Gevoegde zaken C‑184/02 en C‑223/02

Koninkrijk Spanje

en

Republiek Finland

tegen

Europees Parlement en Raad van de Europese Unie

„Richtlijn 2002/15/EG – Organisatie van arbeidstijd van wegvervoerders – Zelfstandige bestuurders – Rechtsgrondslag – Vrije uitoefening van beroep – Gelijkheidsbeginsel – Evenredigheid – Motiveringsplicht”

Samenvatting van het arrest

1. Vervoer – Vervoer over weg – Bepalingen betreffende sociaal beleid en verkeersveiligheid – Richtlijn 2002/15 betreffende organisatie van arbeidstijd – Rechtsgrondslag

(Art. 71, lid 1, sub c en d, EG; richtlijn 2002/15 van het Europees Parlement en de Raad)

2. Gemeenschapsrecht – Beginselen – Grondrechten – Vrije uitoefening van beroepsactiviteit – Beperkingen – Voorwaarden – Richtlijn 2002/15 betreffende organisatie van arbeidstijd – Maatregelen voor zelfstandige bestuurders – Maatregelen gerechtvaardigd door algemeen belang verband houdende met verkeersveiligheid – Geen schending van dit beginsel

(Richtlijn 2002/15 van het Europees Parlement en de Raad)

3. Vervoer – Vervoer over weg – Bepalingen betreffende sociaal beleid en verkeersveiligheid – Richtlijn 2002/15 betreffende organisatie van arbeidstijd – Verschillende maatregelen voor bestuurders in loondienst en zelfstandige bestuurders – Schending van gelijkheidsbeginsel – Geen

(Richtlijn 2002/15 van het Europees Parlement en de Raad)

4. Vervoer – Vervoer over weg – Bepalingen betreffende sociaal beleid en verkeersveiligheid – Richtlijn 2002/15 betreffende organisatie van arbeidstijd – Maatregelen voor zelfstandige bestuurders, die geen belemmering vormen voor oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen – Geen schending van artikel 137, lid 2, EG

(Art. 137, lid 2, eerste alinea, tweede volzin, EG; richtlijn 2002/15 van het Europees Parlement en de Raad)

1. De door richtlijn 2002/15 betreffende de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen, beoogde regeling van de arbeidstijd van zelfstandige bestuurders heeft de verkeersveiligheid in de zin van artikel 71, lid 1, sub c, EG tot doel. Deze regeling bevat immers een aantal maatregelen die het wekelijkse werkritme van de zelfstandige bestuurder, wanneer het gaat om activiteiten die, doordat de bestuurder erdoor vermoeider wordt, zijn rijgedrag beïnvloeden, binnen redelijke grenzen beogen te houden en hem minimale rustperiodes beogen voor te schrijven. Zij zijn dus ontegenzeglijk gericht op verhoging van de verkeersveiligheid, die niet alleen in gevaar kan worden gebracht door te lange rijtijden, maar eveneens door een grote opeenhoping van andere activiteiten dan rijden.

Voorts dragen dergelijke maatregelen bij tot de opheffing van de dispariteiten die de mededingingsvoorwaarden in het vervoer wezenlijk kunnen vervalsen, en blijken zij dus „dienstig” in de zin van artikel 71, lid 1, sub d, EG, voor het tot stand brengen van een gemeenschappelijk vervoersbeleid.

(cf. punten 33‑34, 40)

2. Het recht op vrije uitoefening van een beroepsactiviteit behoort tot de algemene beginselen van het gemeenschapsrecht. Hetzelfde geldt voor de ondernemingsvrijheid, die samenvalt met de vrije uitoefening van een beroepsactiviteit. Deze vrijheden hebben echter geen absolute gelding, maar moeten in relatie tot hun functie in de samenleving worden beschouwd. Zij kunnen dus aan beperkingen worden onderworpen, mits dergelijke beperkingen beantwoorden aan doeleinden van algemeen belang en, het nagestreefde doel in aanmerking genomen, niet zijn te beschouwen als een onevenredige en onduldbare ingreep, waardoor de gewaarborgde rechten in hun kern worden aangetast.

Gelet op de ruime beoordelingsvrijheid waarover de gemeenschapswetgever beschikt om de dienstige maatregelen voor een gemeenschappelijk vervoersbeleid vast te stellen, heeft deze zich op het standpunt kunnen stellen dat maatregelen zoals die welke zijn vervat in richtlijn 2002/15 betreffende de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen, ter beperking van de tijd die door de zelfstandige bestuurder aan rechtstreeks met het wegvervoer verbonden activiteiten wordt besteed, zonder aantasting van zijn vrijheid om het aan de status van zelfstandige inherente algemene werk te organiseren zoals hij wil, geschikte en redelijke maatregelen vormen voor de verwezenlijking van het doel van verkeersveiligheid.

(cf. punten 51‑52, 56, 58)

3. Richtlijn 2002/15 betreffende de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen, is niet in strijd met het non-discriminatiebeginsel, voorzover zij verschillende maatregelen bevat voor zelfstandige bestuurders en bestuurders in loondienst, die zich in verschillende situaties bevinden. Zelfstandige bestuurders moeten immers, naast rechtstreeks met het wegvervoer verband houdende activiteiten, ook algemeen administratief werk verrichten, waarmee bestuurders in loondienst niets van doen hebben en waarmee de richtlijn rekening heeft gehouden bij de maatregelen die de zelfstandige bestuurders betreffen.

(cf. punten 65‑66)

4. Artikel 137, lid 2, eerste alinea, tweede volzin, EG houdt in dat bij de vaststelling van onder artikel 137, lid 1, eerste streepje, EG vallende maatregelen rekening wordt gehouden met de bijzondere economische belangen van kleine en middelgrote ondernemingen, doch het verzet zich er niet tegen dat voor deze ondernemingen dwingende maatregelen worden getroffen.

De regeling van de arbeidstijd van zelfstandige bestuurders bedoeld in richtlijn 2002/15 betreffende de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen, kan daarom niet in strijd met dat artikel worden geacht. Deze regeling houdt immers op evenwichtige wijze rekening met het doel van verkeersveiligheid enerzijds en met de specificiteit van de status van zelfstandig bestuurder met betrekking tot het algemeen administratief werk in zijn onderneming anderzijds, zonder verplichtingen op te leggen die de oprichting en de ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen kunnen belemmeren.

(cf. punten 72‑73)