NL Publicatieblad van de Europese Unie L 230/119

Voor het internationaal publiekrecht hebben alleen de originele VN/ECE-teksten rechtsgevolgen. Voor de status en de datum van inwerkingtreding van dit reglement, zie de recentste versie van VN/ECE-statusdocument TRANS/WP.29/343 op:

http://www.unece.org/trans/main/wp29/wp29wgs/wp29gen/wp29fdocstts.html

Reglement nr. 43 van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (VN/ECE) — Uniforme bepalingen voor de goedkeuring van veiligheidsruiten en de montage ervan in voertuigen

Bevat de volledige geldige tekst tot en met:

Supplement 12 op de oorspronkelijke versie van het reglement — Datum van inwerkingtreding: 24 oktober 2009

INHOUD

REGLEMENT

1. Toepassingsgebied

2. Definities

3. Goedkeuringsaanvraag

4. Opschriften

5. Goedkeuring

6. Algemene voorschriften

7. Bijzondere voorschriften

8. Tests

9. Wijziging of uitbreiding van de goedkeuring van een type veiligheidsruit

10. Conformiteit van de productie

11. Sancties bij non-conformiteit van de productie

12. Overgangsbepalingen

13. Definitieve stopzetting van de productie

14. Naam en adres van de voor de uitvoering van de goedkeuringstests verantwoordelijke technische diensten en van de administratieve instanties

BIJLAGEN

Bijlage 1 — Mededeling betreffende de goedkeuring (of de uitbreiding, weigering of intrekking van de goedkeuring of de definitieve stopzetting van de productie) van een type veiligheidsruit krachtens Reglement nr. 43

Bijlage 1A — Mededeling betreffende de goedkeuring (of de uitbreiding, weigering of intrekking van de goedkeuring of de definitieve stopzetting van de productie) van een voertuigtype wat de veiligheidsruiten betreft

Bijlage 2 — Opstelling van goedkeuringsmerken voor onderdelen

Bijlage 2A — Opstelling van goedkeuringsmerken voor voertuigen

Bijlage 3 — Algemene testvoorwaarden

Bijlage 4 — Voorruiten van gehard glas

Bijlage 5 — Ruiten van gelijkmatig gehard glas

Bijlage 6 — Voorruiten van gewoon gelaagd glas

Bijlage 7 — Andere ruiten van gelaagd glas dan voorruiten

Bijlage 8 — Voorruiten van behandeld gelaagd glas

Bijlage 9 — Aan de binnenkant met kunststof beklede ruiten van veiligheidsglas

Bijlage 10 — Voorruiten van kunststofglas

Bijlage 11 — Andere ruiten van kunststofglas dan voorruiten

Bijlage 12 — Dubbele beglazing

Bijlage 13 — Groepering van voorruiten met het oog op goedkeuringstests

Bijlage 14 — Andere ruiten van harde kunststof dan voorruiten

Bijlage 15 — Andere ruiten van zachte kunststof dan voorruiten

Bijlage 16 — Dubbele beglazing van harde kunststof

Bijlage 17 — Meting van de segmenthoogte en plaats van de inslagpunten

Bijlage 18 — Procedure voor het bepalen van de testgebieden op voorruiten van voertuigen van categorie M 1 ten opzichte van de V-punten

Bijlage 19 — Procedure voor het bepalen van het H-punt en de werkelijke romphoek voor zitplaatsen in motorvoertuigen

Bijlage 20 — Controle van de conformiteit van de productie

Bijlage 21 — Bepalingen betreffende de montage van veiligheidsruiten in voertuigen

1. TOEPASSINGSGEBIED

Dit reglement is van toepassing op:

a) veiligheidsruiten die bedoeld zijn voor montage als voorruit of andere ruiten, of als scheidingswand, in voertuigen van de categorieën L, M, N, O, and T (1);

b) voertuigen van de categorieën M, N en O wat de montage van deze ruiten betreft;

in beide gevallen met uitsluiting van beglazing voor verlichtings- en lichtsignaalinrichtingen en dashboards, van speciaal kogelwerend glas en van dubbele ramen.

2. DEFINITIES

Voor de toepassing van dit reglement wordt verstaan onder:

2.1. „ruit van gehard glas”: een ruit bestaande uit één glasplaat die een speciale behandeling heeft ondergaan om de mechanische sterkte te verhogen en bij breuk een bepaald breukpatroon te verkrijgen;

2.2. „ruit van gelaagd glas”: een ruit bestaande uit ten minste twee glasplaten die aan elkaar zijn verbonden door een of meer tussenlagen van kunststof; gelaagd glas is: 2.2.1. „gewoon” als geen van de samenstellende glasplaten is behandeld, of 2.2.2. „behandeld” als ten minste een van de samenstellende glasplaten een bijzondere behandeling heeft ondergaan om de mechanische sterkte te verhogen en bij breuk een bepaald breukpatroon te verkrijgen;

2.3. „met kunststof beklede ruit van veiligheidsglas”: een ruit zoals gedefinieerd in punt 2.1 of 2.2, waarvan de binnenzijde met een kunststoflaag is bekleed;

2.4. „ruit van kunststofglas”: een ruit van gelaagd glas met één glasplaat en een of meer lagen kunststof waarvan ten minste één als tussenlaag dient. De laag of lagen kunststof bevinden zich bij montage van de ruit in het voertuig aan de binnenzijde;

2.5. „ruit van kunststof”: een ruit die een of meer organische polymeren met een hoog molecuulgewicht als essentiële bestanddelen bevat, in afgewerkte toestand een vaste vorm heeft en op enig moment tijdens de fabricage of de verwerking tot eindproduct in vorm gegoten kan worden; 2.5.1 „ruit van harde kunststof”: een ruit van kunststof die bij de buigtest (bijlage 3, punt 12) in verticale richting niet meer dan 50 mm vervormt; 2.5.2. „ruit van zachte kunststof”: een ruit van kunststof die bij de buigtest (bijlage 3, punt 12) in verticale richting meer dan 50 mm vervormt;

2.6. „dubbel raam”: een samenstel van twee ruiten die afzonderlijk worden gemonteerd in dezelfde opening van het voertuig;

2.7. „dubbele beglazing”: een samenstel van twee ruiten die bij de fabricage duurzaam met een vaste tussenruimte zijn gemonteerd; 2.7.1. „symmetrische dubbele beglazing”: dubbele beglazing bestaande uit twee ruiten van hetzelfde type (gehard glas, gelaagd glas, harde kunststof) en met dezelfde hoofd- en/of nevenkenmerken; 2.7.2. „asymmetrische dubbele beglazing”: dubbele beglazing bestaande uit twee ruiten van een ander type (gehard glas, gelaagd glas, harde kunststof) of met verschillende hoofd- en/of nevenkenmerken;

2.8. „hoofdkenmerk”: een kenmerk dat in hoge mate bepalend is voor de optische en/of mechanische eigenschappen van een veiligheidsruit met betrekking tot de functie die deze ruit in een voertuig moet vervullen. Het begrip dekt ook de door de houder van de goedkeuring vermelde handelsnamen of merken;

2.9. „nevenkenmerk”: een kenmerk dat in hoge mate bepalend kan zijn voor de optische en/of mechanische eigenschappen van een veiligheidsruit met betrekking tot de functie die deze ruit in een voertuig moet vervullen. Bij het vaststellen van de invloed van een of ander kenmerk wordt rekening gehouden met moeilijkheidsgraden;

2.10. „moeilijkheidsgraden”: een classificatie in twee graden die wordt toegepast op de in de praktijk waargenomen variaties voor elk nevenkenmerk. Als van graad 1 wordt overgegaan naar graad 2 is dit een aanwijzing dat aanvullende tests moeten worden verricht;

2.11. „ontwikkelde oppervlakte van een voorruit”: de oppervlakte van de kleinste rechthoekige glasplaat waaruit een voorruit kan worden vervaardigd;

2.12. „hellingshoek van een voorruit”: de hoek gevormd door een verticale lijn en een rechte lijn die de boven- en de onderrand van de voorruit met elkaar verbindt, waarbij beide lijnen gelegen zijn in een verticaal vlak dat tevens de lengteas van het voertuig omvat. 2.12.1. De hellingshoek wordt gemeten bij een voertuig dat op een vlak oppervlak staat, en in het geval van voertuigen voor het vervoer van passagiers met het voertuig in rijklare toestand, voorzien van de maximumhoeveelheid brandstof, koelvloeistof en smeermiddel, en voorzien van gereedschappen en reservewiel(en) (indien deze door de voertuigfabrikant als standaarduitrusting worden geleverd); er wordt rekening gehouden met de massa van de bestuurder, en in het geval van voertuigen voor het vervoer van passagiers bovendien met de massa van één voorin gezeten passagier, waarbij voor zowel de bestuurder als de passagier wordt uitgegaan van een massa van 75 ± 1 kg. 2.12.2. Voertuigen met een hydropneumatische, hydraulische of pneumatische ophanging of met een ladingafhankelijk automatisch regelmechanisme voor de bodemvrijheid worden getest onder de door de fabrikant gespecificeerde normale bedrijfsomstandigheden;

2.13. „groep voorruiten”: een groep bestaande uit voorruiten van verschillende vorm en afmetingen, waarvan de mechanische eigenschappen, het breukpatroon en de bestandheid tegen omgevingsinvloeden worden getest; 2.13.1. „vlakke voorruit”: een voorruit die geen normale kromte, dat wil zeggen een segmenthoogte van meer dan 10 mm per strekkende meter, vertoont; 2.13.2. „gebogen voorruit”: een voorruit die een normale kromte, dat wil zeggen een segmenthoogte van meer dan 10 mm per strekkende meter, vertoont;

2.14. „segmenthoogte h”: de vrijwel loodrecht op de ruit gemeten maximumafstand tussen het binnenvlak van de ruit en het vlak dat door de randen van de ruit gaat (zie bijlage 17, figuur 1);

2.15. „type veiligheidsruit”: ruiten zoals gedefinieerd in de punten 2.1 tot en met 2.7, die geen essentiële onderlinge verschillen vertonen, met name ten aanzien van de in de bijlagen 4 tot en met 12 en 14 tot en met 16 omschreven hoofd- en nevenkenmerken. 2.15.1. Hoewel bij wijziging van de hoofdkenmerken van een product een nieuw producttype ontstaat, wordt erkend dat in bepaalde gevallen bij wijziging van de vorm en afmetingen niet noodzakelijkerwijs een volledige serie tests hoeft te worden verricht. Voor sommige van de in de bijlagen voorgeschreven tests kunnen ruiten worden gegroepeerd wanneer duidelijk is dat zij vergelijkbare hoofdkenmerken hebben. 2.15.2. Typen ruiten waarvan alleen de nevenkenmerken verschillen, mogen worden beschouwd als zijnde van hetzelfde type; op monsters van deze ruiten kunnen niettemin bepaalde tests worden verricht wanneer in de testvoorwaarden uitdrukkelijk is bepaald dat dit noodzakelijk is;

2.16. „kromtestraal r”: de benaderde waarde van de kleinste straal van de boog van de voorruit, gemeten in het meest gebogen gebied;

2.17. „hlc (hoofdletselcriteria)-waarde”: een waarde voor de kenmerken van schedel-hersenletsel als gevolg van de vertragingskrachten die optreden bij een stompe loodrechte botsing met de ruit;

2.18. „veiligheidsruit die nodig is voor het zicht van de bestuurder” 2.18.1. „veiligheidsruit die nodig is voor het gezichtsveld naar voren van de bestuurder”: alle ruiten die zich bevinden vóór het loodrecht op het middenlangsvlak van het voertuig staande vlak door het R-punt van de bestuurder, waardoor de bestuurder de weg kan zien wanneer hij met het voertuig rijdt of manoeuvres uitvoert; 2.18.2. „veiligheidsruit die nodig is voor het gezichtsveld naar achteren van de bestuurder”: alle ruiten die zich bevinden achter het loodrecht op het middenlangsvlak van het voertuig staande vlak door het R-punt van de bestuurder, waardoor de bestuurder de weg kan zien wanneer hij met het voertuig rijdt of manoeuvres uitvoert;

2.19. „ondoorzichtige verduistering”: elk gedeelte van de ruit dat geen licht doorlaat;

2.20. „schaduwstrook”: elk gedeelte van de ruit met een lagere normale lichtdoorlatendheid;

2.21. „doorzichtig gedeelte”: het volledige oppervlak van de ruit, met uitzondering van de eventuele ondoorzichtige verduistering en de eventuele schaduwstrook;

2.22. „daglichtopening”: het volledige oppervlak van de ruit, met uitzondering van de eventuele ondoorzichtige verduistering, maar met inbegrip van de eventuele schaduwstrook;

2.23. „tussenlaag”: elk materiaal dat wordt gebruikt om de lagen van gelaagde ruiten bijeen te houden;

2.24. „voertuigtype” wat de montage van veiligheidsruiten betreft: voertuigen die tot dezelfde categorie behoren en ten minste op de volgende essentiële punten onderling niet verschillen: de fabrikant; de typeaanduiding van de fabrikant; de essentiële constructie- en ontwerpaspecten.

2.25. „rugleuninghoek”: de ontwerpromphoek zoals gedefinieerd in bijlage 19.

3. GOEDKEURINGSAANVRAAG

3.1. Goedkeuring van een type ruit

De goedkeuringsaanvraag voor een type ruit wordt door de fabrikant of door zijn daartoe in het land van de aanvraag gemachtigde vertegenwoordiger ingediend.

3.2. Voor elk type ruit gaat de aanvraag vergezeld van de hieronder vermelde documenten in drievoud en van de volgende gegevens:

3.2.1. een technische beschrijving waarin alle hoofd- en nevenkenmerken worden vermeld, en: 3.2.1.1. voor andere ruiten dan voorruiten: schema’s in een formaat niet groter dan A4 of tot dat formaat gevouwen, waarop het volgende is aangegeven: de maximale oppervlakte, de kleinste hoek tussen twee aangrenzende zijden van het onderdeel, de grootste segmenthoogte, indien van toepassing; 3.2.1.2. voor voorruiten: 3.2.1.2.1. een lijst van voorruitmodellen waarvoor goedkeuring wordt aangevraagd, met opgave van de naam van de voertuigfabrikant en van het type en de categorie van de voertuigen; 3.2.1.2.2. tekeningen op schaal 1:1 voor categorie M1 en op schaal 1:1 of 1:10 voor alle andere categorieën, en schema’s van de voorruit en van de plaatsing in het voertuig die voldoende gedetailleerd zijn om het volgende aan te geven: 3.2.1.2.2.1. de plaats van de voorruit ten opzichte van het R-punt van de bestuurdersstoel, in voorkomend geval, 3.2.1.2.2.2. de hellingshoek van de voorruit, 3.2.1.2.2.3. de hellingshoek van de rugleuning, 3.2.1.2.2.4. de plaats en de afmetingen van de zones waarin de optische eigenschappen zijn geverifieerd en in voorkomend geval het oppervlak dat differentieel gehard is, 3.2.1.2.2.5. de ontwikkelde oppervlakte van de voorruit, 3.2.1.2.2.6. de maximale segmenthoogte van de voorruit, 3.2.1.2.2.7. de minimale kromtestraal van de voorruit (uitsluitend met het oog op het groeperen van voorruiten); 3.2.1.3. voor dubbele beglazing: schema’s in een formaat niet groter dan A4 of tot dat formaat gevouwen, waarop naast de in punt 3.2.1.1 genoemde gegevens het volgende is aangegeven: het type van elke van de samenstellende ruiten, het type afdichting, de nominale tussenruimte tussen beide ruiten.

3.3. Daarnaast verstrekt de aanvrager van de goedkeuring een voldoende aantal proefstukken en monsters van afgewerkte exemplaren van de betrokken modellen; dit aantal wordt zo nodig vastgesteld in overleg met de technische dienst die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de tests.

3.4. Goedkeuring van een voertuigtype

De goedkeuringsaanvraag voor een voertuigtype wat de montage van de veiligheidsruiten betreft wordt door de voertuigfabrikant of door zijn daartoe gemachtigde vertegenwoordiger ingediend.

3.5. De aanvraag gaat vergezeld van de hieronder genoemde documenten in drievoud en van de volgende gegevens:

3.5.1. tekeningen van het voertuig op een passende schaal, waarop het volgende is aangegeven: 3.5.1.1. de plaats van de voorruit ten opzichte van het R-punt van het voertuig, 3.5.1.2. de hellingshoek van de voorruit, 3.5.1.3. de hellingshoek van de rugleuning;

3.5.2. technische details van de voorruit en alle andere ruiten, en met name: 3.5.2.1. de gebruikte materialen, 3.5.2.2. goedkeuringsnummers, 3.5.2.3. eventuele aanvullende opschriften, zoals beschreven in punt 5.5.

3.6. Een voertuig dat representatief is voor het goed te keuren voertuigtype, wordt ter beschikking gesteld van de technische dienst die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de goedkeuringstests.

4. OPSCHRIFTEN

4.1. Elke veiligheidsruit, met inbegrip van de ter goedkeuring ingediende monsters en proefstukken, wordt voorzien van de handelsnaam of het merk zoals vermeld in bijlage 1, punt 3. Geproduceerde onderdelen worden voorzien van het krachtens VN/ECE-Reglement nr. 43 aan de primaire fabrikant toegekende nummer. Dit opschrift moet goed leesbaar en onuitwisbaar zijn.

5. GOEDKEURING

5.1. Goedkeuring van een type ruit

Indien de ter goedkeuring ingediende monsters voldoen aan de voorschriften van de punten 6 tot en met 8, wordt voor dat type veiligheidsruit goedkeuring verleend.

5.2. Aan elk goedgekeurde type, zoals gedefinieerd in de bijlagen 5, 7, 11, 12, 14, 15 en 16 of in het geval van voorruiten, aan elke goedgekeurde groep, wordt een goedkeuringsnummer toegekend. De eerste twee cijfers ervan (momenteel 00 voor het reglement in zijn oorspronkelijke vorm) geven de wijzigingenreeks aan met de recentste belangrijke technische wijzigingen van het reglement op de datum van goedkeuring. Dezelfde overeenkomstsluitende partij mag hetzelfde nummer niet aan een ander type veiligheidsruit of een andere groep veiligheidsruiten toekennen.

5.3. Van de goedkeuring of de uitbreiding of weigering van de goedkeuring van een type veiligheidsruit krachtens dit reglement wordt aan de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, mededeling gedaan door middel van een formulier volgens het model in bijlage 1 en de aanhangsels daarvan.

5.3.1. Voor voorruiten gaat het mededelingenformulier vergezeld van een document met een lijst van alle modellen van voorruiten die deel uitmaken van de goedgekeurde groep, alsmede de kenmerken van de groep overeenkomstig bijlage 1, aanhangsel 8.

5.4. Op elke ruit en op alle dubbele beglazing die conform is met een krachtens dit reglement goedgekeurd type, wordt behalve het in punt 4.1 voorgeschreven opschrift, duidelijk zichtbaar een internationaal goedkeuringsmerk aangebracht. Daarnaast kan ook elk bijzonder goedkeuringsmerk worden aangebracht dat is toegekend aan de ruiten waaruit dubbele beglazing bestaat. Dit goedkeuringsmerk bestaat uit:

5.4.1. een cirkel met daarin de letter E, gevolgd door het nummer van het land dat de goedkeuring heeft verleend (2);

5.4.2. het nummer van dit reglement, gevolgd door de letter R, een liggend streepje en het goedkeuringsnummer rechts van de in punt 5.4.1 voorgeschreven cirkel.

5.5. De hierna genoemde aanvullende symbolen worden in de nabijheid van voornoemd goedkeuringsmerk aangebracht:

5.5.1. bij voorruiten: I als het gaat om gehard glas (I/P indien bekleed) (3), II als het gaat om gewoon gelaagd glas (II/P indien bekleed) (3), III als het gaat om behandeld gelaagd glas (III/P indien bekleed) (3), IV als het gaat om kunststofglas;

5.5.2. V als het gaat om veiligheidsruiten met een normale lichtdoorlatendheid van minder dan 70 %;

5.5.3. VI als het gaat om dubbele beglazing;

5.5.4. VII als het gaat om ruiten van gelijkmatig gehard glas die kunnen worden gebruikt als voorruit voor langzaam rijdende voertuigen die door hun constructie niet harder dan 40 km/h kunnen rijden;

5.5.5. VIII als het gaat om ruiten van harde kunststof. Deze aanduiding wordt aangevuld met: /A voor naar voren gerichte ruiten, /B voor zij-, achter- en dakruiten, /C op plaatsen waar er weinig of geen kans is op een schok van het hoofd tegen de ruit. Als de ruit van kunststof aan de in bijlage 3, punt 4, beschreven slijtvastheidstests is onderworpen, wordt hieraan het volgende opschrift toegevoegd: /L voor ruiten waarvan de lichtverstrooiing na 1 000 cycli aan de buitenzijde niet meer dan 2 % bedraagt en na 100 cycli aan de binnenzijde niet meer dan 4 % (zie punt 6.1.3.1 van de bijlagen 14 en 16), /M voor ruiten waarvan de lichtverstrooiing na 500 cycli aan de buitenzijde niet meer dan 10 % bedraagt en na 100 cycli aan de binnenzijde niet meer dan 4 % (zie punt 6.1.3.2 van de bijlagen 14 en 16);

5.5.6. IX als het gaat om ruiten van zachte kunststof;

5.5.7. X als het gaat om dubbele beglazing van harde kunststof. Deze aanduiding wordt aangevuld met: /A voor naar voren gerichte ruiten, /B voor zij-, achter- en dakruiten, /C op plaatsen waar er weinig of geen kans is op een schok van het hoofd tegen de ruit. Als de ruit van kunststof aan de in bijlage 3, punt 4, beschreven slijtvastheidstest is onderworpen, wordt hieraan het volgende opschrift toegevoegd: /L voor ruiten waarvan de lichtverstrooiing na 1 000 cycli aan de buitenzijde niet meer dan 2 % bedraagt en na 100 cycli aan de binnenzijde niet meer dan 4 % (zie bijlage 16, punt 6.1.3.1), /M voor ruiten waarvan de lichtverstrooiing na 500 cycli aan de buitenzijde niet meer dan 10 % bedraagt en na 100 cycli aan de binnenzijde niet meer dan 4 % (zie bijlage 16, punt 6.1.3.2);

5.5.8. XI als het gaat om een ruit van gelaagd glas die geen voorruit is.

5.6. Het goedkeuringsmerk en het symbool moeten goed leesbaar en onuitwisbaar zijn. Aanvullende symbolen moeten met het goedkeuringsmerk worden gecombineerd.

5.7. In bijlage 2 worden voorbeelden gegeven van de opstelling van goedkeuringsmerken.

5.8. Goedkeuring van een voertuigtype

Als het voertuig dat voor goedkeuring krachtens dit reglement ter beschikking wordt gesteld, voldoet aan de voorschriften van bijlage 21, wordt voor dat voertuigtype goedkeuring verleend.

5.9. Aan elk goedgekeurd type wordt een goedkeuringsnummer toegekend. De eerste twee cijfers ervan (momenteel 00 voor het reglement in zijn oorspronkelijke vorm) geven de wijzigingenreeks aan met de recentste belangrijke technische wijzigingen van het reglement op de datum van goedkeuring. Dezelfde overeenkomstsluitende partij mag hetzelfde nummer niet toekennen aan een ander voertuigtype zoals gedefinieerd in punt 2.24.

5.10. Van de goedkeuring, de uitbreiding, weigering of intrekking van de goedkeuring of de definitieve stopzetting van de productie van een voertuigtype krachtens dit reglement wordt aan de partijen bij de Overeenkomst van 1958 die dit reglement toepassen, mededeling gedaan door middel van een formulier volgens het model in bijlage 1A.

5.11. Op elk voertuig dat conform is met een voertuigtype dat krachtens dit reglement is goedgekeurd, wordt op een opvallende en makkelijk bereikbare plaats die op het goedkeuringsformulier is gespecificeerd, een internationaal goedkeuringsmerk aangebracht. Dit merk bestaat uit:

5.11.1. een cirkel met daarin de letter E, gevolgd door het nummer van het land dat de goedkeuring heeft verleend (4);

5.11.2. het nummer van dit reglement, gevolgd door de letter R, een liggend streepje en het goedkeuringsnummer, rechts van de in punt 5.11.1 genoemde cirkel.

5.12. Indien het voertuig conform is met een voertuigtype dat op basis van een of meer andere aan de overeenkomst gehechte reglementen is goedgekeurd in het land dat de goedkeuring krachtens dit reglement heeft verleend, hoeft het in punt 5.11.1 bedoelde symbool niet te worden herhaald; in dat geval worden de aanvullende nummers en symbolen van alle reglementen op basis waarvan goedkeuring is verleend in het land dat de goedkeuring krachtens dit reglement heeft verleend, in verticale kolommen rechts van het in punt 5.11.1 bedoelde symbool geplaatst.

5.13. Het goedkeuringsmerk moet goed leesbaar en onuitwisbaar zijn.

5.14. Het goedkeuringsmerk wordt dicht bij of op het door de fabrikant bevestigde gegevensplaatje van het voertuig aangebracht.

5.15. In bijlage 2A worden voorbeelden gegeven van de opstelling van goedkeuringsmerken.

6. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN

6.1. Alle ruiten, en met name voorruiten, moeten van zodanige kwaliteit zijn dat het gevaar voor lichamelijk letsel bij breuk zoveel mogelijk wordt beperkt. De ruiten moeten voldoende bestand zijn tegen incidenten die zich in normale verkeersomstandigheden kunnen voordoen, alsmede tegen de invloeden van weer en temperatuur, chemicaliën, brand en slijtage.

6.2. Veiligheidsglas moet bovendien voldoende doorzichtig zijn en geen noemenswaardige vervorming van de door de voorruit waargenomen objecten veroorzaken, noch verwarring omtrent de in het verkeer gebruikte kleuren doen ontstaan. Bij breuk van de voorruit moet de bestuurder de weg nog duidelijk genoeg kunnen zien om zijn voertuig veilig te kunnen afremmen en tot stilstand te brengen.

7. BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN

Alle typen veiligheidsruiten moeten, afhankelijk van de categorie waartoe ze behoren, aan de volgende bijzondere voorschriften voldoen:

7.1. voorruiten van gehard glas: de voorschriften in bijlage 4;

7.2. ruiten van gelijkmatig gehard glas: de voorschriften in bijlage 5;

7.3. voorruiten van gewoon gelaagd glas: de voorschriften in bijlage 6;

7.4. andere ruiten van gewoon gelaagd glas: de voorschriften in bijlage 7;

7.5. voorruiten van behandeld gelaagd glas: de voorschriften in bijlage 8;

7.6. met kunststof beklede ruiten van veiligheidsglas: naast de bovenvermelde voorschriften ook de voorschriften in bijlage 9;

7.7. voorruiten van kunststofglas: de voorschriften in bijlage 10;

7.8. andere ruiten van kunststofglas: de voorschriften in bijlage 11;

7.9. dubbele beglazing: de voorschriften in bijlage 12;

7.10. ruiten van harde kunststof: de voorschriften in bijlage 14;

7.11. ruiten van zachte kunststof: de voorschriften in bijlage 15;

7.12. dubbele beglazing van harde kunststof: de voorschriften in bijlage 16.

8. TESTS

8.1. In dit reglement worden de volgende tests voorgeschreven:

8.1.1. Breuktest

Deze test heeft tot doel:

8.1.1.1. na te gaan of er bij breuk van de ruit zodanige scherven en splinters ontstaan dat het risico van verwonding zo klein mogelijk blijft, en

8.1.1.2. bij voorruiten het zicht na breuk na te gaan.

8.1.2. Test van de mechanische sterkte

8.1.2.1. Kogelvaltest

Er zijn twee soorten tests, één met een kogel van 227 g en één met een kogel van 2 260 g:

8.1.2.1.1. — test met een kogel van 227 g: deze test heeft tot doel bij gelaagd glas de hechting van de tussenlaag en bij gelijkmatig gehard glas en kunststof de mechanische sterkte te beoordelen;

8.1.2.1.2. — test met een kogel van 2 260 g: deze test heeft tot doel bij gelaagd glas de weerstand tegen de indringingskracht van de kogel te beoordelen.

8.1.2.2. Dummyhoofdtest

Deze test heeft tot doel na te gaan of de ruit, bij een schok van het hoofd tegen de voorruit en tegen andere ruiten van gelaagd glas, van kunststofglas en van harde kunststof, alsmede tegen als zijruiten gebruikte dubbele beglazing, voldoet aan de eisen inzake beperking van verwondingen.

8.1.3. Bestandheid tegen omgevingsinvloeden

8.1.3.1. Slijtvastheidstest

Deze test heeft tot doel na te gaan of de slijtvastheid van een veiligheidsruit boven een bepaalde waarde ligt.

8.1.3.2. Hittebestendigheidstest

Deze test heeft tot doel na te gaan of er zich bij langdurige blootstelling aan hoge temperaturen geen blaasjes of andere gebreken voordoen in de tussenlaag van gelaagd glas en van kunststofglas.

8.1.3.3. Stralingsbestendigheidstest

Deze test heeft tot doel na te gaan of de lichtdoorlatendheid van ruiten van gelaagd glas, ruiten van kunststofglas en met kunststof beklede ruiten van glas bij langdurige blootstelling aan straling duidelijk afneemt, dan wel of de ruit duidelijk verkleurt.

8.1.3.4. Vochtbestendigheidstest

Deze test heeft tot doel na te gaan of ruiten van gelaagd glas, ruiten van kunststofglas, met kunststof beklede ruiten van glas en ruiten van harde kunststof bestand zijn tegen de gevolgen van langdurige blootstelling aan luchtvochtigheid en onder invloed daarvan geen significante tekenen van aantasting vertonen.

8.1.3.5. Test van de bestandheid tegen temperatuurveranderingen

Deze test heeft tot doel na te gaan of kunststoffen die worden gebruikt in de in de punten 2.3 en 2.4 gedefinieerde veiligheidsruiten bestand zijn tegen de gevolgen van langdurige blootstelling aan extreme temperaturen en onder invloed daarvan geen significante tekenen van aantasting vertonen.

8.1.3.6. Verweringstest

Deze test heeft tot doel na te gaan of veiligheidsruiten van kunststof bestand zijn tegen gesimuleerde verweringsomstandigheden.

8.1.3.7. Ruitjestest

Deze test heeft tot doel na te gaan of de slijtvaste coating van een ruit van harde kunststof zich voldoende hecht.

8.1.4. Optische eigenschappen

8.1.4.1. Lichtdoorlatingstest

Deze test heeft tot doel na te gaan of de normale lichtdoorlatendheid van veiligheidsruiten boven een bepaalde waarde ligt.

8.1.4.2. Optische vervormingstest

Deze test heeft tot doel na te gaan of de vervorming van door de voorruit waargenomen objecten niet zodanig is dat de bestuurder erdoor kan worden gehinderd.

8.1.4.3. Scheidingstest van het secundaire beeld

Deze test heeft tot doel na te gaan of de hoek tussen het secundaire en het primaire beeld niet groter is dan een bepaalde waarde.

8.1.4.4. Kleurenidentificatietest

Deze test heeft tot doel na te gaan of er geen gevaar is voor verwarring van de door een voorruit waargenomen kleuren.

8.1.5. Test van het brandgedrag (vuurbestendigheidstest)

Deze test heeft tot doel na te gaan of de brandsnelheid van de in de punten 2.3, 2.4 en 2.5 gedefinieerde veiligheidsruiten laag genoeg is.

8.1.6. Chemicaliënbestendigheidstest

Deze test heeft tot doel na te gaan of de in de punten 2.3, 2.4 en 2.5 gedefinieerde veiligheidsruiten bestand zijn tegen de gevolgen van blootstelling aan chemische stoffen die gewoonlijk in het voertuig aanwezig kunnen zijn of gebruikt kunnen worden (bijvoorbeeld schoonmaakmiddelen) en onder invloed daarvan geen significante tekenen van aantasting vertonen.

8.1.7. Buig- en vouwtest

Deze test dient om te bepalen of een ruit van kunststof als een ruit van zachte of harde kunststof moet worden beschouwd.

8.2. Tests die verplicht zijn voor ruiten van de in de punten 2.1 tot en met 2.5 gedefinieerde categorieën

8.2.1. Veiligheidsruiten moeten de in de tabellen van de punten 8.2.1.1 en 8.2.1.2 vermelde tests ondergaan. 8.2.1.1. Ruiten van veiligheidsglas moeten de in de volgende tabel vermelde tests ondergaan: Tests Voorruit Andere ruiten van glas Gehard glas Gewoon gelaagd glas Behandeld gelaagd glas Kunststofglas Gehard glas Gelaagd glas Kunststofglas I I-P II II-P III III-P IV Breuk B4/2 B4/2 — — B8/4 B8/4 — B5/2 — — Mechanische sterkte — kogel van 227 g — — B6/4.3 B6/4.3 B6/4.3 B6/4.3 B6/4.3 B5/3.1 B7/4 B7/4 — kogel van 2 260 g — — B6/4.2 B6/4.2 B6/4.2 B6/4.2 B6/4.2 — — — Dummyhoofd (5) B4/3 B4/3 B6/3 B6/3 B6/3 B6/3 B10/3 — B7/3 B11/3 Slijtvastheid Buitenzijde — — B6/5.1 B6/5.1 B6/5.1 B6/5.1 B6/5.1 — B6/5.1 B6/5.1 Binnenzijde — B9/2 — B9/2 — B9/2 B9/2 B9/2 (6) B9/2 (6) B9/2 Hitte — — B3/5 B3/5 B3/5 B3/5 B3/5 — B3/5 B3/5 Straling — B3/6 B3/6 B3/6 B3/6 B3/6 B3/6 — B3/6 B3/6 Vocht — B3/7 B3/7 B3/7 B3/7 B3/7 B3/7 B3/7 (6) B3/7 B3/7 Lichtdoorlating B3/9.1 B3/9.1 B3/9.1 B3/9.1 B3/9.1 B3/9.1 B3/9.1 B3/9.1 B3/9.1 B3/9.1 Optische vervorming B3/9.2 B3/9.2 B3/9.2 B3/9.2 B3/9.2 B3/9.2 B3/9.2 B3/9.2 (7) — — Secundair beeld B3/9.3 B3/9.3 B3/9.3 B3/9.3 B3/9.3 B3/9.3 B3/9.3 B3/9.3 (7) — — Kleurenidentificatie B3/9.4 B3/9.4 B3/9.4 B3/9.4 B3/9.4 B3/9.4 B3/9.4 — — — Bestandheid tegen temperatuurveranderingen — B3/8 — B3/8 B3/8 B3/8 B3/8 (6) B3/8 (6) B3/8 Vuurbestendigheid — B3/10 — B3/10 — B3/10 B3/10 B3/10 (6) B3/10 (6) B3/10 Chemicaliënbestendigheid — B3/11.2.1 — B3/11.2.1 B3/11.2.1 B3/11.2.1 B3/11.2.1 (6) B3/11.2.1 (6) B3/11.2.1 Opmerking: Een vermelding als B4/3 verwijst naar bijlage 4, punt 3, waar de test en de eisen voor aanvaarding worden beschreven. 8.2.1.2. Ruiten van kunststof moeten de in de volgende tabel vermelde tests ondergaan: Test Kunststoffen van andere ruiten dan voorruiten Harde kunststoffen Dubbele beglazing Motorvoertuigen Aanhangers en voertuigen zonder inzittenden Motorvoertuigen Aanhangers en voertuigen zonder inzittenden Zachte kunststoffen Buigtest B3/12 B3/12 B3/12 B3/12 B3/12 Kogel van 227 g B14/5 B14/5 B16/5 B16/5 B15/4 Dummyhoofd (8) B14/4 — B16/4 — — Lichtdoorlating (9) B3/9.1 — B3/9.1 — B3/9.1 Vuurbestendigheid B3/10 B3/10 B3/10 B3/10 B3/10 Chemicaliënbestendigheid B3/11 B3/11 B3/11 B3/11 B3/11.2.1 Slijtvastheid B14/6.1 — B16/6.1 — — Verwering B3/6.4 B3/6.4 B3/6.4 B3/6.4 B3/6.4 Vocht B14/6.4 B14/6.4 B16/6.4 B16/6.4 — Ruitjestest (9) B3/13 — B3/13 — —

8.2.2. Veiligheidsruiten die aan alle desbetreffende voorschriften in de tabellen van de punten 8.2.1.1 en 8.2.1.2 voldoen, worden goedgekeurd.

9. WIJZIGING OF UITBREIDING VAN DE GOEDKEURING VAN EEN TYPE VEILIGHEIDSRUIT

9.1. Elke wijziging van een type veiligheidsruit of elke toevoeging van een voorruit aan een groep voorruiten moet worden meegedeeld aan de administratieve instantie die het type veiligheidsruit heeft goedgekeurd. Deze instantie kan dan:

9.1.1. oordelen dat de wijzigingen waarschijnlijk geen noemenswaardig nadelig effect zullen hebben en, in het geval van voorruiten, dat het nieuwe type volledig past in de reeds goedgekeurde groep, en dat de veiligheidsruit in ieder geval nog steeds aan de voorschriften voldoet, of

9.1.2. de voor de uitvoering van de tests verantwoordelijke technische dienst om een aanvullend testrapport verzoeken.

9.2. Mededeling

9.2.1. De overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, worden volgens de procedure van punt 5.3 in kennis gesteld van de bevestiging of weigering van de goedkeuring (of van de uitbreiding van de goedkeuring).

9.2.2. De bevoegde instantie die een uitbreiding van de goedkeuring heeft verleend, kent aan elke mededeling van uitbreiding een volgnummer toe.

10. CONFORMITEIT VAN DE PRODUCTIE

10.1. Voor de controle van de conformiteit van de productie gelden de procedures van aanhangsel 2 van de overeenkomst (E/ECE/324-E/ECE/TRANS/505/Rev.2), met inachtneming van de volgende voorschriften:

10.2. Bijzondere bepalingen

De in punt 2.2 van aanhangsel 2 van de Overeenkomst bedoelde controles omvatten ook de naleving van de voorschriften van bijlage 20.

10.3. De in punt 2.4 van aanhangsel 2 van de Overeenkomst bedoelde normale frequentie van de inspecties bedraagt één per jaar.

11. SANCTIES BIJ NON-CONFORMITEIT VAN DE PRODUCTIE

11.1. De krachtens dit reglement voor een type veiligheidsruit verleende goedkeuring kan worden ingetrokken indien niet aan het voorschrift van punt 10.1 is voldaan.

11.2. Indien een overeenkomstsluitende partij die dit reglement toepast, een eerder verleende goedkeuring intrekt, stelt zij de andere overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen daarvan onmiddellijk in kennis door middel van het mededelingenformulier volgens het model in bijlage 1.

12. OVERGANGSBEPALINGEN

12.1. Vanaf de datum van inwerkingtreding van supplement 8 op dit reglement in zijn oorspronkelijke vorm mag geen enkele overeenkomstsluitende partij die dit reglement toepast, weigeren goedkeuring te verlenen krachtens dit reglement, zoals gewijzigd bij supplement 8 op dit reglement in zijn oorspronkelijke vorm.

12.2. Vanaf 24 maanden na de officiële datum van inwerkingtreding van supplement 8 kunnen de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, weigeren goedkeuringen te erkennen van veiligheidsruiten waarop de in punt 5.5 voorgeschreven symbolen ontbreken.

12.3. Vanaf de officiële datum van inwerkingtreding van supplement 12 op dit reglement mag geen enkele overeenkomstsluitende partij die dit reglement toepast, weigeren goedkeuring te verlenen krachtens dit reglement, zoals gewijzigd bij supplement 12 op het reglement in zijn oorspronkelijke vorm.

12.4. Vanaf 24 maanden na de datum van inwerkingtreding verlenen de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, alleen goedkeuringen als het goed te keuren type onderdeel of technische eenheid voldoet aan de voorschriften van supplement 12 op het reglement.

12.5. Vanaf 24 maanden na de datum van inwerkingtreding van supplement 12 kunnen de overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, weigeren goedkeuringen te erkennen van veiligheidsruiten waarop de in punt 5.5 voorgeschreven symbolen ontbreken.

13. DEFINITIEVE STOPZETTING VAN DE PRODUCTIE

Indien de houder van de goedkeuring de productie van een krachtens dit reglement goedgekeurd type veiligheidsruit definitief stopzet, stelt hij de instantie die de goedkeuring heeft verleend daarvan in kennis. Zodra deze instantie de kennisgeving heeft ontvangen, stelt zij de andere overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen daarvan in kennis door middel van een mededelingenformulier volgens het model in bijlage 1.

14. NAAM EN ADRES VAN DE VOOR DE UITVOERING VAN DE GOEDKEURINGSTESTS VERANTWOORDELIJKE TECHNISCHE DIENSTEN EN VAN DE ADMINISTRATIEVE INSTANTIES

De overeenkomstsluitende partijen die dit reglement toepassen, delen het secretariaat van de Verenigde Naties de naam en het adres mee van de technische diensten die voor de uitvoering van goedkeuringstests verantwoordelijk zijn en van de administratieve instanties die goedkeuring verlenen en waaraan de in andere landen afgegeven certificaten betreffende de goedkeuring en de uitbreiding, weigering of intrekking van de goedkeuring moeten worden toegezonden.

15. De technische diensten die voor de uitvoering van de goedkeuringstests verantwoordelijk zijn, moeten voldoen aan de geharmoniseerde normen voor testlaboratoria (ISO/CEI Guide 25). Zij moeten bovendien zijn aangewezen door de goedkeuringsinstantie waarvoor zij de goedkeuringstests verrichten.

(1) Zoals gedefinieerd in bijlage 7 bij de Geconsolideerde resolutie betreffende de constructie van voertuigen (R.E.3) (document TRANS/WP.29/78/Rev.1/Amend.2, laatstelijk gewijzigd bij Amend.4).

(2) 1 voor Duitsland, 2 voor Frankrijk, 3 voor Italië, 4 voor Nederland, 5 voor Zweden, 6 voor België, 7 voor Hongarije, 8 voor Tsjechië, 9 voor Spanje, 10 voor Servië, 11 voor het Verenigd Koninkrijk, 12 voor Oostenrijk, 13 voor Luxemburg, 14 voor Zwitserland, 15 (niet gebruikt), 16 voor Noorwegen, 17 voor Finland, 18 voor Denemarken, 19 voor Roemenië, 20 voor Polen, 21 voor Portugal, 22 voor de Russische Federatie, 23 voor Griekenland, 24 voor Ierland, 25 voor Kroatië, 26 voor Slovenië, 27 voor Slowakije, 28 voor Wit-Rusland, 29 voor Estland, 30 (niet gebruikt), 31 voor Bosnië en Herzegovina, 32 voor Letland, 33 (niet gebruikt), 34 voor Bulgarije, 35 (niet gebruikt), 36 voor Litouwen, 37 voor Turkije, 38 (niet gebruikt), 39 voor Azerbeidzjan, 40 voor de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, 41 (niet gebruikt), 42 voor de Europese Gemeenschap (goedkeuring wordt verleend door de lidstaten door middel van hun respectieve ECE-symbool), 43 voor Japan, 44 (niet gebruikt), 45 voor Australië, 46 voor Oekraïne, 47 voor Zuid-Afrika, 48 voor Nieuw-Zeeland, 49 voor Cyprus, 50 voor Malta, 51 voor de Republiek Korea, 52 voor Maleisië, 53 voor Thailand, 54 and 55 (niet gebruikt) en 56 voor Montenegro. De daaropvolgende nummers zullen worden toegekend aan andere landen in de chronologische volgorde waarin zij de Overeenkomst betreffende het aannemen van eenvormige technische voorschriften die van toepassing zijn op voertuigen op wielen, uitrustingsstukken en onderdelen die in een voertuig op wielen kunnen worden gemonteerd of gebruikt en de voorwaarden voor wederzijdse erkenning van overeenkomstig deze voorschriften verleende goedkeuringen ratificeren of tot deze overeenkomst toetreden. De aldus toegekende nummers zullen door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties aan de overeenkomstsluitende partijen worden meegedeeld.

(3) Zoals gedefinieerd in punt 2.3.

(4) Zie voetnoot 2 van punt 5.4.1.

(5) Deze test moet overeenkomstig bijlage 12, punt 3, (B12/3) ook op dubbele beglazing worden uitgevoerd.

(6) Indien aan de binnenzijde met kunststof bekleed.

(7) Deze test moet alleen worden uitgevoerd op ruiten van gelijkmatig gehard glas die worden gebruikt als voorruit voor langzaam rijdende voertuigen die door hun constructie niet harder dan 40 km/h kunnen rijden.

(8) De testvoorschriften zijn afhankelijk van de plaats van de ruit in het voertuig.

(9) Alleen van toepassing als de ruit wordt gebruikt op een plaats waar deze nodig is voor het zicht van de bestuurder.

BIJLAGE 1 MEDEDELING (Maximumformaat: A4 (210 × 297 mm)) AANHANGSEL 1 VOORRUITEN VAN GEHARD GLAS (Hoofd- en nevenkenmerken zoals gedefinieerd in BIJLAGE 4 of 9 bij Reglement nr. 43) AANHANGSEL 2 RUITEN VAN GELIJKMATIG GEHARD GLAS (Hoofd- en nevenkenmerken zoals gedefinieerd in bijlage 5 of 9 bij Reglement nr. 43) AANHANGSEL 3 VOORRUITEN VAN GELAAGD GLAS (Hoofd- en nevenkenmerken zoals gedefinieerd in bijlage 6, 8 of 9 bij Reglement nr. 43) AANHANGSEL 4 ANDERE RUITEN VAN GELAAGD GLAS DAN VOORRUITEN (Hoofd- en nevenkenmerken zoals gedefinieerd in bijlage 7 of 9 bij Reglement nr. 43) AANHANGSEL 5 VOORRUITEN VAN KUNSTSTOFGLAS (Hoofd- en nevenkenmerken zoals gedefinieerd in bijlage 10 bij Reglement nr. 43) AANHANGSEL 6 ANDERE RUITEN VAN KUNSTSTOFGLAS DAN VOORRUITEN (Hoofd- en nevenkenmerken zoals gedefinieerd in bijlage 11 bij Reglement nr. 43) AANHANGSEL 7 DUBBELE BEGLAZING (Hoofd- en nevenkenmerken zoals gedefinieerd in bijlage 12 of 16 bij Reglement nr. 43) AANHANGSEL 8 ANDERE RUITEN VAN HARDE KUNSTSTOF DAN VOORRUITEN (Hoofd- en nevenkenmerken zoals gedefinieerd in bijlage 14) AANHANGSEL 9 ANDERE RUITEN VAN ZACHTE KUNSTSTOF DAN VOORRUITEN (Hoofd- en nevenkenmerken zoals gedefinieerd in bijlage 15) AANHANGSEL 10 INHOUD VAN DE LIJST VAN VOORRUITEN (1) Voor alle voorruiten waarop deze goedkeuring betrekking heeft moeten ten minste de volgende gegevens worden verstrekt: Voertuigfabrikant Voertuigtype Voertuigcategorie Ontwikkelde oppervlakte (F) Segmenthoogte (h) Kromtestraal (r) Montagehoek (α) Rugleuninghoek (β) Coördinaten van het R-punt (A, B, C) ten opzichte van het midden van de bovenrand van de voorruit (1) Deze gegevens moeten bij de aanhangsels 1, 2 (indien van toepassing), 3 en 5 van deze bijlage worden gevoegd.

BIJLAGE 1A MEDEDELING (maximumformaat: A4 (210 × 297 mm))

BIJLAGE 2 OPSTELLING VAN GOEDKEURINGSMERKEN VOOR ONDERDELEN (zie punt 5.5 van dit reglement) Voorruiten van gehard glas Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een voorruit van gehard glas, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Met kunststof beklede voorruiten van gehard glas Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een met kunststof beklede voorruit van gehard glas, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Voorruiten van gewoon gelaagd glas Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een voorruit van gewoon gelaagd glas, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Met kunststof beklede voorruiten van gewoon gelaagd glas Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een met kunststof beklede voorruit van gewoon gelaagd glas, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Voorruiten van behandeld gelaagd glas Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een voorruit van behandeld gelaagd glas, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Voorruiten van kunststofglas Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een voorruit van kunststofglas, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Andere ruiten van glas dan voorruiten, met een normale lichtdoorlatendheid van minder dan 70 % Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een andere ruit van glas dan een voorruit waarop de voorschriften van bijlage 3, punt 9.1.4, van toepassing zijn, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Dubbele beglazing met een normale lichtdoorlatendheid van minder dan 70 % Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op dubbele beglazing, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Ruiten van gelijkmatig gehard glas die kunnen worden gebruikt als voorruit voor langzaam rijdende voertuigen die door hun constructie niet harder dan 40 km/h kunnen rijden Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een ruiten van gelijkmatig gehard glas, geeft aan dat het onderdeel in kwestie, dat bedoeld is om als voorruit te worden gebruikt voor een langzaam rijdend voertuig dat door zijn constructie niet harder dan 40 km/h kan rijden, in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Andere ruiten van glas dan voorruiten, met een normale lichtdoorlatendheid van 70 % of hoger Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een andere ruit van glas dan een voorruit waarop de voorschriften van bijlage 3, punt 9.1.4.1, van toepassing zijn, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Andere ruiten van harde kunststof dan voorruiten Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een naar voren gerichte ruit van harde kunststof waarvan de lichtverstrooiing na 1 000 cycli aan de buitenzijde niet meer dan 2 % bedraagt en na 100 cycli aan de binnenzijde niet meer dan 4 %, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Andere ruiten van zachte kunststof dan voorruiten Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een ruit van zachte kunststof, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Dubbele beglazing van harde kunststof Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op dubbele beglazing van harde kunststof, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. Andere ruiten van gelaagd glas dan voorruiten Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een andere ruit dan een voorruit, van gelaagd glas, geeft aan dat het onderdeel in kwestie in Nederland (E4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd onder nummer 002439. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43.

BIJLAGE 2A OPSTELLING VAN GOEDKEURINGSMERKEN VOOR VOERTUIGEN MODEL A (zie punt 5.11 van dit reglement) Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een voertuig, geeft aan dat het voertuigtype in kwestie wat de daarin gemonteerde ruiten betreft in Nederland (E 4) krachtens Reglement nr. 43 is goedgekeurd. Het goedkeuringsnummer geeft aan dat de goedkeuring is verleend volgens de voorschriften van Reglement nr. 43. MODEL B (zie punt 5.12 van dit reglement) Bovenstaand goedkeuringsmerk, aangebracht op een voertuig, geeft aan dat het voertuigtype in kwestie in Nederland (E4) is goedgekeurd krachtens de Reglementen nr. 43 en nr. 52 (1). De goedkeuringsnummers geven aan dat, op de respectieve datum van goedkeuring, Reglement nr. 43 nog zijn oorspronkelijke vorm had en Reglement nr. 52 al wijzigingenreeks 01 omvatte. (1) Het tweede nummer dient alleen ter illustratie.

BIJLAGE 3 ALGEMENE TESTVOORWAARDEN 1. BREUKTEST 1.1. De te testen ruit mag niet stijf worden bevestigd; zij mag echter wel met plakband over de gehele omtrek op een identieke ruit worden vastgemaakt. 1.2. Voor het breken van de ruit wordt gebruikgemaakt van een hamer met een gewicht van ongeveer 75 g of een ander werktuig dat soortgelijke resultaten oplevert. De kromtestraal van de punt bedraagt 0,2 ± 0,05 mm. 1.3. Op elk voorgeschreven inslagpunt wordt één test uitgevoerd. 1.4. Voor het onderzoek van de scherven wordt een methode toegepast die gevalideerd is ten aanzien van de nauwkeurigheid van de telling zelf en ten aanzien van het vinden van de juiste plaats voor de telling van het minimum- en maximumaantal. De continue registratie van het breukpatroon begint binnen tien seconden na de inslag en eindigt binnen 3 minuten na de inslag. De technische dienst bewaart de continue registratie van het breukpatroon. 2. KOGELVALTEST 2.1. Test met een kogel van 227 g 2.1.1. Benodigdheden 2.1.1.1. Hardstalen kogel met een massa van 227 ± 2 g en een diameter van ongeveer 38 mm. 2.1.1.2. Voorziening waarmee het mogelijk is de kogel van een nader te bepalen hoogte een vrije val te laten maken of voorziening waarmee aan de kogel eenzelfde snelheid als bij vrije val kan worden gegeven. Wanneer een voorziening wordt gebruikt waarmee de kogel wordt weggeslingerd, bedraagt de tolerantie op de snelheid ± 1 % van de snelheid bij vrije val. 2.1.1.3. Steun zoals afgebeeld in figuur 1, bestaande uit twee stalen frames waarvan de randen op een breedte van 15 mm zijn geslepen; de frames passen in elkaar en zijn voorzien van rubberen oplegranden met een dikte van ongeveer 3 mm, een breedte van 15 mm en een hardheid van 50 DIDC. Het onderste frame rust op een ongeveer 150 mm hoge stalen bak. Het proefstuk wordt vastgehouden door het bovenste frame, dat ongeveer 3 kg weegt. De steun is op een ongeveer 12 mm dikke stalen plaat gelast die, via een tussenlaag van rubber met een dikte van circa 3 mm en een hardheid van 50 DIDC, op de grond rust. Figuur 1 Steun voor kogelvaltest 2.1.2. Testomstandigheden Temperatuur : 20 ± 5 oC Druk : tussen 860 en 1 060 mbar Relatieve vochtigheid : 60 ± 20 % 2.1.3. Proefstuk Het proefstuk moet vlak en vierkant zijn, met een zijde van 300 +10/-0 mm, of uit het vlakste gedeelte van een voorruit of een andere gebogen veiligheidsruit zijn gesneden. In plaats daarvan kan ook een gebogen veiligheidsruit worden getest. In dat geval wordt gecontroleerd of er voldoende contact is tussen de veiligheidsruit en de steun. 2.1.4. Procedure Conditioneer het proefstuk onmiddellijk vóór het begin van de test ten minste vier uur lang op de vermelde temperatuur. Leg het proefstuk op de steun (punt 2.1.1.3). Het proefstuk moet loodrecht op de valrichting van de kogel liggen, met een tolerantie van 3°. Bij een ruit van zachte kunststof wordt het proefstuk op de steun vastgeklemd. De afstand tussen het inslagpunt en het geometrische midden van het proefstuk bedraagt bij een valhoogte van 6 m of minder ten hoogste 25 mm, en bij een valhoogte van meer dan 6 m ten hoogste 50 mm. De kogel slaat in op de zijde van het proefstuk die overeenstemt met de buitenzijde van de veiligheidsruit wanneer deze in het voertuig is gemonteerd. De kogel mag slechts één inslagpunt veroorzaken. 2.2. Test met een kogel van 2 260 g 2.2.1. Benodigdheden 2.2.1.1. Hardstalen kogel met een massa van 2 260 ± 20 g en een diameter van ongeveer 82 mm. 2.2.1.2. Voorziening waarmee het mogelijk is de kogel van een nader te bepalen hoogte een vrije val te laten maken of voorziening waarmee aan de kogel eenzelfde snelheid als bij vrije val kan worden gegeven. Wanneer een voorziening wordt gebruikt waarmee de kogel wordt weggeslingerd, bedraagt de tolerantie op de snelheid ± 1 % van de snelheid bij vrije val. 2.2.1.3. Steun zoals afgebeeld in figuur 1 en zoals beschreven in punt 2.1.1.3. 2.2.2. Testomstandigheden Temperatuur : 20 ± 5° C Druk : tussen 860 en 1 060 mbar Relatieve vochtigheid : 60 ± 20 % 2.2.3. Proefstuk Het proefstuk moet vlak en vierkant zijn, met een zijde van 300 +10/-0 mm, of uit het vlakste gedeelte van een voorruit of een andere gebogen veiligheidsruit zijn gesneden. In plaats daarvan kan de volledige voorruit of de volledige andere gebogen veiligheidsruit worden getest. In dat geval wordt gecontroleerd of er voldoende contact is tussen de veiligheidsruit en de steun. 2.2.4. Procedure Conditioneer het proefstuk onmiddellijk vóór het begin van de test ten minste vier uur lang op de vermelde temperatuur. Leg het proefstuk op de steun (punt 2.1.1.3). Het proefstuk moet loodrecht op de valrichting van de kogel liggen, met een tolerantie van 3°. Bij een ruit van kunststofglas wordt het proefstuk op de steun vastgeklemd. De afstand tussen het inslagpunt en het geometrische midden van het proefstuk bedraagt ten hoogste 25 mm. De kogel slaat in op de zijde van het proefstuk die overeenstemt met de buitenzijde van de ruit van veiligheidsglas wanneer deze in het voertuig is gemonteerd. De kogel mag slechts één inslagpunt veroorzaken. 3. DUMMYHOOFDTEST 3.1. Dummyhoofdtest zonder meting van de vertraging 3.1.1. Benodigdheden Bol- of halfbolvormig dummyhoofd van hardhout-multiplex met vervangbare viltbekleding, al dan niet uitgerust met een houten dwarsbalk. Tussen het bolle gedeelte en de dwarsbalk bevindt zich een tussenstuk dat de hals voorstelt en aan de andere kant van de dwarsbalk zit een bevestigingsstang. De afmetingen zijn aangegeven in figuur 2. De totale massa van deze benodigdheden bedraagt 10 ± 0,2 kg. Figuur 2 Dummyhoofd 3.1.2. Voorziening waarmee het mogelijk is het dummyhoofd van een nader te bepalen hoogte een vrije val te laten maken of voorziening waarmee aan het dummyhoofd eenzelfde snelheid als bij vrije val kan worden gegeven. Wanneer een voorziening wordt gebruikt waarmee het dummyhoofd wordt weggeslingerd, bedraagt de tolerantie op de snelheid ± 1 % van de snelheid bij vrije val. 3.1.3. Steun zoals afgebeeld in figuur 3 voor het testen van vlakke proefstukken. De steun bestaat uit twee stalen frames waarvan de randen op een breedte van 50 mm zijn geslepen; de frames passen in elkaar en zijn voorzien van rubberen oplegranden met een dikte van ongeveer 3 mm, een breedte van 15 ± 1 mm en een hardheid van 70 DIDC. Het bovenste frame wordt met ten minste acht bouten tegen het onderste raam geklemd. 3.1.4. Testomstandigheden Temperatuur : 20 ± 5° C Druk : tussen 860 en 1 060 mbar Relatieve vochtigheid : 60 ± 20 % 3.1.5. Procedure 3.1.5.1. Test op een vlak proefstuk Houd het vlakke proefstuk met een lengte van 1 100 +5/-2 mm en een breedte van 500 +5/-2 mm gedurende ten minste vier uur onmiddellijk voor de test op een constante temperatuur van 20 ± 5 oC. Figuur 3 Steun voor dummyhoofdtests Bevestig het proefstuk in de draagframes (punt 3.1.3); span de bouten zodanig aan dat het proefstuk gedurende de proef niet meer dan 2 mm verschuift. Het vlak van het proefstuk moet vrijwel loodrecht op de valrichting van het dummyhoofd staan. De afstand tussen het inslagpunt en het geometrische midden van het proefstuk bedraagt ten hoogste 40 mm en het hoofd slaat in op de zijde die overeenstemt met de binnenzijde van de ruit van veiligheidsglas wanneer deze in het voertuig is gemonteerd en mag slechts één inslagpunt veroorzaken. Het inslagvlak van de viltbekleding wordt na twaalf tests vervangen. 3.1.5.2. Tests op een volledige voorruit (alleen bij een valhoogte van 1,5 m of minder) Leg de voorruit los op een steun met een tussenlaag van rubber met een hardheid van 70 DIDC en een dikte van ongeveer 3 mm, waarbij het raakvlak over de gehele omtrek ongeveer 15 mm breed is. De steun bestaat uit een stijf deel waarvan de vorm overeenstemt met die van de voorruit, zodat het dummyhoofd tegen de binnenzijde van de ruit stoot. Zo nodig wordt de voorruit op de steun vastgeklemd. De steun rust, via een tussenlaag van rubber met een hardheid van 70 DIDC en een dikte van ongeveer 3 mm, op een stijve stander. Het oppervlak van de voorruit moet vrijwel loodrecht op de valrichting van het dummyhoofd staan. De afstand tussen het inslagpunt en het geometrische midden van de voorruit bedraagt ten hoogste 40 mm en het hoofd slaat in op de zijde die overeenstemt met de binnenzijde van de ruit van veiligheidsglas wanneer deze in het voertuig is gemonteerd en mag slechts één inslagpunt veroorzaken. Het inslagvlak van de viltbekleding wordt na twaalf tests vervangen. 3.2. Dummyhoofdtest met meting van de vertraging 3.2.1. Benodigdheden Bij dummyhoofdtests met simultane bepaling van de hlc-waarden is het vallichaam het in figuur 2.1 beschreven dummyhoofd. De totale massa van het dummyhoofd bedraagt 10,0 +0,2/-0,0 kg. In het midden van de grondplaat (24) wordt op het zwaartepunt het triaxiale montageblok (26) voor de bevestiging van de versnellingsmeters (27) gemonteerd. De versnellingsmeters worden loodrecht ten opzichte van elkaar gemonteerd. De kom (18) en bekleding (19) die zich onder de grondplaat (24) bevinden, hebben nagenoeg dezelfde elastische eigenschappen als de menselijke schedel. De elastische eigenschappen van het dummyhoofd bij de inslag worden bepaald door de hardheid en de dikte van de tussenring (13) en de kom. Figuur 2.1 Dummyhoofd van 10 kg Onderdelenlijst van het 10 kg wegende dummyhoofd van figuur 2.1 Nummer Aantal onderdelen Normale benaming Materiaal Opmerkingen 1 1 Magnetische drager Staal DIN 17100 — 2 1 Trillingsdemper Rubber / Staal Diameter: 50 mm Dikte: 30 mm Schroefdraad: M10 3 4 BNC/HF-connector — — 4 1 Zeskantige moer DIN 985 — — 5 6 Schijf DIN 125 — — 6 3 Verloopstuk — — 7 6 Cilinderschroef DIN 912 — — 8 3 Zeskantige moer — — 9 3 Schijf Staal DIN 17100 Diameter gat: 8 mm Buitendiameter: 35 mm Dikte: 1,5 mm 10 3 Rubberring Rubber, hardheid 60 DIDC Diameter gat: 8 mm Buitendiameter: 30 mm Dikte: 10 mm 11 1 Dempingsring Pakking met papier Diameter gat: 120 mm Buitendiameter: 199 mm Dikte: 0,5 mm 12 — — — — 13 1 Tussenring Butadieenrubber, hardheid ongeveer 80 DIDC Diameter gat: 129 mm Buitendiameter: 192 mm Dikte: 4 mm 14 3 Geleidingsbuis Polytetrafluorethyleen (PTFE) Binnendiameter: 8 mm Buitendiameter: 10 mm Lengte: 40 mm 15 3 Zeskantige moer — — 16 3 Schroefbout DIN 976 — — 17 3 Schroefbus Gegoten legering DIN 1709-GD-CuZn 37Pb — 18 1 Kom Polyamide 12 — 19 1 Bekleding Butadieenrubber Dikte: 6 mm Aan één zijde geribd 20 1 Geleidingsring Staal DIN 17100 — 21 4 Verzonken schroef — — 22 1 Dempingsschijf Pakking met papier Diameter: 65 mm Dikte: 0,5 mm 23 — — — — 24 1 Grondplaat Staal DIN 17100 — 25 1 Inbusschroef voor de bevestiging Sterkteklasse 45H — 26 1 Triaxiaal montageblok — — 27 3 Versnellingsmeter — — 28 1 Houten deel Haagbeukenhout, in lagen verlijmd — 29 1 Afdekplaat Legering (AlMg5) — 30 1 Beschermkap Polyamide 12 — 3.2.2. Instelling en kalibratie Voor de uitvoering van de dummyhoofdtest wordt het dummyhoofd aan de dwarsarm van het geleidingssysteem bevestigd (zie figuur 2.2) en met het hefmechanisme op de voorgeschreven valhoogte gebracht. Tijdens de dummyhoofdtest wordt de dwarsarm met het dummyhoofd losgelaten. Na het passeren van de in hoogte verstelbare detectiecel wordt het dummyhoofd van de dwarsarm ontgrendeld, waarbij de val van de dwarsarm wordt gedempt en het dummyhoofd op het monster valt. De valinrichting of de meetkabel mag het dummyhoofd geen extra vaart geven, zodat het alleen wordt versneld door de zwaartekracht en in verticale richting valt. Figuur 2.2 Testopstelling voor de dummyhoofdtest met meting van de vertraging 3.2.2.1. Meetapparaat waarmee de hlc-waarden kunnen worden gemeten bij het in punt 3.2.1 beschreven dummyhoofd. 3.2.2.2. Benodigdheden voor de kalibratie van het dummyhoofd Met de valinrichting moeten valhoogten tussen 50 en 254 mm met een nauwkeurigheid van 1 mm kunnen worden ingesteld. Voor deze geringe valhoogten is geen geleidingssysteem vereist. Een stalen stootplaat van 600 × 600 mm, met een dikte van ten minste 50 mm. Het inslagvlak moet gepolijst zijn: oppervlakteruwheid Rmax = 1 μm, vlakheidstolerantie t = 0,05 mm. 3.2.2.3. Kalibratie en instelling van het dummyhoofd Het dummyhoofd wordt vóór elke testreeks, en tijdens de reeks ten minste na elke 50 tests, gekalibreerd en zo nodig bijgesteld. De stootplaat moet schoon en droog zijn en tijdens de test stevig op een ondergrond van beton rusten. Het dummyhoofd valt verticaal op de stootplaat. De valhoogten (gemeten vanaf het laagste punt van het dummyhoofd tot het oppervlak van de stootplaat) bedragen 50, 100, 150 en 254 mm. De vertragingskromme wordt vastgelegd. De op de z-as gemeten maximale vertraging az moet voor de verschillende valhoogten binnen de in de tabel vermelde grenzen liggen: Valhoogte (mm) Maximale vertraging az, uitgedrukt als veelvoud van zwaartekrachtversnelling g 50 64 ± 5 100 107 ± 5 150 150 ± 7 254 222 ± 12 De vertragingskrommen moeten gebaseerd zijn op een unimodale trilling. De vertragingskromme van de valhoogte van 254 mm moet 1,2 tot 1,5 ms boven 100 g uitkomen. Als niet aan de voorschriften van punt 3.2.2.3 wordt voldaan, worden de elastische eigenschappen van het dummyhoofd aangepast door de dikte van de tussenring (13) in de grondplaat (24) te wijzigen. Er kunnen correcties worden uitgevoerd door de drie zelfborgende zeskantige moeren (8) op de schroefbouten (16) waarmee de kom (18) op de grondplaat (24) is bevestigd, te verstellen. De rubberringen (10) onder de zeskantige moeren (8) mogen niet broos of gescheurd zijn. Als de bekleding (19) van het inslagvlak of de tussenring (13) beschadigd is, moet deze altijd worden vervangen, in het bijzonder wanneer het dummyhoofd niet meer kan worden aangepast. 3.2.3 .De steun voor het testen van vlakke proefstukken is beschreven in punt 3.1.3. 3.2.4 .De testomstandigheden zijn beschreven in punt 3.1.4. 3.2.5 .Tests op volledige ruiten (gebruikt voor een valhoogte tussen 1,5 en 3 m). Leg de ruit los op een steun met een tussenlaag van rubber met een hardheid van 70 DIDC en een dikte van ongeveer 3 mm. De voorruit wordt met passende middelen op de steun vastgeklemd. Het oppervlak van de ruit moet vrijwel loodrecht op de valrichting van het dummyhoofd staan. De afstand tussen het inslagpunt en het geometrische midden van de ruit bedraagt ten hoogste 40 mm en het hoofd slaat in op de zijde die overeenstemt met de binnenzijde van de ruit van kunststof wanneer deze in het voertuig is gemonteerd en mag slechts één inslagpunt veroorzaken. Vanaf een gekozen initiële valhoogte wordt de valhoogte bij elke volgende test met 0,5 m verhoogd. De vertragingskrommen ax, ay en az moeten vanaf de botsing met het monster worden geregistreerd als functie van de tijd (t). Na de dummyhoofdtest wordt gecontroleerd of een rand van de ruit met meer dan 2 mm in de steun is verschoven en of het inslagpunt aan de voorschriften voldoet. De versnellingscomponenten ax en ay moeten voor de verticale botsing kleiner zijn dan 0,1 az. 3.2.6. Beoordeling De vertragingskrommen worden als volgt beoordeeld: De resulterende vertraging ares(t) in het zwaartepunt wordt met vergelijking (1) aan de hand van de gemeten vertragingskrommen ax(t), ay(t) en az(t) berekend als veelvoud van de zwaartekrachtversnelling. (1) De tijdspanne waarin ares voortdurend hoger is dan 80 g en de maximale vertraging van ares moeten worden bepaald. Met vergelijking (2) wordt de hlc-waarde berekend als indicator voor het gevaar van ernstig schedel-hersenletsel: (2) De integraalgrenzen t1 en t2 worden zodanig gekozen dat de integraal een maximale waarde heeft. 4. SLIJTVASTHEIDSTEST 4.1. Benodigdheden 4.1.1. Slijtinrichting (1) zoals schematisch afgebeeld in figuur 4, bestaande uit de volgende elementen: Een horizontale draaischijf, met in het midden een klem, die met een snelheid van 65 tot 75 omw./min tegen de wijzers van de klok in draait. Figuur 4 Tekening van de slijtinrichting Twee geballaste parallelle armen; aan elke arm is een speciaal schuurrolletje bevestigd dat vrij draait om een horizontale, met een kogellager uitgeruste as; elk rolletje drukt met een massa van 500 g op het proefstuk. De draaischijf van de slijtinrichting draait regelmatig en nagenoeg in één vlak (de afwijking ten opzichte van het vlak mag niet meer dan ± 0,05 mm bedragen op een afstand van 1,6 mm van de omtrek van de schijf). De rolletjes zijn zodanig gemonteerd dat zij, wanneer zij tegen het draaiende proefstuk liggen, in tegenovergestelde richting ten opzichte van elkaar draaien en zo in een kromme lijn een drukkende en schurende werking uitoefenen op een cirkel met een oppervlakte van ongeveer 30 cm2, en dit tweemaal per omwenteling van het proefstuk. 4.1.2. Schuurrollen (2) met een diameter van 45 tot 50 mm en een dikte van 12,5 mm. De rollen zijn vervaardigd van een speciaal fijnkorrelig schurend materiaal dat in middelhard rubber is gevat. De rollen hebben een hardheid van 72 ± 5 DIDC, gemeten op vier plaatsen op gelijke afstand van elkaar op de middellijn van het schurende oppervlak, waarbij de druk verticaal langs een middellijn van de rol wordt uitgeoefend; de metingen worden tien seconden na het begin van de uitoefening van de druk uitgevoerd. De schuurrollen worden gebruiksklaar gemaakt door ze zeer langzaam op een vlakke glasplaat te laten draaien, totdat zij een volkomen vlak oppervlak hebben. 4.1.3. Lichtbron, bestaande uit een gloeilamp waarvan de gloeidraad vervat is binnen een parallellepipedum van 1,5 × 1,5 × 3 mm. De spanning die op de gloeidraad van de lamp wordt aangelegd, moet zo zijn dat de kleurtemperatuur 2 856 ± 50 K bedraagt. Deze spanning moet stabiel zijn op ± 0 001. Het voor de controle van deze spanning gebruikte meettoestel moet nauwkeurig genoeg zijn om de meting te kunnen uitvoeren. 4.1.4. Optisch systeem, bestaande uit een lens met een brandpuntsafstand f van ten minste 500 mm, met correctie voor chromatische aberraties. De volledige lensopening mag niet meer bedragen dan f/20. De afstand tussen de lens en de lichtbron moet zo zijn dat een nagenoeg parallelle lichtbundel wordt verkregen. Breng een diafragma aan om de diameter van de lichtbundel te beperken tot 7 ± 1 mm. Dit diafragma wordt ten opzichte van de lichtbron op een afstand van 100 ± 50 mm achter de lens geplaatst. 4.1.5. Meettoestel voor diffuus licht (zie figuur 5), bestaande uit een foto-elektrische cel met een bol van Ulbricht met een diameter van 200 tot 250 mm. De bol moet uitgerust zijn met in- en uitlaatopeningen voor het licht. De inlaatopening moet rond zijn en een diameter hebben die ten minste het dubbele bedraagt van die van de lichtbundel. De uitlaatopening van de bol wordt volgens de in punt 4.4.3 beschreven procedure uitgerust met een lichtvanger of met een reflectiestandaard. De lichtvanger absorbeert al het licht wanneer er zich geen proefstuk in de baan van de lichtbundel bevindt. De as van de lichtbundel loopt door het midden van de in- en uitlaatopeningen. De diameter b van de uitlaatopening is gelijk aan 2 a.tan 4°, waarbij a gelijk is aan de diameter van de bol. De foto-elektrische cel wordt zo aangebracht dat het licht dat rechtstreeks uit de inlaatopening of de reflectiestandaard komt, er niet op kan vallen. Het binnenoppervlak van de bol van Ulbricht en dat van de reflectiestandaard moeten nagenoeg gelijke reflectiefactoren hebben; ze moeten mat en niet-selectief zijn. Het uitgangssignaal van de foto-elektrische cel moet binnen het gebruikte lichtsterktegebied lineair zijn, met een tolerantie van ± 2 %. Het ontwerp van het toestel moet zo zijn dat de naald van de galvanometer niet uitslaat wanneer de bol niet wordt verlicht. Het gehele toestel wordt geregeld gecontroleerd met behulp van gekalibreerde ijkmaten voor zichtvermindering. Als de zichtvermindering wordt gemeten met behulp van een apparaat of volgens methoden die afwijken van de hierboven beschreven inrichting en methode, worden de resultaten zo nodig gecorrigeerd zodat zij overeenstemmen met de resultaten die met de hierboven beschreven meetinrichting worden verkregen. Figuur 5 Meettoestel voor het meten van de zichtvermindering 4.2. Testomstandigheden Temperatuur : 20 ± 5 oC Druk : tussen 860 en 1 060 mbar Relatieve vochtigheid : 60 ± 20 % 4.3. Proefstukken De proefstukken moeten vlak en vierkant zijn, met een zijde van 100 mm. Beide vlakken moeten effen en evenwijdig zijn en in het midden wordt, indien nodig, een bevestigingsgat geboord met een diameter van 6,4 mm. 4.4. Procedure De slijtvastheidstest wordt uitgevoerd op het vlak van het proefstuk dat overeenstemt met de buitenzijde van de ruit wanneer deze in het voertuig is gemonteerd, en ook op het binnenvlak indien dit van kunststof is. 4.4.1. Onmiddellijk voor en na de slijtvastheidstest worden de proefstukken als volgt gereinigd: a) schoonmaken met een linnen doek onder schoon stromend water; b) spoelen met gedistilleerd of gedemineraliseerd water; c) droogblazen met zuurstof of stikstof; d) verwijderen van eventuele sporen van water door zacht deppen met een bevochtigde linnen doek. Indien nodig drogen door het proefstuk licht tussen twee linnen doeken te drukken. Er mag geen behandeling met ultrageluid plaatsvinden. Na reiniging worden de proefstukken alleen nog bij de randen vastgenomen en worden zij tegen elke aantasting of vervuiling van de oppervlakken beschermd. 4.4.2. Conditioneer de proefstukken gedurende ten minste 48 uur op een temperatuur van 20 ± 5 oC en een relatieve vochtigheid van 60 ± 20 %. 4.4.3. Plaats het proefstuk onmiddellijk tegen de inlaatopening van de bol van Ulbricht. De hoek tussen de loodlijn op het oppervlak van het proefstuk en de as van de lichtbundel mag niet meer dan 8° bedragen. Voer de volgende vier metingen uit: Meting Met proef-stuk Met licht-vanger Met reflectie-standaard Weergegeven hoeveelheid T1 Neen Neen Ja Invallend licht T2 Ja Neen Ja Totaal door het proefstuk doorgelaten licht T3 Neen Ja Neen Door de inrichting verstrooid licht T4 Ja Ja Neen Door de inrichting en het proefstuk verstrooid licht Herhaal de metingen voor T1, T2, T3 en T4 met andere gegeven standen van het proefstuk en ga na of dezelfde resultaten worden verkregen. Bereken de totale doorlatendheid Tt = T2/T1. Bereken de diffuse doorlatendheid Td, met de formule: Bereken het percentage van de zichtvermindering of de lichtdemping door diffusie, of beide, met de formule: zichtvermindering of lichtdemping door diffusie, of beide: Meet de initiële zichtvermindering van het proefstuk op ten minste vier plaatsen op gelijke afstand van elkaar in het gedeelte dat niet aan de slijtvastheidstest is onderworpen; de berekening gebeurt aan de hand van de bovenstaande formule. Bereken het gemiddelde van de voor elk proefstuk verkregen resultaten. In plaats van de vier meetwaarden kan ook een gemiddelde waarde worden verkregen door het proefstuk regelmatig te laten draaien met een snelheid van drie omw./s of meer. Voer voor elk type veiligheidsruit drie tests met dezelfde belasting uit. Gebruik de zichtvermindering als maat voor de onderliggende slijtage nadat het proefstuk aan de slijtvastheidstest is onderworpen. Meet het licht dat door de aan de slijtvastheidstest onderworpen baan wordt doorgelaten op ten minste vier plaatsen op gelijke afstand van elkaar op deze baan; de berekening gebeurt aan de hand van de bovenstaande formule. Bereken het gemiddelde van de voor elk proefstuk verkregen resultaten. In plaats van de vier meetwaarden kan ook een gemiddelde waarde worden verkregen door het proefstuk regelmatig te laten draaien met een snelheid van drie omw./s of meer. 4.5. De slijtvastheidstest wordt alleen uitgevoerd als het laboratorium dat de test uitvoert dit nodig acht, rekening houdend met de informatie waarover het reeds beschikt. Als de tussenlaag of de materiaaldikte wordt gewijzigd, is gewoonlijk geen aanvullende test vereist, behalve bij ruiten van kunststofglas. 4.6. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken Geen enkel nevenkenmerk is van belang. 5. HITTEBESTENDIGHEIDSTEST 5.1. Procedure Verwarm drie monsters of drie vierkante proefstukken van ten minste 300 × 300 mm, die door het laboratorium naargelang van het geval uit drie voorruiten of drie andere ruiten zijn gesneden en waarvan een van de randen samenvalt met de bovenrand van de ruit, tot 100 oC. Houd de monsters of proefstukken gedurende twee uur op deze temperatuur en laat ze vervolgens afkoelen tot kamertemperatuur. Indien de ruit van veiligheidsglas twee buitenvlakken van niet-organisch materiaal heeft, mag de test worden verricht door het monster gedurende de vermelde periode verticaal in kokend water onder te dompelen, waarbij erop moet worden gelet dat er geen ongewenste thermische schok optreedt. Indien de monsters uit een voorruit zijn gesneden, moet een van de randen samenvallen met een gedeelte van een rand van de voorruit. 5.2. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken Kleurloos Getint Kleur van de tussenlaag 1 2 De overige nevenkenmerken zijn niet van belang. 5.3. Interpretatie van de resultaten 5.3.1. Het resultaat van de hittebestendigheidstest wordt bevredigend geacht als er zich geen blaasjes of andere gebreken voordoen op een afstand van meer dan 15 mm van een niet-gesneden rand of 25 mm van een gesneden rand van het proefstuk of het monster, of op meer dan 10 mm van eventuele scheurtjes die tijdens de test zijn ontstaan. 5.3.2. Een serie ter goedkeuring ingediende proefstukken of monsters wordt geacht ten aanzien van de hittebestendigheidstest te voldoen als aan een van de volgende voorwaarden is voldaan: 5.3.2.1. alle tests leveren een bevredigend resultaat op, of 5.3.2.2. één test heeft een onbevredigend resultaat opgeleverd en een nieuwe serie tests op een nieuwe serie proefstukken of monsters levert bevredigende resultaten op. 6. STRALINGSBESTENDIGHEIDSTEST 6.1 Testmethode 6.1.1. Benodigdheden 6.1.1.1. Stralingsbron, bestaande uit een middendruk-kwikdamplamp met een kwartsbuis die geen ozon produceert en waarvan de as verticaal is gemonteerd. De nominale afmetingen van de lamp zijn 360 mm voor de lengte en 9,5 mm voor de diameter. De lengte van de boog bedraagt 300 ± 4 mm. De voedingsspanning van de lamp is 750 ± 50 W. Ook elke andere stralingsbron die hetzelfde effect heeft als de hierboven beschreven lamp mag worden gebruikt. Om na te gaan of de effecten van een andere bron dezelfde zijn, wordt de hoeveelheid afgegeven energie in de golflengteband van 300 tot 450 nanometer gemeten, waarbij alle andere golflengten worden weggefilterd. Bij de test wordt de vervangingsbron met dezelfde filters gebruikt. Voor ruiten van veiligheidsglas waarbij het verband tussen deze test en de gebruiksomstandigheden onvoldoende is, worden de testomstandigheden opnieuw bezien. 6.1.1.2. Voedingstransformator en condensator waarmee aan de lamp (punt 6.1.1.1) een piekontsteekspanning van ten minste 1 100 V en een bedrijfsspanning van 500 ± 50 V kunnen worden geleverd. 6.1.1.3. Inrichting voor het ondersteunen en draaien van de proefstukken met 1 tot 5 omw./min rond de centraal geplaatste stralingsbron, zodat een gelijkmatige blootstelling wordt verkregen. 6.1.2. Proefstukken 6.1.2.1. Afmetingen: 76 × 300 mm. 6.1.2.2. De proefstukken worden door het laboratorium uit het bovenste gedeelte van de ruiten gesneden, op zodanige wijze dat: voor andere ruiten dan voorruiten de bovenrand van het proefstuk samenvalt met de bovenrand van de ruit; voor voorruiten de bovenrand van het proefstuk samenvalt met de bovengrens van het gedeelte waarvan de normale doorlatendheid wordt gemeten; dit wordt bepaald overeenkomstig punt 9.1.2.2. 6.1.3. Procedure Controleer overeenkomstig de punten 9.1.1 en 9.1.2 bij drie proefstukken de normale lichtdoorlatendheid vóór blootstelling. Bescherm een gedeelte van elk proefstuk tegen de straling en plaats de proefstukken daarna in het testapparaat, met de lengterichting evenwijdig aan de as van de lamp, op 230 mm van deze as. Houd de temperatuur van de proefstukken gedurende de gehele test op 45 ± 5 oC. Plaats de zijde van elk proefstuk die overeenstemt met de buitenzijde van de ruit in het voertuig, vóór de lamp. Bij het type lamp zoals omschreven in punt 6.1.1.1 bedraagt de blootstellingstijd 100 uur. Meet na de blootstelling opnieuw de normale lichtdoorlatendheid op het blootgestelde oppervlak van elk proefstuk. 6.1.4 .Elk proefstuk of monster (in totaal 3) wordt volgens bovenstaande procedure blootgesteld aan een zodanige straling dat deze op elk punt van het proefstuk of monster hetzelfde effect op de gebruikte tussenlaag heeft als wordt veroorzaakt door zonnestraling van 1 400 W/m2 gedurende 100 uur. 6.2. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken Kleurloos Getint Kleur van het glas 2 1 Kleur van de tussenlaag 1 2 De overige nevenkenmerken zijn niet van belang. 6.3. Interpretatie van de resultaten 6.3.1. Het resultaat van de stralingsbestendigheidstest wordt bevredigend geacht als aan de volgende voorwaarden is voldaan: 6.3.1.1. De totale lichtdoorlatendheid, gemeten overeenkomstig de punten 9.1.1 en 9.1.2, daalt niet onder 95 % van de waarde vóór de bestraling en daalt in geen geval: 6.3.1.1.1. onder de 70 % voor andere ruiten dan voorruiten die moeten voldoen aan de specificaties voor het gezichtsveld van de bestuurder in alle richtingen; 6.3.1.1.2. onder de 70 % voor een voorruit in de in punt 9.1.2.2 gedefinieerde zone waarin de normale lichtdoorlatendheid wordt gemeten. 6.3.1.2. Bij onderzoek van het proefstuk of monster na de bestraling tegen een witte achtergrond mag wel een lichte verkleuring optreden, maar er mag geen ander gebrek voorkomen. 6.3.2. Een serie ter goedkeuring ingediende proefstukken of monsters wordt geacht ten aanzien van de stralingsbestendigheidstest te voldoen als aan een van de volgende voorwaarden is voldaan: 6.3.2.1. alle tests leveren een bevredigend resultaat op; 6.3.2.2. één test heeft een onbevredigend resultaat opgeleverd en een nieuwe serie tests op een nieuwe serie proefstukken of monsters levert bevredigende resultaten op. 6.4. Verweringstest 6.4.1. Testmethode 6.4.1.1. Benodigdheden 6.4.1.1.1. Xenonlamp met lange boog Het blootstellingstoestel (3) gebruikt een xenonlamp met lange boog als stralingsbron, maar andere methoden waarmee de vereiste blootstelling aan ultraviolette straling wordt bereikt, zijn eveneens toegestaan. De xenonlamp met lange boog heeft als voordeel dat hiermee, bij toepassing van de juiste filters en bij behoorlijk onderhoud, een spectrum kan worden verkregen dat natuurlijk zonlicht zeer dicht benadert. Hiertoe wordt de met xenon gevulde kwartsbuis voorzien van een of meer geschikte optische filters van borosilicaatglas (4). De gebruikte xenonlampen worden met geschikte reactantietransformatoren en elektrische uitrusting aangesloten op een voedingsbron van 50 of 60 Hz. Het blootstellingstoestel is voorzien van de nodige apparatuur voor het meten en/of controleren van: — de irradiantie, — de zwartestandaardtemperatuur (BST), — de waternevel, — het bedrijfsschema of de bedrijfscyclus. Het blootstellingstoestel is gemaakt van inerte materialen die het in de test gebruikte water niet verontreinigen. De irradiantie wordt gemeten aan het oppervlak van het proefstuk en overeenkomstig de aanbevelingen van de fabrikant van het blootstellingstoestel gecontroleerd. De blootstelling aan totaal ultraviolette (5) straling (in Joules per vierkante meter) wordt gemeten of berekend, en geldt als primaire maatstaf voor de blootstelling van het proefstuk. 6.4.1.2. Testmonsters Het testmonster heeft gewoonlijk de afmetingen die in de testmethode gespecificeerd zijn voor de eigenschap(pen) die na blootstelling moeten worden gemeten. Het aantal controle- en testmonsters dat voor alle testomstandigheden en blootstellingsfasen nodig is, hangt af van de testprocedure; de monsters voor de visuele beoordeling komen hier nog bij. Aanbevolen wordt voor de visuele beoordeling de grootste geteste testmonsters te gebruiken. 6.4.1.3. Procedure Meet overeenkomstig punt 9.1 de lichtdoorlatendheid van het testmonster of de testmonsters die zullen worden blootgesteld. Meet overeenkomstig punt 4 de slijtvastheid van het oppervlak (de oppervlakken) van het controlemonster (de controlemonsters). Plaats de zijde van elk testmonster die overeenstemt met de buitenzijde van de ruit in het wegvoertuig, vóór de lamp. De andere blootstellingsomstandigheden zijn als volgt: 6.4.1.3.1. De irradiantie mag over het hele oppervlak van het testmonster niet meer dan ± 10 % variëren. 6.4.1.3.2. Reinig op gezette tijden de filters van de lamp met een detergent en water. De filters van de xenonboog moeten overeenkomstig de aanbevelingen van de fabrikant van het toestel worden vervangen. 6.4.1.3.3. Tijdens het droge gedeelte van de cyclus wordt de temperatuur in het blootstellingstoestel geregeld door voldoende lucht in circulatie te brengen om een constante zwartestandaardtemperatuur te bereiken. In het blootstellingstoestel met xenonboog bedraagt deze temperatuur 70 ± 3 oC, zoals aangegeven door een zwartestandaardthermometer of een gelijkwaardig instrument. De zwartestandaardthermometer wordt in het rek van het testmonster gemonteerd en afgelezen op het punt waar de maximale warmte als gevolg van de blootstelling aan licht wordt bereikt. 6.4.1.3.4. De relatieve vochtigheid in het blootstellingstoestel wordt tijdens de droge gedeelten van de cyclus geregeld op 50 ± 5 %. 6.4.1.3.5. Het tijdens de nevelcyclus gebruikte gedeïoniseerde water moet minder dan 1 ppm vaste deeltjes siliciumdioxide bevatten en mag op de testmonsters geen permanente afzetting of residu achterlaten waardoor de latere metingen worden beïnvloed. 6.4.1.3.6. Het water moet een pH tussen 6,0 en 8,0 hebben en een soortelijke geleiding van minder dan 5 microsiemens. 6.4.1.3.7. Op het punt waar het water het blootstellingstoestel binnenkomt, moet het de omgevingswatertemperatuur hebben. 6.4.1.3.8. Het water bereikt de testmonsters in fijne nevelvorm en in voldoende mate om de testmonsters onmiddellijk gelijkmatig nat te maken. De waternevel wordt alleen op het naar de lichtbron gekeerde oppervlak van het testmonster aangebracht. Het nevelwater mag niet opnieuw in circulatie worden gebracht en de testmonsters mogen niet in het water worden ondergedompeld. 6.4.1.3.9. De testmonsters worden om de boog gedraaid om een gelijkmatige verdeling van het licht te verkrijgen. Alle posities in het blootstellingstoestel worden met testmonsters of plaatsvervangende elementen gevuld om een gelijkmatige temperatuurverdeling te behouden. De testmonsters worden in een frame gevat en met de achterzijde blootgesteld aan de omgeving van de testkamer. Reflecties van de wanden van de testkamer mogen echter niet de achterzijde van de monsters kunnen bereiken. Zo nodig mogen de testmonsters worden voorzien van een achterlaag om dergelijke reflecties te voorkomen, waarbij de vrije luchtcirculatie aan het oppervlak van het monster niet mag worden gehinderd. 6.4.1.3.10. Het blootstellingstoestel wordt zodanig in werking gesteld dat de testmonsters voortdurend aan licht en afwisselend aan waternevel worden blootgesteld, met een cyclusduur van 2 uur. Elke cyclus van 2 uur bestaat uit een periode van 102 minuten waarin de testmonsters uitsluitend aan licht worden blootgesteld en een periode van 18 minuten waarin zij aan licht en waternevel worden blootgesteld. 6.4.1.4. Beoordeling Na blootstelling mogen de testmonsters zo nodig op de door de fabrikant aanbevolen wijze worden gereinigd om eventuele residuen te verwijderen. Beoordeel de blootgestelde testmonsters visueel op de volgende eigenschappen: — bellen, — kleur, — zichtvermindering, — zichtbare aantasting. Meet de lichtdoorlating van de blootgestelde monsters. 6.4.1.5. Uitdrukking van de resultaten De resultaten van de visuele beoordeling van de blootgestelde testmonsters worden vergeleken met die van de niet-blootgestelde controlegroep. De gemeten normale lichtdoorlatendheid mag niet met meer dan 5 % afwijken van de oorspronkelijke test op de niet-blootgestelde monsters en bovendien niet lager zijn dan: 70 % bij voorruiten en andere ruiten die gebruikt worden op een plaats waar zij nodig zijn voor het zicht van de bestuurder. 7. VOCHTBESTENDIGHEIDSTEST 7.1. Procedure Bewaar drie monsters of drie vierkante proefstukken van ten minste 300 × 300 mm gedurende twee weken verticaal in een gesloten kast waarin de temperatuur op 50 ± 2 oC en de relatieve vochtigheid op 95 ± 4 % worden gehouden. In het geval van ruiten van harde kunststof en dubbele beglazing van harde kunststof moeten tien monsters worden bewaard. De proefstukken worden zo geprepareerd dat: — ten minste één rand van het proefstuk samenvalt met de oorspronkelijke rand van de ruit; — indien verscheidene proefstukken tegelijk worden getest, tussen de proefstukken voldoende ruimte wordt gelaten. Er worden maatregelen genomen om te voorkomen dat er condensaat van de wanden of de bovenkant van de testkamer op de proefstukken valt. 7.2. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken Kleurloos Getint Kleur van de tussenlaag 1 2 De overige nevenkenmerken zijn niet van belang. 7.3. Interpretatie van de resultaten 7.3.1. Veiligheidsruiten worden geacht ten aanzien van de vochtbestendigheid te voldoen indien op meer dan 10 mm van niet-gesneden randen en op meer dan 15 mm van gesneden randen geen belangrijke verandering wordt geconstateerd nadat ruiten van gewoon en behandeld gelaagd glas gedurende twee uur, en met kunststof beklede ruiten en ruiten van kunststofglas gedurende 48 uur aan de omgevingsatmosfeer zijn blootgesteld. 7.3.2. Een serie ter goedkeuring ingediende proefstukken of monsters wordt geacht ten aanzien van de vochtbestendigheidstest te voldoen als aan een van de volgende voorwaarden is voldaan: 7.3.2.1. alle tests leveren een bevredigend resultaat op; 7.3.2.2. één test heeft een onbevredigend resultaat opgeleverd en een nieuwe serie tests op een nieuwe serie proefstukken of monsters levert bevredigende resultaten op. 8. TEST VAN DE BESTANDHEID TEGEN TEMPERATUURVERANDERINGEN 8.1. Testmethode Twee proefstukken van 300 × 300 mm worden gedurende 6 uur in een afgesloten ruimte met een temperatuur van -40 ± 5 oC gehouden en vervolgens gedurende 1 uur, of totdat de proefstukken een temperatuurevenwicht hebben bereikt, bij een temperatuur van 23 ± 2 oC aan de open lucht blootgesteld. Daarna worden zij gedurende 3 uur in circulerende lucht met een temperatuur van 72 ± 2 oC geplaatst. Nadat zij weer in de open lucht met een temperatuur van 23 oC ± 2 oC zijn gebracht en tot die temperatuur zijn afgekoeld, worden de proefstukken onderzocht. 8.2. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken Kleurloos Getint Kleur van de tussenlaag of van de kunststofcoating 1 2 De overige nevenkenmerken zijn niet van belang. 8.3 Interpretatie van de resultaten Het resultaat van de test van de bestandheid tegen temperatuurveranderingen wordt bevredigend geacht als de proefstukken geen sporen van scheuren, vertroebeling, loskomen van lagen of andere zichtbare beschadiging vertonen. 9. OPTISCHE EIGENSCHAPPEN 9.1. Lichtdoorlatingstest 9.1.1. Benodigdheden 9.1.1.1 .Lichtbron, bestaande uit een gloeilamp waarvan de gloeidraad vervat is binnen een parallellepipedum van 1,5 × 1,5 × 3 mm. De spanning die op de gloeidraad van de lamp wordt aangelegd, moet zo zijn dat de kleurtemperatuur 2 856 ± 50 K bedraagt. Deze spanning moet stabiel zijn op ± 0 001. Het voor de controle van deze spanning gebruikte meettoestel moet nauwkeurig genoeg zijn om de meting te kunnen uitvoeren. 9.1.1.2 .Optisch systeem, bestaande uit een lens met een brandpuntsafstand f van ten minste 500 mm, met correctie voor chromatische aberraties. De volledige lensopening mag niet meer bedragen dan f/20. De afstand tussen de lens en de lichtbron moet zo zijn dat een nagenoeg parallelle lichtbundel wordt verkregen. Breng een diafragma aan om de diameter van de lichtbundel te beperken tot 7 ± 1 mm. Dit diafragma wordt ten opzichte van de lichtbron op een afstand van 100 ± 50 mm achter de lens geplaatst. De meting vindt in het midden van de lichtbundel plaats. 9.1.1.3. Meetapparatuur De ontvanger moet een relatieve spectrale gevoeligheid hebben die nagenoeg overeenstemt met de relatieve spectrale lichtefficiëntie van de fotometrische standaardwaarnemer van de CIE (6). Het gevoelige oppervlak van de ontvanger moet met een lichtverstrooier zijn bedekt en een dwarsdoorsnede hebben die ten minste tweemaal zo groot is als die van de door het optische systeem afgegeven parallelle lichtbundel. Als er gebruik wordt gemaakt van de bol van Ulbricht, moet de opening in de bol ten minste gelijk zijn aan tweemaal de doorsnede van de parallelle lichtbundel. Het geheel van ontvanger en afleesinstrument moet in het nuttige deel van de schaal een lineariteit hebben die beter is dan 2 %. De ontvanger moet op de as van de lichtbundel zijn gecentreerd. 9.1.2. Procedure De gevoeligheid van het meetsysteem wordt zo afgesteld dat het instrument waarvan de respons van de ontvanger wordt afgelezen, op 100 staat wanneer er geen ruit van veiligheidsglas in de baan van de lichtbundel is geplaatst. Als er geen licht op de ontvanger valt, moet het instrument 0 aanwijzen. De ruit van veiligheidsglas wordt op een afstand van de ontvanger geplaatst die ongeveer gelijk is aan vijfmaal de diameter van de ontvanger. De ruit van veiligheidsglas wordt tussen het diafragma en de ontvanger geschoven en wordt zo gericht dat de invalshoek van de lichtbundel gelijk is aan 0 ± 5°. De normale lichtdoorlatendheid wordt op de ruit van veiligheidsglas gemeten, waarbij voor elk meetpunt het aantal eenheden n op het afleesinstrument wordt afgelezen. De normale lichtdoorlatendheid τr is gelijk aan n/100. 9.1.2.1 .Voor voorruiten mogen alternatieve testmethoden worden toegepast, waarbij gebruik wordt gemaakt van een proefstuk dat uit het meest vlakke gedeelte van de voorruit is gesneden of van een speciaal vervaardigd vierkant proefstuk met dezelfde materiaaleigenschappen en dikte als de eigenlijke voorruit; de metingen worden loodrecht op de ruit verricht. 9.1.2.2. Bij voorruiten voor voertuigen van categorie M1 (7) wordt de test uitgevoerd in testgebied B zoals gedefinieerd in bijlage 18, punt 2.3, met uitzondering van de eventuele ondoorzichtige verduistering in dat gebied. Bij voorruiten van voertuigen van categorie N1 wordt de test op verzoek van de fabrikant hetzij uitgevoerd in testgebied B zoals gedefinieerd in bijlage 18, punt 2.3, met uitzondering van de eventuele ondoorzichtige verduistering in dat gebied, hetzij in zone I zoals gedefinieerd in punt 9.2.5.2.3 van deze bijlage. Bij voorruiten van andere voertuigcategorieën wordt de test uitgevoerd in zone I zoals gedefinieerd in punt 9.2.5.2.3. Bij landbouw- en bosbouwtrekkers en bij bouwplaatsvoertuigen waarvoor zone I niet kan worden bepaald, wordt de test uitgevoerd in zone I’ zoals gedefinieerd in punt 9.2.5.3. 9.1.3. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken Kleurloos Getint Kleur van het glas 1 2 Kleur van de tussenlaag (voor gelaagde voorruiten) 1 2

Niet inbegrepen Inbegrepen Schaduwstrook en/of ondoorzichtige verduistering 1 2 De overige nevenkenmerken zijn niet van belang. 9.1.4. Interpretatie van de resultaten De normale lichtdoorlatendheid wordt gemeten overeenkomstig punt 9.1.2 en het resultaat wordt vastgelegd. Bij een voorruit mag dit niet minder zijn dan 70 %. De eisen voor andere ruiten dan voorruiten zijn in bijlage 21 opgenomen. 9.2. Optische vervormingstest 9.2.1. Toepassingsgebied In de beschreven methode wordt een beeld geprojecteerd waarmee de optische vervorming van een ruit van veiligheidsglas kan worden bepaald. 9.2.1.1. Definities 9.2.1.1.1. „Optische deviatie”: de hoek tussen de werkelijke richting en de schijnbare richting van een punt, gezien door de ruit van veiligheidsglas; de waarde van deze hoek hangt af van de invalshoek van de kijklijn, de dikte en de helling van de ruit en de kromtestraal op het invalspunt. 9.2.1.1.2. „Optische vervorming in de richting M-M’”: het algebraïsch verschil van hoekafwijking Δα, gemeten tussen twee punten M en M′ op het oppervlak van de ruit, op een zodanige afstand van elkaar dat de projecties ervan, in een vlak dat loodrecht op de waarnemingsrichting staat, zich op een vaste afstand Δx van elkaar bevinden (zie figuur 6). Een deviatie tegen de klok in is positief, een deviatie met de klok mee negatief. 9.2.1.1.3. „Optische vervorming in een punt M”: maximale optische vervorming voor alle richtingen M-M’ vanuit het punt M. Figuur 6 Schematische weergave van de optische vervorming Opmerkingen: Δα = α1 – α2, de optische vervorming in de richting M-M’. Δx = MC de afstand tussen de twee rechten die evenwijdig met de waarnemingsrichting door de punten M en M’ gaan. 9.2.1.2. Benodigdheden Deze methode is gebaseerd op de projectie van een geschikte dia (raster) op een scherm door de te testen ruit van veiligheidsglas. De vormverandering van het geprojecteerde beeld, veroorzaakt doordat de ruit van veiligheidsglas in de baan van de lichtbundel staat, geeft de grootte van de vervorming weer. De inrichting bestaat uit de volgende elementen, opgesteld zoals aangegeven in figuur 9: 9.2.1.2.1. een hoogwaardige projector met sterke puntvormige lichtbron, met bijvoorbeeld de volgende eigenschappen: brandpuntsafstand ten minste 90 mm; lensopening ongeveer 1/2,5; kwartshalogeenlamp van 150 W (bij gebruik zonder filter); kwartshalogeenlamp van 250 W (bij gebruik van een groenfilter). De projector is schematisch weergegeven in figuur 7. Op ongeveer 10 mm van de voorste lens wordt een diafragma met een diameter van 8 mm geplaatst; Figuur 7 Optische opstelling van de projector 9.2.1.2.2. dia’s (rasters), bijvoorbeeld bestaande uit een raster van heldere stippen tegen een donkere achtergrond (zie figuur 8). De dia’s moeten voldoende kwaliteit en contrast hebben om metingen met een fout van minder dan 5 % te verrichten. Zonder de te testen ruit van veiligheidsglas moeten de afmetingen van de stippen zo zijn dat zij bij projectie op het scherm een raster vormen van stippen met diameter , waarbij Δx = 4 mm (zie de figuren 6 en 9); Figuur 8 Uitvergroot gedeelte van de dia Figuur 9 Opstelling voor de optische vervormingstest R1 = 4 m R2 = 2 tot 4 m (bij voorkeur 4 m) 9.2.1.2.3. een steun, bij voorkeur van een type dat verticaal en horizontaal kan bewegen en waarmee de ruit van veiligheidsglas ook kan worden gedraaid; 9.2.1.2.4. een controlemal waarmee de maatafwijkingen zo nodig snel kunnen worden gemeten. Een geschikte vorm is afgebeeld in figuur 10. Figuur 10 Voorbeeld van een geschikte controlemal 9.2.1.3. Procedure 9.2.1.3.1. Algemeen Monteer de ruit van veiligheidsglas onder de aangegeven hellingshoek op de steun (punt 9.2.1.2.3). Projecteer het testbeeld door het te testen oppervlak. Draai de ruit van veiligheidsglas of verplaats deze horizontaal of verticaal om het gehele gespecificeerde gebied te onderzoeken. 9.2.1.3.2. Beoordeling met behulp van een controlemal Wanneer een snelle beoordeling met een foutmarge van niet meer dan 20 % volstaat, wordt de waarde A (zie figuur 10) berekend aan de hand van de grenswaarde ΔαL voor de verandering in deviatie en de waarde R2 voor de afstand tussen de ruit van veiligheidsglas en het projectiescherm, volgens de formule: A = 0,145 ΔαL – R2 De relatie tussen de diameterverandering van het geprojecteerde beeld Δd en de verandering van de hoekafwijking Δα wordt gegeven door de formule: Δd = 0,29 Δα · R2 waarin: Δd wordt uitgedrukt in millimeters; A wordt uitgedrukt in millimeters; ΔαL wordt uitgedrukt in boogminuten; Δα wordt uitgedrukt in boogminuten; R2 wordt uitgedrukt in meters. 9.2.1.3.3. Meting met foto-elektrisch apparaat Wanneer een precieze meting met een foutmarge van minder dan 10 % van de grenswaarde vereist is, wordt de waarde Δd gemeten op de projectieas, waarbij de breedte van het lichtpunt wordt vastgesteld in het punt waar de helderheid 0,5-maal zo groot is als de maximale luminantiewaarde van een lichtpunt. 9.2.1.4. Uitdrukking van de resultaten Bepaal de optische vervorming van de ruiten van veiligheidsglas door de waarde Δd te meten op elk punt van het oppervlak en in alle richtingen, zodat de waarde Δdmax wordt gevonden. 9.2.1.5. Alternatieve methode In plaats van de projectietechniek mag ook een schlierenmethode worden toegepast, op voorwaarde dat de in de punten 9.2.1.3.2 en 9.2.1.3.3 vermelde meetnauwkeurigheid in acht worden genomen. 9.2.1.6 .De afstand Δx bedraagt 4 mm. 9.2.1.7 .De voorruit wordt gemonteerd onder dezelfde hellingshoek als in het voertuig. 9.2.1.8 .De projectieas in het horizontale vlak wordt in een nagenoeg loodrechte stand ten opzichte van de snijlijn van de voorruit met dit vlak gehouden. 9.2.2 .De metingen worden uitgevoerd: 9.2.2.1. bij voertuigcategorie M1: in testgebied A, uitgebreid tot het middenlangsvlak van het voertuig, en in het overeenkomstige deel van de voorruit dat gespiegeld is in het middenlangsvlak van het voertuig, en bovendien in het gereduceerde testgebied B zoals gedefinieerd in punt 2.4 van bijlage 18; 9.2.2.2. bij de voertuigcategorieën M en N, met uitzondering van M1: a) bij de voertuigcategorieën M2, M3, N2 en N3: in zone I zoals gedefinieerd in punt 9.2.5.2; b) bij voertuigcategorie N1: in zone I zoals gedefinieerd in punt 9.2.5.2 of in testgebied A, uitgebreid tot het middenlangsvlak van het voertuig, en in het overeenkomstige deel van de voorruit dat gespiegeld is in het middenlangsvlak van het voertuig, en bovendien in het gereduceerde testgebied B zoals gedefinieerd in punt 2.4 van bijlage 18; 9.2.2.3. bij landbouw- en bosbouwtrekkers en bij bouwplaatsvoertuigen waarvoor zone I niet kan worden bepaald: in zone I’ zoals gedefinieerd in punt 9.2.5.3. 9.2.2.4. Voertuigtype De test wordt herhaald wanneer de voorruit moet worden gemonteerd in een voertuigtype waarvan het gezichtsveld naar voren verschilt van het voertuigtype waarvoor de voorruit reeds is goedgekeurd. 9.2.3. Moeilijkheidsgraad van de nevenkenmerken 9.2.3.1. Aard van het materiaal Spiegelglas Floatglas Vensterglas 1 1 2 9.2.3.2. Overige nevenkenmerken De overige nevenkenmerken zijn niet van belang. 9.2.4. Aantal monsters Voor de test worden vier monsters ter beschikking gesteld. 9.2.5. Definitie van de zones 9.2.5.1. De testgebieden A en B van voorruiten van de voertuigcategorieën M1 en N1 zijn in bijlage 18 gedefinieerd. 9.2.5.2. De zones van voorruiten van de voertuigcategorieën M en N, met uitzondering van M1, zijn gedefinieerd op basis van: 9.2.5.2.1. het oogpunt dat zich 625 mm boven het R-punt van de bestuurdersstoel bevindt in het verticale vlak door de as van het stuurwiel dat evenwijdig loopt aan het middenlangsvlak van het voertuig waarvoor de voorruit bestemd is. Het oogpunt wordt hieronder aangeduid met „0”; 9.2.5.2.2. de rechte OQ, die horizontaal door het oogpunt 0 gaat en loodrecht op het middenlangsvlak van het voertuig staat. 9.2.5.2.3. Zone I is de zone van de voorruit die wordt begrensd door de snijlijn van de voorruit met de volgende vier vlakken: P1: een verticaal vlak door 0 dat onder een hoek van 15° naar links op het middenlangsvlak van het voertuig staat; P2: een verticaal vlak dat in het middenlangsvlak van het voertuig gespiegeld is met P1. Als dit niet mogelijk is (bijvoorbeeld omdat er geen symmetrisch middenlangsvlak is), wordt voor P2 het vlak genomen dat in het langsvlak van het voertuig door punt 0 gespiegeld is met P1; P3: een vlak dat de rechte OQ omvat en dat een hoek van 10° boven het horizontale vlak vormt; P4: een vlak dat de rechte OQ omvat en dat een hoek van 8° onder het horizontale vlak vormt. 9.2.5.3. Bij landbouw- en bosbouwtrekkers en bij bouwplaatsvoertuigen waarvoor zone I niet kan worden bepaald, omvat zone I’ de volledige oppervlakte van de voorruit. 9.2.6. Interpretatie van de resultaten Een type voorruit wordt geacht ten aanzien van de optische vervorming te voldoen als bij de vier voor de test ter beschikking gestelde monsters de optische vervorming de hieronder voor elke zone aangegeven waarde niet overschrijdt: Voertuigcategorie Zone Maximale optische vervorming M1 en N1 A, uitgebreid overeenkomstig punt 9.2.2.1 2 boogminuten B, gereduceerd overeenkomstig punt 2.4 van bijlage 18 6 boogminuten M en N, met uitzondering van M1 I 2 boogminuten Andere voertuigcategorieën I’ 2 boogminuten 9.2.6.1. Bij de voertuigcategorieën M en N worden geen metingen