Bezien wij thans de vraag van de algemene bekwaamheid van het vakverbond om in rechte op te treden — een vraag die voorafgaat aan die betreffende haar meer specifieke bekwaamheid om op te treden in het kader van de bijzondere procedure van het Ambtenarenstatuut.

Deze principiële vraag is ook aan de orde in de nog hangende zaak 175-73, waarin het Algemeen Vakverbond te zamen met de persoonlijk belanghebbende ambtenaren is opgekomen tegen individuele besluiten. In de onderhavige zaak treedt de betrokken vakorganisatie evenwel alleen op en is het beroep gericht tegen een besluit van algemene aard. Dit laatste onderscheid kan van invloed zijn op de beoordeling van het bestaan zowel van de procesbekwaamheid in deze bijzondere soort beroepsprocedure, als van het procesbelang zelf, zonder dat het evenwel een wezenlijk verschil maakt voor de wijze waarop in beide gedingen de vraag rijst, of een zodanige vereniging in abstracto bekwaam is dit Hof te adiëren.

In de parallelle zaak heeft collega Reischl geconcludeerd tot niet-ontvankelijkverklaring van het beroep, omdat het vakverbond daar opkomt voor de belangen van twee ambtenaren die ieder ook een individueel beroep hebben ingesteld, zodat het vakverbond niet kan worden beschouwd als drager van een concreet en reëel gemeenschappelijk belang. Maar in ons geval krijgt het overeenkomstige probleem een meer algemeen karakter; hier is het immers alleen het Algemeen Vakverbond dat de geldigheid betwist van een besluit dat ongeveer 2600 ambtenaren van de Commissie raakt, die aan de stakingen van november en december 1972 hebben deelgenomen, en zich aldus inzet voor een belang dat niet slechts het concrete belang is van een zeer grote groep van ambtenaren, maar dat bovendien principiële vragen aan de orde stelt, die van algemeen belang zijn voor het personeel van de Gemeenschappen en voor de administratie: in casu betreffende het recht van de administratie om stakingsdagen niet uit te betalen — ongeacht of er voor een „rechtvaardige zaak” is gestaakt of niet.

Voorts willen wij erop wijzen dat het probleem van de ontvankelijkheid van het beroep in casu alleen rijst in verband met de artikelen 90 en 91 van het ambtenarenstatuut, aangezien verzoeker uitdrukkelijk heeft afgezien van een beroep op artikel 173 van het Verdrag, waarschijnlijk om te ontkomen aan de in dit artikel genoemde beroepstermijn. Overigens zij met nadruk opgemerkt dat de speciale beroepsweg van het ambtenarenstatuut in geen geval kan worden benut om de termijn van artikel 173 te omzeilen. Deze bepalingen bieden immers geen alternatieve beroepswegen, maar elk geldt bij uitsluiting in duidelijk verschillende gevallen.

De prealabele vraag die zich hier voordoet, houdt verband met het feit dat het vakverbond niet als een echte rechtspersoon wordt erkend, waarbij wordt gewezen op het aloude adagium „pas d'action sans personnalité”. Wij behoeven hierbij niet lang stil te staan, want ook in de verschillende nationale rechtsstelsels wordt deze moeilijkheid vaak met te waarderen realiteitszin opgelost en neemt men aan dat voor het optreden in rechteeen autonome aansprakelijkheid voldoende is.

En belangrijker nog, in diezelfde realistische opvatting wordt voor lichamen die een collectief belang vertegenwoordigen, maar formeel niet wettelijk zijn erkend, rechtspersoonlijkheid in ruimere mate aanvaard met betrekking tot de procesbekwaamheid dan ten aanzien van het bezit van eigen materiële rechten. Maar zoals het feit dat een vakvereniging door het recht van de Staat van oprichting als rechtspersoon is erkend, niet per se behoeft te betekenen dat zij kan optreden op grond van de artikelen 90 en 91 van het Ambtenarenstatuut (welke, anders dan artikel 173 EEG-Verdrag, op communautair terrein een bijzondere actie geven — bijzonder zowel vanwege haar object, als vanwege degenen die ervan gebruik kunnen maken), zo houdt anderzijds het ontbreken van een uitdrukkelijk erkende rechtspersoonlijkheid op zichzelf niet in dat zij zich niet op die artikelen zou kunnen beroepen. Uw Hof heeft overigens reeds gelegenheid gehad van zijn ruime opvatting ten deze te doen blijken in de beschikking van 24 oktober 1962 (zaken 16 en 17-62, Jurispr. 1962, blz. 979) en in de beschikking van 14 november 1963 (zaak 15-63, Lassalle t. Europees Parlement, Jurispr. 1964, blz. 105), welke laatste, ofschoon daarbij een verzoek tot interventie van het personeelscomité werd afgewezen, duidelijk maakt dat dat recht niet is beperkt tot lichamen met rechtspersoonlijkheid; voldoende is dat althans de elementen aanwezig zijn welke de grondslag van de persoonlijkheid vormen, in het bijzonder een — zij het ook beperkte — autonomie en aansprakelijkheid. Onlangs heeft Uw Hof zich nog duidelijker in dezelfde zin uitgelaten in de beschikking van 11 december 1973 (zaak 41-73, Générale Sucrière e.a., Jurispr. 1973, blz. 1465), in overeenstemming met de gehele strekking van zijn rechtspraak, die wars is van formalistische opvattingen. Indien derhalve bij verzoeker een voldoende mate van autonomie en aansprakelijkheid aanwezig kan worden geacht, is het met deze tendens in overeenstemming zijn procesrechtelijke bekwaamheid te erkennen. Dit lijkt ook te beantwoorden aan de geest en de bedoeling van Verdrag nr. 87 van de IAO betreffende de vrijheid tot het oprichten van vakverenigingen en de bescherming van het vakverenigingsrecht.

Op de grondslag en onder de voorwaarden van artikel 173, juncto artikel 175, EEG-Verdrag kunnen de vakverenigingen dus tegen bezwarende handelingen van de Gemeenschapsinstellingen, welke onder de omschrijving van dat artikel vallen, voor hun eigen functionele belangen opkomen door gebruik te maken van de middelen welke de algemene beroepsregeling hun biedt: dus uitsluitend voor belangen van de vakvereniging zelf, als autonoom rechtssubject en niet als draagster van de belangen van haar leden.

In casu dienen wij echter te onderzoeken of er een specifieke procesbekwaamheid bestaat, namelijk om zelf in rechte te kunnen optreden met betrekking tot de arbeidsverhouding overeenkomstig het Statuut van de ambtenaren van de Gemeenschappen en dus op grond van artikel 91 daarvan, ter verdediging van een collectief belang van het personeel, waarvan de vakvereniging als de rechtmatige draagster zou moeten kunnen worden beschouwd.