Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Harmonisatie van wetgevingen – Merken – Uitlegging van verordening nr. 40/94 en richtlijn 89/104 – Recht van merkhouder om zich te verzetten tegen gebruik door derde van zelfde teken voor zelfde waren – Gebruik van merk in zin van artikel 9 van verordening en artikel 5 van richtlijn – Verkoop van, verkoopaanbieding van of reclame voor zich in derde staat bevindende waren op elektronische marktplaats bestemd voor consumenten in Unie

(Verordening nr. 40/94 van de Raad, art. 9; richtlijn 89/104 van de Raad, art. 5)

2. Harmonisatie van wetgevingen – Merken – Uitlegging van verordening nr. 40/94 en richtlijn 89/104 – Uitputting van aan merk verbonden recht – Voorwaarden – Product dat in Gemeenschap of Europese Economische Ruimte in handel is gebracht

(Verordening nr. 40/94 van de Raad, art. 13, lid 1; richtlijn 89/104 van de Raad, art. 7, lid 1)

3. Harmonisatie van wetgevingen – Merken – Uitlegging van verordening nr. 40/94 en richtlijn 89/104 – Recht van merkhouder om zich te verzetten tegen gebruik door derde van zelfde teken voor zelfde waren – Gebruik van merk in zin van artikel 9 van verordening en artikel 5 van richtlijn – Wederverkoop van parfums of cosmetische producten in uitgepakte vorm

(Verordening nr. 40/94 van de Raad, art. 9; richtlijn 76/768 van de Raad, art. 6, lid 1, en richtlijn 89/104 van de Raad, art. 5)

4. Harmonisatie van wetgevingen – Merken – Uitlegging van verordening nr. 40/94 en richtlijn 89/104 – Recht van merkhouder om zich te verzetten tegen gebruik door derde van zelfde teken voor zelfde waren – Gebruik van merk in zin van artikel 9 van verordening en artikel 5 van richtlijn – Reclame in kader van zoekmachineadvertentiedienst op internet

(Verordening nr. 40/94 van de Raad, art. 9, lid 1, sub a; richtlijn 89/104 van de Raad, art. 5, lid 1, sub a)

5. Harmonisatie van wetgevingen – Merken – Uitlegging van verordening nr. 40/94 en richtlijn 89/104 – Recht van merkhouder om zich te verzetten tegen gebruik door derde van zelfde teken voor zelfde waren – Gebruik van merk in zin van artikel 9 van verordening en artikel 5 van richtlijn – Begrip – Beheer van elektronische marktplaats – Daarvan uitgesloten

(Verordening nr. 40/94 van de Raad, art. 9; richtlijn 2000/31 van het Europees Parlement en de Raad, art. 12‑15; richtlijn 89/104 van de Raad, art. 5)

6. Harmonisatie van wetgevingen – Elektronische handel – Richtlijn 2000/31 – Aansprakelijkheid van dienstverleners die als tussenpersoon optreden – Hosting

(Richtlijn 2000/31 van het Europees Parlement en de Raad, art. 14, lid 1)

7. Harmonisatie van wetgevingen – Handhaving van intellectuele-eigendomsrechten – Richtlijn 2004/48 – Maatregelen, procedures en rechtsmiddelen – Maatregelen volgend uit rechterlijke uitspraak ten gronde

(Richtlijn 2004/48 van het Europees Parlement en de Raad, art. 11)

Samenvatting

1. Wanneer waren die zich in een derde staat bevinden, voorzien zijn van een merk dat in een lidstaat van de Unie is ingeschreven of van een gemeenschapsmerk en niet voorheen in de Europese Economische Ruimte, of in het geval van een gemeenschapsmerk niet voorheen in de Unie, in de handel zijn gebracht, door een marktdeelnemer met behulp van een elektronische marktplaats en zonder de toestemming van de houder van dat merk worden verkocht aan een consument die zich op het door dat merk bestreken grondgebied bevindt, of voorwerp zijn van een verkoopaanbieding of reclame op een dergelijke plaats die bestemd is voor consumenten die zich op dit grondgebied bevinden, kan genoemde houder zich tegen deze verkoop, verkoopaanbieding of reclame verzetten krachtens het bepaalde in artikel 5 van de Eerste richtlijn (89/104) inzake merken of artikel 9 van verordening nr. 40/94 inzake het gemeenschapsmerk. Het staat aan de nationale rechter om van geval tot geval te beoordelen of er relevante aanwijzingen zijn die de conclusie wettigen dat een verkoopaanbieding of een advertentie die getoond wordt op een elektronische marktplaats die vanaf het door het merk bestreken grondgebied toegankelijk is, bestemd is voor consumenten die zich daarop bevinden.

De regels van richtlijn 89/104 en van verordening nr. 40/94 zijn van toepassing wanneer blijkt dat het aanbod tot verkoop van het merkproduct dat zich in een derde staat bevindt, gericht is tot consumenten die gevestigd zijn op het grondgebied dat door het merk wordt bestreken. Anders zouden immers de marktdeelnemers die elektronisch handel drijven door op een voor consumenten uit de Unie bestemde elektronische marktplaats merkproducten aan te bieden die zich in een derde staat bevinden en die op scherm kunnen worden bekeken en via die marktplaats kunnen worden besteld, geen enkele verplichting hebben om, wat dit soort verkoopaanbiedingen betreft, de regels van de Unie op het gebied van de intellectuele eigendom na te leven. Een dergelijke situatie zou afbreuk doen aan de nuttige werking van deze regels.

Krachtens artikel 5, lid 3, sub b en d, van richtlijn 89/104 en artikel 9, lid 2, sub b en d, van verordening nr. 40/94, omvat het gebruik door derden van tekens die gelijk zijn aan of overeenstemmen met merken waartegen de houders zich kunnen verzetten, ook het gebruik van dergelijke tekens in verkoopaanbiedingen en in reclame. Aan de effectiviteit van die regels zou afbreuk worden gedaan indien het gebruik van een teken dat gelijk is aan of overeenstemt met een in de Unie ingeschreven merk in een verkoopaanbieding of reclame op internet die voor consumenten uit de Unie is bestemd, aan de toepassing van die regels zou ontsnappen vanwege het enkele feit dat de derde van wie deze aanbieding of deze reclame afkomstig is, in een derde staat gevestigd is of de server van de website die hij gebruikt, zich in een dergelijke staat bevindt, of nog de waar waarop deze aanbieding of deze reclame betrekking heeft, zich in een derde staat bevindt.

Niettemin volstaat het niet dat een website vanaf het door het merk bestreken grondgebied toegankelijk is om te concluderen dat de daarop afgebeelde verkoopaanbiedingen bestemd zijn voor op dat grondgebied gevestigde consumenten. Indien de toegankelijkheid van een elektronische marktplaats vanaf genoemd grondgebied immers zou volstaan opdat de daarop getoonde advertenties binnen de werkingssfeer van richtlijn 89/104 en verordening nr. 40/94 vallen, zouden sites en advertenties die, hoewel zij overduidelijk alleen voor in derde staten gevestigde consumenten bestemd zijn, technisch gezien vanaf het grondgebied van de Unie toegankelijk zijn, ten onrechte aan het recht van de Unie worden onderworpen.

(cf. punten 61‑64, 67, dictum 1)

2. De terbeschikkingstelling door een merkhouder aan zijn erkende distributeurs van artikelen die van dat merk zijn voorzien, die voor demonstratie aan de consument in de erkende verkooppunten zijn bestemd, alsook van eveneens van dat merk voorziene flacons waaruit kleine hoeveelheden kunnen worden gehaald die als gratis monsters aan de consument kunnen worden gegeven, vormt behoudens tegenbewijs geen in de handel brengen in de zin van de Eerste richtlijn (89/104) inzake merken en verordening nr. 40/94 inzake het gemeenschapsmerk.

(cf. punt 73, dictum 2)

3. Artikel 5 van de Eerste richtlijn (89/104) inzake merken en artikel 9 van verordening nr. 40/94 inzake het gemeenschapsmerk moeten aldus worden uitgelegd dat de houder van een merk zich krachtens het daarbij aan hem verleende uitsluitende recht kan verzetten tegen de wederverkoop van parfums en cosmetische producten op grond dat de wederverkoper de verpakking van die waren heeft verwijderd, wanneer dit uitpakken tot gevolg heeft dat wezenlijke informatie, zoals die betreffende de identiteit van de fabrikant of de persoon die voor het in de handel brengen ervan verantwoordelijk is, ontbreekt. Wanneer de verwijdering van de verpakking er niet toe leidt dat deze informatie ontbreekt, kan de merkhouder zich er niettemin tegen verzetten dat een parfum of een cosmetisch product dat van zijn merk is voorzien, wordt wederverkocht in uitgepakte vorm, mits hij het bewijs levert dat de verwijdering van de verpakking afbreuk doet aan het imago van genoemd product en dus aan de reputatie van het merk.

Gelet op de uiteenlopende gamma’s van parfums en cosmetische producten, moet de vraag of het uitpakken van een dergelijk product afbreuk doet aan het imago van dit laatste, en dus aan de reputatie van het merk waarvan het is voorzien, van geval tot geval worden onderzocht. De verschijningsvorm van een parfum of cosmetisch product kan soms immers ook zonder verpakking op doeltreffende wijze het prestige‑ en luxe-imago van dat product weergeven, terwijl in andere gevallen juist het verwijderen van die verpakking afbreuk doet aan dat imago. Van een dergelijke afbreuk kan sprake zijn wanneer de verpakking op gelijke wijze als of meer nog dan het flacon of de recipiënt bijdraagt tot de wijze waarop het door de merkhouder en zijn erkende distributeurs gecreëerde imago wordt getoond. Ook is mogelijk dat het ontbreken van sommige of alle informatie die wordt vereist door artikel 6, lid 1, van richtlijn 76/768 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake cosmetische producten, afbreuk doet aan het imago van het product. Het staat aan de merkhouder om het bewijs te leveren dat van deze afbreuk sprake is.

Bovendien doet het merk, dat als wezenlijke functie heeft om de consument de identiteit van de oorsprong van de waar te waarborgen, onder meer dienst als bevestiging dat alle van dat merk voorziene waren zijn vervaardigd of geleverd onder controle van een en dezelfde onderneming, die kan worden geacht voor de kwaliteit ervan in te staan. In geval van ontbreken van bepaalde wettelijk vereiste informatie, zoals die betreffende de identiteit van de fabrikant of van de persoon die voor het in de handel brengen ervan verantwoordelijk is, wordt afbreuk gedaan aan de functie van het merk om de herkomst van de waar aan te geven. Dan wordt daaraan immers de wezenlijke werking ontnomen, te waarborgen dat alle van dat merk voorziene waren zijn geleverd onder controle van een en dezelfde onderneming, die kan worden geacht voor de kwaliteit ervan in te staan.

Daarnaast kan het antwoord op de vraag of de verkoopaanbieding of de verkoop van de van hun verpakking ontdane merkproducten, en dus zonder sommige van de krachtens artikel 6, lid 1, van richtlijn 76/768 vereiste informatie, al of niet naar nationaal recht strafbaar is, niet van invloed zijn op de toepasselijkheid van de regels van de Unie op het gebied van merkenbescherming.

(cf. punten 78‑83, dictum 3)

4. Artikel 5, lid 1, sub a, van de Eerste richtlijn (89/104) inzake merken en artikel 9, lid 1, sub a, van verordening nr. 40/94 inzake het gemeenschapsmerk, moeten aldus worden uitgelegd dat de houder van een merk het recht heeft om de beheerder van een elektronische marktplaats te verbieden om met behulp van aan dat merk gelijke trefwoorden, die deze beheerder heeft gekozen in het kader van een zoekmachineadvertentiedienst op internet, reclame te maken voor de op die marktplaats verkochte producten van dat merk, wanneer die advertentie het de normaal geïnformeerde en redelijk oplettende internetgebruiker niet mogelijk of moeilijk maakt, te vernemen of genoemde waren afkomstig zijn van de merkhouder of een economisch met hem verbonden onderneming, dan wel, integendeel, van een derde.

Voor zover de beheerder van een elektronische marktplaats met merken overeenstemmende trefwoorden heeft gebruikt om verkoopaanbiedingen voor merkproducten die van zijn klanten-verkopers afkomstig zijn, aan te prijzen, heeft hij daarvan gebruik gemaakt voor waren of diensten die dezelfde zijn als die waarvoor deze merken zijn ingeschreven. In dat verband heeft de uitdrukking „voor waren of diensten” niet uitsluitend betrekking op de waren of diensten van de derde die van de met het merk overeenstemmende tekens gebruik maakt, maar kan zij ook betrekking hebben op de waren of diensten van andere personen. Immers, de omstandigheid dat een marktdeelnemer een met een merk overeenstemmend teken gebruikt voor waren die niet zijn eigen waren zijn, in die zin dat hij daarop geen titel heeft, staat er op zich niet aan in de weg dat dit gebruik onder artikel 5 van richtlijn 89/104 en artikel 9 van verordening nr. 40/94 valt.

Wat specifiek de situatie betreft van een dienstverrichter die een teken gebruikt dat met het merk van een ander overeenstemt, om waren aan te prijzen die een van zijn klanten met behulp van die dienst in de handel brengt, valt dergelijk gebruik binnen de werkingssfeer van lid 1 van artikel 5 van richtlijn 89/104 en artikel 9 van verordening nr. 40/94, wanneer dit zodanig geschiedt dat een verband ontstaat tussen genoemd teken en genoemde dienst.

(cf. punten 91‑92, 97, dictum 4)

5. De beheerder van een elektronische marktplaats maakt geen „gebruik” in de zin van artikel 5 van de Eerste richtlijn (89/104) inzake merken en artikel 9 van verordening nr. 40/94 inzake het gemeenschapsmerk, van aan merken gelijke of daarmee overeenstemmende tekens die voorkomen in verkoopaanbiedingen die op zijn site worden getoond.

Het bestaan van een „gebruik”, door een derde, van een teken dat gelijk is aan of overeenstemt met het merk van de houder in de zin van artikel 5 van richtlijn 89/104 en artikel 9 van verordening nr. 40/94, impliceert op zijn minst dat deze derde het teken in het kader van zijn eigen commerciële communicatie gebruikt. Voor zover deze derde een dienst levert die erin bestaat dat hij het zijn klanten mogelijk maakt om in het kader van hun handelsactiviteiten, zoals hun verkoopaanbiedingen, met merken overeenstemmende tekens te tonen op zijn site, maakt hij op genoemde site immers niet zelf gebruik van deze tekens in de zin bedoeld in genoemde regelgeving van de Unie. Hieruit volgt dat de aan merken gelijke of daarmee overeenstemmende tekens in de verkoopaanbiedingen die op een elektronische marktplaats worden getoond, door de klanten-verkopers van de beheerder van deze marktplaats en niet door deze beheerder zelf worden gebruikt.

Daar waar hij het zijn klanten mogelijk maakt om deze tekens te gebruiken, kan de rol van de beheerder van de elektronische marktplaats niet worden beoordeeld aan de hand van de bepalingen van richtlijn 89/104 en van verordening nr. 40/94, maar moet deze worden beoordeeld vanuit de invalshoek van andere rechtsregels, zoals die welke zijn neergelegd in richtlijn 2000/31 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt („richtlijn inzake elektronische handel”), meer bepaald in onderdeel 4 van hoofdstuk II daarvan met als opschrift „Aansprakelijkheid van dienstverleners die als tussenpersoon optreden” in de elektronische handel, dat de artikelen 12 tot en met 15 van die richtlijn bevat.

(cf. punten 102‑105, dictum 5)

6. Artikel 14, lid 1, van richtlijn 2000/31 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt („richtlijn inzake elektronische handel”), moet aldus worden uitgelegd dat het van toepassing is op de beheerder van een elektronische marktplaats wanneer deze geen actieve rol heeft gehad waardoor hij kennis had van of zeggenschap had over de opgeslagen gegevens.

Genoemde beheerder heeft een dergelijke rol wanneer hij bijstand verleent die onder meer bestaat in het optimaliseren van de wijze waarop de betrokken verkoopaanbiedingen worden getoond of in het bevorderen daarvan.

Wanneer de beheerder van de elektronische marktplaats geen actieve rol heeft gehad als bedoeld in de voorgaande alinea en zijn dienstverlening derhalve binnen de werkingssfeer van artikel 14, lid 1, van richtlijn 2000/31 valt, kan hij zich in een zaak die tot een veroordeling tot het betalen van schadevergoeding kan leiden, niet op de vrijstelling van aansprakelijkheid als bedoeld in die bepaling beroepen, wanneer hij kennis heeft gehad van feiten of omstandigheden op grond waarvan een behoedzame marktdeelnemer de onrechtmatigheid van de betrokken verkoopaanbiedingen had moeten vaststellen en hij, ingeval hij deze kennis had, niet prompt heeft gehandeld overeenkomstig lid 1, sub b, van genoemd artikel 14.

(cf. punten 123‑124, dictum 6)

7. Artikel 11, derde volzin, van richtlijn 2004/48 betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten moet aldus worden uitgelegd dat het van de lidstaten vereist dat zij ervoor zorgen dat de op het gebied van de intellectuele-eigendomsrechten bevoegde nationale rechterlijke instanties de beheerder van een elektronische marktplaats kunnen gelasten om maatregelen te treffen die niet alleen bijdragen tot het doen eindigen van de door de gebruikers van die marktplaats gepleegde inbreuken op die rechten, maar ook tot het voorkomen van nieuwe inbreuken van die aard. Deze bevelen moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn en mogen geen belemmeringen voor het legitiem handelsverkeer scheppen.

(cf. punt 144, dictum 7)