassa conguaglio per il settore elettrico, krachtens de nationale wettelijke regeling belast met de terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico, op 21 maart 1984 geen terugbetalingen meer te doen aan Terni en Italsider. Tevens besloot zij de voordien overeenkomstig de besluitwet en het ministerieel decreet aan Terni en Italsider betaalde bedragen van 82 814 829 LIT en 293 833 262 LIT terug te vorderen. Volgens de Cassa conguaglio per il settore elettrico immers had de Commissie dit type steunmaatregel enkel goedgekeurd ten gunste van particuliere producenten, waar Terni en Italsider wegens de overheidsdeelneming in hun maatschappelijk kapitaal niet toe behoorden.

10 Nadat het Tribunale amministrativo regionale del Lazio hun beroepen tot nietigverklaring van de besluiten van de Cassa conguaglio per il settore elettrico had verworpen, hebben Terni en Italsider hoger beroep ingesteld bij de Consiglio di Stato. Van oordeel, dat de beslechting van de gedingen afhangt van de strekking van de beschikking van de Commissie, heeft de Consiglio di Stato het Hof verzocht vast te stellen,

"of in genoemde beschikking, toen daarbij de door de interne rechtsregels voorziene steun werd goedgekeurd en de maxima ervan werden bepaald, de appellerende vennootschappen zijn aangemerkt als particuliere dan wel als openbare producenten, zulks gelet op hun rechtsregime naar nationaal recht of op de overheidsdeelneming in hun maatschappelijk kapitaal, en of derhalve te hunnen aanzien al dan niet is goedgekeurd, dat bedoelde verhogingen van de 'sovrapprezzo termico' voor rekening van de Schatkist komen", en

"of deze vennootschappen, voor zover zij in genoemde beschikking als openbare producenten zijn aangemerkt zonder dat zij evenwel in aanmerking kunnen komen voor de goedgekeurde steun ten gunste van Finsider en Sisma, met betrekking tot het voor rekening van de Schatkist komen van de verhogingen van de 'sovrapprezzo termico' , ongunstiger zijn behandeld dan particuliere producenten".

De vraag wie recht heeft op steun

11 Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen, of de toekenning aan Terni en Italsider van steun bestaande in terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico, bij de beschikking van de Commissie is goedgekeurd.

12 Vooreerst zij erop gewezen, dat artikel 1 van de beschikking van de Commissie inzake de rechthebbenden op steun, onderscheid maakt tussen de Finsider-groep, de vennootschap Sisma en de particuliere producenten, dat het voor elke rechthebbende of groep rechthebbenden de toegelaten steunmaatregelen opsomt, en ten slotte dat het de terugbetaling van de sovrapprezzo termico slechts uitdrukkelijk goedkeurt voor zover het particuliere producenten betreft.

13 Voorts blijkt uit de tiende overweging van de considerans van de beschikking, dat volgens de Commissie de aan haar beoordeling onderworpen steunmaatregel bestaande in terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico, uitsluitend de particuliere sector betreft.

14 Toen de Commissie haar beschikking gaf, maakten Terni en Italsider deel uit van de Finsider-groep; bij die beschikking is dus geen goedkeuring verleend voor toekenning aan deze vennootschappen van de steun bestaande in terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico.

15 Mitsdien moet op de eerste vraag worden geantwoord, dat bij artikel 1 van beschikking 83/396 van de Commissie van 29 juni 1983 inzake de steun die de Italiaanse regering voornemens is aan bepaalde ijzer- en staalproducenten te verlenen, geen goedkeuring is verleend voor toekenning aan de vennootschappen Terni en Italsider van steun bestaande in terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico.

De vraag betreffende de geldigheid van de beschikking

16 Met de tweede vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen, of in het geval dat Terni en Italsider niet in aanmerking komen voor steun in de vorm van terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico, de beschikking van de Commissie ongeldig is wegens ongerechtvaardigde ongelijke behandeling van particuliere staalproducenten enerzijds en staalproducenten die deel uitmaken van overheidsconcerns anderzijds.

17 In de eerste plaats moet worden vastgesteld, dat bij beschikking 83/396 weliswaar geen goedkeuring is verleend voor toekenning aan Terni en Italsider van steun bestaande in terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico, doch dat bij die beschikking wel de investerings- en bedrijfssteun is goedgekeurd, waarin de Italiaanse wettelijke regeling enkel voorzag ten gunste van de Finsider-groep, en dat blijkens de antwoorden van de Italiaanse regering, de Commissie, Terni en Italsider op vragen van het Hof, deze twee ondernemingen die steun daadwerkelijk hebben ontvangen.

18 In de tweede plaats volgt uit de considerans van beschikking 83/396, dat de Commissie de steunmaatregelen waarin ten gunste van respectievelijk de Finsider-groep, de vennootschap Sisma en de particuliere producenten is voorzien, heeft getoetst aan de capaciteitsvermindering waartoe elke rechthebbende of categorie rechthebbenden was overgegaan.

19 Onder deze omstandigheden kan de geldigheid van de beschikking niet worden betwist op grond dat de Commissie artikel 4, sub b, EGKS-Verdrag zou hebben geschonden, door in strijd met het verbod van maatregelen of praktijken die een discriminatie tussen producenten inhouden, geen goedkeuring te verlenen voor toekenning aan de vennootschappen Terni en Italsider van steun bestaande in terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico.

20 Mitsdien moet op de tweede vraag worden geantwoord, dat bij onderzoek daarvan niet is gebleken van feiten of omstandigheden die de geldigheid van beschikking 83/396 van de Commissie kunnen aantasten.

Beslissing inzake de kosten

Kosten

21 De kosten door de Italiaanse regering en de Commissie van de Europese Gemeenschappen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakt, kunnen niet voor vergoeding in aanmerking komen. Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de nationale rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen.

Dictum

HET HOF VAN JUSTITIE (Vijfde kamer),

uitspraak doende op de door de Consiglio di Stato bij beschikking van 6 februari 1992 gestelde vragen, verklaart voor recht:

1) Bij artikel 1 van beschikking 83/396/EGKS van de Commissie van 29 juni 1983 inzake de steun die de Italiaanse regering voornemens is aan bepaalde ijzer- en staalproducenten te verlenen, is geen goedkeuring verleend voor toekenning aan de vennootschappen Terni en Italsider van steun bestaande in terugbetaling van de verhogingen van de sovrapprezzo termico.

2) Bij onderzoek van de tweede vraag is niet gebleken van feiten of omstandigheden die de geldigheid van beschikking 83/396/EGKS van de Commissie kunnen aantasten.