NL Publicatieblad van de Europese Unie L 165/11

Voor het internationaal publiekrecht hebben alleen de originele VN/ECE-teksten rechtsgevolgen. Voor de status en de datum van inwerkingtreding van dit reglement, zie de recentste versie van VN/ECE-statusdocument TRANS/WP.29/343 op: http://www.unece.org/trans/main/wp29/wp29wgs/wp29gen/wp29fdocstts.html

Reglement nr. 12 van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (VN-ECE) — Uniforme voorschriften voor de goedkeuring van voertuigen wat de bescherming van de bestuurder tegen de stuurinrichting in het geval van een botsing betreft

Bevat de volledige geldige tekst tot en met:

Supplement 3 op wijzigingenreeks 03 — Datum van inwerkingtreding: 23 maart 2000

1. TOEPASSINGSGEBIED

1.1. Dit reglement is van toepassing op het gedrag van de stuurinrichting van motorvoertuigen van categorie M1 en van voertuigen van categorie N1 met een toegestane maximummassa van minder dan 1 500 kg, wat de bescherming van de bestuurder in het geval van een frontale botsing betreft.

1.2. Op verzoek van de fabrikant kunnen ook andere dan de in punt 1.1 vermelde voertuigen overeenkomstig dit reglement worden goedgekeurd.

2. DEFINITIES

In dit reglement wordt verstaan onder:

2.1. „goedkeuring van een voertuig”: de goedkeuring van een voertuigtype wat betreft de bescherming van de bestuurder tegen de stuurinrichting in het geval van een botsing;

2.2. „voertuigtype”: een categorie van motorvoertuigen die onderling niet verschillen op essentiële punten zoals: 2.2.1. voertuigen met verbrandingsmotor: 2.2.1.1. de structuur, afmetingen, vormen en materialen van dat deel van het voertuig dat vóór de stuurinrichting is gelegen; 2.2.1.2. de massa van het voertuig in rijklare toestand, zoals gedefinieerd in punt 2.18; 2.2.2. voertuigen met elektrische motor: 2.2.2.1. de afmetingen, massa, structuur, vormen en materialen van het voertuig, de plaats van de onderdelen van het aandrijfsysteem, de plaats van de batterij of van de delen van de aandrijfbatterij; 2.2.2.2. de massa van het voertuig in rijklare toestand, zoals gedefinieerd in punt 2.18;

2.3. „goedkeuring van een bedieningsorgaan van de stuurinrichting”: de goedkeuring van een type bedieningsorgaan van de stuurinrichting wat betreft de bescherming van de bestuurder tegen de stuurinrichting in het geval van een botsing;

2.4. „type bedieningsorgaan van de stuurinrichting”: een categorie bedieningsorganen van de stuurinrichting die onderling niet verschillen op essentiële punten zoals: 2.4.1. de structuur, afmetingen, vormen en materialen;

2.5. „bedieningsorgaan van de stuurinrichting”: het deel van de stuurinrichting dat door de bestuurder wordt bediend, doorgaans het stuurwiel;

2.6. „universeel bedieningsorgaan van de stuurinrichting”: een bedieningsorgaan dat op meer dan een goedgekeurd voertuigtype kan worden gemonteerd voorzover verschillen in de bevestiging van het bedieningsorgaan op de stuurkolom geen invloed hebben op de prestaties van het bedieningsorgaan;

2.7. „airbag”: een flexibele zak die bestemd is om onder druk met een gas te worden gevuld en die: 2.7.1. ontworpen is om de voertuigbestuurder te beschermen in het geval van een botsing tegen het bedieningsorgaan van de stuurinrichting; 2.7.2. wordt opgeblazen door een inrichting die bij een botsing van het voertuig in werking wordt gesteld;

2.8. „rand van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting”: de, in het geval van een stuurwiel, quasi-torusvormige buitenrand die tijdens het rijden gewoonlijk door de bestuurder wordt vastgehouden;

2.9. „spaak”: een stang die de rand van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting met de naaf verbindt;

2.10. „naaf”: het deel van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting dat zich gewoonlijk in het centrum bevindt en dat: 2.10.1. het bedieningsorgaan van de stuurinrichting met de stuuras verbindt, 2.10.2. het draaimoment van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting op de stuuras overbrengt;

2.11. „centrum van de naaf van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting”: het punt op het oppervlak van de naaf dat in het verlengde van de middellijn van de stuuras ligt;

2.12. „vlak van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting”: in het geval van het stuurwiel is dat het platte oppervlak dat de stuurwielrand evenredig verdeelt tussen de bestuurderskant en de voorkant van het voertuig;

2.13. „stuuras”: het onderdeel dat het draaimoment dat op het bedieningsorgaan van een stuurinrichting wordt uitgeoefend, overbrengt op het stuurhuis;

2.14. „stuurkolom”: de behuizing die de stuuras omhult;

2.15. „stuurinrichting”: het bedieningsorgaan, de stuurkolom en de samenstellende delen daarvan, de stuuras, het stuurhuis, alsmede alle overige onderdelen zoals die welke bestemd zijn om mede de energie te absorberen bij een botsing tegen het bedieningsorgaan van de stuurinrichting;

2.16. „passagiersruimte”: het voor inzittenden bestemde gedeelte, afgebakend door het dak, de vloer, de zijwanden, de deuren, de buitenruiten, het schutbord aan de voorkant en het vlak dat wordt gevormd door het schutbord aan de achterkant of door de rugleuning van de achterbank en, indien nodig, de scheidingen tussen de houders van de monoblokken van de aandrijfbatterij van het elektrische voertuig;

2.17. „botslichaam”: een stijf, halfrond, hoofdvormig botslichaam met een diameter van 165 mm, overeenkomstig bijlage 5, punt 3, van dit reglement;

2.18. „massa van het voertuig in rijklare toestand”: de massa van het voertuig in rijklare toestand, exclusief inzittenden en lading, maar inclusief brandstof, koelvloeistof, smeermiddelen, gereedschap, een reservewiel (indien dit door de voertuigfabrikant als standaarduitrusting wordt geleverd) en de houders van de monoblokken van de aandrijfbatterij van het elektrische voertuig;

2.19. „monoblok”: de kleinste eenheid van de elektrische-energiebron van de aandrijfbatterij;

2.20. „aandrijfbatterij”: het geheel van de blokken die samen de elektrische-energiebron vormen;

2.21. „houder van de aandrijfbatterij”: de houder die een of meer monoblokken bevat; een voertuig kan geen, één of meerdere houders bevatten.

3. GOEDKEURINGSAANVRAAG

3.1. Voertuigtype

3.1.1. De aanvraag tot goedkeuring van een voertuigtype wat betreft de bescherming van de bestuurder tegen de stuurinrichting in het geval van een botsing, wordt door de voertuigfabrikant of door zijn gemachtigde vertegenwoordiger ingediend.

3.1.2. De aanvraag gaat vergezeld van de onderstaande stukken in drievoud en van de volgende bijzonderheden:

3.1.2.1. een gedetailleerde beschrijving van het voertuigtype wat de structuur, afmetingen, vorm en materialen betreft van dat deel van het voertuig dat vóór het bedieningsorgaan van de stuurinrichting is gelegen;

3.1.2.2. tekeningen, op een passende schaal en met voldoende details, van de stuurinrichting en de bevestiging ervan op het chassis en de carrosserie van het voertuig;

3.1.2.3. een technische beschrijving van de stuurinrichting;

3.1.2.4. de massa van het voertuig in rijklare toestand;

3.1.2.5. gegevens waaruit blijkt dat het bedieningsorgaan van de stuurinrichting overeenkomstig punt 5.2 van dit reglement, voorzover van toepassing, is goedgekeurd;

3.1.2.6. gegevens waaruit blijkt dat de stuurinrichting aan de voorschriften van punt 5.2.2 van Reglement nr. 94, wijzigingenreeks 01, voldoet als de goedkeuringsaanvraag overeenkomstig punt 5.1.2 door de aanvrager is ingediend.

3.1.2.7. gegevens waaruit blijkt dat het bedieningsorgaan van de stuurinrichting aan de voorschriften van de punten 5.2.1.4 en 5.2.1.5 van Reglement nr. 94, wijzigingenreeks 01, voldoet als de goedkeuringsaanvraag overeenkomstig punt 5.2.1 door de aanvrager is ingediend.

3.1.3. Bij de voor de uitvoering van de goedkeuringstests verantwoordelijke technische dienst moet het volgende worden ingediend:

3.1.3.1. een voor het goed te keuren voertuigtype representatief voertuig, met het oog op de test van punt 5.1;

3.1.3.2. naar keuze van de fabrikant en voorzover de technische dienst hiermee instemt, hetzij een tweede voertuig, hetzij die onderdelen van het voertuig die de fabrikant als essentieel beschouwt voor de tests van de punten 5.2 en 5.3;

3.1.3.3. Alvorens typegoedkeuring wordt verleend, gaat de bevoegde instantie na of er afdoende maatregelen zijn genomen om een doeltreffende controle van de overeenstemming van de productie te waarborgen.

3.2. Type bedieningsorgaan van de stuurinrichting

3.2.1. De aanvraag om goedkeuring van een type bedieningsorgaan van de stuurinrichting wat betreft de bescherming van de bestuurder tegen de stuurinrichting in het geval van een botsing, wordt door de fabrikant van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting of door zijn gemachtigde vertegenwoordiger ingediend.

3.2.2. De aanvraag gaat vergezeld van de onderstaande stukken in drievoud en van de volgende bijzonderheden:

3.2.2.1. een gedetailleerde beschrijving van het type bedieningsorgaan van de stuurinrichting wat de structuur, afmetingen en materialen betreft;

3.2.2.2. tekeningen, op een passende schaal en met voldoende details, van de stuurinrichting en de bevestiging ervan op het chassis en de carrosserie van het voertuig;

3.2.2.3. gegevens waaruit blijkt dat het bedieningsorgaan van de stuurinrichting aan de voorschriften van de punten 5.2.1.4 en 5.2.1.5 van Reglement nr. 94, wijzigingenreeks 01, voldoet als de goedkeuringsaanvraag overeenkomstig punt 5.2.1 door de aanvrager is ingediend.

3.2.3. Een bedieningsorgaan van de stuurinrichting dat representatief is voor het goed te keuren bedieningsorgaan van de stuurinrichting plus, naar keuze van de fabrikant en voorzover de technische dienst hiermee instemt, die onderdelen van het voertuig die de fabrikant als essentieel beschouwt voor de tests voor de tests van de punten 5.2. en 5.3 ingediend bij de technische dienst die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de goedkeuringstests.

4. GOEDKEURING

4.1. Aan het typegoedkeuringscertificaat wordt een certificaat gehecht dat overeenstemt met het in punt 4.1.1 of 4.1.2 gespecificeerde model:

4.1.1. bijlage 1A voor de in punt 3.1 genoemde aanvragen;

4.1.2. bijlage 1B voor de in punt 3.2 genoemde aanvragen.

4.2. Voertuigtype

4.2.1. Als het voertuigtype waarvoor krachtens dit reglement goedkeuring wordt aangevraagd, aan de voorschriften van de punten 5 en 6 en van de bijlagen 4, 5 en 6 bij dit reglement voldoet, wordt voor dat voertuigtype goedkeuring verleend.

4.2.2. Aan elk goedgekeurd type wordt een goedkeuringsnummer toegekend. De eerste twee cijfers (momenteel 03 voor wijzigingenreeks 03 die op 24 augustus 1993 in werking is getreden) geven de wijzigingenreeks aan met de recentste belangrijke technische wijzigingen die in het reglement zijn opgenomen op het ogenblik dat de goedkeuring wordt verleend. Dezelfde overeenkomstsluitende partij mag hetzelfde nummer niet toekennen aan hetzelfde voertuigtype dat met een ander type stuurinrichting is uitgerust, noch aan een ander voertuigtype zoals gedefinieerd in punt 2.2 hierboven.

4.2.3. Van de goedkeuring of de uitbreiding of weigering van de goedkeuring van een voertuigtype krachtens dit reglement wordt aan de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, mededeling gedaan door middel van een formulier volgens het model in bijlage 1A bij dit reglement.

4.2.4. Op elk voertuig dat overeenstemt met een voertuigtype waaraan krachtens dit reglement goedkeuring is verleend, wordt op een opvallende en gemakkelijk bereikbare plaats die op het goedkeuringsformulier is gespecificeerd, een internationaal goedkeuringsmerk aangebracht. Dit merk bestaat uit:

4.2.4.1. een cirkel met daarin de letter „E”, gevolgd door het nummer van het land dat de goedkeuring heeft verleend (1);

4.2.4.2. het nummer van dit reglement, gevolgd door de letter „R”, een liggend streepje en het goedkeuringsnummer, rechts van de in punt 4.2.4.1 genoemde cirkel.

4.2.5. Indien het voertuig overeenstemt met een voertuigtype dat op basis van een of meer aan de overeenkomst gehechte reglementen is goedgekeurd in het land dat de goedkeuring krachtens dit reglement heeft verleend, hoeft het in punt 4.2.4.1 bedoelde symbool niet te worden herhaald; in dat geval worden het nummer van het reglement, het goedkeuringsnummer en de aanvullende symbolen van alle reglementen op basis waarvan goedkeuring is verleend in het land dat de goedkeuring krachtens dit reglement heeft verleend, in verticale kolommen rechts van het in punt 4.2.4.1 bedoelde symbool vermeld.

4.2.6. Het goedkeuringsmerk moet duidelijk leesbaar en onuitwisbaar zijn.

4.2.7. Het goedkeuringsmerk wordt dicht bij of op het door de fabrikant aangebrachte gegevensplaatje van het voertuig aangebracht.

4.3. Type bedieningsorgaan van de stuurinrichting

4.3.1. Als het bedieningsorgaan van de stuurinrichting waarvoor krachtens dit reglement afzonderlijk goedkeuring wordt aangevraagd, aan de toepasselijke voorschriften van de punten 5 en 6 en van bijlagen 4, 5 en 6 bij dit reglement voldoet, wordt voor dat bedieningsorgaan de goedkeuring verleend. Dit geldt alleen voor bedieningsorganen die geen airbag bevatten.

4.3.2. Aan elk goedgekeurd type wordt een goedkeuringsnummer toegekend. De eerste twee cijfers (momenteel 03 voor wijzigingenreeks 03 die op 24 augustus 1993 in werking is getreden) geven de wijzigingenreeks aan met de recentste belangrijke technische wijzigingen die in het reglement zijn opgenomen op het ogenblik dat de goedkeuring wordt verleend. Dezelfde overeenkomstsluitende partij mag hetzelfde nummer niet toekennen aan een ander type bedieningsorgaan van de stuurinrichting zoals gedefinieerd in punt 2.4 hierboven.

4.3.3. Van de goedkeuring of de uitbreiding of weigering van de goedkeuring van een type bedieningsorgaan van de stuurinrichting krachtens dit reglement wordt aan de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, mededeling gedaan door middel van een formulier volgens het model in bijlage 1B bij dit reglement.

4.3.4. Op elk bedieningsorgaan van de stuurinrichting dat overeenstemt met een type bedieningsorgaan van de stuurinrichting waaraan krachtens dit reglement goedkeuring is verleend, wordt op een opvallende en gemakkelijk bereikbare plaats die op het goedkeuringsformulier is gespecificeerd, een internationaal goedkeuringsmerk aangebracht. Dit merk bestaat uit:

4.3.4.1. een cirkel met daarin de letter „E”, gevolgd door het nummer van het land dat de goedkeuring heeft verleend (2);

4.3.4.2. het onder de cirkel geplaatste goedkeuringsnummer.

4.3.4.3. het symbool R94-01, in het geval van goedkeuring overeenkomstig punt 5.2.1.

4.3.5. Het goedkeuringsmerk moet duidelijk leesbaar en onuitwisbaar zijn.

4.4. In bijlage 2 bij dit reglement worden voorbeelden van de opstelling van goedkeuringsmerken gegeven.

5. SPECIFICATIES

5.1. Bij een test die eruit bestaat het onbeladen voertuig, in rijklare toestand, zonder testpop, met een snelheid van 48,3 km/h (30 mph) in botsing te laten komen met een hindernis, mag het bovenste deel van de stuurkolom en de stuuras zich horizontaal en evenwijdig met de lengteas van het voertuig niet meer dan 12,7 cm naar achteren en niet meer dan 12,7 cm verticaal naar boven verplaatsen ten opzichte van een punt van het voertuig dat bij de botsing niet is getroffen (3).

5.1.1. In het geval van een elektrisch aangedreven voertuig wordt de in punt 5.1 voorgeschreven test uitgevoerd met de hoofdstroomschakelaar van de aandrijfbatterij in de stand „ON”. Tijdens en na de test moet bovendien aan de volgende voorschriften zijn voldaan:

5.1.1.1. de monoblokken moeten op hun plaats blijven;

5.1.1.2. er mag geen vloeibaar elektrolyt in het passagierscompartiment lekken; een beperkt lek aan de buitenkant van het voertuig is toegestaan, voorzover tijdens het eerste uur na de test niet meer dan 7 % van het totale vloeibare elektrolyt van de aandrijfbatterij weglekt.

5.1.2. Aan de voorschriften van punt 5.1 wordt geacht te zijn voldaan als het met een dergelijke stuurinrichting uitgeruste voertuig voldoet aan de specificaties van punt 5.2.2 van Reglement nr. 91, wijzigingenreeks 01.

5.2. Als het bedieningsorgaan van de stuurinrichting wordt geraakt door een botslichaam met een relatieve snelheid van 24,1 km/h (15 mph), mag de kracht die door het bedieningsorgaan van de stuurinrichting op het testblok wordt uitgeoefend, niet groter zijn dan 1 111 daN.

5.2.1. Als het bedieningsorgaan van de stuurinrichting met een stuurairbag is uitgerust, is aan de specificaties van punt 5.2 voldaan als het voertuig dat met een dergelijke stuurinrichting is uitgerust, voldoet aan de specificaties van de punten 5.2.1.4 en 5.2.1.5 van Reglement nr. 94, wijzigingenreeks 01.

5.3. Als het bedieningsorgaan van de stuurinrichting wordt geraakt door een botslichaam met een relatieve snelheid van 24,1 km/h, overeenkomstig de procedures van bijlage 5, mag de gecumuleerde vertraging van het botslichaam niet meer dan 3 milliseconden lang meer dan 80 g bedragen. De vertraging moet altijd minder dan 120 g bedragen, gemeten met gegevenskanalen van frequentieklasse 600 Hz.

5.4. Het bedieningsorgaan van de stuurinrichting moet zodanig zijn ontworpen, vervaardigd en gemonteerd dat:

5.4.1. Vóór de in de punten 5.2 en 5.3 voorgeschreven botstest mag geen enkel deel van het oppervlak van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting dat naar de bestuurder is gericht en dat met een bol met een diameter van 165 mm in contact kan komen, oneffenheden of scherpe randen met een krommingsgraad van minder dan 2,5 mm vertoont. 5.4.1.1. Na de botstest van de punten 5.2 en 5.3 mag het deel van het oppervlak van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting dat naar de bestuurder is gericht, geen oneffenheden of scherpe randen vertonen die het risico van letsels van de bestuurder of de ernst van deze letsels kunnen vergroten. Kleine barsten en scheurtjes van het oppervlak worden buiten beschouwing gelaten. 5.4.1.1.1. Indien een uitstekend deel bestaat uit een op een stijve steun bevestigd onderdeel van buigzaam materiaal dat zachter is dan 50 Shore A is het voorschrift van punt 5.4.1.1 alleen van toepassing op de stijve steun.

5.4.2. Het bedieningsorgaan van de stuurinrichting moet zodanig zijn ontworpen, vervaardigd en gemonteerd dat het geen onderdelen of toebehoren, met inbegrip van de bediening van de claxon en alle montageonderdelen, omvat waaraan de bestuurder met zijn kleding of sieraden kan blijven vastzitten bij een normale besturing van het voertuig.

5.4.3. Bedieningsorganen van de stuurinrichting die geen deel uitmaken van de oorspronkelijke uitrusting moeten voldoen aan de specificaties van de tests van bijlage 4, punt 2.1.3, en bijlage 5, punt 2.3.

5.4.4. In het geval van „universele bedieningsorganen van de stuurinrichting” moet aan de voorschriften zijn voldaan: 5.4.4.1. over het volledige hoekbereik van de stuurkolom; de tests moeten minstens worden uitgevoerd voor de minimum- en de maximumhoek van de stuurkolom van goedgekeurde voertuigtypen waarvoor de bedieningsorganen zijn bestemd; 5.4.4.2. voor alle mogelijke posities van het botslichaam en het testblok ten opzichte van de stuurkolom; de tests moeten minstens worden uitgevoerd voor de middelste positie van de goedgekeurde voertuigtypen waarvoor de bedieningsorganen zijn bestemd. Indien een stuurkolom wordt gebruikt, moet deze van een type zijn dat aan de slechtst mogelijke omstandigheden beantwoordt.

5.4.5. Indien gebruik wordt gemaakt van verbindingsstukken om één type bedieningsorgaan van de stuurinrichting aan te passen aan een gamma stuurkolommen en indien kan worden aangetoond dat het gebruik van deze verbindingsstukken geen invloed heeft op de energieabsorberende kwaliteiten van het systeem, mogen alle tests met één type verbindingsstuk worden uitgevoerd.

6. TESTS

6.1. De naleving van de voorschriften van punt 5 wordt gecontroleerd overeenkomstig de in de bijlagen 3, 4 en 5 bij dit reglement vermelde methoden. Alle metingen moeten op basis van ISO 6487:1987 worden verricht.

6.2. De goedkeuringsinstantie kan toestaan dat andere tests worden gebruikt voorzover de gelijkwaardigheid van deze tests kan worden aangetoond. In dat geval wordt bij de goedkeuringsdocumenten een rapport gevoegd waarin de gebruikte methoden en de bereikte resultaten worden beschreven.

7. WIJZIGINGEN EN UITBREIDING VAN DE GOEDKEURING VAN HET VOERTUIGTYPE OF HET TYPE BEDIENINGSORGAAN VAN DE STUURINRICHTING

7.1. Elke wijziging van het voertuigtype of van het type bedieningsorgaan van de stuurinrichting of beide wordt meegedeeld aan de administratieve instantie die het voertuigtype of het type bedieningsorgaan van de stuurinrichting heeft goedgekeurd. Deze instantie kan dan:

7.1.1. oordelen dat de wijzigingen waarschijnlijk geen noemenswaardig nadelig effect zullen hebben en dat het voertuig in ieder geval nog steeds aan de voorschriften voldoet; of

7.1.2. de voor de uitvoering van de tests verantwoordelijke technische dienst om een aanvullend testrapport verzoeken.

7.2. Onverminderd de bepalingen van punt 7.1 wordt een variant met een onbeladen massa die kleiner is dan die van het met het oog op de goedkeuring geteste voertuig, niet als een wijziging van het voertuigtype beschouwd.

7.3. De overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, worden volgens de procedure van de punten 4.2.3 of 4.3.3 in kennis gesteld van de bevestiging of weigering van de goedkeuring, met vermelding van de wijzigingen.

7.4. De bevoegde instantie die de goedkeuring uitbreidt, kent aan die uitbreiding een volgnummer toe en stelt de andere partijen bij de Overeenkomst van 1958 die dit reglement toepassen, hiervan in kennis door middel van een mededelingenformulier volgens het model in bijlage 1A of bijlage 1B bij dit reglement.

8. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUCTIE

8.1. Elke krachtens dit reglement goedgekeurd voertuig of bedieningsorgaan van de stuurinrichting moet zo worden gebouwd dat het overeenstemt met het goedgekeurde type; hiertoe moet het aan de voorschriften van de punten 5 en 6 voldoen.

8.2. Om na te gaan of aan de voorschriften van punt 8.1 is voldaan, zullen passende controles van de productie worden uitgevoerd.

8.3. De houder van de goedkeuring moet met name:

8.3.1. garanderen dat er procedures bestaan om de kwaliteit van het voertuig of het bedieningsorgaan van de stuurinrichting op doeltreffende wijze te controleren;

8.3.2. toegang hebben tot de testapparatuur die nodig is om de overeenstemming met elk goedgekeurd type te verifiëren;

8.3.3. ervoor zorgen dat de testresultaten worden geregistreerd en dat de bijgevoegde documenten beschikbaar blijven gedurende een periode die in overleg met de administratieve instantie wordt vastgesteld;

8.3.4. de resultaten van elk type test analyseren om de bestendigheid van de kenmerken van het voertuig of van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting te verifiëren en te waarborgen, weliswaar rekening houdend met afwijkingen die inherent zijn aan een industrieel productieproces;

8.3.5. garanderen dat voor elk type voertuig of bedieningsorgaan van de stuurinrichting minstens de tests met betrekking tot metingen worden uitgevoerd;

8.3.6. ervoor zorgen dat, als bij het desbetreffende type test monsters of testobjecten niet in overeenstemming blijken te zijn, opnieuw monsters worden genomen en een nieuwe test wordt uitgevoerd. Alle nodige maatregelen moeten worden genomen om de overeenstemming van de productie te herstellen.

8.4. De bevoegde instantie die de typegoedkeuring heeft verleend, kan op elk tijdstip de voor elke productie-eenheid geldende methoden voor de controle van de overeenstemming onderzoeken.

8.4.1. Bij elke inspectie moeten de test- en productiegegevens aan de bezoekende inspecteur worden meegedeeld.

8.4.2. De inspecteur kan willekeurig kiezen welke monsters in het laboratorium van de fabrikant moeten worden getest. Het minimumaantal monsters kan worden bepaald op basis van de resultaten van de controles die de fabrikant zelf heeft uitgevoerd.

8.4.3. Als het kwaliteitsniveau niet bevredigend blijkt of als het nodig lijkt de geldigheid van de overeenkomstig punt 8.4.2 uitgevoerde tests te controleren, verzamelt de inspecteur monsters die worden toegezonden aan de technische dienst die de typegoedkeuringstests heeft uitgevoerd.

8.4.4. De bevoegde instantie mag elke in dit reglement voorgeschreven test uitvoeren. Normaliter vinden de door de bevoegde instantie toegestane inspecties om het jaar plaats. Indien bij een van deze inspecties negatieve resultaten aan het licht komen, moet de bevoegde instantie ervoor zorgen dat alle nodige maatregelen worden genomen om de overeenstemming van de productie zo snel mogelijk te herstellen.

9. SANCTIES IN GEVAL VAN NIET-OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUCTIE

9.1. De krachtens dit reglement verleende goedkeuring voor een voertuigtype of een type bedieningsorgaan van de stuurinrichting kan worden ingetrokken indien niet aan het voorschrift van punt 8.1 is voldaan of indien het voertuig of het bedieningsorgaan van de stuurinrichting de in punt 8.2 voorgeschreven controles niet heeft doorstaan.

9.2. Indien een overeenkomstsluitende partij die dit reglement toepast een eerder verleende goedkeuring intrekt, stelt zij de andere overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen daarvan onmiddellijk in kennis door middel van een mededelingenformulier volgens het model in bijlage 1A of bijlage 1B bij dit reglement.

10. INSTRUCTIES

In het geval van een type bedieningsorgaan van de stuurinrichting dat niet samen met een voertuig wordt geleverd, moet op de verpakking en in de installatie-instructies duidelijk zijn vermeld voor welke voertuigtypen het bestemd is.

11. DEFINITIEVE STOPZETTING VAN DE PRODUCTIE

Indien de houder van de goedkeuring de productie van een krachtens dit reglement goedgekeurd voertuigtype of type bedieningsorgaan van de stuurinrichting definitief stopzet, stelt hij de instantie die de goedkeuring heeft verleend daarvan in kennis. Zodra deze instantie de kennisgeving heeft ontvangen, stelt zij de andere partijen bij de Overeenkomst van 1958 die dit reglement toepassen daarvan in kennis door middel van een mededelingenformulier volgens het model in bijlage 1A of bijlage 1B bij dit reglement.

12. NAAM EN ADRES VAN DE VOOR DE UITVOERING VAN DE GOEDKEURINGSTESTS VERANTWOORDELIJKE TECHNISCHE DIENSTEN EN VAN DE ADMINISTRATIEVE INSTANTIES

De overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, delen het secretariaat van de Verenigde Naties de naam en het adres mee van de technische diensten die voor de uitvoering van de goedkeuringstests verantwoordelijk zijn en van de administratieve instanties die de goedkeuring verlenen en waaraan de in andere landen afgegeven formulieren betreffende de goedkeuring en de uitbreiding, weigering of intrekking van de goedkeuring moeten worden toegezonden.

13. OVERGANGSBEPALINGEN

13.1. Vanaf de officiële datum van inwerkingtreding van wijzigingenreeks 03 van dit reglement mag een overeenkomstsluitende partij geen goedkeuringsaanvraag weigeren die is ingediend krachtens dit reglement, zoals gewijzigd bij wijzigingenreeks 03.

13.2. Goedkeuringen van een voertuigtype

13.2.1. Na afloop van een periode van 36 maanden na de in punt 13.1 vermelde officiële datum van inwerkingtreding mogen de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, alleen goedkeuring verlenen aan voertuigen van categorie M1 met bediening voorin en aan voertuigen van categorie N1 met een massa van minder dan 1,5 ton als het voertuigtype voldoet aan de voorschriften van dit reglement, zoals gewijzigd bij wijzigingenreeks 03, met uitzondering van de voorschriften van punt 5.1 van dit reglement met betrekking tot de maximale verticale verplaatsing van de stuurkolom, die alleen op nieuwe goedkeuringen van toepassing zijn na nog eens 12 maanden.

13.2.2. Na afloop van een periode van 48 maanden na de in punt 13.1 vermelde officiële datum van inwerkingtreding mogen de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen alleen goedkeuring verlenen aan voertuigen van categorie M1 zonder bediening voorin als het voertuigtype voldoet aan de voorschriften van dit reglement, zoals gewijzigd bij wijzigingenreeks 03.

13.2.3. Na afloop van een periode van 60 maanden na de in punt 13.1 vermelde officiële datum van inwerkingtreding mogen de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, weigeren goedkeuringen van het voertuigtype te erkennen die niet overeenkomstig wijzigingenreeks 03 van dit reglement zijn verleend.

13.3. Goedkeuringen van een type bedieningsorgaan van de stuurinrichting

13.3.1. Na afloop van een periode van 24 maanden na de in punt 13.1 vermelde officiële datum van inwerkingtreding mogen de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen alleen goedkeuring verlenen als het type bedieningsorgaan van de stuurinrichting voldoet aan de voorschriften van dit reglement, zoals gewijzigd bij wijzigingenreeks 03.

13.3.2. Na afloop van een periode van 36 maanden na de in punt 13.1 vermelde officiële datum van inwerkingtreding mogen de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, weigeren goedkeuringen van het type bedieningsorgaan van de stuurinrichting te erkennen die niet overeenkomstig wijzigingenreeks 03 van dit reglement zijn verleend.

13.3.3. Vanaf de officiële datum van inwerkingtreding van supplement 2 op wijzigingenreeks 03 mogen de overeenkomstsluitende partijen geen afzonderlijke goedkeuring verlenen aan typen bedieningsorganen van de stuurinrichting die een airbag bevatten.

13.3.4. Vanaf de officiële datum van inwerkingtreding van supplement 2 op wijzigingenreeks 03 mogen de overeenkomstsluitende partijen weigeren afzonderlijke goedkeuringen te erkennen van typen bedieningsorganen van de stuurinrichting die een airbag bevatten.

(1) 1 voor Duitsland, 2 voor Frankrijk, 3 voor Italië, 4 voor Nederland, 5 voor Zweden, 6 voor België, 7 voor Hongarije, 8 voor de Tsjechische Republiek, 9 voor Spanje, 10 voor Joegoslavië, 11 voor het Verenigd Koninkrijk, 12 voor Oostenrijk, 13 voor Luxemburg, 14 voor Zwitserland, 15 (niet gebruikt), 16 voor Noorwegen, 17 voor Finland, 18 voor Denemarken, 19 voor Roemenië, 20 voor Polen, 21 voor Portugal, 22 voor de Russische Federatie, 23 voor Griekenland, 24 voor Ierland, 25 voor Kroatië, 26 voor Slovenië, 27 voor Slowakije, 28 voor Wit-Rusland, 29 voor Estland, 30 (niet gebruikt), 31 voor Bosnië en Herzegovina, 32 voor Letland, 33 (niet gebruikt), 34 voor Bulgarije, 35-36 (niet gebruikt), 37 voor Turkije, 38-39 (niet gebruikt), 40 voor de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, 41 (niet gebruikt), 42 voor de Europese Gemeenschap (goedkeuring wordt verleend door de lidstaten door middel van hun respectieve ECE-symbool), 43 voor Japan, 44 (niet gebruikt), 45 voor Australië en 46 voor Oekraïne. De daaropvolgende nummers zullen worden toegekend aan andere landen in de chronologische volgorde waarin zij de Overeenkomst betreffende het aannemen van eenvormige technische voorschriften die van toepassing zijn op voertuigen op wielen, uitrustingsstukken en onderdelen die in een voertuig op wielen kunnen worden gemonteerd of gebruikt en de voorwaarden voor wederzijdse erkenning van overeenkomstig deze voorschriften verleende goedkeuringen ratificeren of tot deze overeenkomst toetreden en de aldus toegekende nummers zullen door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties aan de overeenkomstsluitende partijen worden meegedeeld.

(2) Zie de voetnoot bij punt 4.2.4.1.

(3) Zie bijlage 3, punt 3.1.

BIJLAGE 1A MEDEDELING (Maximumformaat: A4 (210 x 297 mm))

BIJLAGE 1B MEDEDELING (Maximumformaat: A4 (210 x 297 mm))

BIJLAGE 2 OPSTELLING VAN GOEDKEURINGSMERKEN MODEL A (zie punt 4.2.4 van dit reglement) Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een voertuig, geeft aan dat het voertuigtype in kwestie, wat de bescherming van de bestuurder tegen de stuurinrichting in het geval van een botsing betreft, in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 12 is goedgekeurd. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van Reglement nr. 12, wijzigingenreeks 03, is verleend. MODEL B (zie punt 4.2.5 van dit reglement) Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een voertuig, geeft aan dat het voertuigtype in kwestie in Nederland (E4) krachtens de Reglementen nrs. 12 en 39 (1) is goedgekeurd. De goedkeuringsnummers geven aan dat, op de datum waarop deze goedkeuringen zijn verleend, in Reglement nr. 12 al wijzigingenreeks 03 en in Reglement nr. 39 al wijzigingenreeks 04 was opgenomen. MODEL C (zie punt 4.3.4 van dit reglement) Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een bedieningsorgaan van de stuurinrichting, geeft aan dat het type bedieningsorgaan van de stuurinrichting in kwestie, wat de bescherming van de bestuurder tegen de stuurinrichting in het geval van een botsing betreft, in Nederland (E4) krachtens het toepasselijke deel van Reglement nr. 12, wijzigingenreeks 03, is goedgekeurd. MODEL D (zie punt 4.3.4.3 van dit reglement) Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een bedieningsorgaan van de stuurinrichting, geeft aan dat het type bedieningsorgaan van de stuurinrichting in kwestie, wat de bescherming van de bestuurder tegen de stuurinrichting in het geval van een botsing betreft, in Nederland (E4) krachtens de voorschriften van de punten 5.2.1 en/of 5.3.1 van Reglement nr. 12, wijzigingenreeks 03, is goedgekeurd. (1) Het tweede nummer dient alleen ter illustratie.

BIJLAGE 3 TESTPROCEDURE VOOR FRONTALE BOTSING TEGEN EEN HINDERNIS 1. DOEL Het doel van deze test is na te gaan of het voertuig aan de voorschriften van punt 5.1 voldoet. 2. INSTALLATIES, PROCEDURE EN MEETINSTRUMENTEN 2.1. Testterrein Het testterrein moet plaats bieden aan de aanloopbaan, de hindernis en de voor de test benodigde installaties. Minstens de laatste 5 m van de aanloopbaan vóór de hindernis moeten horizontaal (met een helling van minder dan 3 % over een lengte van één meter), vlak en effen zijn. 2.2. Hindernis De hindernis is een blok gewapend beton dat aan de voorzijde minstens 3 m breed is en dat minstens 1,5 m hoog is. Dit blok moet zo dik zijn dat het minstens 70 ton weegt. De voorzijde moet verticaal zijn, loodrecht op de as van de aanloopbaan staan en bedekt zijn met een in goede staat verkerende laag multiplex van 19 ± 1 mm dikte. Tussen de laag multiplex en de hindernis mag een structuur op een minstens 25 mm dikke staalplaat worden aangebracht. Het is ook toegestaan een hindernis met andere eigenschappen te gebruiken, mits het botsoppervlak groter is dan het frontale botsoppervlak van het te testen voertuig en mits deze hindernis gelijkwaardige resultaten oplevert. 2.3. Aandrijving van het voertuig Op het moment van de botsing mag het voertuig niet meer beïnvloed worden door een extra stuur- of aandrijfinrichting. De gevolgde baan moet loodrecht op de botswand staan; de zijdelingse verschuiving van de verticale middellijn van de voorzijde van het voertuig ten opzichte van de verticale middellijn van de hindernis mag maximaal ± 30 cm bedragen. 2.4. Staat van het voertuig 2.4.1. Het testvoertuig moet ofwel voorzien zijn van alle normale onderdelen en uitrusting die bij een onbeladen voertuig horen of in een zodanige staat verkeren dat aan deze eis is voldaan voor de onderdelen en uitrusting die een invloed hebben op de passagiersruimte en de gewichtsverdeling van het volledige voertuig in rijklare toestand. Op verzoek van de fabrikant mag, bij wijze van uitzondering op punt 5.1 van dit reglement, de test worden uitgevoerd met testpoppen in het voertuig, op voorwaarde dat deze de bewegingen van de stuurinrichting niet belemmeren. Bij deze test wordt geen rekening gehouden met de massa van de testpoppen. 2.4.2. Indien het voertuig door externe middelen wordt aangedreven, moet de brandstofinstallatie voor ten minste 90 % gevuld zijn met een niet-ontvlambare vloeistof met een dichtheid tussen 0,7 en 1. Alle andere systemen (remvloeistofreservoirs, radiator enz.) mogen leeg zijn. 2.4.3. Indien het voertuig door de eigen motor wordt aangedreven, moet de brandstoftank voor minstens 90 % gevuld zijn. Alle overige reservoirs moeten volledig zijn gevuld. Op verzoek van de fabrikant en met toestemming van de technische dienst mag de brandstof vanuit een kleine hulptank naar de motor worden gevoerd. In dat geval moet de brandstoftank voor ten minste 90 % gevuld zijn met een niet-ontvlambare vloeistof met een dichtheid tussen 0,7 en 1. 2.4.4. Op verzoek van de fabrikant mag de voor de uitvoering van de tests verantwoordelijke technische dienst toestaan dat voor de tests van dit reglement gebruik wordt gemaakt van een voertuig dat reeds is gebruikt voor tests die door andere reglementen zijn voorgeschreven (inclusief tests die van invloed kunnen zijn op de structuur). 2.4.5. Als het stuurwiel verstelbaar is, wordt het in de door de fabrikant aangegeven normale stand of in de middelste stand van het verstelbereik geplaatst. 2.5. Botssnelheid De botssnelheid moet tussen 48,3 en 53,1 km/h (30 en 33 mph) bedragen. Indien de test echter met een hogere botssnelheid is uitgevoerd en het voertuig aan de gestelde eisen voldoet, wordt de test als geslaagd beschouwd. 2.6. Meetinstrumenten Het instrument dat wordt gebruikt om de in punt 2.5 bedoelde snelheid te registreren, moet tot op 1 % nauwkeurig zijn. 3. RESULTATEN 3.1. Om de verplaatsing van het bedieningsorgaan naar achteren en naar boven te bepalen, gaat men over tot het optekenen (1) van de variatie van de afstand tijdens de botsing; deze variatie wordt horizontaal (2) en evenwijdig met de lengteas van het voertuig en verticaal, loodrecht op die as, gemeten tussen het bovenste deel van de stuurkolom (en de stuuras) en een punt van het voertuig dat bij de botsing niet is getroffen. De grootste gemeten waarde van deze variatie wordt als de achterwaartse en opwaartse beweging beschouwd. 3.2. Na de test wordt de aan het voertuig veroorzaakte schade in een rapport beschreven; er wordt ten minste één foto genomen van elk van de volgende aanzichten van het voertuig: 3.2.1. (rechter en linker) zijaanzicht, 3.2.2. vooraanzicht, 3.2.3. onderaanzicht, 3.2.4. aanzicht van de betrokken zone van de passagiersruimte. 4. CORRECTIEFACTOREN 4.1. Notering V opgetekende snelheid in km/h; m0 massa van het prototype in de in punt 2.4 van deze bijlage beschreven toestand; m1 massa van het prototype met testapparatuur; D0 variatie van de tijdens de botsing gemeten afstand, zoals gedefinieerd in punt 3.1 van deze bijlage; D1 variatie van de afstand die gebruikt wordt om de testresultaten te bepalen; K1 = de grootste van de volgende waarden: of 0,83; K2 = de grootste van de volgende waarden: m0/m1 of 0,8. 4.2. De gecorrigeerde variatie D1, die wordt gebruikt om na te gaan of het prototype in overeenstemming is met de voorschriften van dit reglement, wordt berekend met de volgende formule: D1 = D0.K1.K2 4.3. Als het voertuig identiek is aan het prototype wat de in punt 2.2 van dit reglement gespecificeerde kenmerken betreft, is een frontale botstest tegen een hindernis niet nodig als de massa m1 van het voertuig groter is dan m0 maar niet groter dan 1,25 m0 en als de gecorrigeerde variatie D2, die aan de hand van de formule D2 = (m1/m0). D1 wordt verkregen, zodanig is dat het nieuwe voertuig nog steeds aan de voorschriften van punt 5 van dit reglement voldoet. 5. GELIJKWAARDIGE PROCEDURES 5.1. De goedkeuringsinstantie kan toestaan dat andere tests worden gebruikt voorzover de gelijkwaardigheid van deze tests kan worden aangetoond. Bij de goedkeuringsdocumenten wordt een rapport gevoegd waarin de gebruikte methode en de verkregen resultaten of de reden voor het niet uitvoeren van de test is vermeld. 5.2. De gelijkwaardigheid van de alternatieve methode moet worden aangetoond door de fabrikant of zijn vertegenwoordiger die deze methode wil gebruiken. (1) Deze optekening kan worden vervangen door meting van de maximale variatie. (2) „Horizontaal” betekent horizontaal ten opzichte van de passagiersruimte als het voertuig stilstaat vóór de test, niet horizontaal ten opzichte van de grond als het voertuig in beweging is; „verticaal” betekent loodrecht op horizontaal, in opwaartse richting.

BIJLAGE 4 TEST MET HET TESTBLOK IN DE VORM VAN EEN LICHAAM 1. DOEL Het doel van deze test is na te gaan of het voertuig aan de voorschriften van punt 5.2 van dit reglement voldoet. 2. INSTALLATIE, PROCEDURES EN MEETINSTRUMENTEN 2.1. Montage van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting 2.1.1. Het bedieningsorgaan moet zijn gemonteerd op het voorste deel van het voertuig, dat wordt verkregen door de carrosserie overdwars door te snijden ter hoogte van de stoelen vóór en eventueel het dak, de voorruit en de deuren te verwijderen. Dit deel moet stevig op de testbank zijn bevestigd, zodat het niet beweegt door de slag van het testblok in de vorm van een lichaam. De hoek waaronder het bedieningsorgaan is gemonteerd, mag niet meer dan ± 2° afwijken van de hoek die voor het ontwerp is vastgesteld. 2.1.2. Op verzoek van de fabrikant en met toestemming van de technische dienst mag het bedieningsorgaan evenwel op een hulpkader worden gemonteerd dat de bevestiging van de stuurinrichting simuleert, voorzover het geheel „hulpkader/stuurinrichting” ten opzichte van het werkelijke geheel „voorste deel carrosserie/stuurinrichting”: 2.1.2.1 dezelfde geometrische opstelling heeft, 2.1.2.2. een grotere stijfheid heeft. 2.1.3. Bevestiging van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting wanneer alleen voor het bedieningsorgaan van de stuurinrichting goedkeuring wordt gevraagd. Het bedieningsorgaan wordt getest met alle sieronderdelen gemonteerd. Tussen de testbank en het bedieningsorgaan moet zich een vrije ruimte van ten minste 100 mm bevinden. De stuuras moet stevig aan de testbank zijn bevestigd, zodat de stuuras tijdens de botsing niet beweegt (zie figuur 2). 2.2. Instelling van de stuurinrichting voor de tests 2.2.1. Voor de eerste test wordt het bedieningsorgaan van de stuurinrichting zodanig gedraaid dat de stijfste spaak zich tegenover het punt van contact met het testblok in de vorm van een lichaam bevindt; indien het bedieningsorgaan een stuurwiel is, wordt de test herhaald met het meest buigzame deel van het stuurwiel loodrecht op dit contactpunt. Als het bedieningsorgaan van de stuurinrichting verstelbaar is, worden beide tests uitgevoerd met het stuurwiel in de door de fabrikant aangegeven normale stand of in de middelste stand van het verstelbereik. 2.2.2. Als het voertuig is uitgerust met een inrichting waarmee de helling en diepte van het stuurwiel kunnen worden versteld, dan wordt de test uitgevoerd met het stuurwiel in de normale gebruiksstand die door de fabrikant is aangegeven en die door het laboratorium als representatief wordt beschouwd met betrekking tot de energieabsorptie. 2.2.3. Als het bedieningsorgaan van de stuurinrichting met een stuurairbag is uitgerust, wordt de test met opgeblazen airbag uitgevoerd. Op verzoek van de fabrikant en met instemming van de technische dienst mag de test worden uitgevoerd terwijl de airbag niet is opgeblazen. 2.3. Testblok in de vorm van een lichaam Het testblok heeft de vorm, afmetingen, massa en kenmerken die in het aanhangsel bij deze bijlage zijn aangegeven. 2.4. Meting van de krachten 2.4.1. De maximumkracht die, als gevolg van de botsing tegen het bedieningsorgaan van de stuurinrichting, horizontaal en evenwijdig met de lengteas van het voertuig op het testblok in de vorm van een lichaam wordt uitgeoefend, wordt gemeten. 2.4.2. Deze kracht kan direct of indirect worden gemeten of worden berekend aan de hand van tijdens de test geregistreerde waarden. 2.5. Voortstuwing van het testblok 2.5.1. Elke wijze van voortstuwing is aanvaardbaar, voorzover het testblok, wanneer het het bedieningsorgaan van de stuurinrichting raakt, geen enkele verbinding meer heeft met de voortstuwingsinrichting. Het testblok moet het bedieningsorgaan raken na een vrijwel recht traject, evenwijdig aan de lengteas van het voertuig, te hebben afgelegd. 2.5.2. Het H-punt van het testblok in de vorm van een lichaam, aangegeven met een speciaal merkteken, wordt zodanig ingesteld dat dit punt zich vóór de botsing bevindt in het horizontale vlak dat door het door de voertuigfabrikant aangegeven R-punt loopt. 2.6. Snelheid Het testblok moet het bedieningsorgaan van de stuurinrichting raken met een snelheid van 24,1 km/h + 1,2 (15 mph + 0,8). Als de test echter met een hogere botssnelheid is uitgevoerd en het bedieningsorgaan aan de gestelde eisen voldoet, wordt de test als geslaagd beschouwd. 2.7. Meetinstrumenten 2.7.1. Met de instrumenten voor het registreren van de in punt 5.2 van dit reglement vermelde parameters moeten metingen met de volgende nauwkeurigheid kunnen worden verricht: 2.7.1.1. snelheid van het testblok in de vorm van een lichaam: tot op 2 % nauwkeurig; 2.7.1.2. tijdregistratie: tot op 1/1 000 van een seconde nauwkeurig. 2.7.1.3. Het begin van de botsing (het nulpunt), d.w.z. het moment waarop het testblok in de vorm van een lichaam voor het eerst in contact komt met het bedieningsorgaan van de stuurinrichting, moet zijn aangegeven op de opnamen en films die voor de analyse van de testresultaten worden gebruikt. 2.7.1.4. Meting van de kracht De gebruikte instrumenten moeten voldoen aan ISO 6487:1987, tenzij in dit reglement anders is aangegeven. 2.7.1.4.1. Met in de stuurinrichting ingebouwde krachtomzetters: De kanaalamplitudeklasse is 1 960 daN (2 000 kg) en de kanaalfrequentieklasse 600. 2.7.1.4.2. Met in het testblok in de vorm van een lichaam ingebouwde versnellingsmeters of krachtomzetters: twee unidirectionele versnellingsmeters moeten symmetrisch worden aangebracht in het dwarsvlak door het zwaartepunt van het testblok. De kanaalamplitudeklasse is 60 g en de kanaalfrequentieklasse 180. Andere methoden met betrekking tot het aantal en de plaats van de versnellingsmeters zijn toegestaan, zoals het verdelen van het testapparaat in aparte delen, waarbij de versnellingsmeters op de zwaartepunten van deze delen worden geplaatst om de versnelling horizontaal en evenwijdig aan de lengteas van het voertuig te meten. De resulterende kracht is de kracht die overeenstemt met het maximum van de som van de krachten die voor ieder deel van het testblok in de vorm van een lichaam wordt berekend of rechtstreeks wordt gemeten. 2.8. Omgevingstemperatuur: stabiel op 20 °C ± 5 °C. 3. RESULTATEN 3.1. Na de test wordt de schade aan de stuurinrichting vastgesteld en in een rapport beschreven; er wordt ten minste één foto van de zijkant en één foto van de voorkant van het deel „bedieningsorgaan van de stuurinrichting/stuurkolom/dashboard” genomen. 3.2. De maximumwaarde van de kracht wordt gemeten of berekend als aangegeven in punt 2.4. Aanhangsel (Massa: 34-36 kg. Testblok in de vorm van een romp van het 50e percentiel)

BIJLAGE 5 Test met een hoofdvormig botslichaam 1. DOEL Het doel van deze test is na te gaan of het bedieningsorgaan van de stuurinrichting aan de voorschriften van punt 5.3 van dit reglement voldoet. 2. INSTALLATIES, PROCEDURES EN MEETINSTRUMENTEN 2.1. Algemeen 2.1.1. Het bedieningsorgaan wordt getest met alle sieronderdelen gemonteerd. 2.1.2. Als het bedieningsorgaan van de stuurinrichting met een stuurairbag is uitgerust, wordt de test met opgeblazen airbag uitgevoerd. Op verzoek van de fabrikant en met instemming van de technische dienst mag de test worden uitgevoerd terwijl de airbag niet is opgeblazen. 2.2. Bevestiging van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting wanneer er voor het bedieningsorgaan goedkeuring wordt aangevraagd in samenhang met goedkeuring van het voertuig 2.2.1. Het bedieningsorgaan moet zijn gemonteerd op het voorste deel van het voertuig, dat wordt verkregen door de carrosserie overdwars door te snijden ter hoogte van de stoelen vóór en eventueel het dak, de voorruit en de deuren te verwijderen. Dit deel moet stevig op de testbank zijn bevestigd, zodat het niet beweegt door de slag van het hoofdvormig botslichaam. De hoek waaronder het bedieningsorgaan is gemonteerd, mag niet meer dan ± 2° afwijken van de hoek die voor het ontwerp is vastgesteld. 2.2.2. Op verzoek van de fabrikant en met toestemming van de technische dienst mag het bedieningsorgaan evenwel op een hulpkader worden gemonteerd dat de bevestiging van de stuurinrichting simuleert, voorzover het geheel „hulpkader/stuurinrichting” ten opzichte van het werkelijke geheel „voorste deel carrosserie/stuurinrichting”: 2.2.2.1. dezelfde geometrische opstelling heeft, 2.2.2.2. een grotere stijfheid heeft. 2.3. Bevestiging van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting wanneer alleen voor het bedieningsorgaan van de stuurinrichting goedkeuring wordt gevraagd. Het bedieningsorgaan wordt getest met alle sieronderdelen gemonteerd. Tussen de testbank en het bedieningsorgaan moet zich een vrije ruimte van ten minste 100 mm bevinden. De stuuras moet stevig aan de testbank zijn bevestigd, zodat de stuuras tijdens de botsing niet beweegt (zie figuur 1). 2.3.1. Op verzoek van de fabrikant mag de test echter onder de in punt 2.2 beschreven omstandigheden worden uitgevoerd. In dat geval is de goedkeuring alleen geldig voor de gespecificeerde voertuigtypen. 3. TESTAPPARAAT 3.1. Dit apparaat bestaat uit een volledig geleid lineair botslichaam met een massa van 6,8 kg. Het botsoppervlak is halfrond, en heeft een diameter van 165 mm. 3.2. Het hoofdvormige botslichaam wordt uitgerust met twee versnellingsmeters en een snelheidsmeter, die alle in staat zijn om waarden in de richting van de botsing te meten. 3.3. Meetinstrumenten 3.3.1. De gebruikte meetinstrumenten moeten beantwoorden aan ISO 6487:1987. Daarnaast moeten ze de volgende kenmerken hebben: 3.3.2. Versnelling Kanaalamplitudeklasse 150 g Kanaalfrequentieklasse 600 Hz 3.3.3. Snelheid Nauwkeurig tot op ± 1 % 3.3.4. Tijdopname Met de instrumenten moet de handeling tijdens de gehele duur kunnen worden geregistreerd en de afgelezen waarden moeten tot op een duizendste van een seconde nauwkeurig zijn. Het begin van de botsing, op het moment van het eerste contact van het botslichaam met het bedieningsorgaan van de stuurinrichting, moet zijn aangegeven op de opnamen die bij de analyse van de test worden gebruikt. 4. TESTPROCEDURE 4.1. Het vlak van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting moet loodrecht op de richting van de slag worden opgesteld. 4.2. Er wordt een botstest uitgevoerd op maximaal vier en minimaal drie posities van ieder type bedieningsorgaan van de stuurinrichting. Voor iedere botstest wordt een nieuw bedieningsorgaan van de stuurinrichting gebruikt. Bij opeenvolgende slagen moet de axiale middellijn van het botslichaam zich bevinden in het verlengde van een van de volgende punten: 4.2.1. het midden van de naaf van de stuurinrichting; 4.2.2. het punt waar de stijfste of meest gesteunde spaak aan de binnenkant van de rand van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting is bevestigd; 4.2.3. het middelste punt van de kortste niet-gesteunde boog van de rand van het bedieningsorgaan van de stuurinrichting die geen spaak bevat; 4.2.4. naar keuze van de instantie die de goedkeuring verleent: de slechtst mogelijke positie op het bedieningsorgaan van de stuurinrichting. 4.3. Het botslichaam moet met een snelheid van 24,1 km/h tegen het bedieningsorgaan van de stuurinrichting stoten; deze snelheid mag worden bereikt door de voortstuwingsenergie alleen of door gebruik te maken van een aanvullende voortstuwingsinrichting. 5. RESULTATEN 5.1. Bij tests uitgevoerd volgens de hierboven omschreven procedures geldt het gemiddelde van de aflezing van de twee vertragingsmeters als vertragingswaarde van het botslichaam; de aflezing dient bij beide vertragingsmeters gelijktijdig te geschieden. 6. GELIJKWAARDIGE PROCEDURES 6.1. De goedkeuringsinstantie kan toestaan dat andere tests worden gebruikt voorzover de gelijkwaardigheid van deze tests kan worden aangetoond. Bij de goedkeuringsdocumenten moet een rapport worden gevoegd waarin de gebruikte methode en de verkregen resultaten zijn beschreven. 6.2. De gelijkwaardigheid van de alternatieve methode moet worden aangetoond door de fabrikant of zijn vertegenwoordiger die deze methode wil gebruiken. Figuur 1a testopstelling Figuur 1b meting van de stijfheid van de testopstelling