Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

++++

1. Handelingen van de instellingen ° Totstandkomingsprocedure ° Vaststelling van verordening door Raad op voorstel van Commissie ° Voorstel gewijzigd overeenkomstig politiek compromis, door bevoegd lid van Commissie namens haar aanvaard en bekrachtigd ° Gewijzigd voorstel niet op schrift gesteld ° Niet relevant

(EEG-Verdrag, art. 149, lid 3)

2. Handelingen van de instellingen ° Motivering ° Verplichting ° Draagwijdte ° Handelingen van Raad waarvoor voorstel van Commissie vereist is

(EEG-Verdrag, art. 190)

3. Handelingen van de instellingen ° Totstandkomingsprocedure ° Raadpleging van Parlement ° Nieuwe raadpleging in geval van wezenlijke wijziging van aanvankelijk voorstel

4. Landbouw ° Gemeenschappelijk landbouwbeleid ° Doelstellingen ° Afweging ° Beoordelingsbevoegdheid van instellingen ° Garantie van redelijk inkomen voor producenten ° Toename van produktiviteit ° Stabilisatie van markt ° Veiligstellen van voorziening ° Redelijke prijzen voor verbruiker ° Verordening houdende gemeenschappelijke ordening der markten in sector bananen ° Wettigheid

(EEG-Verdrag, art. 39-43; verordening nr. 404/93 van de Raad)

5. Landbouw ° Gemeenschappelijk landbouwbeleid ° Regeling inzake produktie en afzet van landbouwprodukten ter verwezenlijking van doelstellingen van artikel 39 van Verdrag ° Rechtsgrondslag ° Artikel 43 van Verdrag ° Gelijktijdig nastreven van andere doeleinden ° Niet relevant

(EEG-Verdrag, art. 39 en 43; Vierde ACS-EEG-Overeenkomst van Lomé van 15 december 1989)

6. Landbouw ° Gemeenschappelijk landbouwbeleid ° Voorrang boven doelstellingen van Verdrag op gebied van mededinging ° Beoordelingsbevoegdheid van Raad ten aanzien van toepassing van mededingingsregels

(EEG-Verdrag, art. 42, lid 1)

7. Landbouw ° Gemeenschappelijke ordening der markten ° Bananen ° Invoerregeling ° Tariefcontingent ° Opening en verdeling ° Discriminatie ° Geen ° Eigendomsrecht ° Verworven rechten ° Vrije beroepsuitoefening ° Evenredigheidsbeginsel ° Schending ° Geen

(Verordening nr. 404/93 van de Raad)

8. Internationale overeenkomsten ° Vierde ACS-EEG-Overeenkomst van Lomé ° Bepalingen betreffende samenwerking op handelsgebied ° Algemene regeling van handelsverkeer ° Heffing van recht op invoer van niet-traditionele ACS-bananen boven bepaald tonnage ° Wettigheid

(Vierde ACS-EEG-Overeenkomst van Lomé van 15 december 1989, art. 168 en protocol nr. 5; verordening nr. 404/93 van de Raad)

9. Beroep tot nietigverklaring ° Middelen ° Onmogelijkheid om GATT-regels in te roepen om wettigheid van gemeenschapshandeling te bestrijden ° Uitzonderingen ° Gemeenschapshandeling die beoogt uitvoering ervan te verzekeren door daarnaar uitdrukkelijk en specifiek te verwijzen

(EEG-Verdrag, art. 173, eerste alinea; Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel)

10. Associatie van Landen en Gebieden Overzee ° Toepassingsovereenkomst, bedoeld in artikel 136 van Verdrag ° Protocol betreffende tariefcontingent voor invoer van bananen ° Voor afschaffing niet inachtneming van wijzigingsbepalingen van Verdrag noodzakelijk

(EEG-Verdrag, art. 43, lid 2, 136 en 236; protocol betreffende tariefcontingent voor invoer van bananen, paragraaf 4, derde alinea)

Samenvatting

1. In de procedure tot vaststelling van een verordening door de Raad is het geen bezwaar, dat het voorstel van de Commissie, dat was gewijzigd overeenkomstig een politiek compromis dat door het bevoegde lid van de Commissie namens de Commissie was aanvaard tijdens een zitting van de Raad en door het college van Commissieleden was bekrachtigd, niet op schrift was gesteld.

Artikel 149, lid 3, van het Verdrag bepaalt namelijk, dat zolang de Raad niet heeft besloten, de Commissie haar voorstel tijdens de gehele duur van de in leden 1 en 2 genoemde procedures kan wijzigen, doch eist niet dat die voorstellen schriftelijk worden gewijzigd. Dergelijke gewijzigde voorstellen maken deel uit van de communautaire wetgevingsprocedure, die wordt gekenmerkt door een zekere soepelheid, die nodig is om de standpunten van de instellingen met elkaar in overeenstemming te brengen. Zij verschillen wezenlijk van de door de Commissie vastgestelde handelingen die particulieren rechtstreeks raken, zodat niet kan worden geëist, dat bij de vaststelling van deze voorstellen de vormvoorschriften die zijn voorgeschreven voor handelingen die particulieren rechtstreeks raken, strikt in acht worden genomen.

2. Artikel 190 van het Verdrag eist weliswaar, dat in handelingen die enkel op voorstel van de Commissie kunnen worden genomen, wordt verwezen naar het voorstel van de Commissie, maar het legt niet de verplichting op, een eventuele latere wijziging van dat voorstel in het visum te vermelden. Dit zou slechts anders zijn, indien de Commissie haar voorstel had ingetrokken en door een nieuw voorstel had vervangen.

3. Wanneer raadpleging van het Europees Parlement is voorgeschreven, moet deze steeds plaatsvinden wanneer de uiteindelijk vastgelegde regeling, in haar geheel beschouwd, wezenlijk afwijkt van die waarover het Parlement reeds werd geraadpleegd, uitgezonderd de gevallen waarin de wijzigingen in hoofdzaak beantwoorden aan door het Parlement zelf te kennen gegeven verlangens.

4. Bij het nastreven van de doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid moeten de gemeenschapsinstellingen voortdurend ervoor zorgen, mogelijke tegenstrijdigheden tussen de afzonderlijke doelstellingen te verzoenen, en, in voorkomend geval, aan deze of gene ervan tijdelijk voorrang verlenen overeenkomstig de eis van de economische gegevenheden of omstandigheden met het oog waarop zij hun besluit nemen.

Aldus kon de gemeenschapswetgever, die op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid over een ruime discretionaire bevoegdheid beschikt, in overeenstemming met de hem bij de artikelen 40 en 43 van het Verdrag toegekende politieke verantwoordelijkheid, zonder in strijd met artikel 39 van het Verdrag te handelen, een gemeenschappelijke marktordening in de sector bananen tot stand brengen, die beoogt de inkomsten van de betrokken landbouwbevolkingen te verzekeren door het niveau van de bestaande communautaire produktie te garanderen en door bepaalde maatregelen te treffen die de produktiviteit daarvan kunnen verhogen, de markt te stabiliseren door de produktie van de Gemeenschap zeker te stellen en de importen te regelen, en, door deze regelingen, aangevuld met de mogelijkheid om het invoercontingent te verhogen, te verzekeren dat de voorziening veilig wordt gesteld.

Uit het feit dat in sommige Lid-Staten de totstandbrenging van de gemeenschappelijke marktordening wellicht heeft geleid tot een stijging van de prijzen, kan geen schending van artikel 39 worden afgeleid. Immers, enerzijds leidt het feit dat een gemeenschappelijke marktordening in de plaats wordt gesteld van nationale regelingen die worden gekenmerkt door grote prijsverschillen, onvermijdelijk tot een aanpassing van de prijzen in de gehele Gemeenschap, anderzijds moet de doelstelling van redelijke prijzen voor de verbruikers worden bezien op het niveau van de gehele gemeenschappelijke markt, en ten slotte kan de gemeenschapswetgever tijdelijk aan andere doelstellingen voorrang verlenen.

5. Het feit dat verordening nr. 404/93 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen, tegelijkertijd landbouwpolitieke doelstellingen en een ontwikkelingspolitiek ten gunste van de ACS-staten nastreeft, sluit geenszins uit, dat zij uitsluitend op artikel 43 van het Verdrag kan worden gebaseerd.

Enerzijds immers vormt artikel 43 van het Verdrag de passende rechtsgrondslag voor elke regeling betreffende de produktie en de afzet van de in bijlage II bij het Verdrag genoemde landbouwprodukten, die bijdraagt tot de verwezenlijking van een of meer van de in artikel 39 van het Verdrag genoemde doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, zelfs indien tegelijkertijd andere doelstellingen worden nagestreefd.

Anderzijds moet voor de totstandbrenging van een gemeenschappelijke marktordening niet alleen de produktie van de Gemeenschap worden geregeld, maar moet ook een importregeling worden ingevoerd om de stabilisering van de markten en de afzet van de produktie van de Gemeenschap te verzekeren, indien zoals in het geval van de bananen het interne en externe aspect van het gemeenschappelijke beleid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, met dien verstande dat de instellingen bij de gebruikmaking van hun regelingsbevoegdheid niet mogen voorbijgaan aan de internationale verplichtingen die de Gemeenschap op grond van de Overeenkomst van Lomé is aangegaan.

6. Artikel 42, lid 1, van het Verdrag erkent tegelijkertijd de voorrang van het landbouwbeleid boven de doelstellingen van het Verdrag op het gebied van de mededinging en de bevoegdheid van de Raad om te besluiten in hoeverre de mededingingsregels in de landbouwsector toepassing vinden.

7. De bij verordening nr. 404/93 ingevoerde handelsregeling met derde landen van de gemeenschappelijke marktordening in de sector bananen, in het bijzonder het tariefcontingent voor de invoer en de verdeling daarvan, levert geen schending van fundamentele rechten en algemene rechtsbeginselen op.

Wat het discriminatieverbod betreft, twee categorieën van marktdeelnemers worden door de genomen maatregelen inderdaad niet op dezelfde wijze getroffen, namelijk degenen die voorheen op de open nationale markten opereerden en hun bananen vrijelijk uit derde landen konden betrekken, en degenen die op de beschermde nationale markten opereerden en ervan verzekerd waren, dat zij de bananen uit de Gemeenschap en traditionele ACS-bananen ondanks hun hogere prijzen konden afzetten. De invoermogelijkheden van eerstgenoemden werden beperkt, terwijl laatstgenoemden voortaan bepaalde hoeveelheden bananen uit derde landen mochten invoeren.

Dit verschil in behandeling lijkt evenwel inherent aan het doel de tot dan toe gecompartimenteerde markten te integreren, gelet op de uiteenlopende situatie van de categorieën van marktdeelnemers vóór de invoering van de gemeenschappelijke marktordening. Het maakt het mogelijk, een zeker evenwicht tussen de twee betrokken categorieën van marktdeelnemers tot stand te brengen, dat noodzakelijk is om de afzet van de produktie uit de Gemeenschap en de produktie van traditionele ACS-bananen te garanderen, waarvoor de gemeenschappelijke marktordening moet zorgen.

Dezelfde overwegingen rechtvaardigen de ingreep in het recht van vrije beroepsuitoefening van de marktdeelnemers die voorheen op de open markten actief waren, zonder dat dit recht evenwel in zijn kern is aangetast.

Het eigendomsrecht van deze marktdeelnemers kan niet worden aangetast door het verlies van marktaandelen, daar het marktaandeel dat iemand op een tijdstip vóór de invoering van een gemeenschappelijke marktordening in handen had, slechts een voorbijgaande economische situatie is, die is blootgesteld aan de risico' s van een wijziging van omstandigheden en niet door het eigendomsrecht wordt gedekt. Evenmin geniet een uit een bestaande situatie voortvloeiende marktpositie bescherming uit hoofde van verworven rechten of gewettigd vertrouwen, zeker niet indien deze situatie in strijd is met de regels van de gemeenschappelijke markt.

Ook het evenredigheidsbeginsel ten slotte kan niet worden geacht te zijn geschonden doordat het doel de ACS-producenten te steunen en de gemeenschapsproducenten een inkomensgarantie te bieden, had kunnen worden bereikt met middelen die een minder schadelijke uitwerking hebben op de mededinging en de belangen van bepaalde categorieën van marktdeelnemers. Er is immers geen reden om aan te nemen, dat de Raad, die zich bij de totstandbrenging van een gemeenschappelijke marktordening genoopt zag, uiteenlopende belangen tegen elkaar af te wegen en aldus in het kader van de onder zijn eigen verantwoordelijkheid vallende politieke beslissingen een keuze te maken, maatregelen heeft genomen die kennelijk ongeschikt zijn ter bereiking van het nagestreefde doel.

8. Gelet op de invoering van een tariefcontingent, valt de invoer in de Gemeenschap van bananen uit ACS-staten onder artikel 168, lid 2, sub a-ii, van de Vierde ACS-EEG-Overeenkomst van Lomé, onder het aan de Overeenkomst gehechte protocol nr. 5 inzake bananen, en onder de bijlagen LXXIV en LXXV bij dit protocol. Ingevolge deze bepaling is de Gemeenschap met betrekking tot de toegang van bananen uit de ACS-staten tot de gemeenschapsmarkt enkel verplicht, de voordelen van de ACS-staten van vóór de Overeenkomst te handhaven, zodat verordening nr. 404/93, zonder artikel 168, lid 1, te schenden, een recht mocht heffen op niet-traditionele ACS-importen boven een bepaald tonnage.

9. De bijzondere kenmerken van de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel, welke wordt gekarakteriseerd door een grote soepelheid van haar bepalingen, met name die betreffende de uitzonderingsmogelijkheden, de maatregelen die in geval van bijzondere moeilijkheden kunnen worden genomen en de regeling van geschillen tussen de verdragsluitende partijen, staan ook eraan in de weg, dat het Hof de bepalingen van de Algemene Overeenkomst in aanmerking neemt om de wettigheid van een verordening te beoordelen in het kader van een door een Lid-Staat krachtens artikel 173, eerste alinea, van het Verdrag ingesteld beroep. Immers, uit deze bijzondere kenmerken blijkt, dat de regels van de Algemene Overeenkomst niet onvoorwaardelijk zijn en dat de verplichting om daaraan het karakter van regels van internationaal recht toe te kennen, die rechtstreeks toepasselijk zijn binnen de nationale rechtsorden van de verdragsluitende partijen, niet op de geest, de opzet of de bewoordingen van de Overeenkomst kan worden gebaseerd. Waar een dergelijke verplichting niet voortvloeit uit de Overeenkomst zelf, is het Hof enkel ingeval de Gemeenschap uitvoering heeft willen geven aan een in het kader van het GATT aangegane bijzondere verplichting of indien de gemeenschapshandeling uitdrukkelijk naar specifieke bepalingen van de Algemene Overeenkomst verwijst, verplicht de wettigheid van de betrokken gemeenschapshandeling te toetsen aan de GATT-regels.

10. Ofschoon het protocol betreffende het tariefcontingent voor de invoer van bananen integraal deel uitmaakt van het Verdrag, als bijlage bij de in artikel 136 van het Verdrag bedoelde Toepassingsovereenkomst betreffende de Associatie tussen de Landen en Gebieden Overzee en de Gemeenschap, is het aangenomen als overgangsmaatregel in afwachting van de uniformering van de voorwaarden voor de invoer van bananen in de gemeenschappelijke markt. In deze opzet bepaalt het protocol in paragraaf 4, derde alinea, dat de Raad op voorstel van de Commissie met gekwalificeerde meerderheid van stemmen besluit inzake afschaffing of wijziging van dit contingent, zonder dat ratione temporis met betrekking tot een afschaffingsbesluit enig voorbehoud wordt gemaakt. Dit betekent, dat dit protocol, dat trouwens niet tot gevolg kan hebben dat wordt afgeweken van een fundamentele bepaling van het Verdrag als artikel 43, lid 2, en het daarin voorziene contingent kunnen worden afgeschaft zonder dat de voorschriften voor verdragswijziging van artikel 236 van dit Verdrag in acht zijn genomen.