Conclusies van de Advocaat-Generaal Karl Roemer

van 19 oktober 1965 ( 1 )

Mijnheer de President, mijne heren Rechters,

In dit geding, een van de langdurigste der laatste jaren, moet de vraag behandeld worden, of de door een aantal Franse en Belgische ondernemingen aanhangig gemaakte vorderingen tot schadevergoeding, welke steunen op dienstfouten beweerdelijk door de Hoge Autoriteit in het kader van de schrootverevening begaan, kunnen worden toegewezen.

Over de voorgeschiedenis van deze zaak kan ik kort zijn, daar het voorwerp van het geding en de conclusies van de Advocaat-Generaal in de zaken 19 en 21-60 en 2 en 3-61 analoge feiten betroffen en voorts gelet op het rapport van de Rechter-Rapporteur en op de conclusies, welke mijn vroegere ambtgenoot Lagrange op 12 mei 1964 in de onderhavige zaak heeft genomen.

Wij weten dat in het stelsel van de schrootverevening, met voor verevening in aanmerking komend ingevoerd schroot, gelijk werd gesteld het duurdere gemeenschapsschroot en met name het in de sloopondernemingen van de Gemeenschap gewonnen scheepssloopschroot. Daar de sloopwerven voor een reeks van ondernemingen uit een oogpunt van transport ongunstiger gelegen zijn dan haar gebruikelijke invoerhavens, rees al in de aanvang de vraag, of aan zodanige ondernemingen in geval van aankoop van sloopschroot de prijs van het vervoer per trein kon worden gerestitueerd, voorzover dit schroot daardoor duurder was geworden dan het via bepaalde havens van de Gemeenschap ingevoerde schroot. (In het vervolg zal kortheidshalve gesproken worden van de toekenning van de vrachtpariteit, of van de vrachtverevening.) De Brusselse organen achtten zulks sinds 1954 geoorloofd. Zij deden dan ook aan de betrokken ondernemingen (waaronder ook verzoeksters) herhaaldelijk vóór het afsluiten van koopcontracten betreffende sloopschroot, toezeggingen in die zin en stelden dienovereenkomstig de vereveningsafrekeningen op.

Ook nadat de Hoge Autoriteit in augustus 1958 de leiding van het vereveningsmechanisme had overgenomen werd deze praktijk voortgezet. Toen de Hoge Autoriteit in de loop van haar verificatie van alle perequatiehandelingen op het probleem stootte, kwam zij tot de overtuiging, dat het toepassen van de vrachtpariteit met het doel van het vereveningsstelsel in strijd was. (Zie beschikking 18-60.) De vereveningsafrekeningen voor de betrokken ondernemingen werden dientengevolge gecorrigeerd in dier voege, dat de vrachtpariteiten ten laste van die ondernemingen zelve werd gebracht. Gelijk U bekend is, voerde dit feit in de jaren 1960-1961 tot het aanhangig maken van beroepen (zaken: 19 en 21-60 en 2 en 3-61) welke echter, voorzover het de vraag van de toelaatbaarheid der vrachtpariteit betrof, dan wel voorzover de vorderingen gericht waren tegen een verzuim opleverend niet-handelen, eindigden zonder dat het tot een onderzoek van het geschil te gronde kwam. De tegelijkertijd aanhangig gemaakte vordering tot schadevergoeding achtte het Hof wegens een door de Hoge Autoriteit bij het toezicht op de Brusselse organen begane dienstfout, gegrond. De vorderingen werden echter uitsluitend afgewezen, daar de beweerde schade niet bewezen werd geacht.

De onderhavige beroepen grijpen naar bedoelde jurisprudentie terug. Thans wordt de Hoge Autoriteit door dezelfde ondernemingen die in bovengenoemde zaken optraden — en daarenboven nog door enkele andere — verweten, dat zij een dienstfout heeft begaan inzoverre zij niet heeft verhinderd, dat de Brusselse organen onrechtmatige toezeggingen over de vrachtpariteit deden, waardoor verzoeksters bewogen werden tot de aankoop van met aanzienlijke vervoerkosten belaste hoeveelheden sloopschroot.

Op het verloop van het geding tot dusver behoef ik niet in bijzonderheden in te gaan. Eerst werden tegen de Hoge Autoriteit door 23 ondernemingen vorderingen tot schadevergoeding ingesteld. Op verzoek van requestranten werden de zaken voor gemeenschappelijke behandeling en berechting gevoegd. Het kwam tot een uitwisseling van talrijke memoriën en nota's, met als gevolg een nieuwe wijziging in de gevorderde schadebedragen en het intrekken door verschillende requestranten van hun beroep. — Reeds een jaar geleden werd het complex van zaken tweemaal mondeling ter terechtzitting behandeld. Mijn ambtgenoot Lagrange droeg toen zijn conclusies voor welke eveneens deel van het dossier uitmaken.

Ten slotte besloot het Hof een deskundigenonderzoek te doen houden met betrekking tot enkele vragen nopens het bewijs van de geleden schade en de omvang daarvan. Het desbetreffende rapport van 1 mei 1965 werd bij de stukken gevoegd. Dit leidde er toe, dat de ondernemingen Forges et Ateliers du Creusot eveneens hun beroep introkken. Verzoeksters verklaarden uitdrukkelijk, dat de expertise hun geen aanleiding tot opmerkingen gaf; de Hoge Autoriteit droeg evenwel met betrekking tot een reeks van punten bedenkingen voor. Hierover werd toen met de deskundige ter terechtzitting van 28 september uitvoerig van gedachten gewisseld, waarna partijen hebben gepleit.

In het licht van deze gegevens, zowel feitelijk als rechtens, moge ik thans overgaan tot het onderzoek van de vraag of de vorderingen tot schadevergoeding van de ondernemingen Providence, Maubeuge, Saulnes, Firminy, Pompey, Beautor, Rouen, St-Jacques, Châtillon, Porter-France, U.C.P.M.I., Fives-Lille-Cail, Usinor en Hennebont gegrond zijn en tot welk beloop zij eventueel jegens de Hoge Autoriteit aanspraak kunnen maken op schadeloosstelling.

Beoordeling rechtens

I — De ontvankelijkheid der beroepen

Aan het onderzoek van het eigenlijke geschil dienen enkele vragen betreffende de ontvankelijkheid vooraf te gaan. Deze behandeling kan kort zijn.

1. De ontvankelijkheid der wijzigingen van het oorspronkelijk gevorderde

Zie ik wel, dan volhardt de Hoge Autoriteit nog steeds bij haar mening, dat verzoeksters tijdens de schriftelijke behandeling (zulks gezien de in het verweerschrift aangevoerde grieven) niet alleen de omvang van de oorspronkelijke vorderingen en de aard der vorderingen hebben gewijzigd, doch eveneens in de loop van het geding over bewijzen hebben gehandeld, welke in de verzoekschriften niet waren aangeboden. Dit zou in strijd zijn met de bepalingen van het Reglement voor de procesvoering en in het bijzonder met deszelfs artikelen 38 en 42.

Met de Advocaat-Generaal Lagrange ben ik evenwel van oordeel, dat de weren van de Hoge Autoriteit ongegrond zijn. Van de aanvang af zijn de ingestelde beroepen gekwalificeerd als vorderingen tot schadevergoeding, op een bepaalde feitelijke grondslag steunende en strekkende tot het teniet doen van bepaalde schadelijke gevolgen. Wijzigingen werden slechts aangebracht in de omvang der schade, daar verzoeksters (overigens na een daartoe door de Hoge Autoriteit gemaakte opmerking) bij repliek niet meer van de globale bedragen der toegekende vrachtpariteiten uitgingen, doch getracht hadden het bewijs van de inderdaad geleden schade bij te brengen. Hun bewijsaanbiedingen werden dienovereenkomstig gewijzigd. Mitsdien kan van een wijziging van de aard der vorderingen geen sprake zijn. Wat deze aanbiedingen betreft, die zijn mijns inziens met de regels van artikel 42 van het Reglement voor de procesvoering in overeenstemming (welke overigens in niet aan een bepaalde beroepstermijn gebonden processen, niet stringenter mogen worden toegepast); en wat de steeds wisselende begroting der schade betreft kan gezegd worden, dat zulke wijzigingen bij vorderingen tot schadevergoeding niet uitgesloten geacht mogen worden, mits de oorzaak van de vordering dezelfde blijft.

2. Het gezag van gewijsde der arresten in de zaken 19 en 21-60 en 2 en 3-61

Hier werd door de Hoge Autoriteit geen verdere grief voorgedragen. Zij zou evenwel ambtshalve opgeworpen kunnen worden gezien de in voornoemde zaken gewezen arresten, althans voorzover in het onderhavige geding dezelfde verzoeksters zijn verschenen. De vraag is namelijk of de in kracht van gewijsde gegane afwijzing van schadevorderingen in de vroegere gedingen, de betrokken ondernemingen niet het recht ontneemt zodanige aanspraken — en op gelijke gronden — andermaal geldend te maken.

Bij nadere beschouwing blijkt dit evenwel niet het geval te zijn. Immers de beroepen uit de jaren 1960 en 1961 waren gegrond op in de maanden september en oktober 1958 afgesloten aankoopcontracten voor schroot, terwijl thans deze contracten in de weergave van de feitelijke grondslag niet worden genoemd. Eertijds ging het verzoeksters om de niet-nakoming van de toezeggingen inzake de vergoeding der vrachtpariteit, maar in het onderhavige geding wordt slechts gewaagd van toezeggingen, welke wèl door zodanige restitutie gevolgd werden. De gevorderde schadebedragen in de jaren 1960-1961 verschillen dienovereenkomstig van de thans geëiste. Dit alles leidt tot de vaststelling, dat wij thans met een andere feitelijke grondslag te doen hebben en dat derhalve de vorderingen tot schadevergoeding niet identiek zijn. — Echter, ook indien men alle toezeggingen inzake de vrachtpariteit als één geheel van geschilpunten zou beschouwen, zo zou daarmede nog niets tegen de ontvankelijkheid der onderhavige beroepen gezegd zijn, daar de gedingen uit de jaren 1960-1961 als een gedeeltelijk geldend maken van bepaalde aanspraken moeten worden beschouwd, hetgeen bij een juiste rechtsbeschouwing, het aanhangig maken van verdere aanspraken op dezelfde feitelijke grondslag geenszins uitsluit. (Zie Rosenberg, Lehrbuch des deutscher Zivilprozessrechts, 9e druk, blz. 750.) Derhalve vormt het gezag van gewijsde der vroegere arresten geen beletsel voor de behandeling der thans aanhangige zaken.

II — Ten principale

Ten aanzien van de vorderingen tot schadevergoeding, kunnen drie vragen worden onderscheiden :

— Heeft de Hoge Autoriteit een dienstfout begaan ?

— Werd bewezen, dat verzoeksters schade hebben geleden ?

— Bestaat er een causaal verband tussen de dienstfout en de geleden schade ? Wij gaan thans tot de behandeling van deze vragen over.

1. De dienstfout

Ik herhaal nog eenmaal waarin naar de mening van verzoeksters een dienstfout gezien moet worden, namelijk dat de Hoge Autoriteit op de Brusselse organen geen doeltreffend toezicht heeft gehouden en het doen van toezeggingen over de toekenning van de vrachtpariteit niet heeft verhinderd, beloften welke nadien moesten worden ingetrokken, daar zij met de beginselen van de schrootverevening niet in overeenstemming zijn.

In dit verband rijzen nog twee prealabele vragen, welke niet moeilijk te beantwoorden zijn. De eerste luidt: werden inderdaad aan verzoeksters zodanige toezeggingen gedaan? Zij moet bevestigend worden beantwoord gezien de talrijke stukken, welke met de verzoekschriften werden overgelegd. Ook wanneer bij nadere bestudering blijkt, dat zij niet alle door het Gemeenschappelijk Bureau van Schrootverbruikers voor verzoeksters afgesloten contracten voor de levering van sloopschroot dekken, dan is dit feit niet van belang, nu de Hoge Autoriteit niet heeft betwist, dat aan verzoeksters in de door haar gestelde omvang beloften door het Gemeenschappelijk Bureau zijn gedaan.

De andere prealabele vraag betreft het onrechtmatige karakter der toezeggingen. Op dit punt moge ik verwijzen naar mijn uiteenzettingen in de conclusies in de zaken 19 en 21-60 en 2 en 3-61, waarin ik al het nodige heb gezegd over de onverenigbaarheid van een bijzondere vrachtpariteit met de beginselen van de schrootverevening, gelijk die in de basisbeschikkingen over het vereveningsmechanisme zijn neergelegd.

Wanneer wij de gegrondheid van deze grief onderzoeken, kan het geen verbazing wekken dat verzoeksters zich op dit punt in de eerste plaats beroepen op hetgeen in het arrest 19 en 21-60 en 2 en 3-61 werd vastgesteld, in welke zaken — gelijk reeds gezegd — een gelijksoortig feitencomplex ter beoordeling stond. De beslissende overwegingen van de motivering behoef ik niet te citeren, men vindt ze voornamelijk op de blz. 646 en 647 van Deel VII der Jurisprudentie, Duitse uitgave. (Nederlandse uitgave; Jurisprudentie, Deel VII, blz. 624, 625.)

Het valt niet aan te nemen, dat het Hof op zijn toen gegeven beslissing terug zou komen, ook wanneer daaraan ten opzichte van het onderhavige geding geen gezag van gewijsde toekomt en hoewel — daarvan ben ik nog steeds overtuigd — voor de tegenovergestelde opvatting deugdelijke gronden kunnen worden aangevoerd. Ik moge hier naar mijn conclusies in meergenoemde zaken verwijzen, alsmede naar de behandeling door het Hof van het vraagstuk van het concernschroot waarop de Hoge Autoriteit zich bij pleidooi nadrukkelijk heeft beroepen. — Op grondslag van het arrest in de zaken 19 en 21-60 en 2 en 3-61 ga ik er derhalve van uit, dat een verantwoordelijkheid van de Hoge Autoriteit — in de zin van een dienstfout — voor de aan verzoeksters door de Brusselse organen gedane toezeggingen ná 1 augustus 1958 niet kan worden ontkend. (Laatstgenoemde datum is volgens het arrest het beslissende tijdstip.)

Het zou nog twijfelachtig kunnen schijnen of een andere beoordeling zou moeten gelden voor beloften van genoemde organen vóór augustus 1958 gedaan, dat wil zeggen uit een periode gedurende welke het bestuur van het vereveningsmechanisme aan de Brusselse organen gedelegeerd was en de Hoge Autoriteit zich tot het toezicht daarop beperkte. Dergelijke beloften kwamen in het geding 19 en 21-60 en 2 en 3-61 niet ter sprake. In de onderhavige zaak staan zij evenwel duidelijk op de voorgrond (zie de bijlagen tot de verzoekschriften), daar slechts in enkele gevallen van schrootleveringen na 1 augustus (en bijgevolg van toezeggingen in verband met de vrachtpariteit na dit tijdstip) wordt gewaagd. (Providence, Fives-Lille-Cail, Usinor.)

Het komt mij voor, dat de vraag van de dienstfout in de vorm van pariteitsbeloften in de periode vóór 1 augustus 1958 ook in een van het arrest 19 en 21-60 en 2 en 3-61 afwijkende zin zou kunnen worden beantwoord.

In de eerste plaats moet men voor bedoeld tijdvak ervan uitgaan, dat dienstfouten van de Brusselse organen niet automatisch aan de Hoge Autoriteit mogen worden toegerekend. Deze opvatting steunt niet alleen op het feit, dat de door de Hoge Autoriteit gegeven delegatie van bevoegdheden onrechtmatig is gebleken. Dit ware slechts anders, wanneer deze delegatie — hetgeen gezien de interpretatiemoeilijkheden in verband met artikel 53 intussen niet het geval is — als een klaarblijkelijke overtreding van de verdragsregelen moest worden gekwalificeerd. — Ook in de jurisprudentie van het Hof vinden wij geen duidelijke aanknopingspunten voor de mening, dat de Hoge Autoriteit de dienstfouten van de Brusselse organen zonder meer voor haar rekening moest nemen. Bijgevolg ligt het voor de hand op de aansprakelijkheid van de Hoge Autoriteit voor de periode 1954-1958 de maatstaven toe te passen, welke volgens de nationale rechtspraak voor de aansprakelijkheid van een gezagsorgaan gelden, hetwelk slechts met het toezicht op de werkzaamheden van andere instanties was belast. Men zou de Hoge Autoriteit dus een zware dienstfout (faute lourde) moeten kunnen verwijten, of haar — wanneer men teruggrijpt naar de in het Franse recht voor de aansprakelijkheid van het fiscale bestuur geldende grondregels — een buitengewoon zware dienstfout ten laste kunnen leggen. (de Laubadère, Traité élémentaire de Droit administratif nrs. 1172, 1176.) Dit zou slechts mogelijk zijn, wanneer het hier ging om een evidente schending van rechtsregels bij het doen van de pariteitstoezeggingen en de dienstfout voor de betrokkenen ernstige financiële gevolgen met zich gebracht zou hebben. Noch het een, noch het andere mag echter in casu worden aangenomen. Gelijk de Hoge Autoriteit terecht stelt, kon zeker gerechtvaardigde twijfel bestaan ten aanzien van de toelaatbaarheid van vrachtpariteiten, daar de belangrijkste algemene schrootbeschikkingen op dit punt niet geheel duidelijk waren geredigeerd. Ook moet — wat van belang is voor de aansprakelijkheid van de Hoge Autoriteit die zich immers tot toezicht beperkte — worden bedacht dat in de bestuurscolleges, waarin een gedelegeerde van de Hoge Autoriteit zitting had over de rechtmatigheid van de vrachtpariteit nimmer werd gediscussieerd. Ten slotte kan, gezien de thans nog geëiste schadebedragen — welke mijns inziens voor iedere onderneming afzonderlijk onderzocht moeten worden — nauwelijks worden gezegd, dat de onzorgvuldigheid van de Hoge Autoriteit de betrokkenen zware schade zou hebben toegebracht.

Naar het mij voorkomt, bestaat er stellig weinig kans, dat het hierboven betoogde het Hof tot de ontkenning van een dienstfout zou kunnen brengen. Het valt namelijk — gelijk verzoeksters stellen — niet te betwisten, dat in het arrest 19 en 21-60 en 2 en 3-61 de Hoge Autoriteit geheel in het algemeen en zonder enige beperking met betrekking tot een bepaalde periode, ernstige verwijten worden gemaakt ter zake van het gebrekkige toezicht op de Brusselse organen. Met de Advocaat-Generaal Lagrange leid ik dit af uit bepaalde passages in de rechtsoverwegingen, blz. 646, 647, Deel VII, Duitse uitgave van de Jurisprudentie. (Voor de Nederlandse uitgave : Jurisprudentie, Deel VII, blz. 624, 625). Ook wanneer het arrest op dit punt zelfs niet ten aanzien van de bij dat geding betrokkenen gezag van gewijsde heeft en de daaraan gewijde rechtsoverwegingen nopens de alleen ter beoordeling staande rechtsvraag als obiter dicta beschouwd moeten worden, zal men toch moeten aannemen dat het Hof aan de bij die gelegenheid kenbaar gemaakte opvatting zal vasthouden en de grief inzake de dienstfout gegrond achten, gezien het aantal toezeggingen in verband met de vrachtpariteit gedurende het functioneren van het schrootvereveningsmechanisme gedaan.

Ik zal dan ook bij de verdere behandeling het eerste element van de vordering uit overheidsaansprakelijkheid, namelijk het bestaan van een dienstfout, als bewezen beschouwen.

2. Bestaat er een causaal verband tussen de dienstfout van de Hoge Autoriteit en de beweerde schade?

Daar mijns inziens niet kan worden ontkend — ik loop hier in zoverre vooruit op het resultaat van het onderzoek naar de bewezen feiten — dat althans een deel der klagende ondernemingen schade heeft geleden, ga ik thans over tot de vraag, of er sprake is van een oorzakelijk verband tussen het beweerdelijk schadeveroorzakende gebeuren en de schade zelf en eerst in aansluiting daaraan zal ik trachten de omvang dier schade nader te bepalen en de bewijskracht van de overgelegde stukken te waarderen.

Beslissend is de vraag, of zonder dit schadeveroorzakende feit (de toezeggingen van de Brusselse organen) de schadelijke gevolgen achterwege zouden zijn gebleven en meer in het bijzonder, of de klagende ondernemingen in geval van weigering ener vrachtpariteit, ander schroot gekocht zouden hebben, waaraan geringere kosten verbonden zouden zijn geweest. Gelijk uit de formulering van de vraag blijkt, zien wij ons hier genoodzaakt een hypothetisch causaal verloop van feiten te reconstrueren, een procédé waarbij in de regel geen stellige verklaringen kunnen worden gedaan en het dus op een zekere mate van waarschijnlijkheid aankomt.

Bij de hierna volgende behandeling moet tussen twee aspecten worden onderscheiden :

— vastgesteld moet worden, of voor verzoeksters een overgaan op andere schrootsoorten objectief mogelijk was;

— onderzocht moet worden of als bewezen gelden kan, dat verzoeksters inderdaad zodanige schikkingen hebben getroffen.

a) De objectieve mogelijkheden van schrootaankoop

Verzoeksters werken in de motivering harer vordering slechts met de opvatting, dat zij ingeval van weigering van toekenning van vrachtpariteit, ingevoerd schroot betrokken zouden hebben. Het onderzoek kan derhalve beperkt worden tot de vraag of hun zodanige schikkingen in de desbetreffende periode geweest zouden zijn.

Nadat een reeks van beroepen uit het onderhavige complex van vorderingen werden teruggetrokken, blijven nog te behandelen de gevallen van 14 ondernemingen, die in het tijdvak 1954-1958 circa 60.000 ton sloopschroot aangekocht hebben. Stelt men zich de vraag of op de wereldmarkt voor schroot te dien tijde de extra-aankoop van een dienovereenkomstige hoeveelheid ingevoerd schroot mogelijk was geweest, dan is er geen enkel bezwaar deze vraag in een voor verzoeksters gunstige zin te beantwoorden, zulks gezien de ontwikkeling van de totale invoer van schroot naar de Gemeenschap en de ontwikkeling van de voorraden gedurende genoemde periode. Met name achten wij de bewering onjuist, dat de Amerikaanse Regering met het oog op bedoelde extra-hoeveelheden, maatregelen zou hebben getroffen tot het stopzetten van de export.

Wanneer men bedenkt, dat de Brusselse organen op grond van de structuur van het vereveningsmechanisme bevoegd waren, de hoeveelheden ingevoerd en ander duur schroot te bepalen, welke voor verevening in aanmerking kwamen, dan zou bovendien de vraag rijzen, of verzoeksters bij haar pogingen ingevoerd, in plaats van sloopschroot te betrekken, op bezwaren van de zijde der Brusselse organen zouden zijn gestoten. — Ook deze vraag zou, gelet op het verleden, nauwelijks bevestigend beantwoord kunnen worden, daar het de klagende ondernemingen slechts om geringe hoeveelheden ging. Met name ontbreekt het aan een voldoende aantal voorbeelden waaruit zou blijken, dat de Brusselse organen bij het toelaten van ingevoerd schroot strenge maatstaven zouden hebben aangelegd. In het proces werd slechts het geval genoemd van invoer van schroot door een Italiaanse onderneming waaraan genoemde instanties de verevening weigerden. Het ging hier echter om zelfstandige invoer, waarvoor geen toestemming was verleend, terwijl men in het geval van verzoeksters ervan mag uitgaan, dat zij bij afwijzing van sloopschroot zich voor de aankoop van ingevoerd schroot tot het Gemeenschappelijk Bureau gewend zouden hebben.

Moeilijker is de beantwoording van de eveneens belangrijke vraag, of bewezen mag worden geacht dat verzoeksters ingevoerd schroot in plaats van sloopschroot juist op het ogenblik dat daaraan behoefte bestond hadden kunnen betrekken via importhavens welke uit een oogpunt van transport voor hen gunstig waren gelegen. Deze vraag wordt niet eenvoudiger, wanneer men bedenkt, dat in het algemeen het normale gebruik van entrepots, de ondernemingen een bepaalde tijdelijke vrijheid van beschikken liet. Intussen acht ik het verdedigbaar zich bij dit complex van vraagstukken te houden aan de bevindingen van de deskundige bij diens onderzoek van de afzonderlijke gevallen. Zijn rapport laat de indruk na, dat, gezien de in feite door de onderscheidene ondernemingen gedane schrootimporten, geen ernstige twijfel kan rijzen aan een beantwoording der gestelde vraag in gunstige zin voor verzoeksters.

Eveneens mag worden aangenomen, dat ook deviezenmoeilijkheden — gelijk die zich in de desbetreffende periode in Frankrijk voordeden — de invoer van bedoelde hoeveelheden schroot niet zouden hebben verhinderd. Nog afgezien van de geringe omvang der hoeveelheden deviezen waarom het hier gaat, zou bovendien moeten worden bedacht, dat verzoeksters bij een afwijzing van sloopschroot de uitvoer daarvan naar derde landen zouden hebben overwogen, zodat deviezenrechtelijk de mogelijkheid van compensatie gegeven zou zijn.

Ten slotte moet op grond van de in het geding gebrachte stukken met zekerheid worden aangenomen, dat de nodige scheepsruimte voor de invoer van deze hoeveelheden schroot beschikbaar was en dat er ook voldoende haveninstallaties voorhanden waren voor het verwerken van de extra-kwantiteiten.

b) Zouden verzoeksters inderdaad ingeval de vrachtpariteit werd geweigerd ingevoerd schroot hebben betrokken?

Bijzonder moeilijk wordt het onderzoek waar het de vraag betreft, welke schikkingen verzoeksters in die jaren getroffen zouden hebben, indien één der elementen hetwelk toen voor hen van betekenis schijnt te zijn geweest (de toezegging inzake vrachtpariteit) ontbroken had.

Let men op de wijze waarop zij in feite gedurende de werking van het vereveningsstelsel hun bedrijf uitoefenden — voorzover daarover gegevens werden verstrekt — dan ziet men dat verzoeksters inderdaad in aanzienlijke mate ingevoerd schroot aankochten, doch dat zij daarnaast ook inlands schroot hebben verbruikt, welks aankoopprijs ten dele boven die van het sloopschroot, zonder vrachtpariteit, gelegen was. Op het eerste gezicht schijnt te mogen worden aangenomen dat verzoeksters — indien hun de vrachtpariteit voor sloopschroot zou zijn geweigerd — minstens voor een bepaald percentage op inlands schroot zouden zijn overgegaan. In de loop van het proces werd echter duidelijk, dat deze veronderstelling niet houdbaar was, daar vaststaat dat het beschikbare inlandse schroot absoluut ontoereikend was voor de behoeften van de Gemeenschap en dat uit dien hoofde de noodzaak tot het invoeren van aanzienlijke hoeveelheden schroot gegeven was. Derhalve kon binnenlands schroot niet in noemenswaardige omvang ter vervanging van sloopschroot dienen.

Stelt men de vraag welke omstandigheden — afgezien nu van de in feite doorgevoerde aankopen van ingevoerd schroot — voorts de onderstelling wettigen, dat verzoeksters bij weigering van de toepassing der vrachtpariteit tot de invoer van schroot zouden hebben besloten, dan moet met name het feit worden vermeld, dat zij zich tegenover het G.B.S.V. blijkbaar op de toezegging inzake die pariteit hebben beroepen en dat de aankoop van sloopschroot van deze toezegging afhankelijk werd gesteld. Dit ware slechts begrijpelijk, indien men aanneemt, dat verzoeksters in de overtuiging verkeerden, dat het verbruik van ingevoerd schroot tegen gunstiger voorwaarden kon geschieden. Het kan niet in ernst worden betwist, dat verzoeksters in het desbetreffende tijdvak in staat waren tot een nauwkeurige vergelijking van de prijzen voor ingevoerd schroot en sloopschroot. Hiertegen zou hoogstens kunnen worden aangevoerd, dat deze vergelijking — voorzover zij zich tot de uitwerking van de transportkosten beperkte — noodzakelijkerwijs onvoldoende moest zijn, nu daarbij geen rekening kon worden gehouden met de invloed van de vereveningsbijdragen op de vereveningsuitkeringen, welker beloop afhankelijk was van het totaalverbruik van ingevoerd schroot en ander duurder schroot. Gelijk bekend, werden de op dit punt beslissende factoren aan de ondernemingen op grond van technische overwegingen, eerst lange tijd na het schrootverbruik bekend gemaakt. Het komt mij echter voor, dat deze opmerkingen ten slotte de bewijsvoering van verzoeksters niet kan aantasten, daar zij bij hun pogingen de invloed van de vereveningsbijdragen op de aankoopprijs — tot welke schatting zij bij de voorbereiding hunner schikkingen wel gedwongen waren — van hun eigen schrootverbruik uit moesten gaan. De voor de afzonderlijke onderneming nodige extra-hoeveelheden ingevoerd schroot konden evenwel nauwelijks een aanleiding vormen om te vrezen, dat de vereveningsbijdragen daardoor zouden stijgen in een omvang welke de aankoop, van ingevoerd schroot niet lonend zou doen voorkomen.

Derhalve kunnen wij, op grond van de verstrekte gegevens, binnen het kader van hypothetische redenering, waartoe de vraag der causaliteit in de onderhavige zaak aanleiding gaf, bewezen achten, dat verzoeksters inderdaad bij weigering van restitutie van de vrachtpariteit, tot de aankoop van ingevoerd schroot zouden hebben besloten.

3. Het bewijs van de geleden schade en de bepaling van de omvang daarvan

Omvangrijke betogen werden door partijen gewijd aan het bewijs der schade en van haar beloop, dat wil zeggen aan de vraag in welke mate de ondernemingen door de aankoop van sloopschroot benadeeld werden. De op dit punt bestaande geschillen kunnen intussen op grond van de uitslag van het deskundigenonderzoek als opgelost worden beschouwd. Slechts moeten nog worden behandeld de vragen welke de Hoge Autoriteit met betrekking tot de expertise heeft opgeworpen.

a) Het geval Hennebont

Het geval Hennebont kan in dit verband kort worden afgedaan. Voor deze onderneming kwam de deskundige tot het resultaat, dat, nu zij inderdaad de schrootinvoer via secundaire havens deed plaatsvinden, het verbruik van ingevoerd schroot in plaats van sloopschroot voor deze onderneming aanzienlijk hogere transportkosten met zich bracht, zodat — zelfs bij het achterwege blijven van toekenning der vrachtpariteit — de aankoop van sloopschroot voordeliger was. De aldus berekende winst wordt in het rapport op rond 2.000 NF gesteld, terwijl verzoekster een schadevergoeding ten bedrage van 6.000 NF vorderde.

Daar de gemachtigde van deze verzoeksters uitdrukkelijk verklaarde, dat hij over het deskundigenonderzoek geen opmerkingen wilde maken en hij zich mitsdien met de conclusies van de expertise kon verenigen, kunnen wij hier slechts vorderen dat het beroep Hennebont als ongegrond moet worden afgewezen, daar het bewijs van de schade niet werd geleverd.

b) Het geval St-Jacques

Ook de grieven van de Hoge Autoriteit in deze zaak kunnen met een enkel woord worden behandeld.

Wat de positie van deze onderneming, alsmede van enkele andere betreft — waarover in verband met later nog te onderzoeken vragen thans niet wordt gehandeld, verwijt de Hoge Autoriteit de deskundige, dat hij zich hier tot een laconische motivering heeft beperkt. Bij de mondelinge behandeling van 28 september werden aanvullende verklaringen afgelegd ten einde in de lacunes te voorzien. Hieruit bleek ons, dat het onderzoek van de deskundige in het geval St-Jaques op geheel dezelfde wijze was gevoerd als bij de andere ondernemingen. De Hoge Autoriteit schijnt met deze verklaring genoegen te hebben genomen, zodat ik mij ter zake van aanvullende beschouwingen kan onthouden.

c) De invloed van de verhoging der vereveningsbij dragen als gevolg van een aanvullend verbruik van ingevoerd schroot

Van wezenlijk belang is een ander verweer van de Hoge Autoriteit. Zij zegt: in de motivering van het beroep kan de hypothese van het verbruik van ingevoerd in plaats van sloopschroot niet worden gemist, maar dit houdt tevens in dat een verhoging van de vereveningsbijdrage onvermijdelijk is, daar ingevoerd schroot in het algemeen duurder was dan het sloopschroot. Een omslag van deze voor de verevening vereiste bijkomende bedragen over alle ondernemingen op grondslag van het schrootverbruik, zou voor enkele hunner tot gevolg hebben dat verbruik van ingevoerd schroot hogere kosten met zich zou brengen dan dat van sloopschroot, waardoor het bewijs van schade reeds van tevoren uitgesloten wordt. Voor andere ondernemingen zou deze omstandigheid dwingend tot de gevolgtrekking leiden, dat de door de deskundige berekende schadesommen aanzienlijk zouden moeten worden verlaagd.

De zakelijke inhoud van dit verweer werd door de deskundige bij de mondelinge behandeling in beginsel als juist erkend. De gemachtigde van verzoeksters houdt deze tegenwerping voor ongegrond en wel om de volgende redenen: weliswaar betwist hij niet, dat bij een toeneming van de aankoop van ingevoerd schroot, gezien het prijsverschil hetwelk tussen ingevoerd en sloopschroot bestond, voor het vereveningsfonds extra-lasten zouden zijn ontstaan, welke over elke onderneming afzonderlijk hadden moeten worden omgeslagen. Doch naar zijn mening moet dit verschijnsel voor het geval van iedere onderneming afzonderlijk worden gewaardeerd. Dit betekent: bij de berekening der schade welke onderneming X geleden moet hebben, mag men slechts de door deze onderneming eventueel aanvullend verbruikte hoeveelheden ingevoerd schroot in aanmerking nemen en vervolgens onderzoeken met welk bedrag haar bijdrage-schuld — wanneer deze hoeveelheden in de totale afrekening van de verevening zouden zijn opgenomen — zou stijgen. Bij een omslag over alle ondernemingen van de Gemeenschap komt men dan tot zulk een minimale verhoging van het vereveningstarief, dat zij bij de berekening der schade praktisch verwaarloosd kan worden. De voeging van alle zaken voor gemeenschappelijke behandeling en berechting staat evenwel niet toe een enkele afrekening voor alle eisende ondernemingen op te maken, daar anders de afzonderlijke beroepen van hun ook na de voeging voortbestaande onafhankelijkheid zouden worden beroofd.

Ik meen, dat de opvatting van de Hoge Autoriteit op dit punt in beginsel de voorkeur verdient. Niet mag worden vergeten, dat de voor de vaststelling der schade beslissende vraag aldus luidt: hoe zouden zich, bij een algemene weigering van restitutie der vrachtpariteit door de Brusselse organen, de schrootaankopen der betrokken ondernemingen ontwikkeld hebben en welke gevolgen zouden daaruit voor het vereveningsmechanisme zijn ontstaan? Wanneer met zekerheid moet worden aangenomen — en dit is een zuiver feitelijke vraag — dat niet alleen de enkele klagende onderneming, doch eveneens alle andere ondernemingen der Gemeenschap besloten hadden tot de aankoop van ingevoerd schroot over te gaan, dan dient dit feit bij de berekening van de schade van elke onderneming afzonderlijk mede in aanmerking te worden genomen. Niet de voeging der aanhangig gemaakte beroepen voert tot een ruimere beschouwingswijze bij het onderzoek naar de omvang der schade, doch de opzet van het vereveningsmechanisme hetwelk in wezen op het beginsel van de solidariteit van alle betrokkenen berust. — Gezien de opmerkingen van de Hoge Autoriteit met betrekking tot het deskundigenonderzoek, kan niet worden betwijfeld, dat op zijn minst voor een belangrijk deel van de thans nog klagende ondernemingen een stellige verklaring kan worden afgegeven over de wijze waarop zij zich bij een afwijzing van de vrachtpariteit, gedragen zouden hebben. Het is derhalve alleszins gerechtvaardigd hun hypothetisch optreden op de markt in de schadeberekening te betrekken.

Voor welke ondernemingen volgt nu uit deze analyse, dat het verbruik van ingevoerd schroot duurder geweest zou zijn dan dat van sloopschroot, maar zonder vrachtpariteit? Volgens de Hoge Autoriteit zijn dit ten minste Maubeuge, Creusot, Saulnes, Pompey, Beautor, Porter-France, U.C.P.M.I. en Hennebont. De Hoge Autoriteit wil evenwel nog verder gaan en eveneens in rekening brengen, dat bovendien Italiaanse en Nederlandse ondernemingen in het genot van de vrachtpariteit werden gesteld. Volgens haar moet worden aangenomen, dat ook laatstgenoemde ondernemingen bij niet-toekenning van de vrachtpariteit importschroot betrokken zouden hebben, met als gevolg een verdere verhoging van de vereveningsbijdragen, een verhoging, welke — gezien de omvang der desbetreffende hoeveelheden schroot — voor alle thans procederende ondernemingen de aankoop van sloopschroot voordeliger doet voorkomen en bijgevolg aan het bewijs van schade in de weg staat.

Ik betwijfel echter, of, gezien de huidige stand van het geding, nog zulke vèrstrekkende argumenten kunnen worden aangevoerd. Voor het Hof moet met een zekere mate van waarschijnlijkheid vaststaan, dat de door vrachtpariteit begunstigde ondernemingen, bij weigering daarvan ingevoerd schroot zouden hebben betrokken. Voor de Italiaanse en Nederlandse ondernemingen ontbreekt tot heden op dit punt iedere aanwijzing. Het is wellicht denkbaar, dat zij bij een nauwkeurig onderzoek naar de kosten, welke door de invoer van schroot zouden zijn ontstaan, tot de bevinding waren gekomen, dat de aankoop van sloopschroot zonder vrachtpariteit goedkoper geweest zou zijn. Dit vermoeden vindt steun in het feit, dat tot op heden door deze ondernemingen geen beroepen werden aanhangig gemaakt. Zij dienen derhalve bij de overwegingen in verband met de berekening van de schade, buiten beschouwing te blijven.

Gelijk de deskundige bij de mondelinge behandeling overtuigend aantoonde, moet hetzelfde gelden voor de ondernemingen Creusot en Hennebont. Uit een nauwkeurige berekening van de kosten ontstaan in geval van aankoop van ingevoerd schroot, bleek voor deze ondernemingen dat het verbruik van sloopschroot ook zonder toekenning van vrachtpariteit voordeliger was, zodat een bewijs van geleden schade wel moest mislukken. Volgens de — mijns inziens juiste — mening van de deskundige zouden die ondernemingen reeds gedurende de desbetreffende periode tot een dergelijke berekening in staat zijn geweest, daar zij vele malen tot invoer zijn overgegaan en derhalve van de daarmede verbonden kosten nauwkeurig op de hoogte waren. Voor de vraag gesteld of zij bij weigering van de vrachtpariteit ingevoerd dan wel sloopschroot betrokken zouden hebben, zou voor hen de keus dus slechts op sloopschroot hebben kunnen vallen. Derhalve moeten bij de berekening van de door de extra invoer van schroot onvermijdelijk geworden verhoging der vereveningsbijdragen, de in de ondernemingen Creusot en Hennebont verbruikte hoeveelheden sloopschroot buiten beschouwing blijven. Dit heeft — gelijk de deskundige aantoonde —, mede tot gevolg, dat anders dan de Hoge Autoriteit meent, ook voor de onderneming Saulnes schade moet worden aangenomen.

Samenvattend stel ik het volgende vast: gezien het verweer van de Hoge Autoriteit inzake de noodzaak ener verhoging van de vereveningsbijdrage ingeval van aankoop van ingevoerd schroot, zijn als benadeeld te beschouwen de ondernemingen Providence, Saulnes, Firminy, Rouen, St-Jacques, Châtillon, Fives-Lille-Cail en Usinor. Daarentegen blijven bij de verdere behandeling Maubeuge, Pompey, Beautor, Porter-France, U.C.P.M.I. en Hennebont buiten beschouwing, daar zij in het bewijs van de beweerde schade niet zijn geslaagd.

d) Betekenis voor de schadeberekening van het totaalbedrag waarvoor de vrachtpariteit werd toegezegd

In haar opmerkingen over het onderzoek van de deskundige werpt de Hoge Autoriteit de grief op dat de door de expert gevolgde methode moet worden gewraakt daar hij bij zijn berekening niet de afzonderlijke koopcontracten heeft behandeld en als hoogste grens voor de schadebedragen de voor de schrootkoopcontracten toegezegde vrachtpariteiten heeft aangenomen. Inderdaad blijkt, dat voor de deskundige alleen beslissend was de vraag, welke kosten in werkelijkheid bij het betrekken van ingevoerd schroot in plaats van sloopschroot zouden zijn ontstaan, ook wanneer deze kosten (hetgeen bij een bepaalde onderneming het geval was) hoger waren dan het bedrag der vrachtpariteit.

Met de Hoge Autoriteit ben ik van oordeel, dat deze methode aanvechtbaar is. Niet mag worden vergeten, dat verzoekers klagen over het feit, dat bepaalde, aan hen gedane toezeggingen inzake vrachtpariteit niet zijn nagekomen. Uiteraard kunnen zij bij een vordering tot schadevergoeding, strekkende tot nakoming van deze beloften, niet verlangen, dat zij in een gunstiger positie worden gebracht dan waarin zij eertijds bij nakoming dier toezeggingen zouden hebben verkeerd. Veeleer dient ervan te worden uitgegaan, dat zij zich in verband met het vereveningsmechanisme voor schroot tevreden wilden stellen met de op grond van de vrachtpariteit berekende bedragen. Ieder meerder nadeel is gedekt door hun akkoordverklaring. Dientengevolge zou bij de schadeberekening inderdaad in elk afzonderlijk geval op de gedane toezeggingen gelet moeten worden. Nu echter de door de deskundige berekende schadebedragen overeenkomstig de bedenkingen van de Hoge Autoriteit inzake de extra bijdragelasten, aanzienlijk verminderd moesten worden, mag worden aangenomen, dat thans deze bedragen onder de grens der contractuele toezeggingen kwamen te liggen, een omstandigheid welke ons veroorlooft van een nieuwe berekening af te zien.

e) Mogen de bijgebrachte bewijzen voldoende worden geacht?

Ten slotte dienen wij ons nog bezig te houden met de vraag of verzoekers overtuigend konden aantonen, welke kosten voor hen zouden zijn ontstaan, indien zij in plaats van sloopschroot — bij weigering van de vrachtpariteit — in de jaren 1954-1958 ingevoerd schroot betrokken hadden. Voorzover zij in bedoelde periode inderdaad ingevoerd schroot verbruikt hebben, moest het bewijs worden gevoerd door overlegging van stukken, de gemaakte kosten betreffende. Het deskundigenonderzoek heeft ons geleerd, dat verzoeksters in dit bewijs niet ten volle zijn geslaagd, dat wil zeggen: er blijft twijfel — voor de afzonderlijke ondernemingen telkens in verschillende mate — aangaande de vraag tot welke aankoopprijzen bepaalde hoeveelheden ingevoerd schroot aan de klagende ondernemingen werden geleverd. De deskundige acht deze onzekerheid voor het eindresultaat van geen belang, daar voor een derde van alle in aanmerking komende hoeveelheden ingevoerd schroot betrouwbare cijfers zijn gevonden, hetgeen volgens de gebruikelijke methoden van economisch onderzoek voldoende geacht zou mogen worden voor het verkrijgen van betrouwbare approximatieve waarden.

Het komt mij echter twijfelachtig voor of het Hof met deze motivering genoegen kan nemen. Houden wij ons voor de schadeberekening aan het in feite aangevoerd importschroot en trachten wij daaruit — telkens voor bepaalde tijdvakken — gemiddelde getallen te vinden, dan is het duidelijk, dat deze gemiddelde waarden een belangrijke verschuiving naar boven kunnen ondergaan, wanneer andere, tot dusver onbekende, waarden mede bij de berekening worden betrokken. In een bepaald geval kan dit zelfs ten gevolge hebben, dat geen enkele schade kan worden vastgesteld. Derhalve moet ons doel zijn zoveel en zo nauwkeurig mogelijke gegevens te vinden betreffende de in feite plaatsgehad hebbende transporten van ingevoerd schroot.

Van de nog niet op grond van andere overwegingen aan het verdere onderzoek onttrokken ondernemingen, doen zich ten aanzien van de gevallen Rouen en St-Jacques op dit punt geen moeilijkheden voor. Voor St-Jacques beschikken wij volgens het bericht van de deskundige over een volledig bewijs; Rouen heeft nimmer ingevoerd schroot betrokken. Hier was het nodig uit te gaan van de spoorweg transporttarieven geldende gedurende meergenoemde periode, welke de deskundige klaarblijkelijk doeltreffend vast heeft kunnen stellen. Bij de andere zes ondernemingen (Providence, Saulnes, Firminy, Châtillon, Fives-Lille-Cail, Usinor) treffen wij daarentegen grote en kleine leemten in het bewijs aan, hetzij wat het vervoer per spoor alleen of over de binnenwateren alleen, hetzij beide wijzen van vervoer betreft. Ik moge hier verwijzen naar het overzicht in de bijlagen I en II tot het rapport van de deskundige gelijk dit bij brief van 14 oktober 1965 werd gecorrigeerd. Ik ben niet geheel overtuigd, dat deze tekortkoming in de bewijsvoering dwingend en onvermijdelijk is. Wanneer verzoeksters verklaren, dat zij volgens hun nationale recht bevoegd waren bepaalde bewijsstukken na 5 jaren te vernietigen, dan moet daartegen in de eerste plaats worden opgemerkt, dat zij in zoverre door het aanhangig maken van de processen 19 en 21-60 en 2 en 3-61 gewaarschuwd hadden moeten zijn. Zij hadden vanaf dat tijdstip ermede moeten rekenen dat de Hoge Autoriteit op de vraag van de verenigbaarheid van de vrachtpariteit met het Verdrag terug zou komen en er bestond voor hen alle aanleiding, de tot dat ogenblik nog niet vernietigde bescheiden verder te bewaren. Van een verontschuldigbaar gebrek in de bewijsvoering zou derhalve hoogstens voor het jaar 1954 kunnen worden gesproken.

Het is dan ook bevreemdend, dat de ondernemingen, die zich op de vernietiging van hun bescheiden beroepen, over de verschillende jaren sinds 1954 slechts een onvolledige documentatie konden overleggen. Het ware inderdaad meer met de gebruiken van het bedrijfsleven in overeenstemming, de niet meer nodige stukken en bloc te vernietigen en niet telkens van ieder jaar enkele te bewaren, zonder dat het duidelijk is naar welk criterium de keuze werd bepaald. Het overzicht van de geproduceerde bewijsstukken (bijlage 3 e.v. van het deskundigenrapport) rechtvaardigt dan ook de vraag, of verzoeksters al het bewijsmateriaal hebben overgelegd waarover zij beschikken. Zo wijs ik bij voorbeeld op het geval Providence, waarin bepaalde transporten over water uit het jaar 1954 en per spoor uit 1956 volledig gedocumenteerd zijn, terwijl het bewijs over de daarop volgende periode leemten vertoont. Hetzelfde geldt voor het vervoer per trein naar Firminy, voor het vervoer te water naar Châtillon en Usinor-Valenciennes. Kenmerkend is eveneens het geval Fives-Lille-Cail, waarin over het gehele jaar 1958 iedere documentatie ontbreekt, terwijl de bewijsstukken over de voorafgaande jaren onvolledig waren. — Gezien deze omstandigheden schijnt mij de door de deskundige toegepaste methode tot het vinden van approximatieve waarden, aan de hand der beschikbare stukken, niet onbedenkelijk. In plaats van deze leemten in het bewijs, waarvoor verzoeksters in zekere mate verantwoordelijk zijn, eenvoudig te accepteren, had het toch voor de hand gelegen uitdrukkelijk te constateren en daarmede bij de vaststelling der schade rekening te houden. Dit kan echter niet geschieden door verdere maatregelen van instructie of een aanvulling van het deskundigenrapport te bevelen. Veeleer zou het Hof hier gebruik moeten maken van een bevoegdheid, waarover de rechter in het algemeen bij vorderingen tot schadevergoeding beschikt, namelijk tot een in zekere mate vrije schatting van de schade (vgl. bij voorbeeld paragraaf 287, van de „Deutsche Zivilprozessordnung). Naar gelang van de omvang der leemten in de bewijsvoering moet het Hof in de gevallen van die ondernemingen waarvoor het bestaan van een schade niet wordt betwist een bepaald percentage in mindering brengen op de in de huidige stand van het geding vaststelbare waarden. Het komt mij echter niet opportuun voor het Hof hier een in getallen uitgedrukt voorstel te doen.

f) Samenvatting

Ten aanzien van het bewijs van de schade en haar omvang kan het volgende worden vastgesteld: schade hebben geleden de ondernemingen Providence, Saulnes, Firminy, Rouen, St-Jacques, Châtillon, Fives-Lille-Cail en Usinor. De toe te wijzen schadebedragen zijn te bepalen, rekening houdende met het verweer van de Hoge Autoriteit betreffende de onvermijdelijke verhoging der vereveningsbijdragen in geval ingevoerd schroot werd betrokken; tevens dient er, overeenkomstig de bevindingen van de deskundige, van te worden uitgegaan, dat de ondernemingen Creusot en Hennebont geen ingevoerd schroot in plaats van sloopschroot gekocht zouden hebben. Op de aldus bepaalde schadebedragen zijn, behalve voor de ondernemingen St-Jacques en Rouen bepaalde percentages in mindering te brengen, naar gelang van de leemten in de bewijsvoering, voorzover daarvan in de huidige stand van het geding gebleken is.

III — Conclusie

Ik heb de eer als volgt te concluderen :

De vorderingen der zojuist genoemde ondernemingen tot betaling door de Hoge Autoriteit van de schade welke zij door het doen van onrechtmatige toezeggingen betreffende de vrachtpariteit hebben geleden, zijn gegrond. Voor vergoeding komen in aanmerking de bedragen, welke het Hof redelijk zal achten gezien de opmerkingen van de deskundige, het verweer van de Hoge Autoriteit op het punt van de verhoging der vereveningsbijdragen, en de vastgestelde leemten in de bewijsvoering.

Daarentegen zijn de beroepen van de ondernemingen Maubeuge, Pompey, Beautor, Porter-France, U.C.P.M.I. en Hennebont wegens het ontbreken van schade als ongegrond af te wijzen.

Voor de kostenbeslissing welke gegeven moet worden ten aanzien van de nog niet ingetrokken beroepen moet mede worden gelet op het feit, dat ten aanzien van de ondernemingen welke aanspraak kunnen maken op schadevergoeding van een volledig slagen van het beroep niet mag worden gesproken, wanneer men het gevorderde vergelijkt met de bedragen welke uiteindelijk worden toegewezen. Het is in deze verhouding, dat de op de behandeling van dit punt gevallen kosten tussen verzoeksters enerzijds en de Hoge Autoriteit anderzijds moeten worden verdeeld.

Wat betreft de op alle punten in het ongelijk gestelde ondernemingen Maubeuge, Pompey, Beautor Porter-France, U.C.P.M.I. en Hennebont zal ten aanzien van de kosten overeenkomstig artikel 69, paragraaf 2, van het Reglement voor de procesvoering worden beslist.

( 1 ) Vertaald uit het Duits.