BESLUIT VAN HET UITVOEREND COMITÉ

van 26 april 1994

betreffende de aanpassingsmaatregelen met het oog op verwijdering van verkeershindernissen en opheffing van verkeersbeperkingen bij rijwegovergangen aan de binnengrenzen

(SCH/Com-ex(94) 1, 2e herz.)

HET UITVOEREND COMITÉ,

Gelet op de Overeenkomst ter uitvoering van het akkoord van Schengen, inzonderheid op artikel 132,

Gelet op artikel 2 van deze Overeenkomst,

Neemt met instemming kennis van het document betreffende de afschaffing van personencontroles aan de binnengrenzen (SCH/I-Front (94)1, 3e herz.) en

BESLUIT:

De aanpassingsmaatregelen met het oog op verwijdering van verkeersbelemmeringen en opheffing van verkeersbeperkingen aan rijwegovergangen aan de binnengrenzen worden op grond van het aangehechte document uitgevoerd.

De uitvoering van de aanpassingsmaatregelen komt aan de bevoegdheid van de onderscheidene partnerstaten toe.

Gedaan te Bonn, 26 april 1994.

De voorzitter

Bernd Schmidbauer

AANPASSINGSMAATREGELEN MET HET OOG OP VERWIJDERING VAN VERKEERSHINDERNISSEN EN OPHEFFING VAN VERKEERSBEPERKINGEN BIJ RIJWEGOVERGANGEN AAN DE BINNENGRENZEN

Teneinde te komen tot volledige afschaffing van de controles aan de binnengrenzen van de Schengenstaten, is het tevens noodzakelijk dat hindernissen worden verwijderd welke in het verleden als controlefaciliteiten zijn aangebracht en thans het reisverkeer belemmeren.

De partnerstaten wensen derhalve onverwijld een aanvang te maken met de geleidelijke verwijdering van deze hindernissen, zodra zij beschikken over positieve aanwijzingen voor de in het perspectief liggende verwezenlijking van een operationeel SIS.

In een eerste fase is voorzien in maatregelen welke met name vereist zijn ter waarborging van een vlotte overschrijding van de binnengrenzen en welke snel en zonder al te hoge kosten kunnen worden uitgevoerd.

Daartoe dienen in het bijzonder de navolgende maatregelen te worden uitgevoerd:

- openstelling van rijbanen en stroken welke tot dusverre in verband met de uitvoering van controles waren afgesloten, in het bijzonder bij grensovergangen op autosnelwegen;

- verwijdering van controlehokjes tussen de rijbanen, teneinde te voorkomen dat de veiligheid van het met grote snelheid voorbijkomende verkeer in gevaar wordt gebracht;

- verwijdering van overkappingen van de rijbaan bij grensovergangen, teneinde beperking van het zicht en hinderlijke luchtdrukverschillen te vermijden;

- opheffing van snelheidsbeperkingen, waarbij eventuele nieuwe snelheidsvoorschriften uitsluitend op basis van de verkeersveiligheid worden vastgesteld;

- aanbrenging van technische voorzieningen om het keren mogelijk te maken op autosnelwegen en vergelijkbare wegen ten behoeve van tijdelijke herinvoering van controles aan de binnengrenzen om redenen verband houdende met de openbare orde of veiligheid of met het oog op de uitvoering van een verbod op binnenreis.

Uitvoering van de programma's dient onder verantwoordelijkheid van de nationale autoriteiten te geschieden en - voorzover dit vanuit juridisch of praktisch oogpunt noodzakelijk of doelmatig is - in onderling overleg of door middel van gecoördineerde actie. De onderscheidene partnerstaten rapporteren over de getroffen maatregelen aan het secretariaat-generaal.

Van bovengenoemde, tijdens de eerste fase te treffen maatregelen zouden er zoveel mogelijk op het tijdstip van inwerkingstelling van de Schengenuitvoeringsovereenkomst moeten zijn afgerond; zulks geldt in ieder geval voor die maatregelen welke zonder lange voorbereiding snel kunnen worden omgezet (bijv. verwijdering van op de rijbanen aangebrachte versperringen).

De voorbereiding van de overige tijdens de eerste fase te treffen aanpassingsmaatregelen geschiedt volgens onderstaand programma.

1. Tijdens de fase van 1 juli tot en met 15 september 1994 dient een inventaris te worden opgemaakt en voor elke grensovergang aan de binnengrenzen te worden aangegeven welke onderscheidene stappen met het oog op uitvoering van de aanpassingsmaatregelen dienen te worden ondernomen.

Daarbij dient ermee rekening te worden gehouden dat ten behoeve van de politiële samenwerking aan bepaalde grensovergangen voorlopig installaties moeten worden gehandhaafd, zodat aldaar bijvoorbeeld wegens de toegangswegen naar de diensten snelheidsbeperkingen zouden kunnen worden gehandhaafd.

2. Van 15 september tot en met 31 oktober 1994 dienen de respectieve nabuurstaten tot onderlinge afspraken te komen. Tijdens deze periode dienen zij voor iedere grensovergang overeenstemming te bereiken omtrent de voor uitvoering van de aanpassingsmaatregelen vereiste activiteiten.

3. Vóór 31 december 1994 dienen de partnerstaten ervoor zorg te dragen dat de planningen met het oog op de inwerkingstelling van de Schengenuitvoeringsovereenkomst worden afgerond.

De overeenkomstsluitende partijen stellen de Centrale Groep telkens na afronding van één der drie voorbereidende fasen in kennis van de verwezenlijking van het uitvoeringsschema en leggen hiertoe gedetailleerde overzichten voor.

AFSCHAFFING VAN DE PERSONENCONTROLES AAN DE BINNENGRENZEN

SCH/I-Front(94) 1, 3e herz.

De verschillende compenserende maatregelen zoals neergelegd in de op 19 juni 1990 tot stand gekomen Schengenuitvoeringsovereenkomst zijn na jaren van intensieve voorbereiding nagenoeg volledig verwezenlijkt of worden - zoals het geval is voor het Schengeninformatiesysteem - nadrukkelijk bespoedigd.

Ter verwezenlijking van het doel waarop deze maatregelen gericht zijn - afschaffing van de personencontroles aan de binnengrenzen - ontbreekt het nog aan een aantal voorzieningen. Teneinde te vermijden dat verdere vertraging optreedt bij de volledige opheffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen, zelfs nadat aan alle compenserende voorwaarden is voldaan, is het dringend noodzakelijk de hiervoor vereiste condities te scheppen. Daarbij ligt het in de aard der zaak niet enkel formeel tot opheffing van de controles over te gaan, doch ook algemeen ervoor te zorgen dat de belemmeringen voor het verkeer welke in het verleden voor controledoeleinden aan de binnengrenzen zijn aangebracht, daadwerkelijk zijn verwijderd.

Teneinde dit proces planmatig te laten verlopen, is het noodzakelijk over een concreet actieprogramma voor de uitvoering van de onderscheidene etappen te beschikken.

1. Afschaffing van de personencontroles en opheffing van de desbetreffende legitimatieplicht aan landgrenzen, op luchthavens en in zeehavens

1.1. Afschaffing van de personencontroles

Volgens artikel 2, lid 1, van de Schengenuitvoeringsovereenkomst mogen de binnengrenzen op iedere plaats, zonder dat personencontrole wordt uitgeoefend, worden overschreden.

Dit betekent dat het de bevoegde grensautoriteiten geheel verboden is nog langer binnengrenscontroles uit te voeren, behoudens in de gevallen als bedoeld in artikel 2, lid 2, van de Schengenuitvoeringsovereenkomst.

Omgekeerd betekent dit dat alle reizigers - ongeacht hun nationaliteit - zich bij grensoverschrijding niet langer aan enige vorm van controle door de grensbewakingsautoriteiten hoeven te onderwerpen en evenmin nog de verplichting hebben van aangewezen grensdoorlaatposten gebruik te maken.

Onverlet blijft de toepassing van artikel 22 van de Uitvoeringsovereenkomst alsmede de uitoefening van de bevoegdheden welke toekomen aan de naar nationaal recht bevoegde autoriteiten van een partnerstaat om op hun grondgebied, met inbegrip van de grenszones, te toetsen of de verplichtingen betreffende het bezitten, het meevoeren en het overleggen van documenten en bewijzen worden nageleefd.

Niet verenigbaar met de bepalingen tot afschaffing van de binnengrenscontroles zoals neergelegd in de Uitvoeringsovereenkomst zijn zogenaamde vervangende grenscontroles. Hiervan is sprake indien naar aanleiding van de grensoverschrijding systematisch personencontroles in het achterland of in bepaalde grenszones worden uitgevoerd. Onverlet blijft hierbij artikel 2, lid 2, van de Uitvoeringsovereenkomst.

In- en uitreis via lucht- of zeehavens kunnen uitsluitend zonder controle plaatsvinden, voorzover daarbij gemeenschappelijke grenzen worden overschreden. Dit geldt voor luchtvaart- en zeeverbindingen binnen het Schengengebied. Als gevolg van de automatische scheiding tussen reizigersstromen van intra- en extra-Schengenverkeer kan controlevrije overschrijding van de Schengenbinnengrenzen per vliegtuig of boot feitelijk alleen maar plaatsvinden, wanneer de lucht- en zeehavens over de noodzakelijke landings-, respectievelijk aanmeringsfaciliteiten beschikken.

De overeenkomstsluitende partijen informeren op passende wijze

- de bevolking,

- de grensbewakingsautoriteiten en politiediensten,

- de lucht en zeehavenexploitanten alsmede de vervoersmaatschappijen

over alle aspecten van de nieuwe situatie welke na afschaffing van de controles aan de binnengrenzen ontstaat.

1.2. Opheffing van de verplichting om naar aanleiding van grensoverschrijding grensoverschrijdingsdocumenten over te leggen

Met de opheffing van de grenscontroles vervalt tegelijkertijd de verplichting om op grond van de overschrijding van de binnengrenzen een geldig grensoverschrijdingsdocument te tonen of over te leggen.

Onverlet blijven de voor het binnenland geldende nationale bepalingen inzake het bezitten, het meevoeren en het overleggen van documenten ten behoeve van de vaststelling van de identiteit en het recht op verblijf.

De onderscheidene delegaties doen vóór eind april 1994 de desbetreffende nationale bepalingen toekomen en delen mede welke identiteitsdocumenten in hun staat vereist zijn, alsmede welke controles naar nationaal recht kunnen worden uitgevoerd.

2. Aanpassingsmaatregelen met het oog op verwijdering van verkeersbelemmeringen en opheffing van verkeersbeperkingen aan rijwegovergangen

Afschaffing van de personencontroles is het belangrijkste element in het streven naar een "grenzenloos" vrij verkeer van personen. Voor de volledige totstandbrenging hiervan is het echter tevens noodzakelijk dat belemmeringen worden verwijderd welke in het verleden als controlefaciliteiten zijn aangebracht en thans de vrije doorgang belemmeren.

2.1. Algemene opmerkingen

a) De bestaande doorlaatposten aan de binnengrenzen - althans de grotere en belangrijkste - vormen een geheel van gebouwen en faciliteiten.

De eerste fase der flankerende maatregelen tot afschaffing van de controles dient uitsluitend te bestaan uit werkzaamheden welke rechtstreeks op een ongehinderde grensoverschrijding zijn gericht.

Verwijdering of gewijzigde bestemming van andere gebouwen, welke de herinnering aan de slagbomen van weleer levendig houden, alsmede de uitvoering van grootschalige werkzaamheden om bijvoorbeeld het tracé van de wegen recht te maken, dienen in een tweede fase te worden uitgevoerd.

b) De meeste Schengenstaten hebben op grond van bilaterale overeenkomsten bewerkstelligd dat controle van grensoverschrijdend verkeer op gemeenschappelijke grondslag kan geschieden, en wel hetzij op het eigen grondgebied hetzij op het grondgebied van de nabuurstaat. Op basis hiervan zijn praktische afspraken gemaakt om aan nagenoeg alle grensovergangen een gezamenlijke controle uit te voeren. Voor het aanbrengen van wijzigingen zoals deze uit de Schengenuitvoeringsovereenkomst voortvloeien, is bijgevolg de instemming van beide staten vereist. De overeenkomstsluitende partijen dienen derhalve zo spoedig mogelijk daaromtrent afspraken te maken en het Uitvoerend Comité daarover medededeling te doen.

2.2. Bouwkundige/technische aanpassingsmaatregelen

In het bijzonder zouden allereerst een aantal bouwkundige/technische aanpassingsmaatregelen moeten worden voorbereid:

- Aan verschillende, vooral op autosnelwegen gelegen overgangen bestaan rijstroken voor het doorgaand verkeer welke evenwel door slagbomen of een vangrail zijn versperd. Tot openstelling van deze rijstroken kan en moet snel worden overgegaan.

- De controlehokjes welke zich tussen de verkeerstroken bevinden - dit is met name op autosnelwegen het geval - bevinden zich te dicht bij de rijweg en brengen de veiligheid van het met hoge snelheid voorbijkomende verkeer in gevaar. Zij dienen derhalve te worden verwijderd.

- Met het oog op de hogere toegestane snelheden dienen overkappingen van de rijbaan aan grensovergangen te worden verwijderd, teneinde beperking van het zicht en hinderlijke luchtdrukverschillen te vermijden.

2.3. Opheffing van verkeersbeperkingen

Zodra de noodzakelijke aanpassingsmaatregelen zijn uitgevoerd, kunnen de thans nog geldende snelheidsbeperkingen worden opgeheven. Eventuele nieuwe snelheidsbeperkingen kunnen, indien de verkeersveiligheid dit vereist, worden ingevoerd.

2.4. Voorzieningen voor de tijdelijke herinvoering van binnengrenscontroles

Bij tijdelijke herinvoering van controles aan de binnengrenzen in de omstandigheden zoals bedoeld in artikel 2, lid 2, van de Schengenuitvoeringsovereenkomst kunnen de mobiele grensbewakingsautoriteiten door middel van tijdelijk te plaatsen borden snelheidsbeperkingen opleggen met het oog op de uitvoering van controles. Voor deze gevallen hoeven derhalve geen duurzame verkeerstekens te worden aangebracht.

Met het oog op de uitvoering van een verbod op binnenreis, dienen evenwel technische voorzieningen te worden aangebracht om het keren mogelijk te maken. Derhalve dienen op autosnelwegen en vergelijkbare wegen in de vangrail tussen beide verkeersstroken scharnierende gedeelten te worden aangebracht, welke zo nodig onmiddellijk kunnen worden geopend.

2.5. Actieprogramma's

De overeenkomstsluitende partijen werken ten behoeve van de infrastructurele aanpassing van de grensovergangen in de eerste fase gedetailleerde programma's uit met het oog op de concrete toepassing van de Schengenuitvoeringsovereenkomst en leggen deze voor aan het Uitvoerend Comité.

Tijdig vóór het tijdstip van inwerkingstelling van de Schengenuitvoeringsovereenkomst dienen de navolgende maatregelen te zijn uitgevoerd:

- openstelling van rijbanen en stroken welke tot dusverre in verband met de uitvoering van controles waren afgesloten, in het bijzonder bij grensovergangen op autosnelwegen;

- verwijdering van controlehokjes tussen de rijbanen, teneinde te voorkomen dat de veiligheid van het met grote snelheid voorbijkomende verkeer in gevaar wordt gebracht;

- verwijdering van overkappingen van de rijbaan bij grensovergangen, teneinde beperking van het zicht en hinderlijke luchtdrukverschillen te vermijden;

- opheffing van snelheidsbeperkingen, waarbij eventuele nieuwe snelheidsvoorschriften uitsluitend op basis van de verkeersveiligheid worden vastgesteld;

- aanbrenging van technische voorzieningen om het keren mogelijk te maken op autosnelwegen en vergelijkbare wegen ten behoeve van tijdelijke herinvoering van controles aan de binnengrenzen om redenen verband houdende met de openbare orde of veiligheid of met het oog op de uitvoering van een verbod op binnenreis.

De uitvoering van de programma's dient onder verantwoordelijkheid van de nationale autoriteiten te geschieden en - voorzover dit vanuit juridisch of praktisch oogpunt noodzakelijk of doelmatig is - in onderling overleg of door middel van een gecoördineerde actie. De onderscheidene partnerstaten rapporteren over de door hen getroffen maatregelen aan het secretariaat-generaal.

3. Informatieverstrekking over opheffing van controles waartoe reeds vóór de inwerkingstelling van de Schengenuitvoeringsovereenkomst wordt overgegaan

De grondgedachte van de Schengenuitvoeringsovereenkomst berust op afschaffing van de binnengrenscontroles gekoppeld aan voorafgaande totstandbrenging van compenserende mechanismen.

Eén van de belangrijste mechanismen, het Schengeninformatiesysteem, is nog niet voltooid, zodat de personencontroles in beginsel dienen te worden gehandhaafd.

De partnerstaten achten het in voorkomend geval gerechtvaardigd om op basis van bilaterale afspraken in een aantal gevallen thans reeds symbolisch en bij wijze van proef de binnengrenscontroles op te heffen, voorzover tenminste daardoor de veiligheidsbelangen niet of niet ernstig worden geschaad.

Indien zij overwegen over te gaan tot een dergelijke vervroegde opheffing van controles, doen zij daarvan mededeling aan het Uitvoerend Comité.

4. Raadpleging in geval van vervangende grenscontroles

Volgens artikel 2, lid 2, van de Schengenuitvoeringsovereenkomst hebben de overeenkomstsluitende partijen de verplichting de andere partijen te raadplegen wanneer zij gedurende een beperkte periode aan de binnengrenzen, op grond van de openbare orde of de nationale veiligheid, nationale grenscontroles willen uitvoeren.

Naar de geest van deze bepaling geldt deze verplichting eveneens wanneer in het achterland of in bepaalde grenszones vervangende grenscontroles worden uitgevoerd (cf. punt 1.1).

Indien een dergelijke maatregel wordt beoogd, dient de betrokken partnerstaat de overige partnerstaten hiervan in kennis te stellen, en wel op dezelfde wijze als in gevallen waarin grenscontroles tijdelijk direct aan de binnengrenzen worden uitgevoerd.