Trefwoorden

Samenvatting



Trefwoorden

1. Beroep tot nietigverklaring – Voorwerp – Verzoek tot nietigverklaring van beschikking tot inleiding van in artikel 88, lid 2, EG bedoelde formele procedure van onderzoek van staatssteun, dat strekt tot betwisting van verplichting om onderzochte maatregelen op te schorten in afwachting van beëindiging van genoemde procedure – Vaststelling van beschikking tot beëindiging van procedure en definitief worden van die beschikking – Beroep dat voorwerp behoudt

2. Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang – Beschikking tot inleiding van formele onderzoeksprocedure van artikel 88, lid 2, EG

(Art. 88, lid 2, EG en 253 EG; verordening nr. 659/1999 van de Raad)

3. Steunmaatregelen van de staten – Onderzoek door Commissie – Beschikking tot inleiding van formele onderzoeksprocedure van artikel 88, lid 2, EG – Verplichting om staatssteun vooraf met betrokken lidstaat te bespreken en situatie te onderzoeken tegen achtergrond van door lidstaat meegedeelde gegevens – Verplichting van genoemde lidstaat tot loyale samenwerking

(Art. 10 EG en 88, lid 2, EG; verordening nr. 659/1999 van de Raad, art. 10 en 13)

4. Beroep tot nietigverklaring – Middelen – Misbruik van bevoegdheid – Begrip

(Art. 230 EG)

5. Steunmaatregelen van de staten – Onderzoek door Commissie – Moeilijkheden bij beoordeling van verenigbaarheid van steunmaatregel met gemeenschappelijke markt of twijfel over kwalificatie als steunmaatregel – Verplichting van Commissie om formele onderzoeksprocedure van artikel 88, lid 2, EG in te leiden

(Art. 87 EG en 88, lid 2 en 3, EG)

6. Steunmaatregelen van de staten – Onderzoek door Commissie – Procedureel kader bepaald door voorafgaande kwalificatie van betrokken maatregelen als bestaande steun of als nieuwe steun – Ontbreken van discretionaire bevoegdheid van Commissie – Verplichting van lidstaat die aanspraak maakt op kwalificatie als bestaande steun, tot loyale samenwerking

(Art. 10 EG en 88 EG)

7. Steunmaatregelen van de staten – Algemene steunregeling goedgekeurd door Commissie – Individuele steunmaatregel die wordt aangemeld als vallend binnen kader van goedkeuring – Onderzoek door Commissie – Toetsing eerst aan goedkeuringsbeschikking en pas daarna aan Verdrag

(Art. 87 EG en 88 EG)

8. Steunmaatregelen van de staten – Bestaande steun en nieuwe steun – Uitkeringen aan scheepvaartmaatschappijen die in kader van openbaredienstcontracten belast zijn met geregelde diensten voor aandoen van eilanden – Artikel 4, lid 3, van verordening nr. 3577/92 – Toepassing van regeling voor nieuwe steunmaatregelen uitsluitend op uitkeringen die niet noodzakelijk zijn voor handhaving van evenwicht van contracten

(Art. 88, leden 1 en 3, EG; verordening nr. 3577/92 van de Raad, art. 4, lid 3)

Samenvatting

1. Een beroep tegen een beschikking van de Commissie tot inleiding van de in artikel 88, lid 2, EG, bedoelde procedure van onderzoek van een steunmaatregel van een staat, dat in wezen strekt tot vaststelling dat de betrokken maatregelen niet behoeven te worden opgeschort in afwachting van de beëindiging van deze procedure, heeft zijn voorwerp niet verloren omdat na de instelling ervan een beschikking werd vastgesteld waarbij de genoemde procedure wordt beëindigd en die beschikking ondertussen een definitief karakter heeft gekregen.

(cf. punten 15‑18)

2. De verplichting van artikel 253 EG om een bezwarend besluit te motiveren heeft ten doel het Hof in staat te stellen toezicht uit te oefenen op de wettigheid van het besluit, en de betrokkene voldoende gegevens te verschaffen om vast te stellen of het besluit gegrond is dan wel een gebrek vertoont op grond waarvan de wettigheid ervan kan worden betwist.

Omdat het gaat om een beschikking tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, EG met betrekking tot vermeende steunmaatregelen van staten, zou de niet-vermelding hierin van verordening nr. 659/1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel [88 EG] of van sommige bepalingen ervan in voorkomend geval slechts een ontoereikende motivering kunnen vormen, indien de Commissie bepalingen van deze verordening had toegepast die niet rechtstreeks uit het Verdrag voortvloeien.

(cf. punten 22‑23)

3. Gelet op de rechtsgevolgen van een beschikking tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, EG, moet de Commissie, wanneer zij de bedoelde maatregelen voorlopig als nieuwe steun kwalificeert hoewel de betrokken lidstaat die kwalificatie mogelijkerwijs niet onderschrijft, vooraf met de betrokken lidstaat de maatregelen in kwestie bespreken, zodat deze de gelegenheid heeft om de Commissie in voorkomend geval mee te delen dat deze maatregelen volgens hem geen steun zijn of dat zij bestaande steunmaatregelen vormen. De artikelen 10 en 13 van verordening nr. 659/1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel [88 EG] zijn verenigbaar met dit vereiste en ontslaan de Commissie dus niet van de verplichting om een maatregel met de betrokken lidstaat te bespreken alvorens de procedure van artikel 88, lid 2, EG in te leiden.

De Commissie moet, wanneer wordt gesteld dat de betrokken maatregelen geen steunmaatregelen zijn, een toereikend onderzoek instellen naar deze kwestie op basis van de haar in dit stadium door deze staat meegedeelde informatie, ook al resulteert dit onderzoek in een niet-definitieve beoordeling. In het kader van het beginsel van loyale samenwerking tussen de lidstaten en de instellingen zoals dit voortvloeit uit artikel 10 EG, en teneinde de procedure niet te vertragen, staat het op zijn beurt aan de lidstaat die meent dat de maatregelen in kwestie geen steunmaatregelen zijn, om de Commissie zo snel mogelijk vanaf het moment waarop zij hem met deze maatregelen confronteert, de gegevens te verschaffen die ten grondslag liggen aan dit standpunt. Kunnen deze gegevens de twijfel uit de weg ruimen, in de zin dat de onderzochte maatregelen geen steunelementen bevatten, dan mag de Commissie de procedure van artikel 88, lid 2, EG niet inleiden. Indien deze gegevens daarentegen de twijfel over het bestaan van steunelementen niet kunnen wegnemen en indien er eveneens twijfel bestaat over de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt, dan moet de Commissie voornoemde procedure inleiden.

(cf. punten 29‑30, 48)

4. Het begrip misbruik van bevoegdheid ziet op het geval dat een administratieve overheid van haar bevoegdheden gebruik heeft gemaakt ter verwezenlijking van een ander doel dan waarvoor haar die bevoegdheden werden verleend. Bij een beschikking is er slechts sprake van misbruik van bevoegdheid wanneer er objectieve, ter zake dienende en onderling overeenstemmende aanwijzingen bestaan dat zij is gegeven voor een dergelijk doel.

(cf. punt 38)

5. De Commissie is bij de toetsing van steunmaatregelen aan artikel 87 EG teneinde vast te stellen of zij verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt, verplicht de procedure van artikel 88, lid 2, EG in te leiden, wanneer zij na de fase van het vooronderzoek niet alle problemen heeft weten op te lossen die eraan in de weg staan te concluderen dat die maatregelen verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt. Vanzelfsprekend dienen deze beginselen ook te worden toegepast wanneer de Commissie ook twijfel heeft over de kwalificatie zelf van de onderzochte maatregel als steunmaatregel in de zin van artikel 87, lid 1, EG.

(cf. punt 47)

6. De verplichting om in bepaalde omstandigheden de procedure van artikel 88, lid 2, EG in te leiden loopt niet vooruit op het procedurele kader waarvan deze beschikking deel moet uitmaken, dat wil zeggen hetzij dat van het voortdurende onderzoek van de bestaande steunregelingen, zoals dat voortvloeit uit artikel 88, lid 1, juncto lid 2, EG, hetzij dat van de controle van nieuwe steun, zoals dat voortvloeit uit de gecombineerde bepalingen van artikel 88, lid 3, juncto lid 2, EG.

Gelet op de rechtsgevolgen van deze procedurele keuze wanneer het gaat om reeds tot uitvoering gebrachte maatregelen, mag de Commissie niet zonder meer het tweede procedurele kader kiezen, wanneer de betrokken lidstaat stelt dat het eerste moet worden toegepast. In een dergelijk geval moet de Commissie een toereikend onderzoek instellen naar deze kwestie op basis van de haar in dit stadium door deze staat meegedeelde informatie, ook al resulteert dit onderzoek in een niet-definitieve kwalificatie van de onderzochte maatregelen.

Zoals het geval is wanneer de vraag rijst naar het bestaan zelf van steunelementen, moet de lidstaat die meent dat het om bestaande steun gaat, in het kader van het beginsel van loyale samenwerking tussen de lidstaten en de instellingen, zoals dat voortvloeit uit artikel 10 EG, en teneinde de procedure niet te vertragen, van zijn kant de Commissie zo snel mogelijk vanaf het moment dat zij hem met de betrokken maatregel confronteert, de gegevens verstrekken die ten grondslag liggen aan dit standpunt. Indien op grond van deze gegevens in het kader van een voorlopige evaluatie kan worden aangenomen dat het bij de maatregelen in kwestie in feite waarschijnlijk om bestaande steun gaat, moet de Commissie die maatregelen behandelen binnen het procedurele kader van artikel 88, leden 1 en 2, EG. Indien daarentegen de door de lidstaat verstrekte gegevens deze voorlopige conclusie niet rechtvaardigen of indien de lidstaat ter zake geen enkel gegeven verstrekt, moet de Commissie deze maatregelen behandelen binnen het procedurele kader van artikel 88, leden 3 en 2, EG.

(cf. punten 53‑55)

7. Wanneer de Commissie een steunregeling heeft goedgekeurd, zou het in strijd zijn met het vertrouwens‑ en het rechtszekerheidsbeginsel dat zij toepassingsmaatregelen van deze regeling opnieuw als nieuwe steun zou onderzoeken. Hieruit vloeit voort dat wanneer de betrokken lidstaat beweert dat maatregelen ingevolge een eerder goedgekeurde steunregeling zijn toegekend, de Commissie met betrekking tot deze maatregelen niet zonder meer de procedure van artikel 88, lid 2, EG kan inleiden door deze als nieuwe steun te beschouwen, wat de opschorting ervan zou impliceren, maar dat zij eerst moet vaststellen of deze maatregelen al dan niet door de regeling worden gedekt, en, zo ja, of zij aan de in de beschikking tot goedkeuring van deze regeling gestelde voorwaarden voldoen. Alleen wanneer dit onderzoek negatief uitvalt, kan de Commissie de procedure van artikel 88, lid 2, EG inleiden en de maatregelen in kwestie als nieuwe steun behandelen. Valt dit onderzoek daarentegen positief uit, dan moet de Commissie deze maatregelen als bestaande steun behandelen volgens de in artikel 88, leden 1 en 2, EG bepaalde procedure.

(cf. punt 57)

8. Aangezien de openbaredienstcontracten waarnaar wordt verwezen in artikel 4 van verordening nr. 3577/92 houdende toepassing van het beginsel van het vrij verrichten van diensten op het zeevervoer binnen de lidstaten (cabotage in het zeevervoer) naar hun aard financiële bepalingen bevatten die nodig zijn om de daarin opgenomen openbaredienstverplichtingen te verzekeren, en de formulering van lid 3 van dit artikel de handhaving van de genoemde contracten tot op hun einddatum beoogt, zonder de draagwijdte van deze bepaling te beperken tot bepaalde aspecten van deze contracten, worden de financiële bepalingen die nodig zijn om de daarin opgenomen openbaredienstverplichtingen te verzekeren, gedekt door voornoemd artikel 4, lid 3.

Daarentegen kunnen eventuele steunmaatregelen die verder gaan dan wat nodig is ter verzekering van de openbaredienstverplichtingen die het voorwerp zijn van de contracten in kwestie, niet binnen de werkingssfeer van de laatstgenoemde bepaling vallen, juist omdat zij niet noodzakelijk zijn voor het evenwicht, en dus voor de handhaving, van dergelijke contracten en zij dus op basis van deze bepaling niet als bestaande steun kunnen worden beschouwd.

(cf. punten 64‑65)