CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL K. ROEMER

VAN 11 MAART 1970 ( 1 )

Mijnheer de President,

mijne beren Rechters,

In de drie thans te bespreken zaken (zaken 63-69, 64-69 en 65-69) gaat het om maatregelen door de Commissie na de devaluatie van de Franse frank in augustus 1969 in het kader van de gemeenschappelijke ordening der landbouwmarkten genomen om stijging van de prijzen in Frankrijk te voorkomen.

In dit verband zij eraan herinnerd, dat het systeem van gemeenschappelijke landbouwprijzen op de rekeneenheid berust. Het is dan zonder meer duidelijk dat wijziging van de pariteit van de munteenheid van een Lid-Staat tot ernstige verstoring van het gemeenschappelijk stelsel kan leiden. — Met het oog op de mogelijkheid van zulke wijzigingen is 's Raads Verordening no. 653/68 van 30 mei 1968 (Publikatieblad 1968, no. L 123/4) „betreffende de voorwaarden voor wijziging van de waarde van de voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid gebruikte rekeneenheid” vastgesteld. In artikel 4 is voorzien, dat de „waarde van de rekeneenheid wordt geschorst vanaf de officiële aankondiging door de Lid-Staat die het eerst een wijziging van de pariteit van zijn munteenheid aankondigt tot en met de dag van de in het vervolg geldende waarde” en voorts dat „de afwikkeling van gedurende de periode van schorsing tot stand gekomen transacties betreffende landbouwprodukten of door verwerking van landbouwprodukten verkregen goederen, … voor zover deze transacties onder de bepalingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid of van de voor deze goederen geldende speciale handelsregeling vallen, eerst na de in de vorige alinea bedoelde bekendmaking van de in het vervolg geldende waarde van de rekeneenheid plaats [vindt] met gebruikmaking van deze waarde en rekening houdend met de krachtens de artikelen 5 en 6 uitgevoerde aanpassingen”. Terstond nadat de Franse Regering haar besluit tot wijziging van de pariteit van de frank had bekend gemaakt, verscheen dan ook in het Publikatieblad van 8 augustus 1969 een mededeling der Commissie betreffende de schorsing van de waarde der rekeneenheid. Aangezien de Raad in aansluiting hierop echter niet binnen de gestelde termijn tot wijziging van de waarde van de rekeneenheid besloot, moest de Commissie in het Publikatieblad van 12 augustus 1969 nader mededelen, dat de rekeneenheid vanaf 11 augustus 1969 ongewijzigd bleef. — Aangezien ook de gemeenschappelijke landbouwprijzen geen wijziging ondergingen, zou zich in Frankrijk noodzakelijkerwijze een stijging van de producenten-en consumentenprijzen overeenkomstig het devaluatiepercentage hebben voorgedaan. Om redenen van conjunctuurbeleid werd dit echter ongewenst geacht. Op grond van artikel 103 van het EEG-Verdrag stelde de Raad derhalve op 11 augustus 1969 zijn Verordening no. 1586/69 (Publikatieblad nr. L 202/1) vast. De op zichzelf onvermijdelijke prijsverhogingen op de Franse markt werden daarin uitgesloten: in artikel 1 werd een verlaging voorzien van de interventie- of aankoopprijzen, door Frankrijk volgens de verordeningen betreffende de gemeenschappelijke ordeningen der landbouwmarkten op grond van de interventies op de binnenlandse markt in Franse franken te betalen, terwijl in artikel 2 de bedragen door Frankrijk volgens de verordeningen betreffende de gemeenschappelijke ordeningen der landbouwmarkten op grond van de overige interventies op de binnenlandse markt te betalen, werden verlaagd. Omdat zo echter het verschil met de interventieprijzen der andere Lid-Staten werd vergroot, werden tevens compenserende maatregelen aan de grenzen noodzakelijk. Daarom wordt in artikel 3 van Verordening no. 1586/69 bepaald, dat Frankrijk bij invoer uit de Lid-Staten en uit derde landen subsidies verleent en bij uitvoer naar de Lid-Staten en naar derde landen compenserende bedragen heft „voor zover het noodzakelijk is de gevolgen van de in artikelen 1 en 2 bedoelde maatregelen te compenseren, wat de landbouw-produkten betreft die onder de gemeenschappelijke ordening der markten vallen of waarvoor uit hoofde van artikel 235 een speciale regeling geldt” ( 2 ). Daarmede was het raam der te nemen maatregelen vastgesteld. Volgens artikel 8 der verordening zou de Commissie haar toepassing nader regelen, in het bijzonder door vaststelling van de bedragen der in artikel 2 bedoelde verlagingen en der in artikel 3 bedoelde subsidies bij invoer en compenserende bedragen bij uitvoer. — Op grond van genoemd artikel 8 stelde de Commissie haar Verordening no. 1670/69 van 22 augustus 1969 vast „betreffende ingevolge door devaluatie van de Franse frank in de sectoren granen en rijst te nemen maatregelen” (Publikatieblad 1969 nr. L 214/7). Daarin werden voor produkten vallende onder dé marktordeningen voor granen en rijst voorzorgsmaatregelen getroffen opdat het niveau van de interventieprijzen in Franse franken ongewijzigd zou blijven. Bovendien zijn in de verordening de door Frankrijk bij invoer verleende subsidies en bij uitvoer geheven compenserende bedragen vastgesteld. Voor ieder afzonderlijk produkt is dit in een bijlage der verordening geschied. In dit geding gaat het om het bedrag van 58,49 Franse franken per ton zachte tarwe en mengkoren (tariefnummer 10.01 A) en om het bedrag van 81,87 Franse franken per ton meel van tarwe en mengkoren (tariefnummer 11.01 A). — Voorts heeft de Commissie op grond van Verordening no. 1586/69 haar Verordening no. 1660/69 van 22 augustus 1969 vastgesteld „betreffende ingevolge de devaluatie van de Franse frank op landbouwgebied te nemen maatregelen” (Publikatieblad 1969 nr. L. 213/1), waarvan artikel 2 in dit geding ook van belang is. Volgens deze verordening wordt in het handelsverkeer met derde landen het compenserend bedrag met een bepaald bedrag verminderd, wanneer de exporteur bewijst dat vóór 11 augustus 1969 een overeenkomst werd gesloten waarin de verkoopprijs in Franse franken is uitgedrukt. Als de restitutie vooraf kan worden vastgesteld, geldt zulks echter alleen wanneer van deze mogelijkheid gebruik is gemaakt.

Tegen deze maatregelen ontwikkelen de Franse ondernemingen bedenkingen, welke tot dit geding hebben geleid. Als handelsvennootschap welke op eigen naam en voor eigen rekening het meel van bepaalde Franse fabrieken exporteert, is verzoekster in de zaken 63 en 64-69 van mening dat het compenserend bedrag voor meel van tarwe en mengkoren niet juist is vastgesteld. Men is er alleen van uitgegaan dat de graanprijzen in Frankrijk niet zijn verhoogd en heeft niet ook rekening gehouden met de verhoging der in deviezen te betalen niet-agrarische kosten (voor vervoer en verpakking). Daardoor lijdt verzoekster schade. Bovendien betoogt zij nadeel te ondervinden van de in artikel 2, sub 1 a, 2e alinea, van Verordening no. 1660 omschreven restrictie, nu zij weliswaar voor 11 augustus 1969 uitvoertransacties heeft afgesloten, doch niet heeft verzocht de restitutie vooraf vast te stellen. Zulks is met het nondiscriminatiebeginsel in strijd. — Verzoekster in de zaak 65-69 is als handelsvennootschap welke voor bepaalde Franse malerijen op eigen naam en risico graan invoert, van mening dat het voor zachte tarwe en mengkoren vastgestelde subsidiebedrag niet juist is, omdat ook hier alleen is uitgegaan van het feit dat de Franse graanprijzen niet zijn verhoogd en de gestegen prijzen voor geïmporteerde granen buiten beschouwing zijn gelaten. Aldus lijdt zij schade, immers zij moet te hoge prijzen betalen.

De betrokken ondernemingen hebben zich dan ook op 20 en 22 oktober 1969 tot het Hof van Justitie gewend; zij concluderen :

— in de zaak 63-69 tot nietigverklaring van Verordening no. 1670/69, voor zover in de bijlage onder tariefnummer 11.01 A voor meel van tarwe en mengkoren het compenserend bedrag op 81,87 Franse franken per ton is vastgesteld, alsook voor zover in artikel 6 is bepaald dat artikel 2 met ingang van 11 augustus 1969 van toepassing is;

— in de zaak 64-69 tot nietigverklaring van Verordening no. 1660/69, voor zover in artikel 2, sub 1 a, 2e alinea, is bepaald dat het compenserend bedrag bij uitvoer voor transacties met derde landen slechts kan worden verlaagd wanneer van de mogelijkheid de restitutie vooraf vast te stellen gebruik is gemaakt, alsook voor zover in artikel 3 is bepaald dat artikel 2 met ingang van 11 augustus 1969 van toepassing is;

— in de zaak 65-69 tot nietigverklaring van Verordening no. 1670/69, voor zover in de bijlage onder tariefnummer 10.01 A voor zachte tarwe en mengkoren de subsidie is vastgesteld op 58,49 Franse franken per ton.

De Commissie heeft op deze vorderingen alleen gereageerd met een verzoek ingevolge artikel 91 van het Reglement voor de procesvoering; zij vraagt derhalve verzoeksters in hun vorderingen niet-ontvankelijk te verklaren zonder tot behandeling van de zaak ten gronde over te gaan. In de conclusies van repliek der ondernemingen en bij de mondelinge behandeling op 17 februari kwam derhalve ook alleen de ontvankelijkheid ter sprake. Ook in mijn conclusie zal ik mij daartoe hebben te beperken.

1. Wij hebben ons, nu het in casu stellig niet gaat om beschikkingen tot verzoekers of tot een ander persoon gericht, volgens artikel 173, alinea 2, van het EEG-Verdrag alleen af te vragen of de bestreden gedeelten van de handelingen welke de Commissie in hun totaliteit verordeningen noemt, in werkelijkheid beschikkingen zijn en of deze beschikkingen verzoekster rechtstreeks en individueel treffen. Alvorens dit te onderzoeken dienen wij te bedenken dat genoemde voorwaarden cumulatief moeten zijn vervuld. Anders dan verzoeksters menen, kan derhalve niet worden volstaan met het bewijs dat betrokkenen individueel en rechtstreeks worden geraakt; ook het rechtskarakter van de bestreden maatregelen is ten deze van belang. Met name de zaak 40-64 wettigt niet de conclusie van het tegendeel (Jurisprudentie, Deel XI, blz. 282). Het Hof van Justitie heeft zich destijds namelijk bij zijn onderzoek beperkt tot de vraag of betrokkene individueel en rechtstreeks was geraakt, omdat reeds de bespreking der ont-vankelijkheidsvraag tot afwijzing van de vordering aanleiding gaf; dit wil echter niet zeggen dat zulke overwegingen voor de ontvankelijkheid der vordering steeds voldoende zijn. In aansluiting aan de nieuwere jurisprudentie, zoals die in de zaken 30-67 en 6-68 (Jurisprudentie, Deel XIV, blz. 171 en 577) werd ontwikkeld en ook om redenen van logica zal ik derhalve bij mijn onderzoek allereerst trachten het rechtskarakter der bestreden handelingen vast te stellen en daarna — voor zoveel nodig — nagaan of verzoeksters individueel en rechtstreeks worden geraakt. Ik meen er goed aan te doen eerst op te merken, dat een onderzoek naar het rechtskarakter ener handeling uiteraard niet is voltooid wanneer is bewezen dat de handeling in bet algemeen van verordenende aard blijkt te zijn. Veeleer zal op alle details van een maatregel moeten worden gelet, met andere woorden er moet selectief worden te werk gegaan, ook al mag het verband niet uit het oog worden verloren. Dit blijkt duidelijk uit de jurisprudentie — bij voorbeeld in de zaken 16 en 17-62. (Jurisprudentie, Deel VIII, blz. 959). Ik behoef hierop dan ook niet verder in te gaan.

2. Trachten wij na deze inleidende opmerkingen nu allereerst het rechtskarakter vast te stellen van de bepalingen volgens welke bij invoer van zachte tarwe en mengkoren in Frankrijk een subsidie van 58,49 Franse franken per ton wordt betaald en bij uitvoer van meel van tarwe en mengkoren uit Frankrijk een compenserend bedrag van 81,87 Franse franken per ton moet worden betaald. Dit onderzoek kan voor beide bepalingen gezamenlijk plaatsvinden, omdat bedoelde bedragen zowel bij invoer als bij uitvoer gelden, zodat bij de beoordeling geen verschillende maatstaf mag worden aangelegd. Aanstonds zij gezegd, dat wij in zoverre, blijkens hetgeen door de Commissie is betoogd, niet op bijzondere moeilijkheden stuiten. Ik kan derhalve betrekkelijk kort zijn. Op de functie van genoemde maatregelen in samenhang met de door de Raad genomen conjunctuur-politieke Verordening no. 1586/69 werd reeds gewezen toen ik hiervoor de feiten schetste. Het ging er om in Frankrijk het voor de devaluatie geldende niveau der interventieprijzen en andere prijsgaranties in Franse franken te handhaven, dat wil zeggen de prijsstijgingen te verhinderen waartoe de gemeenschappelijke ordening der markten, gezien de ongewijzigde waarde van de rekeneenheid, zou hebben geleid. Dit was met het oog op het in de andere Lid-Staten geldende niveau der interventieprijzen slechts mogelijk met behulp van compenserende maatregelen aan de grens, dat wil zeggen door de duurdere invoer-produkten goedkoper te maken (respectievelijk subsidies te verlenen) en de Franse export te belasten. Eveneens is duidelijk, dat de te treffen maatregelen niet tot de basisprodukten (in ons geval zachte tarwe en mengkoren) konden worden beperkt, doch ook de onder de gemeenschappelijke ordening der markten vallende verwerkingsprodukten (in casu meel) moesten betreffen, omdat de voor het basisprodukt bepalende prijssituatie uit den aard der zaak ook de prijssituatie van het veredelingsprodukt beïnvloedt. Ten slotte zij er aan herinnerd, dat de genomen maatregelen voorlopig gedurende een bedrijfsjaar (namelijk het jaar 1969-1970) van toepassing zouden blijven. Inderdaad mag op grond van deze indicaties, met name op grond van de samenhang waarin de genomen maatregelen blijken te moeten worden geplaatst en de werking welke zij voor de gemeenschappelijke markt als geheel blijken te hebben, worden aangenomen dat hier van normatieve handelingen sprake is. De kring van betrokkenen is ruim; zij omvat de interveniërende organen, de producenten van basisprodukten en veredelingsprodukten, doch ook de in de Lid-Staten en in derde landen gevestigde handelaren die bij handelstransacties met Frankrijk zijn geïnteresseerd, met andere woorden al degenen die tijdens de geldigheidsduur der genomen maatregelen aan de markt deelnemen. Met behulp van de in de jurisprudentie (bijvoorbeeld in de zaken 16 en 17-62) uitgewerkte criteria kan derhalve worden gezegd, dat de handelingen van algemene strekking en op „in abstracto bepaalde groepen personen” van toepassing zijn (Jurisprudentie, deel VIII, blz. 959; vgl. ook zaak ). wanneer verzoeksters pogen hiertegen in te brengen, dat de door de maatregelen getroffen personen op het tijdstip der handeling identificeerbaar waren, zodat van een bepaalbare kring van personen mag worden gesproken, dan moet hun worden gezegd dat dit, wanneer men maar uitgaat van het tijdstip waarop de handeling is verricht, logischerwijze geldt voor iedere handeling, ook voor iedere normatieve handeling. Het ware echter stellig onjuist vanuit dit gezichtspunt maatregelen welke als een eenheid moeten worden beschouwd „op te splitsen” en aan hetgeen in dezelve is bepaald, al naar het tijdstip waarvoor die bepalingen gelden, een verschillend rechtskarakter toe te kennen. Evenmin relevant is mijns inziens de opmerking van verzoeksters, dat zij geen bezwaar maken tegen het beginsel van subsidiëring van de invoer en belasting van de uitvoer, doch alleen tegen de hoogte der vastgestelde bedragen. Ook dit is voor de beoordeling van het rechtskarakter der bestreden maatregelen van geen belang, hoewel moet worden toegegeven dat de verschillende Franse ondernemingen welke tot de kring der betrokkenen behoren wegens hun geografische ligging en de daarmede samenhangende transportkosten niet gelijkelijk worden geraakt. Het oordeel omtrent het rechtskarakter der hierbedoelde maatregelen hangt namelijk niet van deze nuances af; bepalend is slechts de omstandigheid dat op het tijdstip waarop zij worden genomen, niet kan worden uitgemaakt wie hunner tijdens de geldigheidsduur der maatregelen is „geraakt”. Ook al betrekt men derhalve alleen de hoogte der bestreden bedragen en niet het beginsel van hun vaststelling in zijn beschouwingen, dan moet al evenzeer worden vastgesteld dat zij voor een in abstracto bepaalde groep van betrokkenen gelden en derhalve een normatief karakter dragen. Nu de door verzoeksters bedoelde bedragen niet voor een beperkt aantal adressaten gelden — zoals het begrip beschikking medebrengt — komen wij derhalve van het eerste punt van het onderzoek tot de conclusie, dat een beroepsgrond in de zin van artikel 173, alinea 2, van het EEG - Verdrag, ontbreekt. Dit resultaat maakt het tevens overbodig te onderzoeken, of verzoeksters door de bestreden maatregelen individueel en rechtstreeks worden getroffen.

3. In de tweede plaats moet het rechtskarakter van het voorschrift van artikel 6 van Verordening no. 1670/69 — dat alleen in de zaak 63-69 is bestreden — worden bepaald. Daarin wordt, zoals U weet, bepaald wanneer de verordening in werking treedt (namelijk op 25 augustus 1969) en voorts dat de artikelen 2 tot en met 4, derhalve ook het compenserend bedrag van tariefnummer 11.01 A, reeds op 11 augustus 1969 van toepassing zullen zijn. Ook hierover behoeft niet veel te worden gezegd. Weliswaar moet worden toegegeven, dat op het tijdstip waarop het voorschrift werd uitgevaardigd (dat wil zeggen op 22 augustus 1969) kon worden vastgesteld wie daardoor na de inwerkingtreding, dat wil zeggen in een tijdvak van rond 11 dagen, werd geraakt. Met de Commissie ben ik evenwel van mening, dat bij de vaststelling van het rechtskarakter der bepaling niet deze, doch andere overwegingen de doorslag dienen te geven. Artikel 6 van Verordening no. 1670/69 geeft, naar door de Commissie terecht is opgemerkt, een regeling betreffende de toepassing der verordening naar tijdsorde. Zulke voorschriften dragen een zelfde rechtskarakter als de bepalingen welker toepassing zij regelen. In de jurisprudentie werd zulks niet zeer lang geleden uitgemaakt in de zaak 6-68 (Jurisprudentie, Deel XIV, blz. 577), hoewel het toen ging om feiten welke met de onderhavige niet in allen dele kunnen worden vergeleken. Men kan het gekunsteld achten maatregelen welke een ondubbelzinnig normatief karakter dragen, al naar het tijdvak gedurende welke zij van toepassing zijn onder tweeërlei kwalificatie te brengen en voor zoveel zij terugwerkende kracht hebben van een beschikking, doch voor het overige van een verordening te spreken. In zoverre is een verwijzing naar de zaken 106 en 107-63 (Jurisprudentie, Deel XI, blz. 516) stellig zonder belang, reeds omdat het in die zaken ging om een handeling der Commissie, welke uitsluitend in het verleden werkte. Derhalve moet er ook ten aanzien van artikel 6 van Verordening no. 1670/69 van worden uitgegaan, dat hier van een normatieve handeling sprake is. Ook in zoverre kan verzoekster derhalve tegen deze verordening niet opkomen; en ook hier behoeft niet te worden ingegaan op de vraag of zij door bedoelde handeling individueel en rechtstreeks wordt geraakt.

4. In de zaak 64-69 doet zich een ontvankelijkheidskwestie voor ten aanzien van de met terugwerkende kracht in werking getreden bepaling van artikel 2 van Verordening no. 1660/69. Volgens dit artikel wordt, naar wij weten, het compenserend bedrag bij uitvoer naar derde landen ter zake waarvan vóór 11 augustus 1969 transacties in Franse franken zijn afgesloten, slechts verminderd wanneer de restitutie vooraf kan worden vastgesteld en van deze mogelijkheid ook gebruik is gemaakt. Vraagt men zich af hoe deze regeling moet worden gekwalificeerd, dan lijkt mij het antwoord niet zo boven twijfel verheven als in de tot nu toe behandelde gevallen. — De Gommissie heeft betoogd, dat wij hier te maken hebben met een overgangsbepaling, zodat moet worden aangenomen dat daaraan een zelfde rechtskarakter toekomt als aan de bepalingen welker toepassing zij regelt. Bovendien is zij volgens de Commissie bedoeld om de grenzen van een uitzondering op de algemene regel vast te stellen, zodat kan worden gezegd dat de algemene regel zelf, dat wil zeggen het heffen van compenserende bedragen op de Franse export, in geding is. — Ik acht deze redenering voorshands alleszins plausibel. Men kan inderdaad verdedigen, dat 'verzoeksters grief in feite tegen de algemene regeling is gericht, nu zij betoogt dat de overgangsregeling van artikel 2 van Verordening no. 1660/69 ten onrechte niet op haar van toepassing is. — Ik betwijfel op het ogenblik echter of men wel zo mag redeneren en geef er daarom de voorkeur aan bij de beoordeling van de ontvankelijkheid van het beroep 64-69 niet alleen met het rechtskarakter van . de bestreden handeling te rade te gaan. Richt men zich namelijk — met verzoekster — naar de regeling van Verordening no. 1660/69 en neemt men aan dat de daarin voorziene uitzonderingen niet ver genoeg gingen, juist omdat zij niet mede door verzoekster afgesloten transacties betroffen, dan kan men in verband met het feit dat de maatregel uitsluitend op het verleden betrekking heeft, bezwaarlijk van een normatieve handeling spreken. Inderdaad betreft de maatregel slechts bepaalde feiten uit het verleden, namelijk exporttransacties met handelaren in derde landen die vóór 11 augustus 1969 zijn gesloten en bovendien volgens artikel 2, alinea 2, van de verordening vóór 18 augustus 1969 bij de Franse autoriteiten zijn geregistreerd. Van deze handeling kan met stelligheid worden gezegd, dat zij slechts voor een beperkte kring van te identificeren personen geldt. Administratiefrechtelijk kan zij derhalve hoogstens als een algemene beschikking worden beschouwd. Omdat een verordening echter volgens de jurisprudentie niet slechts algemeen geldig moet zijn, doch ook een in abstracto bepaalde groep personen dient te betreffen welke op het tijdstip der handeling nog niet kunnen worden geïdentificeerd, meen ik dat de vraag of voor zoveel de zaak 64-69 betreft tegen de litigieuze handeling kan worden opgekomen, niet wegens het rechtskarakter dier handeling ontkennend mag worden beantwoord. Het verdient derhalve, zoals ik reeds zeide, aanbeveling ook de vraag in onderzoek te nemen of verzoekster, op wier overeenkomsten Verordening no. 1660/69 niet van toepassing is, mag stellen dat zij in zoverre individueel is geraakt. Ook deze vraag is echter niet gemakkelijk te beantwoorden, en wel als gevolg van het feit, dat de criteria welke tot nu toe in de jurisprudentie werden uitgewerkt, weinig houvast bieden. — Wij kunnen om te beginnen uitgaan van het ervaringsfeit, dat van individueel geraakt zijn niet slechts wordt gesproken wanneer slechts één bepaald persoon wordt getroffen. Zijn er meerdere betrokkenen, dan is het echter moeilijker de grens te bepalen bij overschrijding waarvan niet langer mag worden aangenomen dat zij individueel worden geraakt. Men zal wat dit betreft uiteindelijk wel een kwantitatieve maatstaf moeten aanleggen. Een argument hiervoor meen ik met name te ontlenen aan 's Hofs arrest in de zaken 106 en 107-63, waarin de ontvankelijkheidsvraag in positieve zin werd beantwoord, omdat sprake was van een klein (overzienbaar) aantal Duitse importeurs van een bepaald produkt, waarop een door de Commissie met terugwerkende kracht genomen maatregel betrekking had. In deze richting lijkt mij ook te wijzen dat het Hof in zijn definitie te kennen gaf dat men, wil van individueel getroffen zijn kunnen worden gesproken, op dezelfde wijze moet zijn geïndividualiseerd als de adressaat van een beschikking (Jurisprudentie, zaken 106 en 107-63, Deel XI, blz. 516. Jurisprudentie, zaak 6-68, Deel XIV, blz. 578). Ik meen echter dat moeilijk kan worden volgehouden dat zulks hier het geval is. Reeds verzoekster noemde een hele reeks door haar vóór 11 augustus 1969 gesloten overeenkomsten, waarop haars inziens de regeling van Verordening no. 1660/69 toepasselijk had moeten zijn. Bij de mondelinge behandeling ver namen wij voorts, dat er in Frankrijk nog 50 andere meelexportzaken zijn. Voorts bedenke men, dat de in artikel 2, sub 1 a, tweede alinea, van Verordening no. 1660/69 vermelde mogelijkheid de restituties vooraf te doen vaststellen, voor nog een aantal andere produkten in aanmerking kwam. De Commissie heeft dit in haar conclusie op bladzijde 8 gedetailleerd uiteengezet en daarmede duidelijk aangetoond welke draagwijdte, economisch gezien, aan de gewraakte bepalingen toekomt (zoals het in de zaak 1-64 — Jurisprudentie, zaak 1-64, Deel X, blz .861 — is gezegd) en hoe ruim de kring is dergenen op wie Verordening no. 1660/69 toepassing vindt. Een individuele beschikking aan het adres van ieder hunner ware moeilijk denkbaar geweest. Dit lijkt niet alleen uit een oogpunt van administratieve techniek nauwelijks te realiseren; het zou ook — en dat is van meer belang — uit een oogpunt van wetgevingstechniek bijzonder vreemd aandoen. Op grond van deze overwegingen en ervan uitgaande dat de bestreden handeling van normatieve aard is, kan ik in verband met de in het arrest 25-62 (Jurisprudentie, zaak IX, blz. 232) gebezigde formulering slechts concluderen, dat verzoekster niet kan staande houden individueel te zijn geraakt. Zij zal derhalve ook in het beroep 64-69 niet-ontvankelijk moeten worden verklaard.

5. Ik vat mijn conclusie als volgt samen: Het Hof van Justitie zal het door de Commissie overeenkomstig artikel 91 van het Reglement voor de procesvoering gedaan verzoek moeten toewijzen en verzoekster in haar vorderingen niet-ontvankelijk dienen te verklaren zonder tot behandeling van de zaak ten gronde over te gaan. Wanneer verzoeksters zich aldus overeenkomstig artikel 173, alinea 2, van het EEG-Verdrag in het ongelijk zien gesteld, zullen zij ook in de kosten van het geding moeten worden verwezen.

( 1 ) Vertaald uit het Duits.

( 2 ) De Duitse tekst luidt als volgt: „… soweit die Auswirkungen der in den Artikeln 1 und 2 genannten Maßnahmen bei Agrarerzeugnissen, die der gemeinsamen Marktorganisation unterliegen, und Verarbeitungserzeugnissen, die einer besonderen Regelung nach Artikel 235 des Vertrages unterliegen, ausgeglichen werden müssen.” (vertaler)